เทคนิคการตรวจและควบคุมงานก่อสร้าง

การตรวจควบคุมงานระบบสขุ าภิบาล 148 ระบบท่อ อาจจะทาใหร้ ะดบั น้าทท่ี ง้ิ ไวล้ ดระดบั ลงได้แลว้ ท้งิ ไวป้ ระมาณ 30 นาที ในระหวา่ งท่รี ออาจจะตรวจสอบการรวั่ ซมึ ตามรอยต่อตา่ ง ๆไปดว้ ย หลงั จากไดเ้ วลา แล้วให้ตรวจระดับน้าในท่อชวั่ คราว ว่าลดระดบั หรือไม่ หากลดระดับแสดงมีการ รวั่ ซมึ ของน้า ถา้ ไมล่ ดแสดงวา่ ไมม่ กี ารรวั่ ซมึ (2) การทดสอบการรวั่ ซึมโดยการใชอ้ ากาศ เป็นวธิ กี ารท่ยี ุ่งยาก ทาการ ตรวจสอบการรวั่ ซึมได้ยากกวา่ การใชน้ ้า ตอ้ งมเี กจวดั แรงดนั และเคร่อื งอดั อากาศ แตต่ อ้ งมกี ารอุดชอ่ งต่างใหเ้ รยี บรอ้ ยเพราะหากมกี ารรวั่ ซมึ เพยี งเลก็ น้อยอาศจะออก ไดโ้ ดยทไ่ี ม่สามารถมองเหน็ ไดเ้ หมอื นน้า แต่หากมเี คร่อื งมอื พรอ้ มกส็ ามารถทาได้ เรม่ิ ต้นด้วยการอุดท่อและช่องต่าง ๆ ทงั้ หมดเหลอื ไวเ้ ฉพาะจุดอดั แรงดนั อากาศ เท่านัน้ เม่อื อุดหมดแล้วจงึ ทาการอดั อากาศเขา้ สู่ระบบ โดยใชแ้ รงดนั ประมาณ 5 ปอนดต์ ่อตารางน้ิว ท้งิ ไวป้ ระมาณ 15 นาที ตรวจสอบแรงดนั ถ้าไม่เปลย่ี นแปลง แสดงว่าไม่มีการรวั่ ซึมของระบบ แต่ถ้ามีการรัว่ ซึมของระบบจะต้องทาการ ตรวจสอบและทาการแกไ้ ขใหแ้ ลว้ เสรจ็ 8.1.2.2 การตรวจสอบหลงั การติ ดตัง้ เครื่องสุขภัณฑ์ เป็นการตรวจสอบในขนั้ ตอน สุดท้าย เพ่ือทดสอบสภาพการใช้งานตามปกติ และตรวจสอบการรวั่ ซึมอีกครงั้ ซ่ึงมีจุดท่ีต้อง ตรวจสอบดงั น้ี 1) ตรวจสอบตาแหน่งและการตดิ ตงั้ ใหถ้ กู ตอ้ งตามวธิ กี ารทบ่ี รษิ ทั ผผู้ ลติ ระบไุ ว้ 2) ตรวจสอบการยดึ สขุ ภณั ฑแ์ ละอุปกรณ์ประกอบต่าง ๆ ใหม้ นั่ คงแขง็ แรง 3) ตรวจสอบความเรยี บรอ้ ยทวั่ ไป เชน่ การยาแนว การทาความสะอาด เครอ่ื งสุขภณั ฑ์ อยา่ งทวั่ ถงึ ทงั้ ภายนอกและภายใน 4) ทดสอบการใชง้ านของระบบและการใชง้ านในสภาพปกตขิ องเครอ่ื งสุขภณั ฑ์ ตา่ ง ๆ หากมคี วามบกพร่องใหท้ าการแกไ้ ขใหเ้ รยี บรอ้ ย 5) ตรวจสอบการรวั่ ซมึ ของระบบทอ่ หลงั จากการทดสอบตามสภาพการใชง้ าน จรงิ อกี ครงั้ ปัญหาท่ีพบมากในการตรวจสอบงานติดตงั้ เคร่ืองสขุ ภณั ฑ์ 1. การอุดตนั ของระบบท่อระบายน้าทง้ิ เป็นปญั หาทพ่ี บมากในงานระบบท่อ สาเหตุเกิด จากการท่มี เี ศษขยะและเศษปนู ท่คี นงานทง้ิ ลงในท่อ โดยเฉพาะท่อส้วม การป้องกนั คอื การใชป้ ลกั๊ อดุ ปลายทอ่ ท่ยี งั ไมไ่ ดต้ ดิ ตงั้ สขุ ภณั ฑไ์ วใ้ หเ้ รยี บรอ้ ย 2. น้าไหลลงโถสว้ มตลอดเวลา ในงานโถส้วมแบบนงั่ ราบ สาเหตเุ กดิ จาก ระดบั น้าในถงั พกั สงู กวา่ ทอ่ น้าลน้ แกไ้ ขโดยการปรบั ระดบั ลูกลอยใหไ้ ดร้ ะดบั 3. การแขวนและการติดตงั้ เคร่อื งสุขภณั ฑ์ไม่แน่นและไม่แขง็ แรง ทาให้ปูนยาแนวแตก แกไ้ ขโดยกาวยาแนวใหม่

การตรวจควบคุมงานระบบสขุ าภิบาล 149 4. น้าในระบบประปารวั่ ซมึ ตรงจุดต่อเขา้ เครอ่ื งสขุ ภณั ฑ์ สาเหตสุ ่วนใหญ่เกดิ จากการขนั ไม่ แน่นหรอื การพนั เทปพนั เกลยี วไม่ดี 5. ก๊อกน้ารวั่ ซึม เกิดจากการผลติ ท่ไี ม่ได้มาตรฐาน หรอื อุปกรณ์ ลูกยางไม่ดี วธิ แี กไ้ ขคือ ซอ้ื กอ๊ กนา หรอื อปุ กรณต์ วั ใหม่เปลย่ี น 8.1.3 แนวทางในการตรวจสอบการติ ดตัง้ เครื่องสุขภัณฑ์ การวางและการต่อท่อ ตาม มาตรฐานการเดนิ ทอ่ ภายในอาคาร ของวศิ วกรรมสถานแห่งประเทศไทย ภาค 3 การติดตงั้ เครื่องสขุ ภณั ฑ์ การวางและการต่อท่อ 3100 การติดตงั้ เครอ่ื งสขุ ภณั ฑ์ 3101 เคร่ืองสขุ ภณั ฑท์ ุกชนิด จะตอ้ งตดิ ตงั้ ไวใ้ นท่ซี ง่ึ สะดวกแก่การใชแ้ ละทาความ สะอาด 3102 เครื่องสขุ ภณั ฑท์ กุ ชนิด จะตอ้ งตดิ ตงั้ ใหม้ คี วามแขง็ แรงตามความเหมาะสมของ เคร่อื งสุขภณั ฑแ์ ตล่ ะแบบ และจะตอ้ งปลอดภยั แกผ่ ใู้ ชเ้ ครอ่ื งสขุ ภณั ฑช์ นดิ นนั้ ๆ 3103 ระบบการต่อเชื่อมสขุ ภณั ฑ์ บรภิ ณั ฑก์ บั ท่อน้าใชห้ รอื เชอ่ื มกบั ท่อน้าทง้ิ หรอื ท่อระบาย อากาศจะตอ้ งปราศจากรอยรวั่ ซมึ อนั เป็นเหตใุ หเ้ กดิ ความสกปรกกบั น้าใชห้ รอื เกดิ ความ สกปรกแกส่ ถานท่ี หรอื เกดิ กลนิ่ อนั ไม่พงึ ประสงคภ์ ายในสถานทต่ี ามแต่กรณี 3200 การติดตงั้ การวาง และการต่อท่อ 3201 การติดตงั้ การวางและการต่อทอ่ ทกุ ชนิดทกุ แบบ จะตอ้ งกระทาโดยไม่ใหเ้ กดิ ความเครยี ดขน้ึ กบั ทอ่ หรอื ทาใหค้ วามมนั่ คงแขง็ แรงของอาคารหรอื ส่วนหน่งึ สว่ น ใดของอาคารลดลง จะตอ้ งมกี ารป้องกนั การชารุดของทอ่ เน่อื งจากการขยายตวั หรอื หดตวั ของทอ่ และหรอื การทรดุ ตวั ของอาคาร 3202 การติดตงั้ การวางและการตอ่ ท่อทกุ ชนดิ ทุกแบบ จะตอ้ งกระทาใหส้ ามารถซ่อม แซมหรอื เปลย่ี นไดโ้ ดยสะดวกและปลอดภยั ขนาดของปลอ่ งทอ่ จะตอ้ งมขี นาดใหญ่ พอทจ่ี ะใหเ้ จา้ หน้าทเ่ี ขา้ ไปปฏบิ ตั กิ ารดงั กลา่ วไดอ้ ยา่ งไม่มอี ปุ สรรครวมทงั้ จะตอ้ งมี ชอ่ งหรอื ประตูหรอื ทางเขา้ ปลอ่ งหรอื ชอ่ งท่อน้ใี นขนาดไม่ต่ากวา่ 0.60  1.0 ตร.ม. 3203 ท่อทุกชนิ ดทุกแบบ ซ่งึ ตดิ ตงั้ หรอื วางอยู่ในลกั ษณะใดกต็ ามจะต้องมกี ารยดึ โดยการ แขวน การรองรบั หรอื การรดั หรอื ฝงั ไวใ้ นกาแพงใหม้ นั ่ คงแขง็ แรงพอทจ่ี ะรบั น้าหนกั ของท่อและน้าในทอ่ ตอนนนั้ ๆ ไดโ้ ดยปลอดภยั และสามารถป้องกนั การสนั ่ สะเทอื นของ ท่อได้ 3204 ท่อท่ีติดตงั้ ในแนวด่ิงหรือแนวด่ิง จะตอ้ งไดร้ บั การยดึ หรอื รดั ท่อใหม้ นั่ คงแขง็ แรงและ สามารถรกั ษาแนวแกนของท่อไวไ้ ดโ้ ดยตลอด และจะต้องมฐี านทแ่ี ขง็ แรงรองรบั ท่อซ่งึ อยบู่ นดนิ หรอื ในระดบั ดนิ หรอื ใตด้ นิ ดว้ ย ทงั้ น้ใี ห้รวมไปถงึ ท่อแนวดงิ่ ท่เี ปลย่ี นทศิ ทางไป อยูใ่ นแนวราบทุกจุดดว้ ย

