เอกสาร นักธรรมตรี

เอกสารประกอบ วชิ าวินยั บัญญัติ นักธรรมช้ันตรี ๑๓๖ ๕)............................................................................................................................................. ๓. ในสิกขาบทน้ี เปน็ ................................... ตอ้ งปาจติ ตยี ์ เมอื่ .............................................................. ต้องทกุ กฎ เมอ่ื ...................................................................................................................................... สิกขาบทที่ ๒ ภิกษุประพฤติอนาจาร สงฆ์เรยี กตัวมาถาม แกลง้ พดู กลบั เกลื่อนก็ดี นิ่งเสยี ไมพ่ ูดก็ดี ถ้า สงฆส์ วดประกาศข้อความน้ันจบ ตอ้ งปาจิตตีย์ ๑. คำวา่ “ประพฤติอนาจาร” คอื ............................................................................................................ เช่น....................................................................................................................................................... ............................................................................................................................................................. ๒. ภิกษปุ ระพฤตอิ นาจาร มพี ทุ ธานญุ าตให้สงฆส์ วดประกาศด้วย.......................................................... อย่างต้นเรียกว่า.......................................... คอื ..................................................................................... เมื่อสงฆ์ยังไม่ได้ทำกรรม อย่างใดอย่างหนึ่ง ภิกษุทำอย่างนั้น ต้อง............................................. สกิ ขาบทนี้ จงึ เปน็ ............................................ สิกขาบทที่ ๓ ภิกษุติเตียนภิกษุอืน่ ที่สงฆ์สมมตใิ ห้ทำการสงฆ์ ถ้าเธอทำโดยชอบ ติเตียนเปล่า ๆ ต้อง ปาจิตตยี ์ ๑. คำว่า “ติเตยี น” ไดแ้ ก่ ๑)............................................................................................................................................. ๒)............................................................................................................................................. ๒. ตเิ ตียนตอ่ หน้าอปุ สัมบัน ต้อง.............................................. ตเิ ตียนตอ่ หนา้ อนุปสมั บนั ต้อง................................................. ตเิ ตียน..................................................................................................................................ต้องทุกกฏ ตเิ ตียนไมเ่ ป็นอาบตั ิ ได้แก.่ ..................................................................................................................... สกิ ขาบทท่ี ๔ ภกิ ษุเอาเตยี ง ตั่ง ฟูก เก้าอี้ ของสงฆไ์ ปตัง้ ในทีแ่ จ้งแล้ว เมือ่ หลีกไปจากที่นั้น ไม่เก็บเอง ก็ดี ไมใ่ ช้ให้ผู้อืน่ เก็บก็ดี ไมม่ อบหมายแกผ่ ูอ้ น่ื ก็ดี ต้องปาจิตตีย์ ๑. ของนน้ั เป็นของสงฆ์ เป็นวัตถแุ หง่ .................................... ของนั้นเปน็ ของบคุ คล เป็นวัตถแุ ห่ง................................... ของอยา่ งอื่น นอกจากท่ีระบไุ ว้ในสิกขาบท เปน็ วตั ถแุ ห่ง............................. แต่ถ้าเป็นของตนเอง................................... ๒. ข้อยกเวน้ ที่ไม่เป็นอาบตั ิ ไดแ้ ก่ ๑)............................................................................................................................................. ๒)............................................................................................................................................. สำนกั ศาสนศกึ ษา วัดเขาเชงิ เทียนเทพาราม พระมหาธีรพสิ ิษฐ์ จนฺทสาโร

เอกสารประกอบ วิชาวินยั บัญญัติ นักธรรมชน้ั ตรี ๑๓๗ ๓. สกิ ขาบทน้ี มคี วามม่งุ หมาย เพ่ือ........................................................................................................ สิกขาบทที่ ๕ ภกิ ษุเอาทนี่ อนของสงฆป์ ูนอนในกุฎีสงฆ์แล้ว เมอ่ื หลกั ไปจากทีน่ น้ั ไมเ่ กบ็ เองกด็ ี ไมใ่ ชใ้ ห้ ผูอ้ ่ืนเก็บก็ดี ไม่มอบหมายแก่ผู้อ่นื ก็ดี ต้องปาจติ ตยี ์ ๑. ทีน่ อน หมายเอา............................................................................................................................... ๒. กุฎี ไดแ้ ก.่ ......................................................................................................................................... ๓. กริ ยิ าว่า “หลีกไป” หมายถึง............................................................................................................... ๔. วิหารของสงฆ์ ต้องอาบตั ิ.................................... ของบุคคลอ่นื นอกจากตน ต้องอาบัต.ิ .................................. และไมเ่ ป็นอาบตั ิ เม่ือเปน็ ของ................................ สิกขาบทที่ ๖ ภิกษุรู้อยู่ว่ากุฎีนี้มีผู้อยู่ก่อน แกล้งไปนอนเบียด ด้วยหวังจะให้ผู้อยู่ก่อนคับแคบใจเข้า กจ็ ะหลีกไปเอง ต้องปาจิตตีย์ ๑. ลกั ษณะท่เี ป็นอาบัติ ได้แก่ ๑)............................................................................................................................................. ๒)............................................................................................................................................. ๓)............................................................................................................................................. ๒. ลกั ษณะทไ่ี มเ่ ป็นอาบตั ิ ไดแ้ ก่............................................................................................................. สกิ ขาบทท่ี ๗ ภกิ ษุโกรธเคอื งภกิ ษุอ่ืน ฉุดคร่าไล่ออกจากกุฎีสงฆ์ ตอ้ งปาจติ ตีย์ ๑. ฉดุ คร่าภกิ ษุ เปน็ อาบตั ิ........................................ ขนบรวิ ารออก เปน็ อาบตั ิ......................................... ๒. ข้อยกเว้นแห่งสกิ ขาบทนี้ ได้แก่......................................................................................................... ............................................................................................................................................................. สิกขาบทท่ี ๘ ภิกษนุ ง่ั ทับกด็ ี นอนทบั ก็ดี บนเตียงกด็ ี บนตง่ั ก็ดี อนั มเี ท้าไมไ่ ดต้ รงึ ให้แนน่ ซ่งึ เขาวางไว้ บนร่างรา้ นทเี่ ขาเกบ็ ของในกุฎี ต้องปาจติ ตีย์ ๑. เตยี งในสิกขาบทน้ี คือ....................................................................................................................... เรียกว่า................................. ๒. ร้าน ในสกิ ขาบทนี้ ไดแ้ ก.่ .................................................................................................................. .................................................................................................................เรียกวา่ ................................. ๓. สกิ ขาบทน้ี มคี วามมงุ่ หมายเพ่ือ......................................................................................................... สำนักศาสนศกึ ษา วดั เขาเชงิ เทยี นเทพาราม พระมหาธีรพสิ ษิ ฐ์ จนฺทสาโร

เอกสารประกอบ วิชาวนิ ัยบัญญัติ นกั ธรรมชัน้ ตรี ๑๓๘ สิกขาบทท่ี ๙ ภิกษุจะเอาดินหรือปนู โบกหลังคากุฎี พึงโบกไดแ้ ตเ่ พียง ๓ ช้นั ถ้าโบกเกินกว่านั้น ต้อง ปาจิตตยี ์ ในนิทานกล่าวไว้ว่า พระฉันนะให้พอกให้โบกวิหารที่ทำสำเร็จแล้วบ่อย ๆ เข้า วิหารหนักทานไม่ ไหว้ก็พังลง ท่านจึงเก็บรวบรวมหญ้าและไม้ ได้ยังนาข้าวเหนียวของพราหมณ์ผู้หนึ่งให้เสียหาย ทรง ปรารภเรอ่ื งน้ี จึงได้ทรงบัญญตั สิ ิกขาบทนไี้ ว้ สิกขาบทท่ี ๑๐ ภิกษรุ อู้ ยวู่ า่ นำ้ มตี ัวสตั ว์ เอารดหญา้ หรอื ดนิ ต้องปาจติ ตีย์ ๑. นำ้ มีตัวสตั ว์ หมายเอา........................................................................................................................ ๒. สิกขาบทนี้ มีคำว่า “รอู่ ย”ู่ จึงเปน็ ................................ และไม่เปน็ อาบัติ เมอ่ื ..................................... ............................................................................................................................................................. โอวาทวรรคที่ ๓ สิกขาบทท่ี ๑ ภิกษทุ ีส่ งฆไ์ มไ่ ดส้ มมติ สง่ั สอนนางภกิ ษณุ ี ตอ้ งปาจติ ตยี ์ สกิ ขาบทที่ ๒ แมภ้ กิ ษทุ ่สี งฆส์ มมติแล้ว ตง้ั แต่อาทิตยต์ กแลว้ ไป สอนนางภิกษณุ ี ตอ้ งปาจิตตีย์ สิกขาบทท่ี ๓ ภิกษเุ ข้าไปสอนนางภิกษณุ ถี ึงในทีอ่ ยู่ ตอ้ งปาจิตตยี ์ เวน้ ไวแ้ ต่นางภกิ ษุณเี จบ็ สิกขาบทที่ ๔ ภิกษุติเตียนภิกษอุ น่ื วา่ สอนนางภิกษณุ เี พราะเห็นแกล่ าภ ต้องปาจติ ตีย์ สิกขาบทที่ ๕ ภิกษใุ ห้จีวรแกน่ างภกิ ษณุ ีทีไ่ ม่ใช่ญาติ ตอ้ งปาจติ ตยี ์ เวน้ ไวแ้ ต่แลกเปลีย่ นกัน สิกขาบทที่ ๖ ภิกษุเยบ็ จีวรของนางภิกษุณที ่ีไม่ใช่ญาติกด็ ี ใช้ใหผ้ ูอ้ ืน่ เยบ็ กด็ ี ต้องปาจิตตยี ์ สิกขาบทที่ ๗ ภิกษุชวนนางภิกษุณีเดินทางด้วยกัน แม้สิ้นระยะบ้านหนึ่ง ต้องปาจิตตีย์ เว้นไว้แต่ทาง เปลย่ี ว สิกขาบทที่ ๘ ภกิ ษุชวนนางภกิ ษุณีลงเรือลำเดียวกนั ข้ึนน้ำก็ดี ล่องนำ้ กด็ ี ต้องปาจิตตีย์ เว้นไว้แต่ข้าม ฟาก สิกขาบทท่ี ๙ ภกิ ษรุ ู้อยู่ฉนั ของเคี้ยวของฉัน ท่ีนางภิกษุณีบงั คับใหค้ ฤหสั ถเ์ ขาถวาย ต้องปาจิตตีย์ เว้น ไว้แตค่ ฤหสั ถ์เขาเรมิ่ ไวก้ ่อน สกิ ขาบทท่ี ๑๐ ภิกษุน่ังกด็ ี นอนก็ดี ในทีล่ บั สองตอ่ สอง กับนางภกิ ษณุ ี ต้องปาจิตตยี ์ สิกขาบทในโอวาทวรรคนี้ ปรารภถึงนางภิกษุณีทั้งนั้น ภายหลังภิกษุณีสูญสิ้นไปโดยสิ้นเชิง คงเหลอื แตส่ กิ ขาบทบัญญัตเิ ท่านั้น โภชนวรรคที่ ๔ สิกขาบทที่ ๑ อาหารในโรงทานท่ีทั่วไปไมน่ ิยมบคุ คล ภิกษไุ มเ่ จ็บไข้ ฉันไดแ้ ต่เฉพาะวันเดียวแล้ว ต้อง หยดุ เสียในระหวา่ ง ต่อไปจงึ ฉันได้อีก ถา้ ฉนั ติด ๆ กันต้งั แต่ ๒ วันขึ้นไป ต้องปาจิตตยี ์ ๑. คำวา่ “โภชนะ” คือ...............................................มี ๕ อยา่ ง ไดแ้ ก่ ๑)............................................................................................................................................. ๒)............................................................................................................................................. สำนกั ศาสนศึกษา วดั เขาเชงิ เทียนเทพาราม พระมหาธีรพิสิษฐ์ จนฺทสาโร

