SÁCH EBOOK ĐỊA LÍ - NÂNG CAO

Bµi 14 KHU V#C ߧNG NAM É Di÷n t›ch : 4,5 tri÷u km2 D©n sË : 556,2 tri÷u ng≠Íi (n®m 2005) ß´ng Nam É bao gÂm 11 quËc gia. ß©y lµ mÈt trong c∏c khu v˘c ph∏t tri”n kinh t’ n®ng ÆÈng nh†t th’ giÌi hi÷n nay. Ti’t 1. T˘ nhi™n, d©n c≠ vµ x∑ hÈi I - t˘ nhi™n 1. Vfi tr› Æfia l› vµ l∑nh thÊ Khu v˘c ß´ng Nam É nªm Î ph›a Æ´ng nam ch©u É, n¨i ti’p gi∏p gi˜a Th∏i B◊nh D≠¨ng vµ ƒn ßÈ D≠¨ng, c„ vfi tr› c«u nËi gi˜a lÙc Æfia É - ¢u vÌi lÙc Æfia §-xtr©y-li-a. ß´ng Nam É bao gÂm mÈt h÷ thËng c∏c b∏n Æ∂o, Æ∂o vµ qu«n Æ∂o Æan xen gi˜a c∏c bi”n vµ vfinh bi”n r†t ph¯c tπp. D˘a vµo h◊nh 14.1, h∑y cho bi’t khu v˘c ß´ng Nam É ti’p gi∏p vÌi c∏c bi”n vµ Æπi d≠¨ng nµo ? N™u ˝ ngh‹a cÒa bi”n vµ Æπi d≠¨ng ÆËi vÌi s˘ ph∏t tri”n kinh t’ x∑ hÈi cÒa khu v˘c. ß´ng Nam É c„ vfi tr› Æfia - ch›nh trfi r†t quan tr‰ng, Æ©y lµ n¨i giao thoa gi˜a c∏c n“n v®n ho∏ lÌn vµ cÚng lµ n¨i c∏c c≠Íng quËc th≠Íng cπnh tranh ∂nh h≠Îng. 2. ß∆c Æi”m t˘ nhi™n ß´ng Nam É gÂm hai bÈ phÀn : ß´ng Nam É lÙc Æfia vµ ß´ng Nam É bi”n Æ∂o. D˘a vµo l≠Óc Æ \"C∏c n≠Ìc tr™n th’ giÌi\" trang 4, 5 trong s∏ch gi∏o khoa, Ɖc t™n c∏c quËc gia thuÈc ß´ng Nam É lÙc Æfia, ß´ng Nam É bi”n Æ∂o. ß´ng Nam É lÙc Æfia c„ Æfia h◊nh bfi chia cæt mπnh bÎi c∏c d∑y nÛi chπy dµi theo h≠Ìng t©y bæc - Æ´ng nam ho∆c bæc - nam, nhi“u n¨i nÛi lan ra s∏t bi”n. Gi˜a c∏c d∑y nÛi lµ c∏c thung lÚng rÈng vµ ven bi”n c„ c∏c ÆÂng bªng phÔ sa mµu mÏ cÒa nh˜ng con s´ng lÌn nh≠ s´ng M™ C´ng thuÀn lÓi cho canh t∏c n´ng nghi÷p, Æ∆c bi÷t lµ gieo trÂng lÛa n≠Ìc. 150

Đ. Phú Quốc Đ. Côn Sơn H◊nh 14.1. ßfia h◊nh vµ kho∏ng s∂n ß´ng Nam É Vi÷c ph∏t tri”n giao th´ng theo h≠Ìng Æ´ng t©y Î ß´ng Nam É lÙc Æfia c„ nh˜ng ∂nh h≠Îng g◊ ÆËi vÌi s˘ ph∏t tri”n kinh t’ - x∑ hÈi ? ß´ng Nam É bi”n Æ∂o lµ mÈt trong nh˜ng khu v˘c tÀp trung Æ∂o lÌn nh†t th’ giÌi, bao gÂm nhi“u qu«n Æ∂o vµ hµng vπn Æ∂o lÌn, nh·. ß´ng Nam É bi”n Æ∂o ›t ÆÂng bªng, nhi“u ÆÂi nÛi vµ nÛi lˆa. NÛi th≠Íng c„ ÆÈ cao d≠Ìi 3000m. ßÂng bªng lÌn chÿ tÀp trung Î c∏c Æ∂o Ca-li-man-tan, Xu-ma-tra, Niu Ghi-n™... ; c∏c ÆÂng bªng nµy c„ Ɔt Æai mµu mÏ v◊ lµ Ɔt phÔ sa c„ th™m c∏c kho∏ng ch†t tı dung nham cÒa nÛi lˆa Æ≠Óc phong ho∏. 151

H◊nh 14.2. Khai th∏c l≠u hu˙nh Î n¨i c„ nÛi lˆa hoπt ÆÈng (In-Æ´-n™-xi-a) ß´ng Nam É lÙc Æfia c„ kh› hÀu nhi÷t ÆÌi gi„ mÔa. Tuy vÀy, mÈt ph«n l∑nh thÊ Î ph›a bæc Mi-an-ma vµ ph›a bæc Vi÷t Nam c„ mÔa Æ´ng lπnh. ß´ng Nam É bi”n Æ∂o nªm trong hai ÆÌi kh› hÀu : kh› hÀu nhi÷t ÆÌi gi„ mÔa vµ kh› hÀu x›ch Æπo. Kh› hÀu cÒa ß´ng Nam É c„ nh˜ng thuÀn lÓi vµ kh„ kh®n g◊ ÆËi vÌi ph∏t tri”n kinh t’ ? 3. ß∏nh gi∏ Æi“u ki÷n t˘ nhi™n Kh› hÀu n„ng »m, h÷ Ɔt trÂng phong phÛ (Ɔt feralit ÆÂi nÛi, Æ∆c bi÷t lµ Ɔt Æ· badan Î c∏c khu v˘c chfiu ∂nh h≠Îng cÒa nÛi lˆa vµ Ɔt phÔ sa mµu mÏ Î c∏c ÆÂng bªng), mπng l≠Ìi s´ng ngfli dµy Æ∆c, thuÀn lÓi cho vi÷c ph∏t tri”n mÈt n“n n´ng nghi÷p nhi÷t ÆÌi. ß´ng Nam É c„ lÓi th’ v“ bi”n. Trong khu v˘c, trı Lµo, cfln c∏c quËc gia kh∏c Æ“u gi∏p bi”n, thuÀn lÓi Æ” ph∏t tri”n c∏c ngµnh kinh t’ bi”n cÚng nh≠ th≠¨ng mπi, hµng h∂i. ß´ng Nam É nªm trong vµnh Æai sinh kho∏ng v◊ th’ c„ nhi“u loπi kho∏ng s∂n. VÔng th“m lÙc Æfia nhi“u d«u kh›, lµ nguÂn nguy™n, nhi™n li÷u cho ph∏t tri”n kinh t’. 152

ß´ng Nam É c„ di÷n t›ch rıng x›ch Æπo vµ nhi÷t ÆÌi »m lÌn, tuy nhi™n, Æang c„ nguy c¨ bfi thu hãp do khai th∏c kh´ng hÓp l› vµ do ch∏y rıng. ß´ng Nam É c„ vfi tr› k“ s∏t \"vµnh Æai lˆa Th∏i B◊nh D≠¨ng\", lπi lµ n¨i ph∏t sinh c∏c ∏p th†p nhi÷t ÆÌi n™n chfiu ∂nh h≠Îng n∆ng n“ cÒa c∏c thi™n tai nh≠ : ÆÈng Ɔt, s„ng th«n, b∑o, lÚ lÙt... H◊nh 14.3. S„ng th«n ÆÊ bÈ vµo bÍ bi”n In-Æ´-n™-xi-a V†n Æ“ b∂o v÷, khai th∏c vµ sˆ dÙng hÓp l› tµi nguy™n thi™n nhi™n, phflng tr∏nh, khæc phÙc c∏c thi™n tai lµ nhi÷m vÙ quan tr‰ng cÒa mÁi quËc gia trong khu v˘c. II - D©n c≠ vµ x∑ hÈi 1. D©n c≠ ß´ng Nam É c„ sË d©n Æ´ng, mÀt ÆÈ d©n sË cao (trung b◊nh lµ 124 ng≠Íi/km2 - n®m 2005, trong khi th’ giÌi chÿ lµ 48 ng≠Íi/km2). Tÿ su†t gia t®ng d©n sË t˘ nhi™n tr≠Ìc Æ©y kh∏ cao, hi÷n nay Æ∑ c„ chi“u h≠Ìng gi∂m. D©n sË trŒ, sË ng≠Íi trong ÆÈ tuÊi lao ÆÈng chi’m tr™n 50%. NguÂn lao ÆÈng cÒa ß´ng Nam É dÂi dµo, nh≠ng lao ÆÈng c„ tay ngh“ vµ tr◊nh ÆÈ chuy™n m´n cao cfln thi’u. D©n Æ´ng trong Æi“u ki÷n tr◊nh ÆÈ ph∏t tri”n kinh t’ ch≠a cao Æ∑ ∂nh h≠Îng tÌi v†n Æ“ vi÷c lµm vµ n©ng cao ch†t l≠Óng cuÈc sËng. - Ph©n bË d©n c≠ Î ß´ng Nam É kh´ng Æ“u, d©n c≠ chÒ y’u tÀp trung Î ÆÂng bªng ch©u thÊ cÒa c∏c s´ng lÌn, vÔng ven bi”n vµ mÈt sË vÔng Ɔt Æ· ba dan (Æ∂o Gia-va tÀp trung tÌi h¨n 100 tri÷u d©n). 153

