คู่มือการจัดการเรียนการสอนเพศศึกษาและชีวิต

Hand Book for Integrated Sex Education and Life Skills With Digital Media Tools for Youth กจิ กรรมที่ 10 สังคมและวฒั นธรรม (ชั้นมัธยมศึกษาตอนต้น ม.1 - ม.3) เรือ่ ง การร้เู ทา่ ทันสื่อ / การใชส้ ือ่ ใหเ้ กิดประโยชน์ การรเู้ ทา่ ทันสือ่ ในยุคสอื่ เกา่ มกั พดู ถงึ การรเู้ ทา่ ทนั ส่อื ในแบบ “เทา่ ทันผลกระทบ จิตวิทยา การถกู ครอบ ครอง ครอบง�ำ” และการตงั้ ค�ำถามว่าส่อื นนั้ ต้องการอะไรจากเรา ทวา่ การรเู้ ทา่ ทนั สอื่ ใหม่ในยคุ คอนเวอรเ์ จน๊ ซน์ น้ั “แตกตา่ งกนั ” เพราะสอ่ื ใหมน่ น้ั กา้ วเขา้ สคู่ วามเปน็ “โลก ของผใู้ ช้สื่อ” (user generated content) ซึ่งหมายความวา่ เราเปน็ ทัง้ ผูช้ ม ผู้อ่าน ผู้ฟงั และกลายเปน็ ผูค้ ิดเขียน บอกเลา่ แชร์สง่ ต่อออกไปดว้ ย ดงั นั้นการรเู้ ท่าทันสอ่ื ในยุคปัจจุบนั จงึ ควรพูดถงึ การรูเ้ ทา่ ทนั “ตวั เราเอง” มากกกวา่ ยคุ สื่อใหม่ ท่เี ราควรจะเท่าทนั มีดงั นี้ 1. มติ พิ ืน้ ที่ (space): เราใช้มันบนพ้ืนท่ีแบบไหน? คือความตระหนกั วา่ พ้ืนทีข่ องส่อื ใหม่น้นั มิใชพ่ น้ื ทีส่ ่วนตวั หรือสาธารณะอย่างใดอยา่ งหน่งึ แตม่ นั คอื “พน้ื ท่ีส่วนตวั บนพื้นทีส่ าธารณะ” เหมือนเราน่ังร้านกาแฟในห้างสรรพสนิ ค้า หรือทานอาหารในรา้ นอาหารสถานทแ่ี ห่งนั้น “เราแค่ มีความรู้สึกว่าเป็นส่วนตัวของเรา” ทว่าที่จริงแล้วไม่ใช่ พื้นท่ีน้ันมีคนสร้างขึ้นมาให้เราใช้ต่างหาก เราเพียงแคร่ สู้ ึกเปน็ เจ้าของเทา่ นัน้ เพราะฉะนน้ั ทกุ ๆ อยา่ งทเ่ี ราคดิ โพสตข์ นึ้ ไปจงึ ไม่ใช่ในขอบเขตพน้ื ทสี่ ว่ นตวั แตเ่ ปน็ พน้ื ทสี่ าธารณะ มาร์ค ซักเคอร์เบิร์ก เจา้ ของเฟซบุ๊ก เคยเขียนไวว้ า่ “ตอนท่ีผมสรา้ งเฟซบ๊กุ ข้ึนใหม่ ๆ ก็คิดวา่ ใครจะมาพูดเร่ืองส่วนตัวบนเฟซบุ๊ก แต่ในภายหลังก็เข้าใจได้ว่า ผู้คนต้องการพูดเรื่องส่วนตัวนั้น ๆ ใหค้ นทง้ั โลก หรอื อยา่ งนอ้ ยกเ็ พอื่ น ๆ ในสงั คมเขาไดย้ นิ กนั มเิ ชน่ นน้ั เขากค็ งไมเ่ ขยี นและโพสตม์ นั หรอก” 2. มิตเิ วลา (time): เราใชมั นั มากน้อยเพยี งใด? มนษุ ย์ในยุคสังคมสารสนเทศใชเ้ วลากบั ส่ือมากขึ้น ทั้งในพฤติกรรมการใช้สื่อหลากหลายชอ่ งทาง ในเวลาเดียวกัน และท�ำกิจกรรมหลายอย่างพร้อม ๆ กัน (multi-platform & multi-tasking) ดังนั้น การรเู้ ท่าทันสอื่ ใหม่จึงหมายความวา่ “คณุ ร้วู ่าใชเ้ วลากับมนั มากเกนิ ไป หรอื ควรรูว้ า่ เวลาใดควรใช้หรือ ควรใส่ใจกบั กจิ กรรมอื่น ๆ บา้ ง” ผู้คนในโลกสื่อใหม่หลายลา้ นคนเปน็ โรคเสพตดิ อินเทอร์เน็ต ตดิ เกมส์ ติดแชท และติดเครือขา่ ย สงั คม พวกเขา “ใชเ้ วลามากเกนิ ไป” และ “ใชม้ นั อย่างพร่�ำเพร่ือ” จนลดทอนความส�ำคัญของกจิ กรรม อ่ืน ๆ ในชีวิตไปมาก 137

คู่มือการเรยี นการสอนเรอ่ื งเพศศึกษาและทกั ษะชีวิตในนักเรยี นแบบบรู ณาการ โดยชุดสอ่ื ส�ำเรจ็ รปู ยคุ ดจิ ิตอล ไม่ใช่แคน่ ัน้ แตเ่ รายงั ตอ้ งรู้เทา่ ทนั “มิตเิ ชงิ เวลา” ของมันดว้ ย เพราะสอื่ ใหม่ได้เข้ามาก�ำหนดความเรว็ และการแขง่ ขันให้ผูค้ น “ตกหลุมพรางความเร็ว / ช้า” เช่น รีบกดแชร์ กดไลคห์ รือปลอ่ ยข่าวลอื ไปเร็ว เพราะ ต้องการแข่งกบั สอื่ อ่ืน ๆ หรือเพราะเราอยากจะเป็นสว่ นหนึ่งของการส่งต่อข่าวท่เี ราเชือ่ ว่ามันจรงิ บางครงั้ ผคู้ นก็ชา้ ทีร่ บั รขู้ า่ วสารหนง่ึ ทเ่ี กิดขึน้ มานานแลว้ ยุคสมยั ปัจจุบันจึงเปน็ ยุคที่ “เวลากลายเป็น ปัจจุบนั ” (now) ทีเ่ วลาของผูค้ นไมเ่ ทา่ กันและเป็นปัจจุบนั กนั ท้งั หมด เราจงึ ควรรเู้ ทา่ ทนั วา่ เสน้ แบง่ เวลา และกบั ดกั ความเรว็ นนั้ เหลา่ นม้ี ากำ� หนดปจั จยั สำ� คญั ของความถกู ตอ้ ง ของขา่ วสาร และความเรง่ รบี กลวั ตกขา่ วของเราใหเ้ รากระวนกระวายใจ เหมอื นทเ่ี ขาเรยี กวา่ เปน็ โรค “FOMO” ท่ีแปลว่า “Fear Of Missing Out” หรือ “โรคกลัวตกข่าว / พลาดข่าว” 3. มติ ิตวั ตน (self): เราใช้ มอง สรา้ ง ปฏบิ ตั ิ และวางกรอบตัวตนเราอยา่ งไร? อนั น้ีหมายความว่า: (1) เรารสู้ กึ วา่ ตวั ตนทแ่ี ทจ้ รงิ ของเรานนั้ คอื ตวั ไหน? ระหวา่ งในโลกออนไลน์ ในเกมออนไลน์ ในเฟซบกุ๊ หรือตัวเราทเี่ ปน็ ตัวเนือ้ ร่างกายทีแ่ ทจ้ ริง อนั นีห้ มายถึง “ตวั ตน กายเนอ้ื กายจิต” เราวางต�ำแหน่งแห่งทม่ี นั ไวต้ รงไหนอยา่ งไร? (2) เรามตี ัวตนเดียว หรอื หลาย ๆ ตวั ตน? วัยรนุ่ สมัยน้ี หรือผ้ใู หญบ่ างคนรูส้ ึกว่าตนเองสามารถสรา้ ง ตวั ตนจ�ำลอง รา่ งอวตารไดห้ ลาย ๆ ตัว น่นั อาจเป็นข้อดแี ละขอ้ เสีย เพราะคนในปจั จบุ ันจะมีอตั ลกั ษณ์บคุ คล หลากหลายมากขน้ึ ซึ่งมนั แย่แน่ ๆ ถ้าคุณเร่มิ ท่ีจะ “สบั สน” กบั การสรา้ งอตั ลกั ษณ์ของคุณในเฟซบุ๊ก ถ้ามัน แตกตา่ งกันมาก มนั กย็ ่อมส่งผลเชงิ จติ วิทยาอัตลกั ษณต์ วั ตนของคุณ (3) เรามคี วามสบั สนเรอื่ งอตั ลกั ษณต์ วั ตนหรอื ไม่ ระหวา่ งตวั ตนทเ่ี ราอยากจะเปน็ ตวั ตนทค่ี นอนื่ มองเรา จริง ๆ ตัวตนท่ีเราอยากให้คนอนื่ มองและตัวตนทเี่ ราเปน็ จรงิ ๆ ผู้คนในโลกปัจจบุ ันใหค้ วามส�ำคัญว่า “การสรา้ งอัตลกั ษณแ์ ละการสร้างชอื่ เสียงและสถานะ” นั้นกลาย เปน็ เร่อื งเดยี วกัน อันตรายจึงอยู่ที่ว่า “ตวั ตนและช่ือเสยี ง สถานะทางสงั คมในโลกสอื่ ใหม่น้ัน อาจกร่อนท�ำลาย อตั ลกั ษณ์ ท่แี ท้จริงของความเปน็ คณุ ” คนที่ไม่ระมัดระวังเพียงพอจะถูก “ผู้คนในโลกส่ือใหม่/ส่ือสังคมครอบง�ำ” และคุณอาจจะพยายามท�ำ ทุกอย่างเพอื่ ให้ “คนอนื่ ๆ ทีค่ ณุ ไม่รู้จกั ชน่ื ชอบ” น่าเสียดายทต่ี ัวคณุ จะโดนครอบงำ� จากคนอ่นื คนทพี่ วกเขา เหลา่ นน้ั กพ็ ยายามสร้างตวั ตนหลอก ๆ จ�ำลองข้ึนมาเหมอื นกนั ปัญหานี้ยงั มีเรื่องงา่ ย ๆ เชน่ ผู้คน “ใช้อัตลักษณบ์ ุคคลเทยี ม/นริ นาม” เพอ่ื หวงั ผลกอ่ การร้าย ลอ่ ลวง และอาชญากรรมอืน่ ๆ ซ่ึงเปน็ สง่ิ ทค่ี ณุ ควรจะรู้วา่ “เหน็ หน้าไมร่ จู้ ักช่ือ เจอกันไม่รจู้ กั ใจ” ไว้ใจใคร ๆ กล็ �ำบาก ในโลกออนไลน์! 138

Hand Book for Integrated Sex Education and Life Skills With Digital Media Tools for Youth 4. มิติความเปน็ จรงิ (reality): คณุ รู้ แนใ่ จหรือวา่ ทค่ี ุณรบั รู้นน้ั คอื ความจรงิ ข้อเท็จจริง หรือความเป็นจริง? ในโลกของสื่อเก่า 3 ค�ำข้างต้นคือสิ่งท่ีนักรู้เท่าทันสื่อต้องเร่งเรียนรู้เท่าทัน เพราะสื่อเก่าน้ันมีอ�ำนาจ ประกอบสรา้ งความจรงิ ไดอ้ ยา่ งรา้ ยกาจ สงิ่ ทคี่ ณุ รนู้ นั้ อาจไม่ใชค่ วามจรงิ แตเ่ ปน็ ขอ้ เทจ็ จรงิ บางสว่ นทป่ี ระกอบ สรา้ งความเปน็ จริงข้นึ มากลอ่ มเกลาคณุ ให้หลงเชอ่ื เชน่ ขา่ วหรือโฆษณาตา่ ง ๆ นัน่ เอง แต่ในโลกของส่ือใหม่ ตอ้ งบอกว่า “มนั ยากยงิ่ ขนึ้ ไปอีก” เพราะความจริงในโลกคอมพวิ เตอร์ คือ ความจริงเสมือนแบบหนึ่ง (virtuality) เช่น ภาพกราฟฟิกจ�ำลองคอมพิวเตอร์ หรือเกมส์โลกออนไลน์ต่าง ๆ ที่พาคณุ เข้าไปสู่จินตนาการเหลือเชอ่ื หรือมากไปกว่า เรากจ็ ะอยู่ในโลก “ความจริงเพมิ่ ขยาย” (augmented reality) เชน่ แวน่ ตากเู ก้ิล หรอื กลอ้ งโทรศพั ทม์ อื ถือทเี่ พมิ่ เตมิ ข้อมูลจากภาพหนา้ จอเข้าทับซ้อนกบั โลกจริง ๆ เข้าด้วยกนั และมากไปกวา่ นัน้ ลองนึกถึงโลกของความจรงิ เหนือจริง (surrealism) เชน่ เราเป็น “นโี อ” ในหนงั เดอะเมทรกิ ซ์ ที่เราอาจจะตายจริง ๆ ถ้าเราตายในเกมส์ หรอื โลกภาพยนตร์ “inception” ทเี่ ราเข้าไปสู่โลก แห่งความฝนั ผจญภยั ลว้ งลกึ กอ่ ความรกั และอาชญากรรมกระทงั่ สรา้ งความฝัน ปมขัดแย้งในชีวติ สโู่ ลก ของตวั คณุ จริง ๆ ส่ือใหมไ่ ดท้ �ำให้ความจริงมหี ลายช้นั ซับซอ้ นและเปน็ ความจริงเสมอื นจริงทบั กันว่นุ วายไปหมด ปญั หา ก็คอื คณุ เสพติดความจรงิ แบบไหน ระดบั ใดอยู่ และทม่ี ากกวา่ น้ัน คุณกลับอาจคิดว่า ความเป็นจรงิ ในโลก ออนไลน์ คือ ความจรงิ ที่คุณมชี วี ิตอยดู่ ้วยซ�ำ้ ไป 5. มิติสงั คม (social): เรารูห้ รอื ไม่วา่ เรามีสว่ นสร้างและส่งผลกระทบตอ่ สังคมอย่างไรบ้าง? ในโลกยคุ อทิ ธพิ ลอำ� นาจสอื่ เกา่ สอื่ นนั้ มผี ลสง่ ผลกระทบมากมายตอ่ ชวี ติ ทศั นคติ ความรู้ พฤตกิ รรมและ จิตวญิ ญาณของเรา เรากลายเป็นผ้ตู ัง้ รับรอกระบวนการกลอ่ มเกลาประกอบสรา้ ง แต่ในสือ่ ใหม่ ผู้คนมีอำ� นาจทจี่ ะสื่อสารกับโลก ทุกคนหันมาพดู เรอ่ื งตนเองมากขึ้น ไม่มีใครใส่ใจจะฟัง เรอื่ งของคนอน่ื ๆ ทง้ั ความโกรธ อวดเก่ง ขี้อจิ ฉา ความรนุ แรง อคติ ความเกลียดชัง ต่างถกู โยนทง้ิ ลงมาท่ีเครือข่ายสังคม ออนไลน์ แน่วา่ มีพลังทั้งด้านบวกด้านลบ มพี ลงั สรา้ งสรรค์และท�ำลาย เราทกุ คนเปน็ ผทู้ ่สี ามารถสรา้ งผลกระทบต่อสังคมได้ทั้งหมด ดว้ ยเนื้อหา เวลาและสถานการณ์แวดลอ้ ม ทเ่ี อือ้ อ�ำนวย ค�ำด่า คำ� ชม ขา่ วลือ ขา่ วจรงิ ความรกั ความชงั สันติและสงคราม เกดิ ขึน้ ได้ดว้ ยการใช้สื่อของเรา ทุก ๆ คน โดยรู้ตัวหรือไม่ก็ตาม น่ีคือโลกที่ผู้คนทุก ๆ คนเร่ิมท่ีจะมีส่วนร่วมสร้างพร้อม ๆ กันไม่มีใครเป็น ผู้มีอ�ำนาจก�ำหนดความรู้ ความจริง และผูกขาดอ�ำนาจอีกต่อไปเราทุกคนได้กลายมาเป็นนักปฏิวัติ และ นกั โฆษณาชวนเชอ่ื ไปพร้อม ๆ กัน 139

คู่มือการเรยี นการสอนเรอ่ื งเพศศกึ ษาและทกั ษะชีวิตในนักเรยี นแบบบรู ณาการ โดยชุดสอ่ื ส�ำเรจ็ รปู ยคุ ดจิ ิตอล การรู้เท่าทันสอ่ื ในแงน่ ี้จงึ หมายถงึ วา่ คณุ แคร์ ใส่ใจคนรอบข้าง เพื่อนคณุ สังคมคุณเพียงพอหรือเปล่า คุณเขา้ ใจกฎเกณฑ์ กตกิ าการอยู่รว่ มกนั ในโลกออนไลน์หรือไม่ ถ้าสือ่ ใหมเ่ ปน็ ที่ ๆ ทกุ คนเอาระเบดิ มาวางใส่ โลกกจ็ ะไม่น่าอยู่ แตถ่ า้ ทกุ คนเอาสติ เอาปญั ญาความรู้ ความจรงิ และเจตนาดี หวงั ดีต่อกัน โลกก็จะน่าอยู่ มากขน้ึ ท้งั หมดทง้ั ปวงนี้ เปน็ สง่ิ ทผ่ี มคิดวา่ “เราทกุ คน” ในฐานะเป็นผู้ใช้สือ่ สังคมข้อมูล ข่าวสารควรทจี่ ะ “รู้เทา่ ทันอำ� นาจของตนเอง” ลกั ษณะท่เี ทา่ ทนั ของส่ือ คือ 1. ส่ือท้งั หมดถกู ประกอบสรา้ งขน้ึ หลักการน้ีเป็นหลักการส�ำคัญของการเรียนรู้ส่ือ เราต้องเข้าใจว่าสื่อไม่ใช่กระจกเงาสะท้อน เร่ืองราวของโลกอย่างตรงไปตรงมา แต่ส่ือทุกสื่อล้วนถูกมนุษย์สร้างขึ้นมาโดยมีการผสมผสาน ทัศนคติและค่านิยมของผู้สร้างลงไปดว้ ย ไม่วา่ จะตงั้ ใจหรอื ไม่ต้ังใจกต็ าม 2. สื่อสร้างภาพความจริง ส่ิงที่เราคิดและรู้สึกเก่ียวกับโลกส่วนมากมักมาจากการท่ีเราเรียนรู้ผ่านส่ือ เนื้อความในสื่อ โดยปกตจิ ะเป็นสว่ นผสมของข้อมูล คา่ นิยม และโลกทศั นะ ทีถ่ กู จดั ลำ� ดับความสำ� คญั กอ่ นหลัง และเน้นย�้ำโดยส่ือ ดังน้ันสื่อจึงมีอิทธิพลอย่างกว้างขวางต่อการ กลอ่ มเกลาความรสู้ กึ เกยี่ วกบั ความจรงิ และคา่ นยิ มทางสงั คมของเรา การเรยี นรสู้ อื่ จงึ เปน็ ตวั กระตนุ้ ใหเ้ ราอยากจะตงั้ คำ� ถามกบั ความจรงิ ท่ี ส่อื ต้องการน�ำเสนอ 3. สื่อมกั จะสร้างความหมายและเน้อื หาในเชิงการค้า (สอื่ คอื ธรุ กจิ ) สอื่ มวลชนเกอื บทง้ั หมดมเี ปา้ หมายเพอื่ สรา้ งผลกำ� ไร ผชู้ มจะถกู กำ� หนดใหเ้ ปน็ “กลมุ่ เปา้ หมาย” เน่อื งจากเปน็ กลุ่มผบู้ รโิ ภคทม่ี ีกำ� ลงั ซอื้ สนิ ค้าหรอื บรกิ าร บางคร้ังผชู้ มเองก็ตกอยู่ในฐานะสินค้าที่ ถูกขายให้ผู้โฆษณา เงื่อนไขทางธุรกิจจะเป็นตัวก�ำหนดว่าเน้ือเร่ืองใดท่ีควรน�ำมาสร้างมีเทคนิค การน�ำเสนอ และช่องทางการเผยแพร่ควรเป็นอย่างไร ดังน้ันการเรียนรู้ส่ือจึงท�ำให้เราได้คิด พจิ ารณาถึงประเดน็ เร่ืองกระบวนการผลติ และองค์กรทเ่ี ป็นเจา้ ของสอ่ื ดว้ ย คนส่วนใหญ่รับสื่อโดยไม่เคยคิดหรือตั้งถาม ว่าส่ืออะไร มีบทบาทอย่างไร การท่ีจะเท่าทันส่ือได้ ตอ้ งตระหนกั และเข้าใจเรอ่ื งหลัก ๆ เกีย่ วกบั ส่อื ดงั นี้ 1. สื่อท้ังหลายล้วนแต่ถูกประกอบสร้างขึ้น ซ่ึงไม่ได้สะท้อนความจริงของโลกแบบเรียบง่ายตรงไป ตรงมา ดว้ ยเทคนคิ กลวธิ บี างอยา่ ง เชน่ มมุ กลอ้ ง สี เสยี ง หรอื การตดั ตอ่ 2. ส่อื สร้างภาพความเป็นจรงิ ซ่งึ สอ่ื สรา้ งขนึ้ ตีความ สรุป และ สรา้ งใหเ้ ราเหน็ ภาพดงั กลา่ ว ดงั นน้ั สอื่ จงึ เปน็ แหลง่ สรา้ งภาพความเปน็ จรงิ (ที่อาจไม่จริงเสมอไป) 140