การตรวจควบคุมงานระบบสขุ าภิบาล 150 ก. ทอ่ เหลก็ หลอ่ จะตอ้ งมยี ดึ หรอื แขวนหรอื รองรบั ท่อทุก ๆ ชนั้ ของอาคาร หรอื แต่ละ ทอ่ นและตรงฐานลา่ ง ข. ท่อเหลก็ เหนียวหรอื ท่อเหลก็ เหนียวอาบสงั กะสี และต่อกนั ด้วยเกลยี ว หรอื เช่อื ม เขา้ ดว้ ยกนั จะต้องมที ่ยี ดึ หรอื แขวนหรอื รองรบั กระยะไม่เกนิ 3.5 ม. หรอื ทุกชนั้ ของ อาคารอย่างใดอย่างหน่งึ ค. ท่อพวี ซี ี ซ่งึ ต่อกนั โดยหวั สวม และน้ายาเชอ่ื ม หรอื เช่อื มตอ่ กนั ดว้ ยเสน้ พวี ซี หี รอื ต่อกนั ดว้ ยเกลยี วตอ้ งมที ่ยี ดึ หรอื แขวน หรอื รองรบั ทกุ ๆ ระยะไมเ่ กนิ เมตร อน่ึง จดุ ท่ที อ่ แต่ละทอ่ นผงั ไวใ้ นปลอกท่อนนั้ ไม่นบั รวมอยู่ในระยะความห่างของการแขวน หรอื ยดึ หรอื รองรบั ทอ่ น้ดี ว้ ย 3205 ท่อท่ีวางในแนวราบหรือแนวระดบั จะตอ้ งมที ย่ี ดึ หรอื รดั ทอ่ หรอื แขวนหรอื รองรบั ท่อ ในระยะทส่ี ามารถหรอื รบั ท่อใหอ้ ยู่ในแนวและระดบั ทต่ี อ้ งการไดโ้ ดยตลอด ก. ทอ่ เหลก็ หลอ่ ทต่ี อ่ กนั โดยปากแตร / ปลอกเหลก็ อดั ดว้ ยแหวนยาง จะตอ้ งมี ทย่ี ดึ หรอื แขวนหรอื รองรบั ทกุ ๆ ระยะขอ้ ตอ่ ข. ทอ่ เหลก็ เหนยี ว ทอ่ เหลก็ เหนียวอาบสงั กะสหี รอื ท่อโลหะอ่นื ใดขนาดตงั้ แต่ 80 มม. (3 น้วิ ) ขน้ึ ไป ซง่ึ ต่อกนั ดว้ ยเกลยี วหรอื เชอ่ื มเขา้ ดว้ ยกนั ทุกๆ ระยะ ไม่เกิน 3.0 ม. จะ ตอ้ งมีท่ียดึ หรือแขวนหรือรองรับ และทุกๆ ระยะไม่เกิน 2.0 ม. สำหรบั ทอ่ ขนำดต้งั แต่ 65 มม. ( 2 นิ้วคร่ึง) ลงมำ ค. ท่อซีเมนต์ ท่อกระเบ้อื งกระดาษ และท่อดนิ เผา ซ่งึ ต่อกนั ด้วยปากระฆงั หรอื ปากลน้ิ รางและยาดว้ ยซเี มนตป์ ลาสเตอร์หรอื อดั ด้วยแหวนยาง จะตอ้ งมที ่ี ยดึ หรอื แขวน หรอื รองรบั ทุกระยะขอ้ ตอ่ ง. ทอ่ พวี ซี ี ขนาดตงั้ แต่ 80 มม. (3 น้วิ ) ขน้ึ ไป ซง่ึ ต่อกนั ดว้ ยหวั สวม และ น้ายาเช่อื ม หรอื เช่อื มตอ่ กนั ด้วยเสน้ พวี ซี ี หรอื ต่อกนั ดว้ ยเกลยี ว จะตอ้ งมที ย่ี ดึ หรอื แขวนหรอื รองรบั ทกุ ๆ ระยะไม่เกนิ 2.0 ม. และทุกๆระยะ ไม่เกนิ 1.50 ม. สาหรบั ทอ่ ขนาดตงั้ แต่ 65 มม. (2 ½ น้วิ ) ลงมา 3206 ท่อทกุ ชนิดท่ีวางอยใู่ นดิน จะตอ้ งวางอยู่บนพน้ื ทอ่ี ดั แน่นตลอดแนวและความ ยาวของท่อ 3300 การต่อท่อ 3301 คณุ สมบตั ิของรอยต่อท่อโดยทวั ่ ไป ท่อทุกชนิดทต่ี อ่ หรอื เชอ่ื มเขา้ ดว้ ยกนั รอยตอ่ จะตอ้ งมคี วามหนาแน่นแขง็ แรงพอทจ่ี ะรบั น้าหนกั ของท่อเอง และน้าหนกั หรอื แรงดนั ของน้าหรอื แก๊สภายในท่อไดโ้ ดยปลอดภัยในแต่ละกรณี และจะตอ้ งไม่มกี ารรวั่ ซมึ ใด ๆ ทงั้ สน้ิ 3302 ลกั ษณะของการต่อท่อแบบต่าง ๆ ก. การตอ่ แบบอดั แน่นโดยใชน้ ้ายาประสาน ท่อสอดจะต้องมขี นาดเส้นผ่าศนู ยก์ ลางภายนอก ของท่อเลก็ กวา่ เส้นผา่ ศนู ยก์ ลางภายในของท่อสวม โดยเม่อื สอดท่อเขา้ ไป ผวิ ภายนอก