2. X∑ hÈi C∏c quËc gia ß´ng Nam É Æ“u c„ nhi“u d©n tÈc. MÈt sË d©n tÈc ph©n bË rÈng, kh´ng theo bi™n giÌi quËc gia, Æi“u nµy g©y kh´ng ›t kh„ kh®n trong qu∂n l›, Ên Æfinh ch›nh trfi, x∑ hÈi Î mÁi n≠Ìc. Lµ n¨i giao thoa cÒa nhi“u n“n v®n ho∏ lÌn tr™n th’ giÌi (v®n ho∏ Trung Hoa, ƒn ßÈ, NhÀt B∂n vµ ¢u, M‹), c∏c n≠Ìc ß´ng Nam É ti’p nhÀn nhi“u gi∏ trfi v®n ho∏, t´n gi∏o xu†t hi÷n trong lfich sˆ nh©n loπi. PhÀt gi∏o Î Lµo, Cam-pu-chia, Mi-an-ma, Th∏i Lan, Vi÷t Nam ; Thi™n chÛa gi∏o Î h«u khæp c∏c n≠Ìc, Æ∆c bi÷t lµ Phi-lip-pin vÌi 80% d©n sË ; HÂi gi∏o Î Ma-lai-xi-a, Bru-n©y, In-Æ´-n™-xi-a (chi’m tÌi 80% d©n sË). Phong tÙc, tÀp qu∏n, sinh hoπt v®n ho∏, x∑ hÈi cÒa ng≠Íi d©n ß´ng Nam É c„ nhi“u nät t≠¨ng ÆÂng, Æ„ cÚng lµ c¨ sÎ thuÀn lÓi Æ” c∏c quËc gia hÓp t∏c cÔng ph∏t tri”n. C©u h·i vµ bµi tÀp 1. N™u nh˜ng thuÀn lÓi vµ kh„ kh®n v“ Æi“u ki÷n t˘ nhi™n trong s˘ ph∏t tri”n kinh t’ cÒa khu v˘c. 2. H∑y lµm r‚ nh˜ng trÎ ngπi tı c∏c Æ∆c Æi”m d©n c≠ vµ x∑ hÈi ÆËi vÌi s˘ ph∏t tri”n kinh t’ trong khu v˘c. H◊nh 14.4. MÈt c´ng tr◊nh ki’n trÛc cÊ Î B®ng CËc (Th∏i Lan) 154

Bµi 14 KHU V#C ߧNG NAM É (ti’p theo) Ti’t 2. Kinh t’ I - C¨ c†u kinh t’ C¨ c†u kinh t’ Î c∏c n≠Ìc ß´ng Nam É Æang c„ s˘ chuy”n dfich, tı mÈt n“n kinh t’ chÒ y’u d˘a vµo n´ng nghi÷p sang n“n kinh t’ ph∏t tri”n c´ng nghi÷p vµ dfich vÙ. H◊nh 14.5. Chuy”n dfich c¨ c†u GDP cÒa mÈt sË quËc gia ß´ng Nam É. D˘a vµo h◊nh 14.5, nhÀn xät v“ xu h≠Ìng chuy”n dfich c¨ c†u GDP cÒa mÈt sË quËc gia ß´ng Nam É. 155

II - C´ng nghi÷p C´ng nghi÷p ß´ng Nam É Æang ph∏t tri”n theo h≠Ìng : t®ng c≠Íng li™n doanh, li™n k’t vÌi n≠Ìc ngoµi, hi÷n Æπi ho∏ thi’t bfi, chuy”n giao c´ng ngh÷ vµ Ƶo tπo k‹ thuÀt, chÛ tr‰ng s∂n xu†t c∏c m∆t hµng xu†t kh»u. S˘ ph∏t tri”n theo h≠Ìng nµy nhªm t›ch lu¸ vËn cho c´ng nghi÷p ho∏, hi÷n Æπi ho∏ cÒa mÁi quËc gia trong giai Æoπn ti’p theo. a) C´ng nghi÷p khai kho∏ng Than Æ∏ Æ≠Óc khai th∏c nhi“u Î In-Æ´-n™-xi-a, Vi÷t Nam ; thi’c Î Ma-lai-xi-a, In-Æ´-n™-xi-a, Th∏i Lan ; ÆÂng Î Phi-lip-pin ; Æ∏ qu˝ Î Th∏i Lan... Ngµnh khai th∏c d«u kh› ph∏t tri”n kh∏ nhanh trong nh˜ng n®m g«n Æ©y Î Bru-n©y, In-Æ´-n™-xi-a, Vi÷t Nam,... b) C´ng nghi÷p ch’ bi’n C∏c ngµnh luy÷n kim (Æen vµ mµu), ho∏ ch†t, ch’ bi’n n´ng s∂n ph©n bË r∂i r∏c Î khæp c∏c n≠Ìc vÌi quy m´ kh∏c nhau. C∏c s∂n ph»m hµng ti™u dÔng nh≠ giµy da, may m∆c, Æ gÁ, Æ gia dÙng Æ≠Óc s∂n xu†t nhi“u Î In-Æ´-n™-xi-a, Xin-ga-po, Ma-lai-xi-a, Th∏i Lan, Vi÷t Nam, Phi-lip-pin..., nhÍ ch†t l≠Óng ngµy cµng cao n™n Æ∑ c„ m∆t tr™n thfi tr≠Íng th’ giÌi. C´ng nghi÷p s∂n xu†t vµ læp r∏p ´ t´, xe m∏y, s∂n xu†t thi’t bfi Æi÷n tˆ trong nh˜ng n®m g«n Æ©y t®ng nhanh vµ ngµy cµng trÎ thµnh th’ mπnh cÒa c∏c n≠Ìc trong khu v˘c. Do c„ nguÂn lao ÆÈng dÂi dµo, ti“n c´ng lao ÆÈng th†p n™n s∂n ph»m c„ s¯c cπnh tranh. C∏c ngµnh nµy ph©n bË chÒ y’u Î Xin-ga-po, Ma-lai-xi-a, Th∏i Lan, In-Æ´-n™-xi-a, Vi÷t Nam,... c) C´ng nghi÷p Æi÷n N®m 2003, s∂n l≠Óng Æi÷n cÒa toµn khu v˘c Æπt 439 tÿ kWh. Th∏i Lan vµ In-Æ´-n™-xi-a lµ hai n≠Ìc c„ s∂n l≠Óng Æi÷n cao nh†t (tr™n 100 tÿ kWh). Tuy nhi™n, l≠Óng Æi÷n b◊nh qu©n theo Æ«u ng≠Íi cfln th†p, cao nh†t khu v˘c lµ Xin-ga-po (7353 kWh/ng≠Íi), th†p nh†t lµ Cam-pu-chia (8,6 kWh/ng≠Íi). Vi÷t Nam Ưng th¯ s∏u trong 11 n≠Ìc ß´ng Nam É (456 kWh/ng≠Íi). Chÿ sË ti™u dÔng Æi÷n n®ng b◊nh qu©n theo Æ«u ng≠Íi c„ ˝ ngh‹a g◊ ÆËi vÌi vi÷c Æ∏nh gi∏ s˘ ph∏t tri”n kinh t’ cÒa mÈt quËc gia ? 156

III - Dfich vÙ C¨ sÎ hπ t«ng cÒa c∏c n≠Ìc ß´ng Nam É Æang tıng b≠Ìc Æ≠Óc hi÷n Æπi ho∏ : h÷ thËng giao th´ng Æ≠Óc ph∏t tri”n, th´ng tin li™n lπc Æ≠Óc c∂i thi÷n vµ n©ng c†p. H÷ thËng ng©n hµng, t›n dÙng, c¨ sÎ hπ t«ng c∏c khu ch’ xu†t, khu c´ng nghi÷p... Æ≠Óc chÛ tr‰ng Æ«u t≠ nhªm Æ∏p ¯ng nhu c«u ph∏t tri”n kinh t’ vµ thu hÛt nguÂn vËn Æ«u t≠ tı n≠Ìc ngoµi. Xin-ga-po, B®ng CËc, Thµnh phË H Ch› Minh lµ nh˜ng c∂ng lÌn, Æ∏p ¯ng Æ≠Óc ti™u chu»n cÒa c∏c c∂ng bi”n quËc t’. Do c„ lÓi th’ v“ bi”n, s˘ phong phÛ cÒa c∂nh quan thi™n nhi™n, Æ∆c sæc v“ v®n ho∏... ß´ng Nam É Æ∑ trÎ thµnh khu v˘c h†p d…n ÆËi vÌi kh∏ch du lfich, v◊ th’ ngµnh nµy Æ∑ c„ b≠Ìc ph∏t tri”n mπnh mœ. D˘a vµo h◊nh 14.5, h∑y cho bi’t n®m 2004, quËc gia nµo c„ tÿ tr‰ng dfich vÙ Æ„ng g„p cho GDP cao nh†t, th†p nh†t ? H◊nh 14.6. °ng-co V∏t - mÈt Æi”m du lfich nÊi ti’ng cÒa Cam-pu-chia C©u h·i vµ bµi tÀp 1. MÈt n“n kinh t’ ph∏t tri”n hi÷n Æπi c«n ph∂i c„ c¨ c†u kinh t’ theo ngµnh nh≠ th’ nµo ? 2. S˘ Æ„ng g„p vµo GDP cÒa c∏c ngµnh kinh t’ thuÈc khu v˘c II cÒa c∏c n≠Ìc trong khu v˘c ß´ng Nam É cfln th†p n„i l™n Æi“u g◊ ? 157