เอกสารประกอบ วิชาวินยั บัญญตั ิ นักธรรมชน้ั ตรี ๑๓๙ ๓)............................................................................................................................................. ๔)............................................................................................................................................. ๕)............................................................................................................................................. ๒. ขาทนยี ะ ได้แก่.................................................................................................................................. ๓. อาหารในโรงทาน หมายถงึ ................................................................................................................ ............................................................................................................................................................. ๔. ขอ้ ยกเวน้ ไดแ้ ก.่ ............................................................................................................................... สิกขาบทที่ ๒ ถ้าทายกเขามานิมนต์ ออกชื่อโภชนะทั้ง ๕ อย่าง ถ้าไปรับของนั้นมา หรือฉันของนั้น พรอ้ มกนั ตัง้ แต่ ๓ รูปข้นึ ไป ตอ้ งปาจติ ตยี ์ เวน้ ไวแ้ ตส่ มยั คือ เป็นไขอ้ ยา่ งหนงึ่ หน้าจีวรกาลอย่างหน่ึง เวลาทำจีวรอย่างหนึ่ง เดินทางไกลอย่างหนึ่ง ไปทางเรืออย่างหนึ่ง อยู่มากด้วยกันบิณฑบาตไม่พอฉัน อยา่ งหนึง่ โภชนะเป็นของสมณะอย่างหน่งึ ๑. คำว่า “คณะ” ในสิกขาบทน้ี คอื ......................................................................................................... ๒. ลักษณะท่ตี อ้ งอาบัติ ได้แก่................................................................................................................ ............................................................................................................................................................. ๓. การฉันเป็นหมู่ คอื ............................................................................................................................ ๔. สิกขาบทนี้ เป็น............................. ถ้าเป็นคณโภชนะ แม้เข้าใจไปว่าไม่เป็น ก็คงเป็นปาจิตตีย์ เหมอื นกนั ไมใ่ ช่สมยั ทีจ่ ะพึงได้รับอนญุ าต แมเ้ ข้าใจไปวา่ เป็นสมัย กค็ งไม่พน้ อาบตั ิ สกิ ขาบทที่ ๓ ภิกษุรบั นมิ นต์แหง่ หนึ่ง ด้วยโภชนะท้ัง ๕ อย่างใดอยา่ งหนง่ึ แลว้ ไม่ไปฉันในทีน่ มิ นต์นั้น ไปฉนั เสียในที่อ่นื ต้องปาจิตตยี ์ เว้นไวแ้ ต่ยกส่วนทรี่ บั นมิ นตไ์ ว้กอ่ นนนั้ ให้แกผ่ ูอ้ น่ื เสีย หรือหนา้ จวี รกาล และเวลาทำจีวร ๑. สกิ ขาบทนี้ เป็น................................ และมวี ิธีรบั นมิ นต์ ได้แก่........................................................... ............................................................................................................................................................. ............................................................................................................................................................. ............................................................................................................................................................. สกิ ขาบทท่ี ๔ ภิกษุเข้าไปบณิ ฑบาตในบ้าน ทายกเขาเอาขนมมาถวายเป็นอันมาก จะรับได้เปน็ อยา่ งมาก เพยี ง ๓ บาตรเท่านัน้ ถา้ รบั ใหเ้ กินกวา่ นนั้ ตอ้ งปาจติ ตีย์ ของทรี่ ับมามากเช่นนั้น ตอ้ งแบ่งใหภ้ ิกษุอ่นื ๑. ขนม ตามสิกขาบทนี้ หมายถึง ๑)............................................................................................................................................. ๒)............................................................................................................................................. สำนกั ศาสนศกึ ษา วัดเขาเชิงเทยี นเทพาราม พระมหาธีรพสิ ษิ ฐ์ จนทฺ สาโร

เอกสารประกอบ วิชาวนิ ยั บัญญตั ิ นกั ธรรมชนั้ ตรี ๑๔๐ ๒. รับเอาของเหล่านั้นมากไป ทำให้ธุระเขาเสีย จึงทรงพระอนุญาตให้รับอย่างมากเพียงเต็ม ๓ บาตร ออกจากที่นั้นแล้ว ไม่บอกแก่ภิกษุอื่นหรือแจกให้ เพื่อจะได้ไม่เข้าไป ต้องอาบัติ............................... สกิ ขาบทน้ี ทรงบญั ญตั ไิ ว้เพ่ือ................................................................................................................. สิกขาบทที่ ๕ ภิกษุฉันค้างอยู่ มีผู้เอาโภชนะท้ัง ๕ อย่างใดอย่างหนึ่งเข้ามาประเคน ห้ามเสียแล้ว ลุก จากท่นี ่ังนั้นแลว้ ฉนั ของเคย้ี วของฉัน ซ่ึงไมเ่ ปน็ เดนภกิ ษุไข้ หรือไม่ไดท้ ำวนิ ยั กรรม ตอ้ งปาจติ ตีย์ ๑. คำวา่ “หา้ มเสีย” หมายถึง.........................................................................................มอี งค์ ๕ ไดแ้ ก่ ๑)............................................................................................................................................. ๒)............................................................................................................................................. ๓)............................................................................................................................................. ๔)............................................................................................................................................. ๕)............................................................................................................................................. ๒. ลกั ษณะของเป็นเดน ได้แก่ ๑)............................................................................................................................................. ๒)............................................................................................................................................. ๓. ของทำวนิ ยั กรรม หมายถงึ ................................................................................................................. ............................................................................................................................................................. ๔. ภิกษลุ ะเมดิ ในขณะรับ ตอ้ งอาบตั .ิ .............................. ในขณะกลนื ตอ้ งอาบัติ...................................... สิกขาบทนี้ มีความมุ่งหมายเพือ่ .............................................................................................................. สิกขาบทที่ ๖ ภิกษุรู้อยู่ว่า ภิกษุอื่นห้ามข้าวแล้ว [ตามสิกขาบทหลัง] คิดจะยกโทษเธอ แกล้งเอาของ เค้ียวของฉนั ทไ่ี ม่เปน็ เดนภิกษุไข้ ไปลอ่ ใหเ้ ธอฉัน ถ้าเธอฉนั แล้ว ต้องปาจิตตีย์ ๑. อาบัติในสกิ ขาบทน้ี เป็น.................................. ไมเ่ ปน็ อาบัติแก.่ ........................................................ และมีความมงุ่ หมายเพ่อื ......................................................................................................................... สิกขาบทที่ ๗ ภิกษุฉันของเคี้ยวของฉันที่เป็นอาหารในเวลาวิกาล คือตั้งแต่เที่ยงแล้วไปจนถึงวันใหม่ ต้องปาจติ ตยี ์ ๑. เวลาวิกาล ในสิกขาบทนี้ หมายเอา..................................................................................................... ............................................................................................................................................................. และสิกขาบทนี้ เป็น........................................ สำนักศาสนศกึ ษา วดั เขาเชิงเทยี นเทพาราม พระมหาธีรพิสษิ ฐ์ จนฺทสาโร

เอกสารประกอบ วชิ าวินยั บัญญตั ิ นกั ธรรมชัน้ ตรี ๑๔๑ สกิ ขาบทท่ี ๘ ภกิ ษุฉันของเค้ียวของฉนั ท่ีเปน็ อาหาร ซึง่ รับประเคนไวค้ ้างคนื ต้องปาจติ ตีย์ ๑. การสัง่ สม เรียกว่า..................................... ช่อื ว่า “เปน็ สันนธิ ”ิ หมายเอา........................................... ............................................................................................................................................................. ๒. สกิ ขาบทน้ี เป็น................................. แมไ้ ม่รกู้ เ็ ป็นอาบตั ิ ท่านปรบั อาบตั ิ........................................... สิกขาบทที่ ๙ ภิกษุไม่ใช่ผู้อาพาธ ขอโภชนะอันประณีต คือ ข้าวสุกระคนด้วยเนยใส เนยข้น น้ำมนั นำ้ ผึ้ง นำ้ อ้อย ปลา เนือ้ นมสด นมส้ม ต่อคฤหัสถท์ ไ่ี ม่ใช่ญาตไิ ม่ใชป่ วารณา เอามาฉัน ตอ้ งปาจติ ตีย์ ๑. อาการขอที่ไม่เปน็ อาบัติ ไดแ้ ก่ ๑)............................................................................................................................................. ๒)............................................................................................................................................. ๓)............................................................................................................................................. ๔)............................................................................................................................................. สิกขาบทน้ี เป็น........................................ สกิ ขาบทท่ี ๑๐ ภกิ ษุกลืนกินอาหารที่ยังไม่มผี ู้ให้ คอื ยังไม่ไดร้ บั ประเคน ให้ลว่ งทวารปากเข้าไป ต้อง ปาจติ ตยี ์ เว้นไว้แตน่ ้ำและไม้สฟี ัน ๑. ในสกิ ขาบทนี้ ก) อาหาร หมายถึง..................................................................................................................... ข) น้ำ หมายถึง.......................................................................................................................... ค) ไมช้ ำระฟัน หมายถึง.............................................................................................................. ๒. องค์แห่งการประเคน ไดแ้ ก่ ๑)............................................................................................................................................. ๒)............................................................................................................................................. ๓)............................................................................................................................................. ๔)............................................................................................................................................. ๕)............................................................................................................................................. ๓. สกิ ขาบทน้ี เปน็ ................................ ถ้าภกิ ษเุ ผลอฉนั ของท่ีไมไ่ ด้ประเคน ท่านวา่ .............................. ๔. เมื่อเกิดเหตุฉุกเฉิน เช่น งูกัด กัปปิยการกไม่มี ถือเอายามหาวิกฏั ๔ อยา่ ง คือ มูตร คถู เถ้า ดิน ฉัน ได้ ไม่เปน็ อาบัติ - ในอรรถกถากล่าวว่า ภกิ ษุจะตดั ไม้เผาทำเถ้า หรอื จะขดุ ปฐพี เพ่ือจะเอาดนิ กไ็ ด้ ไม่เปน็ ปาจิตตีย์ เพราะ โทษตัดไม้และขุดดนิ สำนักศาสนศึกษา วดั เขาเชิงเทียนเทพาราม พระมหาธรี พิสิษฐ์ จนฺทสาโร

