2_SINIF_TURKCE_1_KITAP_2022_2023

B. Aşağıdaki açıklamayı okuyalım. Cümlelerde renkli yazılmış kelimelerin eş anlamlısının önündeki çiçeği boyayalım. Eş anlam Yazılışları farklı, nedir? anlamları aynı olan kelimelere eş anlamlı kelimeler denir. a. Ayşegül elbiselerini güzelce katladı. kazak gömlek giysi b. Vatanımı çok özledim. millet şehir yurt c. Dedem akşamları anılarını anlatırdı. hatıra olay hikaye d. Depremden önce tedbir almalıyız. şikayet düdük önlem zararlı e. Sebzeler sağlığımız için faydalıdır. ders hikaye yararlı iyi f. Türkçe dersinde imtihan olacağız. soru sınav g. Öykü kitaplarını çok seviyorum. şiir fıkra 50

Eş Anlamlı Kelimeler A. Cümlelerde renkli yazılmış kelimelerin eş anlamlısını yandan bula- lım, alt satıra yazalım. Eş anlamlısıyla cümle oluşturup, yazalım. a. Dedem bana öykü anlattı. hızlı .....h..i.k.a..y..e...... Kitaptaki hikayeyi beğendim. b. Öğretmenim Arda’ya basit bir soru sordu. sağlıklı ................... c. Motor süratli bir şekilde yola çıktı. kolay ................... d. Cengiz konuklara hoşgeldiniz, dedi. doğa ................... e. Geçen yıl birinci sınıfta okuyorduk. hikaye ................... f. İlkbahar gelince tabiat canlanır. yurt ................... g. Evden çıkarken annem nasihat etti. misafir ................... h. Doktor sıhhatli olduğumu söyledi. öğüt ................... ı. Vatanımın bağını, bahçesini özledim. sene ................... 51

Aşağıdaki bulmacayı kelimelerin eş anlamlılarıyla dolduralım. Sözlükten faydalanabilirsiniz. 1 al 2 2 ak 3 3 küs 1 5 4 öfkeli 6 4 5 müsaade 8 6 yolculuk 7 7 esir 8 görev 10 9 9 armağan 10 haylaz 52

Okuma - Anlama - Anı ATATÜRK ve CEMİL Atatürk bir sabah arkadaşlarıyla Çankaya sırtlarında yürüyüşe çıkmıştı. Yolun karşısında onları izleyen bir çocuk gördü. Atatürk çocuğu yanına çağırdı ve gülümseyerek sordu: - Adın ne senin bakayım? - Cemil. - Okula gidiyor musun? - Evet. - Peki, ne okuyorsun okulda? - Her bir şey okuyoruz. - Beni tanıyor musun Cemil? Çocuk başını kaldırdı, bir süre Atatürk’e dikkatle baktı. - Sen Gazi Paşa’sın. - Hayır, Cemil, ben Gazi Paşa değilim. Beni benzettin sen. - Yok benzetmedim, iyi biliyorum, sen Gazi Paşa’sın. - Nereden biliyorsun? Çocuk, kendine güvenir bir tutum içinde: - Çünkü dedi, sana hiç kimse benzemez. Atatürk’ün gözleri dolar gibi oldu: - Cemil, büyüdüğün zaman ne olacaksın? - Asker olacağım! - Asker olup da ne yapacaksın? - Düşman bu topraklara olur da bir daha ayak basarsa onları buradan kovacağım. Atatürk hiç bir şey söylemedi. Küçük çocuğu kollarının arasına aldı, kaldırdı ve alnından öptü. 53