Hand Book for Integrated Sex Education and Life Skills With Digital Media Tools for Youth 3. เราสามารถต่อรองกับสื่อ ซึ่งข้ึนกับความต้องการส่วนตัว ความพึงพอใจตามเชื้อชาติ เพศ วฒั นธรรม จดุ ยนื ทางศลี ธรรม และปจั จยั อน่ื ๆ ทแ่ี ตล่ ะคนอาจเขา้ ใจ ตคี วามหมาย หรอื มกี ารโตต้ อบตอ่ สอื่ สาร ต่างกนั ไป 4. ส่ือมีนัยทางการค้าแอบแฝงอยู่ การผลิตส่ือส่วนหนึ่งเพ่ือธุรกิจและก�ำไร เราจึงควรพิจารณาถึง อทิ ธพิ ลทางการค้าทม่ี ีในสอ่ื และพจิ ารณาวา่ การนำ� เสนอและเผยแพร่ออกไป เพื่อตอ้ งการให้เลอื กใช้สนิ ค้า หรอื บรกิ ารใชห่ รือไม่ 5. ส่ือมนี ยั ทางอุดมการณแ์ ละค่านยิ ม สื่อทุกสอ่ื ล้วนน�ำเสนอวถิ กี ารดำ� เนนิ ชีวิตและคณุ คา่ บางอยา่ ง เช่น สือ่ ทางธุรกจิ ก็มกั จะถ่ายทอดค่านิยม ไมว่ า่ จะโดยทางตรงหรอื ทางอ้อมใหเ้ ราเห็นวา่ สินค้าหรอื บรกิ ารน้นั เป็นเรอ่ื งน่านิยม ความขาวใสเป็นค่านิยมของความสวยเทา่ นน้ั ฯลฯ 6. สื่อมีนัยทางสังคมและการเมือง ส่ือมีอิทธิพลสูงมากในทางการเมืองและสามารถท�ำให้เกิดการ เปล่ยี นแปลงทางสงั คม เช่น โทรทัศน์มีอทิ ธพิ ลตอ่ การเลือกตงั้ การตระหนักถงึ สทิ ธขิ องพลเมอื ง 7. รปู แบบและเนอ้ื หาของสอื่ มคี วามแตกตา่ งตามแบบฉบบั ของตนเอง การใชส้ อ่ื ตา่ งประเภทเพอ่ื สอ่ื สาร เร่ืองเดียวกัน ความหมายที่ออกมาน้ันย่อมแตกต่างกันไปในแต่ละส่ือ หรือแม้แต่สื่อประเภทเดียวกันยังมี รปู แบบการน�ำเสนอท่ีแตกต่างกันได้ 8. สอื่ แตล่ ะประเภทมรี ปู แบบทางสุนทรียภาพเฉพาะตัว การรเู้ ท่าทันส่อื มไิ ดห้ มายความแต่เพยี งการ ดูความหมายของสาร และนัยต่าง ๆ ท่ีอยู่ในสังคมและวัฒนธรรมของเรา แต่ยังหมายถึงการรู้จักช่ืนชมกับ สนุ ทรยี ภาพตา่ ง ๆ ในสอ่ื ดว้ ย 141

คู่มือการเรยี นการสอนเรอ่ื งเพศศึกษาและทกั ษะชีวิตในนักเรยี นแบบบรู ณาการ โดยชุดสอ่ื ส�ำเรจ็ รปู ยคุ ดจิ ิตอล กจิ กรรมที่ 11 พฒั นาการทางเพศและสขุ อนามยั ทางเพศ (ชน้ั มธั ยมศกึ ษาตอนปลาย ม.4 - ม.6 และ ปวช.) เรอ่ื ง โรคตดิ ตอ่ ทางเพศสัมพนั ธ์ / ความแตกตา่ งระหวา่ ง sex and love. รู้ไว้ ห่างไกลโรคทางเพศสมั พนั ธ์ โรคตดิ ตอ่ ทางเพศสัมพันธ์ (Sexually Transmitted Diseases) หมายถึง โรคซึง่ ติดต่อถึงกันจากการมี เพศสัมพันธ์ ซ่งึ โรคทีพ่ บบ่อยไดแ้ ก่ โรคหนองใน (Gonorrhoea) อาการทพ่ี บบ่อย ในผูช้ าย มีอาการปัสสาวะขัด แสบ มหี นองไหลจากทอ่ ปสั สาวะ บางรายอาจมีอาการแทรกซอ้ น เช่น ต่อมลกู หมากอักเสบ เปน็ ฝที ผ่ี นังของท่อปัสสาวะ ทอ่ ปัสสาวะตบี ตนั อัณฑะอกั เสบ จนท�ำใหเ้ ปน็ หมนั ได้ ในผู้หญิง จะมตี กขาว มีกล่นิ เหม็น ไม่คัน มีการอักเสบทีท่ ่อปัสสาวะ ปากมดลกู ทวารหนัก บางรายมี อาการแทรกซ้อน เชน่ ปกี มดลูกอักเสบ ถ้ามอี าการอักเสบรนุ แรงเมอื่ หายแลว้ อาจท�ำให้ท่อรงั ไข่ตบี ตันกลาย เป็นหมันหรือทอ้ งนอกมดลูกได้ โรคซิฟิลสิ (Syphilis) มีแผลที่อวยั วะเพศ และอาจเกดิ ทอี่ ่ืน ๆ แผลไม่เจบ็ ถ้าไม่ได้รบั การรักษากห็ ายเองได้ มผี ่นื ขึน้ ทว่ั ตัว ทฝ่ี ่ามอื ฝ่าเทา้ ไม่เจบ็ ไมค่ ัน ผมรว่ ง คิว้ ร่วง ฯลฯ อาการเหลา่ นจ้ี ะหายได้เอง แต่เชื้อ ยงั คงอยู่ในร่างกายถ้าตรวจเลือดจะพบวา่ “เลือดบวก” หากปลอ่ ยทิง้ ไว้ไมไ่ ดร้ บั การรักษา โรคจะลุกลามท�ำลายอวยั วะที่สำ� คญั ของรา่ งกาย เช่น หัวใจ หลอด เลอื ด สมอง กระดกู ทำ� ใหพ้ กิ ารและตายได้ โรคหนองในเทียม (Nongonococcal Urethritis) ในผูช้ าย จะมอี าการแสบท่ีปลายท่อปสั สาวะ ปสั สาวะขัดมหี นองไหล หนองมกั จะเป็นมูกใสหรอื มกู ขนุ่ ๆ ไมเ่ ปน็ หนองขน้ แบบหนองใน บางรายอาจมอี าการแสบทที่ ่อปัสสาวะและมมี ูกออกเล็กนอ้ ยโดยเฉพาะ ในชว่ งเช้า ส�ำหรับผ้หู ญงิ ส่วนมากมักไมม่ อี าการ ส่วนน้อยอาจมตี กขาว แต่สว่ นมากแล้วผูป้ ่วยทีม่ อี าการจากการ ตดิ เชอ้ื หนองในเทยี มมกั จะถูกวินิจฉยั เม่ือเช้ือลามเข้าไปในมดลกู และปกี มดลกู แลว้ โดยมีอาการปวดหลงั ปวดท้อง มไี ขแ้ ละมีตกขาวเปน็ มกู โรคแผลริมออ่ น (Chancroid) ในผชู้ าย จะมตี ุ่มหนองเกิดขนึ้ ทอี่ วัยวะเพศตอ่ มาแตกเป็นแผลมกั มหี ลายแผล ขอบไม่แข็งและไม่เรยี บ มเี ลือดออก เจ็บปวดมาก บางรายต่อมน้ำ� เหลืองท่ขี าหนีบบวมเป็นฝี เมื่อฝแี ตกจะเปน็ แผลใหญ่ 142

Hand Book for Integrated Sex Education and Life Skills With Digital Media Tools for Youth ในผู้หญิง สว่ นใหญ่จะมอี าการเช่นเดยี วกบั ผชู้ ายแต่ถ้าแผลอยู่ที่ผนงั ชอ่ งคลอดหรือปากมดลูกกอ็ าจไม่มี อาการ หรือมีตกขาว ปสั สาวะขัด หรือเจบ็ เวลาร่วมเพศ กามโรคของตอ่ มและทอ่ น�ำ้ เหลืองหรอื เรยี กว่า โรคฝีมะม่วง (Lymphogranuloma venereum) จะมีตมุ่ หรือเป็นแผลตนื้ ๆ เกิดขนึ้ ทีอ่ วยั วะเพศ และหายไดเ้ องภายใน 2 - 3 วนั ต่อมาตอ่ มน้ำ� แหลอื ง ทขี่ าหนบี จะบวบเปน็ ฝี เจบ็ มาก ผิวหนงั บรเิ วณทเ่ี ปน็ ฝี จะมีอาการอักเสบ บวม แดง รอ้ น บางรายฝอี าจยบุ หายได้เองภายใน 2-3 สัปดาห์ หรอื เปน็ เดอื น แต่บางรายฝอี าจแตกมีหนองไหลกลายเป็นแผลเรอื้ รงั ลุกลาม จนท�ำใหท้ วารหนักอกั เสบ ตบี ตัน ถ่ายอุจจาระไม่ออก โรคหดู หงอนไก่ (Condyloma Acuminsta) อาการ เปน็ ต่ิงเน้อื ออ่ น สชี มพูคล้ายหงอนไกช่ อบข้นึ ตรงบริเวณท่ีอับชื้นและอุ่น ในผู้ชาย มักพบทอี่ วัยวะเพศ ส่วนทอี่ ยู่ใต้หนังหุ้มปลายทอ่ ปสั สาวะและอณั ฑะ ในผหู้ ญงิ พบที่ปากชอ่ งคลอด ผนงั ชอ่ งคลอด ปากมดลกู ทวารหนกั และฝีเย็บ หดู จะเร่มิ จากขนาด เล็ก ๆ และโตข้นึ เรือ่ ย ๆ เชอ้ื ราช่องคลอด (Vaginal candidiasis) ในผหู้ ญงิ จะมีอาการคนั มากนอ้ ยต่างกัน บางคนมีอาการปวดแสบปวดร้อน ระคายเคอื ง มีปสั สาวะขัด หรอื บอ่ ยกวา่ ปกติ เจ็บในชอ่ งคลอดระหวา่ งร่วมเพศ อาจมตี กขาวใส ๆ หรอื ขาวขน้ เปน็ หนอง อาการที่พบ บอ่ ยที่สดุ คอื บริเวณปากชอ่ งคลอด มสี แี ดงจัด บางรายพบได้ที่ขาหนีบ ต้นขารอบทวารหนัก และหวั หน่าว ในผชู้ าย จะมอี าการคนั ปวดแสบปวดรอ้ น หรอื เจบ็ ทอี่ วยั วะเพศ บางครงั้ มเี มอื กขาว หรอื หนองเลก็ นอ้ ย ออกจากทอ่ ปสั สาวะ ถุงอัณฑะ ขาหนีบ อาจมผี ่ืนแดงเปน็ ขยุ หากติดเช้ือระหว่างตงั้ ครรภ์ จากโรคติดเชอ้ื แบคทเี รีย BV และพยาธิ Trichomonas ท�ำใหล้ กู น�ำ้ หนัก ตัวน้อยและเกิดก่อนก�ำหนดได้ โรคหนองในแท้ และหนองในเทียม ท�ำให้ลูกติดเช้ือและมีอาการรุนแรงได้ โรคซิฟิลิสท�ำให้ดวงตาติดเชื้อพิการแต่ก�ำเนิดและมีอาการรุนแรงได้ เริมท่ีอวัยวะเพศ ท�ำให้แท้ง เกดิ ก่อน ก�ำหนด ลูกมคี วามผดิ ปกตแิ ต่ก�ำเนดิ หรอื ป็นโรคเริมชนดิ รุนแรงได้ หลายโรครักษาหายได้ แต่การตดิ เชื้อเริมท่ีอวัยวะเพศ และ HIV เป็นแลว้ ไมห่ าย แต่ควบคุมอาการได้ ด้วยการกนิ ยาสม่�ำเสมอ เชอ้ื HIV และเอดส์ หลังไดร้ ับเชอ้ื อาจไมม่ อี าการเปน็ 10 - 20 ปไี ด้ เชื้อจะคอ่ ย ๆ ทำ� ลายภมู ิคมุ้ กนั ของรา่ งกายจนภมู ิ คมุ้ กนั บกพรอ่ ง ทำ� ใหต้ ดิ เชอ้ื ไดง้ า่ ย มโี อกาสเปน็ มะเรง็ บางชนดิ ไดม้ ากขน้ึ และเกดิ ภาวะสมองเสอ่ื มได้ ปจั จบุ นั มยี ารกั ษาควบคุมอาการได้แต่ตอ้ งกนิ ยาตลอด หากตดิ เช้อื ขณะต้งั ครรภ์ ลูกอาจติดเช้อื ไปดว้ ยและมีอาการ เชน่ เดียวกัน หากไดร้ ับยาระหวา่ งตง้ั ครรภแ์ ละกอ่ นคลอดจะลดอตั ราการถ่ายทอดเชอื้ ไปสูล่ ูกได้ 143

คู่มือการเรยี นการสอนเรอ่ื งเพศศึกษาและทกั ษะชีวิตในนักเรยี นแบบบรู ณาการ โดยชุดส่อื สำ� เรจ็ รปู ยคุ ดจิ ิตอล การป้องกนั งดการมเี พศสมั พนั ธท์ ม่ี ีภาวะเส่ยี ง ใชถ้ ุงยางอนามยั ทกุ ครัง้ เมอื่ มีเพศสัมพันธ์ รกั ษาความสะอาดของร่างกายและอวยั วะเพศสม่�ำเสมอ ถ้าสงสยั รบี ไปรกั ษา หากมอี าการใดอาการหนึ่งของโรคติดตอ่ ทางเพศสัมพันธ์ดังกลา่ วข้างตน้ ควรพบแพทยแ์ ละควรอยู่ใน ความดแู ลของแพทย์เท่านัน้ ไมม่ วี ธิ ไี หนทจ่ี ะปอ้ งกนั โรคตดิ ตอ่ ทางเพศสมั พนั ธ์ และการตง้ั ครรภ์ได้ 100% มเี พยี งการไมม่ เี พศสมั พนั ธ์ เท่านั้นทม่ี ั่นใจได้ 100% ความแตกตา่ งระหวา่ ง sex and love ความรักไม่ใช่ sex และการมี sex ไม่ได้หมายความวา่ เขาหรอื เธอจะรกั เราอยา่ งจรงิ ใจ “เพราะความรัก คือความรู้สึกด้านจิตใจท่ีปรารถนาดีต่อทุกส่ิงให้เกิดความสงบสุข และสร้างสรรค์ สิ่งสวยงามเกิดขนึ้ บนโลก และในความรักของคู่รกั คือการแสดงออกซึ่งความจริงใจ ห่วงใย ชว่ ยเหลอื เกื้อกูล และอยากใกล้ชิด คอยให้กำ� ลังใจซึง่ กนั และกัน ในขณะท่ี sex คือ อารมณท์ างเพศ หรือความใครท่ ต่ี ิดใจใน รูปกายสัมผัส ต้องการปลดปล่อยอารมณท์ างเพศซึ่งจะแสดงโดยการมีเพศสมั พนั ธ์ และสว่ นใหญจ่ ะน�ำมาด้วย ปัญหาทอ้ งไมพ่ รอ้ ม ทำ� แทง้ ตดิ เช้อื โรคติดตอ่ ทางเพศสมั พันธ์ และอาจทำ� ใหห้ มดอนาคตได้” “ในเรอื่ งความรักของผชู้ ายกับผู้หญงิ จะต่างกัน ผ้หู ญงิ มคี วามรกั ที่สดใส มีความรู้สึกอบอุ่น และภมู ิใจท่ี ตนเองมีคุณคา่ เมอ่ื มีใครมารกั เรา จะมีความพอใจและอบอนุ่ กบั การได้อยู่ใกลช้ ิดกบั คนทีร่ กั อกี ท้งั ไมไ่ ดค้ ดิ หา โอกาสใหเ้ กดิ ความสมั พนั ธท์ ีเ่ กนิ เลย” แตค่ วามรกั ของผ้ชู าย เปน็ ความรกั ท่ีผสมผสานกบั เรือ่ งของเพศไว้ดว้ ย นอกจากผชู้ ายอยากจะเขา้ มา ใกลช้ ดิ อยากเปน็ เจา้ ของ กจ็ ะกา้ วตอ่ ไปถงึ ความรสู้ กึ เรอื่ งเพศ และพยายามทจ่ี ะรกุ ลำ้� ไปสกู่ ารมเี พศสมั พนั ธก์ บั ผหู้ ญิง ผ้ชู ายสว่ นใหญร่ กั ง่ายหน่ายเร็วและพรอ้ มท่ีจะเปลยี่ นแปลงไปรักคนอนื่ ไดใ้ นขณะเดยี วกนั ท่ยี งั คบหากบั เราอยู่ “ฉะน้นั ถ้าจะเปน็ แฟนกันและรักกันจริงก็ไม่จำ� เป็นจะต้องรบี ผูกพันดว้ ยการมี sex เสมอไป ยงั มีการ แสดงออกว่ารักกันอีกหลายรูปแบบ เชน่ การหว่ งใยกนั ดูแลและแนะน�ำสิ่งดี ๆ ใหแ้ กก่ ัน และชว่ ยกนั เรียน ให้ดขี ึ้น เหลา่ น้ีเปน็ สงิ่ ส�ำคญั ท่คี วรคำ� นึงถึงมากกว่าการมี sex นะครบั น้อง ๆ” 144

Hand Book for Integrated Sex Education and Life Skills With Digital Media Tools for Youth กิจกรรมท่ี 12 พฤตกิ รรมทางเพศ (ช้นั มัธยมศึกษาตอนปลาย ม.4 - ม.6 และ ปวช.) เร่อื ง ความหลากหลายทางเพศ / เพศทางเลือก ความหลากหลายทางเพศ ความหลากหลายทางเพศ (sexual diversity) มีความหมายที่กว้าง โดยรวมถึงทุกรสนิยมทางเพศ (sexual orientation) หรือบทบาททางเพศ เชน่ ด้ี ทอม กะเทย เกย์ คนรกั สองเพศ (ไบ, bisexuality) ผ้ชู าย ผ้หู ญิง ฯลฯ ซ่ึงในแนวคดิ ของความหลากหลายทางเพศทุกรสนิยมทางเพศคอื หน่งึ ในความหลากหลาย เหมอื นกนั และไมย่ ดึ เพศตามเพศสรรี ะ นอกจากนี้ ในความหมายทางเพศ ยอ่ มมคี วามลนื่ ไหลทางเพศ คอื ไมม่ ี ความตายตวั ในรสนยิ มทางเพศแบบใดแบบหนึ่งเสมอไป ไม่วา่ จะเปน็ ผู้หญิง ผู้ชาย คนรักเพศเดยี วกนั หรือ คนรักสองเพศ ฯลฯ เราตา่ งกส็ ามารถมสี ว่ นท่ดี ไี ดเ้ หมอื นกนั เราควรเขา้ ใจตนเอง รูส้ กึ ดกี ับตนเอง การเคารพ และยอมรับความแตกต่างของบุคคล และมองเห็นข้อดีหรือความสามารถของบุคคลอ่ืนมากกว่าที่จะมองว่า คน ๆ นน้ั เปน็ เพศอะไร จะท�ำให้เราสามารถเรยี นรแู้ ละมคี วามสมั พันธก์ บั คนอน่ื อยา่ งสรา้ งสรรคม์ ากข้นึ บคุ คลทมี่ วี ถิ ที างเพศเปน็ คนรกั เพศเดยี วกนั บางครง้ั ถกู เรยี กวา่ เกย์ หรอื เลสเบยี้ น วถิ ที างเพศแตกตา่ ง จากพฤตกิ รรมทางเพศ (sexual behavior) เพราะรสนยิ มทางเพศ หมายถงึ ความรสู้ กึ นกึ คดิ วา่ ตนเองเปน็ ใคร ซง่ึ คนเราแตล่ ะคนอาจมีพฤตกิ รรมในการแสดงความรู้สึกนนั้ ออกมาหรือไมก่ ็ได้ ความส�ำคญั ของความหลากหลายทางเพศ ความคิดเร่ือง “ความหลากหลายทางเพศ” เก่ียวข้องกับแนวคิดทฤษฎีที่ใช้ท�ำความเข้าใจพฤติกรรม อตั ลกั ษณ์ และการปฏบิ ัตทิ างเพศของมนษุ ย์ ซ่ึงส่ิงเหล่านี้มีการถกเถยี งกนั มายาวนานในประวตั ิศาสตร์ เท่าท่ี ผา่ นมาความคิดเร่อื ง “ความหลากหลายทางเพศ” เป็นความคิดที่ต้องการเปดิ พน้ื ท่ีใหก้ บั การแสดงตวั ตนหรือ อตั ลักษณ์ทางเพศของมนษุ ยซ์ งึ่ ไมจ่ �ำเป็นตอ้ งเปน็ ไปตามบรรทัดฐานและกฎเกณฑ์ของสงั คม เช่น การแสดง อัตลักษณ์ของคนรักเพศเดียวกันและคนข้ามเพศ ท้ังน้ีการแสดงอัตลักษณ์ทางเพศในแบบที่ต่างไปจาก “ผู้ชาย” และ “ผหู้ ญงิ ” เปน็ สิง่ ท่ีพบเหน็ ไดใ้ นหลายวัฒนธรรม นักมานุษยวิทยาได้ศกึ ษาเรอื่ งราวของกล่มุ คน ที่แสดงอตั ลักษณแ์ บบคนข้ามเพศ หรือ transgender ทผ่ี ูช้ าย (ตามเพศสรรี ะ) จะแสดงบทบาทเปน็ ผหู้ ญงิ การแสดงอตั ลักษณเ์ หล่าน้ีสะทอ้ นให้เหน็ ว่ามนุษย์มีความหลากหลายในการแสดงออกทางเพศ ซึง่ สบื เน่ืองมา จากวิธีคดิ และความเชอ่ื ทางวฒั นธรรมท่ีแตกต่างกัน ดงั นน้ั การทำ� ความเขา้ ใจ “ความหลากหลายทางเพศ” จงึ เปน็ สง่ิ ทมี่ คี วามสำ� คญั เพราะจะชว่ ยทำ� ใหเ้ ขา้ ใจ ถงึ คา่ นิยม ความเชือ่ โลกทศั น์ และขนบธรรมเนียมประเพณที ห่ี ล่อหลอมใหม้ นุษยแ์ สดงอัตลกั ษณท์ างเพศ สทิ ธทิ างสงั คมกับบคุ คลเพศทส่ี าม แต่ไหนแตไ่ รมาสังคมในอดตี เหมือนจะมกี นั แคส่ องเพศคอื เพศชาย และเพศหญงิ โดยที่ใชอ้ วยั วะเพศ ที่ถือก�ำเนิดขึ้นมาเป็นเกณฑ์ในการแบ่งแยก แต่ในปัจจุบันน้ีได้ปรากฏว่ามีเพศทางเลือกถือก�ำเนิดขึ้นมา ซง่ึ ค�ำว่า “เพศทางเลอื ก” นห้ี มายความถงึ เพศทีถ่ กู กำ� หนดขนึ้ โดยผู้ที่ตอ้ งการเลือกเองว่าตนตอ้ งการเปน็ เพศ ใดหรือที่คนในสังคมเรยี กวา่ “เพศท่ีสาม” หรอื “กลมุ่ รกั รว่ มเพศ” น่นั เอง ซึ่งคนในกล่มุ นี้ไม่วา่ จะเปน็ กะเทย ตุ๊ด เกย์ ทอม ด้ี เลสเบ้ียน ก็ย่อมหมายถึงกลุม่ คนที่มคี วามพึงพอใจหรือความรกั ใคร่กับคนเพศเดียวกัน 145