การตรวจควบคมุ งานระบบสขุ าภิบาล 151 ของท่อสอดจะสมั ผสั กบั ผวิ ภายในของท่อสวมเม่อื สอดเขา้ ไปเป็นระยะ 1/3 ถึง 2/3 ของ ความยาวของท่อสวม การตอ่ ท่อจะตอ้ งทาความสะอาดของผวิ ภายนอกของทอ่ สอด และผวิ ภายในของทอ่ สวม ทาน้ายาประสานทวั่ ผวิ ภายนอกของท่อสอดและผวิ ภายในของท่อสวม ตลอดความยาวท่สี อด สอดปลายท่อสอดสวมเข้ากบั ท่อสวม บิดเป็นระยะ ¼ รอบ เชด็ น้ายาประสานทเ่ี หลอื ทะลกั ออกใหห้ มด ข. การตอ่ แบบอดั แน่นโดยใชแ้ หวนยางหรอื แหวนวตั ถุอ่นื ทม่ี คี ณุ ภาพคลา้ ยคลงึ กนั ท่อ สวม หรอื ท่อปลอกจะตอ้ งมเี สน้ ผา่ ศนู ยก์ ลางภายในเลก็ กวา่ เสน้ ผา่ ศนู ยก์ ลางสดุ ขอบ นอกของแหวนภายหลงั การสวมแน่นอยบู่ นทอ่ สอดแลว้ และจะตอ้ งสวมทอ่ ใหเ้ หล่อื ม กนั แต่ละขา้ งไมน่ ้อยกวา่ หน่งึ เทา่ ของเสน้ ผา่ ศนู ยก์ ลางของท่อสอด ค. การตอ่ ทอ่ โดยใชป้ ากระฆงั หรอื ปากลน้ิ รางยาดว้ ยซเี มนต์ ทอ่ สอดจะตอ้ งสอดลกึ เขา้ ไปถงึ กน้ ปากระฆงั หรอื ปากรางลน้ิ และจะตอ้ งอดั ซเี มนตโ์ ดยรอบและตลอดความ ยาวของท่อทเ่ี หล่อื มกนั แลว้ พอกดว้ ยซเี มนตผ์ สมทรายละเอยี ด อตั ราส่วนผสม 1 : 2 ผสมน้าพอประมาณ ปิดความหนาของรอยตอ่ และท่อสวม และปาดผวิ หนาเป็นมมุ 45 องศา เสมอขอบนอกของท่อสวมโดยรอบ ง. การต่อท่อแบบพอกดว้ ยวสั ดตุ วั เชอ่ื ม ผวิ หน้าตดั ขอบท่อทจ่ี ะนามาชนต่อกนั จะตอ้ ง เรยี บ เสมอ และแนบสนทิ กนั ตลอดหน้าทช่ี นกนั วสั ดุตวั เชอ่ื มหรอื พอกจะตอ้ งไม่ ละลายหรอื ดูดซมึ น้าหรอื แก๊สทไ่ี หลในท่อ และจะตอ้ งเชอ่ื มหรอื พอกตดิ กบั ผวิ นอก ของท่อโดยแน่นหนา สามารถตา้ นทานแรงดนั ไดไ้ มต่ ่ากวา่ เน้อื ทอ่ จ. การตอ่ แบบใชเ้ กลยี ว เกลยี วของท่อ ( เกลยี วนอก) และเกลยี วของขอ้ ตอ่ (เกลยี ว ใน) จะตอ้ งไดม้ าตรฐาน ผลติ ภณั ฑอ์ ตุ สาหกรรม มอก. 281 – 2521 หรอื มาตรฐาน ASTM, BS หรอื JIS แลว้ แตก่ รณี และตอ้ งหมนุ เกลยี วเขา้ ไปในขอ้ ตอ่ อย่างน้อย 5 เกลยี ว หากประสงคจ์ ะใชว้ สั ดุตวั เชอ่ื มประสาน ใหท้ าวสั ดตุ วั เชอ่ื มหรอื น้ายา ประสานไดเ้ ฉพาะเกลยี วนอกเทา่ นนั้ ฉ. การตอ่ ดว้ ยการเชอ่ื มหรอื บดั กรี ปลายท่อทเ่ี ชอ่ื มตอ่ เขา้ ดว้ ยกนั จะตอ้ งปาดปลายให้ เป็นมมุ ไมต่ ่ากวา่ 30 องศา ทงั้ สองทอ่ เมอ่ื นามาชนต่อกนั ไวแ้ ลว้ จะตอ้ งเป็นร่องมี มุมแหลมไม่ต่ากวา่ 60 องศา ลกึ ลงไปไม่ตากวา่ 3 ใน 4 ของความหนาของท่อ การเชอ่ื ม หรอื การบดั กรจี ะตอ้ ง เชอ่ื มหรอื ใหว้ สั ดุตวั เชอ่ื มเตม็ ร่องดงั กลา่ วขน้ึ มา โดยไมบ่ กพรอ่ ง 3400 การต่อท่อเขา้ กบั เครอื่ งสขุ ภณั ฑ์ 3401 ยเู นียน (แบบเกลียว) ก. ในระบบระบายน้า ถา้ ใชก้ บั ทด่ี กั กลนิ่ และดา้ นน้าเขา้ ทด่ี กั กลน่ิ ตอ้ งมบี ่าแบบโลหะตอ่ โลหะ ข. ในระบบประปา ตอ้ งเป็นแบบโลหะตอ่ โลหะพรอ้ มบ่าเรยี บสนิท 3402 โถส้วม ทป่ี สั สาวะยนื พน้ื และทด่ี กั กลนิ่

การตรวจควบคมุ งานระบบสขุ าภิบาล 152 การต่อท่อเขา้ กบั โถส้วม ท่ีปสั สาวะยืนพ้นื และท่ดี กั กลน่ิ ต้องใชห้ น้าแบบแปลนทองเหลอื ง ตะกวั่ หรอื เหลก็ อดั แน่น บดั กรี หรอื สกูรเขา้ กบั ทอ่ ระบายน้า ใชส้ กรูยดึ ขอ้ ต่อพรอ้ มปะเกน็ หรอื สารประกอบยากนั ซมึ หา้ มใชป้ นู ปลาสเตอรห์ รอื ปนู แบบธรรมดา 3500 การต่อท่อและข้อต่อที่ห้าม ก. ระบบระบายน้า ห้ามใชส้ ่วนประกอบหรอื ขอ้ ต่อใด ๆ ท่มี ชี ่องระบายทใ่ี หญ่ขน้ึ หรอื มบี ่า แงม่ ุม หรอื มชี อ่ งระบายเลก็ ลงกวา่ ขนาดของท่อ อนั จะกดี ขวางการไหลของน้าในทอ่ ข. หา้ มใชส้ ่วนระกอบหรอื ขอ้ ต่อทก่ี ดี ขวางการไหลของน้า การขยายขอ้ งอ ขนาด 8 มม. ( 3 น้วิ ) สาหรบั ท่อสว้ มเป็น 100 มม. (4น้วิ ) ไม่ถอื วา่ เป็นการกดี ขวางการไหลของน้า ค. หา้ มใชท้ ่อปากแตรทงั้ สองปลาย หรอื ปลอกท่อต่อเป็นทอ่ สว้ มหรอื ทอ่ ระบายน้าโสโครก ง. หา้ มมใิ หเ้ จาะหรอื ทาเกลยี วเพ่อื การต่อท่อลงบนท่อระบายน้าโสโครกรอบอาคาร ท่อส้วม หรอื ทอ่ ระบายอากาศ หรอื ใชก้ ารต่อโดยการครอ่ ม หรอื รดั ตดิ เขา้ กบั ทอ่ ดงั กล่าว 3600 การกนั ซึมตามรอยต่อต่าง ๆ รอยต่อทห่ี ลงั คา หรอื ทโ่ี ดยรอบทอ่ ระบายอากาศ จะตอ้ งทามใิ หม้ กี ารรวั่ ซมึ ได้ โดยใชแ้ ผน่ ตะกวั่ แผน่ ทองแดง แผน่ เหลก็ อาบสงั กะสี หรอื สง่ิ อน่ื ทพ่ี นกั งานเจา้ หน้าทอ่ี นุญาต รอยต่อตรงกาแพง ภายนอกกต็ อ้ งปฏบิ ตั เิ ชน่ เดยี วกนั 3700 ขอ้ ลด ในกรณที ต่ี อ้ งการต่อท่อตา่ งขนาดกนั เขา้ ดว้ ยกนั ในแนวเดยี วกนั ใหก้ ระทาโดยใชข้ อ้ ลดและ หา้ มใชข้ อ้ ลดเหลย่ี ม ( bushing ) ในงานระบายน้า

