บริหารแบบไม่บริหาร

1



3



5



7

คำำ�นำำ� “บริิหาร” เป็น็ คำ�ำ บาลีี แปลว่่า นำำ�ไปรอบด้้าน ความหมาย ก็ค็ ือื “นำ�ำ ไปทั้้�งองค์ก์ ร” คำ�ำ ว่า่ “นำ�ำ ไปทั้ง้� องค์ก์ ร” ชี้ช�้ ััดอยู่แ�่ ล้ว้ ว่า่ ไม่ท่ ิ้้ง� อะไรและใคร ไว้้ข้้างหลััง คำ�ำ ว่่า “ไม่่ทิ้้�งอะไรไว้้ข้้างหลััง” หมายถึึง ไม่่ทิ้้�งปััญหาไว้้ ข้้างหลััง องค์์กรเดิินหน้้าไปสำำ�เร็็จ ไม่่สำำ�เร็็จ ดีี ไม่่ดีี ให้้เป็็นไปตาม เหตุปุ ัจั จััย แต่ต่ ้้องไม่่ทิ้้�งปัญั หาไว้เ้ ป็น็ ภาระให้้คนรุ่�นหลัังมากเกิินไป คำ�ำ ว่่า “ไม่่ทิ้้�งใครไว้้ข้้างหลััง” หมายถึึง ไม่ม่ ีีพวกเรา ไม่ม่ ีี พวกเขา ไม่แ่ บ่่งแยกดีี ไม่ด่ ีี เก่่ง ไม่เ่ ก่ง่ ทุกุ คนต้อ้ งไปด้ว้ ยกัันทั้ง�้ หมด ด้ว้ ยภาระหน้า้ ที่่ม� ีีขอบเขตกว้า้ งและมากด้ว้ ยปริิมาณ ผู้บ�้ ริหิ ารจึึงควรบริิหารจิิตเจริญิ ปัญั ญาอยู่�เ่ นืืองๆ ให้้มีคี วามงอกงามครบถ้ว้ นทุกุ ด้า้ น จิิตกว้้างเหมือื นกัับท้อ้ งฟ้า้ นภากาศ จิติ หนัักแน่่นเหมือื นปฐพีี จิติ เย็็นสงบนิ่่ง� เหมือื นน้ำ��ำ ในมหานทีี จิติ ยืืดหยุ่�นเหมืือนกระสอบหนัังแมว จิติ เข้ม้ แข็็งกล้า้ แกร่ง่ เหมืือนภููเขาศิลิ าแท่่งทึึบ

สติิสััมปชััญญะเป็็นสััมมาทิิฏฐิิเป็็นนิจิ นิริ ัันดร์์ มีี “ศาสตร์์ - ปััญญา” เป็น็ เหมืือนปีกี ขวา มีี “ศิลิ ป์์ - ศรััทธา” เป็็นเหมืือนปีกี ซ้้าย นำำ�พาวิหิ คเหิินฟ้า้ ล่่องในนภากาศที่่�ไร้้ขอบเขต คำ�ำ ว่่า “ดีี - ไม่่ดีี” ควรรู้้�ไว้้แต่่ไม่่ควรพููดถึึงมาก คำ�ำ ว่่า “ชอบ - ไม่ช่ อบ” ควรเก็บ็ ไว้ภ้ ายใน หน้า้ ที่่ก� ารงานควรยึดึ อุเุ บกขาเป็น็ ที่่�ตั้้�ง “ง่า่ ย - ยาก, ปััญหา - ไม่ม่ ีีปัญั หา”ย่อ่ มมีีเป็็นธรรมดา ให้้มั่น� คงทำ�ำ หน้า้ ที่่�ด้้วยกุศุ ลเจตนาอยู่เ่� นืืองๆ อย่า่ งไรเสีีย ชีวี ิิตกัับงานก็เ็ ป็็นวััฏจัักรที่่�ไม่รู่้�จบ ผู้บ�้ ริหิ ารจากยุคุ สู่�่ ยุคุ จากรุ่่�นสู่�่รุ่�น ทดแทนกัันต่อ่ เนื่่อ� ง บริหิ ารงานเสร็จ็ สิ้�นส่ว่ นหนึ่่ง� แล้้วส่่งต่่อไปอีีกส่่วนหนึ่่�ง “ไม่ม่ ีีใครทำำ�เสร็จ็ ได้ท้ ุุกอย่่างในชีวี ิิตนี้้�” นี่่�คืือ หลัักคิดิ ของผู้บ�้ ริิหาร 9



11

๑ ธรรมชาติขิ องงานบริหิ าร งานบริหิ ารเป็น็ ศิลิ ปะล้ว้ นๆ

“ศิิลปะ” คืือ ไม่่มีีรููปแบบ ไม่่มีีสููตรสำำ�เร็็จ ไม่่มีีขอบเขต ไม่่ใช่่นั่่�นไม่่ใช่่นี่่� ไม่่มีีหนึ่่�งสองสามสี่�ห้้า ไม่่มีีกำำ�หนดแน่่นอน หลััก ปรััชญาบอกว่า่ “เป็น็ จิติ วิสิ ััยล้ว้ นๆขึ้น� อยู่่�กับอารมณ์์ ณ ขณะนั้น้� ณ เวลานั้น�้ ” ในการวาดรููปถ้า้ บอกว่า่ ต้อ้ งเริ่ม� จากตรงนี้้แ� ล้ว้ ไปที่่ต� รงนี้้� จบที่่ต� รงนี้้ � รููปที่่ว� าดขึ้้น� มานั้น�้ ไม่่ใช่ศ่ ิิลปะ เป็็นเพีียงรููปหนึ่่ง� เท่า่ นั้้�น รููปเป็น็ ที่่�ศิิลปะต้อ้ งวาดขึ้้น� มาด้ว้ ยจิติ ว่่างจริงิ ๆ ไม่่มีขี ีดี คั่่�นเขตแดน งานบริิหารก็็เช่่นเดีียวกััน ที่่�บอกว่่าเป็็นศิิลปะล้้วนๆ ก็เ็ พราะว่า่ ไม่ม่ ีีสููตรสำำ�เร็็จ นาย ก.บริหิ ารบริิษััทนี้้ป� ระสบความสำำ�เร็จ็ ถามว่่า “ใช้ส้ ููตรไหน ?” นาย ก.อาจจะบอกว่า่ “ใช้ส้ ููตรนั้น�้ สููตรนี้้”� ซึ่่ง� ความจริงิ แล้ว้ ไม่่ใช่่เลย ไม่่มีีสููตรนั้�้นสููตรนี้้� ถ้้าเป็็นสููตรจริิง ๆ ลองให้้นาย ก.ไป บริิหารอีกี บริษิ ััทหนึ่่�ง รัับประกัันได้ไ้ หมว่า่ จะสำำ�เร็จ็ ? รัับประกัันไม่่ได้้เลย ไม่ม่ ีีอะไรเป็น็ หลัักประกัันความสำำ�เร็็จ คำ�ำ ว่่า “สููตร” หมายถึึงสำ�ำ เร็็จรููป เช่่น สููตรอาหารต่่างๆ ใครปรุงุ อาหารตามสููตรนั้น้� ก็ไ็ ด้อ้ าหารตามนั้น�้ รสชาติอิ าจแตกต่า่ ง กัันบ้า้ ง แต่ก่ ็ส็ ำ�ำ เร็จ็ เป็็นอาหารชนิิดนั้้น� ตามสููตรนั้�้น 13

ดัังนั้�้น การบริิหารไม่่มีีสููตร ผู้�้บริิหารคนเดิิมทำำ�งานอยู่�่ที่� บริิษััทเดิิมจะใช้้วิิธีีการบริิหารแบบเดิิมๆ ก็็ไม่่ได้้ ต้้องปรัับเปลี่่�ยน ไปเรื่�อยตามสถาน จะบอกว่่า บริิษััทมีีวััฒนธรรมองค์์กรแบบนี้้�ก็็ ต้้องบริหิ ารแบบนี้้ � คงไม่ใ่ ช่่ ที่่บ� อกว่า่ “องค์ก์ รที่่ด� ีตี ้อ้ งมีมี ิชิ ชั่่น� วิชิั่น� และแผนยุทุ ธศาสตร์์ เพื่่อ� ไปสู่�่ วิชิั่�นนั้�น้ ชััด” จริิงไหมที่่�บอกว่่าเมื่ �อมีีมิิชชั่่�นและวิิชั่�นชััดก็็จะทำ�ำ ให้้การ ทำ�ำ งานสำำ�เร็็จ ? จริิงส่ว่ นหนึ่่�ง แต่ไ่ ม่ใ่ ช่่ทั้ง�้ หมด เพราะอย่า่ งไรเสียี มิชิ ชั่่น� และวิชิั่น� ก็เ็ ป็น็ เพียี งนามธรรม เป็น็ ความคิิดที่่�แม้้จะเขีียนออกมาเป็็นข้้อความก็็ยัังเป็็นนามธรรมอยู่�่ นั่่น� เอง ศิลิ ปะในการขัับเคลื่่�อนองค์ก์ รไปสู่่�เป้า้ หมายจึงึ สำำ�คััญที่่�สุดุ ที่่บ� อกว่า่ ต้อ้ งหาคนเก่่งๆมาไว้ใ้ นองค์์กรเยอะๆ บางงานใช้ค้ นเก่ง่ ทำำ�ไม่่สำำ�เร็็จ ใช้้คนไม่่ค่่อยเก่ง่ ทำ�ำ กลัับสำำ�เร็็จ บางงานใช้้คนไม่เ่ ก่่งทำ�ำ ยิ่ง� ทำำ�ยิ่่ง� เลอะเทอะ ต้อ้ งใช้ค้ นเก่่งทำ�ำ เท่า่ นั้้�น ดัังนั้น้� ศิลิ ปะในการสั่่ง� การ กำ�ำ กัับ ดููแล ติดิ ตาม ตรวจสอบ นี่่�สำ�ำ คััญมากจะสั่�งการ กำ�ำ กัับ ดููแล ติิดตาม ตรวจสอบแบบทื่่�อๆ ก็ไ็ ม่ส่ ำ�ำ เร็็จอีกี เหมืือนกัันต้อ้ งมีีศิลิ ปะทุกุ ขั้น�้ ตอน