Bµi 14 KHU V#C ߧNG NAM É (ti’p theo) Ti’t 3. Kinh t’ (ti’p theo) IV - N´ng nghi÷p ß´ng Nam É c„ n“n n´ng nghi÷p nhi÷t ÆÌi, gi˜ vfi tr› quan tr‰ng trong vi÷c nu´i sËng h¨n nˆa tÿ d©n Î khu v˘c nµy ; c∏c ngµnh ch›nh trong s∂n xu†t n´ng nghi÷p lµ : trÂng lÛa n≠Ìc, trÂng c©y c´ng nghi÷p vµ c©y ®n qu∂, ch®n nu´i, Æ∏nh bæt vµ nu´i trÂng thu˚, h∂i s∂n. 1. TrÂng lÛa n≠Ìc H◊nh 14.7. C∏nh ÆÂng lÛa Î Vi÷t Nam LÛa n≠Ìc lµ c©y l≠¨ng th˘c truy“n thËng quan tr‰ng cÒa khu v˘c, Æ≠Óc trÂng nhi“u Î c∏c ÆÂng bªng phÔ sa ch©u thÊ vµ c∏c ÆÂng bªng ven bi”n cÒa ß´ng Nam É lÙc Æfia, tr™n c∏c di÷n t›ch Ɔt Æai mµu mÏ Æ≠Óc cung c†p ÆÒ n≠Ìc Î ß´ng Nam É bi”n Æ∂o. S∂n l≠Óng lÛa cÒa c∏c n≠Ìc trong khu v˘c kh´ng ngıng t®ng, Æπt tÌi 161 tri÷u t†n (n®m 2004), Ưng Æ«u lµ In-Æ´-n™-xi-a (53,1 tri÷u t†n). Th∏i Lan vµ Vi÷t Nam Æ∑ trÎ thµnh nh˜ng n≠Ìc Ưng hµng Æ«u th’ giÌi v“ xu†t kh»u gπo. C∏c n≠Ìc ß´ng Nam É Æ∑ c¨ b∂n gi∂i quy’t Æ≠Óc nhu c«u l≠¨ng th˘c - v†n Æ“ nan gi∂i cÒa nhi“u quËc gia Æang ph∏t tri”n. 158

Đ. Phú Quốc Đ. Côn Sơn H◊nh 14.8. Ph©n bË mÈt sË c©y trÂng chÒ y’u Î ß´ng Nam É Tuy vÀy di÷n t›ch gieo trÂng lÛa ngµy cµng gi∂m, do chuy”n sang trÂng c©y c´ng nghi÷p vµ c©y ®n qu∂ c„ gi∏ trfi cao vµ do chuy”n ÆÊi mÙc Æ›ch sˆ dÙng Ɔt sang phi n´ng nghi÷p. ß” n©ng cao s∂n l≠Óng lÛa n≠Ìc, c∏c n≠Ìc ß´ng Nam É c«n ∏p dÙng nh˜ng bi÷n ph∏p g◊ ?. H◊nh 14.9. TËc ÆÈ t®ng tr≠Îng d©n sË vµ s∂n l≠Óng l≠¨ng th˘c c„ hπt Î khu v˘c ß´ng Nam É (%) 159

Qua h◊nh 14.9, h∑y nhÀn xät v“ tËc ÆÈ t®ng tr≠Îng d©n sË vµ s∂n l≠Óng l≠¨ng th˘c c„ hπt cÒa khu v˘c ß´ng Nam É. 2. TrÂng c©y c´ng nghi÷p H◊nh 14.10. S∂n l≠Óng cao su, cµ ph™ cÒa ß´ng Nam É vµ th’ giÌi C∏c c©y c´ng nghi÷p Æ≠Óc trÂng vÌi mÙc Æ›ch chÒ y’u Æ” xu†t kh»u thu ngoπi t÷. Cao su Æ≠Óc trÂng nhi“u Î Th∏i Lan, In-Æ´-n™-xi-a, Ma-lai-xi-a vµ Vi÷t Nam ; cµ ph™, h ti™u Æ≠Óc trÂng nhi“u nh†t Î Vi÷t Nam, In-Æ´-n™-xi-a, Ma-lai-xi-a vµ Th∏i Lan. ß´ng Nam É cÚng lµ n¨i cung c†p cho th’ giÌi c∏c s∂n ph»m tı nhi“u loπi c©y l†y d«u, c©y l†y sÓi. C©y ®n qu∂ nhi÷t ÆÌi Æ≠Óc trÂng Î h«u h’t c∏c n≠Ìc trong khu v˘c. H∑y k” t™n mÈt sË c©y ®n qu∂ Æ≠Óc trÂng nhi“u Î khu v˘c ß´ng Nam É. B∂ng 14.1. S∂n l≠Óng h ti™u cÒa ß´ng Nam É vµ c∏c khu v˘c cfln lπi cÒa th’ giÌi (ߨn vfi : ngh◊n t†n) N®m 1985 1990 1995 2000 2001 2002 2003 2004 ß´ng Nam É 68,21 121,7 94,04 142,62 151,13 150,23 170,83 188,73 C∏c khu v˘c 73,69 116,2 142,76 167,08 202,37 222,27 227,87 219,77 cfln lπi cÒa th’ giÌi D˘a vµo h◊nh 14.10 vµ b∂ng 14.1, h∑y nhÀn xät v“ vai trfl cÒa ß´ng Nam É trong vi÷c cung c†p mÈt sË n´ng s∂n nhi÷t ÆÌi cho th’ giÌi. 160

3. Ch®n nu´i, Æ∏nh bæt vµ nu´i trÂng thu˚, h∂i s∂n Ch®n nu´i gia sÛc Î ß´ng Nam É v…n ch≠a trÎ thµnh ngµnh ch›nh m∆c dÔ sË l≠Óng gia sÛc kh∏ lÌn. N®m 2004, Ƶn tr©u c„ 14,8 tri÷u con ; Ƶn bfl c„ 10,9 tri÷u con vµ Ƶn lÓn c„ 63,6 tri÷u con. C∏c n≠Ìc nu´i nhi“u tr©u, bfl lµ Mi-an-ma, In-Æ´-n™-xi-a, Th∏i Lan vµ Vi÷t Nam ; c∏c n≠Ìc nu´i nhi“u lÓn lµ Vi÷t Nam, Th∏i Lan, In-Æ´-n™-xi-a. ß´ng Nam É cÚng lµ khu v˘c nu´i nhi“u gia c«m. ß∏nh bæt, nu´i trÂng thu˚, h∂i s∂n lµ ngµnh kinh t’ truy“n thËng vµ Æang ti’p tÙc ph∏t tri”n Î ß´ng Nam É. H◊nh 14.11. Bi”n Nha Trang - Vi÷t Nam D˘a vµo b∂ng 14.2, h∑y nhÀn xät v“ s∂n l≠Óng Æ∏nh bæt c∏ cÒa ß´ng Nam É so vÌi c∏c khu v˘c kh∏c. B∂ng 14.2. S∂n l≠Óng Æ∏nh bæt c∏ cÒa mÈt sË khu v˘c tr™n th’ giÌi (ߨn vfi : ngh◊n t†n) N®m 1985 1995 2003 Khu v˘c ß´ng É 24311,1 22440,2 23204,5 ß´ng Nam É 8628,3 13119,8 14528,3 T©y É 948,4 1148,2 1036,8 Bæc ¢u 12600,8 19887,1 13926,8 C„ lÓi th’ v“ bi”n, hªng n®m ß´ng Nam É khai th∏c tı 10 Æ’n 12 tri÷u t†n c∏. N®m 2003, s∂n l≠Óng c∏ khai th∏c Æπt 14,5 tri÷u t†n, trong Æ„ 5 n≠Ìc d…n Æ«u lµ In-Æ´-n™-xi-a (4,7 tri÷u t†n), Th∏i Lan (2,8 tri÷u t†n), Phi-lip-pin (2,2 tri÷u t†n), Vi÷t Nam (1,8 tri÷u t†n) vµ Ma-lai-xi-a (1,3 tri÷u t†n). ß´ng Nam É Æang trÎ thµnh khu v˘c nu´i trÂng nhi“u thu˚, h∂i s∂n cung c†p cho thfi tr≠Íng th’ giÌi... C©u h·i vµ bµi tÀp 1. N™u nh˜ng th’ mπnh Æ” ph∏t tri”n n“n n´ng nghi÷p nhi÷t ÆÌi cÒa khu v˘c ß´ng Nam É. 2. K” t™n mÈt sË c©y c´ng nghi÷p quan tr‰ng Î ß´ng Nam É vµ c∏c n≠Ìc trÂng nhi“u loπi c©y Æ„. 3. N™u nh˜ng trÎ ngπi cÒa thi™n nhi™n ÆËi vÌi ngh“ Æ∏nh bæt, nu´i trÂng thu˚ h∂i s∂n cÒa ß´ng Nam É. 161

Bµi 14 KHU V#C ߧNG NAM É (ti’p theo) Ti’t 4. Hi÷p hÈi c∏c n≠Ìc ß´ng Nam É (ASEAN) I - MÙc ti™u vµ c¨ ch’ hÓp t∏c cÒa ASEAN N®m 1967, tπi B®ng CËc (Th∏i Lan), 5 n≠Ìc : Th∏i Lan, In-Æ´-n™-xi-a, Ma-lai-xi-a, Phi-l›p-pin vµ Xin-ga-po Æ∑ k› tuy™n bË v“ vi÷c thµnh lÀp \"Hi÷p hÈi c∏c n≠Ìc ß´ng Nam É\" vi’t tæt lµ ASEAN. ß©y lµ mÈt trong nh˜ng s˘ ki÷n c„ ˝ ngh‹a trong lfich sˆ khu v˘c nµy. SË l≠Óng thµnh vi™n cÒa ASEAN ngµy cµng t®ng : n®m 1984 k’t nπp Bru-n©y, n®m 1995 : Vi÷t Nam, n®m 1997 : Mi-an-ma vµ Lµo, n®m 1999 : Cam-pu-chia. H∑y cho bi’t, trong khu v˘c ß´ng Nam É cfln n≠Ìc nµo ch≠a gia nhÀp ASEAN ? 1. C∏c mÙc ti™u ch›nh cÒa ASEAN MÙc ti™u ch›nh cÒa ASEAN ThÛc Æ»y s˘ ph∏t X©y d˘ng ß´ng Gi∂i quy’t nh˜ng kh∏c bi÷t tri”n kinh t’, v®n Nam É thµnh mÈt trong nÈi bÈ li™n quan Æ’n ho∏, gi∏o dÙc vµ khu v˘c hoµ b◊nh, mËi quan h÷ gi˜a ASEAN ti’n bÈ x∑ hÈi cÒa Ên Æfinh, c„ n“n kinh vÌi c∏c n≠Ìc, khËi n≠Ìc c∏c n≠Ìc thµnh vi™n t’, v®n ho∏, x∑ hÈi ho∆c c∏c tÊ ch¯c quËc t’ ph∏t tri”n kh∏c ßoµn k’t vµ hÓp t∏c v◊ mÈt ASEAN hoµ b◊nh, Ên Æfinh, cÔng ph∏t tri”n Tπi sao mÙc ti™u cÒa ASEAN lπi nh†n mπnh Æ’n s˘ Ên Æfinh ? 162