การตรวจควบคุมงานระบบไฟฟ้ า 153 หน่วยท่ี การตรวจควบคมุ งาน ระบบไฟฟ้ า 8.2 สาระการเรียนรู้ 1. ความรูท้ ว่ั ไปเก่ยี วกบั งานระบบไฟฟ้ า 2. มาตรฐานงานไฟฟ้ า 3. องคป์ ระกอบท่สี าคญั ของระบบไฟฟ้ า 4. ขนั้ ตอนการตรวจควบคุมงานไฟฟ้ า ผลการเรียนรทู้ ่ีคาดหวงั หลงั จากศึกษาหน่วยน้ีแลว้ ผูเ้ รียนสามารถ 1. บอกประเภทของการติดตง้ั ระบบไฟฟ้ าในอาคารได้ 2. อธิบายลกั ษณะการติดตงั้ ระบบไฟฟ้ าภายในอาคารได้ 3. อธิบายลกั ษณะการตดิ ตงั้ ระบบไฟฟ้ าภายนอกได้ 4. บอกถึงมาตรฐานงานไฟฟ้ าท่ใี ชค้ วบคุมงานระบบไฟฟ้ าได้ 5. บอกองคป์ ระกอบท่สี าคญั ของระบบไฟฟ้ าได้ 6. อธิบายขนั้ ตอนการตรวจควบคุมงานไฟฟ้ าไดท้ งั้ 3 ขน้ั ตอน

154 การตรวจควบคมุ งานระบบไฟฟ้ า การตรวจควบคุมงานไฟฟ้ า สาระสาคญั ไฟฟ้าถอื เป็นปจั จยั ทส่ี าคญั อย่างหน่ึงของในการดาเนินชวี ติ ประจาวนั อุปกรณ์อานวยความ สะดวก ต่าง ๆ ในอาคารท่ีพกั อาศยั และอาคารสานักงานต่าง ๆ ทุกอาคารจะต้องมี ระบบไฟฟ้ า ทงั้ นนั้ ในงานก่อสรา้ งอาคารโดยทวั่ ไป ผตู้ รวจควบคุมงานก่อสรา้ ง จะต้องเป็นผตู้ รวจงานไฟฟ้าดว้ ย ทงั้ นนั้ ระบบไฟฟ้ าเป็นปจั จยั ท่สี าคญั อย่างหน่ึงของในการดาเนินชวี ติ ประจาวนั อุปกรณ์อานวย ความสะดวก ต่าง ๆ ในอาคารทพ่ี กั อาศยั และอาคารสานกั งานต่าง ๆ ทุกอาคารจะตอ้ งมี ระบบไฟฟ้า ทงั้ นัน้ ในงานก่อสรา้ งอาคารโดยทวั่ ไป ผตู้ รวจควบคุมงานก่อสรา้ ง จะตอ้ งเป็นผตู้ รวจงานไฟฟ้าดว้ ย ทงั้ นนั้ ยกเวน้ งานก่อสรา้ งขนาดใหญ่เท่านนั้ ทจ่ี ะมกี ารจา้ งวศิ วกรไฟฟ้าเป็นผคู้ วบคุมโดยตรง ดงั นัน้ ผู้ตรวจงานก่อสร้างจะต้องศึกษางานทางด้านระบบไฟฟ้ าในอาคาร โดยอาศยั ประสบการณ์และ การศกึ ษาคน้ ควา้ เพมิ่ เตมิ ดงั น้ี 8.2.1. ความร้ทู วั่ ไปเกี่ยวกบั งานระบบไฟฟ้ า งานระบบไฟฟ้าในอาคาร แยกออกเป็น 2 สว่ น คอื งานเดนิ สายไฟฟ้า และงานตดิ ตงั้ อปุ กรณ์ ซง่ึ รวมถงึ การตดิ ตงั้ ระบบป้องกนั อนั ตราย เชน่ ระบบตดั ไฟอตั โนมตั ิ การตดิ ตงั้ แบง่ ออกเป็น 2 แบบ คอื แบ่งตามวธิ กี ารเดนิ สาย และแบ่งตามลกั ษณะการตดิ ตงั้ อุปกรณ์ ดงั น้ี 8.2.1.1. การแบง่ ประเภทของการเดินสาย สามารถแยกออกไดเ้ ป็น 2 ประเภท คอื 1) แบบเปิดหรอื การเดนิ ลอย เป็นการเดนิ สายไฟฟ้าแบบทม่ี องเหน็ สายไฟโดยใชว้ ธิ ี ยดึ สายไฟฟ้าดว้ ยเขม็ ขดั รดั สาย รปู ท่ี 74 การเดินสายไฟฟ้ าแบบเปิ ดหรอื เดินลอย

155 การตรวจควบคมุ งานระบบไฟฟ้ า 2) แบบปิด จะเป็นการเดนิ สายไฟในทอ่ รอ้ ยสาย หรอื รางเดนิ สายไฟจะมองไมเ่ หน็ สายไฟ ซง่ึ มที งั้ แบบเหลก็ อาบสงั กะสี แบบพวี ซี ี รปู ท่ี 75 การเดินสายไฟฟ้ าในท่อและรางเดินสาย แบง่ ตามวธิ กี ารตามลกั ษณะตดิ ตงั้ สามารถแบ่งไดต้ ามลกั ษณะของพน้ื ทก่ี ารตดิ ตงั้ ดงั น้ี 1) การตดิ ตงั้ ระบบไฟฟ้าภายในอาคาร 2) การตดิ ตงั้ ระบบไฟฟ้านอกอาคาร 1. การติดตงั้ ระบบไฟฟ้ าภายในอาคาร การตดิ ตงั้ ระบบไฟฟ้าภายในอาคาร หมายถงึ การเดนิ สายไฟภายในอาคารโดยเรม่ิ จากแผง ควบคุมระบบไฟฟ้าหรอื แผงเมนจ่ายไฟ ไปยงั อุปกรณอ์ านวยความสะดวกทใ่ี ชไ้ ฟฟ้าเป็นพลงั งานเชน่ หลอดไฟฟ้า สวสิ ซ์ ปลกั๊ ซง่ึ มวี ธิ กี ารเดนิ สายอยู่ 2 แบบคอื แบบเปิด และแบบปิด 1.1. การเดินสายไฟฟ้ าแบบเปิ ด หรือการเดินด้วยเข็มขดั รดั สาย สายไฟฟ้ า ภายในอาคารโดยทวั่ ไปจะใช้แบบ สายคู่ มฉี นวนหุ้ม 2 ชนั้ สามารถดดั ได้ตามแนวการ เดนิ สาย มอี ายุการใชง้ านนานประมาณ 10 ปี วธิ กี ารเดนิ สายแบบเปิดเหมาะสาหรบั การเดนิ ภายในอาคารเท่านนั้ หากใชเ้ ดนิ นอกอาคารจะทาใหฉ้ นวนหมุ้ สายไฟจะเส่อื มสภาพเรว็ วสั ดแุ ละอปุ กรณ์ท่ีใช้ในการเดินสายไฟแบบเปิ ด 1. สายไฟฟ้าตามขนาดมาตรฐานการเดนิ สาย 2. เขม็ ขดั รดั สาย มหี ลายขนาด หลายเบอร์ ตามความเหมาะสมของขนาดและ ปรมิ าณสายไฟในแตล่ ะจดุ 3. คอ้ น และตะปู 4. ผา้ และถุงมอื 5. เหลก็ ส่งตะปู