เอกสารประกอบ วชิ าวินยั บัญญตั ิ นกั ธรรมชน้ั ตรี ๑๔๒ อเจลกวรรคที่ ๕ สิกขาบทท่ี ๑ ภกิ ษใุ ห้ของเคย้ี วของฉันแกน่ กั บวชนอกศาสนา ด้วยมือของตน ต้องปาจิตตีย์ ๑. นกั บวชนอกพระศาสนา ไดแ้ ก่ ๑)............................................................................................................................................. ๒)............................................................................................................................................. ๓)............................................................................................................................................. ๒. ทรงบัญญตั สิ กิ ขาบทน้ี เพอื่ ............................................................................................................... ............................................................................................................................................................. ๓. ภกิ ษไุ มต่ ้องอาบตั ิตามสกิ ขาบทน้ี เม่อื ................................................................................................ สิกขาบทที่ ๒ ภิกษุชวนภิกษุอื่นไปเทีย่ วบิณฑบาตด้วยกัน หวังจะประพฤติอนาจาร ไล่เธอกลับมาเสีย ตอ้ งปาจิตตยี ์ ๑. ลกั ษณะท่ไี มต่ อ้ งอาบัติ หมายเอา....................................................................................................... ............................................................................................................................................................. สิกขาบทท่ี ๓ ภกิ ษสุ ำเรจ็ การนงั่ แทรกแซงในสกุลทเ่ี ขาทำลงั บริโภคอาหารอยู่ ตอ้ งปาจติ ตีย์ ๑. ทรงบัญญตั สิ กิ ขาบทน้ี เพื่อ................................................................................................................ ............................................................................................................................................................. สกิ ขาบทที่ ๔ ภกิ ษุนั่งในห้องกบั ผหู้ ญงิ ไม่มผี ู้ชายอย่เู ป็นเพ่อื น ต้องปาจิตตยี ์ ๑. นัง่ ในทีล่ บั หมายถึง.......................................................................................................................... ๒. ทล่ี ับ หมายถึง...................................................................... ในสิกขาบทนี้ มิได้กล่าวว่า “ตวั ตอ่ ตัว” จึงถอื ว่า................................................................................................................................................. ............................................................................................................................................................. สกิ ขาบทที่ ๕ ภิกษนุ ง่ั ในทีแ่ จง้ กบั หญิงสองต่อสอง ต้องปาจติ ตีย์ ๑. เน้อื ความเหมอื นสิกขาบทท่ี ๔ ซ่งึ มงุ่ เอาท่ลี บั หู ซ่ึงหมายถึง................................................................. ๒. ในสกิ ขาบทน้ี ได้กล่าววา่ “ตัวต่อตวั ” จงึ ถือว่า..................................................................................... ............................................................................................................................................................. สิกขาบทที่ ๖ ภิกษุรับนมิ นตด์ ้วยโภชนะทั้ง ๕ แล้ว จะไปในที่อื่นจากท่ีนิมนต์นั้น ในเวลาก่อนฉนั ก็ดี ฉันกลบั มาแล้วก็ดี ต้องลาภกิ ษุทมี่ ีอยู่ในวัดก่อน จงึ จะไปได้ ถ้าลาก่อนเที่ยวไป ต้องปาจิตตีย์ เว้นไว้แต่ สมัย คือ จวี รกาลและเวลาทำจีวร ๑. สิกขาบทน้ี มคี วามมงุ่ หมาย ๓ ประการ ไดแ้ ก่ สำนกั ศาสนศกึ ษา วดั เขาเชิงเทยี นเทพาราม พระมหาธรี พสิ ิษฐ์ จนฺทสาโร

เอกสารประกอบ วชิ าวินัยบญั ญตั ิ นักธรรมชั้นตรี ๑๔๓ ๑)............................................................................................................................................. ๒)............................................................................................................................................. ๓)............................................................................................................................................. สิกขาบทที่ ๗ ถ้าเขาปวารณาดว้ ยปัจจัย ๔ เพียง ๔ เดือน พึงขอเขาไดเ้ พยี งกำหนดนั้นเทา่ น้นั ถ้าขอให้ เกินกำหนดน้นั ไป ตอ้ งปาจติ ตยี ์ เว้นไว้แตเ่ ขาปวารณาอกี หรือปวารณาเป็นนิตย์ ๑. ปจั จัย ๔ ได้แก่ ๑)............................................................................................................................................. ๒)............................................................................................................................................. ๓)............................................................................................................................................. ๔)............................................................................................................................................. ๒. คนปวารณาน้นั แสดงโดยนยั อันกล่าวไว้ในคัมภรี ์วิภังค์มี ๔ คือ ๑)............................................................................................................................................. ๒)............................................................................................................................................. ๓)............................................................................................................................................. ๔)............................................................................................................................................. ๓. สกิ ขาบทอน่ื ขอปจั จัยได้เฉพาะอย่าง เฉพาะสกิ ขาบทนี้ ขอได้ท้ัง ๔ อยา่ ง ตามกำหนดท่ที รงอนุญาต สกิ ขาบทที่ ๘ ภิกษไุ ปดกู ระบวนทัพ ซ่ึงเขายกไปเพือ่ จะรบกนั ตอ้ งปาจิตตีย์ เวน้ ไวแ้ ต่มีเหตุ ๑. เหตทุ ี่ยกเว้นและไม่เป็นอาบตั ิ มี ๓ ประการ ไดแ้ ก่ ๑)............................................................................................................................................. ๒)............................................................................................................................................. ๓)............................................................................................................................................. สิกขาบทที่ ๙ ถ้าเหตทุ จี่ ะตอ้ งไปมอี ยู่ พงึ ไปอยใู่ นกองทัพไดเ้ พียง ๓ วนั ถา้ อยู่ให้เกนิ กำหนดนน้ั ไป ตอ้ ง ปาจิตตยี ์ ๑. วธิ นี ับวันนั้น กำหนดเวลา................................................................................................................. ............................................................................................................................................................. ๒. เหตจุ ำเป็นท่ีอยเู่ กนิ กำหนด และไมเ่ ปน็ อาบัติ เชน่ .............................................................................. ............................................................................................................................................................. สำนักศาสนศกึ ษา วัดเขาเชงิ เทียนเทพาราม พระมหาธรี พิสิษฐ์ จนฺทสาโร

เอกสารประกอบ วชิ าวินยั บญั ญตั ิ นกั ธรรมช้นั ตรี ๑๔๔ สิกขาบทที่ ๑๐ ในเวลาที่อยู่ในกองทัพตามกำหนดนั้น ถ้าไปดูเขารบกันก็ดี หรือไปดูเขาตรวจพลก็ดี ดเู ขาจดั กระบวนทัพกด็ ี ดูหม่เู สนาทจ่ี ดั เป็นกระบวนแลว้ ก็ดี ตอ้ งปาจิตตีย์ ๑. เนื้อความเหมือนสิกขาบทกอ่ น ต่างแตส่ กิ ขาบทนี้ คือ หา้ ม................................................................. ............................................................................................................................................................. สุราปานวรรคที่ ๖ สกิ ขาบทที่ ๑ ภกิ ษุด่ืมนำ้ เมา ตอ้ งปาจิตตยี ์ ๑. ลกั ษณะแหง่ นำ้ เมา แบง่ เป็น ๒ อย่าง ๑)............................................................................................................................................. ๒)............................................................................................................................................. ทัง้ สองอยา่ ง เรียกวา่ มัชชะ แปลวา่ ......................................................................................................... ๒. ภิกษดุ ่ืมนำ้ เมา จะมเี จตนาหรอื ไมม่ เี จตนา ต้อง....................................... และสิง่ ท่ีท่านสงเคราะห์เข้า ในสกิ ขาบทน้ี ไดแ้ ก.่ ............................................................................................ ๓. เหตทุ ไี่ มเ่ ปน็ อาบตั ิ ได้แก่ ๑)............................................................................................................................................. ๒)............................................................................................................................................. ๔. อัพโพหาริก คอื ................................................................................................................................. สกิ ขาบทที่ ๒ ภิกษุจีภ้ กิ ษุ ต้องปาจติ ตีย์ ๑. สกิ ขาบทนี้ เปน็ ........................................ และไมเ่ ป็นอาบตั ิ เมอื่ ....................................................... ๒. ถา้ ภกิ ษจุ ีภ้ ิกษุ เป็นอาบตั ิ................................................. ถา้ จอ้ี นปุ สมั บัน เปน็ อาบตั .ิ ................................................. สิกขาบทที่ ๓ ภิกษุว่ายนำ้ เล่น ต้องปาจติ ตีย์ ๑. ลักษณะแหง่ อาบตั ิ ๑) น้ำลกึ พอทจ่ี ะดำได้มดิ ตัว หรือลึกพอจะว่ายไดส้ ะดวก เป็น......................................... ๒) เลน่ อยา่ งอ่ืน เช่น เอามือวกั นำ้ เป็น.......................................... ๓) น้ำตนื้ ว่ายไมส่ ะดวก และนำ้ ในภาชนะ เป็น.......................................... ๔) มกี จิ ต้องทำในน้ำลงวา่ ย เพอื่ ทำกจิ นั้น........................................... สกิ ขาบทท่ี ๔ ภกิ ษุแสดงความไม่เอ้อื เฟือ้ ในวนิ ยั ตอ้ ปาจติ ตยี ์ ๑. ความไมเ่ อ้อื เฟื้อ ๒ ประเภท ได้แก่ ๑).............................................................................................................................. ๒).............................................................................................................................. สำนักศาสนศึกษา วัดเขาเชิงเทยี นเทพาราม พระมหาธีรพสิ ษิ ฐ์ จนทฺ สาโร