ซึ่ง� ก็บ็ อกไม่ไ่ ด้อ้ ีกี เช่น่ กัันว่า่ จะทำำ�อย่า่ งไร ในการสั่่ง� งาน กำ�ำ กัับ ดููแล ติดิ ตาม ตรวจสอบนั้น�้ วิธิ ีกี ารที่่ใ� ช้ก้ ัับบางคน บางกรณีแี ตกต่า่ งกัันไป บางกรณีเี ล่่นบทขึงึ ขััง ตีหี น้า้ ยัักษ์์ใส่่ บางกรณีีต้้องทำำ�เสีียงอ่่อนเสีียงหวาน อ้้อนเหมืือนกัับ พระเอกลิิเก บางกรณีีต้อ้ งตีีหน้า้ เศร้้าเล่่าความหลััง บางกรณีตี ้้องทำ�ำ เป็น็ นิ่่ง� ๆ เหมือื นพระเตมียี ์ใ์ บ้้ บางกรณีตี ้้องเล่น่ หลายๆบทผสมกัันไป บทบาทเป็น็ เจ้้านายบ้้าง บทบาทเป็็นเพื่่อ� นร่่วมงานบ้้าง ชวนกัันไปเฮฮาร้อ้ งรำำ�ทำำ�เพลงในโอกาสต่่างๆ บอกไม่ไ่ ด้้ว่่ากรณีไี หนกัับคนไหนต้อ้ งเล่น่ บทไหน เป็็นศิลิ ปะล้ว้ นๆ อย่่างแท้้จริงิ สำำ�หรัับเรื่�องบริิหาร สมััยหนึ่่ง� พระพุทุ ธเจ้า้ ตรััสถามนายเกสีคี นฝึกึ ม้า้ ว่า่ “ดููก่อ่ น นายเกสี ี ท่า่ นมีชีื่อ� เสีียงด้า้ นการฝึึกม้า้ ท่่านมีวี ิิธีฝี ึึกม้า้ อย่า่ งไร ?” นายเกสีีกราบทููลว่่า “ข้้าพระองค์์ฝึึกด้้วยวิิธีีละมุุนละม่่อม บ้า้ ง ด้้วยวิิธีีรุุนแรงบ้า้ ง ด้ว้ ยวิธิ ีีผสมผสานกัันทั้ง�้ ละมุนุ ละม่่อมและ รุนุ แรงบ้า้ ง” พระพุทุ ธเจ้้าตรััสถามต่อ่ ไปว่่า “ถ้้าฝึึกด้้วยวิิธีีอย่่างใดอย่่าง หนึ่่ง� ใน ๓ วิิธีีแล้้วไม่ส่ ำ�ำ เร็จ็ ท่า่ นทำำ�อย่า่ งไร ?” นายเกสีกี ราบทููลว่่า “ข้้าพระองค์ก์ ็็ฆ่่ามัันเสียี ” 15

ฟังั ดููแล้้วเหมืือนจะโหดไปหน่่อย แต่่ข้้อคิิดที่่�ได้้จากวิิธีีการฝึึกม้้าของนายเกสีีก็็คืือ การ ประยุกุ ต์ใ์ ช้ว้ ิธิ ีกี ารฝึึกม้า้ ไปตามธรรมชาติขิ องม้า้ ไม่ย่ ึดึ ติดิ วิธิ ีกี ารใด วิธิ ีกี ารหนึ่่ง� นี่่ค� ือื ศิลิ ปะ ไม่ม่ ีีสููตรแน่น่ อนตายตััว กัับม้า้ บางตััวใช้้วิิธีีละมุุนละม่่อม กัับม้า้ บางตััวใช้้วิธิ ีรี ุุนแรง กัับม้า้ บางตััวใช้ว้ ิธิ ีผี สมผสาน พระพุุทธเจ้้าก็็ทรงสอนคนเหมืือนกัับที่่�นายเกสีีฝึึกม้้า แต่ค่ ำำ�ว่่า “เราก็ฆ็ ่า่ เขาเสีีย” ที่่พ� ระพุุทธเจ้า้ ตรััสนั้�น้ หมายถึงึ ปล่อ่ ย ไปตามยถากรรม ไม่่อบรมสั่�งสอน ตรงกัับคำำ�ไทยโบราณว่่า “ตััดหางปล่อ่ ยวััด” นั่่น� เอง วิิธีีละมุุนละม่่อมก็็คืือใช้้ไม้้นวม เอารางวััลมาเป็็นแรงจููงใจ ทำำ�ดีี วิธิ ีรี ุนุ แรงก็ค็ ือื ใช้ไ้ ม้แ้ ข็ง็ เอาการลงโทษมาขู่ใ�่ ห้ห้ วาดกลััวเพื่่อ� ละเว้้นทำ�ำ ชั่่ว� วิธิ ีีผสมผสานก็ค็ ืือใช้ไ้ ม้้นวมและไม้แ้ ข็็งควบคู่่�กันไป ทั้ง้� สร้า้ งแรงจููงใจเชิงิ บวกคือื ให้ร้ างวััลและสร้า้ งแรงจููงใจเชิงิ ลบคืือการลงโทษ

งานบริหิ ารจึึงไม่่มีีสููตรสำ�ำ เร็็จ ต้อ้ งปรัับปรุุงสููตรตลอดเวลา กัับนาย ก.ใช้ส้ ููตรนี้้ก� ็็ไม่่ได้ห้ มายถึงึ ว่่าต้้องใช้ส้ ููตรนี้้�ตลอดเวลา เวลา เปลี่่ย� น สถานที่่เ� ปลี่่�ยน งานเปลี่่�ยน บริิบทเปลี่่ย� น สููตรการบริิหาร ก็็ต้อ้ งเปลี่่�ยนด้ว้ ย ถามว่า่ “เปลี่่�ยนสููตรแล้ว้ งานสำ�ำ เร็็จไหม ?” บอกไม่ไ่ ด้้ว่่าจะสำ�ำ เร็จ็ หรือื ไม่ส่ ำำ�เร็จ็ ไม่ม่ ีีอะไรเป็น็ เครื่่อ� งรัับ ประกัันความสำ�ำ เร็จ็ นัักบริหิ ารจึงึ มีีหน้า้ ที่่ห� ลัักคือื ผสมสููตรเพื่่อ� การบริิหาร ผสมแล้ว้ ผสมเล่่าก็ไ็ ม่ป่ ระสบความสำำ�เร็็จ ก็็ไปทำ�ำ งานอย่่างอื่น� ไม่ต่ ้อ้ งหมกมุ่่�นจริงิ จัังจนกู่ไ�่ ม่ก่ ลัับ ไม่ป่ ระสบความสำ�ำ เร็จ็ ในฐานะผู้�้บริิหาร ก็ป็ ระสบความสำ�ำ เร็จ็ ในฐานะอื่น� ได้้ 17



“องค์ก์ รที่่�ดีี ต้้องมีีมิชิ ชั่น่� วิชิ ั่น่� และแผนยุุทธศาสตร์เ์ พื่�่อไปสู่�่วิชิ ั่น่� นั้้น� ชััด ” 19

๒ วิิธีบี ริหิ ารเรียี นได้้ จากชีวี ิิตการทำ�ำ งานจริิง งานบริิหารสอนกัันไม่่ได้้

วิิชาเอกด้้านบริิหารที่่�สอนกัันในมหาวิิทยาลััยต่่างๆนั้้�น เป็็นหลัักวิิชาบริิหาร ไม่่ใช่่งานบริิหาร ต้้องแยกเป็็น ๒ ส่่วน คืือ วิิชาบริิหารกัับงานบริิหาร วิิชาการสอนกัันในห้้องสีีเหลี่ �ยม สอนบนกระดาน รู้้�กัันเพีียง ๒ ฝ่่ายคืือฝ่่ายอาจารย์์ผู้้�สอนกัับ ฝ่่ายนิิสิิตนัักศึึกษาผู้�้เรีียน ส่่วนงานบริิหารก็็คืือทำำ�ที่่�ที่่�โต๊๊ะในห้้อง ทำำ�งาน เกี่�ยวข้้องกัับหลายฝ่่าย ที่่�บอกว่่าใช้้ทฤษฎีี POSDCORB (Planning-วางแผน, Organizing-จััดองค์ก์ าร, Staffing-จััดทีมี งาน, Directing-สั่�งการ, Co-Ordinating-ประสานดำ�ำ เนิินงาน, Reporting-สรุปุ ผลงาน และ Budgeting-จััดทำ�ำ งบประมาณ) บ้า้ ง ทฤษฎีี PDCA (Plan-วางแผน, Do-ปฏิิบััติิ, Check- ตรวจสอบผลและ Act - ลงมือื ทำ�ำ ) บ้้าง เหล่่านี้้�เป็็นเพีียงหลัักการ ยัังไม่่ถึึงขั้้�นเป็็นวิิธีีการด้้วยซ้ำ��ำ เอาทฤษฎีีที่่�สอนกัันในห้้องสี่�เหลี่�ยม ไปใช้ใ้ นห้อ้ งทำำ�งาน ไม่่รู้�ว่่าจะได้้ผลหรืือไม่่ ? จึงึ พอสรุุปได้ใ้ นชั้�้นนี้้�ว่่า “งานบริิหารสอนกัันไม่ไ่ ด้้” เมื่�อสอนกัันไม่ไ่ ด้้ เรียี นรู้�จากกัันก็็ไม่แ่ น่่จะได้้ บอกกัันไม่ไ่ ด้้ อย่่างนี้้� ทำำ�อย่า่ งไรจึงึ จะทำ�ำ งานบริิหารเป็น็ ? มีอี ยู่่� ๓ เรื่�องที่่�จะทำำ�ให้บ้ ริิหารเป็น็ 21