156 การตรวจควบคมุ งานระบบไฟฟ้ า ข้อดีของการเดินสายแบบเปิ ด 1. ตดิ ตงั้ ไดส้ ะดวกรวดเรว็ 2. ซ่อมบารงุ ไดง้ า่ ย 3. ราคาคา่ แรงในการตดิ ตงั้ ต่า 1.2 การเดินสายไฟในท่อรอ้ ยสาย ทอ่ รอ้ ยสายไฟมี 2 ชนิดคอื ท่อเหลก็ อาบ สงั กะสี และทอ่ พวี ซี ี การเดนิ สายไฟฟ้าในท่อรอ้ ยสายเหมาะสาหรบั การเดนิ สายไฟในพน้ื ท่ที ่ี มคี วามเสย่ี งในการชารดุ การกระแทก พน้ื ทท่ี ม่ี คี วามชน้ื สงู หรอื มสี ภาวะกรดซง่ึ เป็นอนั ตราย ต่อฉนวนหุม้ สายไฟ เช่น ในโรงงานอุตสาหกรรม การเดนิ สายไฟในท่อรอ้ ยสายจะมคี วาม ปลอดภยั มากกวา่ การเดนิ แบบเปิดแตม่ คี า่ ใชจ้ า่ ยสูงมาก ขอ้ ควรระวงั ในการติดตงั้ ท่อรอ้ ยสาย 1. การดดั ทอ่ ควรเลอื กเบนเดอร์ทใ่ี ชใ้ นการดดั ท่อให้มขี นาดพอดกี บั ท่อ การดดั ไม่ ควรเกนิ 360 องศา ตอ่ 1 จดุ 2. การตดั ทอ่ ควรใชเ้ ล่อื ยตดั เหลก็ หรอื คตั เตอรส์ าหรบั ตดั ทอ่ เท่านนั้ และจะตอ้ งลบ คมหรอื มุมทเ่ี กดิ จากการตดั 3. การประกอบท่อ จะต้องมีการยดึ กบั โครงสร้าง โดยใชอ้ ุปกรณ์การจบั ยดึ ท่ี เหมาะสม 4. การร้อยสายไฟฟ้า จะตอ้ งจดั สายไฟให้เรยี บรอ้ ยก่อนทจ่ี ะรอ้ ยเขา้ ในท่อ การดึง สายไฟจะตอ้ งดงึ พรอ้ ม ๆ กนั 5. การตดิ ตงั้ อุปกรณ์ ไฟฟ้า จะตอ้ งมกี ารเผอ่ื สายไฟไวพ้ อประมาณเพ่อื ความสะดวก ในการตดิ ตงั้ และการซ่อมบารุง รปู ท่ี 76 การยึดและลกั ษณะการดดั ท่อ

157 การตรวจควบคมุ งานระบบไฟฟ้ า 1.3 การเดินสายไฟฟ้ าในรางเดินสาย รางเดนิ สายไฟ ผลติ จากแผน่ เหลก็ พบั ขน้ึ รูป มฝี าปิด มรี ูระบายอากาศ เคลอื บผวิ กนั สนิม เหมาะสาหรบั ตดิ ตงั้ ในพ้นื ทเ่ี ปิดโล่ง หาก ตดิ ตงั้ ภายนองอาคารจะตอ้ งใชร้ างชนิดกนั สนมิ มคี วามทนทาน ข้อกาหนดเบอื้ งต้นในการเดินสายไฟฟ้ าในรางเดินสาย 1. หา้ มใชร้ างเดนิ สายในบรเิ วณทอ่ี าจจะเกดิ ความเสยี หายทางกายภาพ 2. ต้องตดิ ตงั้ ในท่โี ล่ง ถ้าตดิ ตงั้ ภายนอกอาคารจะตอ้ งใชร้ างชนิดท่ี กนั แดด กนั ฝนมคี วามทนทาน 3. พน้ื ทใ่ี นการเดนิ สายจะตอ้ งไม่เกนิ 20 % ของพน้ื ทห่ี น้าตดั ของราง 4. จดุ ปลายของรางเดนิ สายตอ้ งปิด 5. มกี ารยดึ ราง ทกุ 1.50 – 3.00 เมตร 6. ไม่ควรเดนิ รางผา่ นโครงสรา้ งอาคาร 7. จดุ ต่อของสายไฟ ควรอยูใ่ นจดุ ทร่ี างสามารถเปิดได้ เพ่อื ความสะดวก ในการซ่อมบารุง 8. หา้ มใชร้ างเดนิ สายเป็นตวั นาตอ่ ลงดนิ รปู ท่ี 77 แสดงการยึดแขวนรานเดินสายไฟและระบบควบคมุ

158 การตรวจควบคมุ งานระบบไฟฟ้ า 2. การติดตงั้ ไฟฟ้ าภายนอกอาคาร หมายถงึ การเดนิ สายไฟแรงต่าจากหมอ้ แปลงไฟฟ้ามายงั แผงควบคุมระบบไฟฟ้าของอาคาร ได้แก่ การเดนิ สายไฟบนลูกตุ้ม ลูกถ้วย และการปกั เสาไฟ สายท่ีใชจ้ ะตอ้ งเป็นชนิดท่ี ทนแดด ทนฝน มขี อ้ ควรปฏบิ ตั ดิ งั น้ี 2.1 ขอ้ ปฏบิ ตั ใิ นการเดนิ สายบนลูกตมุ้ 1. สายไฟฟ้าตอ้ งมขี นาดไมเ่ กนิ 70 มม.2 2. ระยะหา่ งของลูกตมุ้ ไม่เกนิ 250 ซม. 3. ระยะห่างระหวา่ งสายไฟไมต่ ่ากวา่ 10 ซม. 4. ระยะหา่ งจากโครงสรา้ ง ไมต่ ่ากวา่ 2.5 ซม. 2.2 ขอ้ ปฏบิ ตั ใิ นการเดนิ สายบนลกู ถว้ ย 1. ระยะหา่ งของลูกตมุ้ ไมเ่ กนิ 250 ซม. 2. ระยะหา่ งระหวา่ งสายไฟไม่ต่ากวา่ 10 ซม. 3. ระยะหา่ งจากโครงสรา้ ง ไม่ต่ากวา่ 2.5 ซม. 4. ความสงู จากพน้ื ดนิ หรอื ถนนตอ้ งไมน่ ้อยกวา่ 5.5 เมตร 5. จะตอ้ งสูงกวา่ หลงั คาไม่น้อยกวา่ 1.00 ม. และถา้ เป็นดาดฟ้าสามารถ เดนิ ไดจ้ ะตอ้ งสงู ไมน่ ้อยกวา่ 2.50 ม. 6. การปกั เสาจะตอ้ งยดึ ตามขอ้ กาหนดมาตรฐานของการไฟฟ้า รปู ที่ 78 การเดินสายเมนไฟฟ้ าภายนอกอาคาร