MİNİ TEST - 2 1. Olayın yaşandığı yer ve zaman 5. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde hangi seçenekte doğru olarak zıt anlamlı kelimeler bir arada verilmiştir? kullanılmıştır? A. Çamlıca - Akşam saatleri A. Leylek yemeklerini ağzı dar, B. Çankaya - Sabah saatleri C. Çankırı - Sabah saatleri uzun bir sürahiye koymuş. B. Tilki ne var, ne yok yemiş bitirmiş. 2. Aşağıdakilerden hangisi Atatürk’ün C. Günün birinde tilki ile leylek sorduğu sorulardan değildir? arkadaş olmuş. A. Okula gidiyor musun? 6. Y1u.katirlkıdiaki 2. kleelyimleekler 3.alsfüarbaehtiik B. Beni tanıyor musun? olarak sıralandığında hangisi son C. Nerede oturuyorsun? sırada yer alır? A. 1. B. 2. C. 3. 3. Cemil’in hangi cevabı Atatürk’ün gözlerinin dolmasına neden oldu? 7. 1 çocuklar 4 etrafını A. Çünkü, okulda her bir şey 2 sardılar 5 hemen öğreniyoruz. B. Çünkü, seni daha önce gör- 3 annelerini 6 gören müştüm. Yukarıdaki kelimelerle anlamlı bir cümle oluşturulduğunda sı- C. Çünkü, sana hiç kimse ben- ralama nasıl olur? zemez. A. 3 - 6 - 1 - 5 - 4 - 2 B. 1 - 5 - 4 - 2 - 3 - 6 4. Atatürk’ün çocuğu alnından öp- C. 3 - 5 - 6 - 1 - 4 - 2 mesi neyi ifade eder? 8. yıl - sene A. Verdiği cevabı çok beğendiğini. Yukarıdaki sözcükler arasındaki B. Verdiği cevaptan memnun anlam ilişkisi hangisinde vardır? kalmadığını. C. Verdiği cevap karşısında si- A.siyah - beyaz B.yanlış - doğru nirlendiğini. C. hikaye - öykü 54

Değerlendirme - 2 (Eş Anlam) 1. okul 4. Dedem benden bir talepte bulundu. Yukarıdaki kelimenin eş an- lamlısı hangisidir? Renkli yazılmış kelimenin yeri- ne hangisi yazılırsa cümlenin A. talebe anlamı değişmez? B. sınıf C. mektep A. emir B. istek C. görev 2. Babası, iyi geçinmeleri için 5. basit kolay çocuklarına nasihat etti. Kelimeler arasındaki anlam Renkli yazılmış kelimenin eş ilişkisi hangi seçenekte vardır? anlamlısı hangisidir? A. soru - cevap A. emir B. evet - hayır B. öğüt C. doktor - hekim C. akıl 3. : Sene - Yıl 6. Yaşamım boyunca herkese : İsim - Ad iyilik yaptım. : Aşağı - Yukarı Yukarıdaki kelimelerden han- Renkli yazılmış kelimenin eş anlamlısı hangisidir? gileri eş anlamlıdır? A. - B. - C. - A. hayatım B. yıllarım C. gençliğim 55

7. Dört yıl mahallemizden 10. bazen uzakta yaşadım. Yukarıdaki kelimenin eş an- Renkli yazılmış kelimenin eş lamlısı hangisidir? anlamlısı hangisidir? A. her gün A. ay B. sene C. hafta B. ara sıra C. sürekli 8. konut 11. Çocuklar! Beslenirken faydalı yiyecekleri tercih etmeliyiz. Yukarıdaki kelimenin eş an- lamlısı hangisidir? Renkli yazılmış kelimenin eş anlamlısı hangisidir? A. site B. ev C. apartman A. yararlı B. güzel C. besleyici 9. : bilgili - cahil : hızlı - süratli 12. Ü : Ulus : Yemin : küs - dargın T : Vatan : Millet : özgür - tutsak S : Ant : Yurt Yukarıdaki kelime çiftlerin- Yukarıdaki harfleri kullana- den hangileri eş anlamlıdır? rak eş anlamlılarıyla eşleş- tirdiğimizde ortaya çıkacak A. - kelime hangisidir? B. - A. TÜS B. ÜST C. SÜT C. - 56