เอกสารประกอบ วชิ าวนิ ยั บัญญัติ นักธรรมช้นั ตรี ๑๔๕ ๒. สิกขาบทนี้ มุ่งหมายเพื่อ.................................................................................................................... ............................................................................................................................................................. สิกขาบทท่ี ๕ ภิกษุหลอนภกิ ษุให้กลวั ผี ต้องปาจิตตีย์ ๑. กริ ิยาวา่ “หลอน” คอื ........................................................................................................................ ............................................................................................................................................................. ๒. ถา้ หลอนภกิ ษุ เป็นอาบตั ิ............................................ ถ้าหลอนอนุปสัมบัน เป็นอาบัติ............................................. และไมเ่ ป็นอาบัติ เม่ือ............................................................................................................................. สกิ ขาบทที่ ๖ ภกิ ษไุ มเ่ ปน็ ไข้ ตดิ ไฟใหเ้ ป็นเปลวเองก็ดี ใช้ใหผ้ ู้อ่นื ติดกด็ ี เพ่ือจะผงิ ต้องปาจิตตีย์ ตดิ เพ่อื เหตุอนื่ ไมเ่ ปน็ อาบตั ิ ๑. ความมุ่งหมายของสิกขาบทนี้ คือ....................................................................................................... ............................................................................................................................................................. ๒. เรอื นไฟ คอื ...................................................................................................................................... ๓. ภกิ ษุไมต่ อ้ งอาบตั ิ เมื่อ....................................................................................................................... ............................................................................................................................................................. สิกขาบทที่ ๗ ภิกษุอยู่ในมัชฌิมประเทศ คือจังหวัดกลางแห่งประเทศอินเดีย ๑๕ วันจึงอาบน้ำได้หน หน่งึ ถ้ายงั ไม่ถงึ ๑๕ วนั อาบนำ้ ต้องปาจิตตยี ์ เว้นไว้แต่มเี หตจุ ำเป็น ในปัจจันตประเทศ เช่น ประเทศ เรา อาบนำ้ ได้เปน็ นติ ย์ไมเ่ ปน็ อาบตั ิ ๑. สกิ ขาบทน้ี เป็น........................................... คือ................................................................................ สิกขาบทที่ ๘ ภิกษุได้จีวรใหม่ ต้องพินทุด้วยสี ๓ อย่าง คือ เขียวคราม โคลน ดำคล้ำ อย่างใดอย่าง หน่งึ กอ่ น จึงนุ่งหม่ ได้ ถ้าไม่ทำพนิ ทกุ อ่ นแลว้ นุ่งหม่ ตอ้ งปาจิตตีย์ ๑. คำว่า “พนิ ทกุ ัปปะ” แปลว่า................................................................................................................ ๒. สกิ ขาบทน้ี ทรงบญั ญตั เิ พอื่ ................................................................................................................ ............................................................................................................................................................. สิกขาบทที่ ๙ ภิกษุวิกัปจวี รแก่ภิกษุก็ดี ภกิ ษณุ ีก็ดี นางสิกขมานาก็ดี สามเณรก็ดี สามเณรีก็ดี ผู้รับยัง ไมไ่ ดถ้ อน นงุ่ หม่ จวี รนั้น ต้องปาจิตตยี ์ ๑. วกิ ัป คอื ............................................................................ได้แก่....................................................... ๒. ผ้าทว่ี ิกปั แลว้ มวี ิธใี ช้ ได้แก่ ๑)............................................................................................................................................. สำนักศาสนศึกษา วัดเขาเชงิ เทียนเทพาราม พระมหาธีรพสิ ิษฐ์ จนฺทสาโร

เอกสารประกอบ วิชาวินัยบัญญตั ิ นักธรรมชั้นตรี ๑๔๖ ๒)............................................................................................................................................. ๓)............................................................................................................................................. สิกขาบทที่ ๑๐ ภิกษุซอ่ นบรขิ าร คือ บาตร จีวร ผา้ ปนู ั่ง กลอ่ งเขม็ ประคดเอง สงิ่ ใดส่ิงหน่ึงของภิกษุ อนื่ ด้วยคิดวาจะล้อเลน่ ต้องปาจิตตีย์ ๑. ภกิ ษุซ่อนบรขิ ารอื่น ๆ นอกจากทีก่ ลา่ วไว้ในสกิ ขาบท และซอ่ นของอนปุ สัมบัน เปน็ ........................... ๒. ภิกษุ ไมเ่ ป็นอาบัตติ ามสกิ ขาบทน้ี เมอ่ื ............................................................................................... สปั ปาณวรรคที่ ๗ สิกขาบทที่ ๑ ภิกษุแกล้งฆา่ สตั ว์ดิรัจฉาน ต้องปาจติ ตยี ์ ๑. คำว่า “สัตว์เดรัจฉาน” หมายเอาสตั ว์.................................................................................................. สิกขาบทนี้ ทา่ นปรับอาบตั .ิ .....................................เสมอกันหมด ไมว่ ่าสตั ว์นัน้ เลก็ หรือใหญ่ แต่มีกรรม หนักเบาต่างกนั สกิ ขาบทที่ ๒ ภิกษรุ ู้อยวู่ ่า น้ำมีตวั สัตว์ บรโิ ภคน้ำน้ัน ต้องปาจติ ตีย์ ๑. ในสกิ ขาบทนี้ คำว่า “บริโภค” หมายถงึ .............................................................................................. สิกขาบทที่ ๓ ภิกษรุ ู้อยวู่ ่า อธกิ รณ์น้ีสงฆ์ทำแล้วโดยชอบ เลกิ ถอนเสียกลับทำใหม่ ต้องปาจติ ตีย์ ๑. อธิกรณ์ คือ...................................................................................................................................... ๒. ลกั ษณะท่ีไมเ่ ปน็ อาบตั ิ ไดแ้ ก่............................................................................................................. สกิ ขาบทที่ ๔ ภิกษุรู้อยู่ แกล้งปกปดอาบัติช่วั หยาบของภิกษุอื่น ต้องปาจิตตีย์ ๑. อาบัตชิ ัว่ หยาบ เรยี กว่า......................................ไดแ้ ก่........................................................................ ๒. ถ้าภิกษรุ อู้ ยู่วา่ ภกิ ษุนั้น ตอ้ งอาบตั ิอย่างใดอยา่ งหนึ่ง ปกปิดไว้ ทา่ นปรับ............................................. ๓. ลกั ษณะทไ่ี มอ่ าบตั ิ ไดแ้ ก่ ๑)............................................................................................................................................. ๒)............................................................................................................................................. ๔. ในสกิ ขาบทนี้ ทา่ นมคี วามมุ่งหมายเพอ่ื .............................................................................................. ............................................................................................................................................................. สกิ ขาบทท่ี ๕ ภิกษุรู้อยู่ เป็นอุปัชฌายะอุปสมบทกลุ บตุ รผู้มีอายหุ ย่อนกวา ๒๐ ปี ตองปาจิตตยี ์ ๑. ในสิกขาบทบ่งว่ารู้อยู่ ภิกษุทั้งหลายผู้รู้อยู่ เข้าประชุมเป็นสงฆ์ ยังกุลบุตรอายุไม่ครบ ๒๐ ปี ให้ อุปสมบท อุปชั ฌายะ ต้องอาบตั ิ.....................................ภิกษุนอกนนั้ ต้องอาบตั .ิ ................................... ๒. ไมเ่ ป็นอาบัตใิ นกรณ.ี ......................................................................................................................... สำนักศาสนศกึ ษา วัดเขาเชงิ เทียนเทพาราม พระมหาธีรพิสษิ ฐ์ จนฺทสาโร

เอกสารประกอบ วิชาวินยั บญั ญตั ิ นักธรรมชน้ั ตรี ๑๔๗ สกิ ขาบทที่ ๖ ภิกษรุ ู้อยู่ ชวนพ่อคา้ ผู้ซอ่ นภาษเี ดินทางด้วยกนั แม้สน้ิ ระยะบ้านหน่ึง ต้องปาจิตตีย์ ๑. ตามสกิ ขาบทนี้ หมายเอาถงึ ............................................................................................................... ๒. ระยะทางบา้ นหนึง่ คือกำหนดเอา....................................................................................................... สกิ ขาบทที่ ๗ ภิกษชุ วนผู้หญิงเดินทางด้วยกัน แม้สิ้นระยะบ้านหน่ึง ต้องปาจิตตยี ์ ๑. ในสิกขาบทนี้ หมายเอา “หญิง” คือ................................................................................................... ๒. ไมเ่ ปน็ อาบัติตามสกิ ขาบทนี้ เมอื่ ........................................................................................................ สิกขาบทที่ ๘ ภิกษุกล่าวคัดค้านธรรมเทศนาขอพระพุทธเจ้า ภิกษุอื่นห้ามไม่ฟัง สงฆ์สวดประกาศ ขอ้ ความนนั้ จบ ต้องปาจิตตีย์ ๑. ถ้าสงฆ์สวดประกาศหา้ ม ๓ ครั้ง แล้วยงั ดอื้ รน้ั ไมเ่ ช่อื ฟัง ให้เลกิ เข้าสมาคม เรยี กว่า............................. คือ....................................................................................... ถ้าเธอกลับประพฤติตัวดีใหม่ให้สวด ประกาศระงับโทษ และให้เข้าสมาคมได้ สิกขาบทที่ ๙ ภิกษุคบภิกษุเช่นนั้น คือ ร่วมกินก็ดี ร่วมอุโบสถสังฆกรรมก็ดี ร่วมนอนก็ดี ตอ้ งปาจิตตยี ์ ๑. การอยูร่ ่วม ไดแ้ ก่ ๑)............................................................................................................................................. ๒)............................................................................................................................................. ๓)............................................................................................................................................. สิกขาบทที่ ๑๐ ภิกษุเกลี้ยกล่อมสามเณรที่ภิกษุอื่นให้ฉิบหายแล้ว เพราะโทษที่กล่าวคัดค้านธรรม เทศนาของพระพุทธเจ้า ใหเ้ ป็นผู้อปุ ัฏฐากก็ดี ร่วมกินก็ดี ร่วมนอนกด็ ี ต้องปาจติ ตยี ์ สหธรรมกิ วรรคท่ี ๘ สิกขาบทที่ ๑ ภิกษุประพฤติอนาจาร ภิกษุอื่นตักเตือน พูดผัดเพี้ยนว า ยังไม่ได้ถามท่านผู้รูก่อน ข้าพเจา จักไม่ศึกษาในสิกขาบทนี้ ต้องปาจิตตีย์ ๑. ลกั ษณะอาบตั ิแห่งสกิ ขาบทน้ี ไดแ้ ก่ ๑)............................................................................................................................................. ๒)............................................................................................................................................. สกิ ขาบทท่ี ๒ ภกิ ษุอื่นท่องปาตโิ มกขอยู่ ภกิ ษแุ กล้งพดู ให้เธอคลายอตุ สาหะ ตอ้ งปาจิตตยี ์ ๑. ลักษณะอาบตั แิ หง่ สิกขาบทนี้ ได้แก่ ๑)............................................................................................................................................. สำนกั ศาสนศึกษา วดั เขาเชิงเทียนเทพาราม พระมหาธีรพสิ ิษฐ์ จนฺทสาโร