159 การตรวจควบคุมงานระบบไฟฟ้ า 8.2.2. มาตรฐานทางด้านวสั ดแุ ละอปุ กรณ์ไฟฟ้ า ซ่งึ ในปจั จบุ นั วสั ดุและอุปกรณ์ไฟฟ้า มี ผผู้ ลติ จาหน่ายอยูห่ ลายบรษิ ทั และมกี ารทาเลยี นแบบกนั อยูม่ าก ทาใหม้ ขี องเลยี นแบบอยู่หลายเกรด ซ่งึ จะมรี าคาทแ่ี ตกต่างกนั มาก ผตู้ รวจงานก่อสรา้ งจะตอ้ งศกึ ษา เลอื กใชแ้ ละกาหนดรายการประกอบ แบบโดยใชม้ าตรฐานของสานกั งานมาตรฐานอตุ สาหกรรมหรอื มาตรฐนาขงหน่วยงานทางราชการเป็น สาคญั ซ่งึ มมี าตรฐานทเ่ี กย่ี วกบั งานไฟฟ้าดงั น้ี 1. มาตรฐานเพอ่ื ความปลอดภยั ทางไฟฟ้าของสานกั งานพลงั งานแหง่ ชาติ 2. กฎและระเบยี บของการไฟฟ้านครหลวง 3. กฎและระเบยี บของการไฟฟ้าส่วนภูมภิ าค 4. มาตรฐานวศิ วกรรมสถานแหง่ ประเทศไทย 5. มาตรฐานผลติ ภณั ฑอ์ ุตสาหกรรม ของสานกั งาน มาตรฐานผลติ ภณั ฑอ์ ตุ สาหกรรม 8.2.3. องคป์ ระกอบท่ีสาคญั ของงานวิศวกรรมไฟฟ้ า งานไฟฟ้าแตล่ ะระบบจะมสี ว่ นประกอบทส่ี าคญั อยู่ 3 ส่วนดว้ ยกนั คอื 1. ศนู ยค์ วบคุมระบบ ไดแ้ ก่ แผงเมนไฟฟ้าใหญ่ แผงเมนไฟฟ้ายอ่ ยแต่ละชนั้ เป็นตน้ 2. การเดนิ สายไฟฟ้า ไดแ้ ก่ระบบการเดนิ สายแบบตา่ ง ๆ เชน่ การเดนิ สายร้อยในท่อ การ เดนิ สายในรางสายไฟ การเดนิ สายเปลอื ย เป็นตน้ 3. อุปกรณไ์ ฟฟ้าและเครอ่ื งใชไ้ ฟฟ้า เชน่ หลอดไฟฟ้า เครอ่ื งปรบั อากาศ กาตม้ น้า เป็นตน้ 8.2.4. ขนั้ ตอนการตรวจควบคมุ งานระบบไฟฟ้ า 8.2.4.1 การตรวจสอบกอ่ นการติดตงั้ 1) ตรวจสอบระบบการทางานทเ่ี กย่ี วขอ้ งกบั ระบบอน่ื ๆ เช่น งานระบบปรบั อากาศ งานระบบโครงสรา้ ง เป็นตน้ 2) ศกึ ษาแบบและระบบมาตรฐานตา่ ง ๆ ของงานไฟฟ้าทร่ี ายการประกอบแบบอา้ ง ถงึ สาหรบั การยดึ ปฏบิ ตั ิ 3) ตรวจสอบวสั ดทุ เ่ี ขา้ มาส่งยงั สถานทท่ี างานก่อสรา้ ง โดยตรวจสอบจานวน ขนาด และยห่ี อ้ ของผลติ ภณั ฑ์ ใหเ้ ป็นไปตามรายการประกอบแบบ 4) ตรวจสอบการทาแบบขยายการตดิ ตงั้ ระบบไฟฟ้ า ตาแหน่งการตดิ ตงั้ อุปกรณ์ และแนวการเดนิ สาย เพอ่ื ไม่ใหข้ ดั แยง้ กบั ระบบอ่นื ๆ ซง่ึ จะทาใหง้ านล่าชา้ 5) จดั ทารายงานผลการตรวจสอบต่อเจา้ ของงานหรอื ผรู้ บั ผดิ ชอบ ปัญหาที่พบมากในการตรวจสอบกอ่ นการติดตงั้ 1. การจดั สง่ อุปกรณไ์ ม่มกี ารแจง้ ตรวจสอบลว่ งหน้า 2. สถานทจ่ี ดั เกบ็ อปุ กรณไ์ มเ่ หมาะสมอาจจะทาใหอ้ ุปกรณ์เสอ่ื มสภาพได้ 3. การทางานขดั แยง้ กบั ระบบอน่ื

160 การตรวจควบคมุ งานระบบไฟฟ้ า 8.2.4.2 การตรวจในขณะทาการติดตงั้ ระบบไฟฟ้ า 1) ตรวจสอบวสั ดุ อุปกรณ์ ทใ่ี ชว่ า่ ตรงกบั แบบและตรงกบั รายการทจ่ี ดั สง่ 2) ตรวจสอบแนวการเดนิ สายไฟฟ้าหรอื รางเดนิ สายใหถ้ กู ตอ้ งตามตาแหน่ง 3) ตรวจสอบตาแหน่งการตดิ ตงั้ อุปกรณ์ใหไ้ ดต้ ามมาตรฐานทร่ี ายการประกอบแบบ อา้ งองิ ถงึ 4) ตรวจสอบวธิ กี ารตดิ ตงั้ และเครอ่ื งมอื ทใ่ี ชง้ านใหถ้ กู ตอ้ งตามหลกั วชิ าการ 5) ตรวจสอบอุปกรณ์การติดตงั้ ว่าเหมาะสมหรอื ไม่ เช่นการเจาะยดึ หลอดไฟฟ้ า พดั ลมเพดาน การต่อสายไฟทต่ี ดิ ตงั้ อุปกรณ์ไฟฟ้า 6) ตรวจสอบการจดั ทาแบบการเดนิ สายตามจรงิ (As built Drowing ) 7) ตรวจสอบความเรยี บรอ้ ยของงาน 8) ตรวจสอบการทางานของระบบไฟฟ้าตา่ ง ๆ ปัญหาท่ีพบมากในการตรวจสอบในขณะทาการติดตงั้ 1. วสั ดุอุปกรณไ์ ม่ถกู ตอ้ งตามแบบ 2. การตดิ ตงั้ ไม่ถูกตอ้ งตามหลกั วชิ าการ 3. การขดั แยง้ ในการทางานรว่ มกบั ระบบอ่นื ๆ 4. การตดิ ตงั้ ไม่เป็นไปตามแบบทข่ี ออนุมตั ติ ดิ ตงั้ 5. คนงานขาดความรอบคอบในการทางานทาใหเ้ กดิ การเสยี หายจากการทดสอบ 8.2.4.3 การตรวจสอบหลงั การติดตงั้ ระบบไฟฟ้ า 1) ตรวจสอบความเรยี บรอ้ ยโดยทวั่ ไปดว้ ยสายตา 2) ทดสอบอุปกรณ์ไฟฟ้ าทุกระบบ เช่น ตรวจสอบหลอดไฟฟ้ า ฟลูออเรสเซนต์ ในขณะเปิดและปิด ซ่ึงถา้ ปิดหลอดไฟแลว้ ยงั มไี ฟฟ้าค้างท่ขี วั้ หลอด แสดงว่าการต่อสายไฟ ผดิ เป็นการตอ่ สายไฟเขา้ ทห่ี ลอดโดยตรงไม่ไดต้ ่อเขา้ ทส่ี วสิ ซ์ เป็นตน้ 3) ตรวจสอบความเสยี หายจากการทดสอบ ซง่ึ หากมกี ารเสยี หายจากการทดสอบผู้ รบั จา้ งจะตอ้ งรบั ผดิ ชอบทงั้ หมด 4) ตรวจสอบระบบป้องกนั ตา่ ง ๆ เชน่ ระบบตดั ไฟอตั โนมตั ิ เป็นตน้ 5) รายงานผลการทดสอบใหผ้ รู้ บั ผดิ ชอบรบั ทราบ ปัญหาที่พบมากในการตรวจสอบในขณะทาการติดตงั้ 1. ทดสอบแลว้ ไม่ไดต้ ามขอ้ กาหนดของทางราชการ 2. เกดิ ความเสยี หายในขณะทดสอบ 3. ไมส่ ามารถปฏบิ ตั งิ านไดต้ ามสภาพปกติ 4. การบารุงรกั ษาลาบากซง่ึ เป็นผลมาจากการตดิ ตงั้

การตรวจควบคุมงานระบบปรบั อากาศ 161 หน่วยที่ การตรวจควบคมุ งาน ระบบปรบั อากาศ 8.3 สาระการเรียนรู้ 1. ความรูท้ ว่ั ไปเก่ยี วกบั ระบบปรับอากาศ 2. ขน้ั ตอนการตรวจสอบงานระบบปรบั อากาศ ผลการเรียนรทู้ ่ีคาดหวงั หลงั จากศึกษาหน่วยน้ีแลว้ ผูเ้ รียนสามารถ 1. อธิบายความรูท้ ว่ั ไปเก่ยี วกบั ระบบปรบั อากาศได้ 2. อธิบายขนั้ ตอนการตรวจสอบกอ่ นการติดตง้ั งานระบบปรับอากาศได้ 3. อธิบายขน้ั ตอนการตรวจสอบในขณะทาการตดิ ตง้ั งานระบบปรบั อากาศได้ 4. อธิบายขน้ั ตอนการตรวจสอบกอ่ นการตดิ ตงั้ งานระบบปรบั อากาศได้