คูม่ ือการเรยี นการสอนเร่อื งเพศศึกษาและทกั ษะชีวิตในนักเรยี นแบบบรู ณาการ โดยชุดส่อื สำ� เรจ็ รปู ยคุ ดจิ ิตอล กจิ กรรมท่ี 13 ทักษะส่วนบคุ คล (ช้ันมธั ยมศึกษาตอนปลาย ม.4 - ม.6 และ ปวช.) เรอื่ ง การตัดสินใจและการแก้ไขปัญหา / การตระหนักในการมเี พศสมั พันธ์ทีร่ บั ผิดชอบ การตัดสนิ ใจเปน็ สิทธิขั้นพนื้ ฐานทตี่ ดิ ตวั คนเรามาต้ังแต่เกิด เพยี งแต่ในวัยเดก็ เรายังตัดสนิ ใจด้วยตนเอง ไม่ได้ แต่เม่ือเราก้าวสู่วัยรุ่นมีความเจริญเติบโตท้ังร่างกายและจิตใจ เราต้องเริ่มเรียนรู้ท่ีจะตัดสินใจในเรื่อง ตา่ ง ๆ ดว้ ยตนเอง ยง่ิ ถ้าเติบโตจนเปน็ ผู้ใหญข่ ้ึนก็ยิ่งตอ้ งตัดสนิ เรือ่ งส�ำคัญ ๆ ในชีวติ มากข้นึ และไมส่ ามารถ ใชอ้ ารมณ์มาตดั สินใจเหมือนในวัยเด็กอีกต่อไป การตดั สนิ ใจท่ีดีควรเรม่ิ ด้วยการแสวงหาขอ้ มลู เปรยี บเทียบหาเหตุผลหลาย ๆ ดา้ นมาประกอบ ไม่ควร ตัดสินใจเพราะคนส่วนใหญ่ทำ� เช่นนี้ การตดั สนิ ใจเรอื่ งเพศสมั พนั ธก์ ็เชน่ กนั ไม่ใช่สิ่งท่ีควรกระทำ� ตามอยา่ งกัน โดยปราศจากการคดิ ไตร่ตรอง ควรใชว้ จิ ารณญาณอย่างรอบคอบในการตัดสนิ ใจวา่ สมควรหรอื ไม่ทีจ่ ะกระท�ำ เชน่ น้ัน หากเพื่อนของเราหรอื คนทอ่ี ยู่ในวัยไล่เลยี่ กบั เรามีเพศสมั พันธ์กับคนรักแลว้ ก็ไมจ่ �ำเป็นทเี่ ราจะตอ้ ง ตดั สนิ ใจทำ� ตามอยา่ งเพอื่ น เพราะเพอื่ นตดั สนิ ใจผดิ ไปแลว้ แลว้ เรายงั จะผดิ ตามเพอ่ื นไปดว้ ยหรอื การตดั สนิ ใจ ท่ีดเี กิดขน้ึ หากเรารูจ้ กั ตนเองทั้งทางร่างกาย อารมณแ์ ละความรสู้ ึก และเรียนร้วู ธิ ที ี่ถูกต้องว่าจะท�ำอยา่ งไร หากเราเกิดอารมณท์ างเพศขน้ึ มา และตอ้ งตระหนักถงึ ผลท่อี าจเกดิ ขึน้ หลังจากการมีเพศสมั พนั ธ์ การตระหนักในการมีเพศสมั พนั ธท์ ่รี บั ผิดชอบ “การมีเพศสัมพันธ์เป็นความรับผิดชอบร่วมกันทั้งหญิงชาย เมื่อตัดสินใจที่จะมีเพศสัมพันธ์ขณะยังไม่ พรอ้ มจะตอ้ งนกึ ถึงผลทีจ่ ะตามมา ถา้ ยงั ไมพ่ ร้อมทีจ่ ะรบั ผลทเ่ี กดิ ขึ้นควรใชถ้ ุงยางอนามยั เพ่อื ปอ้ งกัน” การมเี พศสมั พนั ธ์ทร่ี ับผดิ ชอบ ความรับผิดชอบทางเพศ • ควรเป็นความรบั ผิดชอบตอ่ ตนเอง คแู่ ละผทู้ ่มี ีส่วนเก่ียวข้องกับตน และคู่ของตน • ควรเปน็ ความรบั ผดิ ชอบทัง้ ในช่วงเวลาปจั จบุ ันและอนาคต • ควรครอบคลุมถึงสุขภาวะความยนิ ยอมพร้อมใจ ความปลอดภยั การป้องกนั การตัง้ ครรภ์ และ โรคตดิ ตอ่ ทางเพศสัมพนั ธ์ การเคารพคณุ ค่าศกั ดิ์ศรี และความสัมพนั ธ์ 146

Hand Book for Integrated Sex Education and Life Skills With Digital Media Tools for Youth กจิ กรรมท่ี 14 สมั พันธภาพระหวา่ งบคุ คล (ชั้นมัธยมศึกษาตอนปลาย ม.4 - ม.6 และ ปวช.) เร่ือง สัมพนั ธภาพระหวา่ งเพศ / การเลือกคู่ครอง ความสมั พนั ธร์ ะหวา่ งเพศ ความหมายของความสมั พนั ธร์ ะหวา่ ง เพศ คอื การท่ชี ายหญงิ มปี ฏกิ ริ ิยาต่อกันหรอื มารว่ มกันแสดงกจิ กรรม อย่างใดอยา่ งหนึ่งหรือหลาย ๆ อย่าง เพอื่ แสดงออกถึงการชดเชยกัน หรือช่วยเหลือเกื้อกูลกันระหว่างเพศ ความสัมพันธ์ระหว่างเพศ ไม่จ�ำเป็นจะต้องมีเป้าหมายเพ่ือให้ได้มาซึ่งการร่วมเพศเสมอไป นั้นคือการปฏิบัติตนหรือการคบค้าสมาคมระหว่างเพ่ือนต่างเพศ ไม่จ�ำเปน็ ต้องทำ� การเพือ่ การ “จบี มาเป็นแฟน” เสมอไป แตเ่ ปน็ มรรยาททางสงั คม ที่มนุษย์ตา่ งเพศจะปฏบิ ัติ ด้วยดีต่อกัน ความจริงแล้วความสัมพันธ์ไม่ได้จ�ำกัดไว้เฉพาะระหว่างเพศเท่าน้ัน แม้แต่ในเพศเดียวกันก็มี ความจำ� เปน็ เช่นกัน พ้นื ฐานในการติดต่อสัมพนั ธร์ ะหวา่ งชายหญิง การท่มี นษุ ยจ์ ะมีความสัมพันธ์กนั นัน้ แกรี่ เอฟ. เคลล่ี (Gary F. Kelly) กลา่ วว่า จะมพี ื้นฐานสำ� คญั 3 ประการคอื 1. ความรูส้ กึ เทา่ เทียมกนั คือความรูส้ กึ ที่มีตอ่ ผู้อื่นในแง่ความเปน็ มนุษย์เทา่ เทียมกบั ตนเอง ความสมั พนั ธท์ ่ีดีจะเกิดขน้ึ ไมไ่ ด้เลย ถา้ เริม่ ตน้ ความสัมพันธด์ ้วยความร้สู กึ ดถู ูกอีกฝ่ายหนง่ึ ผลของความสมั พนั ธป์ ระเภทน้ี จะมีลักษณะต่อต้านกันและขัดแย้งโดยปราศจากเป้าหมาย ดังนั้นถ้าต้องการความสัมพันธ์ที่ดี งามแล้ว ทั้งค่จู ะตอ้ งเคารพซ่ึงกันและกนั ปฏบิ ตั ติ อ่ กันอยา่ งให้เกียรติ 2. ตอ้ งมีความรู้สึกตอ้ งการติดต่อสมั พันธก์ ัน แนน่ อนวา่ ทงั้ สองฝา่ ยไมป่ รารถนาจะมคี วามสมั พนั ธห์ รอื ไมต่ อ้ งการตดิ ตอ่ กนั แลว้ ความสมั พนั ธ์ ไมว่ ่าจะเป็นชนิดใดก็ตามก็จะเกิดข้นึ ไม่ได้ หรืออกี ฝา่ ยหนึ่งมคี วามกลวั ขาดความพยายามอย่าง จรงิ จงั โดยเฉพาะบางรายทมี่ อี ปุ สรรค เมอื่ ไมพ่ ยายามตอ่ เนอ่ื งกย็ ากทจี่ ะเกดิ ความสมั พนั ธต์ อ่ กนั ได้ หรอื เกดิ ขึน้ แล้วกจ็ ะละเลยไมด่ ูแลเอาใจใสค่ วามสัมพันธต์ ่อกันและกนั จะไมม่ ปี ระสิทธภิ าพ 3. การลงมอื ตดิ ตอ่ สัมพันธ์ การที่จะบรรลุเป้าหมายท่ีจะสร้างความสัมพันธ์กับผู้ใดน้ันจ�ำเป็นจะต้องใช้พลังพอสมควร การพบอุปสรรคในขั้นแรก ๆ นั้นอาจท�ำให้ความกล้าลดน้อยลงไปบ้างถ้ายังปรารถนาท่ีมีความ สัมพันธ์อย่างจริงจังแล้วก็ต้องพยายาม และด�ำเนินการอย่างต่อเน่ืองด้วยความตั้งอกตั้งใจ ซ่ึงปญั หาทีเ่ กิดขึ้นกเ็ หมือนกนั กับการท�ำงานชนดิ อน่ื ๆ นัน้ เอง ตอ้ งใชค้ วามอดทนและพยายาม 147

คู่มือการเรยี นการสอนเร่อื งเพศศกึ ษาและทกั ษะชีวิตในนักเรยี นแบบบรู ณาการ โดยชุดส่อื สำ� เรจ็ รปู ยคุ ดิจิตอล การเลือกคคู่ รอง การเลอื กคคู่ รอง เปน็ จดุ เรม่ิ ตน้ ทสี่ ำ� คญั ของชวี ติ คู่ เปน็ การตดั สนิ ใจทสี่ ำ� คญั ทสี่ ดุ ครงั้ หนง่ึ ของชวี ติ ทง้ั ชาย และหญงิ เพราะผลของการตดั สินใจย่อมหมายถงึ การเปลี่ยนแปลงสถานภาพ บทบาทและความรบั ผดิ ชอบ ต่าง ๆ ในสังคม ปัจจัยท่ีทำ� ใหต้ อ้ งมกี ารเลอื กค่คู รองของตนเอง การเลอื กคคู่ รองเปน็ ความปรารถนาของชวี ติ ของทกุ คนเมอ่ื ยา่ งเขา้ วยั หนมุ่ สาว ซงึ่ จะมเี หตผุ ลและจรงิ จงั มากขึน้ เม่ือเข้าสู่วัยผใู้ หญ่ ปจั จัยท่ที �ำให้ต้องมกี ารเลือกค่คู รองของคนเรา มดี งั น้ี 1. เพือ่ ความรักความอบอ่นุ เน่อื งจากความรกั เป็นพัฒนาการทางเพศ โดยมีพื้นฐานมาจากแรงขับ ทางเพศหรอื ความตอ้ งการทางเพศ เมอ่ื ความสมั พนั ธท์ มี่ าถงึ ระดบั หนง่ึ กลายมาเปน็ ความรกั อนั จะเปน็ แรงสง่ ไปถงึ ระดบั ของการมสี ัมพันธ์ทางเพศ ความสมั พนั ธ์ของชายหญงิ ท่ีเรยี กว่าความรักนน้ั จะทำ� ใหม้ ีความเขา้ ใจ กัน เหน็ อกเหน็ ใจกนั อยากใกลช้ ิดกัน อยากใชช้ ีวิตรว่ มกนั การมชี ีวิตคจู่ งึ มสี ่วนชว่ ยใหส้ มหวงั ในความรักและ ชว่ ยเหลือให้เกดิ ความรู้สึกอบอุ่นท่ีได้อยรู่ ่วมชีวิตกับผู้ท่ตี นรัก 2. เพอ่ื ดำ� รงเผา่ พันธ์ุ นอกจากความรักแล้ว โดยท่ัวไปคนตอ้ งการทีจ่ ะมีคคู่ รองเพื่อมีลูกสบื สกลุ ตอ่ ไป ซง่ึ ถอื ว่าเปน็ การทำ� หนา้ ทขี่ องความเป็นมนษุ ย์ในการดำ� รงเผ่าพันธต์ุ ามธรรมชาติ 3. เพอ่ื สรา้ งฐานะทางครอบครวั บางคนมปี ญั หาในเรอ่ื งฐานะทางครอบครวั ท่ีใหก้ ำ� เนดิ อาจมคี วามคดิ วา่ การมีคคู่ รองจะทำ� ใหพ้ ้นจากสภาพที่ไม่พงึ ปรารถนา ไปสู่สภาพครอบครัวใหมท่ ม่ี ฐี านะทด่ี กี วา่ เดมิ หรอื การ มคี คู่ รองจะชว่ ยใหฐ้ านะทม่ี อี ยเู่ ดมิ นนั้ ดขี นึ้ ซงึ่ ผทู้ ่ีใชเ้ หตผุ ลนี้ในการเลอื กคคู่ รองมกั คำ� นงึ ถงึ ฐานะทางเศรษฐกจิ ของอีกฝ่ายหนึ่งเปน็ ส�ำคัญ หลกั ในการเลอื กคคู่ รอง แนวทางในการพิจารณานำ� มาใช้ในการเลอื กคู่ครอง มดี งั นี้ 1. มคี วามรักเป็นพนื้ ฐาน ความรกั เป็นอารมณท์ ่แี สดงความรูส้ กึ ถงึ ความสัมพันธข์ องบุคคลหรือโดยมี ความรู้สึกผกู พัน หวงแหน ปรารถนาดี ห่วงใย ซง่ึ บางครั้งอาจจะมาจากความพึงพอใจในรปู ลักษณ์ภายนอก อันไดแ้ ก่ รปู ร่างหน้าตา บคุ ลกิ ภาพ นิสยั ใจคอ และอ่นื ๆ ซึ่งเมอ่ื พฒั นามาเปน็ ความรกั แลว้ จะท�ำให้มคี วาม ผูกพันยิ่งกวา่ ความพงึ พอใจ ดงั นัน้ หลักในข้อแรกควรเปน็ ข้อสำ� คญั ในการเลือกคู่ครองคอื จะตอ้ งมีความรกั ใน คูค่ รองท่เี ราเลือก และควรเลือกคคู่ รองทีร่ กั เรา 2. มสี ภาวะดา้ นต่าง ๆ เหมาะสม ในการพิจารณาเลือกค่คู รองควรคำ� นงึ ถึงสภาวะด้านตา่ ง ๆ ดังนี้ 1) อายุ ควรอยู่ในเกณฑ์ที่บรรลนุ ติ ภิ าวะแล้ว เชน่ ชายควรมีอายุต้งั แต่ 25-30 ปี และหญงิ ควรมี อายุต้ังแต่ 20-25 ปี แตม่ ไิ ดห้ มายความวา่ ผ้ทู ี่มีอายสุ ูงหรือต�่ำกว่านจี้ ะเปน็ คู่ครองที่ไมป่ ระสบความสำ� เรจ็ ใน ชวี ติ การแตง่ งาน จำ� เป็นตอ้ งพจิ ารณาเหตุผลอ่ืน ๆ ประกอบอีกหลายด้าน โดยทัว่ ไปแล้วผ้ชู ายควรมีอายมุ าก กว่าผูห้ ญิง เพราะในสงั คมไทยยังมคี วามเช่อื กนั ว่าผชู้ ายเป็นหลกั ของครอบครัว จงึ ควรจะมคี วามรับผดิ ชอบ และมีวุฒิภาวะทางอารมณ์สูงกว่าผู้หญิง แต่ปัจจุบันพบว่าคู่สมรสหญิงมีอายุมากกว่าฝ่ายชายก็สามารถอยู่ ด้วยกนั อยา่ งมีความสขุ ได้ 148