เอกสารประกอบ วิชาวินัยบัญญัติ นักธรรมชน้ั ตรี ๑๔๘ ๒)............................................................................................................................................. สิกขาบทที่ ๓ ภิกษุต้องอาบัติแล้วแกล้งพูดว่า ข้าพเจ้าพึ่งรู้เดี๋ยวนี้เองว่า ข้อนี้มาในพระปาติโมกข ถา้ ภิกษอุ ืน่ รู้อยู่วา่ เธอเคยรู้มาก่อนแล้วแต่แกล้งพูดกนั เขาว่า พงึ สวดประกาศความขอน้ัน เม่อื สงฆ์สวด ประกาศแล้ว แกล้งทำไมร่ ู้อีก ต้องปาจิตตยี ์ ๑. โมหาโรปนกรรม หมายถึง.................................................................................................................. ๒. ทำไขสอื ไดแ้ ก.่ ................................................................................................................................. ๓. สงฆไ์ มพ่ ึงลงโมหาโรปนกรรม เมอ่ื ..................................................................................................... สกิ ขาบทที่ ๔ ภิกษุโกรธ ให้ประหารแก่ภิกษุอน่ื ต้องปาจิตตีย์ ๑. การประหาร ในสกิ ขาบทนี้ หมายถึง................................................................................................... ............................................................................................................................................................. ๒. ลกั ษณะอาบตั ิของสิกขาบทนี้ ได้แก่ ๑)............................................................................................................................................. ๒)............................................................................................................................................. ๓)............................................................................................................................................. แต่สิกขาบทน้ี เปน็ เพยี งแต่โกรธแคน้ ไมม่ เี จตนาจะใหถ้ ึงตาย ๓. อาบัติในสิกขาบทนี้ เป็น................................และ................................ คือใช้ให้ผู้อ่ืนทำร้ายเขา ก็ เป็นอาบตั ิเหมือนกนั สิกขาบทที่ ๕ ภิกษโุ กรธ เง้ือมอื ดุจให้ประหารแก่ภิกษุอืน่ ต้องปาจิตตยี ์ ๑. กริ ิยาทำทา่ ประหาร ได้แก่.................................................................................................................. ๒. ในคัมภีรว์ ภิ งั คว์ า่ ไมเ่ ป็นอาบัติ ก็ตอ่ เม่ือ............................................................................................. ............................................................................................................................................................. สกิ ขาบทท่ี ๖ ภกิ ษโุ จทกฟ์ ้องภิกษุอื่น ด้วยอาบัติสงั ฆาทเิ สสไม่มีมลู ต้องปาจติ ตีย์ - ใจความเหมือนโจทด้วยอาบัติปาราชิกไม่มีมูล เป็นสังฆาทิเสส ลดหลั่นตามความหนักเบาแห่ง อาบัติ สกิ ขาบทที่ ๗ ภิกษแุ กล้งก่อความราํ คาญให้เกิดแก่ภกิ ษุอืน่ ต้องปาจติ ตยี ์ ๑. ทา่ นปรับอาบัติปาจิตตยี ์ เมือ่ .............................................................................................................. ๒. ไม่เปน็ อาบตั ิ เมอ่ื .............................................................................................................................. สำนกั ศาสนศึกษา วดั เขาเชิงเทียนเทพาราม พระมหาธรี พสิ ิษฐ์ จนทฺ สาโร

เอกสารประกอบ วชิ าวินยั บญั ญัติ นกั ธรรมช้นั ตรี ๑๔๙ สิกขาบทที่ ๘ เมื่อภิกษุวิวาทกันอยู่ ภิกษุไปแอบฟังความเพื่อจะได้รู้ว่า เขาว่าอะไรตนหรือพวกของตน ตอ้ งปาจติ ตยี ์ ๑. พระบรมศาสดา ทรงบญั ญตั สิ ิกขาบทน้ีไวเ้ พอื่ ปอ้ งกนั เพราะ............................................................... ............................................................................................................................................................. ๒. ไมเ่ ป็นอาบัติ ในกรณี........................................................................................................................ สิกขาบทที่ ๙ ภิกษุให้ฉันทะ คือความยอมให้ทำสังฆกรรมที่เป็นธรรมแล้ว ภายหลังกลับติเตียนสงฆ ผู้ทำกรรมนน้ั ต้องปาจิตตีย์ ๑. กิจทีส่ งฆ์พงึ กระทำ เรยี กว่า...................................ภิกษุผู้อย่ใู นเขตสีมา ยอ่ มมสี ทิ ธเิ์ ขา้ ประชุมได้ ถ้า ไมม่ าด้วยเหตึบางประการ ตอ้ งมอบฉันทะ คือ......................................................................................... ๒. สกิ ขาบทนี้ มุ่งถงึ ภิกษุให้ฉันทะ ซง่ึ จะต้องอาบตั ิปาจติ ตีย์ เมอ่ื ............................................................. ............................................................................................................................................................. และไมเ่ ปน็ อาบตั ิปาจิตตยี ์ เมือ่ ................................................................................................................ สิกขาบทที่ ๑๐ เม่ือสงฆ์กําลงั ประชุมกนั ตัดสินข้อความข้อหนึง่ ภิกษุใด อยู่ในที่ประชุมน้ัน จะหลีกไป ในขณะทต่ี ัดสนิ ข้อนั้นยงั ไมเ่ สรจ็ ไม่ใหฉ้ นั ทะก่อนลกุ ไปเสยี ต้องปาจติ ตยี ์ ๑. ข้อยกเวน้ ไม่ต้องอาบตั ิ คือ................................................................................................................. ............................................................................................................................................................. สกิ ขาบทที่ ๑๑ ภิกษุพร้อมกบั สงฆ์ให้จวี รเป็นบำเหน็จ แก่ภิกษุรูปใดรูปหน่ึงแล้ว ภายหลังกลับติเตียน ภกิ ษุอน่ื ว่า ให้เพราะเห็นแก่หน้ากันต้องปาจิตตยี ์ ๑. ในสกิ ขาบทน้ี กล่าวถึงจวี ร ทา่ นแกว้ า่ .................................................ต้องอาบตั .ิ ............................... ๒. ในคมั ภรี ว์ ภิ งั ค์ บ่นวา่ ภิกษุผูใ้ ดรับสมมติ ตอ้ งอาบัติ...................................... ภิกษุผู้ไมไ่ ด้รบั สมมติ และอนปุ สัมปนั ต้องอาบตั .ิ ...................................... สกิ ขาบทที่ ๑๒ ภิกษุรู้อยู่ นอ้ มลาภทที่ ายกเขาต้ังใจจะถวายสงฆ์มาเพ่อื บุคคล ตอ้ งปาจติ ตีย์ - อธิบายแหง่ สิกขาบทนี้ พึงทราบตามสกิ ขาบทท่ี ๑๐ แห่งปตั ตวรรค ในนิสสัคคียปาจิตตยี ์ รตนวรรคท่ี ๙ สิกขาบทที่ ๑ ภิกษุไม่ได้รับอนุญาตก่อน เข้าไปในห้องที่พระเจ้าแผ่นดินเสด็จอยู่กับพระมเหสี ต้อง ปาจติ ตีย์ ๑. พระเจา้ แผน่ ดนิ คอื พระมหากษัตรยิ ท์ ไี่ ดผ้ ่านพระราชพธิ บี รมราชาภิเษกแล้ว ๒. คำวา่ “รตนะ” ในสิกขาบทน้ี หมายถงึ พระอคั รมเหสี คอื นางแกว้ สำนักศาสนศกึ ษา วดั เขาเชงิ เทียนเทพาราม พระมหาธรี พิสิษฐ์ จนทฺ สาโร

เอกสารประกอบ วิชาวนิ ัยบญั ญัติ นักธรรมชั้นตรี ๑๕๐ ๓. ภกิ ษุ ไดร้ ับพระบรมราชานุญาตให้เข้าพระราชวงั เพอื่ บิณฑบาต หรอื มีกิจอ่นื การเข้าไปในหอ้ งบรรทม แมโ้ ดยที่สดุ คือวงไวด้ ว้ ยม่าน ตอ้ งได้รบั พระราชานุญาตกอ่ น ถา้ ไม่ ต้องอาบตั ิปาจิตตยี ์ สิกขาบทท่ี ๒ ภกิ ษุเห็นเคร่อื งบริโภคของคฤหัสถต์ กอยู่ ถือเอาเป็นของเก็บได้เองกด็ ี ให้ผู้อื่นถือเอาก็ดี ต้องปาจิตตีย เว้นไว้แต่ของนั้นตกอยู่ในวัด หรือในที่อาศัย ต้องเก็บไว้ให้แก่เจ้าของ ถ้าไม่เก็บ ต้อง ทกุ กฏ ๑. คำวา่ “รตนะ” ในสกิ ขาบทน้ี หมายถึง................................................................................................ แม้เปน็ ของเทยี ม และเครื่องใช้สอยของคนท่ัวไปกใ็ ช่ ๒. ในอรรถกถากล่าวว่า ถ้าของตกภายในวัด ให.้ ..................................................................................... ............................................................................................................................................................. สิกขาบทที่ ๓ ภิกษุไม่บอกลาภิกษุอื่นที่มีอยู่ในวนั ก่อน เข้าไปบ้านในเวลาวิกาล ต้องปาจิตตีย์ เว้นไว้ แต่การด่วน ๑. เวลาวกิ าล หมายเอา.......................................................................................................................... ๒. กิจรบี ดว่ น เชน่ .................................................................................................................................. ๓. ข้อยกเว้นท่ไี มเ่ ป็นอาบตั ิ ไดแ้ ก่ ๑)............................................................................................................................................. ๒)............................................................................................................................................. ๓)............................................................................................................................................. ๔)............................................................................................................................................. ๕)............................................................................................................................................. สกิ ขาบทที่ ๔ ภิกษทุ ำกลอ่ งเข็ม ด้วยกระดูกกด็ ี ด้วยงาก็ดี ด้วยเขาก็ดี ตอ้ งปาจติ ตยี ์ ตอ้ งต่อยกล่องนั้น เสียก่อน จงึ แสดงอาบัติตก ๑. เหตุแห่งการบัญญัติ ได้แก่ ๑)............................................................................................................................................. ๒)............................................................................................................................................. ๒. เภทนกปาจิตตยี ์ คอื ........................................................................................................................... ๓. ทา่ นจะปรบั อาบัติทกุ กฏ เมื่อ.............................................................................................................. สิกขาบทที่ ๕ ภิกษุทำเตียงหรือตั่ง พึงทำให้มีเท้าเพยี ง ๘ นิ้วพระสุคต เว้นไว้แต่แม่แคร่ ถ้าทำให้เกิน กำหนดน้ี ต้องปาจติ ตีย์ ต้องตัดให้ไดป้ ระมาณเสียก่อน จึงแสดงอาบตั ติ ก ๑. เตยี ง ได้แก.่ ...................................................................................................................................... ๒. ตั่ง ไดแ้ ก่........................................................................................................................................... สำนกั ศาสนศกึ ษา วดั เขาเชิงเทียนเทพาราม พระมหาธีรพิสษิ ฐ์ จนฺทสาโร