เรื่อ� งที่่� ๑ ประสบการณ์์ ให้ห้ มั่น� ดููตััวอย่า่ งความสำ�ำ เร็จ็ หมั่น� สัังเกต สั่่ง� สมประสบการณ์ใ์ ห้ม้ าก นั่่น� คือื จะบริหิ ารองค์ก์ รใดก็ต็ ้อ้ ง เรียี นรู้�งานในองค์ก์ รนั้น�้ ทุุกอย่่าง เรื่อ� งที่่� ๒ รู้้�จัักคิดิ ใคร่ค่ รวญถ้ว้ นถี่� (โยนิโิ สมนสิกิ าร) ฝึกึ นิสิ ััย คิดิ เป็น็ ระบบ คิดิ ย้อ้ นอดีตี เชื่อ� มกัับปััจจุบุ ัันแล้้วโยงไปอนาคต คิดิ ครบวงจร เรื่�องที่่� ๓ สำำ�นึึกมโนธรรม จริิงอยู่่�แม้้จะมีีกัันอยู่�่แล้้วโดย ธรรมชาติิแต่ก่ ็ต็ ้อ้ งปลููกฝัังความรู้้�สึกผิิดชอบชั่ว� ดีใี ห้ม้ั่น� คง ที่่ส� ำำ�คััญ คืือมีนี ิสิ ััยรัับผิดิ รัับชอบไปในขณะเดียี วกััน งานบริิหารต้อ้ งอาศััยประสบการณ์์ จบปริญิ ญาด้า้ นการบริิหาร เกีียรตินิ ิยิ มอัันดัับ ๑ ไม่่ได้้เป็น็ หลัักประกัันว่า่ จะทำำ�งานบริหิ ารเก่ง่ ตรงกัันข้้าม จบปริิญญาด้้านการบริิหารด้้วยเกรดเฉลี่�ย ๒.๐๐ อาจเก่่งงานบริหิ ารอย่่างหาตััวจัับยากก็ไ็ ด้้ มีใี ห้้เห็็นทั่่�วไป ผู้บ�้ ริหิ ารจึงึ ต้อ้ งมีปี ระสบการณ์ ์ นี่่ค� ือื สิ่ง� จำ�ำ เป็น็ ที่่ส� ุดุ จะเป็น็ ประสบการณ์์ในองค์์กรเดีียวกัันกัับที่่�ตััวเองเป็็นผู้�้บริิหารหรืือมา จากองค์ก์ รอื่่�นก็ไ็ ด้ ้ ประสบการณ์ท์ ี่่ผ� ่า่ นมาจะเป็็นบทเรียี นสำ�ำ หรัับ ประยุกุ ต์์ใช้้ในการทำำ�งาน ไม่ม่ ีปี ระสบการณ์์ ไม่ม่ ีีผู้�้บริหิ ารที่่�ดีี ไม่ม่ ีีประสบการณ์์ ไม่ม่ ีีความสำำ�เร็็จในชีีวิิตผู้�บ้ ริิหาร ไม่ม่ ีปี ระสบการณ์์ จะลำำ�บากมากในการบริหิ ารงาน

จำำ�ไว้้เป็็นเบื้้�องแรกเลย ... ถามว่่า “แล้้วเรียี นวิชิ าบริหิ ารไปทำำ�ไม ?” เรีียนวิิชาบริิหารเพื่่�อให้้เกิิดแนวคิิดเชิิงบริิหาร นี่่�คืือวััตถุุประสงค์์ จริงิ ๆ อาจารย์ส์ อนวิชิ าบริหิ ารควรยึดึ หลัักว่า่ “สอนศิษิ ย์จ์ บปริญิ ญา ด้้านการบริิหารก็็เพื่่�อให้้เกิิดแนวคิิดเชิิงบริิหาร ถ้้าจบปริิญญาแล้้ว ไม่่เกิิดแนวคิิดเชิิงบริิหาร ก็็ควรแนะนำำ�ศิิษย์์ไม่่ให้้ไปทำำ�งานบริิหาร ควรแนะนำ�ำ ให้้ไปทำ�ำ อย่่างอื่น� ” วิิชาบริหิ ารพููดถึึงทฤษฎีี 4 Ms:Man, Money, Material and Management แต่่เวลาไปทำ�ำ งานจริงิ ๆ คนละเรื่อ� งกััน บางทีมี ีีครบทั้้ง� ๔ เอ็ม็ แต่ท่ ีมี งานไม่่ค่อ่ ยดีี วััสดุอุ ุุปกรณ์ไ์ ม่่ เหมาะกัับการปฏิบิ ััติงิ าน ผู้บ�้ ริหิ ารก็็มองซ้า้ ยมองขวา ทำ�ำ อะไรไม่ไ่ ด้้ วิชิ าบริหิ ารแบบไคเซ็็นพููดถึงึ แนวคิดิ ๕ ส.: สะสาง สะดวก สะอาด สร้า้ งมาตรฐาน สร้า้ งนิสิ ััย แต่เ่ วลาไปทำ�ำ งานจริงิ ๆ เป็น็ เพียี ง คำ�ำ ขวััญติดิ ตามข้า้ งฝา ทุกุ มุมุ ของสำำ�นัักงานมีคี ำำ�ขวััญสะสาง สะดวก สะอาดเต็ม็ ไปหมด พนัักงานก็ม็ ััวแต่มุ่่�งจะทำำ�สำ�ำ นัักงานให้ไ้ ด้ค้ รบ๕ ส. เน้้นแต่่กระบวนการ แต่่วนอยู่่�ในอ่่าง ไปไม่่ถึึงเป้้าหมาย จริิงๆ สุดุ ท้้ายงานไม่่สำำ�เร็จ็ ตามเป้า้ หมาย 23

วิชิ าบริหิ ารกัับงานบริหิ ารจึงึ เป็น็ คนละอย่า่ งกััน ผู้บ�้ ริหิ ารที่่� ประสบความสำ�ำ เร็จ็ ไม่ไ่ ด้เ้ รียี นจบด้า้ นบริหิ ารมีตี ััวอย่า่ งให้เ้ ห็น็ ทั่่ว� ไป เช่่น เรีียนจบด้้านวิิศวะ แต่่ทำำ�งานประสบความสำำ�เร็็จในฐานะผู้�้ บริิหารบริิษััทขายสิินค้้าการเกษตร เรีียนจบด้้านกการแพทย์์แต่่ ทำ�ำ งานเป็็นอธิิการบดีีสถาบัันอุุดมศึึกษา ประสบความสำ�ำ เร็็จมีีชื่�อ เสีียงมาก เป็น็ ต้น้ วิิชาบริิหารกัับงานบริิหารจึงึ เกี่ย� วข้้องกัันน้อ้ ยมาก วิิชาบริิหารไม่่ได้้เป็็นหลัักประกัันความสำ�ำ เร็็จในอาชีีพผู้้� บริิหาร อะไรคืือสาเหตุุ ? หนึ่่�งนั้้�น วิิชาบริิหารเกิิดจากความคิิดของคน คิิดว่่า นััก บริหิ ารควรทำำ�อย่า่ งนั้น้� ควรทำ�ำ อย่า่ งนั้น้� จึงึ จะสำำ�เร็จ็ คิดิ แล้ว้ ก็เ็ ขียี น เป็น็ หนัังสือื ตำ�ำ รา แล้ว้ ก็เ็ อามาสอนในสถาบัันการศึกึ ษา มีกี ารเรียี น การสอนต่่อๆกัันมา บางทีีผู้้�สอนหรืือสถาบัันการศึึกษาก็ไ็ ม่ไ่ ด้ต้ าม ไปดููหรอกว่า่ ผู้เ้� รียี นวิชิ านี้้แ� ล้ว้ ไปทำ�ำ งานบริหิ ารประสบความสำ�ำ เร็จ็ หรืือไม่่ สองนั้�้น วิิชาบริิหารเกิิดจากประสบการณ์์ของคนคนหนึ่่�ง เมื่�อทำ�ำ งานมีีประสบการณ์์มากก็็เกิิดความคิิดและเขีียนหนัังสืือ ตำำ�ราออกมา หรืือมีีตััวอย่่างความสำำ�เร็จ็ ของผู้�้บริิหารคนนั้�้นคนนี้้�ก็็ มีคี นเขียี นหนัังสือื ตำ�ำ ราบอกว่า่ “ที่่ผ� ู้บ้� ริหิ ารนั้น�้ ประสบความสำ�ำ เร็จ็ ก็็ เพราะทำำ�อย่่างนี้้� ๑, ๒ , ๓, ๔ เป็็นต้้น” แล้ว้ ก็็เอามาสอนในสถาบััน