Hand Book for Integrated Sex Education and Life Skills With Digital Media Tools for Youth 2) สขุ ภาพทางกาย การทร่ี ่างกายของชายและหญิงเตบิ โต และพัฒนาการเป็นผ้ใู หญพ่ รอ้ มทจี่ ะให้ กำ� เนิดลูกได้ ไม่ไดห้ มายความว่าพร้อมที่จะแตง่ งานได้เสมอไป จำ� เปน็ จะต้องพิจารณาเรอ่ื งอ่นื ๆ ดว้ ย เชน่ โรคประจ�ำตวั โรคทางพันธกุ รรม เป็นต้น โดยเฉพาะอย่างยิง่ โรคเกีย่ วกบั พนั ธกุ รรมซงึ่ อาจมผี ลกระทบต่อชีวติ สมรส และอาจน�ำมาซงึ่ ปญั หาชีวิตคู่ได้ ดังนนั้ กอ่ นทีจ่ ะแต่งงานจึงควรใหแ้ พทยต์ รวจสขุ ภาพ และถ้าพบวา่ โรคภยั ไขเ้ จ็บควรไดร้ ับการรกั ษาให้หายเสียกอ่ น 3) วฒุ ภิ าวะทางอารมณ์ ถอื วา่ เปน็ สงิ่ สำ� คญั อยา่ งยง่ิ ในการครองเรอื น ผทู้ บี่ รรลวุ ฒุ ภิ าวะทางอารมณ์ มกั จะท�ำใหค้ รอบครัวมคี วามสุข ปรับตัวเขา้ กับสงั คมและสิ่งแวดลอ้ มได้ดี สามารถเขา้ ใจอารมณ์ของผอู้ น่ื และ ตนเอง มคี วามสขุ ุมรอบคอบ มีเหตุผล รจู้ กั รบั ผิดชอบหนา้ ที่ มองโรคในแงด่ ียอมรับความแตกตา่ งระหวา่ ง บคุ คล และสามารถประเมินผลการกระทำ� ของตนเองได้ 4) ระดับสตปิ ญั ญา คูส่ มรสทม่ี รี ะดับสตปิ ญั ญาหรอื สมองแตกต่างกนั มาก อาจท�ำใหเ้ กดิ ความไม่ เข้าใจกนั หรือแลกเปลี่ยนความคิดเหน็ ระหวา่ งกันไมร่ ู้เรือ่ ง จะทำ� ใหอ้ กี ฝา่ ยรสู้ ึกว่าตนมีปมดอ้ ยเปน็ สาเหตุให้ ครอบครวั ไม่มีความสุข 5) บคุ ลกิ ภาพลกั ษณะตา่ ง ๆ ทร่ี วมกนั เปน็ บคุ ลกิ ภาพ หรอื บคุ ลกิ ลกั ษณะ เชน่ กริ ยิ า ทา่ ทาง หนา้ ตา รปู รา่ ง ทว่ งที วาจา ความประพฤติ อปุ นสิ ยั ใจคอ คา่ นยิ ม และความสนใจ เปน็ ตน้ ซง่ึ ลกั ษณะเหลา่ นีไ้ ดม้ าจาก การถา่ ยทอดทางพนั ธกุ รรมและสงิ่ แวดลอ้ มตลอดจนประสบการณข์ องบคุ คลนน้ั ๆ การศกึ ษาถงึ บคุ ลกิ ภาพของ คคู่ รองกอ่ นการแตง่ งานเปน็ สง่ิ สำ� คญั เพราะชวี ติ สมรสทมี่ คี วามสขุ ไดท้ งั้ หญงิ และชายตอ้ งมบี คุ ลกิ ภาพทดี่ ยี อ่ ม จะนำ� มาซงึ่ ความส�ำเร็จของชวี ติ ในด้านการงานตลอดจนครอบครัวด้วย 6) ศาสนา ทุกศาสนามุ่งสั่งสอนอบรมให้เป็นคนดี และศาสนายังเป็นบ่อเกิดของประเพณีและ วัฒนธรรม แต่ละศาสนาจะมีพธิ กี รรมและการปฏิบตั แิ ตกต่างกนั ไป ถ้าคสู่ มรสนบั ถือศาสนาต่างกันควรมีการ ตกลงเกย่ี วกบั การปฏบิ ตั ติ นในพธิ กี รรมของศาสนาของแตล่ ะฝา่ ยเสยี กอ่ น เพอื่ จะไดไ้ มเ่ กดิ ปญั หาในการดำ� เนนิ ชีวติ ร่วมกนั 7) วฒั นธรรม เปน็ วธิ ีการด�ำเนินชวี ิตของบคุ คลในแต่ละสงั คมท่ีปฏบิ ตั ิสืบทอดกนั มา ถา้ คู่สมรส มาจากวัฒนธรรมท่ีคล้ายคลึงกัน ก็ย่อมจะสามารถปรับตัวเข้ากันได้ง่ายกว่าคู่สมรสที่มาจากวัฒนธรรมท่ี แตกตา่ งกนั 8) ฐานะทางเศรษฐกจิ หญงิ ชายทแี่ ต่งงานกันใหม่ ๆ และแตง่ ขณะทอี่ ายนุ อ้ ย มกั ไมค่ อ่ ยคำ� นงึ ถงึ เรอ่ื งฐานะทางเศรษฐกจิ เทา่ ใดนัก เพราะถอื วา่ มีความรักเปน็ รากฐานท่ีส�ำคัญในการครอง ชวี ิตคู่ เมื่อแยกครอบครัวออกมาทำ� ให้มปี ญั หาต้องใช้จา่ ยมากขน้ึ และต้องเตรยี มพรอ้ มสำ� หรับชีวิตใหม่ท่ีจะเกิดมา ดงั นั้นคู่สมรสจงึ ตอ้ งเรยี นรเู้ รอื่ งความรบั ผดิ ชอบรว่ มกนั ปรกึ ษากนั วางแผนรายรบั รายจา่ ยใหเ้ พยี งพอในครอบครวั มกี ารประหยดั และอดออมมากขน้ึ จะช่วยให้ครอบครวั ดำ� เนินไปด้วยความราบรื่นและมคี วามสุขได้ 149

คู่มือการเรยี นการสอนเร่อื งเพศศกึ ษาและทกั ษะชีวติ ในนักเรยี นแบบบรู ณาการ โดยชุดสอ่ื ส�ำเรจ็ รปู ยคุ ดจิ ติ อล กิจกรรมท่ี 15 สังคมและวฒั นธรรม (ช้ันมัธยมศึกษาตอนปลาย ม.4 - ม.6 และ ปวช.) เรอื่ ง กฎหมายท่คี วรรใู้ นเรือ่ งเพศ / การสรา้ งเปา้ หมายใหต้ นเอง ความผดิ เกยี่ วกับเพศ *มาตรา 276 ผใู้ ดขม่ ขืนกระทำ� ช�ำเราผอู้ ่นื โดยข่เู ข็ญดว้ ยประการใด ๆ โดยใช้กำ� ลงั ประทุษร้าย โดยผู้อนื่ น้ันอยู่ในภาวะท่ีไมส่ ามารถขดั ขืนได้ หรือโดยท�ำให้ผู้อ่ืนนนั้ เขา้ ใจผดิ ว่าตนเปน็ บคุ คลอ่ืน ต้องระวางโทษจ�ำคกุ ตัง้ แต่สี่ปีถงึ ยส่ี บิ ปี และปรบั ตง้ั แต่แปดพนั บาทถงึ สห่ี มืน่ บาท มาตรา 277 ผใู้ ดกระทำ� ชำ� เราเดก็ อายยุ ังไมเ่ กินสิบหา้ ปี ซึ่งมิใชภ่ รยิ าหรอื สามีของตน โดยเดก็ น้ันจะ ยนิ ยอมหรือไม่ก็ตามต้องระวางโทษจ�ำคกุ ต้ังแต่ส่ีปถี งึ ย่สี ิบปี และปรบั ต้ังแต่แปดพนั บาทถงึ สห่ี ม่นื บาท ถา้ การกระทำ� ความผิดตามวรรคหนง่ึ เปน็ การกระทำ� แกเ่ ดก็ อายยุ งั ไม่เกินสบิ สามปี ตอ้ งระวางโทษจำ� คุก ตั้งแตเ่ จด็ ปีถงึ ยสี่ บิ ปีและปรับตงั้ แต่หนึง่ หม่ืนสพ่ี ันบาทถงึ สหี่ ม่นื บาท หรอื จ�ำคุกตลอดชีวิต *มาตรา 277 ทวิ ถ้าการกระทำ� ความผดิ ตามมาตรา 276 วรรคหนึง่ หรือ มาตรา 277 วรรคหนึง่ หรือ วรรคสาม เป็นเหตุใหผ้ ู้ถอื กระทำ� (1) รบั อนั ตรายสาหสั ผกู้ ระทำ� ตอ้ งระวางโทษจำ� คกุ ตงั้ แตส่ บิ หา้ ปถี งึ ยสี่ บิ ปแี ละปรบั ตง้ั แตส่ ามหมน่ื บาท ถงึ สี่หม่ืนบาท หรอื จำ� คกุ ตลอดชวี ิต (2) ถึงแก่ความตาย ผกู้ ระท�ำต้องระวางโทษประหารชีวิตหรอื จ�ำคกุ ตลอดชีวิต มาตรา 277 ตรี ถา้ การกระทำ� ความผิดตามมาตรา 276 วรรคสาม หรือมาตรา 277 วรรคส่ี เปน็ เหตุให้ ผู้ถกู กระท�ำ (1) รับอนั ตรายสาหัส ผู้กระทำ� ต้องระวางโทษประหารชีวติ หรอื จำ� คุกตลอดชวี ติ (2) ถึงแกค่ วามตาย ผกู้ ระทำ� ตอ้ งระวางโทษประหารชวี ติ มาตรา 278 ผู้ใดกระท�ำอนาจารแก่เด็กอายุยังไม่เกินสิบห้าปี โดยขู่เข็ญด้วยประการใด ๆ โดยใช้ กำ� ลงั ประทุษรา้ ย โดยบคุ คลนัน้ อยู่ในภาวะที่ไม่สามารถขดั ขนื ได้ หรอื โดยท�ำให้บคุ คลนัน้ เขา้ ใจผดิ ว่าตนเป็น บคุ คลอืน่ ต้องระวางโทษจ�ำคกุ ไม่เกนิ สิบปี หรือปรับไมเ่ กนิ สองหมืน่ บาท หรือทั้งจ�ำทั้งปรับ มาตรา 279 ผู้ใดกระท�ำอนาจารแก่เด็กอายุยังไม่เกินสิบห้าปี โดยเด็กนั้นจะยินยอมหรือไม่ก็ตาม ต้องระวางโทษจำ� คกุ ไมเ่ กนิ สบิ ปี หรือปรับไมเ่ กินสองหมน่ื บาท หรอื ทั้งจ�ำทั้งปรับ มาตรา 280 ถา้ การกระท�ำความผดิ ตามมาตรา 274 หรอื มาตรา 279 เป็นเหตุใหผ้ ู้ถกู กระท�ำ (1) รับอันตรายสาหัส ผู้กระท�ำต้องระวางโทษจ�ำคุกต้ังแต่ห้าปีถึงยี่สิบปีและปรับต้ังแต่หนึ่งหมื่นบาท ถึงส่ีหม่ืนบาท (2) ถงึ แกค่ วามตาย ผู้กระทำ� ต้องระวางโทษประหารชวี ิตหรอื จ�ำคกุ ตลอดชีวิต 150

Hand Book for Integrated Sex Education and Life Skills With Digital Media Tools for Youth มาตรา 281 การกระท�ำความผิดตามมาตรา 276 วรรคแรก และมาตรา 278 น้นั ถา้ มไิ ดเ้ กิดต่อหนา้ ธารก�ำนลั ไมเ่ ป็นเหตุให้ผู้ถกู กระท�ำรับอันตรายสาหสั หรือถึงแก่ความตาย หรือมิได้เปน็ การกระทำ� แกบ่ ุคคล ดงั ระบไุ วใ้ นมาตรา 285 เปน็ ความผิดอนั ยอมความได้ มาตรา 282 ผใู้ ดเพอ่ื สนองความใคร่ของผู้อ่นื เป็นธุระจัดหา ล่อไป หรือพาไปเพื่อการอนาจารซึ่งชาย หรือหญงิ แม้ผู้นน้ั จะยนิ ยอมก็ตาม ตอ้ งระวางโทษจำ� คกุ ต้งั แต่หนงึ่ ปถี งึ สบิ ปี และปรับตัง้ แต่สองพันบาทถงึ สองหมืน่ บาท มาตรา 283 ผใู้ ดเพ่ือสนองความใคร่ของผอู้ ่นื เป็นธรุ ะจดั หา ล่อไป หรือพาไปเพือ่ การอนาจารซ่งึ ชาย หรือหญงิ โดยใช้อบุ าย หลอกลวง ขเู่ ขญ็ ใช้กำ� ลงั ประทษุ รา้ ย ใชอ้ �ำนาจครอบงำ� ผดิ ครองธรรม หรือใชว้ ิธี ขม่ ขนื ใจดว้ ยประการอนื่ ใด ตอ้ งระวางโทษจำ� คกุ ตง้ั แตห่ า้ ปถี งึ ยสี่ บิ ปี และปรบั ตง้ั แตห่ นง่ึ หมน่ื บาทถงึ สห่ี มน่ื บาท ถา้ การกระทำ� ความผดิ ตามวรรคแรกเปน็ การกระทำ� แกเ่ ดก็ อายยุ งั ไมเ่ กนิ สบิ หา้ ปี ผกู้ ระทำ� ตอ้ งระวางโทษ จ�ำคุกตงั้ แตส่ ิบปีถงึ ย่สี บิ ปี และปรับตั้งแตส่ องหมนื่ บาทถงึ ส่หี มน่ื บาท หรือจ�ำคุกตลอดชีวิต หรอื ประหารชวี ติ มาตรา 283 ทวิ ผใู้ ดพาบคุ คลอายเุ กนิ สบิ หา้ ปแี ตย่ งั ไมเ่ กนิ สบิ แปดปไี ปเพอื่ การอนาจาร แมผ้ นู้ นั้ จะยนิ ยอม ก็ตามต้องระวางโทษจ�ำคกุ ไมเ่ กินหา้ ปี หรอื ปรบั ไมเ่ กนิ หน่ึงหมื่นบาทหรือทง้ั จ�ำทงั้ ปรับ มาตรา 284 ผ้ใู ดพาผ้อู น่ื ไปเพ่อื อนาจาร โดยใชอ้ บุ ายหลอกลวงขู่เขญ็ ใช้กำ� ลังประทษุ ร้าย ใชอ้ ำ� นาจ ครอบงำ� ผดิ คลองธรรม หรอื ใชว้ ธิ ขี ม่ ขนื ใจดว้ ยประการอนื่ ใด ตอ้ งระวางโทษจำ� คกุ ตง้ั แตห่ นง่ึ ปถี งึ สบิ ปี และปรบั ตั้งแต่สองพนั บาทถึงสองหม่ืนบาท ผู้ใดซ่อนเร้นบุคคลซ่ึงถูกพาไปตามวรรคแรก ต้องระวางโทษเช่นเดียวกับผู้พาไปนั้น ความผิดตาม มาตรานี้ เปน็ ความผดิ ยอมความได้ มาตรา 285 ถา้ การกระทำ� ความผิดตามมาตรา 276 มาตรา 277 มาตรา 277 ทวิ มาตรา 277 ตรี มาตรา 278 มาตรา 279 มาตรา 280 มาตรา 282 หรอื มาตรา 283 เป็นการกระท�ำแก่ผู้สืบสันดาน ศิษย์ซงึ่ อยู่ ในความดูแล ผูอ้ ยู่ในความควบคุมตามหนา้ ท่ีราชการหรอื ผู้อยู่ในความปกครอง ในความพิทักษ์ หรอื ในความ อนุบาล ผกู้ ระท�ำต้องระวางโทษหนักกว่าทบี่ ัญญตั ไิ ว้ในมาตรานั้น ๆ หรือในสาม มาตรา 286 ผใู้ ดอายกุ วา่ สบิ หกปดี ำ� รงชพี อยแู่ มเ้ พยี งบางสว่ นจากรายไดข้ องผซู้ งึ่ คา้ ประเวณี ตอ้ งระวาง โทษจำ� คกุ ตง้ั แตเ่ จด็ ปถี งึ ย่ีสิบปี และปรับต้ังแต่หน่ึงหม่นื สพ่ี ันบาทหรอื จ�ำคกุ ตลอดชวี ติ ผใู้ ดไมม่ ีปจั จยั อยา่ งอื่นอันปรากฏส�ำหรับดำ� รงชีพ หรอื ไมม่ ีปัจจยั อนั พอเพยี งสำ� หรับดำ� รงชีพ และมี พฤตกิ ารณอ์ ยา่ งหนงึ่ อย่างใดตอ่ ไปน้ี ให้ถอื วา่ ผ้นู ้นั ดำ� รงชีพอย่จู ากรายไดข้ องผูซ้ ่งึ คา้ ประเวณี เว้นแตพ่ สิ ูจน์ให้ เปน็ ทพี่ อใจไดว้ า่ มิไดเ้ ป็นเชน่ นั้น (1) อย่รู ่วมกบั ผคู้ ้าประเวณี หรือสมาคมกบั ผูซ้ ึ่งคา้ ประเวณีคนเดยี วหรอื หลายคนเป็นอาจณิ (2) กนิ อยู่หลบั นอน หรอื รับเงิน หรอื ประโยชน์อย่างอน่ื โดยผ้ซู งึ่ ค้าประเวณเี ป็นผจู้ ัดให้ 151

คู่มือการเรยี นการสอนเรอ่ื งเพศศกึ ษาและทกั ษะชีวติ ในนักเรยี นแบบบรู ณาการ โดยชุดส่อื ส�ำเร็จรปู ยคุ ดิจติ อล (3) เขา้ แทรกแซงเพือ่ ช่วยผ้ซู ึ่งค้าประเวณีในการทะเลาะวิวาทกับผู้ทค่ี บคา้ กับผซู้ ง่ึ ค้าประเวณนี ั้น บทบัญญัติแห่งมาตรานี้มิให้ใช้บังคับแก่ผู้รับค่าเลี้ยงดูจากผู้ซ่ึงค้าประเวณีซึ่งพึงให้ค่าเล้ียงดูนั้นตามกฎหมาย หรือตามธรรมจรรยา เปา้ หมายชวี ติ เปน็ สง่ิ ทเี่ รากำ� หนดขนึ้ เพอื่ ใหม้ จี ดุ หมาย มที ศิ ทาง เปรยี บดงั แผนทชี่ วี ติ ใหเ้ รากา้ วเดนิ โดย ไมห่ ลงทาง วัยรุ่นเป็นวัยทตี่ ้องกำ� หนดเป้าหมายชวี ิตว่า อนาคตอยากเป็นอะไร จะเตรยี มตัวและเวลาในการ เดนิ ทางไปสเู่ ปา้ หมายอยา่ งไร บนพน้ื ฐานทว่ี า่ ตนเองเปน็ คนอยา่ งไร สนใจ ชอบและถนดั เรอ่ื งใด ตอ้ งการเรยี น และท�ำงานอะไรในอนาคต แล้วสานฝนั จากเปา้ หมายให้เปน็ จริงด้วยตวั ของเราเอง วยั รนุ่ เปน็ วยั ทมี่ คี วามกงั วลและสบั สนทางอารมณ์ในการกา้ วผา่ นสวู่ ยั ผใู้ หญท่ พ่ี งึ่ ตนเองได้ พน้ื ฐานสำ� คญั ในการตัดสินใจเลือกเป้าหมายชีวิตคือ การเข้าใจธรรมชาติของตนเองและการเล้ียงดูจากครอบครัว ท่ีเข้าใจ และให้ก�ำลังใจสนับสนุนให้คิดและตัดสินใจในสิ่งท่ีเหมาะสม ลองวิเคราะห์ประเมินตนเอง แล้วก�ำหนด เปา้ หมายในดา้ นการเรยี น การท�ำงาน ความรกั ครอบครวั เพือ่ น และส่งิ ที่ใฝฝ่ ัน ก�ำหนดแนวทางท่จี ะไปสู่ เปา้ หมายในแตล่ ะเรอื่ ง คดิ ด้วยวา่ อาจพบบางปัญหาอปุ สรรคในระหว่างทาง หากเกิดขน้ึ จะมีแนวทางแกไ้ ข อย่างไร ทบทวนเป็นระยะและปรบั เปล่ียนให้ดขี น้ึ เมอ่ื เกดิ ปัญหาให้ต้งั สติ ปลอบใจใหก้ ำ� ลังใจตนเอง คิดวา่ ปัญหาท่ีแท้จริงคืออะไร สามารถแก้ไขได้ด้วยตนเองหรือต้องให้ใครช่วย มีวิธีใดบ้างในการแก้ปัญหา และ เลือกตัดสินใจแก้ไขปัญหาด้วยตนเอง เพ่ือให้ประสบความส�ำเร็จตามเป้าหมายท่ีมุ่งหวังไว้ ต้ังความหวังตั้ง เป้าหมายชีวติ ท่ีดี อาจจะมีอุปสรรค สง่ิ ผิดพลาดบ้างก็ให้อภัยตนเอง วัยรนุ่ ควรมเี ปา้ หมายขยัน ตั้งใจเรยี น เพือ่ ใหส้ อบไดค้ ะแนนดีเปน็ ใบเบกิ ทางน�ำไปส่กู ารศึกษาต่อ การท�ำงานตามที่ตอ้ งการ และประสบความส�ำเรจ็ ในอนาคต 152

Hand Book for Integrated Sex Education and Life Skills With Digital Media Tools for Youth ตารางผนวก ข. (บัตรใบ้คำ� ) กลางคัน กะลาสี 153

คูม่ ือการเรยี นการสอนเรอ่ื งเพศศึกษาและทกั ษะชีวติ ในนักเรยี นแบบบรู ณาการ โดยชุดส่อื สำ� เร็จรปู ยคุ ดิจติ อล กับดัก คาบลกู คาบดอก 154

Hand Book for Integrated Sex Education and Life Skills With Digital Media Tools for Youth ไข้หวดั นก นอนหลบั ทบั สทิ ธิ์ 155

คู่มือการเรยี นการสอนเรอ่ื งเพศศกึ ษาและทกั ษะชีวติ ในนักเรยี นแบบบรู ณาการ โดยชุดสอ่ื สำ� เร็จรปู ยคุ ดิจติ อล ประเทศไทย ซ่ีโครง 156

Hand Book for Integrated Sex Education and Life Skills With Digital Media Tools for Youth เดอื นหงาย ดูถกู 157

คู่มือการเรยี นการสอนเรอ่ื งเพศศกึ ษาและทกั ษะชีวติ ในนักเรยี นแบบบรู ณาการ โดยชุดสอ่ื สำ� เร็จรปู ยคุ ดิจติ อล ชี้เปา้ ถูกทุกขอ้ 158

Hand Book for Integrated Sex Education and Life Skills With Digital Media Tools for Youth กำ� แพง มะขามข้อเดยี ว 159

คูม่ ือการเรยี นการสอนเรอ่ื งเพศศึกษาและทกั ษะชีวติ ในนักเรยี นแบบบรู ณาการ โดยชุดสอ่ื สำ� เรจ็ รปู ยคุ ดจิ ติ อล ไกแ่ กแ่ มป่ ลาชอ่ น ดูไบ 160

Hand Book for Integrated Sex Education and Life Skills With Digital Media Tools for Youth ข้าศกึ เทยี่ งธรรม 161

คู่มือการเรยี นการสอนเรอ่ื งเพศศึกษาและทกั ษะชีวิตในนักเรยี นแบบบรู ณาการ โดยชุดส่อื สำ� เร็จรปู ยคุ ดิจิตอล วงดนตรี ตรี าคา 162