เอกสารประกอบ วิชาวนิ ยั บัญญัติ นักธรรมช้นั ตรี ๑๕๑ ๓. อาบตั ทิ กุ กฏ กต็ ่อเมอ่ื ........................................................................................................................ ๔. ปาจิตตียส์ กิ ขาบทน้ี เรยี กว่า เฉทนกปาจิตตยี ์ เพราะ............................................................................ สกิ ขาบทท่ี ๖ ภิกษทุ ำเตียงหรือตั่งหุ้มนุ่น ต้องปาจิตตีย์ ต้องรอื้ เสยี ก่อน จงึ แสดงอาบัตติ ก ๑. คำวา่ “นุน่ ” หมายเอา........................................................................................................................ ๒. สกิ ขาบทนี้ เรียกวา่ อุททาลนปาจติ ตีย์ คือ........................................................................................... สกิ ขาบทท่ี ๗ ภกิ ษุทำผา้ ปูน่ัง พงึ ทำใหไ้ ด้ประมาณ ประมาณน้ันยาว ๒ คบื พระสุคต กว้างคบื ครึ่ง ชาย คืบหนึ่ง ถ้าทำใหเ้ กนิ กำหนดน้ี ต้องปาจิตตีย์ ตอ้ งตัดใหไ้ ดป้ ระมาณเสยี ก่อน จงึ แสดงอาบตั ิตก ๑. ผ้านสิ ที นะ คือ........................................ทรงอนุญาตเป็นพิเศษ ตอ้ งอธษิ ฐาน และให้มใี ชไ้ ดเ้ พยี งผืน เดียว สกิ ขาบทนี้ เรยี กวา่ ...................................................... สิกขาบทท่ี ๘ ภิกษทุ ำผา้ ปิดแผล พึงทำให้ไดป้ ระมาณ ประมาณนัน้ ยาว ๔ คืบพระสุคต กว้าง ๒ คืบ ถา้ ทำใหเ้ กนิ กำหนดนี้ ต้องปาจิตตีย์ ตอ้ งตัดใหไ้ ด้ประมาณเสยี ก่อน จึงแสดงอาบตั ติ ก ๑. ผ้าปิดฝี หรือแผล ทรงอนุญาตเป็นพิเศษ อธิษฐานไว้ใชไ้ ดเ้ พียงชั่วคราวเมื่ออาพาธ ทำเกินประมาณ เป็นอาบตั ิ สิกขาบทนี้ เรยี กวา่ .......................................................ตอ้ งตดั ใหไ้ ด้ประมาณก่อน สิกขาบทที่ ๙ ภิกษุทำผ้าอาบน้ำฝน พึงทำให้ได้ประมาณ ประมาณนั้น ยาว ๖ คืบพระสุคต กว้าง ๒ คบื ครง่ึ ถ้าทำใหเ้ กินกำหนดน้ี ต้องปาจติ ตยี ์ ต้องตดั ให้ไดป้ ระมาณเสยี ก่อน จงึ แสดงอาบตั ิตก ๑. ผ้าวัสสิกสาฏก คือ........................................................ท่านกล่าวถึงวิธีทำนุ่ง และแสวงหาไว้ใน สิกขาบทที่ ๔ แห่งปัตตวรรค นิสสัคคียกัณฑ์ ในสิกขาบทนี้เพียงกำหนดทำให้ได้ประมาณและไม่เกิน ประมาณเทา่ น้ัน เปน็ ....................................... สกิ ขาบทที่ ๑๐ ภกิ ษุทำจีวรให้เท่าจีวรพระสุคตกด็ ี เกินกว่านัน้ ก็ดี ต้องปาจิตตีย์ ประมาณจวี รพระสุคต นน้ั ยาว ๙ คืบพระสุคต กว้าง ๖ คืบ ต้องตดั ให้ไดป้ ระมาณเสียก่อน จงึ แสดงอาบัตติ ก ๑. ประมาณจีวรพระสุคตน้ัน ไดแ้ ก่......................................................................................................... สกิ ขาบทน้ี เรียกว่า................................................. ปาจติ ตีย์ จบ สำนกั ศาสนศกึ ษา วัดเขาเชิงเทียนเทพาราม พระมหาธรี พิสิษฐ์ จนฺทสาโร

เอกสารประกอบ วชิ าวินยั บญั ญตั ิ นักธรรมชัน้ ตรี ๑๕๒ กัณฑท์ ่ี ๘ ปาฏเิ ทสนียะ - ปาฏิเทสนยี ะ แปลวา่ ............................................................................................................................ มี ๔ สกิ ขาบท สิกขาบทที่ ๑ ภิกษุรับของเคี้ยวของฉันแต่มือนางภิกษุณีที่ไม่ใช่ญาติ ด้วยมือของตนมาบริโภค ต้อง ปาฏเิ ทสนยี ะ ๑. สกิ ขาบทน้ี บัญญตั ิเพื่อ...................................................................................................................... สิกขาบทที่ ๒ ภิกษุฉันอยู่ในที่นิมนต์ ถ้ามีนางภกิ ษุณีมาส่ังทายกให้เอาสิ่งนั้นสิ่งน้ีถวาย เธอพึงไล่นาง ภกิ ษุณีน้ัน ให้ถอยไปเสีย ถ้าไม่ไล่ ต้องปาฏิเทสนียะ ๑. การหา้ มนางภิกษณุ ีผเู้ ป็นเจ้าก้ีเจา้ การในการสั่งให้ทายกถวายของอยา่ งนั้นอย่างน้ี เพราะ..................... ............................................................................................................................................................. สกิ ขาบทท่ี ๓ ภิกษไุ มเ่ ป็นไข้ เขาไม่ไดน้ ิมนต์ รบั ของเคี้ยวของฉันในตระกูลที่สงฆ์สมมติว่าเป็นเสขะ มา บริโภค ต้องปาฏเิ ทสนียะ ๑. ตระกูลเสขะ ไดแ้ ก.่ ............................................................................................................................ ๒. ตระกูลใดมีศรัทธา แต่ยากจน มีพุทธานุญาตให้สงฆ์สวดประกาศสมมติตั้งวา่ เป็น “เสขะ” ด้วยญัตติ ทุติยกรรมวาจา ห้ามภกิ ษเุ ขา้ ไปรับปัจจยั ในตระกลู เชน่ น้นั เพราะ............................................................. ............................................................................................................................................................. ๓. ยกเว้นในกรณวี ่า.............................................................................................................................. ไมเ่ ปน็ อาบัติ สิกขาบทที่ ๔ ภิกษุอยู่ในเสนาสนะป่าเป็นที่เปล่ียว ไม่เป็นไข้ รับของเคี้ยวของฉัน ที่ทายกไม่ได้แจ้ง ความให้ทราบก่อน ด้วยมอื ของตนมาบรโิ ภค ต้องปาฏิเทสนียะ - สกิ ขาบทน้ี เน้อื ความเข้าใจยาก พอจะกล่าวได้ว่า ภกิ ษุอยู่อรญั ญิกเสนาสนะ คอื .................................... ถา้ ทายกบอกเสยี กอ่ นวา่ วนั นนั้ วันนี้จะนำอาหารมาถวาย ภิกษจุ ะได้บอกใหท้ ายกรตู้ ัววา่ ในที่น้ีเปลี่ยว มี โจรภัย เขา้ จะไดร้ ะมัดระวังป้องกันให้พน้ ภัย ภกิ ษรุ ับอาหารได้ ไม่ห้าม แต่หากทายกไม่บอกให้รู้ล่วงหน้า ไม่เป็นไข้ ไม่ใหร้ ับ เพราะเม่อื เขามาถวายจักเกดิ ภยั แกท่ ายกนั้น อันเป็นเรือ่ งเสยี หาย สำนักศาสนศึกษา วดั เขาเชิงเทียนเทพาราม พระมหาธีรพิสษิ ฐ์ จนฺทสาโร

เอกสารประกอบ วิชาวนิ ยั บัญญตั ิ นกั ธรรมชั้นตรี ๑๕๓ เสขยิ วตั ร ๑. เสขยิ วัตร หมายถงึ ............................................................................................................................ ๒. เสขิยวัตร จดั เปน็ ๔ หมวด ดงั นี้ ๑)............................................................................................................................................. ๒)............................................................................................................................................. ๓)............................................................................................................................................. ๔)............................................................................................................................................. ๓. ในเสขยิ ะทกุ สิกขาบท ไมไ่ ด้ปรับปรับอาบัติไวโ้ ดยตรง เพียงแตใ่ ห้ทำการศึกษา แตใ่ นคมั ภรี ์วภิ ังค์ ท่าน ปรับอาบัต.ิ ................................. เพราะไมเ่ ออ้ื เฟอ้ื ถา้ ไม่ร้จู กั ไม่เข้าใจ ทา่ น............................................ สารูปท่ี ๑ มี ๒๖ สิกขาบท (แบ่งเป็น ๑๓ ค่)ู ค่ทู ่ี ๑ ๑. ภิกษพุ งึ ทำความศึกษาวา่ เราจกั น่งุ หม่ ใหเ้ ปน็ ปริมณฑล (ใหเ้ รยี บรอ้ ย) ไปในบา้ น ๒. ภกิ ษพุ ึงทำความศกึ ษาวา่ เราจักนงุ่ หม่ ให้เป็นปริมณฑล (ให้เรยี บร้อย) ไปนง่ั ในบา้ น - ปรมิ ณฑล กำหนดว่า นงุ่ ......................................................................................................... ห่ม......................................................................................................... คู่ที่ ๒ ๓. ภกิ ษพุ งึ ทำความศึกษาว่า เราจักปดิ กายด้วยดี ไปในบา้ น ๔. ภิกษุพงึ ทำความศึกษาว่า เราจักปดิ กายด้วยดี ไปนัง่ ในบา้ น - สกิ ขาบทน้ี ทา่ นหมายเอา......................................................................................................... คทู่ ่ี ๓ ๕. ภกิ ษพุ ึงทำความศึกษาว่า เราจกั ระวังมอื เท้าดว้ ยดี ไปในบา้ น ๖. ภิกษุพึงทำความศึกษาวา่ เราจักระวังมอื เทา้ ดว้ ยดี ไปนง่ั ในบ้าน - สิกขาบทนี้ ทา่ นหมายเอา......................................................................................................... ค่ทู ี่ ๔ ๗. ภิกษพุ งึ ทำความศกึ ษาวา่ เราจกั มีตาทอดลง ไปในบา้ น ๘. ภิกษุพงึ ทำความศึกษาว่า เราจักมตี าทอดลง ไปนัง่ ในบ้าน - สกิ ขาบทนี้ ทา่ นหมายเอา......................................................................................................... สำนักศาสนศกึ ษา วดั เขาเชงิ เทยี นเทพาราม พระมหาธีรพิสิษฐ์ จนทฺ สาโร