การศึกึ ษา มีกี ารเรียี นการสอนต่อ่ ๆ กัันมา บางทีผี ู้้�สอนหรือื สถาบััน การศึึกษาก็็ไม่่ได้้ตามไปดููหรอกว่่า ผู้้�เรีียนวิิชานี้้�แล้้วไปทำ�ำ งาน บริหิ ารประสบความสำำ�เร็จ็ หรืือไม่่ ความจริิงก็ค็ ืือ ความคิดิ ของนาย ก.ว่า่ “ทำำ�อย่า่ งนั้น�้ อย่า่ งนี้้จ� ะสำ�ำ เร็จ็ ” เอา ความคิิดนั้�น้ ไปทำ�ำ จริิงๆ แล้ว้ ไม่่แน่่จะสำำ�เร็็จ หรือื นาย ข.เอาความ คิดิ นั้น้� ไปทำ�ำ สำำ�เร็จ็ ก็ไ็ ม่ไ่ ด้เ้ ป็น็ หลัักประกัันว่า่ นาย ค.เอาความคิดิ นั้น้� ไปทำำ�แล้ว้ จะสำำ�เร็็จ นาย ก.เป็็นผู้้�บริิหารประสบความสำ�ำ เร็็จมาก มีีตััวอย่่าง ความสำำ�เร็จ็ หลายเรื่อ� ง เป็น็ แบบอย่า่ งที่่ด� ีดี ้า้ นการบริหิ าร นาย ข.เอา แบบอย่า่ งนั้้�นไปทำ�ำ บ้า้ งก็็ไม่่แน่ว่ ่า่ จะประสบความสำำ�เร็็จ เพราะอะไร ? หนึ่่ง� นั้้น� นาย ก.ก็ค็ ืือนาย ก. นาย ข.ก็ค็ ืือนาย ข. สองนั้�้นก็็คืือ คนละเวลา คนละสถานที่่� คนละบริิษััท ลููกน้อ้ งก็็ไม่่ใช่่คนเดีียวกััน สามนั้�้น งานของบริษิ ััทนั้้�นก็็คนละอย่า่ งกััน อาจจะเหมืือน กัันบ้้าง แต่ค่ งไม่ใ่ ช่ท่ ั้้�งหมด สี่น� ั้้น� ความคิดิ ความอ่่าน ทััศนคติ ิ วิธิ ีกี ารทำ�ำ งานของนาย ก.กัับนาย ข.ต่่างกัันแน่น่ อน 25

นอกจากนี้้�ยัังมีีสาเหตุุแวดล้อ้ มอื่น� อีีกมาก แล้ว้ ที่่�บริษิ ััททั้�ง้ หลายนิยิ มตั้ง้� ที่่�ปรึกึ ษานั้้�นคืืออะไร ? ตั้�ง้ ไว้เ้ พื่่�อให้้รู้้�สึกอบอุ่�นเท่่านั้�้นแหละ เวลาจะพััฒนาองค์์กรหรือื มีปี ัญั หาในองค์์กร ผู้บ้� ริหิ ารจะได้ไ้ ม่รู่้�สึกหว้า้ เหว่ ่ ที่่ส� ำำ�คััญทำำ�ให้เ้ กิดิ ความมั่น� ใจ ความมั่�นใจของผู้บ้� ริหิ ารนี่่แ� หละจำ�ำ เป็็นมาก สรุปุ ได้ว้ ่า่ วิชิ าบริหิ ารสอนกัันได้้ แต่ง่ านบริหิ ารสอนกัันไม่ไ่ ด้้ เอาแบบอย่า่ งกัันก็ไ็ ม่ไ่ ด้ ้ ดัังนั้น้� งานบริหิ ารจะสำ�ำ เร็จ็ ได้้ ในเบื้้อ� งต้น้ ต้้องอาศััยประสบการณ์ส์ ่่วนตััวของแต่ล่ ะคนเป็็นหลััก จากนั้้น� ก็ใ็ ช้้ วิจิ ารณญาณของตััวเองนั่่น� แหละให้ล้ ะเอียี ด ใคร่ค่ รวญให้ร้ อบคอบ คิดิ แล้้วคิดิ อีีกแล้ว้ ลงมืือทำำ� ราบรื่�นสำ�ำ เร็็จก็็เดิินหน้้าต่อ่ ไม่ร่ าบรื่�นมีี อุปุ สรรคก็ห็ าทางแก้ไ้ ขก็โ็ ดยอาศััยประสบการณ์ส์ ่ว่ นตััวอีกี นั่่น� แหละ เข้า้ ป่า่ ถููกเสือื ไล่่ ไม่ต่ ้อ้ งเสียี เวลาคิดิ ถึงึ วิชิ าป้อ้ งกัันตััวที่่เ� รียี น มาในมหาวิทิ ยาลััย ถููกเสืือไล่่ก็ว็ิ่�ง วิ่่ง� ไปเจอต้้นไม้ก้ ็็ปีนี ขึ้�นไป เรืือล่่มกลางแม่่น้ำำ�� ไม่่ต้อ้ งเสีียเวลาคิิดถึงึ วิิชาว่่ายน้ำ�ำ�ที่่เ� รียี น มาในมหาวิทิ ยาลััย เรือื ล่่มก็็ว่า่ ยน้ำำ�� ตะเกีียกตะกายป่่ายมืือป่า่ ยเท้้าไป งานบริหิ ารก็เ็ หมือื นกััน มีอี ุปุ สรรคไม่ร่ าบรื่น� ก็ค็ ิดิ อ่า่ นแก้ไ้ ข หลัักวิิชาที่่�เรีียนมาก็็อาจจะช่ว่ ยได้้บ้า้ งแต่่ไม่ม่ าก

สอนกัันไม่ไ่ ด้้จริงิ ๆ นะงานบริหิ ารนี่่� ... ผู้บ�้ ริิหารจึึงมีีตััวช่ว่ ยในการบริิหารงานตลอดเวลา ทุุกครั้�้งที่่�ทำ�ำ งานก็็จะตั้้�งจิิตอธิิษฐานขอพรว่่า “ขอให้้มีี ปาฏิิหาริยิ ์์ด้้วยเถอะ” นี่่ค� ืือความลัับของผู้บ�้ ริหิ าร 27

๓ งานบริหิ าร เกีียรติินิิยมอันั ดับั ๑ ไม่่ใช่่หลักั ประกัันความสำำ�เร็็จ

สำำ�หรัับงานบริิหาร ปริิญญาระดัับไหนก็็ไม่่ได้้เป็็นหลััก ประกัันความสำ�ำ เร็็จ จบการศึกึ ษาเกียี รติินิยิ มอัันดัับ ๑ ก็็เป็น็ หลััก ประกัันความสำำ�เร็จ็ ไม่ไ่ ด้้ งานบริหิ ารจะสำ�ำ เร็จ็ ได้อ้ าศััยองค์ป์ ระกอบ หลายส่่วน ต้้องบอกว่่า “มีีองค์์ประกอบแห่่งความสำำ�เร็็จหลาย อย่า่ ง” หนึ่่ง� นั้�น้ ลัักษณิินััยเฉพาะตััวของแต่ล่ ะบุุคคล เช่่น ชอบคิิด งาน คิดิ ทำำ�นั่่�นทำ�ำ นี่่�ไม่่หยุุด ทำ�ำ แล้ว้ รื้้อ� รื้้อ� แล้ว้ ทำำ� ถ้้าเป็็นนัักเขีียนก็็ ประเภทเขียี นแล้ว้ ลบ ลบแล้ว้ เขียี นอยู่ต่� ลอดเวลา ชอบคิดิ เชื่อ� มโยง คิดิ ต่อ่ ยอดสิ่่ง� เดิมิ ๆ คิดิ และทำำ�โครงการนั่่น� โครงการนี่่ไ� ม่ห่ ยุดุ หย่อ่ น สองนั้�้น ลัักษณะนิิสััยชอบนำ�ำ หน้า้ ผู้้�คน แต่เ่ ป็น็ การนำำ�แบบ ทำำ�ให้้เห็็นเป็น็ ตััวอย่่าง เรีียกภาษาวิิชาการบริิหารก็ค็ ือื มีภี าวะผู้้�นำำ� เป็็นคนทำำ�ความดีีสะสมบารมีีอยู่่�เนืืองๆ รู้้�จัักพููด (วััตตา) รู้้�จัักฟััง (วจนัักขมะ) มีที ัักษะในการสื่่อ� สาร 29

สามนั้้�น ลัักษณะนิสิ ััยชััดด้า้ นกล้า้ คิดิ กล้้าพููด กล้า้ ทำ�ำ ใจถึงึ พึ่่�งได้้ สี่�นั้น�้ ลัักษณะนิสิ ััยชอบธรรมชาติิ สภาพแวดล้้อม เรื่อ� งภููมิิ ทััศน์์ ชีวี ิติ อยู่่�กับธรรมชาติิ ให้ค้ วามสำำ�คััญแก่่สิ่�งแวดล้อ้ ม จะบอก ว่่ามีอี ารมณ์ส์ ุนุ ทรีียะก็็ได้้ มหาวิิทยาลััยสอนวิิชาบริิหารก็็เพื่่�อจััดเวทีีให้้คนมีีลัักษณะ นิสิ ััย ๔ อย่่างนี้้�ได้้แสดงบทบาท และฝึกึ ฝนตััวเองบ่ม่ เพาะลัักษณะ ให้น้ ิสิ ััย ๔ อย่่างนี้้ใ� ห้้งอกงามมากยิ่่ง� ขึ้�น ทฤษฎีที างการศึกึ ษาของ จอหน์์ดิิวอี้้�คืือ “เรีียนโดยการกระทำำ�-Learning by Doing” จึึง ได้้รัับความนิิยมมาก เพราะเป็็นการศึึกษาที่่�ตรงกัับความเป็็นจริิง มากที่่�สุุด มีีผลการวิิจััยยืืนยัันชััด เรีียนทฤษฎีีโดยการฝึึกปฏิิบััติิ ในสถานการณ์์จำ�ำ ลอง รัับประกัันได้้ ๗๕ เปอร์์เซ็็นต์์ว่่าจะทำำ�งาน มีปี ระสิทิ ธิิภาพตามนั้�น้ เรียี นทฤษฎีแี ละนำำ�ทฤษฎีนี ั้น้� ไปใช้ท้ ำ�ำ งาน ทัันทีี รัับประกัันได้้ ๙๐ เปอร์เ์ ซ็น็ ต์์ว่่าจะมีีประสิิทธิิภาพตามนั้น้� ก็็เพราะวิิชาการบริิหารกัับงานบริิหารแยกเป็็นคนละส่่วน ดัังที่่บ� อกแล้ว้ สำ�ำ หรัับเรื่�องบริิหาร ประถม ๔ กัับปริิญญาเอกจึึงเริ่ม� จาก ศููนย์์เหมืือนกััน พระพุทุ ธศาสนาบอกว่่า คนเรามีีปัญั ญา ๓ ประเภท คืือ หนึ่่�ง คือื ปััญญาติดิ ตััวมาแต่เ่ กิิด เรีียกว่่า สชาติิกปััญญา สอง คืือ ปััญญาที่่�เกิิดจากการฝึึกจิิต เรีียกว่่า วิิปััสสนา ปัญั ญา