Nokta - Virgül A. Açıklamayı okuyalım. Karışık olarak verilen kelimelerle cümleler oluşturup yazalım. Bitmiş cümlelerin sonuna nokta işareti konulur. a. dinleyen Aliş bir annesinin çocuktur sözünü b. maça yarın olursa gideceğiz güzel hava c. satranç Samsun turnuvası düzenledi Belediyesi d. yürümeye yorulmuştuk ettik ama devam e. evimizin bahçeye domates annem önündeki dikti f. yazdığı şiir Yusuf’un aldı ödülü birincilik g. veririm para hepsini ama harcamayacaksın 57

B. Açıklamayı okuyalım. Karışık olarak verilen kelimelerle cümleler oluşturup yazalım. Virgülü ve noktayı unutmayalım. Aynı görevdeki kelimeleri ayırmak için virgül kullanılır. a. fıkra aldım hikaye kitapçıdan şiir kitapları b. çilek vardı masadaki kiraz üzüm tabakta c. atlıkarıncaya lunaparkta dönme bindim dolaba d. kuzular köyün koyunlar kırlarında otluyordu inekler e. canlı insanlar varlıklardır bitkiler hayvanlar f. Ömer’i törene Ezgi’yi Murat götürdü g. en menekşe çok papatya ve çiçeklerdir gül sevdiğim h. boyarken mavi resmi yeşil renkleri kullandı mor 58

Soru İşareti A. Açıklamayı okuyalım. Karışık olarak verilen kelimelerle cümleler oluşturup yazalım. Noktalama işaretlerini unutmayalım. Soru anlamı içeren söz ve cümlelerin sonuna soru işareti ( ? ) konur. a. beni aramadın hafta niçin sonu b. iki gündür Ankara’ya yağıyor aralıksız yağmur c. masanın kim kalemi çocuklar aldı üzerindeki d. nereye balık için gidiyorsun tutmak e. annesini uzun zamandır ayrı özlemiş kaldığı için f. aldınız bayrakları nereden balonları fenerleri g. üst karşıdan geçidi kullanmalıyız karşıya geçerken 59

B. Aşağıdaki cümleleri okuyalım. Cümlelerin sonuna konulacak nok- talama işaretinin kutusunu özenle boyayalım. a. Özge sınava iyi hazırlandığı için başarılı oldu .? b. Oğlum ödevini ne zaman yapmayı düşünüyorsun .? c. Teyzem yarın bize gelir mi acaba .? d. Onur ile Tolga’nın niçin gelmediğini bilmiyorum .? e. Sabah saçlarını taramadan evden çıkmaz .? f. Trene yetişmek için aceleyle evden çıktı .? g. Alilerin güzel mi güzel bir evleri var .? h. Serpil kazağını nereden almış .? ı. Babam nasıl da güzel gülerdi .? i. Balık tutmayı sever misiniz .? j. Çocuklar, denize mi havuza mı gidelim .? k. Hakan ne yaptıysa annesini kandıramadı .? l. Annem detaylarını sonra konuşuruz dedi .? 60

Ünlem İşareti A. Aşağıdaki açıklamayı dikkatlice okuyalım. Cümlelerin sonuna konu- lacak noktalama işaretinin kutusunu özenle boyayalım. Hangi cümle- Sevinç, acı, lerin sonuna ünlem acıma, korku, şaşırma gibi duyguları ifade eden işareti konur? cümle veya ifadelerin sonuna konur. Yaşasın! Oley! Harika! Vah Vah! Vay be! Off! a. Yaşasın, kar yağıyor . !? b. Ormanda geziye çıktık . !? c. Oley, sınavdan yüz aldım . !? d. Niçin okula gelmediniz . !? e. Yemek harika olmuş . !? f. Merve seni aradı mı . !? g. Kuzenini telefonla aradı . !? h. Cüneyt sana ne dedi . !? 61

B. Tabelalardaki noktalı yerlere aşağıdaki kelimelerden uygun olanı yazalım. şaşma acı sevinç korku Ayy! İmdaat! Vayy! Yuppi! ................... ................... ................... ................... uyarı seslenme hitap üzülme Sayın veliler! Vah vahh! Dikkat! Heyy! ................... ................... ................... ................... acıma şaşırma kıvanç uyarı Lütfen! Aferin! Off! Yok artık! ................... ................... ................... ................... 62