เอกสารประกอบ วิชาวนิ ัยบัญญัติ นักธรรมชัน้ ตรี ๑๕๔ คู่ที่ ๕ ๙. ภิกษพุ ึงทำความศกึ ษาวา่ เราจักไมเ่ วิกผา้ ไปในบ้าน ๑๐. ภิกษพุ ึงทำความศกึ ษาวา่ เราจกั ไมเ่ วิกผา้ ไปนงั่ ในบ้าน - สิกขาบทนี้ ทา่ นหมายเอา......................................................................................................... คู่ท่ี ๖ ๑๑. ภิกษุพึงทำความศึกษาว่า เราจักไม่หวั เราะ ไปในบ้าน ๑๒. ภกิ ษุพงึ ทำความศกึ ษาวา่ เราจักไม่หัวเราะ ไปนงั่ ในบา้ น - สกิ ขาบทน้ี ทา่ นหมายเอา......................................................................................................... คู่ท่ี ๗ ๑๓. ภกิ ษพุ งึ ทำความศกึ ษาว่า เราจักไมพ่ ูดเสียงดัง ไปในบา้ น ๑๔. ภกิ ษพุ งึ ทำความศึกษาว่า เราจักไม่พูดเสยี งดัง ไปน่ังในบ้าน - สิกขาบทน้ี ทา่ นหมายเอา......................................................................................................... คู่ที่ ๘ ๑๕. ภิกษพุ งึ ทำความศึกษาวา่ เราจกั ไมโ่ คลงกาย ไปในบา้ น ๑๖. ภิกษพุ ึงทำความศึกษาวา่ เราจกั ไมโ่ คลงกาย ไปน่ังในบา้ น - สกิ ขาบทนี้ ท่านหมายเอา......................................................................................................... ค่ทู ี่ ๙ ๑๗. ภกิ ษุพึงทำความศกึ ษาวา่ เราไม่ไกวแขน ไปในบา้ น ๑๘. ภกิ ษพุ งึ ทำความศกึ ษาวา่ เราไมไ่ กวแขน ไปน่งั ในบา้ น - สิกขาบทน้ี ทา่ นหมายเอา......................................................................................................... คู่ท่ี ๑๐ ๑๙. ภิกษุพึงทำความศึกษาว่า เราจกั ไม่ส่นั ศีรษะ ไปในบา้ น ๒๐. ภกิ ษุพงึ ทำความศึกษาวา่ เราจกั ไมส่ ่ันศีรษะ ไปนั่งในบา้ น - สกิ ขาบทนี้ ท่านหมายเอา......................................................................................................... คู่ท่ี ๑๑ ๒๑. ภกิ ษุพึงทำความศึกษาวา่ เราจักไมเ่ อามอื ค้ำกาย ไปในบา้ น ๒๒. ภกิ ษุพึงทำความศึกษาว่า เราจกั ไม่เอามอื คำ้ กาย ไปน่ังในบ้าน - สกิ ขาบทนี้ ทา่ นหมายเอา......................................................................................................... สำนักศาสนศึกษา วดั เขาเชิงเทยี นเทพาราม พระมหาธีรพิสิษฐ์ จนทฺ สาโร

เอกสารประกอบ วชิ าวนิ ัยบญั ญตั ิ นกั ธรรมชนั้ ตรี ๑๕๕ คู่ท่ี ๑๒ ๒๓. ภกิ ษพุ งึ ทำความศกึ ษาว่า เราจกั ไม่เอาผ้าคลมุ ศีรษะ ไปในบ้าน ๒๔. ภกิ ษพุ ึงทำความศึกษาวา่ เราจักไมเ่ อาผ้าคลุมศรี ษะ ไปในบ้าน - สกิ ขาบทนี้ ท่านหมายเอา......................................................................................................... คู่ที่ ๑๓ ๒๕. ภิกษพุ งึ ทำความศกึ ษาวา่ เราจกั ไมเ่ ดนิ กระโหย่งเทา้ ไปในบ้าน ๒๖. ภกิ ษุพึงทำความศึกษาว่า เราจกั ไม่น่ังรดั เขา่ ในบ้าน - สกิ ขาบทน้ี ทา่ นหมายเอา......................................................................................................... โภชนปฏิสงั ยตุ ที่ ๒ มี ๓๐ สิกขาบท ๑. ภกิ ษพุ งึ ทำความศกึ ษาว่า เราจักรบั บิณฑบาตโดยเคารพ - คำว่า “เคารพ” คอื .................................................................................................................... ๒. ภกิ ษพุ งึ ทำความศึกษาวา่ เมอ่ื รบั บณิ ฑบาต เราจักแลดูแต่ในบาตร - ข้อห้ามนี้ หมายเอา.................................................................................................................. ๓. ภกิ ษพุ งึ ทำความศกึ ษาว่า เราจักรบั แกงพอสมควรแก่ข้าวสกุ - ขอ้ หา้ มน้ี หมายเอา.................................................................................................................. ๔. ภกิ ษุพึงทำความศึกษาว่า เราจบั รบั บณิ ฑบาตแตพ่ อเสมอขอบปากบาตร - ข้อห้ามน้ี หมายเอา.................................................................................................................. ๕. ภกิ ษุพงึ ทำความศึกษาวา่ เราจกั ฉนั บณิ ฑบาตโดยเคารพ - ข้อห้ามนี้ หมายเอา.................................................................................................................. ๖. ภกิ ษุพงึ ทำความศึกษาว่า เมอ่ื ฉันบิณฑบาต เราจกั แลดูแต่ในบาตร - ข้อหา้ มน้ี หมายเอา.................................................................................................................. ๗. ภิกษพุ งึ ทำความศกึ ษาว่า เราจักไมข่ ดุ ข้าวสุกให้แหวง่ - ข้อห้ามน้ี หมายเอา.................................................................................................................. ๘. ภกิ ษพุ ึงทำความศกึ ษาว่า เราจักฉนั แกงพอสมควรแก่ขา้ วสกุ ๙. ภกิ ษพุ งึ ทำความศกึ ษาว่า เราจักไมข่ ย้มุ ข้าวสุกแต่ยอดลงไป - ข้อห้ามนี้ หมายเอา.................................................................................................................. ๑๐. ภิกษพุ งึ ทำความศกึ ษาวา่ เราจักไม่กลบแกงหรือกบั ข้าวดว้ ยขา้ วสุก เพราะอยากจะไดม้ าก ๑๑. ภกิ ษพุ ึงทำความศึกษาว่า เราไม่เจ็บไข้ จกั ไม่ขอแกงหรือข้าวสุก เพอื่ ประโยชน์แก่ตนมาฉนั - ขอ ในทนี่ ี้ หมายถึง.................................................................................................................. ๑๒. ภิกษุพงึ ทำความศกึ ษาวา่ เราจักไม่ดบู าตรของผู้อืน่ ดว้ ยคิดจะยกโทษ - ข้อห้ามน้ี หมายเอา.................................................................................................................. สำนกั ศาสนศกึ ษา วัดเขาเชิงเทียนเทพาราม พระมหาธรี พิสิษฐ์ จนทฺ สาโร

เอกสารประกอบ วิชาวินยั บญั ญัติ นักธรรมชน้ั ตรี ๑๕๖ ๑๓. ภกิ ษุพึงทำความศกึ ษาว่า เราจักไมท่ ำคำข้าวให้ใหญ่นัก ๑๔. ภกิ ษพุ ึงทำความศกึ ษาว่า เราจักทำคำขา้ วใหก้ ลมกลอ่ ม - การทำขา้ วให้กลมกลอ่ ม คอื ..................................................................................................... ๑๕. ภิกษพุ งึ ทำความศึกษาวา่ เมื่อคำขา้ วยังไม่ถงึ ปาก เราจกั ไมอ่ า้ ปากไว้ท่า ๑๖. ภิกษุพงึ ทำความศกึ ษาว่า เม่ือฉันอยู่ เราจกั ไม่เอาน้วิ มือสอดเขา้ ปาก ๑๗. ภิกษพุ ึงทำความศกึ ษาว่า เม่อื ข้าวอยใู่ นปาก เราจักไมพ่ ูด ๑๘. ภกิ ษุพงึ ทำความศกึ ษาว่า เราจกั ไม่โยนคำข้าเขา้ ปาก ๑๙. ภิกษุพงึ ทำความศึกษาว่า เราจกั ไมฉ่ ันกัดคำข้าว - คำข้าวที่กัดได้ หมายเอาว่า........................................................................................................ ๒๐. ภิกษพุ ึงทำความศึกษาว่า เราจกั ไมฉ่ ันทำกระพุ้งแกม้ ให้ตุ่ย ๒๑. ภกิ ษุพงึ ทำความศกึ ษาวา่ เราจกั ไม่ฉันพลางสะบดั มือพลาง ๒๒. ภกิ ษพุ ึงทำความศกึ ษาว่า เราจกั ไมฉ่ ันโปรยเมล็ดข้าวใหต้ กลงในบาตรหรอื ในทีน่ ัน้ ๆ ๒๓. ภกิ ษพุ งึ ทำความศึกษาว่า เราจกั ไม่ฉันแลบส้ิน ๒๔. ภกิ ษุพงึ ทำความศกึ ษาว่า เราจกั ไมฉ่ นั ดังจับ ๆ ๒๕. ภิกษุพึงทำความศึกษาว่า เราจกั ไม่ฉนั ดงั ซูด ๆ ๒๖. ภกิ ษพุ งึ ทำความศึกษาวา่ เราจักไม่ฉนั เลยี มือ ๒๗. ภกิ ษพุ ึงทำความศึกษาวา่ เราจกั ไม่ฉนั ขอดบาตร ๒๘. ภิกษพุ งึ ทำความศึกษาวา่ เราจกั ไม่ฉนั เลยี รมิ ฝีปาก ๒๙. ภกิ ษพุ ึงทำความศึกษาว่า เราจักไมเ่ อามือเปอ้ื นจับภาชนะนำ้ ๓๐. ภิกษุพงึ ทำความศกึ ษาว่า เราจกั ไม่เอาน้ำลา้ งบาตรมเี มลด็ ข้าวเทลงในบา้ น ธัมมเทสนาปฏิสงั ยุตท่ี ๓ มี ๑๖ สกิ ขาบท ๑. ภิกษพุ ึงทำความศึกษาวา่ เราจักไมแ่ สดงธรรมแกค่ นไม่เป็นไข้ มรี ม่ ในมือ ๒. ภิกษพุ งึ ทำความศึกษาว่า เราจักไมแ่ สดงธรรมแกค่ นไมเ่ ปน็ ไข้ มไี ม่พลองในมือ ๓. ภกิ ษพุ งึ ทำความศึกษาว่า เราจกั ไมแ่ สดงธรรมแก่คนไม่เปน็ ไข้ มศี ัสตราในมอื ๔. ภกิ ษพุ งึ ทำความศึกษาวา่ เราจกั ไม่แสดงธรรมแก่คนไมเ่ ป็นไข้ มีอาวธุ ในมอื ๕. ภกิ ษุพึงทำความศึกษาว่า เราจกั ไม่แสดงธรรมแก่คนไมเ่ ปน็ ไข้ สวมเขียงเทา้ ๖. ภิกษพุ ึงทำความศึกษาวา่ เราจักไมแ่ สดงธรรมแก่คนไม่เปน็ ไข้ สวมรองเทา้ ๗. ภิกษุพึงทำความศกึ ษาวา่ เราจักไม่แสดงธรรมแก่คนไมเ่ ปน็ ไข้ ไปในยาน ๘. ภิกษุพงึ ทำความศึกษาวา่ เราจกั ไมแ่ สดงธรรมแก่คนไมเ่ ป็นไข้ อยูบ่ นทนี่ อน ๙. ภกิ ษพุ งึ ทำความศึกษาวา่ เราจักไมแ่ สดงธรรมแกค่ นไมเ่ ปน็ ไข้ น่ังรัดเข่า ๑๐. ภิกษุพงึ ทำความศกึ ษาวา่ เราจกั ไม่แสดงธรรมแกค่ นไมเ่ ปน็ ไข้ พันศีรษะ ๑๑. ภกิ ษพุ งึ ทำความศกึ ษาวา่ เราจกั ไม่แสดงธรรมแก่คนไมเ่ ปน็ ไข้ คลุมศรี ษะ สำนักศาสนศกึ ษา วัดเขาเชิงเทียนเทพาราม พระมหาธรี พสิ ษิ ฐ์ จนฺทสาโร