Hand Book for Integrated Sex Education and Life Skills With Digital Media Tools for Youth ภาคผนวก ค. กจิ กรรมที่ 10 (2) ยายกนิ ลำ� ไยนำ้� ลายยายไหลย้อย หมอนลอยน้�ำมาว่ายน�้ำไปถอยหมอน ยกั ษร์ ักลงิ ลงิ รักยักษ์ ลงิ นา่ รกั ยักษ์รกั ลงิ เอาหหู มมี าใส่หหู มู เอาหูหมูมาใสห่ ูหมี หหู มูหหู มี เอาหหู มีมาใสห่ ูหมู ยายมอยขายหมี ยายมขี ายหอย หมยี ายมอยแหย่หอยยายมี หอยยายมกี ดั หมยี ายมอย กินมันติดเหงือก กินเผอื กติดฟัน กนิ ทง้ั มันกินท้ังเผือก ตดิ ท้งั เหงอื กตดิ ทัง้ ฟัน ยานดั หมอมแี ก้ฝแี กห้ ิด ยานดั หมอชิดแกห้ ดิ แกฝ้ ี ดอกคำ� ปู้จู้เสียบหอู พี ่อ ดอกคำ� ปจู้ เ้ี สียบหูอแี ม่ หมู หมึก กุ้ง หุง อนุ่ ต่มุ ตม้ นง่ึ หมึกหกเลอะมงุ้ มุง้ เลอะหมกึ หมด ลงิ ใหญ่ ยกลำ� ไยเลก็ ลงิ เล็ก ยกล�ำไยใหญ่ เดก็ เลก็ เลน่ เหลก็ ดัด เหล็กดัดเดก็ เลก็ เล่น ส�ำลีขายหอม ส�ำรวยขายสี สำ� ลีเล่นหวย สำ� รวยเล่นป่ี น�้ำมันหอยตาหมี น�้ำมันหมตี าหอย ตาตต๋ี กตน้ ตาล ตอต�ำตูดตาตตี๋ ายใตต้ น้ ตาล หมาหนั มา หาหมู เหน็ หหู มา หูหมาหนา หมูนี หมเี หน็ หมู อาเฮียหลีไปหาอาหลีเฮยี อาหลีเฮียไมอ่ ยู่เจอแตเ่ มียของอาเฮียหลี 163

คู่มือการเรยี นการสอนเรอ่ื งเพศศกึ ษาและทกั ษะชีวิตในนักเรยี นแบบบรู ณาการ โดยชุดสอ่ื สำ� เร็จรปู ยคุ ดิจติ อล ภาคผนวก ง. ภาพกจิ กรรมที่ 10 (3) 164

Hand Book for Integrated Sex Education and Life Skills With Digital Media Tools for Youth ภาคผนวก จ. รายชอ่ื องคก์ รภาคเี ครอื ขา่ ยทีร่ ว่ มจัดทำ� โครงสร้างเนอ้ื หาเพศศึกษาตามระดบั ชน้ั ประถมศึกษาตอนปลาย (ป.4 - ป.6) ช้ันมธั ยมศกึ ษาตอนตน้ (ม.1 - ม.3) และชนั้ มธั ยมศกึ ษาตอนปลาย ม.4 - ม.6 และ ปวช. 1. กรมควบคมุ โรค กระทรวงสาธารณสุข 2. กรมประชาสัมพันธ์ 3. กรมพินิจและค้มุ ครองเด็กและเยาวชน กระทรวงยุติธรรม 4. กรมสขุ ภาพจติ กระทรวงสาธารณสขุ 5. กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข 6. กระทรวงเทคโนโลยสี ารสนเทศและการส่ือสาร 7. กองสุขศกึ ษา กรมสนับสนนุ บริการสุขภาพ กระทรวงสาธารณสุข 8. คณะแพทยศาสตร์ โรงพยาบาลรามาธบิ ดี มหาวทิ ยาลยั มหิดล 9. คณะแพทยศาสตร์ศิรริ าชพยาบาล มหาวิทยาลยั มหิดล 10. บรษิ ทั บิ๊กเฟิรส์ 11. ส�ำนกั งานพฒั นาสงั คมและความมน่ั คงของมนษุ ย์จงั หวัดนนทบรุ ี 12. มลู นิธิสรา้ งความเขา้ ใจเร่อื งสขุ ภาพผู้หญงิ 13. ราชวิทยาลัยสตู นิ รีแพทยแ์ ห่งประเทศไทย 14. โรงพยาบาลบำ� รุงราษฎร์ อนิ เตอรเ์ นชนั่ แนล 15. โรงเรียนกองทัพบกอุปถัมภ์ ชา่ งกล ขส.ทบ. 16. โรงเรยี นวดั ปากนำ้� (พิบูลสงคราม) 17. โรงเรียนโยธนิ บรู ณะ 2 18. โรงเรียนสวนกุหลาบวิทยาลัย 19. โรงเรียนสตรวี ทิ ยา 2 20. วทิ ยาลัยเทคโนโลยีพงษ์สวสั ดิ์ 21. ศนู ย์วิจยั และพัฒนาเพศศาสตรศ์ กึ ษา จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย 22. สถาบันสุขภาพจติ เดก็ และวัยรนุ่ ราชนครนิ ทร์ กรมสุขภาพจติ กระทรวงสาธารณสขุ 23. สถาบันสุขภาพเด็กแห่งชาติมหาราชนิ ี กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสขุ 24. สถาบนั แหง่ ชาติเพ่ือการพัฒนาเด็กและครอบครวั มหาวทิ ยาลัยมหดิ ล 25. สภาเด็กและเยาวชนแห่งประเทศไทย 26. สมาคมพัฒนาประชากรและชมุ ชน 27. สมาคมวางแผนครอบครัวแห่งประเทศไทยในพระราชูปถัมภส์ มเด็จพระศรนี ครนิ ทราบรมราชชนนี 28. สำ� นักการลกู เสอื ยวุ กาชาด และกจิ การนกั เรียน กระทรวงศึกษาธกิ าร 165

คู่มือการเรยี นการสอนเรอ่ื งเพศศกึ ษาและทกั ษะชีวิตในนักเรยี นแบบบรู ณาการ โดยชุดส่อื ส�ำเร็จรปู ยคุ ดจิ ติ อล 29. สำ� นักงานกองทุนสนับสนนุ การสร้างเสริมสขุ ภาพ 30. ส�ำนกั งานคณะกรรมการการอาชวี ศกึ ษา กระทรวงศึกษาธกิ าร 31. ส�ำนกั งานปลดั กระทรวงวฒั นธรรม 32. สำ� นักงานเลขาธกิ ารคณะกรรมการการศึกษาขนั้ พื้นฐาน กระทรวงศึกษาธิการ 33. สำ� นักงานส่งเสรมิ สวัสดภิ าพพทิ ักษเ์ ดก็ เยาวชน ผู้ด้อยโอกาสและผู้สูงอายุ กระทรวงการพฒั นา สงั คมและความม่นั คงของมนษุ ย์ 34. สำ� นักบริหารงานการศกึ ษานอกโรงเรียน กระทรวงศึกษาธกิ าร 35. สำ� นักสง่ เสรมิ สขุ ภาพ กรมอนามัย 37. ส�ำนักอนามยั การเจริญพนั ธ์ุ กรมอนามยั 38. องคก์ ารแพธแหง่ ประเทศไทย รายละเอยี ดเนอ้ื หาการเรียนการสอนเพศศกึ ษาในนกั เรียนระดบั ชนั้ ต่าง ๆ หวั เรือ่ ง ชน้ั ประถ(ปม.ศ4ึก-ษปาต.6อ) นปลาย ชั้นมธั (ยมม.1ศกึ- ษมา.ต3)อ นตน้ ช(ั้นมม.4ัธย-มมศ.กึ6ษแาลตะอนปปวชล.า)ย 1. พฒั นาการ การเปลี่ยนแปลงทางด้านร่างกาย พัฒนาการทางเพศ / ฝันเปยี ก / โรคตดิ ตอ่ ทางเพศสมั พันธ์ / ทางเพศและ ของเด็กชายและเดก็ หญงิ / การมีประจำ� เดอื น ความแตกตา่ งระหวา่ ง sex and สุขอนามยั การดูแลรกั ษาความสะอาด และการตง้ั ครรภ์ love ทางเพศ 2. พฤตกิ รรม การแสดงออกทางเพศที่เหมาะสม รู้เทา่ ทนั อารมณ์ทางเพศ / วธิ ี ความหลากหลายทางเพศ / ทางเพศ / การแยกแยะ / การหลกี เลีย่ ง การจดั การอยา่ งเหมาะสม / เพศทางเลือก การสมั ผัสร่างกายทีผ่ ิดปกติ สถานการณ์และพฤตกิ รรมเส่ยี ง ทางเพศ 3. ทักษะส่วน การป้องกัน การถูกลว่ งละเมิด ทักษะการปฎเิ สธ / การเจรจา การตัดสนิ ใจและแกไ้ ขปญั หา / บุคคล ทางเพศ / การขอความชว่ ยเหลอื ต่อรอง / การป้องกนั การตง้ั ครรภ์ การตระหนกั ในการมเี พศ สมั พนั ธ์ท่ีรับผดิ ชอบ 4. สัมพันธภาพ สัมพันธภาพในครอบครัว / ความเชื่อทผ่ี ดิ ในเรือ่ งเพศ / สัมพนั ธภาพระหวา่ งเพศ / ระหว่างบุคคล การสื่อสารเรอ่ื งเพศ การเข้าใจความต้องการของเพศ การเลือกคูค่ รอง ตรงข้าม 5. สงั คมและ บทบาทหญงิ ชาย / การร้เู ท่าทนั สื่อ / การใชส้ ื่อให้ กฎหมายท่ีควรรใู้ นเรื่องเพศ วัฒนธรรม การเห็นคุณค่าในตนเอง เกิดประโยชน์ การสรา้ งเป้าหมายใหต้ นเอง 166

Hand Book for Integrated Sex Education and Life Skills With Digital Media Tools for Youth ภาคผนวก ฉ. รายนามทป่ี รึกษาและคณะผจู้ ดั ท�ำ ทปี่ รกึ ษา อธิบดกี รมอนามยั • ดร.นายแพทยพ์ รเทพ ศิรวิ นารงั สรรค์ รองอธบิ ดีกรมอนามัย • นายแพทยณ์ รงค์ สายวงศ ์ รองอธบิ ดกี รมอนามยั • นายแพทย์ณฐั พร วงษศ์ ุทธภิ ากร ทีป่ รกึ ษา กรมสุขภาพจติ • นายแพทย์ยงยทุ ธ วงศ์ภิรมย์ศานต ิ์ ผอู้ �ำนวยการศนู ยส์ ุขภาพสตรี โรงพยาบาลบ�ำรุงราษฎร์ • ผศ.นายแพทย์พนั ธศ์ ักด์ิ ศุกระฤกษ ์ อินเตอรเ์ นชั่นแนล / วิทยากรประจำ� รายการชรู กั ชรู ส สถานโี ทรทัศน์ไทยทีวสี ชี ่อง 3 ผู้อ�ำนวยการศนู ยน์ โยบายและการจัดการสขุ ภาพ • นายแพทยว์ วิ ัฒน์ โรจนพทิ ยากร คณะแพทยศาสตร์ โรงพยาบาลรามาธิบดี ผอู้ �ำนวยการส�ำนกั อนามัยการเจรญิ พันธุ์ กรมอนามยั • นายแพทยก์ ติ ตพิ งศ์ แซ่เจง็ นายแพทยช์ ำ� นาญการพเิ ศษ สำ� นกั อนามยั การเจรญิ พนั ธ์ุ • นายแพทย์บุญฤทธ์ิ สขุ รตั น ์ กรมอนามัย ทปี่ รึกษาสำ� นกั อนามยั การเจริญพนั ธ์ุ กรมอนามยั • นางสาวสิรมิ น วิไลรัตน ์ คณะผ้จู ดั ทำ� (ทมี งานส�ำนักอนามัยการเจรญิ พันธ์ุ กรมอนามัย) • ดร.ละมัย มนั่ คง • นางสาวสุวพร ทวสี ทิ ธ์ิ • นางกอบกลุ ไพศาลอชั พงษ์ • นางสาวพัชรวี รรณ เจนสารกิ รณ์ • นางปตมิ า หริ ิสัจจะ • นางนารรี ัตน์ ฉตั รนุกลู • นายวัชรากร เรียบรอ้ ย • นายวรฒุ โยธา • นางอรอมุ า ทางดี • ว่าทรี่ อ้ ยตรภี ัทรพงศ์ ชูเศษ • นางสาวนฎาประไพ สาระ • นายภาณุวตั ร์ ศรีสวุ รรณ • นางสาวลดาวลั ย์ จิตขาว • นางสาวอารรี ตั น์ จนั ทรล์ ำ� ภู • นางจินตนา ประชา • นางสาวเสาวนยี ์ สิทธโิ น • นางสาววรรณนี ร่อนแก้ว • นายอ�ำพล ม่งุ คิด • นางสาวเจนจริ า อนุ่ แกว้ • นางสาวสาลินี อุ่มมี • นางสาวนภทั ชา สมพงษ์ • นายพงษ์ศกั ดิ์ เลศิ บุรุษ • นายวรตุ กรเกษม • นายสรุ ัตน์ อารีมติ ร • นางสาวพมิ ลพรรณ ทรงมว่ ง • นางสกานตา ทรงมว่ ง 167

คู่มือการเรยี นการสอนเร่อื งเพศศกึ ษาและทกั ษะชีวิตในนักเรยี นแบบบรู ณาการ โดยชุดส่อื ส�ำเร็จรปู ยคุ ดิจติ อล ภาคผนวก ช. หน่วยงานให้ค�ำปรึกษาแกว่ ยั รุ่น เรื่องสขุ ภาพทางเพศและอนามัยวยั รุ่น ชอ่ื หนว่ ยงาน ช่องทางตดิ ตอ่ (ในเวลาราชการ) สำ� นกั อนามยั การเจรญิ พนั ธุ์ กรมอนามยั 0 2590 4168, 0 2590 4238, 0 2590 4265 โรงพยาบาลสง่ เสริมสขุ ภาพ ศูนย์อนามัยท่ี 1 บางเขน กรุงเทพฯ 08 6655 1583 โรงพยาบาลสง่ เสรมิ สุขภาพ ศูนยอ์ นามัยท่ี 2 สระบุร ี 0 3630 0830-32 ต่อ 154, 08 9826 8628 (Health Plaza วันจันทร-์ วนั ศุกร์ เวลา 10.00-20.00 น. วนั เสาร์ เวลา 10.00-18.00 น.) โรงพยาบาลสง่ เสริมสขุ ภาพ ศนู ย์อนามัยที่ 3 ชลบุร ี 08 7781 6071 โรงพยาบาลส่งเสรมิ สุขภาพ ศูนยอ์ นามัยที่ 4 ราชบรุ ี 0 3231 0368-71, 08 9204 8295, 08 1942 7936 โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพ ศูนยอ์ นามยั ท่ี 5 นครราชสีมา 0 4430 5101 โรงพยาบาลสง่ เสริมสุขภาพ ศูนย์อนามัยท่ี 6 ขอนแกน่ 0 4324 3210, 08 7373 9990 โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพ ศนู ย์อนามัยท่ี 7 อบุ ลราชธาน ี 08 8595 5706 โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพ ศูนยอ์ นามัยท่ี 8 นครสวรรค์ 0 5632 5093-5 ต่อ 124, 127 โรงพยาบาลสง่ เสรมิ สขุ ภาพ ศนู ยอ์ นามยั ท่ี 10 เชยี งใหม่ 0 5327 6856 ตอ่ 662 โรงพยาบาลสง่ เสรมิ สขุ ภาพ ศนู ย์อนามัยที่ 11 นครศรีธรรมราช 0 7539 9460-4 ต่อ 117 โรงพยาบาลส่งเสริมสขุ ภาพ ศนู ยอ์ นามัยท่ี 12 ยะลา 0 7321 6752 มูลนิธิปวณี าหงสกลุ เพ่ือเดก็ และสตรี 0 2577 0500-1, 0 2577 0496-8 สายดว่ นท้องไม่พรอ้ ม 1663 สายดว่ นกรมสุขภาพจติ 1323, 1667 สายด่วนประชาบด ี 1300 มลู นิธิผู้หญงิ 0 2433 5149, 0 2435 1246 สหทัยมูลนิธิ 0 2381 8834-6 สมาคมวางแผนครอบครวั แห่งประเทศไทยฯ (สวท) 0 2941 2320 ต่อ 181 สวท เชยี งใหม ่ 0 5324 9406 สวท เชียงราย 0 5371 3090 สวท ภูเก็ต 0 7623 5348, 08 5585 9580 สวท หาดใหญ ่ 0 7424 6343, 08 9468 4309 สมาคมพัฒนาประชากรและชมุ ชน (PDA) กรงุ เทพฯ 0 2229 4611-28 ต่อ 512 สมาคมพฒั นาประชากรและชุมชน สาขานครราชสีมา 0 4425 8100-1 สมาคมพัฒนาประชากรและชุมชน สาขาเชยี งใหม่ 0 5327 7805-6 168

Hand Book for Integrated Sex Education and Life Skills With Digital Media Tools for Youth ชอ่ื หนว่ ยงาน ช่องทางติดต่อ (ในเวลาราชการ) ศนู ยพ์ ทิ กั ษส์ ทิ ธิเด็กและสตร ี 0 2232 1336 มูลนธิ ิเครือขา่ ยครอบครวั 0 2954 2346-7 คณะแพทย์ศาสตร์ โรงพยาบาลธรรมศาสตร์เฉลมิ พระเกยี รติ 0 2926 9999 โครงการกา้ วยา่ งอยา่ งเขา้ ใจ (PATH) 0 2653 7563-5 ในกรณีท้องไมพ่ รอ้ ม บ้านพกั ฉกุ เฉนิ สมาคมสง่ เสรมิ สถานภาพสตร ี 0 2929 2222, 0 2566 2707 บ้านพระคณุ มูลนธิ ิครสิ ตจกั รลูเธอแรนในประเทศไทย 0 2759 1201, 0 2759 1238, 08 6600 5307 บา้ นสขุ ฤทยั คณะภคนิ ีศรีชมุ บาล 0 2642 8949 มูลนิธิคุม้ ครองเดก็ 0 2538 6227, 0 2539 4041 มลู นิธสิ ร้างสรรคเ์ ดก็ 0 2574 1381 มูลนิธิพิทกั ษส์ ทิ ธเิ ดก็ 0 2412 1196 169

คู่มือการเรยี นการสอนเรอ่ื งเพศศกึ ษาและทกั ษะชีวติ ในนักเรยี นแบบบรู ณาการ โดยชุดส่อื ส�ำเรจ็ รปู ยคุ ดจิ ิตอล กติ ติกรรมประกาศ งานวจิ ยั ฉบบั นสี้ ำ� เรจ็ ลลุ ว่ งไดด้ ว้ ยความรว่ มมอื และการเออ้ื เฟอ้ื ขอ้ มลู ทเี่ ปน็ ประโยชนจ์ ากหนว่ ยงานตา่ ง ๆ ท้ังภาครัฐและเอกชน อาทิเช่น ส�ำนักอนามัยการเจริญพันธ์ กรมอนามัย ส�ำนักงานการศึกษาขั้นพื้นฐาน (สพฐ) กระทรวงศึกษาธิการ คณะครูและนักเรียนของโรงเรียนต่าง ๆ ที่เข้าร่วมในการฝึกอบรม ท�ำให้คณะ ผวู้ ิจัยสามารถดำ� เนนิ การได้แลว้ เสรจ็ สมบูรณ์ ขอขอบคุณสภาวิจัยแห่งชาติ ที่ให้การสนับสนุนด้านงบประมาณ ขอขอบคุณ ทีมงาน (สพฐ) ท่ีร่วม ด�ำเนินงานวิจัย ดร. ธีร์ ภวังคนันท์ ผู้อ�ำนวยการ ส�ำนักอ�ำนวยการที่ปรึกษาด้านพัฒนาระบบเครือข่ายและ การมีส่วนร่วม (รก.) ดร. สายพันธุ์ ศรีพงษ์พันธุ์กุล และอาจารย์ กรแก้ว ถนอมกลาง รองผู้อ�ำนวยการ ศูนย์เฉพาะกิจคุ้มครองและช่วยเหลือนักเรียน ขอขอบคุณ นายแพทย์ กิตติพงศ์ แซ่เจ็ง ผู้อ�ำนวยการ ส�ำนักอนามัยการเจริญพันธ์ กรมอนามัย ท่ีร่วมเป็นทีมท่ีปรึกษาและอนุญาตให้น�ำชุดส่ือพร้อมคู่มือขยายผล ให้ทั่วท้ังประเทศ ทั่วทุกภาคของประเทศได้น�ำไปใช้เพ่ือจะได้น�ำมาปรับปรุงและขยายผลต่อไป ขอขอบคุณ ผศ.ดร.จรวยพร ศรศี ศลกั ษณ์ ผจู้ ดั การงานวจิ ยั อาวโุ ส สถาบนั วจิ ยั ระบบสาธารณสขุ (สวรส.) ทรี่ ว่ มเปน็ ทป่ี รกึ ษา และใหค้ ำ� แนะนำ� แกไ้ ขปรบั ปรงุ งานวจิ ยั ฉบบั นี้ใหม้ คี วามถกู ตอ้ งสมบรู ณย์ ง่ิ ขนึ้ ขอขอบคณุ ดร.ราชนั ย์ บญุ ธมิ า อดตี อาจารยภ์ าคบรหิ ารการศกึ ษา คณะศกึ ษาศาสตร์ มหาวทิ ยาลยั ศรนี ครนิ ทรวโิ รฒ รว่ มเปน็ ทปี่ รกึ ษาดา้ นสถติ ิ ขอขอบคณุ อาจารย์ สนุ สิ า รตั นศรบี วั ทอง นกั วชิ าการอาวโุ ส กรมควบคมุ โรค และขอขอบคณุ นางสาวเดอื นนภา ไชยพรหม ผู้รวบรวมและตรวจสอบความถูกต้องของข้อมูลขอขอบคุณทีมงานศูนย์นโยบายและการจัดการ สขุ ภาพ โรงพยาบาลรามาธบิ ดี มหาวทิ ยาลยั มหดิ ล และเจา้ หนา้ ทศ่ี นู ยเ์ ฉพาะกจิ คมุ้ ครองและชว่ ยเหลอื นกั เรยี น กระทรวงศกึ ษาธกิ าร ร่วมสนับสนนุ ดำ� เนินการ ขอขอบคุณโรงเรียนตวั แทน ของทุกภาคของประเทศ ร่วมให้ข้อมูลอันเป็นประโยชน์ ซึง่ ไดแ้ ก่ ตัวแทน โรงเรียนทั้งระดับประถม / โรงเรียนขยายโอกาส และระดับมัธยม รวมท้ังส้ิน จ�ำนวน 37 โรงเรียน รวม 23 จงั หวดั รว่ มใหข้ อ้ มูลทเ่ี ปน็ ประโยชน์ ขอขอบคณุ คณะครูและนักเรียนของโรงเรียนทุกแห่งทรี่ ่วม เปน็ กลมุ่ ตัวอยา่ งในการวจิ ัยครง้ั น้ี ท้ายสุด ขอขอบคุณผู้ท่ีมีส่วนเก่ียวข้องทุกท่านที่ท�ำให้งานวิจัยน้ีส�ำเร็จลุล่วงไปได้ด้วยดี ทั้งท่ีได้กล่าว นามมาแลว้ และไมไ่ ดก้ ล่าวนาม มา ณ ท่ีน้ีเปน็ อย่างสงู ทมี งานวจิ ยั ตอ่ ยอดชดุ ส่อื ส�ำเร็จรูป เมษายน 2563 170