Değerlendirme - 3 KOŞUYORUM 4. e f g ğ .... Bir gün Temel işe yetişmek için parktaki çimenlerin üze- Yukarıdaki alfabetik sıralama- rinden koşuyormuş. da noktalı yere hangi harf Temel’i gören park bekçisi: gelmelidir? - Tabelayı görüyor musun(1) A. i B. k C. h - Çimlerde yürümeyiniz ya- zıyor. 5. .... n o ö p .... Temel - Yürümüyorum zaten koşu- Yukarıdaki alfabetik sırala- yorum. mada noktalı yerlere hangi harfler gelmelidir? 1. Temel niçin koşuyormuş? A. s - v B. m - r C. t - r A. Okula yetişmek için. B. Arkadaşına yetişmek için. 6. Aşağıdaki kelimelerden han- C. İşe yetimek için. gisi sözlükte diğerlerinden sonra yer alır? A. dere B. nane 2. Tabelada ne yazıyormuş? C. lira A. Çimlerde oturmayınız. B. Çimlerde yürümeyiniz. C. Çimlerde koşmayınız. 7. : gemi : küme : çatı Yukarıdaki kelimeler sözlükte- 3. Metinde (1) numaralı yere ki sıralarına göre sıralandık- hangi noktalama işareti gel- larında hangisi ilk sırada yer melidir? alır? A. ( . ) B. ( ? ) C. ( ! ) A. B. C. 63

8. : halı : taksi : fidan 12. harf hece kelime ........... Yukarıdaki kelimeler söz- Yukarıdaki kelimeler arasın- lükteki sıralarına göre sıra- da belli bir ilişki vardır. Nok- landıklarında sıralama nasıl talı yere hangisi gelmelidir? olur? A. nokta B. cümle A. - - C. kitap B. - - C. - - 13. Aşağıdaki kelimelerden han- gisi hecelerine yanlış ayrıl- 9. 1.kümes 2.patik 3.harita mıştır? Yukarıdaki kelimeler sözlük- A. bahçede bah - çe - de teki sıralarına göre sıralan- B. küçücük kü - çü - cük dıklarında hangisi son sırada C. havuzun ha - vuz - un yer alır? A. 1 B. 2 C. 3 14. kelebek Yukarıdaki kelimenin harfleri- 10. Aşağıdaki kelimelerden han- ni birer defa kullanarak han- gisi üç harf ve bir heceden gi kelimeyi oluşturamayız? oluşmuştur? A. bebek B. elek A. kamera B. balkan C. kek C. göl 15. “Sınıf başkanı seçilemediği ............. oldukça üzgündü.” 11. Aşağıdaki kelimelerden hangi- Yukarıdaki cümlede noktalı sinin ikinci hecesi üç harflidir? yere hangi kelime gelmelidir? A. yolculuk B. kitapçı A. veya B. fakat C. kulübe C. için 64

Okuma - Anlama - Anı VATANIMIN TOPRAĞI TEMİZDİR Kral Edward (Edvırt) İstanbul’a geldiği zaman gemisinden bir tekneye binerek Dolmabahçe Sarayı’na yanaştı. Atatürk de rıh- tımda onu bekliyordu. Deniz dalgalıydı. Kral’ın bindiği motor inip çıkıyordu. Kral, rıhtıma çıkmak istediği bir sırada eli yere değdi ve tozlandı. O sırada Atatürk de Kral’ı rıhtıma almak üzere elini uzatmış bulunuyordu. Bunu gören Kral, bir mendille elini silmek istedi. Fakat Atatürk: - Vatanımın toprağı temizdir, o elini kirletmez! diyerek Kral’ı elinden tuttu ve rıhtıma çıkardı. Enver Behnan ŞAPOLYO 1. Kral niçin dengesini kaybetti? ................................................................................... 2. Kral niçin elini silmek istedi? .................................................................................... 3. Elini silmek isteyen Kral’a, Atatürk ne dedi? .................................................................................... 65