2. C¨ ch’ hÓp t∏c cÒa ASEAN ASEAN c„ c¨ ch’ hÓp t∏c r†t phong phÛ, Æa dπng : C¨ Th´ng qua c∏c di‘n Ƶn ß∂m ch’ Th´ng qua k› k’t c∏c hi÷p ≠Ìc b∂o hÓp th˘c t∏c TÊ ch¯c c∏c hÈi nghfi hi÷n cÒa Th´ng qua c∏c d˘ ∏n, ch≠¨ng tr◊nh ph∏t tri”n c∏c ASEAN X©y d˘ng \"Khu v˘c th≠¨ng mπi t˘ do ASEAN\" mÙc ti™u Th´ng qua c∏c hoπt ÆÈng v®n ho∏, cÒa th” thao cÒa khu v˘c ASEAN Bªng hi”u bi’t cÒa m◊nh, h∑y l†y v› dÙ cÙ th” minh hoπ cho mÈt trong c∏c c¨ ch’ hÓp t∏c Æ” Æπt Æ≠Óc mÙc ti™u chung cÒa ASEAN. II - Thµnh t˘u cÒa ASEAN Qua 40 n®m tÂn tπi vµ ph∏t tri”n, thµnh t˘u lÌn nh†t mµ ASEAN Æπt Æ≠Óc lµ Æ∑ c„ 10/11 quËc gia trong khu v˘c trÎ thµnh thµnh vi™n cÒa ASEAN vÌi tÊng GDP Æπt 799,9 tÿ USD (n®m 2004). C∏n c©n xu†t nhÀp kh»u cÒa toµn khËi Æπt gi∏ trfi d≠¨ng. TËc ÆÈ t®ng tr≠Îng kinh t’ cÒa c∏c n≠Ìc trong khu v˘c kh∏ cao m∆c dÔ cfln ch≠a Æ“u vµ ch≠a thÀt v˜ng chæc. ßÍi sËng nh©n d©n Æ≠Óc c∂i thi÷n, bÈ m∆t c∏c quËc gia c„ s˘ thay ÆÊi nhanh ch„ng, h÷ thËng c¨ sÎ hπ t«ng ph∏t tri”n theo h≠Ìng hi÷n Æπi ho∏. Nhi“u Æ´ thfi cÒa c∏c n≠Ìc thµnh vi™n nh≠ Xin-ga-po (Xin-ga-po), Gia-cac-ta (In-Æ´-n™-xi-a), B®ng CËc (Th∏i Lan), Cua-la L®m-p¨ (Ma-lai-xi-a), Thµnh phË H Ch› Minh (Vi÷t Nam)... Æ∑ d«n d«n ti’n kfip tr◊nh ÆÈ Æ´ thfi cÒa c∏c n≠Ìc ti™n ti’n. Tπo d˘ng Æ≠Óc mÈt m´i tr≠Íng hoµ b◊nh, Ên Æfinh trong khu v˘c. ßi“u nµy c„ ˝ ngh‹a ch›nh trfi x∑ hÈi h’t s¯c quan tr‰ng, bÎi n„ lµ c¨ sÎ v˜ng chæc cho s˘ ph∏t tri”n kinh t’ x∑ hÈi Î mÁi quËc gia vµ khu v˘c. H◊nh 14.12. Th∏p Æ´i Î Ma-lai-xi-a H∑y k” th™m c∏c thµnh t˘u cÒa ASEAN. Nguy™n nh©n nµo d…n tÌi c∏c thµnh t˘u Æ„ ? 163

III - Th∏ch th¯c ÆËi vÌi ASEAN 1. Tr◊nh ÆÈ ph∏t tri”n cfln ch™nh l÷ch Trong khi GDP b◊nh qu©n Æ«u ng≠Íi theo gi∏ th˘c t’ n®m 2004 cÒa Xin-ga-po r†t cao (25 207 USD), th◊ Î nhi“u n≠Ìc chÿ sË nµy lπi r†t th†p (Mi-an-ma 166 USD, Cam-pu-chia 358 USD, Lµo 423 USD, Vi÷t Nam 553 USD). Tr◊nh ÆÈ ph∏t tri”n gi˜a mÈt sË quËc gia cfln qu∏ ch™nh l÷ch sœ ∂nh h≠Îng nh≠ th’ nµo tÌi mÙc ti™u ph†n Ɔu cÒa ASEAN ? 2. V…n cfln t◊nh trπng Æ„i nghÃo ß©y lµ th˘c trπng Î c∏c quËc gia trong ASEAN, m∆c dÔ m¯c ÆÈ Æ„i nghÃo Î mÁi quËc gia c„ kh∏c nhau. T◊nh trπng Æ„i nghÃo Î mÈt bÈ phÀn d©n c≠ sœ g©y nh˜ng trÎ ngπi g◊ trong vi÷c ph∏t tri”n kinh t’ - x∑ hÈi cÒa mÁi quËc gia ? H∑y n™u nh˜ng ch›nh s∏ch xo∏ Æ„i, gi∂m nghÃo cÒa ß∂ng vµ Nhµ n≠Ìc ta. 3. C∏c v†n Æ“ x∑ hÈi kh∏c ß´ thfi ho∏ trong khu v˘c di‘n ra nhanh, n∂y sinh nhi“u v†n Æ“ ph¯c tπp cÒa x∑ hÈi. C∏c v†n Æ“ kh∏c nh≠ t´n gi∏o, s˘ hoµ hÓp d©n tÈc trong mÁi quËc gia, dfich b÷nh, sˆ dÙng tµi nguy™n thi™n nhi™n vµ b∂o v÷ m´i tr≠Íng ch≠a hÓp l›, th†t nghi÷p, ph∏t tri”n nguÂn nh©n l˘c, Ƶo tπo nh©n tµi Æ” Æ∏p ¯ng nhu c«u ph∏t tri”n kinh t’... Æ“u lµ nh˜ng th∏ch th¯c, Æfli h·i c∏c n≠Ìc ASEAN c«n nÁ l˘c gi∂i quy’t Î c∂ c†p quËc gia vµ khu v˘c. IV - Vi÷t Nam trong qu∏ tr◊nh hÈi nhÀp ASEAN Gia nhÀp ASEAN, Vi÷t Nam Æ∑ t›ch c˘c tham gia vµo c∏c hoπt ÆÈng tr™n t†t c∂ c∏c l‹nh v˘c, tı hÓp t∏c v“ kinh t’ tÌi hÓp t∏c v“ v®n ho∏, gi∏o dÙc, khoa h‰c - c´ng ngh÷, trÀt t˘ - an toµn x∑ hÈi... Vi÷t Nam Æ∑ Æ„ng g„p nhi“u s∏ng ki’n Æ” cÒng cË, n©ng cao vfi th’ cÒa ASEAN tr™n tr≠Íng quËc t’ vµ qua Æ„ vfi th’ cÒa n≠Ìc ta cÚng Æ≠Óc n©ng cao. V“ kinh t’, Vi÷t Nam xu†t kh»u gπo sang In-Æ´-n™-xi-a, Phi-lip-pin, Ma-lai-xi-a, tham gia nhi“u d˘ ∏n ph∏t tri”n kinh t’ khu v˘c. Hµng ho∏ nhÀp kh»u chÒ y’u cÒa n≠Ìc ta tı khu v˘c lµ ph©n b„n, thuËc trı s©u, mÈt sË m∆t hµng Æi÷n tˆ, hµng ti™u dÔng... Hi÷n nay, bu´n b∏n gi˜a Vi÷t Nam vÌi ASEAN chi’m tÿ l÷ 30% (n®m 2005) giao dfich th≠¨ng mπi quËc t’ cÒa n≠Ìc ta. 164

Tham gia vµo ASEAN, n≠Ìc ta c„ nhi“u c¨ hÈi Æ” ph∏t tri”n, nh≠ng cÚng c„ nhi“u th∏ch th¯c c«n ph∂i v≠Ót qua nh≠ s˘ ch™nh l÷ch v“ tr◊nh ÆÈ ph∏t tri”n kinh t’, c´ng ngh÷, s˘ kh∏c bi÷t v“ th” ch’ ch›nh trfi... C©u h·i vµ bµi tÀp 1. N™u c∏c mÙc ti™u ch›nh cÒa ASEAN. 2. L†y v› dÙ Æ” th†y rªng vi÷c khai th∏c vµ sˆ dÙng tµi nguy™n thi™n nhi™n ch≠a hÓp l› lµ mÈt trong nh˜ng th∏ch th¯c cÒa ASEAN. C«n ph∂i khæc phÙc Æi“u Æ„ bªng nh˜ng bi÷n ph∏p nµo ? Bµi 14 KHU V#C ߧNG NAM É (ti’p theo) Ti’t 5. Th˘c hµnh T◊m hi”u v“ hoπt ÆÈng kinh t’ ÆËi ngoπi cÒa ß´ng Nam É 1. Hoπt ÆÈng du lfich D˘a vµo b∂ng sË li÷u sau : B∂ng 14.3. SË kh∏ch du lfich quËc t’ Æ’n vµ chi ti™u cÒa kh∏ch du lfich Î mÈt sË khu v˘c cÒa ch©u É - n®m 2003 STT Khu v˘c SË kh∏ch du lfich Æ’n Chi ti™u cÒa kh∏ch du lfich (ngh◊n l≠Ót ng≠Íi) (tri÷u USD) 1 ß´ng É 67230 70594 2 ß´ng Nam É 38468 18356 3 T©y Nam É 41394 18419 165