Hand Book for Integrated Sex Education and Life Skills With Digital Media Tools for Youth บทสรปุ ผบู้ ริหาร การศึกษาวิจัย เร่ือง การพัฒนาการเรียนการสอนเรื่องเพศศึกษาและทักษะชีวิตในนักเรียนโดยใช้ชุด สื่อส�ำเร็จรูปยุคดิจิตอล ในคร้ังน้ีผู้วิจัยและกรมอนามัย โดยส�ำนักอนามัยการเจริญพันธุ์ ได้พัฒนาชุดคู่มือ การเรียนการสอนข้ึนโดยความร่วมมือจากภาคีท่ีเก่ียวข้อง 38 หน่วยงาน ซ่ึงรวมถึงกระทรวงศึกษาธิการ กระทรวงสาธารณสขุ และหนว่ ยงานอน่ื ๆ โดยทมี วจิ ยั ไดน้ ำ� ชดุ คมู่ อื ไปทดลอง กบั พน้ื ที่โดยสมุ่ คดั เลอื กโรงเรยี น ในแตล่ ะภาค ซง่ึ มโี รงเรยี นมารว่ มอบรมจำ� นวน 37 แหง่ กลมุ่ ตวั อย่างที่ใช้ในการวจิ ยั ครงั้ น้ี คอื นกั เรยี นของ โรงเรียนท่ีครูเข้ารับการฝึกอบรม จ�ำนวนตามระดับช้ันการสอนท่ีครูน�ำชุดส่ือไปใช้ในการเรียนการสอน ตาม ระดับช้ันประถม 437 คน มัธยมต้น 658 คน และมัธยมปลาย 709 คนรวมนกั เรยี นทัง้ ส้นิ 1,804 คน (เลือก ชน้ั เรยี นแบบเจาะจงโดยครผู สู้ อน) โดยมวี ตั ถปุ ระสงคเ์ พอื่ สรา้ งเสรมิ ความรเู้ รอื่ งเพศศกึ ษาและทกั ษะชวี ติ ใหแ้ ก่ ครูและนักเรียน เพื่อให้ครูมีเคร่ืองมือช่วยสอนเรื่องเพศศึกษาและทักษะชีวิต และนักเรียนมีแหล่งเรียนรู้เรื่อง เพศศึกษาท่ีถูกต้องสอดคล้องกับความต้องการทันตามยุคสมัย ตลอดจนเพื่อให้กระทรวงศึกษาธิการและ หน่วยงานที่เก่ียวข้องมีส่ือการเรียนการสอนท่ีเข้ากับยุคสมัย จากผลการวิจัยสามารถสรุปประเด็นส�ำคัญและ ขอ้ เสนอแนะจากการวิจยั ไดด้ งั นี้ จากการสมั ภาษณผ์ บู้ รหิ ารและอาจารยผ์ สู้ อนเกย่ี วกบั การใชส้ อื่ ยคุ ดจิ ติ อลเกย่ี วกบั การเรยี นการสอนทกั ษะ ชีวิตและเพศศึกษาส�ำหรับนักเรียนในระดับช้ันประถมศึกษา มัธยมศึกษาตอนต้นและมัธยมศึกษาตอนปลาย พบวา่ โรงเรยี นใหค้ วามสำ� คญั ในการนำ� สอ่ื มาใชใ้ นการเรยี นการสอนทกั ษะชวี ติ และเพศศกึ ษาทเ่ี หมาะสมสำ� หรบั นักเรียนแต่ละระดับช้ัน ผู้บริหาร และครูผู้สอนเปิดใจยอมรับเร่ืองเพศศึกษาส�ำหรับเด็กในวัยเรียนมากและ มองวา่ เปน็ สงิ่ สำ� คญั ทจ่ี ะตอ้ งปลกู ฝงั และสอนใหน้ กั เรยี นเขา้ ใจเรอ่ื งเพศศกึ ษาและทกั ษะชวี ติ ทเี่ หมาะสมถกู ตอ้ ง เพอื่ เปน็ การลด หรือปอ้ งกนั ความเสี่ยงทจี่ ะเกดิ ข้ึนไดใ้ นเด็กทุกชว่ งวัย อกี ทงั้ พบว่า โรงเรยี นสว่ นใหญม่ ปี ญั หา เกี่ยวกับครูผู้สอนในเร่ืองเพศศึกษา เป็นเพราะว่าครูบางคนไม่ได้ผ่านการอบรมจึงท�ำให้ขาดความรู้และความ เข้าใจที่ถูกต้องในการให้ค�ำปรึกษานักเรียน ความไม่พร้อมของสื่อโสตทัศนูปกรณ์ซึ่งเป็นส่วนหน่ึงของการใช้ ส่ือดงั กลา่ ว อกี ท้งั ยงั ไม่มีการสอนวิชาเพศศึกษาโดยตรง ซึ่งปัจจุบันวชิ าเพศศกึ ษาถูกบรู ณาการรวมไวก้ บั วิชา พละศึกษา ท�ำให้ครูผู้สอนไม่สามารถสอนได้อย่างเต็มท่ี เน่ืองจากทางโรงเรียนเน้นเร่ืองการออกก�ำลังกาย เป็นเรื่องหลัก ตลอดจนในบางพื้นที่สังคมรอบข้างยังไม่ให้การยอมรับเก่ียวกับการสอนเรื่องเพศศึกษาให้กับ นกั เรียนในวัยประถมศกึ ษาหรือมัธยมศึกษาตอนต้น เพราะมองว่าเปน็ การชน้ี ำ� นกั เรียน และผปู้ กครองบางคน ยังมีความรู้สึกที่ไม่ดีหากต้องมีการเรียนวิชาเพศศึกษา ดังน้ันจากข้อค้นพบดังกล่าว ผู้วิจัยจึงมีข้อเสนอแนะ เพื่อเป็นแนวทางในการจัดการเรียนการสอนเรื่องเพศศึกษาและทักษะชีวิตให้กับนักเรียนทุกระดับช้ัน เพื่อให้ การสอนหรอื การพฒั นาทกั ษะชีวิตส�ำหรบั เดก็ วัยเรียนมปี ระสทิ ธิภาพ และเพอ่ื เปน็ การปอ้ งกนั พฤตกิ รรมเสีย่ ง ที่เปน็ ปญั หาในอนาคต สร้างและปรับพฤติกรรมของนักเรียนใหเ้ หมาะสม เพอื่ ใหน้ กั เรยี นมีสุขภาพจิตที่ดแี ละ เกิดการปรบั ตวั ทางสังคมไดอ้ ย่างเหมาะสมต่อไป ดงั นี้ 171

คูม่ ือการเรยี นการสอนเร่อื งเพศศึกษาและทกั ษะชีวติ ในนักเรยี นแบบบรู ณาการ โดยชุดส่อื สำ� เร็จรปู ยคุ ดิจิตอล 1. ผลการวจิ ยั ในครงั้ น้ี แสดงถงึ การใหค้ วามสำ� คญั ของโรงเรยี นทร่ี ว่ มโครงการตอ่ การสอนเพศศกึ ษาและ การใชส้ อ่ื หรอื รปู แบบการสอนทหี่ ลากหลายมาชว่ ยในการถา่ ยทอดใหก้ บั นกั เรยี น ทงั้ น้ี ตาม พ.ร.บ. การปอ้ งกนั และแกไ้ ขปญั หาการตง้ั ครรภ์ในวยั รนุ่ พ.ศ. 2559 กำ� หนดไวช้ ดั เจนวา่ สถานศกึ ษาทกุ แหง่ ตอ้ งจดั ใหม้ กี ารเรยี น การสอนเร่ืองเพศวิถีศึกษาให้เหมาะสมกับช่วงวัยของนักเรียนหรือนักศึกษาและพัฒนาผู้สอนให้สามารถสอน เพศวถิ ศี กึ ษาและใหค้ ำ� ปรกึ ษาในเรอ่ื งการปอ้ งกนั และแกไ้ ขปญั หาการตงั้ ครรภ์ในวยั รนุ่ แกน่ กั เรยี นหรอื นกั ศกึ ษา เป็นการยากท่ีทุกโรงเรียนจะด�ำเนินการในเรื่องนี้ทั่วท้ังประเทศได้ในระยะส้ัน การมีส่ือหรือคู่มือที่เหมาะสม จะช่วยให้โรงเรียนสามารถด�ำเนินการในเรื่องนี้ได้อย่างเหมาะสมและมีประสิทธิภาพ เพราะจากผลการศึกษา พบวา่ สอ่ื ที่ใชใ้ นการศึกษาน้ี ได้ช่วยให้ความรทู้ ัง้ แกค่ รูผ้สู อนและแกน่ ักเรยี นทกุ ระดับชัน้ จงึ ควรมีการนำ� ไปใช้ ใหก้ วา้ งขวางข้ึน 2. ครูผู้สอนเพศศึกษาควรมีการเพ่ิมเน้ือหาในเร่ืองพฤติกรรมเส่ียงทางเพศ รวมถึง การเฝ้าระวังการ เข้าถึงสื่อท่ียั่วยุทางเพศ ตลอดจนการปรับเปล่ียนพฤติกรรมหรือค่านิยมท่ีถูกต้องในการมีพฤติกรรมทางเพศ ที่เหมาะสมในกลุ่มวัยรุ่นตอนต้น ตลอดจนสร้างทักษะในการปฏิเสธพฤติกรรมที่น�ำไปสู่การมีเพศสัมพันธ์ ให้มากขึน้ เนือ่ งจากวัยรุ่นตอนต้นมคี วามเสยี่ งต่อการมเี พศสมั พนั ธ์ก่อนวัยอนั ควร ซึ่งอาจนำ� ไปสปู่ ัญหาอืน่ ๆ อีกมากมาย และควรด�ำเนินการให้การเรียนการสอนเรื่องเพศศึกษาและทักษะชีวิตเป็นวิชาบังคับท่ีนักเรียน ทกุ คนตอ้ งเรยี น จดั ใหม้ หี นว่ ยกติ เพอื่ ใหน้ กั เรยี นเกดิ ความสนใจใหค้ วามสำ� คญั เพราะในปจั จบุ นั วชิ าเพศศกึ ษา จัดรวมกับวิชาพละศกึ ษาซึ่งเวลาน้อยมากเม่อื เทียบกบั เนื้อหาท่ีนักเรยี นจำ� เป็นจะตอ้ งเรียนรู้ 3. ผบู้ รหิ ารสถานศกึ ษาและหนว่ ยงานทเี่ กยี่ วขอ้ งควรใหค้ วามสำ� คญั เรอื่ งเพศศกึ ษาในวยั รนุ่ อยา่ งตอ่ เนอื่ ง ตลอดจนผู้ปกครองควรรับฟังปัญหาและให้เวลากับบุตรหลานอย่างใกล้ชิด และพร้อมท่ีจะเป็นท่ีปรึกษา ในทุกๆ เร่ือง การใช้สื่อและเทคโนโลยีที่เหมาะสมและปลอดภัย ลดความเส่ียงต่อการดูสื่อท่ีย่ัวยุ เพื่อป้องกัน การเสาะแสวงหาทางออกหรอื การแกไ้ ขปญั หาที่ไม่ถกู ต้อง 4. ครูผู้สอนเป็นบุคคลส�ำคัญเน่ืองจากจะมีความใกล้ชิดกับนักเรียนมากท่ีสุดขณะอยู่โรงเรียน ดังนั้น ครผู สู้ อนควรชแ้ี นะนกั เรยี นใหเ้ ขา้ ใจทจี่ ะใชส้ อ่ื ทเี่ หมาะสม ตลอดใหค้ วามสำ� คญั ในการสอดแทรกเรอื่ งเพศศกึ ษา และทักษะชีวิตในรายวิชาอย่างสม�่ำเสมอ เพื่อเป็นการสร้างความตระหนักในเร่ืองเพศศึกษากับนักเรียนและ เกดิ การป้องกนั การมเี พศสัมพนั ธ์ในวยั เรยี นได้อยา่ งมปี ระสทิ ธิภาพ ทมี งานวจิ ยั ต่อยอดชุดสอื่ ส�ำเรจ็ รูป เมษายน 2563 172

Hand Book for Integrated Sex Education and Life Skills With Digital Media Tools for Youth บทคัดย่อภาษาไทย การวิจยั คร้งั นเ้ี ปน็ การวจิ ัยกงึ่ ทดลอง (Quasi experimental Research) มวี ตั ถปุ ระสงค์ เพ่ือสร้างเสริม ความรู้เรื่องเพศศึกษาและทักษะชีวิตให้แก่ครูและนักเรียน และเพื่อให้ครูมีเคร่ืองมือช่วยสอนเรื่องเพศศึกษา และทกั ษะชีวิต และนักเรียนมีแหล่งเรียนรู้เร่ืองเพศศึกษาทถี่ ูกตอ้ งสอดคลอ้ งกับความต้องการทันตามยุคสมัย ตลอดจนเพื่อให้กระทรวงศึกษาธิการและหน่วยงานท่ีเก่ียวข้องมีสื่อการเรียนการสอนท่ีเข้ากับยุคสมัย กลมุ่ ตัวอยา่ ง ไดแ้ ก่ โรงเรียนที่รบั การคัดเลือก จ�ำนวน 37 โรงเรียน โดยจำ� แนกเปน็ ระดับชั้นประถมศึกษา มธั ยมศกึ ษาตอนตน้ และตอนปลาย (เลอื กชน้ั เรยี นแบบเจาะจงโดยครผู สู้ อน) เครอ่ื งมอื ท่ีใชใ้ นการเกบ็ รวบรวม ขอ้ มลู ไดแ้ ก่ 1) แบบประเมินสรุปผลการสำ� รวจการจดั กิจกรรมการเรยี นการสอนเร่อื งเพศศกึ ษาและทกั ษะชวี ิต ในนกั เรยี นแบบบูรณาการตามระดบั ชว่ งชั้น ป.4 - ป.6, ขยายโอกาส, ม.1 - ม.3 และ ม.4 - ม.6/ปวช. (ครู ผสู้ อน/ผนู้ ำ� กจิ กรรม) 2) แบบประเมนิ ความพงึ พอใจการเรยี นการสอนเรอื่ งเพศศกึ ษาและทกั ษะชวี ติ /ในนกั เรยี น แบบบูรณาการ 3) แบบประเมิน KAP: ความร/ู้ ทศั นคติ และการปฏิบตั ิในเรอ่ื งเพศศกึ ษา (นักเรยี นโรงเรยี น ขยายโอกาส, ม.1 - ม.3 และ ม.4 - ม.6/ปวช. 4) แบบประเมนิ KAP: ความรู/้ ทัศนคติ และการปฏบิ ัติในเรื่อง ทักษะชวี ิต (นกั เรียนโรงเรียน ขยายโอกาส, ม.1 - ม.3 และ ม.4 - ม.6/ปวช.) และ 5) แบบประเมิน KAP: ความรู้/ทศั นคติ และการปฏบิ ัติในเร่ืองเพศศกึ ษา /ทักษะชวี ติ (นักเรยี น ป.4-ป.6) ขอ้ มลู ทั่วไปของผูต้ อบ แบบประเมนิ (นกั เรยี น) สถติ ทิ ่ีใชใ้ นการวิเคราะห์ขอ้ มลู ไดแ้ ก่ การหาค่าความถี่ (Frequency) และค่ารอ้ ยละ (Percentage) ค่าเฉลี่ย ( ) และสว่ นเบ่ียงเบนมาตรฐาน (Standard Deviation) และสถติ ิ Paired t-test สถติ ิ F-test ชนดิ ความแปรปรวนทางเดียว (One Way ANOVA) และเปรยี บเทียบความแตกต่างเปน็ รายคโู่ ดยใชว้ ธิ ี ของ เชฟเฟ่ ผลการวจิ ัยพบว่า 1. ระดับความพงึ พอใจแตล่ ะโรงเรยี นโดยภาพรวม 37 โรงเรยี น จำ� แนกตามระดบั ช้ัน ดา้ นเนื้อหา เพศศึกษาและทกั ษะชีวติ ประกอบด้วย สามารถเข้าใจได้ง่าย (เฉพาะตอนท่ีไดด้ เู ทา่ นน้ั ), การน�ำไปใช้, รปู แบบ การสอน (ภาพรวม), รปู แบบกจิ กรรม (ภาพรวม) และอืน่ ๆ พบว่า นกั เรียนระดับประถมศึกษา, มัธยมศึกษา ตอนตน้ และมธั ยมศึกษาตอนปลาย มีระดับความพึงพอใจตอ่ การเรียนการสอนเรือ่ งเพศศกึ ษาและทกั ษะชีวติ / ในนักเรียนแบบบรู ณาการ อยู่ในระดบั ปานกลาง - ระดบั มาก 2. จากผลการเปรยี บเทยี บคา่ คะแนนเฉลย่ี ดา้ นความร/ู้ ทศั นคต/ิ การปฏบิ ตั ิ เรอื่ งเพศศกึ ษาและทกั ษะชวี ติ ของนักเรยี นระดับมัธยมศกึ ษา ม.1 - ม.3 และ ม.4 - ม.6 ก่อนและหลงั การอบรมเพ่ือสรา้ งเสรมิ ความรเู้ รอ่ื ง เพศศกึ ษาและทักษะชวี ิต โดยใช้ชดุ สือ่ สำ� เรจ็ รปู ยคุ ดิจิตอล พบว่า นักเรียนระดบั มัธยมศกึ ษา ม.1 - ม.3 และ ม.4 - ม.6 มีค่าคะแนนกอ่ นและหลงั อบรม แตกต่างกนั อย่างมนี ยั ส�ำคัญทางสถิติ (p <.05) 3. จากผลการเปรยี บเทยี บคา่ คะแนนเฉลยี่ ดา้ นความร/ู้ ทศั นคต/ิ การปฏบิ ตั ิ เรอ่ื งเพศศกึ ษาและทกั ษะชวี ติ ของนักเรียนระดับประถมศึกษา ป.4 - ป.6 ก่อนและหลังการอบรมเพื่อสร้างเสริมความรู้เร่ืองเพศศึกษาและ ทกั ษะชีวิต โดยใชช้ ดุ สือ่ สำ� เร็จรปู ยุคดจิ ิตอล พบวา่ นักเรียนระดับประถมศกึ ษา ป.4 - ป.6 มคี ่าคะแนนก่อน และหลงั อบรม แตกต่างกนั อย่างมนี ยั ส�ำคญั ทางสถติ ิ (p <.05) 173