162 การตรวจควบคมุ งานระบบปรบั อากาศ การตรวจควบคมุ งานระบบปรบั อากาศ สาระสาคญั เน่ืองจากประเทศไทยอยู่ในเขตเมืองร้อน ทาให้ในปจั จุบัน งานระบบปรบั อากาศ เป็น สง่ิ จาเป็น อย่างหน่ึงสาหรบั การดารงชวี ติ ประจาวนั การปรบั อากาศเป็นการปรบั อุณหภูมิเพ่ือ ความสุขสบายของร่างกาย ท่โี ดยทวั่ ไป เรยี กวา่ แอร์ ในส่วนของ ตู้เยน็ กถ็ อื ว่าเป็นระบบปรบั อากาศ เป็นการปรบั อากาศให้เยน็ ลงมีความเหมาะสมในการถนอมอาหาร ซง่ึ การถนอมอาหารเป็น สงิ่ จาเป็นในงานอตุ สาหกรรมต่างๆ เชน่ เน้ือสตั วแ์ ชแ่ ขง็ เป็นอุตสาหกรรมส่งออกทท่ี ารายไดใ้ หก้ บั ประเทศเป็นจานวนมหาศาล ซ่ึงส่วนประกอบต่าง ๆของระบบทาความเยน็ หรอื ระบบปรบั อากาศ ผตู้ รวจควบคุมงานก่อสรา้ ง จะตอ้ งมคี วามรพู้ ้ืนฐานในการตดิ ตงั้ ส่วนประกอบต่าง ๆ บา้ งพอสมควร 8.3.1. ความร้ทู วั่ ไปเก่ียวกบั ระบบปรบั อากาศ ระบบปรบั อากาศ หมายถงึ การควบคุมคุณภาพอากาศ โดยทวั่ ไปแล้วเรามกั จะคดิ ว่า หมายถงึ ระบบทาความเยน็ แต่จรงิ ๆ แลว้ รวมถงึ ระบบทาความร้อนดว้ ยแต่ในประเทศไทยเป็นเขต เมืองร้อนจึงไม่ค่อยมใี ห้เหน็ นอกจากในระบบอุตสาหกรรม ผู้ควบคุมงานก่อสรา้ งจะต้องมีความรู้ พน้ื ฐานในการตดิ ตงั้ ระบบปรบั อากาศบ้างพอสมควรเน่ืองจากงานในระบบปรบั อากาศเป็นงานท่มี ี สว่ นเกย่ี วขอ้ งกบั งานก่อสรา้ งดว้ ยเหหมอื นกนั เชน่ ระบบการตดิ ตงั้ กบั โครงสรา้ ง ระบบท่อตา่ ง ๆ 8.3.1.1 ประเภทของระบบปรบั อากาศ 1. ระบบปรบั อากาศเพ่อื ความสขุ สบาย เป็นกระบวนการควบคุมอากาศใหม้ อี ณุ หภูมิ พอเหมาะและมคี ณุ ภาพดี โดยควบคุมอุณหภูมิ ความชน้ื ฟอกอากาศใหส้ ะอาด เพ่อื ความสขุ สะบาย แก่ผทู้ ต่ี ดิ ตงั้ 2. ระบบปรบั อากาศในงานอุตสาหกรรม เป็นการปรบั อากาศ ใหม้ คี ณุ ภาพตามความ ตอ้ งการในงานอตุ สาหกรรม เชน่ การควบคมุ คณุ ภาพของอาหารเป็นตน้ 8.3.1.2 ระบบภายในของระบบปรบั อากาศ 1. ระบบเครอ่ื ง 2. ระบบทอ่ สารความเยน็ 3. ระบบทอ่ ลม 4. ระบบทอ่ น้า 5. ระบบควบคมุ และเครอ่ื งวดั ตา่ ง ๆ 6. ระบบไฟฟ้า 7. ระบบฟอกอากาศ

163 การตรวจควบคมุ งานระบบปรบั อากาศ 8.3.2. ขนั้ ตอนการตรวจงานระบบปรบั อากาศ งานระบบปรบั อากาศ สามารถแบง่ ขนั้ ตอนการตรวจงาน ออกไดเ้ ป็น 4 ขนั้ ตอน เชน่ เดยี วกบั งานกอ่ สรา้ งทวั่ ไป ดงั ต่อไปน้ี 8.3.2.1 การตรวจสอบก่อนการติดตงั้ 1) ตรวจสอบระบบการทางานทเ่ี กย่ี วขอ้ งกบั ระบบอ่นื ๆ เชน่ งานระบบไฟฟ้าระบบ ท่อน้าทง้ิ งานระบบโครงสรา้ ง เป็นตน้ 2) ศกึ ษาแบบและระบบมาตรฐานต่าง ๆ ของงานระบบปรับอากาศท่ีรายการ ประกอบแบบอา้ งถงึ สาหรบั การยดึ ปฏบิ ตั ิ 3) ตรวจสอบวสั ดทุ เ่ี ขา้ มาสง่ ยงั สถานทท่ี างานก่อสรา้ ง โดยตรวจสอบจานวน ขนาด และยห่ี อ้ ของผลติ ภณั ฑ์ ใหเ้ ป็นไปตามรายการประกอบแบบ 4) ตรวจสอบการทาแบบขยายการตดิ ตงั้ ระบบระบบปรบั อากาศ ตาแหน่งการตดิ ตงั้ อุปกรณ์ และแนวการเดนิ สาย แนวการเดนิ ท่อน้าทง้ิ เพอ่ื ไมใ่ หข้ ดั แยง้ กบั ระบบอ่นื ๆ ซง่ึ จะทา ใหง้ านลา่ ชา้ 5) จดั ทารายงานผลการตรวจสอบตอ่ เจา้ ของงานหรอื ผรู้ บั ผดิ ชอบ ปัญหาที่พบมากในการตรวจสอบก่อนการติดตงั้ 1. การจดั ส่งอปุ กรณไ์ ม่มกี ารแจง้ ตรวจสอบล่วงหน้า 2. สถานทจ่ี ดั เกบ็ อปุ กรณ์ไม่เหมาะสมอาจจะทาใหอ้ ุปกรณเ์ สอ่ื มสภาพได้ 3. การทางานขดั แยง้ กบั ระบบอ่นื 3. สว่ นประกอบภายในของเครอ่ื งปรบั อากาศไม่ตรงตามทร่ี ะบใุ นสญั ญา 8.3.2.2 การตรวจในขณะทาการติดตงั้ ระบบปรบั อากาศ 1) ตรวจสอบวสั ดุ อุปกรณ์ ทใ่ี ชว่ ่าตรงกบั แบบและตรงกบั รายการทจ่ี ดั สง่ 2) ตรวจสอบตาแหน่ง และวธิ กี ารตดิ ตงั้ การยดึ การแขวน อปุ กรณ์การป้องกนั การสนั่ สะเทอื นของตวั เครอ่ื ง ตาแหน่งการตดิ ตงั้ จะตอ้ งเหมาะสม ไม่ทาใหเ้ กดิ เสยี งดงั มาก 3) ตรวจสอบแนวการเดนิ สายไฟฟ้าและระบบควบคมุ ใหอ้ ย่ใู นตาแหน่งใหถ้ ูก ตอ้ งตามตาแหน่งและสะดวกในการใชง้ าน 4) ตรวจระบบท่อสารทาความเยน็ ตรวจดูวธิ กี ารตดิ ตงั้ ใหถ้ กู ตอ้ งตามทก่ี าหนด ไวใ้ นรูปแบบและรายการประกอบแบบ ดงั น้ี (1) ตรวจท่อสารทาความเยน็ ตรวจสอบความสะอาดของทอ่ จะตอ้ งไม่ มวี สั ดแุ ปลกปลอมตกคา้ งอยู่ (2) ตรวจวธิ กี ารตดิ ตงั้ หรอื เชอ่ื มทอ่ ใหเ้ ป็นไปตามมาตรฐาน (3) ตรวจฉนวนหมุ้ จะตอ้ งดชู นิด ความหนา และความหนาแน่นของฉนวน