- H∑y vœ bi”u Æ h◊nh cÈt th” hi÷n sË kh∏ch du lfich quËc t’ Æ’n vµ chi ti™u cÒa kh∏ch du lfich Î mÈt sË khu v˘c ch©u É, n®m 2003. - T›nh chi ti™u trung b◊nh cÒa mÁi l≠Ót kh∏ch Î tıng khu v˘c. - So s∏nh v“ sË kh∏ch vµ chi ti™u cÒa kh∏ch du lfich quËc t’ cÒa khu v˘c ß´ng Nam É vÌi c∏c khu v˘c kh∏c. H◊nh 14.13. Bi”u Æ t®ng tr≠Îng gi∏ trfi xu†t, nhÀp kh»u cÒa mÈt sË n≠Ìc trong khu v˘c ß´ng Nam É 2. T◊nh h◊nh xu†t, nhÀp kh»u cÒa ß´ng Nam É D˘a vµo h◊nh 14.13, h∑y nhÀn xät v“ c∏n c©n th≠¨ng mπi cÒa mÈt sË quËc gia ß´ng Nam É. Bµi 15 §-XTR¢Y-LI-A Di÷n t›ch : 7,74 tri÷u km2 D©n sË : 20,4 tri÷u ng≠Íi (n®m 2005) ThÒ Æ´ : Can-be-ra Lµ Ɔt n≠Ìc rÈng lÌn nªm Î b∏n c«u Nam, giµu c„ v“ tµi nguy™n, d©n c≠ Æa d©n tÈc, Æa t´n gi∏o vµ Æa v®n ho∏, §-xtr©y-li-a ngµy nay lµ Ɔt n≠Ìc ph∏t tri”n n®ng ÆÈng vµ ngµy cµng gæn b„ nhi“u h¨n vÌi khu v˘c ch©u É - Th∏i B◊nh D≠¨ng. Ti’t 1. Kh∏i qu∏t v“ §-xtr©y-li-a I - t˘ nhi™n, d©n c≠ vµ x∑ hÈi 1. Vfi tr› Æfia l› vµ Æi“u ki÷n t˘ nhi™n §-xtr©y-li-a lµ quËc gia duy nh†t bao chi’m c∂ mÈt lÙc Æfia, di÷n t›ch t˘ nhi™n Ưng th¯ s∏u tr™n th’ giÌi. ßfia h◊nh §-xtr©y-li-a c„ ÆÈ cao trung b◊nh th†p (chÿ c„ 2% Ɔt Æai lµ cao h¨n 1000 m) vµ chia ra lµm ba khu v˘c ch›nh : cao nguy™n mi“n T©y, vÔng Ɔt th†p nÈi Æfia, vÔng Ɔt cao vµ nÛi mi“n ß´ng. Kh› hÀu ph©n ho∏ mπnh. 166

D˘a vµo b∂n Æ T˘ nhi™n §-xtr©y-li-a, h∑y x∏c Æfinh vfi tr› Æfia l› vµ nhÀn xät v“ s˘ ph©n ho∏ kh› hÀu cÒa §-xtr©y-li-a. C∂nh quan Æa dπng (d∑y Tr≠Íng S¨n Î mi“n ß´ng, mÈt sË c∂nh quan trong c∏c hoang mπc Î vÔng nÈi Æfia, d∂i San h´ ng«m v‹ Æπi Î bÍ bi”n ß´ng Bæc...), h†p d…n nhi“u du kh∏ch tr™n th’ giÌi. §-xtr©y-li-a lµ quËc gia giµu c„ v“ kho∏ng s∂n nh≠ than, sæt, kim c≠¨ng, d«u kh›, ch◊, thi’c, ÆÂng, mangan, uranium,... vµ lµ n¨i sinh sËng cÒa nhi“u loµi ÆÈng, th˘c vÀt b∂n Æfia qu˝ hi’m. Ch›nh phÒ §-xtr©y-li-a r†t quan t©m Æ’n b∂o v÷ m´i tr≠Íng. H¨n 5% di÷n t›ch Ɔt Æai Æ≠Óc dµnh Æ” b∂o tÂn thi™n nhi™n, trong Æ„ c„ 11 khu di s∂n th’ giÌi, 500 c´ng vi™n quËc gia. H◊nh 15.1. C®ng-gu-ru - ßÈng vÀt Æ∆c tr≠ng Î §-xtr©y-li-a ßi“u ki÷n t˘ nhi™n Æ∑ tπo ra nh˜ng thuÀn lÓi vµ kh„ kh®n g◊ cho vi÷c ph∏t tri”n kinh t’ x∑ hÈi cÒa §-xtr©y-li-a ? 2. D©n c≠ vµ x∑ hÈi C∏ch Æ©y kho∂ng 60 ngh◊n n®m, tr™n lÙc Æfia §-xtr©y-li-a Æ∑ c„ thÊ d©n sinh sËng. ß’n cuËi th’ kÿ XVIII ng≠Íi ch©u ¢u mÌi c„ m∆t Î §-xtr©y-li-a. Ra ÆÍi n®m 1901, §-xtr©y-li-a lµ nhµ n≠Ìc li™n bang, mÈt quËc gia ÆÈc lÀp trong KhËi Li™n hi÷p Anh. VÌi h¨n 20 tri÷u d©n Æπi di÷n cho 151 tÈc ng≠Íi, §-xtr©y-li-a lµ quËc gia Æa d©n tÈc, Æa t´n gi∏o, Æa v®n ho∏ vµ Æang ph∏t tri”n c∏c mËi quan h÷ vÌi khu v˘c ch©u É Th∏i B◊nh D≠¨ng. 167

D©n c≠ Î §-xtr©y-li-a ph©n bË r†t kh´ng Æ“u. Trong khi vÔng nÈi Æfia m™nh m´ng r†t th≠a d©n (mÀt ÆÈ d©n sË trung b◊nh 0,03 0,3 ng≠Íi /km2) th◊ d∂i ÆÂng bªng ven bi”n ph›a Æ´ng nam vµ t©y nam, tuy chÿ chi’m 3% di÷n t›ch Ɔt Æai cÒa c∂ n≠Ìc nh≠ng lπi tÀp trung tÌi 90% d©n sË. M¯c ÆÈ Æ´ thfi ho∏ cÒa §-xtr©y-li-a vµo loπi cao nh†t th’ giÌi, 85% d©n c≠ sËng Î thµnh thfi. Tÿ l÷ gia t®ng d©n sË trong thÍi gian qua lµ 1,4%, chÒ y’u do nhÀp c≠. §-xtr©y-li-a Æ∆c bi÷t quan t©m ph∏t tri”n nguÂn nh©n l˘c c„ ch†t l≠Óng cao, lµ quËc gia ti™n ti’n v“ khoa h‰c vµ k‹ thuÀt (chi’m 2,5% c∏c c´ng tr◊nh khoa h‰c tr™n th’ giÌi vµ Æ∑ giµnh Æ≠Óc 8 gi∂i N´ben v“ VÀt l›, Y h‰c, Ho∏ h‰c). Ch›nh phÒ chÛ tr‰ng Æ«u t≠ vµo khoa h‰c, gi∏o dÙc, Ƶo tπo ngh“ vµ ph∏t tri”n c´ng ngh÷ th´ng tin. H∑y ph©n t›ch c∏c Æ∆c tr≠ng v“ d©n c≠, x∑ hÈi cÒa §-xtr©y-li-a. II - kinh t’ 1. Kh∏i qu∏t §-xtr©y-li-a c„ n“n kinh t’ ph∏t tri”n. C∏c ngµnh kinh t’ tri th¯c hi÷n Æang Æ„ng g„p 50% vµo GDP. Trong nh˜ng n®m g«n Æ©y, §-xtr©y-li-a c„ m¯c t®ng tr≠Îng kinh t’ cao vµ Ên Æfinh, tÿ l÷ th†t nghi÷p th†p vµ trÎ thµnh m´i tr≠Íng h†p d…n ÆËi vÌi c∏c nhµ Æ«u t≠ tr™n th’ giÌi. 2. Dfich vÙ Trong c¨ c†u GDP, khu v˘c dfich vÙ chi’m tÌi 71% (n®m 2004). ߆t n≠Ìc rÈng lÌn, c∏c thµnh phË vµ khu d©n c≠ nªm qu∏ xa nhau, ›t thuÀn lÓi cho giao th´ng Æ≠Íng sæt, Æ≠Íng ´ t´, nh≠ng lπi tπo Æi“u ki÷n cho ngµnh hµng kh´ng nÈi Æfia ph∏t tri”n. Th≠¨ng mπi c„ vai trfl quan tr‰ng. Mπng l≠Ìi c∏c ng©n hµng, c∏c chi nh∏nh tµi ch›nh ngµy cµng mÎ rÈng, th≠¨ng mπi Æi÷n tˆ r†t ph∏t tri”n. H◊nh 15.2. Thµnh phË c∂ng X›t-ni 168

Hoπt ÆÈng ngoπi th≠¨ng ph∏t tri”n mπnh, chÒ y’u th´ng qua c∂ng X›t-ni. §-xtr©y-li-a xu†t kh»u kho∏ng s∂n, l≠¨ng th˘c, th˘c ph»m, m∏y m„c, c´ng ngh÷... ; nhÀp kh»u thi’t bfi vÀn t∂i, nguy™n li÷u, ho∏ ch†t... ߆t n≠Ìc §-xtr©y-li-a c„ h¨n 20 tri÷u d©n nh≠ng hªng n®m Æ„n tÌi 5 tri÷u l≠Ót kh∏ch du lfich. 3. C´ng nghi÷p §-xtr©y-li-a c„ tr◊nh ÆÈ ph∏t tri”n c´ng nghi÷p cao nh≠ng lπi lµ n≠Ìc xu†t kh»u nhi“u nguy™n li÷u th´ ; Ưng hµng Æ«u th’ giÌi v“ xu†t kh»u than Æ∏, kim c≠¨ng. §-xtr©y-li-a cÚng xu†t kh»u nhi“u uranium, d«u th´, kh› t˘ nhi™n, vµng, qu∆ng sæt, ch◊, thi’c, ÆÂng vµ mangan. C´ng nghi÷p m· chi’m 7% GDP (kho∂ng 25 tÿ USD) vµ sˆ dÙng 4% lao ÆÈng. H◊nh 15.3. Kinh t’ §-xtr©y-li-a 169