เอกสารประกอบ วิชาวินยั บัญญัติ นักธรรมชั้นตรี ๑๕๗ ๑๒. ภิกษพุ ึงทำความศึกษาวา่ เราจักไมแ่ สดงธรรมแกค่ นไม่เป็นไข้ เรานงั่ บนอาสนะตำ่ จกั ไม่แสดงธรรม แกค่ นไม่เป็นไข้นัง่ บนอาสนะ ๑๓. ภิกษุพงึ ทำความศึกษาว่า เราจักไม่แสดงธรรมแกค่ นไม่เป็นไข้ เราน่ังบนอาสนะต่ำ จกั ไมแ่ สดงธรรม แกค่ นไม่เปน็ ไข้นั่งบนอาสนะสงู ๑๔. ภกิ ษพุ งึ ทำความศึกษาว่า เราจกั ไม่แสดงธรรมแก่คนไม่เปน็ ไข้ เรายืนอยู่ จักไม่แสดงธรรมแก่คนไม่ เปน็ ไขผ้ ้นู ่ังอยู่ ๑๕. ภิกษุพึงทำความศกึ ษาว่า เราจักไม่แสดงธรรมแก่คนไม่เป็นไข้ เราเดินไปข้างหลัง จักไม่แสดงธรรม แก่คนไมเ่ ปน็ ไข้ ผ้เู ดนิ ไปข้างหนา้ ๑๖. ภิกษุพงึ ทำความศึกษาว่า เราจกั ไมแ่ สดงธรรมแกค่ นไม่เป็นไข้ เราเดนิ ไปนอกทาง จักไมแ่ สดงธรรม แกค่ นไมเ่ ป็นไขผ้ ไู้ ปในทาง - การหา้ มแสดงธรรมแก่คนมกี ิรยิ าไมเ่ คารพนั้น เพราะ................................................................. ปกิณณกะที่ ๔ มี ๓ สิกขาบท ๑. ภกิ ษพุ ึงทำความศกึ ษาวา่ เราไม่เป็นไข้ จักไม่ยนื ถ่ายอุจจาระถ่ายปัสสาวะ ๒. ภกิ ษพุ ึงทำความศึกษาว่า เราไม่เปน็ ไข้ จักไม่ถา่ ยอจุ จาระ ถ่ายปสั สาวะบว้ นเขฬะ ลงในของเขียว ๓. ภกิ ษุพึงทำความศกึ ษาว่า เราไม่เป็นไข้ จักไม่ถา่ ยอจุ จาระ ถ่ายปัสสาวะ บว้ นเขฬะ ลงในน้ำ - ในเสขิยะ ท่านปรับอาบตั แิ ก่ผไู้ มเ่ อื้อเฟอ้ื ทกุ สกิ ขาบท - ภกิ ษฉุ พั พคั คีย์ คือ ภกิ ษพุ วก ๖ รูป เป็นตน้ บญั ญัติ ปาฏิเทสนยี ะ และเสขิยวตั ร จบ สำนกั ศาสนศึกษา วดั เขาเชิงเทียนเทพาราม พระมหาธีรพิสิษฐ์ จนทฺ สาโร

เอกสารประกอบ วชิ าวินยั บญั ญตั ิ นกั ธรรมช้นั ตรี ๑๕๘ กณั ฑ์ที่ ๙ อธิกรณสมถะ ๑. อธกิ รณสมถะ คือ............................................................................................................................. ๒. เร่ืองที่เกดิ ข้ึนแลว้ จะตอ้ งจัดต้องทำให้ดี เรียกวา่ .........................................มี ๔ ประการ คอื ๑)............................................................................................................................................. ๒)............................................................................................................................................. ๓)............................................................................................................................................. ๔)............................................................................................................................................. ๓. อธกิ รณ์ท้ัง ๔ ขา้ งตน้ จะระงบั ไดด้ ้วย................................................................................................ ๔. ธรรมสำหรบั ระงบั อธิกรณ์ เรยี กวา่ ..............................................มี ๗ ประการ คอื ๑) สัมมุขาวินยั คอื .......................................................................................................มี ๔ คอื ก................................................................................................................................... ข................................................................................................................................... ค................................................................................................................................... ง................................................................................................................................... ๒) สตวิ ินยั ................................................................................................................................. ๓) อมูฬหวนิ ยั ........................................................................................................................... ๔) ปฏิญญาตกรณะ................................................................................................................... ๕) เยภุยยสกิ า........................................................................................................................... ๖) คัสสปาปิยสิกา...................................................................................................................... ๗) ติณวัตถารกวินยั ................................................................................................................... ๕. วธิ รี ะงับอธกิ รณ์ ดงั นี้ ๑) สัมมขุ าวินยั ระงบั ................................................................................................................. ๒) สติวินัย ระงบั ........................................................................................................................ ๓) อมูฬหวินัย ระงับ.................................................................................................................. ๔) ปฏิญญาตกรณะ ระงับ.......................................................................................................... ๕) เยภุยยสกิ า ระงับ.................................................................................................................. ๖) คสั สปาปิยสิกา ระงบั ............................................................................................................. ๗) ตณิ วตั ถารกวินยั ระงบั .......................................................................................................... อธกิ รณสมถะ จบ พระมหาธรี พสิ ิษฐ์ จนฺทสาโร สำนกั ศาสนศกึ ษา วดั เขาเชิงเทียนเทพาราม

เอกสารประกอบ วชิ าวินยั บัญญตั ิ นักธรรมชน้ั ตรี ๑๕๙ กัณฑ์ที่ ๑๐ มาตรา ๑. กิริยากำหนดประมาณ เรียกว่า มาตรา แจกออกเป็นประเภทโดยเฉพาะต้องการ ในที่นี้เป็น ๕ คือ มาตราเวลา ๑ มาตราวัด ๑ มาตราดวง ๑ มาตราช่ัง ๑ มาตรารปู ิยะ ๑ ๒. มาตราเวลา หลักแหง่ มาตรา กำหนดเอาการเวียนแห่งพระอาทิตย์รอบโลกคร้ังหน่ึง เป็นวนั หนง่ึ นับตงั้ แต่เห็น แสงอาทิตยเ์ รอ่ื ๆ ซ่ึงเรียกวา่ อรณุ จะกลา่ วเฉพาะวธิ กี ำหนดตามโคจรแหง่ พระจันทร์ ดงั นี้ ๑๕ วันบ้าง ๑๔ วันบ้าง เป็น ๑ ปักษ์ ๒ ปกั ษ์ เปน็ ๑ เดือน ๔ เดอื น เปน็ ๑ ฤดู ๓ ฤดู เป็น ๑ ปี เดอื นนนั้ ต้ังชอ่ื ตามดาวฤกษ์ ท่ีว่าพระจันทร์โคจรถึงวันเพญ็ เวลาเที่ยงคนื ดงั นี้ :- มาคสิรมาส เดือน ๑ (อ้าย) ปุสสมาส เดอื น ๒ (ย)ี่ มาฆมาส เดอื น ๓ ผัคคณุ มาส เดือน ๔ จิตตมาส เดือน ๕ เวสาขมาส เดอื น ๖ เชฏฐมาส เดือน ๗ อาสาฬหมาส เดอื น ๘ สาวนมาส เดือน ๙ ภัททปทมาส เดอื น ๑๐ อสั สยชุ มาส หรือปฐมกตั ตกิ มาส เดอื น ๑๑ กตั ตกิ มาส เดอื น ๑๒ ฤดู ๓ มีชอ่ื อย่างน้ี (จัดตามข้างข้นึ ข้างแรมของเรา) ๑. เหมนั ตฤดู ฤดูหนาว ต้งั ต้นแตเ่ ดอื นมาคสริ ะ (แรม ๑ ค่ำ เดอื น ๑๒) ๒. คิมหฤดู ฤดูรอ้ น ตั้งต้นแต่เดอื นจติ ตะ (แรม ๑ คำ่ เดอื น ๔) ๓. วสั สานฤดู ฤดูฝน ตงั้ ต้นแตเ่ ดือนสาวนะ (แรม ๑ คำ่ เดือน ๘) สำนักศาสนศึกษา วัดเขาเชงิ เทยี นเทพาราม พระมหาธรี พสิ ิษฐ์ จนทฺ สาโร

๓. มาตราวัด เอกสารประกอบ วิชาวินัยบญั ญัติ นกั ธรรมชน้ั ตรี ๑๖๐ ๗ เล็ดข้าว ๑๒ นว้ิ เปน็ ๑ นว้ิ ๒ คบื เป็น ๑ คืบ ๔ ศอก เป็น ๑ ศอก ๒๕ วา เปน็ ๑ วา ๔๐ อุสภะ เปน็ ๑ อุสภะ ๔ คาวุต เป็น ๑ คาวุต เปน็ ๑ โยชน์ อีกอย่างหน่ึง เปน็ ๑ ธนู ๔ ศอก เปน็ ๑ โกสะ ๕๐๐ ธนู เป็น ๑ คาวตุ ๔ โกสะ เปน็ ๑ โยชน์ ๔ คาวุต ๔. มาตราตวง เป็น ๑ กฑุ วะ (ฟายมอื ) ๕ มุฏฐิ (กำมือ) เปน็ ๑ ปตั ถะ (กอบ) ๒ กฑุ วะ เปน็ ๑ นาฬี (ทะนาน) ๒ ปตั ถะ เป็น ๑ อาฬหกะ ๔ นาฬี ๕. มาตราชั่ง - มาตราสำหรับใชช้ ั่งของอ่นื จากทองเงิน มีรูปดงั น้ี :- ๔ เมล็ดข้าวเปลอื ก เป็น ๑ กญุ ชา (กล่อม) ๒ กญุ ชา เปน็ ๑ มาสก (กลำ่ ) ๕ มาสก เปน็ ๒ อักขะ ๘ อกั ขะ เป็น ๑ ธรณะ ๑๐ ธรณะ เป็น ๑ ปะละ ๑๐๐ ปะละ เป็น ๑ ตุลา ๒๐ ตุลา เป็น ๑ ภาระ สำนักศาสนศึกษา วัดเขาเชิงเทยี นเทพาราม พระมหาธีรพสิ ิษฐ์ จนฺทสาโร

เอกสารประกอบ วชิ าวินยั บัญญัติ นักธรรมช้นั ตรี ๑๖๑ - มาตราสำหรับใช้ชั่งทองอนั มใิ ช่รปู ยิ ะ มีรปู ดงั นี้ :- ๔ เมลด็ ข้าวเปลือก เปน็ ๑ กญุ ชา ๒ กญุ ชา เปน็ ๑ มาสก ๕ มาสก เป็น ๒ อกั ขะ ๘ อกั ขะ เป็น ๑ ธรณะ ๕ ธรณะ เป็น ๑ สุวณั ณะ ๕ สวุ ัณณะ เป็น ๑ นิกขะ ๖. มาตรารูปยิ ะ เป็น ๑ บาท ๕ มาสก เป็น ๑ กหาปณะ ๔ บาท มาตรา จบ สำนกั ศาสนศึกษา วัดเขาเชิงเทยี นเทพาราม พระมหาธรี พิสิษฐ์ จนฺทสาโร