คู่มือการเรยี นการสอนเรอ่ื งเพศศึกษาและทกั ษะชีวติ ในนักเรยี นแบบบรู ณาการ โดยชุดสอ่ื ส�ำเร็จรปู ยคุ ดจิ ติ อล 4. จากผลการเปรียบเทียบความแตกต่างของปัจจัยท่ีมีผลต่อความรู้/ทัศนคติ และการปฏิบัติในเรื่อง เพศศกึ ษาและทักษะชวี ิต พบวา่ นักเรยี นทมี่ ีเพศ อายุ และระดับชั้นตา่ งกัน มีความรู/้ ทัศนคติ และการปฏบิ ตั ิ ในเรอื่ ง เพศศึกษาและทักษะชีวิต แตกตา่ งกันอย่างมีนยั ส�ำคัญทางสถติ ทิ ีร่ ะดับ .05 จำ� แนกได้ดงั น้ี 4.1 ดา้ นเพศ พบวา่ นกั เรยี นเพศหญงิ มคี วามร/ู้ ทศั นคติ และการปฏบิ ตั ิในเรอ่ื งเพศศกึ ษาและทกั ษะ ชวี ติ โดยภาพรวม 3 ดา้ นมากกวา่ เพศชาย เม่อื จำ� แนกรายดา้ นพบว่า นกั เรยี นทเี่ พศตา่ งกัน มคี วามร/ู้ ทัศนคติ และการปฏิบัติในเร่ืองเพศศึกษาและทักษะชีวิต ด้านทัศนคติ แตกต่างกัน อย่างมีนัยส�ำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 ส่วนดา้ นอืน่ ๆ ไม่แตกต่างกัน 4.2 ด้านอายุ พบว่า นักเรียนท่ีมีอายุต่างกันมีความรู้/ทัศนคติ และการปฏิบัติในเรื่องเพศศึกษา และทักษะชีวิต โดยภาพรวม 3 ด้านไม่แตกต่างกัน แต่เม่ือพิจารณารายด้านพบว่า นักเรียนท่ีมีอายุต่างกัน มคี วามร/ู้ ทศั นคติ และการปฏบิ ตั ิในเรอ่ื งเพศศกึ ษาและทกั ษะชวี ติ ดา้ นความรู้ และดา้ นการปฏบิ ตั ิ แตกตา่ งกนั อยา่ งมนี ัยส�ำคัญทางสถติ ิทีร่ ะดับ 0.05 4.3 ด้านระดับช้ัน พบว่า นักเรียนท่ีมีระดับชั้นต่างกันมีความรู้/ทัศนคติ และการปฏิบัติในเรื่อง เพศศึกษาและทักษะชีวิต โดยภาพรวม 3 ด้านไม่แตกต่างกัน แต่เม่ือพิจารณารายด้านพบว่า นักเรียนที่ ระดบั ชนั้ ตา่ งกนั มคี วามร/ู้ ทศั นคติ และการปฏบิ ตั ิในเรอื่ งเพศศกึ ษาและทกั ษะชวี ติ ดา้ นการปฏบิ ตั ิ แตกตา่ งกนั อยา่ งมนี ัยสำ� คญั ทางสถิตทิ ีร่ ะดับ 0.05 จากผลการวิจัยครั้งนี้ผู้วิจัยมีข้อเสนอแนะเพ่ือให้การใช้สื่อการเรียนการสอนในเร่ืองเพศศึกษาและทักษะ ชีวติ เกิดประโยชนต์ ่อนักเรียนและทันต่อยคุ สมัยใหม่มากขึน้ ดงั น้ี 1. จากผลการวจิ ยั ในครง้ั น้ี แสดงถงึ การใหค้ วามสำ� คญั ของโรงเรยี นทร่ี ว่ มโครงการตอ่ การสอนเพศศกึ ษา และการใช้ส่ือหรือรูปแบบการสอนที่หลากหลายมาช่วยในการถ่ายทอดให้กับนักเรียน ทั้งน้ี ตาม พ.ร.บ. การป้องกันและแก้ไขปัญหาการตั้งครรภ์ในวัยรุ่น พ.ศ. 2559 ก�ำหนดไว้ชัดเจนว่า สถานศึกษาทุกแห่งต้อง จัดให้มีการเรียนการสอนเร่ืองเพศวิถีศึกษาให้เหมาะสมกับช่วงวัยของนักเรียนหรือนักศึกษาและพัฒนาผู้สอน ให้สามารถสอนเพศวิถีศึกษาและให้ค�ำปรึกษาในเร่ืองการป้องกันและแก้ไขปัญหาการต้ังครรภ์ในวัยรุ่นแก่ นกั เรยี นหรอื นกั ศกึ ษา เปน็ การยากทท่ี กุ โรงเรยี นจะดำ� เนนิ การในเรอ่ื งนท้ี ว่ั ทงั้ ประเทศไดใ้ นระยะสนั้ การมสี อ่ื หรอื คมู่ อื ทเ่ี หมาะสม จะชว่ ยใหโ้ รงเรยี นสามารถดำ� เนนิ การในเรอื่ งน้ไี ดอ้ ยา่ งเหมาะสมและมปี ระสทิ ธภิ าพ เพราะจาก ผลการศกึ ษาพบว่า สอ่ื ที่ใช้ในการศึกษานี้ ไดช้ ว่ ยใหค้ วามร้ทู งั้ แกค่ รผู ้สู อนและแก่นักเรยี นทุกระดับชน้ั จงึ ควร มกี ารน�ำไปใช้ใหก้ วา้ งขวางข้นึ 2. ครูผู้สอนเพศศึกษาควรมีการเพิ่มเน้ือหาในเรื่องพฤติกรรมเสี่ยงทางเพศ รวมถึง การเฝ้าระวัง การเขา้ ถงึ สอ่ื ทยี่ วั่ ยทุ างเพศ ตลอดจนการปรบั เปลย่ี นพฤตกิ รรมหรอื คา่ นยิ มทถ่ี กู ตอ้ งในการมพี ฤตกิ รรมทางเพศ ท่ีเหมาะสมในกลุ่มวัยรุ่นตอนต้น ตลอดจนสร้างทักษะในการปฏิเสธพฤติกรรมที่น�ำไปสู่การมีเพศสัมพันธ์ให้ มากขึ้น เนื่องจากวัยรุ่นตอนต้นมีความเส่ียงต่อการมีเพศสัมพันธ์ก่อนวัยอันควร ซึ่งอาจน�ำไปสู่ปัญหาอ่ืนๆ อีกมากมาย และควรด�ำเนินการให้การสอนเรื่องเพศศึกษาและทักษะชีวิตเป็นวิชาบังคับท่ีนักเรียนทุกคน ต้องเรียน จัดให้มีหน่วยกิต เพ่ือให้นักเรียนเกิดความสนใจให้ความส�ำคัญ เพราะในปัจจุบันวิชาเพศศึกษา จัดรวมกับวิชาพละศกึ ษาซึง่ เวลาน้อยมากเมื่อเทียบกบั เน้ือหาทนี่ ักเรียนจ�ำเป็นจะต้องเรียนรู้ 174

Hand Book for Integrated Sex Education and Life Skills With Digital Media Tools for Youth 3. ผู้บริหารสถานศึกษาและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องควรให้ความส�ำคัญเร่ืองเพศศึกษาในวัยรุ่นอย่าง ตอ่ เนอื่ ง ตลอดจนผปู้ กครองควรรบั ฟงั ปญั หาและใหเ้ วลากบั บตุ รหลานอยา่ งใกลช้ ดิ และพรอ้ มทจี่ ะเปน็ ทปี่ รกึ ษา ในทกุ ๆ เร่อื ง การใชส้ ื่อและเทคโนโลยีท่เี หมาะสมและปลอดภยั ลดความเสยี่ งต่อการดสู ่ือทีย่ วั่ ยุ เพือ่ ปอ้ งกัน การเสาะแสวงหาทางออกหรอื การแก้ไขปญั หาท่ีไม่ถกู ตอ้ ง 4. ครูผู้สอนเป็นบุคคลส�ำคัญเนื่องจากจะมีความใกล้ชิดกับนักเรียนมากท่ีสุดขณะอยู่โรงเรียน ดังนั้น ครผู สู้ อนควรชแ้ี นะนกั เรยี นใหเ้ ขา้ ใจทจี่ ะใชส้ อื่ ทเ่ี หมาะสม ตลอดใหค้ วามสำ� คญั ในการสอดแทรกเรอื่ งเพศศกึ ษา และทักษะชีวิตในรายวิชาอย่างสม�่ำเสมอ เพื่อเป็นการสร้างความตระหนักในเรื่องเพศศึกษากับนักเรียนและ เกดิ การป้องกนั การมเี พศสมั พนั ธ์ในวยั เรียนได้อยา่ งมีประสทิ ธิภาพ คำ� สำ� คญั : เพศศกึ ษา; ทักษะชีวติ ; สื่อดิจิทลั 175

คู่มือการเรยี นการสอนเร่อื งเพศศกึ ษาและทกั ษะชีวติ ในนักเรยี นแบบบรู ณาการ โดยชุดส่อื ส�ำเรจ็ รปู ยคุ ดจิ ิตอล Abstract The objective of this quasi experimental research were to strengthen sex education and life skills for teachers and students, and to assist teachers by making available a suitable media to teach sex education and life skill so that student would have a reliable and up-to-date study tool on sex education. Study samples were primary and secondary school education classes of 37 schools; and participating classes were purposively selected by teachers. Data collection tools were (1) an assessment form on in-class integrated teaching and learning activities for the grads 4-6 primary education, 1-3 secondary and 4-6 secondary education classes, (2) satisfaction assessment form on in the integrated sex education teaching and learning, (3) data collection form on knowledge, attitude and practice (KAP) relating to sex education for secondary school classes, (4) data collection form KAP on life skills for secondary school classes, and (5) data collection form on knowledge, attitude and practice (KAP) relating to sex education for primary school classes and general demographic data. The statistics used for data analysis were frequency, percentage, mean, standard deviation, paired t-test, F-test and one way ANOVA. Data, as well as Scheffe test for paired comparison. It was found that (1) the education tool was very satisfactory as it was easily understandable, and the learning and teaching activities were quite practical, (2) the mean values of knowledge/attitude/practice on sex education and life skills for all classes were significantly increased after the teaching (p<0.05), (3) differences on mean value of knowledge/attitude/practice on sex education and life skills were observed to be associated with age, gender and education level are different on significantly statistic value (p<0.05), such as the better overall mean values in female students, higher knowledge and practice mean values in older students and those in higher classes. Thus, the education media was found to be very useful in improving knowledge and practices of school children. In order to promote the use of the education tool, the following recommendations were proposes: (1) This study demonstrated the attention of participating schools in providing school sex education and the use of various teaching approaches to education students. It is in line with the provision in the law on prevention and alleviation of adolescent pregnancy B.E. 2559 (2016) which states that appropriate comprehensive sex education should be provided in all schools and improve skills of teachers to be able to teach and provide guidance on adolescent pregnancy. Such requirement is quite difficult to achieve nation-wide coverage in a short period of time. The availability of appropriate media or study tools will efficiently facilitate the process. Thus, the education tool used in the study should be widely utilized in all schools. 176

Hand Book for Integrated Sex Education and Life Skills With Digital Media Tools for Youth (2) Teachers responsible for sex education should educate student on risk sexual behaviors, pornographic material surveillance, and behavioral modification toward suitable practice among adolescents. More attention should be paid on developing skills to say no to sex. It will be more useful if sex education subjects and life skills be managed to become compulsory subjects in the curriculum. (3) School administrators and people in responsible agencies should continuously set priority for sex education. Parent should be advised to allocate time to listen to problems of their children and be ready to provide counselling on various related issues. Meanwhile, suitable and safe information and media technology should be promoted to reduce the risks and prevent the problems. (4) Teachers are important persons to provide guidance to students on the use for appropriate media. Sex education issues and life skills should be integrated in to various teaching subjects in order to raise awareness on healthy sexuality and effectively prevent sexual activities among adolescents. Keywords: sex education; life skills; digital media 177

คูม่ ือการเรยี นการสอนเร่อื งเพศศกึ ษาและทกั ษะชีวติ ในนักเรยี นแบบบรู ณาการ โดยชุดสอ่ื ส�ำเรจ็ รปู ยคุ ดจิ ิตอล รายช่อื โรงเรยี นน�ำร่อง 10 แหง่ 1. โรงเรยี นอนบุ าลภซู างจังหวัดพระเยา 2. โรงเรียนอนุบาล สวรรคโลก (คุ้งวารีวิทยา) จงั หวดั สุโขทยั 3. โรงเรยี นบ้านหว้ ยเปล้า จงั หวดั อทุ ยั ธานี 4. โรงเรียนบา้ นท่าพูด จงั หวดั นครปฐม 5. โรงเรยี นวัดชุมนุมสงู จังหวัดระยอง 6. โรงเรยี นวังกระแสวิทยาคม จังหวดั นครพนม 7. โรงเรยี นบา้ นวังยาววทิ ยายน จังหวัดมหาสารคาม 8. โรงเรียนบา้ นค้อ (นาตาล) จงั หวัดอุบลราชธานี 9. โรงเรยี นชุมชนบา้ นศาลาดา่ น จงั หวัดกระบี่ 10. โรงเรยี นโพธินมิ ติ รวทิ ยาคม จงั หวัดนนทบรุ ี 178

Hand Book for Integrated Sex Education and Life Skills With Digital Media Tools for Youth สรปุ ผลการนำ� เครอ่ื งมือไปทดลองใชก้ ับ 10 โรงเรยี น (ไดข้ ้อมลู ตอบกลบั 8 โรงเรยี น) รายชอ่ื โรงเรยี น ทัง้ 8 แหง่ ประกอบด้วย 1. โรงเรียนอนุบาลภซู างจังหวดั พระเยา 2. โรงเรยี น สวรรคโลก (คงุ้ วารวี ทิ ยา) จังหวดั สโุ ขทยั 3. โรงเรยี นบ้านหว้ ยเปลา้ จังหวัดอุทัยธานี 4. โรงเรียนวัดชมุ นมุ สูง จงั หวดั ระยอง 5. โรงเรียนวงั กระแสวิทยาคม จังหวดั นครพนม 6. โรงเรียนบ้านวังยาววทิ ยายน จงั หวดั มหาสารคาม 7. โรงเรียนบา้ นค้อ (นาตาล) จงั หวดั อบุ ลราชธานี 8. โรงเรียนชมุ ชนบา้ นศาลาด่าน จังหวดั กระบ่ี และเมือ่ แบง่ ระดับโรงเรยี นตามช่วงชน้ั สามารถแบ่งได้ ดังน้ี ระดับช้ันประถมศกึ ษาปีท่ี 4-6 1. โรงเรียนวดั ชมุ ชมุ สูง จ.ระยอง อนบุ าล-ประถมศึกษา 2. โรงเรยี นอนุบาลภซู างค์ (บ้านดอนต้น) จ.พะเยา อนุบาล-ประถมศึกษา 3. โรงเรยี นบ้านค้อ จ.อบุ ลราชธาน ี อนบุ าล-ประถมศึกษา ระดบั ชนั้ มธั ยมศกึ ษา 1-3 หรอื ขยายโอกาส 1. โรงเรียนสวรรคโลก จ.สุโขทัย อนุบาล-มธั ยมตน้ 2. โรงเรียนบา้ นวังยาววทิ ยายน จ.มหาสารคาม อนบุ าล-มธั ยมศกึ ษาตอนตน้ 3. โรงเรียนบา้ นหว้ ยเปล้า จ.อุทยั ธานี อนบุ าล-มธั ยมศกึ ษาตอนต้น 4. โรงเรยี นชุมชนบา้ นศาลาด่าน จงั หวัดกระบ ี่ อนุบาล-มัธยมศกึ ษาตอนต้น ระดบั ช้ันมัธยมศึกษาตอนปลาย โรงเรยี นวงั กระแสวิทยาคม จ.นครพนม มธั ยมศึกษาตอนต้น-มัธยมศึกษาตอนปลาย 179

คู่มือการเรยี นการสอนเร่อื งเพศศกึ ษาและทกั ษะชีวติ ในนักเรยี นแบบบรู ณาการ โดยชุดสอ่ื สำ� เรจ็ รปู ยคุ ดจิ ติ อล บนั ทึกประเด็นแลกเปล่ียนเรยี นร้ทู ีมครู ก. การน�ำค่มู ือเพศศึกษาไปใชใ้ นโรงเรียนน�ำร่อง ก. ระดบั ช้ันประถมศึกษาปที ี่ 4-6 บนั ทกึ ผลหลังสอน โรงเรยี นวดั ชมุ นุมสงู จ.ระยอง นักเรียนมีความเข้าใจมากย่ิงข้ึน ซ่ึงในช่วงเร่ิมต้น นักเรียนบางคนคิดว่าเป็นเร่ืองที่ทะล่ึง และ เขนิ อายท�ำให้ไม่กลา้ ตอบคำ� ถามตา่ งๆ แต่เม่ือได้สอนไปเร่ือยๆ ท�ำให้นกั เรยี นคิดวา่ เร่อื งเพศศึกษาเปน็ เรอ่ื งที่ ใกล้ตัว และหลักจากนั้นนักเรียนก็ไม่เขินอาย มีอาจารย์บางท่านน้ันไม่ได้จบเอกสุขศึกษาและพลศึกษาท�ำให้ การจัดการเรียนการสอนเป็นไปได้ยาก แต่ก็มีคู่มือเร่ืองเพศศึกษาและทักษะชีวิตท่ีเป็นตัวช่วย ท�ำให้การจัด การเรียนการสอนเรื่องเพศศกึ ษาและทกั ษะชวี ติ ประสบผลสำ� เร็จดว้ ยดี ปญั หา/อปุ สรรค นักเรียนมีการเขินอายในเรื่องเพศศึกษา ท�ำให้ไม่สามารถรู้ได้ว่า นักเรียนความเข้าใจในเร่ืองน้ี ได้หรอื ไม่ และมีอาจารย์บางท่านจบไม่ตรงสาย ท�ำใหก้ ารจดั การเรยี นการสอนเป็นไปได้ยากกว่าปกติ แนวทางแกไ้ ข ท�ำให้นักเรียนคิดว่าเร่ืองเพศศึกษาเป็นเร่ืองที่ใกล้ตัว ท�ำให้นักเรียนกล้าท่ีจะตอบค�ำถามต่างๆ ท่ีเกี่ยวกับเพศศึกษา ซึ่งจะท�ำให้การวัดผลในเรื่องต่างๆเป็นไปได้ด้วยดี ส่วนเร่ืองครูผู้สอนต้องศึกษาข้อมูล จากแหลง่ ตา่ งๆ รวมทงั้ คมู่ อื เรอื่ งเพศศกึ ษาและทกั ษะชวี ติ ดว้ ย เพราะในคมู่ อื มที งั้ แนวทางและวธิ กี ารสอนตา่ งๆ ทำ� ให้การจดั การเรยี นการสอนประสบผลส�ำเร็จ 180

Hand Book for Integrated Sex Education and Life Skills With Digital Media Tools for Youth โรงเรียนอนุบาลภูซางค์ (บา้ นดอนต้น) จ.พะเยา หลงั จากท่ีได้น�ำชุดสื่อการเรียนการสอนเร่ืองเพศศึกษาและทักษะชีวิตไปสอน เดก็ สนกุ กบั การเรยี น ต่ืนเตน้ ชอบกจิ กรรมท่ีไดว้ ่ิงออกไปติดรปู ภาพ การต์ ูน ก็สนกุ ไดเ้ รยี นรู้ ส่ิงที่ไม่เคยรู้ นกั เรียนบอกชอบเรยี น แบบนี้ เขา้ ใจง่าย เรอ่ื งเพศเป็นเรอ่ื งธรรมชาติ ค่ะ ปญั หาอุปสรรค มีเล็กน้อยบางครัง้ ก็ตอบคำ� ถามเดก็ ไม่ได้ บางคร้งั ไมม่ ัน่ ใจ แนวทางไข ต้องอ่านเนอ้ื หา ไปก่อน โรงเรยี นบา้ นคอ้ จ.อุบลราชธานี ชดุ คมู่ อื และสอื่ สามารถนำ� ไปใชก้ บั นกั เรยี นไดท้ กุ ระดบั ชนั้ เพราะใชง้ า่ ย สอนตามสถานการณท์ กี่ ำ� หนด ในคู่มือ มปี ระโยชนต์ อ่ นักเรียนมากเหมาะสมกบั ยุคปจั จุบันเพราะเดก็ จะสนใจสอื่ ที่เป็นภาพเคลือ่ นไหวเสมอื น จรงิ และเลน่ เกมส์ตา่ งๆ มคี วามสนุกและไดค้ วามรู้ ปญั หาอปุ สรรค ไม่คอ่ ยมี จะมเี ลก็ น้อย เคร่ืองฉาย บางครง้ั ชำ� รุด แนวทางไข ต้องขอยมื ห้องอน่ื ๆ บ้าง ข. ระดับชัน้ มธั ยมศึกษา 1-3 หรอื ขยายโอกาส โรงเรียนสวรรคโลกคุ้งวารวี ทิ ยา จ.สุโขทยั จากการท่ีได้ด�ำเนนิ การ การใชแ้ ผนการเรียนรู้ของชดุ คู่มือและสอ่ื เพศศกึ ษาและทักษะชีวติ ซึง่ ทาง โรงเรียนของเราได้ใช้แผนเป็นแบบแผนบูรณาการ Active learning โดยท่ีเราจะเน้นกับนักเรียนของเรา ในช่วงช้ันประถม คือ ป.4 ป.5 ป.6 โดยท่ีเราจะใช้ในชั่วโมงลดเวลาเรียนเพิ่มเวลารู้ ในกระบวนการ 4H ด้วยกันซึ่ง 4H ก็คือ Head Hand Heart และอันสุดท้ายคือ Help จากการสอนและการใช้แผนของเรา เราจะแบง่ เป็น 3 ฐาน ป.4 ป.5 ป.6 ก่อนท่ีนักเรยี นจะเข้าเรียนในแตล่ ะฐานเราจะให้นักเรียนทำ� Pre-Test ก่อน จากนน้ั เรากจ็ ะใหน้ กั เรียนดูวีดีทศั นต์ ามหัวข้อท่ีไดร้ บั มอบหมาย หลงั จากทน่ี กั เรยี นไดด้ ูวีดีทศั น์ ได้รับ ความรู้เสร็จแล้ว เราก็จะให้นักเรียนแบ่งเป็นกลุ่มท�ำกิจกรรมกลุ่ม หรือท�ำเป็น my mapping หลังจากนั้น ใหน้ กั เรยี นออกมานำ� เสนอในหวั ขอ้ ที่ไดเ้ รยี นในแตล่ ะฐาน สดุ ทา้ ยกค็ อื สรปุ ขอ้ ดแี ละขอ้ เสยี ผลท่ีไดร้ บั จากนนั้ ก็มีการ Post Test อีกครั้งหน่ึง จะเห็นได้ว่า นักเรียนท�ำคะแนนได้ดีข้ึน จากบางเร่ืองท่ีนักเรียนไม่รู้ นักเรียนไม่เข้าใจ นักเรียนก็จะมีความรู้มากขึ้น และเกิดความเข้าใจมากข้ึน ผลจากการเรียนการเข้าฐาน ในแตล่ ะฐานแต่ละกิจกรรมจะเห็นได้วา่ นักเรยี นเริ่มมีความสนกุ สนาน กลา้ พูดคุย กลา้ ซกั ถาม จากบางเรื่องท่ี เดก็ ไม่กล้าพูด ไมก่ ลา้ ถาม เคา้ ก็มีการซักถามพดู คยุ มากขึน้ ทำ� ให้มีความรสู้ ึกวา่ นกั เรียน เรียนในครง้ั นแี้ ล้ว ไม่เครยี ด แตน่ กั เรียนกล้าพดู กลา้ แสดงออก 181