G«n Æ©y, §-xtr©y-li-a ph∏t tri”n mπnh c∏c ngµnh c´ng ngh÷ cao nh≠ s∂n xu†t thuËc vµ thi’t bfi y t’, ph«n m“m m∏y t›nh, vi‘n th´ng, khai th∏c n®ng l≠Óng m∆t trÍi vµ c´ng nghi÷p hµng kh´ng. Ngµnh c´ng nghi÷p vi‘n th´ng cÒa §-xtr©y-li-a Ưng th¯ 10 tr™n th’ giÌi. C´ng nghi÷p ch’ bi’n th˘c ph»m cÒa §-xtr©y-li-a Æπt ti™u chu»n quËc t’, chi’m 20% gi∏ trfi hµng xu†t kh»u. C∏c trung t©m c´ng nghi÷p lÌn lµ X›t-ni, Men-b¨n, A-Æ™-lai. D˘a vµo h◊nh 15.3, n™u nhÀn xät v“ s˘ ph©n bË c∏c ngµnh c´ng nghi÷p cÒa §-xtr©y-li-a. 4. N´ng nghi÷p §-xtr©y-li-a lu´n Æ≠Óc Æ∏nh gi∏ lµ n≠Ìc c„ n“n n´ng nghi÷p hi÷n Æπi, s∂n xu†t d˘a vµo c∏c trang trπi c„ quy m´ lÌn vµ tr◊nh ÆÈ k‹ thuÀt cao. ߆t trÂng tr‰t vµ ch®n nu´i chi’m 6% di÷n t›ch t˘ nhi™n ; n´ng nghi÷p sˆ dÙng 5,6% l˘c l≠Óng lao ÆÈng, chi’m 4% GDP vµ Æ„ng g„p 25% gi∏ trfi xu†t kh»u. H◊nh 15.4. Ch®n nu´i bfl Î §-xtr©y-li-a §-xtr©y-li-a lµ n≠Ìc s∂n xu†t vµ xu†t kh»u nhi“u lÛa m◊, trÂng nhi“u c©y c´ng H◊nh 15.5. S¨ Æ mÈt trang trπi nu´i bfl Î nghi÷p vµ c©y ®n qu∂, chÒ y’u Î vÔng §-xtr©y-li-a ß´ng Nam. Ch®n nu´i chi’m 60% gi∏ trfi s∂n xu†t n´ng nghi÷p. VÌi Ƶn cıu 150 tri÷u con, §-xtr©y-li-a lµ n≠Ìc Ưng Æ«u th’ giÌi v“ xu†t kh»u len. §-xtr©y-li-a cÚng xu†t kh»u nhi“u s˜a, thfit bfl sang Hoa K◊, NhÀt B∂n, ß´ng Nam É vµ Anh. C©u h·i vµ bµi tÀp 1. H∑y tr◊nh bµy mÈt sË Æ∆c Æi”m v“ t˘ nhi™n vµ d©n c≠, x∑ hÈi cÒa §-xtr©y-li-a. 2. H∑y ch¯ng minh rªng §-xtr©y-li-a lµ n≠Ìc c„ n“n c´ng nghi÷p ph∏t tri”n cao vµ n®ng ÆÈng. 3. Ph©n t›ch h◊nh 15.5 Æ” th†y r‚ t›nh hi÷n Æπi cÒa c∏c trang trπi n´ng nghi÷p Î §-xtr©y-li-a. 170

Bµi 15 §-XTR¢Y-LI-A (ti’p theo) Ti’t 2. Th˘c hµnh T◊m hi”u v“ d©n c≠ §-xtr©y-li-a D˘a vµo bµi §-xtr©y-li-a (c„ th” tham kh∂o th™m t≠ li÷u tı b∏o ch› vµ c∏c tµi li÷u kh∏c), h∑y vi’t mÈt b∏o c∏o ngæn v“ d©n c≠ Î §-xtr©y-li-a theo dµn ˝ d≠Ìi Æ©y : SË d©n vµ qu∏ tr◊nh ph∏t tri”n d©n sË. S˘ ph©n bË d©n c≠. Ch†t l≠Óng d©n c≠ vµ ∂nh h≠Îng cÒa n„ Æ’n s˘ ph∏t tri”n kinh t’ - x∑ hÈi cÒa §-xtr©y-li-a. 1. Gia t®ng d©n sË D©n nhÀp c≠ Æ„ng g„p ph«n chÒ y’u vµo gia t®ng d©n sË Î §-xtr©y-li-a. Tr≠Ìc n®m 1973, di c≠ vµo §-xtr©y-li-a chÒ y’u lµ ng≠Íi da træng. Tı khi ch›nh s∏ch \"N≠Ìc §-xtr©y-li-a Da Træng\" bfi hu˚ b· vµo n®m 1973, sË ng≠Íi tı ch©u É di c≠ Æ’n §-xtr©y-li-a t®ng Æ∏ng k”. N’u n®m 1966 chÿ c„ 1,3 % sË d©n di c≠ Æ’n §-xtr©y-li-a c„ nguÂn gËc tı c∏c n≠Ìc Nam É, Bæc É vµ ß´ng Nam É, th◊ n®m 1999 con sË nµy lµ 27,7%. Trong nh˜ng n®m g«n Æ©y, 40% d©n mÌi Æ’n §-xtr©y-li-a Æfinh c≠ lµ tı ch©u É. 2. Ch†t l≠Óng d©n D©n c≠ Î §-xtr©y-li-a c„ tr◊nh ÆÈ h‰c v†n cao. Tÿ l÷ phÊ cÀp gi∏o dÙc vµ tËt nghi÷p phÊ th´ng trung h‰c Ưng hµng Æ«u th’ giÌi. Chÿ sË HDI lµ 0,955, x’p th¯ ba tr™n th’ giÌi (n®m 2003). SË d©n cÒa §-xtr©y-li-a chi’m tÿ l÷ nh· so vÌi d©n sË th’ giÌi nh≠ng chi’m tÌi 2,5% sË c´ng tr◊nh nghi™n c¯u khoa h‰c tr™n th’ giÌi. §-xtr©y-li-a lµ n≠Ìc c„ tr◊nh ÆÈ c´ng ngh÷ th´ng tin (IT) cao nh†t trong khu v˘c vµ lµ mÈt trong 10 n≠Ìc Ưng hµng Æ«u th’ giÌi v“ lao ÆÈng k‹ thuÀt cao. C∏c chuy™n gia IT vµ tµi ch›nh cÚng c„ ch†t l≠Óng cao. TÀp Æoµn m∏y t›nh IBM lÌn nh†t th’ giÌi cÒa Hoa K◊ Æ∑ ch‰n Xit-ni cÒa §-xtr©y-li-a thay v◊ ch‰n Xin-ga-po lµm n¨i Æ∆t trung t©m ÆÊi mÌi c´ng ngh÷ v◊ cho rªng ti“m n®ng nh©n l˘c IT c„ kinh nghi÷m cÒa §-xtr©y-li-a dÂi dµo h¨n. 171

B∂ng 15.1. Chÿ sË v“ d©n c≠, t´n gi∏o cÒa §-xtr©y-li-a T´n gi∏o D©n c≠ 95% : NguÂn gËc ch©u ¢u 26% : C´ng gi∏o Anh 4% : NguÂn gËc ch©u É 26% : Thi™n chÛa gi∏o 1% : ThÊ d©n, c≠ d©n Æ∂o 24% : C∏c nh„m C¨ ÆËc gi∏o kh∏c 24% : T´n gi∏o kh∏c (HÂi gi∏o, Do Th∏i, PhÀt gi∏o) B∂ng 15.2. SË d©n §-xtr©y-li-a qua mÈt sË n®m (ߨn vfi : tri÷u ng≠Íi) N®m SË d©n 1850 1,2 1900 4,7 1920 4,5 1939 6,9 1985 15,8 1990 16,1 1995 18,1 2000 19,2 2005 20,4 H◊nh 15.6. Ph©n bË d©n c≠ Î §-xtr©y-li-a B∂ng 15.3. C¨ c†u lao ÆÈng ph©n theo khu v˘c kinh t’ N®m Khu v˘c I Khu v˘c II (ߨn vfi : %) 1985 4,0 34,8 Khu v˘c III 1995 3,2 26,3 2000 3,7 25,6 61,2 2004 3,0 26,0 70,5 70,7 71,0 172

Bµi 16 AI CÜP Di÷n t›ch : 1 tri÷u km2 D©n sË : 74 tri÷u ng≠Íi (n®m 2005) ThÒ Æ´ : Cai-r´ L∑nh thÊ Ai CÀp lµ hoang mπc m™nh m´ng Æ≠Óc chia cæt bÎi thung lÚng vµ ch©u thÊ s´ng Nin. D©n sË trŒ, h«u h’t lµ ng≠Íi Ha-mit vµ theo Æπo HÂi. N“n kinh t’ Ɔt n≠Ìc ph∏t tri”n d˘a vµo s´ng Nin. Ti’t 1. Kh∏i qu∏t v“ Ai CÀp I - ßi“u ki÷n t˘ nhi™n L∑nh thÊ Ai CÀp gÂm 2 bÈ phÀn thuÈc 2 ch©u lÙc, ng®n c∏ch nhau bÎi k™nh Ƶo vµ vfinh Xuy-™ : ph«n Î ß´ng Bæc ch©u Phi vµ ph«n tr™n b∏n Æ∂o Xi-nai thuÈc t©y nam ch©u É. Ai CÀp c„ vfi tr› r†t quan tr‰ng, lµ c«u nËi gi˜a ch©u Phi, ch©u ¢u vµ ch©u É. ß≠Íng bi”n tı T©y ¢u sang ch©u É qua k™nh Xuy-™ lµ Æ≠Íng ngæn nh†t. Hoang mπc chi’m 95% di÷n t›ch Ɔt n≠Ìc, 5% cfln lπi thuÈc v“ thung lÚng vµ ch©u thÊ s´ng Nin. ß≠Íng bÍ bi”n dµi 2450km. MÔa hπ, nhi÷t ÆÈ trung b◊nh 26 - 34oC ; Î c∏c sa mπc, nhi÷t ÆÈ ban ngµy c„ th” l™n Æ’n 40oC, ban Æ™m xuËng 6oC. MÔa Æ´ng, c„ gi„ c∏t vÌi tËc ÆÈ 150 km/h. L≠Óng m≠a r†t th†p, phÊ bi’n lµ 200 mm/n®m, c„ n¨i 80 mm/n®m, ho∆c ›t h¨n. Kh› hÀu Ai CÀp r†t kh´, c„ hai mÔa r‚ r÷t. Ven bÍ ßfia Trung H∂i kh› hÀu ´n hoµ h¨n. S´ng Nin dµi 6695 km, lµ dflng s´ng dµi nh†t th’ giÌi, vÌi Æoπn ch∂y qua Æfia phÀn Ai CÀp lµ 1545 km, Æ≠Óc xem lµ ng≠Íi mã Æ∑ sinh thµnh, nu´i d≠Ïng n“n v®n minh Ai CÀp. Tuy Ɔt n≠Ìc rÈng tÌi mÈt tri÷u km2, nh≠ng n“n v®n minh Ai CÀp chÿ chÒ y’u tÀp trung d‰c theo thung lÚng vµ ch©u thÊ s´ng Nin. 173