สาม คือื ปัญั ญาที่่เ� กิดิ จากการเรียี นและนำ�ำ ไปใช้ท้ ำ�ำ งาน เรียี ก ว่า่ ปาริหิ าริกิ ปัญั ญา สชาติิกปััญญา ปััญญาติิดตััวมาแต่่เกิิดก็็คืือเจตสิิก (คุุณสมบััติิของจิิต) ภาษาวิิชาการเรีียกว่่า ปััญญิินทรีียเจตสิิก หรือื ปััญญินิ ทรียี ์์ หรือื อโมหะ (ความไม่่หลง) ปัญั ญาประเภทนี้้ท� ุกุ คนมีีเหมืือนกััน แต่่นำ�ำ มาใช้้ในชีีวิิตจริิงได้้ไม่่เท่่ากััน ขึ้้�นอยู่�่กั บการ ฝึึกฝนอบรมตนของแต่ล่ ะคน วิปิ ััสสนาปัญั ญา คือื ความเข้้าใจสััจธรรมของชีวี ิิต รู้�ว่่าชีวี ิิต คืืออะไร ? ชีีวิิตเป็น็ อย่่างไร ? และชีีวิิตเป็็นไปอย่่างไร ? เกิดิ จาก จิิตที่่�เป็็นสมาธิิ และจิิตที่่�เป็็นสมาธิิก็็เกิิดจากการปฏิิบััติิกรรมฐาน ปัญั ญาประเภทนี้้ไ� ม่ใ่ ช่จ่ ะมีที ุกุ คน บางคนจบปริญิ ญาเอกแต่ไ่ ม่เ่ ข้า้ ใจ ชีวี ิิตเลย เป็็นคนดิบิ ๆ จััดอยู่�่ในประเภทหิิวก็็กินิ ง่ว่ งก็น็ อน โกรธก็็ ฆ่า่ โมโหก็็ด่่า บางคนจบชั้้�นประถม ๔ แต่่เข้้าใจสััจธรรมของชีวี ิติ ดีี มาก ปาริิหาริิกปัญั ญา แบ่ง่ เป็น็ ๒ ส่ว่ นเพราะเป็็นความรู้�ที่�เกิดิ จาก ๒ แหล่่ง คือื แหล่่งที่่� ๑ ศึึกษาเล่่าเรีียนในสถาบัันการศึึกษาหรืืออ่่าน หนัังสือื เอง แหล่ง่ ที่่� ๒ ทำ�ำ งานก็เ็ กิดิ ความรู้�เพิ่่ม� เติมิ จากที่่เ� รียี น เป็น็ ความ รู้�จากประสบการณ์์ ก็ค็ ืือเรียี นทฤษฎีีและนำ�ำ ทฤษฎีนี ั้้น� ไปใช้้ทำ�ำ งาน ทัันทีีดัังที่่�จอห์์นดิวิ อี้้บ� อกว่่า “Learning by Doing” นั่่�นแหละ 31

ที่่บ� อกว่่า “เรื่อ� งบริหิ าร ประถม ๔ กัับปริญิ ญาเอกเริ่�มจาก ศููนย์์เหมืือนกััน” นั้�้นก็็หมายเอาปาริิหาริกิ ปััญญานี่่�แหละ บางคน เรีียนหนัังสืืออย่่างเดียี ว ไม่ส่ นใจทำำ�งาน เรีียนตั้ง�้ แต่อ่ ายุุ ๔ ขวบ ๕ ขวบ เข้า้ อนุบุ าล ชั้น�้ ประถม มััธยม ปริญิ ญาตรีจี นกระทั่่ง� จบปริญิ ญา เอกด้า้ นบริหิ าร ใช้ช้ ีวี ิติ อยู่แ�่ ต่ใ่ นโรงเรียี น ๒๐ กว่า่ ปีี จบปริญิ ญาเอก ด้้านบริิหารออกไปทำ�ำ งาน สงสััยเหมือื นกัันว่า่ จะทำ�ำ งานเป็็นไหม ? จบด้า้ นบริหิ ารจะบริหิ ารงานเป็น็ ไหม ? บางคนจบมััธยมปลายแล้ว้ ก็็ทำ�ำ งานบริหิ าร นี่่�ก็ไ็ ม่แ่ น่เ่ หมือื นกัันว่่าจะบริหิ ารเป็น็ ไหม ? นี่่แ� หละที่่บ� อกว่า่ เริ่�มจากศููนย์์เหมืือนกััน สมมติิว่า่ นาย ก.กัับนาย ข. อายุเุ ท่า่ กััน นาย ก.เรีียนตั้�้งแต่่อายุุ ๕ ขวบ จบปริิญญาเอกยัังไม่่ได้้ ทำ�ำ งานเลย ปัจั จุุบัันอายุุ ๒๕ ปีี นาย ข.เรียี นจบมััธยมปลายตอนอายุุ ๑๕ ปีแี ล้ว้ ทำำ�งานเรื่อ� ย มา ปัจั จุบุ ัันอายุุ ๒๕ ปีี กรณีีนี้้ก� ็็ชััดเจนว่่า นาย ก.มีปี าริหิ าริกิ ปัญั ญาเพียี งส่ว่ นเดียี วคือื ปัญั ญาจากการ เรียี น นาย ข.มีปี าริหิ าริกิ ปัญั ญาทั้ง�้ ๒ ส่ว่ นคือื ปัญั ญาจากการเรียี น และจากการทำำ�งาน

คำ�ำ ว่่า “เรีียนเก่่ง” หรืือคำำ�ว่่า “เกีียรติินิิยมอัันดัับ ๑” บ่่งบอกถึึงความเก่่งในการเรีียน แต่่ไม่่แน่่ว่่าจะเป็็นผู้�้บริิหารที่่�ดีีได้้ ประสบการณ์์ต่่างหากที่่�จะทำำ�ให้้บริิหารงานได้้อย่่างมีีระสิิทธิิภาพ ดัังนั้้�น เรีียนวิิชาอะไร สาขาไหน ควรเรีียนไปฝึึกปฏิิบััติิควบคู่�่กั น ไป เรียี นบริหิ ารธุรุ กิจิ ก็ค็ วรให้ฝ้ ึกึ ปฏิบิ ััติทิ ำ�ำ ธุรุ กิจิ ควบคู่ไ่� ปด้ว้ ย เรียี น ครุศุ าสตร์ก์ ็ต็ ้อ้ งฝึกึ ปฏิบิ ััติกิ ารสอนควบคู่ไ่� ปด้ว้ ย เรียี นด้า้ นวรรณคดีี ก็็ควรฝึกึ เขีียนวรรณกรรมควบคู่่�ไปด้ว้ ย การทำำ�ควบคู่�่กันไปทั้ง้� การเรีียนและฝึึกปฏิิบััติิ ทำำ�ให้้ได้ป้ าริิหาริิกปัญั ญาที่่�สมบููรณ์์แบบ นี่่ต� ่า่ งหากพอจะเป็็นหลัักประกัันความสำ�ำ เร็จ็ ได้้ 33



““เรีียนเก่่ง” หรืือคำำ�ว่่า “เกีียรติินิิยมอัันดัับ ๑” บ่่งบอกถึึงความเก่่งในการเรีียน แต่่ไม่่แน่่ว่่าจะ เป็น็ ผู้้�บริหิ ารที่่�ดีีได้้ ” 35

๔ “โลกสวย” มีแี ต่่ในตำำ�รา ชีวี ิิตของผู้บ�้ ริิหาร “ไม่ม่ ีีโลกสวย”

บริิษััท ก.บอกว่่า “สมรรถนะหลัักขององค์์กรเราคืือเข้้ม แข็็ง แกร่่งกล้า้ สามััคคีี มีีน้ำ�ำ� ใจ มีีวิสิ ััยทััศน์์คืือเป็็นองค์์กรชั้�้นนำำ�ใน การสร้้างนวััตกรรมเพื่่�อผลิิตสิินค้้าอุุปโภคบริิโภคที่่�เป็็นมิิตรกัับสิ่ �ง แวดล้อ้ ม” บริิษััท ข.บอกว่า่ “สมรรถนะหลัักขององค์์กรเราคืือ จริิงใจ ใฝ่่รู้� สู้�งาน บริกิ ารด้้วยจิติ เป็็นมิติ รกัับลููกค้า้ กล้า้ เผชิญิ ความจริิง ไม่น่ ิ่่ง� เฉยต่อ่ ความทุกุ ข์ข์ องสัังคม มีวี ิสิ ััยทััศน์ค์ ือื ก้า้ วไปสู่�่ ความเป็น็ องค์์กรต้้นแบบด้า้ นการรัับใช้ส้ ัังคม” โลกนี้้ส� วยมาก สวยจริิงๆ สรรพสิ่�งดููเหมือื นมีีความแต่่ความงดงาม ท้อ้ งฟ้้าสีีคราม ทะเลสวย น้ำำ��ใส ถามผู้บ้� ริหิ ารว่่า “สวยอย่า่ งนั้น�้ จริงิ ๆ ไหม ?” ประมาณ ๑๐ เปอร์์เซ็น็ ต์์อาจตอบว่่า “สวยจริิงๆ ครัับ” ประมาณ ๕๐ เปอร์์เซ็็นต์์อาจจะยิ้�มน้้อยๆ แทนคำำ�ตอบ ที่่เ� หลืืออาจทำำ�หน้า้ เจือื นๆ แล้้วเดินิ หนีีเมื่อ� ได้ย้ ินิ คำำ�ถามนี้้� ที่่บ� อกว่า่ “เข้ม้ แข็ง็ แกร่ง่ กล้า้ สามััคคี ี มีนี ้ำำ��ใจ” มัันจริงิ ไหม ? ที่่บ� อกว่า่ “จริิงใจ ใฝ่่รู้� สู้�งาน บริกิ ารด้้วยจิิต” มัันจริงิ ไหม ? 37