164 การตรวจควบคมุ งานระบบปรบั อากาศ ทน่ี ามาใช้ ตรวจดูความเรยี บรอ้ ย ในการหมุ้ โดยเฉพาะ บรเิ วณรอยตอ่ ทอ่ แยก ให้ มคี วามกระชบั พอดี ไม่หลวมหรอื แน่นเกนิ ไป (4) ตรวจการเตมิ สารทาความเยน็ จะตอ้ งดชู นดิ ของสารทาความเยน็ วา่ (5) เป็นชนิดเดียวกันกบั ท่ีใช้กับเคร่อื งปรบั อากาศท่ีติดตัง้ หรอื ไม่ โดย ตรวจสอบจากถงั เครอ่ื งอดั 5) กอ่ นการเตมิ สารทาความเยน็ ควรจะตอ้ งไลอ่ ากาศและความชน้ื ในระบบทอ่ ออก ใหห้ มดเสยี ก่อน 6) ตรวจระบบทอ่ ลม (1) ตรวจยห่ี อ้ คุณภาพตามมาตรฐาน สงั กะสที ดี จี ะไมล่ อกเมอ่ื ขน้ึ รูป หรอื พบั (2) ตรวจฉนวนหมุ้ ท่อลม 1. ตรวจความหนาของฉนวน 2. ตรวจความหนาแน่นของฉนวน 3. ตรวจชนิดของฟอยดอ์ ลมู เิ นยี ม 4. ตรวจสภาพของฉนวน รปู ท่ี 79 การห้มุ ฉนวนท่อระบบปรบั อากาศ 7) ตรวจแผงกรองอากาศ (1) ลกั ษณะของแผงกรอง 1. ความหนา 2. การประกอบขอบแผง 3. ความเรยี บรอ้ ย

165 การตรวจควบคมุ งานระบบปรบั อากาศ 8) ตรวจระบบทอ่ น้า (1) ตรวจท่อน้า ตรวจสภาพทวั่ ไป ใหไ้ ดข้ นาด ความหนา และชนดิ ของท่อ (2) ตรวจฉนวนหมุ้ ท่อ เชน่ เดยี วกบั ฉนวนท่อลม (3) ตรวจอุปกรณ์การยดึ แขวน ใหม้ นั่ คงแขง็ แรง 9) ตรวจระบบควบคุมเครอ่ื งวดั ต่าง ๆ ซ่งึ ผตู้ รวจจะตอ้ งศกึ ษาระบบการทางานของ ระบบควบคุมต่าง ๆ เพ่อื สามารถทจ่ี ะทดสอบการทางานของระบบได้ 10) ตรวจระบบไฟฟ้า (1) ตรวจมาตรฐานของสายไฟ (2) ตรวจ ชนิด และข น าด ข อ งส าย ไฟ ให้เห ม าะส ม กับ ข น าด ข อ ง เครอ่ื งปรบั อากาศ (3) ตรวจสภาพของสายไฟ 11) ตรวจสอบการจดั ทาแบบการตดิ ตงั้ ตามจรงิ (As built Drowing )เพ่อื สะดวกใน การซ่อมบารุงในอนาคต 8.3.2.3. การตรวจสอบหลงั การติดตงั้ ระบบปรบั อากาศ 1) ตรวจสอบความเรยี บรอ้ ยโดยทวั่ ไปดว้ ยสายตา 2) ทดสอบสมรรถนะของเคร่อื งปรบั อากาศโดยการเดนิ เครอ่ื งใหเ้ ตม็ ทอ่ี ย่างต่อเน่อื ง ในระยะเวลาหน่งึ 3) ตรวจสอบความเสยี หายจากการทดสอบ ซง่ึ หากมกี ารเสยี หายจากการทดสอบผู้ รบั จา้ งจะตอ้ งรบั ผดิ ชอบทงั้ หมด 4) ตรวจสอบระบบป้องกนั ต่าง ๆ เชน่ ระบบตดั ไฟอตั โนมตั ิ เป็นตน้ 5) รายงานผลการทดสอบใหผ้ รู้ บั ผดิ ชอบรบั ทราบ

166 การตรวจควบคุมงานระบบปรบั อากาศ ภาพประกอบ งานติดตงั้ ระบบปรบั อากาศ รปู ที่ 80 การติดตงั้ แฟนคอยลย์ นู ิตในอาคาร และแนวท่อ การระบายน้าทง้ิ จากระบบจะตอ้ งมคี วามลาดเอยี งทเ่ี หมาะสม รปู ที่ 81 การติดตงั้ คอนเดนซิ่งยนู ิตภายนอกอาคาร การตดิ ตงั้ คอนเดนซิ่งยูนิตจะต้องมพี ้นื ท่วี ่างโดยรอบเพ่อื ให้สามารถซ่อมบารุงได้ง่าย และ จะตอ้ งห่างจากผนงั หอ้ งไมน่ ้อยกวา่ ทบ่ี รษิ ทั ผผู้ ลติ กาหนด

167 การตรวจควบคมุ งานระบบปรบั อากาศ รปู ที่ 82 การห้มุ ฉนวนท่อระบบปรบั อากาศ รปู ท่ี 83 การติดตงั้ คอนเดนซิ่งยนู ิตภายนอกอาคาร และท่อน้าทิ้งของระบบ

168 การตรวจควบคมุ งานระบบปรบั อากาศ หนังสืออ้างอิง วิศวกรรมสถานแห่งประเทศไทย ในพระบรมราชปู ถมั ภ์ บทกาหนดทวั ่ ไปสาหรบั การกอ่ สร้าง อาคารคอนกรตี เสริมเหลก็ พิมพแ์ ก้ไขเพ่ิมเติมครงั้ ท่ี 2 พศ. 2536 ห้างห้นุ ส่วนจากดั ป. สมั พนั ธพ์ านิช วิสทุ ธ์ิ ช่อวิเชียร เอกสารประกอบการอบรม เรอ่ื งความปลอดภยั ในงานกอ่ สรา้ ง จดั โดย บริษทั ปนู ซิเมนต์นครหลวง จากดั (มหาชน) ร่วมกบั กรมอาชีวศึกษา วนั ที่ 7 – 11 ตุลาคม 2545 วินิ จ ช่อวิเชียร คอนกรีตเทคโนโลยี พิมพค์ รงั้ ท่ี 8 พศ. 2539 ห้างห้นุ ส่วนจากดั ป. สมั พนั ธพ์ านิช ศ.อรณุ ชยั เสรี ค่มู ือการตรวจสอบคอนกรีต ของสมาคมคอนกรีตอเมริกนั พศ. 2538 โรงพิมพจ์ ฬุ าลงกรณ์มหาวิทยาลยั นพพร โทณะวณิก, โสภณ แสงไพโรจน์ เอกสารการสอนชดุ วิชา การวางแผนงานก่อสร้าง มหาวิทยาลยั สโุ ขทยั ธรรมาธิราช 2542 อวยชยั สภุ าพจน์ การควบคมุ งานก่อสร้าง พิมพค์ รงั้ ท่ี 4 สานักพิมพ์ ศนู ยส์ ่งเสริมวิชาการ มหาวิทยาลยั สโุ ขทยั ธรรมาธิราช เอกสารการสอนชดุ การก่อสรา้ งอาคารขนาดใหญ่ พิมพค์ รงั้ ท่ี 5 พศ. 2538 สานักพิมพม์ หาวิทยาลยั สโุ ขทยั ธรรมาธิราช มหาวิทยาลยั สโุ ขทยั ธรรมาธิราช เอกสารการสอนชดุ การตรวจควบคมุ งานกอ่ สร้าง พิมพค์ รงั้ ที่ 5 พศ. 2538 สานักพิมพม์ หาวิทยาลยั สโุ ขทยั ธรรมาธิราช พนม ภยั หน่าย การบริหารงานก่อสร้าง สมาคมส่งเสริมเทคโนโลยี ( ไทย – ญี่ป่ นุ ) พิมพค์ รงั้ ที่ 7 2531 บริษทั ส. เอเชียเพสล(์ 1989 ) จากดั วิวฒั น์ แสงเทียน, มนูญ นิจโภค วิฑรู ย์ เจียรสกลุ การจดั การงานก่อสร้าง พิมพค์ รงั้ ท่ี 1 พศ.2527 ประพนั ธ์ พิพฒั นสขุ , ไวพจน์ ศรีธญั ทฤษฎีการติดตงั้ ไฟฟ้ าในและนอกอาคาร สานักพิมพ์ ศนู ยส์ ่งเสริมอาชีวะ วิศวกรรมสถานแห่งประเทศไทย ในพระบรมราชปู ถมั ภ์ มาตรฐานการเดินท่อภายในอาคาร พิมพค์ รงั้ ที่ 10 กนั ยายน 2543