H◊nh 16.1. S´ng Nin ch∂y qua vÔng hoang mπc H∑y n™u nh˜ng thuÀn lÓi cÒa thung lÚng vµ ch©u thÊ s´ng Nin ÆËi vÌi vi÷c ph∏t tri”n kinh t’ Ai CÀp. II - D¢N c≠ 99% sË d©n Ai CÀp sËng Î thung lÚng vµ ch©u thÊ s´ng Nin. B∂ng 16.1. SË d©n Ai CÀp - giai Æoπn 2000 - 2005 N®m 2000 2001 2003 2005 SË d©n (tri÷u ng≠Íi) 67,8 69,1 71,9 74,0 - Tÿ su†t gia t®ng d©n sË t˘ nhi™n : 2% (n®m 2005) - TuÊi th‰ b◊nh qu©n (tuÊi) : 70 (Nam : 67 ; N˜ : 72) - Tÿ l÷ d©n thµnh thfi : 43% - Ng´n ng˜ ch›nh th¯c : ti’ng A-rÀp. - Ng≠Íi Ha-mit (ng≠Íi Ai CÀp, ng≠Íi A-rÀp du c≠ vµ ng≠Íi Bec-be) chi’m 99% d©n sË. C∏c d©n tÈc kh∏c chÿ chi’m 1%. - ßπo HÂi thu hÛt 94% d©n c≠, 6% sË d©n cfln lπi theo Æπo Thi™n ChÛa vµ c∏c t´n gi∏o kh∏c. D˘a vµo b∂ng 16.1. vµ th´ng tin Î tr™n, h∑y n™u mÈt sË Æ∆c Æi”m cÒa d©n c≠ Ai CÀp. 174

N“n v®n minh cÊ Æπi Ai CÀp Æ∑ cËng hi’n cho nh©n loπi nhi“u thµnh t˘u : c∏ch t›nh di÷n t›ch, th” t›ch, t◊m ra lfich, ch’ tπo ÆÂng h M∆t TrÍi Æ” t›nh thÍi gian trong mÈt ngµy... Ng≠Íi Ai CÀp x≠a Æ∑ bi’t d÷t v∂i, ch’ tπo dÙng cÙ s∂n xu†t tı kim loπi ÆÂng, s∏ng tπo ra ch˜ vi’t, ch˜ sË, gi†y, bÛt vµ Æ∑ bi’t Ææp ÆÀp, Ƶo k™nh, x©y d˘ng c∏c thµnh phË, l®ng t»m, Æ“n Ƶi vÌi ngh÷ thuÀt ki’n trÛc tuy÷t vÍi. H◊nh 16.2. T≠Óng nh©n s≠ b™n Kim T˘ Th∏p K™-ph¨-ran III - KINH T’ Ai CÀp lµ mÈt trong nh˜ng quËc gia c„ n“n kinh t’ ph∏t tri”n nh†t ch©u Phi. Ch©u thÊ s´ng Nin rÈng 24 ngh◊n km2 Æ≠Óc g‰i lµ \"v≠Ín rau xanh v‹ Æπi nh†t Tr∏i ߆t\", nÊi bÀt vÌi nh˜ng c∏nh ÆÂng lÛa m◊, rau, ÆÀu, khoai t©y,... NhÍ ÆÀp At-xu-an x©y d˘ng tr™n s´ng Nin mµ di÷n t›ch Ɔt Æ≠Óc t≠Ìi n≠Ìc t®ng l™n Æ∏ng k”. N´ng nghi÷p Æ„ng g„p 15,5% GDP (n®m 2004). S∂n ph»m chÒ y’u lµ b´ng, lÛa m◊, lÛa gπo, khoai t©y, ÆÀu, rau qu∂, cıu, d™. Ai CÀp lµ mÈt trong nh˜ng n≠Ìc s∂n xu†t nhi“u b´ng nh†t th’ giÌi, xu†t kh»u b´ng Ưng th¯ 6 th’ giÌi. N®ng su†t lÛa cao, tı 7 Æ’n 8 t†n/ha/vÙ. D˘a vµo h◊nh 16.3, x∏c Æfinh c∏c vÔng ph©n bË cÒa lÛa gπo, b´ng. Gi∂i th›ch tπi sao n´ng nghi÷p Ai CÀp tÀp trung Î thung lÚng vµ ch©u thÊ s´ng Nin. 175

H◊nh 16.3. Kinh t’ Ai CÀp C∏c ngµnh c´ng nghi÷p quan tr‰ng lµ khai th∏c d«u m·, ch’ bi’n th˘c ph»m, d÷t, gang thäp, Æi÷n, xi m®ng. S∂n l≠Óng d«u m· Æπt tr™n 45 tri÷u t†n/n®m, s∂n l≠Óng d«u vµ kh› t˘ nhi™n Æ∏p ¯ng kho∂ng 90% nhu c«u n®ng l≠Óng trong n≠Ìc. Quan s∏t h◊nh 16.3, nhÀn xät s˘ ph©n bË c∏c ngµnh c´ng nghi÷p cÒa Ai CÀp. Ngµnh du lfich ph∏t tri”n mπnh d˘a tr™n c∂nh quan t˘ nhi™n cÒa s´ng Nin cÔng c∏c c´ng tr◊nh ki’n trÛc nÊi ti’ng : c∏c kim t˘ th∏p, Æ“n thÍ HÂi gi∏o cÊ (Î thÒ Æ´ Cai-r´,...), k™nh Xuy-™,... 176

C©u h·i vµ bµi tÀp 1. Tr◊nh bµy nh˜ng Æ∆c Æi”m chÒ y’u cÒa d©n c≠ Ai CÀp. 2. Ph©n t›ch vai trfl cÒa s´ng Nin ÆËi vÌi n“n kinh t’ Ai CÀp. 3. D˘a vµo b∂ng sË li÷u sau : B∂ng 16.2. Gi∏ trfi xu†t, nhÀp kh»u cÒa Ai CÀp - giai Æoπn 1990 - 2004 (ߨn vfi : tÿ USD) N®m 1990 1995 2000 2001 2002 2003 2004 Xu†t kh»u 5,0 3,5 4,7 4,1 4,7 6,3 7,5 NhÀp kh»u 16,8 11,8 14,0 12,8 12,6 11,1 12,9 Vœ bi”u Æ th” hi÷n c¨ c†u xu†t, nhÀp kh»u cÒa Ai CÀp vµ rÛt ra nhÀn xät. H◊nh 16.4. Thµnh phË Cai-r´ 177

Bµi 16 AI CÜP (ti’p theo) Ti’t 2. Th˘c hµnh Ph©n t›ch ∂nh h≠Îng cÒa t˘ nhi™n ÆËi vÌi ph∏t tri”n kinh t’ Ai CÀp 1. Ph©n t›ch nh˜ng thuÀn lÓi vµ kh„ kh®n cÒa t˘ nhi™n ÆËi vÌi ph∏t tri”n kinh t’ D˘a vµo h◊nh 16.3, c∏c t≠ li÷u cÒa bµi Ai CÀp vµ ph«n th´ng tin bÊ sung Æ” ph©n t›ch nh˜ng thuÀn lÓi vµ kh„ kh®n cÒa t˘ nhi™n ÆËi vÌi vi÷c ph∏t tri”n kinh t’ Ai CÀp. (L≠u ˝ : k’t hÓp ph©n t›ch t∏c ÆÈng cÒa t˘ nhi™n ÆËi vÌi s˘ ph©n bË mÈt sË ngµnh kinh t’ cÒa Ai CÀp). H◊nh 16.5. ß“n thÍ n˜ th«n Ihis 178