จริงิ ตามนั้้�นก็ม็ ีี จริิงบางเวลาไม่จ่ ริงิ บางเวลาก็ม็ ีี จริิงบางคนในบางเวลาก็ม็ ีี ที่่�เป็็นจริิง ๑๐๐ เปอร์เ์ ซ็็นต์ห์ าได้้ยาก แต่่ข้้อความที่่�แสดงสมรรถนะหรืือค่่านิิยมหลัักแบบนี้้�มีีไว้้ บ้้างก็็ทำำ�ให้้สบายใจ สรุุปว่่า ในองค์์กรมีีคนสิิบคนก็็สิิบแบบ มีีร้้อยคนก็็ร้้อย แบบ บางคนทำ�ำ ตามสมรรถนะหลัักขององค์์กร แต่่ทำำ�ได้้บางเวลา ทำำ�ได้้บางกรณีี บางคนทำำ�ได้ต้ ามนั้น้� ทุกุ อย่า่ ง บางคนทำำ�ไม่ไ่ ด้ ้ คืือ ไม่่จริิงใจ ไม่่ใฝ่่รู้้� ไม่่สู้�งานประเภทนั้�น้ แต่ก่ ็็อยู่่�กับองค์์กรพอเอาตััว รอดไปวัันๆ เพราะฉะนั้น้� ผู้้�บริหิ ารส่ว่ นมากจึงึ รู้้�ดีีว่่า “โลกสวย” มีแี ต่่ ในตำำ�รา ไม่่ใช่่เพีียงแต่ร่ ู้้�ดีีเท่า่ นั้�้น แต่ร่ ู้้�ดีีแบบซาบซึ้�งเสีียด้้วย ที่่บ� อกว่่า “เข้ม้ แข็็ง แกร่ง่ กล้า้ ” นั้้�น บางคนใจเสาะสำ�ำ ออย หนัักไม่่เอาเบาไม่ส่ ู้้� ต่่อหน้้าทำ�ำ เป็น็ แข็ง็ ขััน ลัับหลัังหลบเลี่ย� ง หรือื พอเห็็นว่่าเป็็นงานยากหน่่อยก็็หาเหตุุผลอ้้างโน่่นอ้้างนี่่� อ้้างปวด หััวตััวร้้อนบ้า้ ง บิดิ ามารดาไม่่สบายบ้า้ ง ภรรยาใกล้้จะคลอดบ้้าง ที่่�บอกว่่า “ที่่�บอกว่่าจะผลิิตสิินค้้าแบบที่่�เป็็นมิิตรกัับสิ่�ง แวดล้้อม” นั้้�นก็็เหมืือนกััน เอาเข้้าจริิงปรากฏว่่า ก็็เพราะสิินค้้า อุุปโภคบริิโภคจากบริษิ ััทนี้้แ� หละที่่ข� ยะมููลฝอยเต็็มบ้้านเต็ม็ เมืือง

ที่่บ� อกว่่า “จริงิ ใจ ใฝ่่รู้� สู้�งาน” นั้้�นจริงิ ไหม ? บางคนก็็ใช่่ จริิงตามนั้น้� แต่่ก็ข็ึ้�นอยู่่�กับเหตุุปัจั จััยอื่�นๆ ด้้วย ค่่าตอบแทนสููงก็ต็ ้อ้ งจริงิ ใจ ใฝ่รู่้� สู้�งานมาก ค่า่ ตอบแทนน้อ้ ยก็็จริงิ ใจ ใฝ่่รู้� สู้�งานน้้อย ผู้บ้� ริิหารต้อ้ งรู้�และเข้้าใจความจริงิ ข้อ้ นี้้�เป็็นเบื้้�องต้้น ความ จริงิ ข้อ้ นี้้ต� ้อ้ งอยู่ใ่� นใจของผู้บ้� ริหิ ารตลอดเวลา กล่า่ วคือื ผู้บ�้ ริหิ ารต้อ้ ง แบ่่งใจไว้้ทำำ�งาน ๓ ส่ว่ น หนึ่่ง� นั้น�้ ต้อ้ งคิดิ คำ�ำ ขวััญ ข้อ้ ความที่่เ� รียี กว่า่ ม็อ็ ตโต้้ (Motto) สวยๆ ประดัับองค์ก์ ร สองนั้น้� ต้อ้ งคิดิ กิจิ กรรมเพื่่อ� ให้พ้ นัักงานรัับรู้� รับทราบ และ ปฏิิบััติิตามคำ�ำ ขวััญนั้้�น สามนั้�น้ ต้้องรู้้�ความจริงิ เสมอว่่า ทำ�ำ ได้้ตามคำ�ำ ขวััญนั้้�นไม่ก่ี่� เปอร์เ์ ซ็น็ ต์์หรอก “โลกสวย” จึึงไม่่มีีจริิงในชีีวิิตของผู้้�บริิหาร แต่่ในฐานะผู้�้ บริิหารต้้องไม่่หวั่�นไหว ไม่่หวาดหวั่�น และไม่่หวั่�นเกรงโลกว่่าจะ สวยหรือื ไม่ส่ วย เพราะอย่า่ งไรเสียี “เมื่อ� ถึึงวัันพรุ่�งนี้้� วัันนี้้ก� ็็กลาย เป็็นอดีีต เมื่อ� ถึึงวัันมะรืนื นี้้� วัันพรุ่�งนี้้�ก็็เป็็นอดีตี ” ผู้้�รู้้�กล่่าวไว้้อย่่าง นี้้� ผู้บ�้ ริิหารจึงึ ควรมีี ๒ หลัักคิดิ ในการทำ�ำ งานคืือ หลัักที่่� ๑ ไปให้้ถึึงเป้้าหมายตามวิสิ ััยทััศน์์ที่่ต� ั้�้งไว้้ หลัักที่่� ๒ ไม่่สามารถทำ�ำ สำำ�เร็็จได้้ทั้�้งหมดในช่่วงชีีวิิตนี้้� ของเรา 39

สรุปุ ก็ค็ ืือ เมื่อ� ทำ�ำ ทำ�ำ ให้ถ้ ึึงที่่ส� ุุด เมื่�อเป็็น เป็น็ ให้้ดีีที่่ส� ุุด เมื่อ� โลกสวยมีแี ต่ใ่ นตำำ�รา แต่ใ่ นความเป็น็ จริงิ ไม่ไ่ ด้ส้ วยอย่า่ ง ที่่ว� ่่านั้�้น ทำำ�ไมในร้า้ นขายหนัังสือื จึงึ มีตี ำ�ำ ราเกี่ย� วกัับการบริหิ ารมาก และเป็น็ ที่่�นิยิ มมาก ? นิยิ มกัันจริงิ ๆ หนัังสืือตำ�ำ ราแบบ How to วิิเคราะห์์ดููแล้้วดููเหมืือนว่่า หนัังสืือประเภทนี้้�มีีสรรพคุุณ ๓ อย่า่ ง อย่่างที่่� ๑ เป็็นอาหารสมองของผู้�้บริิหาร หรืือจะบอกว่่า เป็็นยาบำำ�รุุงสมองก็็ได้้ นั่่�นคืือผู้้�บริิหารต้้องบำำ�รุุงสมองอยู่�่เนืืองๆ ให้อ้ าหารสมองอยู่เ�่ สมอ เพื่่อ� ให้ส้ มองมีเี รื่อ� งคิดิ ตาม ซึ่่ง� ก็ค็ ือื คิดิ ตาม เนื้้อ� หาในตำำ�รานั้น�้ แหละ ทำ�ำ ให้ส้ มองตื่�นตััวตลอดเวลา หาเรื่�องคิดิ อยู่เ่� นืืองๆ คือื ชีวี ิติ ของผู้บ�้ ริิหาร คิิดงานโน่่นคิดิ งานนี่่อ� ยู่เ�่ นือื งๆ ในเวลางานก็็คิดิ นอกเวลางานก็็คิดิ ไปงานเลี้�ยงสัังสรรค์์แทนที่่�จะสนุุกสนานเฮฮากัับเพื่่�อนก็็ คิิดงาน ไปเที่่ย� วพัักผ่อ่ นแทนที่่จ� ะเอาเวลาไปพัักผ่อ่ นจริงิ ๆ ก็ค็ ิดิ งาน นี่่�คือื ชีวี ิติ ของผู้บ�้ ริหิ าร

อย่่างที่่� ๒ เป็็นฐานข้อ้ มููลหรือื เป็็นวััตถุุดิบิ ให้้ผู้�้บริหิ ารหยิบิ เอามาปรุุงเป็็นสููตรทดลองใช้้ในการบริิหารงาน เผื่�อว่่าจะได้้ผล เพราะในการทำำ�งานนั้�้น จะให้้ผู้�้บริิหารคิิดสููตรจากความว่่างเปล่่า โดยไม่่มีีฐานคิิดเลยคงลำำ�บากมาก ก็็ต้้องเก็็บส่่วนผสมจากตรงนั้้�น ตรงนี้้�บ้า้ งมารวมกัันคิดิ สููตรขึ้้�นมา อย่่างที่่� ๓ หนัังสืือช่่วยสร้้างบรรยากาศให้้คิิดตาม ยิ่่�ง หนัังสือื ที่่อ� อกแบบปกสวยๆ จััดรููปแบบเนื้้อ� หาสวยงาม นัักวิชิ าการ กัับนัักบริิหารมีีลัักษณะเหมืือนกัันอยู่�่อย่่างหนึ่่�งคืือ “มีีห้้องสมุุด ส่ว่ นตััว” ในห้อ้ งสมุดุ นั้�น้ เต็ม็ ไปด้ว้ ยหนัังสือื ถามว่่า “อ่า่ นจบทุกุ เล่่มไหม ?” ตอบได้้เลยว่า่ “อ่่านไม่่จบทุกุ เรื่�อง” บางเล่ม่ แทบไม่่ได้เ้ ปิดิ ดููเลย บางเล่่มเปิดิ ดููแค่่สารบััญเนื้้�อหา บางเรื่�องอ่า่ นบางตอน ถามว่่า “ทำ�ำ ไมจึึงชอบสะสมหนัังสือื ?” หนัังสืือสร้า้ งบรรยากาศ คนชอบสะสมหนัังสืือไม่่ได้ส้ ะสม เพื่่�ออ่่านเท่่านั้�้น แต่่สะสมด้้วยความชอบ มองหนัังสืือแล้้วมีีความ สุุข ยิ่่�งจััดห้้องสมุุดให้ม้ ีซี อกมีมี ุุมตรงนั้้�นตรงนี้้� เป็็นศิิลปะ มองแล้้ว ทำำ�ให้้มีีความสุุข เป็็นบรรยากาศสุุนทรีียะ แนวคิิดบริิหารแบบ ไคเซ็็นบอกว่่า “เป็็น Oasis-แหล่่งแห่่งความสุขุ ” 41