คูม่ ือการเรยี นการสอนเร่อื งเพศศกึ ษาและทกั ษะชีวติ ในนักเรยี นแบบบรู ณาการ โดยชุดสอ่ื สำ� เร็จรปู ยคุ ดจิ ติ อล ในส่วนของการขยายผล หลังจากทเี่ ราได้น�ำกระบวนการของนกั เรยี นชัน้ ป.4 ป.5 ป.6 เรียนในฐาน การเรียนรู้แล้ว เราก็น�ำไปใช้ให้กับนักเรียนชั้นมัธยม โดยใช้เหมือนกันในชั่วโมงลดเวลาเรียน เพ่ิมเวลารู้ เนน้ กระบวนการ 4H ปัญหาอุปสรรค บางครั้งเดก็ ไม่กลา้ พดู กล้าถาม แนวทางไข จะใช้เกมส์เป็นส่อื ท�ำใหส้ นุกและไม่เครียด เดก็ จะกล้าถามมากขึ้น โรงเรียนบา้ นวงั ยาววทิ ยายน จ.มหาสารคาม ผลจากการนำ� คมู่ อื เร่อื งเพศศึกษา และทกั ษะชีวติ ไปใชจ้ ดั กิจกรรมการเรยี นการสอน ถงึ แมว้ ่าตวั ครู ผู้สอนจะไมไ่ ด้จบสาขาสขุ ศกึ ษา แตก่ ็สามารถสอนเร่ืองเพศศึกษาได้ เพราะในคูม่ ือจะบอกวัตถปุ ระสงค์ สาระ สำ� คญั ขัน้ ตอนในการด�ำเนินกจิ กรรม อปุ กรณแ์ ละส่อื การประเมนิ ผล บัตรค�ำ ใบงานตา่ ง ๆ ซ่งึ ช่วยให้ครูผู้ สอนง่ายต่อการจดั กิจกรรมและเกิดความม่นั ใจขึ้นในการสอน และมสี อื่ DVD animation รปู ภาพสวยงาม เร่อื ง ราวสนกุ น่าสนใจ ท�ำให้นักเรียนมีความรู้ เขา้ ใจงา่ ย เหมาะสมกับชว่ งวัยของเด็ก ซึง่ สามารถจัดกจิ กรรมไดท้ ัง้ ในชว่ั โมงวชิ าสขุ ศกึ ษา แนะแนว ลกู เสือยุวกาชาด และกิจกรรมลดเวลาเรยี นเพ่ิมเวลารู้ได้ ปัญหา/อปุ สรรค มีนักเรียนบางคนยังไม่กล้าท่ีจะถามค�ำถามเพศศึกษา เพราะคิดว่าเป็นเรื่องน่าอาย เป็นเร่ืองลับ เรอ่ื งไมส่ ุภาพ ลามก โดยเฉพาะเด็กนักเรยี นชั้นประถมศกึ ษาปที ี่ 4 แต่นกั เรยี นช้ันประถมศึกษาปีที่ 5-6 จะให้ ความสนใจมากเพราะเขาถอื วา่ เปน็ เร่ืองใกล้ตัวและเขาเริ่มมีการเปล่ียนแปลงทางดา้ นรา่ งกายทีเ่ ดน่ ชดั ข้ึน แนวทางแก้ไข ต้องท�ำให้นักเรียนรู้สึกสบายใจ ไว้วางใจท่ีจะปรึกษาปัญหาและถามเรื่องเพศศึกษา ท�ำให้นักเรียน คิดว่าเรื่องเพศศึกษาเป็นเรื่องธรรมชาติ ส่วนครูผู้สอนต้องท�ำความเข้าใจกับเน้ือหา เตรียมกิจกรรม ขั้นน�ำ เข้าสู่บทเรยี นอาจจะเป็นเกม เพลง ท่จี ะกระตนุ้ ให้นักเรยี นเกิดความสนใจมากยง่ิ ข้นึ โรงเรียนบา้ นห้วยเปลา้ อำ� เภอลานสกั จงั หวดั อทุ ยั ธานี เพศศึกษา สอนโดยบรู ณาการในรายวิชาวิทยาศาสตร์พื้นฐาน วิทยาศาสตรเ์ พิ่มเติม และขยายผล ใหค้ รผู สู้ อนวชิ าสขุ ศกึ ษาและพลศกึ ษาในโรงเรยี น นำ� ไปจดั กจิ กรรมการเรยี นรใู้ หแ้ กน่ กั เรยี นในโรงเรยี นไดศ้ กึ ษา เรียนรู้ผ่านสื่อการ์ตูนอนิเมชันท่ีน่าสนใจ ซ่ึงบางกิจกรรมอาจไม่ได้สอนครบตามกระบวนการและข้ันตอนใน ค่มู อื แต่ใชก้ ารสอนแทรกในขณะท่ที �ำการสอนวิชาหลกั กิจกรรมทกั ษะชวี ติ สอนโดยใช้คาบวชิ าแนะแนว ลูกเสอื -เนตรนารี และกจิ กรรมลดเวลาเรียนเพิม่ เวลารู้ โดยสอนได้เต็มตามรูปแบบและกระบวนการในค่มู ือ ซึ่งเปน็ แนวทางทด่ี ี ท�ำให้สามารถน�ำไปใชใ้ นการ จัดกิจกรรมใหแ้ ก่นักเรยี นเกิดการเรยี นรไู้ ดเ้ ปน็ อย่างดี 182

Hand Book for Integrated Sex Education and Life Skills With Digital Media Tools for Youth ผลการจดั กจิ กรรมการเรยี นการสอน เพศศกึ ษา นกั เรยี นเกดิ การเรยี นรู้อยา่ งมีความสุขและมีความเขา้ ใจในเร่ืองเพศศกึ ษาได้อย่างดีมาก เนื่องจากมีสื่อดจิตอลท่ีเร้าความสนใจและให้ความรู้ได้อย่างชัดเจน นักเรียนกล้าท่ีจะซักถามความสงสัยใน เรื่องเพศซ่ึงอาจไม่กล้าถามผู้ปกครอง เม่ือครูน�ำส่ือไปบูรณาการในการเรียนการสอนจึงท�ำให้กล้าถามในสิ่งท่ี อยากรู้ และน�ำไปใช้ในชวี ิตประจ�ำวันได้เปน็ อยา่ งดี กิจกรรมทักษะชีวิต นักเรียนเรียนรู้ได้อย่างสนุกสนาน เร่ืองจากในคู่มือมีสถานการณ์จ�ำลองท่ี ให้นักเรียนได้ฝึกคิดโดยจ�ำลองเหตุการณ์ว่าถ้าตนเองอยู่ในสถานการณ์แบบต่าง ๆ จะแก้ปัญหาได้อย่างไร ซ่ึงเป็นการฝกึ ใหน้ กั เรียนเกิดทกั ษะต่าง ๆ ทจี่ ะท�ำใหต้ นเองและผู้อนื่ ไม่เดือดร้อน สามารถอยรู่ ่วมกันในสังคม ไดอ้ ย่างปกติสุข ปัญหา / อปุ สรรค และแนวทางแกไ้ ข ปัญหา / อุปสรรค การบวนการจดั การเรียนรู้ในคมู่ ือจะใชเ้ วลา 50-60 นาที ซงึ่ บางครงั้ ไม่สามารถ สอนได้เต็มรูปแบบ เนื่องจากเวลาในการจัดการเรียนการสอนตามตารางท่ีมีอยู่ค่อนข้างแน่นและต้องสอน ให้จบตามวตั ถปุ ระสงค์ในรายวิชาทีต่ นเองรบั ผดิ ชอบ และในคู่มือไม่มีใบงานแนบมาให้ แนวทางการแกไ้ ข บูรณาการเน้อื หาเก่ยี วกบั เพศศึกษาในรายวิชาพน้ื ฐานโดยใหน้ กั เรียนดูคลปิ จาก สื่ออนิเมชันแล้วซักถามข้อสงสัย ซ่ึงจะใช้เวลาประมาณ 20 นาที ส่วนใบงานใช้วิธีพิมพ์ตามคู่มือแจกให้ นกั เรียนทกุ คนไดล้ งมือทำ� ดว้ ยตนเอง จะทำ� ให้เกิดการเรียนร้ไู ดด้ ียิง่ ข้ึน โรงเรียนชุมชนบ้านศาลาดา่ น จังหวดั กระบ่ี ส�ำหรับการน�ำคู่มือการเรียนการสอนเรื่องเพศศึกษาและทักษะชีวิตในนักเรียนแบบบูรณาการ ไปใช้น้ันทางโรงเรียนชุมชนบ้านศาลาด่าน อ�ำเภอเกาะลันตา จังหวัดกระบ่ีได้น�ำไปบูรณาการสอนกับวิชา สขุ ศึกษาของนกั เรยี นชนั้ มัธยมศกึ ษาตอนตน้ สอนโดย อ.ประเสรฐิ สำ� พันธ์ แตก่ อ่ นที่น�ำคู่มอื ไปใช้ในการเรยี น การสอนไดน้ น้ั ทางโรงเรยี นโดยผอู้ ำ� นวยการโรงเรยี นไดท้ ำ� การประชมุ คณะกรรมการสถานศกึ ษาเพอ่ื ขออนมุ ตั ิ การสอนเรื่องเพศศกึ ษาและทกั ษะชีวติ ในนกั เรียนแบบบรู ณาการก่อน เพราะโรงเรยี นชุมชนบา้ นศาลาด่านเป็น โรงเรยี นพหุวัฒนธรรมคอื มีหลายศาสนา คือศาสนาพุทธประมาณ 58 % ศาสนาอิสลามประมาณ 41% และ อ่นื ๆ อกี 1 % และทางคณะกรรมการสถานศกึ ษาก็อนุมัติใหท้ างโรงเรยี นทำ� การเรียนการสอนได้ จากผลการ เรยี นการสอนตามคมู่ อื ปรากฏวา่ นกั เรยี นใหค้ วามสนใจดมี ากเกนิ คาดทำ� ใหก้ ารเรยี นการสอนสนกุ สนานแตแ่ ฝง ไปดว้ ยความรคู้ วามเขา้ ใจไดเ้ ปน็ อยา่ งดที ำ� ใหน้ กั เรยี นมที กั ษะในการปฏบิ ตั ติ นไดอ้ ยา่ งถกู วธิ แี ละมคี วามมนั่ ใจใน ตนเองมากย่ิงข้นึ สังเกตจุ ากการกลา้ ซักถามกลา้ เปดิ ใจคยุ กับเพอื่ นและครผู ูส้ อนในเรื่องต่าง ๆ ทตี่ ัวเองยังไม่ เข้าใจรวมท้ังยังกล้าท�ำกิจกรรมเพ่ิมมากข้ึนอีกด้วยถึงแม้จะมีการเขินๆบ้างเป็นบางครั้ง สรุปผลการสอนตาม คู่มือการเรียนการสอนเรอ่ื งเพศศึกษาและทักษะชีวติ ในนักเรยี นแบบบูรณาการมคี วามส�ำรจ็ ตามวตั ถปุ ระสงค์ที่ วางไว้ในแต่ละกจิ กรรม. ปญั หาอุปสรรค มีบ้างเชน่ นกั เรียนหญงิ บางคนยังเขนิ อายในการเรยี นกจิ กรรมบางกิจกรรม แตพ่ อไดเ้ รียนจริงแลว้ นักเรียนกเ็ ข้าใจวา่ มันคอื ธรรมชาตทิ ี่ต้องเกดิ ข้ึนกบั ทกุ คน 183

คูม่ ือการเรยี นการสอนเรอ่ื งเพศศึกษาและทกั ษะชีวติ ในนักเรยี นแบบบรู ณาการ โดยชุดส่อื สำ� เร็จรปู ยคุ ดิจิตอล แนวทางแก้ไข ทำ� ให้นกั เรยี นคิดวา่ เรื่องเพศศึกษาเป็นเรอ่ื งธรรมชาติ มีการเล่นเกมส์ และดVู DO ค. ระดับชน้ั มธั ยมศกึ ษาตอนปลาย โรงเรยี นวงั กระแสวิทยาคม ต�ำบลบา้ นผึ้ง อำ� เภอเมอื งนครพนม จังหวัดนครพนม น�ำไปไช้บูรณาการสอนในรายวิชาสุขศึกษา ซ่ึงทางโรงเรียนเป็นโรงเรียนท่ีเข้าร่วมโครงการจัดการ รอบร้ดู ้านสุขภาพรว่ มกับกรมอนามัย และเป็นโรงเรยี นทด่ี �ำเนินการโรงเรยี นสง่ เสริมสขุ ภาพระดับเพชร จึงน�ำ คู่มือการสอนเพศศึกษาและทักษะชีวิต ไปใช้ร่วมกับรายวิชาสุขศึกษาต้ังแต่ชั้นมัธยมศึกษาปีท่ี 1-6 โดยมี ครูผูส้ อนจ�ำนวน 2 คน แบง่ หน้าทีก่ ันระหวา่ งชนั้ มธั ยมศึกษาตอ้ นต้นกบั มัธยมศกึ ษาตอนปลาย การนำ� ไปบูรณาการสอนในกจิ กรรมพฒั นาผูเ้ รียน เช่น ในการจดั กิจกรรมการเรียนการสอนลูกเสอื กับยุวกาชาด โดยผู้ก�ำกับลูกเสือและยุวกาชาดได้น�ำคู่มือการสอนเพศศึกษาไปใช้สอนลูกเสือท้ังสามัญและ วิสามัญ ท�ำให้การจัดการเรียนการสอนท่ีสอดแทรกเพศศึกษาและทักษะชีวิตเข้าไปเสริมความรู้และทักษะให้ นักเรยี นมคี วามรูแ้ ละทักษะเพ่มิ มากขึน้ เปน็ เกาะป้องกันตนเองไปอกี ทางหนึ่ง การน�ำคู่มือเพศศึกษาและทักษะชีวิตไปใช้สอนในกิจกรรมลดเวลาเรียนเพิ่มเวลารู้ ซ่ึงสัปดาห์หน่ึง มี 4 วนั ๆ ละ 1 ชม. ทางโรงเรียนได้จดั กิจกรรมลดเวลาเรยี นเพ่มิ เวลาร้ดู ้านความรู้สขุ ภาพครจู ึงได้นำ� ค่มู ือ การสอนเพศศึกษาและทกั ษะชีวติ เขา้ ไปสอนเพิม่ เติมต้งั แต่ช้นั ม.1-6 โดยใชส้ อนเวยี นไปจนครบทุกระดบั ชั้น ปญั หาอุปสรรค 1. นักเรยี นบางคนได้รบั ความรู้และทักษะเปน็ อย่างดีแต่พฤติกรรมไม่เปล่ียน 2. สอื่ การเรยี นการสอนประเภทการต์ นู เหมาะสำ� หรบั นกั เรยี น ประถมและมธั ยมตน้ สว่ นมธั ยมปลาย เขาไมค่ อ่ ยสนใจแต่เปน็ หนังสัน้ เขาจะใหค้ วามสนใจมากกว่า แนวทางแกไ้ ข หาตัวอย่างกรณีศึกษามาให้นักเรียนช่วยกันหาแนวทางแก้ไขและเน้นย้�ำถึงผลเสียของการตั้งครรภ์ ก่อนวยั อนั ควร และหาหนงั สนั้ มาเพมิ่ เติมเพ่ือให้นักเรียนเรียนตามความสนใจ รายชอ่ื โรงเรยี นทีเ่ ข้ารว่ มโครงการ จำ� นวน 37 โรงเรียน 23 จังหวัด 1. บัวหลวงวทิ ยาคม จงั หวดั บรุ ีรัมย์ 2. วัดนางสาว (ถาวรราษฎร์บำ� รงุ ) จังหวดั สมทุ รสาคร 3. สมุทรสาครวทิ ยาลัย จังหวดั สมทุ รสาคร 4. บ้านหว้ ยน�ำ้ ขาว จงั หวัดกาญจนบุรี 5. ทา่ มว่ งราษฎร์บำ� รุง จงั หวดั กาญจนบรุ ี 6. บา้ นบึงเนยี มบงึ ใครน่ ่นุ ท่าหิน จังหวัดขอนแก่น 184

Hand Book for Integrated Sex Education and Life Skills With Digital Media Tools for Youth 7. ขอนแกน่ วทิ ยายน จังหวดั ขอนแก่น 8. ปทุมวิทยากร จงั หวัดอุลบราชธานี 9. หกสิบพรรษา จงั หวัดอลุ บราชธานี 10. อนุบาลปางมะผา้ จงั หวดั แม่ฮ่องสอน 11. บา้ นวังเกษตร จงั หวัดอุทัยธานี 12. สว่างอารมณ์วทิ ยาคม จังหวัดอุทยั ธานี 13. บ้านตาวประถมวิทยา จงั หวดั ตาก 14. สรรพวิทยาคม จังหวัดตาก 15. หน้าพระลาน (พิบูลย์สงเคราะห์) จังหวัดสระบรุ ี 16. สระบรุ ีวิทยาคม จังหวดั สระบรุ ี 17. ประจิณราษฎรบำ� รงุ จังหวดั ปราจีนบรุ ี 18. โรงเรียนชมุ ชนวดั หนองจวง จังหวดั ปราจีนบรุ ี 19. ราชประชานเุ คราะห์ 31 จังหวัดเชยี งใหม่ 20. บ้านกกดู่ จังหวัดเลย 21. ผาอนิ ทรแ์ ปลงวิทยา จงั หวดั เลย 22. บา้ นหนองเขิน จังหวดั ชลบรุ ี 23. ทุ่งศขุ ลาพทิ ยา “กรงุ ไทยอนุเคราะห”์ จังหวดั ชลบรุ ี 24. บ้านลาดกระเชอ (ครุ รุ าษฎร์ชวู ิทย)์ จังหวัดสกลนคร 25. สกลราชวิทยานุกลู จงั หวดั สกลนคร 26. พานพทิ ยาคม จังหวดั เชยี งราย 27. บ้านแมก่ า จังหวัดพะเยา 28. วชิ ติ สงคราม จงั หวัดภเู ก็ต 29. บา้ นจะรงั ตาดง มิตรภาพที่ 175 จังหวดั ยะลา 30. คณะราษฎรบ�ำรุง จังหวัดยะลา 31. โรงเรียนวดั ไทรงาม จงั หวัดพัทลงุ 32. ขุนทะเลวิทยาคม จังหวัดนครศรธี รรมราช 33. ราชประชานุเคราะห์ 57 จงั หวดั เพชรบูรณ์ 34. วัดม่วงคัน จังหวดั อ่างทอง 35. โพธิ์ทอง “จินดามณี” จังหวัดอ่างทอง 36. บางบวั (เพ่งตง้ั ตรงจติ รวทิ ยาคาร) จงั หวัดกรุงเทพมหานคร 37. วัดนวลนรดิศ จงั หวดั กรุงเทพมหานคร 185

คูม่ ือการเรยี นการสอนเร่อื งเพศศกึ ษาและทกั ษะชีวิตในนักเรยี นแบบบรู ณาการ โดยชุดสอ่ื ส�ำเรจ็ รปู ยคุ ดจิ ิตอล ภาพกจิ กรรมของโรงเรยี นตา่ งๆ ทีเ่ ข้ารว่ มโครงการ จ�ำนวน 37 โรงเรียน 23 จังหวัด 1. บวั หลวงวทิ ยาคม จงั หวดั บรุ ีรมั ย์ 2. วดั นางสาว (ถาวรราษฎรบ์ ำ� รงุ ) จงั หวัดสมุทรสาคร 3. สมุทรสาครวิทยาลยั จงั หวัดสมทุ รสาคร 4. บ้านห้วยน�ำ้ ขาว จงั หวดั กาญจนบรุ ี 5. ท่าม่วงราษฎร์บำ� รงุ จงั หวัดกาญจนบุรี 186