MÈt sË th´ng tin v“ t˘ nhi™n Tµi nguy™n kho∏ng s∂n : d«u m·, kh› t˘ nhi™n, qu∆ng sæt, phËt ph∏t, mangan, Æ∏ v´i, thπch cao, ami®ng, ch◊, kœm. ߆t sˆ dÙng : canh t∏c thÍi vÙ : 3%, canh t∏c hªng n®m : 2%, ÆÂng c· : 0%, rıng vµ Ɔt rıng : 0%, hoang mπc, b∏n hoang mπc : 95%. Thi™n tai : hπn h∏n, lÚ lÙt, ÆÈng Ɔt, lΠƆt, b∑o c∏t, gi„ n„ng. V†n Æ“ m´i tr≠Íng hi÷n nay : Ɔt n´ng nghi÷p Æang thu hãp d«n do Æ´ thfi ho∏ vµ nπn c∏t bay, Ɔt d≠Ìi ÆÀp At-xu-an Th≠Óng ngµy cµng m∆n ho∏, di÷n t›ch sa mπc ngµy cµng mÎ rÈng, n≠Ìc r†t hi’m Î vÔng nªm xa s´ng Nin, ´ nhi‘m d«u Æe doπ c∏c vÿa san h´, b∑i bi”n vµ m´i tr≠Íng bi”n. S´ng Nin D‰c theo s´ng Nin (ph«n ch∂y tr™n l∑nh thÊ Ai CÀp), tı th≠Óng nguÂn xu´i v“ cˆa s´ng, c∂nh quan thay ÆÊi Æa dπng : + H Na-se Æ≠Óc tπo n™n bÎi ÆÀp At-xu-an tr™n s´ng Nin, c„ di÷n t›ch 2000km2. ß©y lµ h ch¯a n≠Ìc nh©n tπo lÌn nh†t th’ giÌi, lµ kho d˘ tr˜ n≠Ìc cho mÈt Ɔt n≠Ìc m™nh m´ng sa mπc. + ßÀp At-xu-an Th≠Óng vµ At-xu-an Hπ, nªm Î thµnh phË At-xu-an. T∏c dÙng cÒa ÆÀp lµ Æi“u chÿnh dflng n≠Ìc ch∂y v“ ch©u thÊ ph›a bæc, t≠Ìi ti™u cho nhi“u vÔng Ɔt vµ trang trπi. N¨i Æ©y, mÈt nhµ m∏y thu˚ Æi÷n Æ≠Óc x©y d˘ng, Æ„ng g„p 24% s∂n l≠Óng Æi÷n cÒa c∂ n≠Ìc. + Khu v˘c trung l≠u s´ng Nin c„ thµnh phË cÊ Lu-x¨, lµ n¨i mµ huy“n thoπi cho rªng bÍ Æ´ng cÒa s´ng Nin lµ vÔng Ɔt cÒa s˘ sËng vÌi nh˜ng c∏nh ÆÂng xanh t≠¨i vµ bÍ t©y lµ vÔng Ɔt cÒa c∏i ch’t vÌi c∏c l®ng mÈ vua Ai CÀp - c∏c Kim t˘ th∏p. Thµnh phË Lu-x¨ r†t h†p d…n kh∏ch du lfich. ThÒ Æ´ Cai-r´ cÚng lµ thµnh phË c„ s¯c h†p d…n r†t lÌn du kh∏ch n≠Ìc ngoµi,... + Hπ l≠u s´ng Nin lµ ch©u thÊ mµu mÏ, nÊi ti’ng vÌi c∏c n´ng s∂n (cam, qu˝t, lÛa m◊ vµ c∏c loπi rau qu∂ kh∏c). 2. NhÀn xät kh∏i qu∏t ∂nh h≠Îng cÒa t˘ nhi™n ÆËi vÌi ph∏t tri”n kinh t’ (N™u nh˜ng nhÀn xät chung v“ thuÀn lÓi vµ kh„ kh®n v“ t˘ nhi™n ÆËi vÌi ph∏t tri”n kinh t’ cÒa Ai CÀp). 179

MÙc lÙc T rang A Kh∏i qu∏t n“n kinh t’ - x∑ hÈi th’ giÌi Bµi 1. S˘ t≠¨ng ph∂n v“ tr◊nh ÆÈ ph∏t tri”n kinh t’ - x∑ hÈi cÒa c∏c nh„m n≠Ìc . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .6 Bµi 2. CuÈc c∏ch mπng khoa h‰c vµ c´ng ngh÷ hi÷n Æπi. N“n kinh t’ tri th¯c . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .10 Bµi 3. Xu h≠Ìng toµn c«u ho∏, khu v˘c ho∏ kinh t’ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .13 Bµi 4. MÈt sË v†n Æ“ mang t›nh toµn c«u . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .17 Bµi 5. Th˘c hµnh : T◊m hi”u mÈt sË Æ∆c Æi”m cÒa n“n kinh t’ th’ giÌi . . . . . . . . . .21 Bµi 6. MÈt sË v†n Æ“ cÒa ch©u lÙc vµ khu v˘c . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .23 Ti’t 1. MÈt sË v†n Æ“ cÒa ch©u Phi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .23 Ti’t 2. MÈt sË v†n Æ“ cÒa M‹ La tinh . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .28 Ti’t 3. MÈt sË v†n Æ“ cÒa khu v˘c T©y Nam É vµ khu v˘c Trung É . . . . . . . . . . . . . .32 Ti’t 4. Th˘c hµnh : Ph©n t›ch mÈt sË v†n Æ“ cÒa khu v˘c T©y Nam É vµ khu v˘c Trung É . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .38 B ßëA Lê KHU V#C VÄ QUˇC GIA Bµi 7. HÓp chÛng quËc Hoa K◊ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .42 Ti’t 1. Vfi tr› Æfia l› vµ tµi nguy™n thi™n nhi™n . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .42 Ti’t 2. D©n c≠ vµ x∑ hÈi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .47 Ti’t 3. Kinh t’ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .51 Ti’t 4. Th˘c hµnh : T◊m hi”u s˘ ph©n ho∏ l∑nh thÊ s∂n xu†t cÒa Hoa K◊ . . . . . . . . . . .58 180

Bµi 8. CÈng hoµ Li™n bang Bra-xin . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .60 Ti’t 1. Kh∏i qu∏t v“ Bra-xin . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .60 Ti’t 2. Th˘c hµnh : T◊m hi”u t◊nh h◊nh ph∏t tri”n n´ng nghi÷p vµ ÆÍi sËng cÒa d©n c≠ n´ng th´n Bra-xin . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .67 Bµi 9. Li™n minh ch©u ¢u (EU) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .71 Ti’t 1. EU - li™n minh khu v˘c lÌn tr™n th’ giÌi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .71 Ti’t 2. EU - HÓp t∏c, li™n k’t Æ” cÔng ph∏t tri”n . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .76 Ti’t 3. Th˘c hµnh : T◊m hi”u v“ li™n minh ch©u ¢u . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .81 Ti’t 4. CÈng hoµ Li™n bang ߯c . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .83 Ti’t 5. CÈng hoµ Ph∏p . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .88 Bµi 10. Li™n bang Nga . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .93 Ti’t 1. T˘ nhi™n, d©n c≠ vµ x∑ hÈi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .93 Ti’t 2. Kinh t’ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .100 Ti’t 3. Kinh t’ (ti’p theo) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .103 Ti’t 4. Th˘c hµnh : T◊m hi”u s˘ thay ÆÊi kinh t’ cÒa Li™n bang Nga . . . . . . . . . . . .109 Bµi 11. NhÀt B∂n . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .110 Ti’t 1. T˘ nhi™n, d©n c≠ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .110 Ti’t 2. Kinh t’ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .114 Ti’t 3. Kinh t’ (ti’p theo) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .118 Ti’t 4. Th˘c hµnh :T◊m hi”u v“ hoπt ÆÈng kinh t’ ÆËi ngoπi cÒa NhÀt B∂n . . . . . . . .122 Bµi 12. CÈng hoµ nh©n d©n Trung Hoa (Trung QuËc) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .124 Ti’t 1. T˘ nhi™n, d©n c≠ vµ x∑ hÈi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .124 Ti’t 2. Kinh t’ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .129 Ti’t 3. Kinh t’ (ti’p theo) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .134 Ti’t 4. Th˘c hµnh : T◊m hi”u s˘ thay ÆÊi cÒa n“n kinh t’ Trung QuËc . . . . . . . . . .137 Bµi 13. CÈng hoµ ƒn ßÈ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .139 Ti’t 1. T˘ nhi™n, d©n c≠ vµ x∑ hÈi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .139 Ti’t 2. Kinh t’ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .144 Ti’t 3. Th˘c hµnh : T◊m hi”u v“ kinh t’ cÒa ƒn ßÈ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .149 Bµi 14. Khu v˘c ß´ng Nam É . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .150 Ti’t 1. T˘ nhi™n, d©n c≠ vµ x∑ hÈi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .150 Ti’t 2. Kinh t’ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .155 Ti’t 3. Kinh t’ (ti’p theo) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .158 Ti’t 4. Hi÷p hÈi c∏c n≠Ìc ß´ng Nam É (ASEAN) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .162 Ti’t 5. Th˘c hµnh : T◊m hi”u v“ hoπt ÆÈng kinh t’ ÆËi ngoπi cÒa ß´ng Nam É . . . . .165 Bµi 15. §-xtr©y-li-a . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .166 Ti’t 1. Kh∏i qu∏t v“ §-xtr©y-li-a . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .166 Ti’t 2. Th˘c hµnh : T◊m hi”u v“ d©n c≠ §-xtr©y-li-a . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .171 Bµi 16. Ai CÀp . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .173 Ti’t 1. Kh∏i qu∏t v“ Ai CÀp . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .173 Ti’t 2. Th˘c hµnh : Ph©n t›ch ∂nh h≠Îng cÒa t˘ nhi™n ÆËi vÌi ph∏t tri”n kinh t’ Ai CÀp . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .178

ChÞu tr¸ch nhiÖm xuÊt b¶n : Chñ tÞch Héi ®ång Thµnh viªn kiªm Tæng Gi¸m ®èc NGðT NG¤ TRÇN ¸I Phã Tæng Gi¸m ®èc kiªm Tæng biªn tËp GS.TS vò v¨n hïng Biªn tËp lÇn ®Çu : trÇn ngäc ®iÖp - bïi thÞ bÝch ngäc Biªn tËp t¸i b¶n : bïi thÞ bÝch ngäc ThiÕt kÕ s¸ch : lð¬ng quèc hiÖp Biªn tËp mÜ thuËt : nguyÔn thanh long Tr×nh bµy b×a : trÇn tiÓu l©m VÏ lðîc ®å : cï ®øc nghÜa - trÞnh minh Hïng Söa b¶n in : nguyÔn v¨n nguyªn ChÕ b¶n : c«ng ty cæ phÇn mÜ thuËt vµ truyÒn th«ng B¶n quyÒn thuéc Nhµ xuÊt b¶n Gi¸o dôc ViÖt Nam - Bé Gi¸o dôc vµ §µo t¹o §Þa lÝ 11 - n©ng cao Sè ®¨ng kÝ KHXB : 01 − 2014/CXB/591 − 1062/GD. In ............. cuèn, khæ 17 x 24 cm. In t¹i C«ng ti cæ phÇn in ................... In xong vµ nép lðu chiÓu th¸ng ... n¨m 2014.