งานทำำ�ให้้เครีียด งานยากงานง่่ายทำ�ำ ให้้เกิิดความเครีียด ทั้�้งนั้้�น นัักทำ�ำ งานจึึงต้้องมีีแหล่่งพัักสายตาย แหล่่งพัักใจ คำำ�ว่่า “Oasis” แปลว่า่ แหล่ง่ น้ำ��ำ กลางทะเลทราย แหล่ง่ อุดุ มสมบููรณ์ก์ ลาง ทะเลย ชีวี ิติ ของคนทำำ�งานเหมือื นกัับอยู่่�กลางทะเลยทรายนั่่น� แหละ ร้อ้ น แล้้ง เครียี ด ดัังนั้้�น เพื่่�อให้้มีีแหล่่งบรรยเทาความแห้้งแล้้งบ้้างก็็ต้้องมีี แหล่่ง Oasis นี่่�แหละ หนัังสืือจััดเป็็น Oasis ของคนทำำ�งาน “โลกสวย จึงึ ไม่่มีจี ริงิ ในชีีวิติ ของผู้้�บริหิ าร แต่่ในฐานะผู้�้บริหิ ารต้้องไม่ห่ วั่น่� ไหว ไม่ห่ วาดหวั่น่� และไม่ห่ วั่น่� เกรงโลกว่า่ จะสวยหรือื ไม่ส่ วย เพราะอย่า่ งไรเสีีย เมื่อ�่ ถึึงวันั พรุ่ง่� นี้้� วันั นี้้�ก็็กลายเป็น็ อดีีต เมื่อ�่ ถึึงวันั มะรืืนนี้้� วันั พรุ่ง่� นี้้ก� ็็เป็น็ อดีีต ”

43

๕ “คาถา” ประจำำ�ตัวั ของนัักบริิหาร “มารบ่อ่ มีี บารมีีบ่่อเกิดิ , มารบ่อ่ มีี บารมีีบ่่อเกิดิ , มารบ่่อมีี บารมีีบ่อ่ เกิดิ ”

“บารมี”ี แปลว่่า ถึึงฝั่ง� ธรรมเครื่่อ� งถึงึ ซึ่ง� ฝั่�ง คุุณความดีี ที่่�สมบููรณ์์ ภาษาอัังกฤษจึึงนิิยมใช้้คำ�ำ ว่่า “Perfection” แปลว่่า ความสมบููรณ์ ์ หมายถึงึ คุณุ ความดีที ี่่บ� ำ�ำ เพ็ญ็ อย่า่ งยิ่ง� ยวดเพื่่อ� บรรลุุ จุุดหมายอัันสููงยิ่ง� คุณุ ความดีที ี่่�ได้บ้ ํําเพ็ญ็ มาที่่ท� ํําให้ย้ิ่�งใหญ่ซ่ึ่�งจะ ส่่งผลให้้เป็็นพระสััมมาสััมพุุทธะ คุุณธรรมมีีทานเป็็นต้้นที่่�ชื่ �อว่่า บารมีกี ็เ็ พราะทำ�ำ ให้ฐ้ านะของพระโพธิสิ ััตว์ย์ อดยิ่่ง� กว่า่ สััตว์ท์ ั้ง้� หลาย ช่ว่ ยขััดเกลากิเิ ลส ตััก ตวงคุณุ คุุณความดีไี ว้้ในตนยิ่ง� ๆ ขึ้้น� ไป คำ�ำ ว่่า “บารมี”ี แปลสรุุปให้ค้ รอบคลุุมทุกุ อย่า่ งก็็คืือ “เต็็มเปี่่�ยมด้้วยคุุณ ความดีีทุุกอย่า่ ง” ความเข้้มแข็ง็ เกิดิ จากเผชิิญกัับปััญหาอุปุ สรรค ไม่ไ่ ด้้เกิดิ จากการความสุุขความสบาย พระโพธิิสััตว์์บำ�ำ เพ็็ญบารมีี ทำ�ำ ความดีีอย่่างเข้้มข้้นและใช้้ เวลานาน คำ�ำ ว่่า “บำำ�เพ็็ญบารมีี” ไม่่ใช่่ทำ�ำ งานความดีีแบบธรรมดา ทั่่�วไป ไม่่ใช่่ให้้ทาน รัักษาศีีล บำำ�เพ็็ญภาวนาในภาวะสัังคมปกติิ ทั่่�วไป 45

แต่่เป็็นทาน ศีีล ภาวนาขณะที่่�สัังคมอยู่�่ในภาวะไม่่ปกติิ เดือื ดร้้อนทุุกข์ย์ าก พระโพธิสิ ััตว์ก์ ็็เข้้าไปช่ว่ ยเหลืือบรรเทาแก้ไ้ ข ใช้้สติิปััญญา ใช้้ความอดทน ใช้้ความเพีียรช่่วยแก้้ปััญหา บรรเทาทุุกข์ข์ องคน มีที ุกุ ข์ท์ ี่่ไ� หน พระโพธิสิ ััตว์ท์ ่า่ นก็จ็ ะไปที่่น�ั่่น� ช่ว่ ยขจััดปัดั เป่า่ ท่่านจึึงมีีความอดทนสููง เพราะท่่านต่่อสู้�กั บความยาก ลำ�ำ บากมามาก ฝึกึ ใจให้้ต่่อสู้�อดทนมาก ขัันติคิ ือื ความอดทนก็็มาก เจอปัญั หาอุปุ สรรคมาก ใช้ป้ ัญั ญาขบคิดิ อ่า่ นแก้ป้ ัญั หามาก ก็็เป็็นโอกาสได้้บำำ�เพ็็ญปััญญาบารมีีมาก ปััญญาก็็เฉีียบ แหลมมาก มีปี ัญั หาอุปุ สรรคมาก ก็ย็ิ่ง� เป็น็ โอกาสได้บ้ ำ�ำ เพ็ญ็ สะสมบารมีี มาก สมััยหนึ่่ง� พระปุณุ ณะชาวสุนุ าปรัันตชนบทบำำ�เพ็ญ็ ธรรมอยู่�่ ในเมืืองสาวััตถีี ไม่่ชอบใจบรรยากาศ จึึงกราบทููลลาพระพุุทธเจ้้า เพื่่อ� ไปปฏิบิ ััติธิ รรมที่่บ� ้า้ นเกิดิ พระพุทุ ธเจ้า้ ตรััสถามว่า่ “ปุณุ ณะ เธอ คิดิ ว่า่ ที่่ไ� หนจะสบาย ?” พระปุณุ ณะกราบทููลตอบว่า่ “ข้า้ พระองค์์ คิิดว่า่ ตำำ�บลสุุนาปรัันตะคงจะสบายกว่่าที่่น� ี่่ � จึึงใคร่่จะไปบำำ�เพ็ญ็ ธรรมที่่น� ั่่�น”

พระพุทุ ธเจ้า้ : ปุณุ ณะ ชาวสุนุ าปรัันตชนบทร้า้ ยและหยาบ คาย เธอแน่ใ่ จแล้ว้ หรือื ว่า่ จะอดทนไหว ? พระปุุณณะ: อดทนไหว พระเจ้า้ ข้า้ พระพุทุ ธเจ้า้ : ปุุณณะ ถ้้าชาวสุุนาปรัันตะด่่า เธอจะทำำ� อย่่างไร พระปุณุ ณะ: เขาด่่าก็็คิิดว่่ายัังดีีกว่่าเขาใช้้มืือตบต่่อย พระเจ้า้ ข้้า พระพุทุ ธเจ้า้ : ถ้า้ เขาตบต่อ่ ย เธอจะทำ�ำ อย่่างไร พระปุณุ ณะ: เขาตบต่่อยก็็ยัังดีีกว่่าขว้้างด้้วยก้้อนดิิน พระเจ้้าข้า้ พระพุทุ ธเจ้า้ : ถ้า้ เขาขว้า้ งด้้วยก้้อนดิิน เธอจะทำำ�อย่่างไร พระปุณุ ณะ: เขาขว้า้ งด้ว้ ยก้อ้ นดินิ ก็ย็ ัังดีกี ว่า่ เขาตีดี ้ว้ ยไม้้ ตะพด พระเจ้า้ ข้า้ พระพุทุ ธเจ้้า: ถ้า้ เขาตีีด้้วยไม้้ตะพด เธอจะทำำ�อย่า่ งไร พระปุุณณะ: เขาตีีด้้วยไม้้ตะพดก็็ยัังดีีกว่่าเขาแทงด้้วย หอกหรือื ฟันั ด้ว้ ยดาบ พระเจ้า้ ข้า้ พระพุทุ ธเจ้า้ : ถ้้าเขาจะฆ่่าเธอด้้วยแทงด้้วยหอกหรืือฟััน ด้ว้ ยดาบ เธอจะทำำ�อย่า่ งไร พระปุุณณะ: ถ้า้ เป็น็ เช่น่ นั้น้� จริงิ ก็ย็ ัังดีกี ว่า่ พวกคนที่่ค� ิดิ จะ ฆ่่าตััวตาย ไปเที่่ย� วหาหอกดาบมาฆ่า่ ตััวเอง พระเจ้า้ ข้้า 47

พระพุทุ ธเจ้้า: ดีีละปุุณณะ เธอมีีอุุบายรู้้�จัักยัับยั้้�งใจไว้้ดีี มาก เราอนุญุ าตให้เ้ ธอไปปฏิบิ ััติิธรรมที่่ต� ำ�ำ บลสุนุ าปรัันตะ พระปุณุ ณะไปอยู่่�จำำ�พรรษาปฏิบิ ััติธิ รรมและเผยแผ่ธ่ รรมที่่� สุนุ าปรัันตชนบท อาศััยความอดทน สามารถทำ�ำ ให้ช้ าวสุุนาปรัันต ชนบทแสดงตนเป็น็ อุบุ าสก ๕๐๐ คน แสดงตนเป็น็ อุบุ าสิิกา ๕๐๐ คน และตััวพระเถระเองก็ไ็ ด้้บรรลุนุ ิพิ พาน เรื่�องของพระปุณุ ณะนี้้� เป็็นตััวอย่า่ งของบุคุ คลที่่ม� ีอี ธิิวาสนขัันติิ “ปัญั หาอุปุ สรรค” ก็ค็ ืือมารนั่่น� เอง คำ�ำ ว่่า “มาร” ก็็คือื สิ่ง� ที่่� ขััดขวางไม่ใ่ ห้ถ้ ึงึ เป้า้ หมายดีงี าม อะไรก็ต็ ามที่่เ� ป็น็ ตััวการกำำ�จััดหรือื ขััดขวางไม่่ให้บ้ รรลุคุ วามดีี เรียี กว่า่ “มาร” มีงี านอยู่�่ กะจะทำำ�ก็ไ็ ม่่ได้้ก็ไ็ ม่่ได้้ทำำ�สัักทีี บอกว่า่ “ไม่ว่ ่่าง” อ้า้ งโน่่นอ้้างนี่่�สารพััด ถามจริงิ ๆ ว่า่ “ทำำ�ไมไม่่ทำ�ำ ?” ตอบง่า่ ยๆก็ค็ ือื “ขี้เ� กีียจ” ไม่ค่ ่อ่ ยขยัันก็เ็ ลยหาเรื่อ� งเฉไฉไป ทำำ�อย่่างอื่น� แทน งานที่่ค� วรจะทำำ�ก็เ็ ลยไม่ไ่ ด้ท้ ำำ� ที่่ท� ำำ�กลัับเป็น็ งานที่่เ� ฉไฉไปทำ�ำ ทั้้�งๆ ที่่�ไม่่ควรทำ�ำ คือื ไม่่ต้้องทำ�ำ ก็ไ็ ด้้ ไม่ข่ ยััน อ้า้ งโน่น่ อ้า้ งนี่่� เฉไฉอย่า่ งนี้้แ� หละ เรียี กว่า่ กิเิ ลสมาร กิิเลส(ไม่่ขยััน)ขััดขวางทำำ�ให้้งานไม่่สำำ�เร็จ็ บางทีขี ยัันแต่ส่ ภาพแวดล้อ้ มไม่เ่ ป็น็ เอื้อ� อำ�ำ นวย เช่น่ อากาศ ร้้อน อากาศหนาวจััด เราทนต่อ่ สภาพแวดล้อ้ มโหดๆ อย่่างนี้้�ไม่ไ่ ด้้ เลยถอดใจ ขัันติคิ วามอดทนไม่พ่ ออย่า่ งนี้้ก� ็เ็ รียี กว่า่ กิเิ ลสมารเช่น่ กััน

บางคนเจ็็บป่่วยออดๆ แอดๆ ทำำ�งานหนัักไม่่ได้้ ใช้้ความ คิิดมากทีีไรปวดหััวเป็็นไมเกรน กำำ�ลัังทำำ�งานสนุุกๆ อยู่่�ๆ ก็็ป่่วย กระทัันหััน งานเลยไม่เ่ สร็จ็ ขััดขวางทำำ�ให้ง้ านไม่เ่ สร็จ็ อย่า่ งนี้้� เรียี ก ว่า่ ขัันธมาร ร่า่ งกายสัังขารของเราเป็็นอุุปสรรคเสีียเอง บางคนเป็น็ พวกวิิตกจริิต จะทำำ�งานสัักอย่่างก็็คิดิ กัังวลอย่า่ งนั้น�้ อย่า่ งนี้้� จะเปิดิ กิจิ การค้า้ ขายข้า้ วแกงก็็กลััวว่า่ จะไม่ม่ ีคี นกินิ จะเปิดิ ร้า้ นขายเสื้�อผ้้าก็ก็ ลััวว่่าจะไปไม่ร่ อด คิิดเยอะ จะทำ�ำ สวนเกษตรก็็ระดมผู้้�เชี่�ยวชาญมาเป็็นที่่�ปรึึกษา ผู้�้ เชี่�ยวชาญด้้านพัันธุ์์�พืืช ผู้�้เชี่�ยวชาญด้้านปรัับปรุุงสภาพดิิน ผู้้� เชี่ย� วชาญด้า้ นการตลาด ผู้เ�้ ชี่ย� วชาญด้า้ นบััญชีี ผู้เ้� ชี่ย� วชาญด้า้ นการ ค้า้ ต่า่ งประเทศ ยัังไม่ไ่ ด้ล้ งมือื ทำ�ำ เลยแต่ม่ ีผี ู้เ�้ ชี่ย� วชาญเต็ม็ บ้า้ น มััวแต่่ คุุยกััน ท้้ายที่่ส� ุุดก็็ไม่่ได้้เริ่�มทำำ�อะไร งานก็็เลยไม่่สำ�ำ เร็็จสัักอย่่าง สิ่่�ง ขััดขวางทำ�ำ ให้ง้ านไม่ส่ ำำ�เร็็จแบบนี้้�เรียี กว่่า อภิสิ ัังขารมาร คำ�ำ ว่า่ “เทวปุตุ ตมาร” นี้้ม� ีี ๒ นััย นััยที่่� ๑ ก็็คืือ เทวดาจริิงๆ ดููจะเป็น็ พญาวสวััตดีี นิิยมเรียี ก เทวดานี้้ม� าร เพราะคอยขััดขวางเหนี่่�ยวรั้้ง� คนไว้้ไม่่ให้้ไปทำ�ำ ความดีี หรือื ทำำ�การใดๆสำ�ำ เร็จ็ เช่น่ ในคััมภีรี ์พ์ ระพุทุ ธศาสนามีเี รื่อ� งราวของ มารมาคอยแทรกแซงไม่่ให้้พระพุุทธองค์บ์ รรลุคุ วามดีี เช่น่ ยกพล เสนามาผจญในวัันที่่�จะตรััสรู้้� พระองค์์ทรงเอาชนะมารได้ด้ ้ว้ ยทรง นึึกถึงึ บารมีี ๑๐ ที่่ไ� ด้้บำ�ำ เพ็ญ็ สะสมมาตลอดช่ว่ งที่่เ� ป็น็ พระโพธิสิ ััตว์์ อย่า่ งนี้้จ� ััดอยู่�่ในพวกเทวปุุตตมาร 49

นััยที่่� ๒ คือื คนนี่่แ� หละ เป็น็ เพื่่อ� นร่ว่ มงาน เป็น็ เจ้า้ นาย เป็น็ ลููกน้อ้ งเป็น็ ต้้น บางคนทำำ�งานไม่ส่ ำำ�เร็จ็ เพราะเจ้า้ นายไม่ส่ ่ง่ เสริมิ ลููกน้อ้ งไม่่ สนัับสนุุน บางคนบริิษััทบริวิ ารเป็็นพิิษ ทำ�ำ ให้ง้ านไม่ส่ ำำ�เร็็จ บางกรณีีชุุมชนโดยรอบเห็็นว่่างานนั้�้นๆมีีผลกระทบต่่อสิ่�ง แวดล้้อมจึึงยกพวกประท้ว้ ง บางกรณีที ะเลาะกัันวงแตกเสียี ก่่อน สิ่ง� เป็็นอุุปสรรคขััดขวางงานอย่่างนี้้เ� รีียกว่า่ เทวปุุตตมาร บางคนทำำ�งานหนัักด้้วยความยากลำำ�บาก แต่่ก็็บากบั่่�น จนเกืือบจะสำ�ำ เร็็จอยู่�่แล้้ว เสีียชีีวิิตกระทัันหััน งานก็็เลยไม่่สำำ�เร็็จ สิ่ง� ที่่เ� ป็็นอุุปสรรคแบบนี้้เ� รีียกว่่า มััจจุุมาร คำำ�ว่า่ “มััจจุมุ าร” ก็ค็ ือื ความตายเป็น็ มาร เพราะเป็น็ ตััวการตััดโอกาสที่่�จะก้า้ วหน้า้ ต่่อไป ถึงึ ความสำ�ำ เร็็จ ผู้�้บริิหารต้้องรู้้�ความจริิงข้้อนี้้� ต้้องรู้�ว่่าทำ�ำ งานแต่่ละอย่่าง ต้้องมีีเรื่ �องนั้้�นเรื่ �องนี่่�มาเป็็นอุุปสรรคขััดขวางอยู่�่เรื่ �อย จึึงต้้องตั้�้ง หลัักไว้้แต่แ่ รกและต้้องท่่องไว้้เสมอว่่า “No Pain, No Gain” ไม่่ ตรากตรำ�ำ ลาบากก็็ไม่่ได้ผ้ ลกำ�ำ ไร ที่่�ผู้้�รู้�ด้า้ นบริิหารพููดอยู่เ�่ สมอนั่่�นแหละ “ในโลกนี้้� ไม่ม่ ีีอะไร ฟรีี” อีกี ประโยคหนึ่่�ง คือื “ยิ่�งยาก ยิ่่�งได้้มาก”