A. Aşağıdaki harflerden heceler, hecelerden kelimeler, kelimelerden cümleler oluşturup yazalım. a. Harf: k Hece: ki Kelime: kiraz Cümle: Manavdan iki kilogram kiraz aldım. b. Harf: d Hece: Kelime: Cümle: c. Harf: e Hece: Kelime: Cümle: d. Harf: b Hece: Kelime: Cümle: e. Harf: ö Hece: Kelime: Cümle: f. Harf: m Hece: Kelime: Cümle: g. Harf: i Hece: Kelime: Cümle: h. Harf: s Hece: Kelime: Cümle: 66

Özel İsimler A. Aşağıdaki açıklamayı okuyalım. Hecelere ayrılmış kelimeleri yazalım. Özel isimlere büyük harfle, diğerlerine küçük harfle başlayalım. Kız, erkek ve şehir isimleri özel isimdir. Özel isimlere büyük harfle başlanır. ba-lık-çı an-ka-ra pa-pa-ğan .................... .................... .................... mus-ta-fa ya-rış-ma is-tan-bul .................... .................... .................... ka-li-te-li a-si-ye tür-ki-ye .................... .................... .................... nes-li-han kay-se-ri per-şem-be .................... .................... .................... 67

B. Aşağıda özel isimler kesme işaretiyle ayrılarak yazılmıştır. Doğru yazılmış olanlara “D”, yanlış yazılmış olanlara “Y” yazalım. ( ..... ) Emre’nin ( ..... ) Adana’ya ( ..... ) Ece’ye ( ..... ) Trabzo’na ( ..... ) Almanya’da ( ..... ) Hüseyi’ne ( ..... ) Serdar’a ( ..... ) Meleha’ta ( ..... ) Güne’şin ( ..... ) Fatihi’n ( ..... ) Kayseri’de ( ..... ) Erzuru’ma ( ..... ) Tuba’da ( ..... ) Marmara’ya ( ..... ) Serda’rın C. Aşağıdaki cümlelerdeki özel isimler yanlış yazılmıştır. Cümlelerdeki yanlışlıkları düzelterek alt satıra yazalım. a. Müdür bey hakana ödül verdi. b. Türkiyenin başkenti ankaradır. c. Sınıf başkanlığı seçimine arda ile merve katıldı. d. Yurdumuzun en kalabalık şehri istanbuldur. e. Yusufun iki, bekirin beş misketi var. 68

Okuma - Anlama - Hikaye DEVLERLE MÜCADELE EDEN ÇOCUK Küçük Mehmet: - Allah’a ısmarladık anne- ciğim! dedi. Ben devlerle mücadele etmeye gidiyorum. Annesi gülerek: - Peki yavrum, dedi. Yalnız evden uzaklaşma, olur mu? Mehmet: - Merak etme. Ben yal- nız bizim bahçeye girenlerle mücadele edeceğim. Gerisine karışmam. Annesi daha çok gülüyordu. Mehmet bir eline tahtadan kılıcını aldı. Oyuncak okunu ve yayını da omzuna taktı. Bahçede epeyce dolaşıp koştuktan sonra eve döndü. Annesi: - Devleri kovaladın mı, diye sordu. Mehmet göğsünü kabartarak: - Görmedim anneciğim. Ama bahçenin her yanını aradım. Be- nim bahçeye çıktığımı görür görmez korkularından evlerine kaçmış olacaklar. Annesi küçük Mehmet’i kucağına aldı: - Aferin benim küçük kahramanıma, deyip onu kocaman bir öpücükle ödüllendirdi. 69

A. Aşağıdaki soruları metne göre cevaplandıralım. 1. Mehmet, annesine nereye gidiyorum dedi? 2. Mehmet bahçeye çıkarken yanına ne aldı? 3. Annesi küçük Mehmet’i nasıl ödüllendirdi? 4. Annesinin, “Devleri kovaladın mı?” sorusuna Mehmet nasıl ce- vap verdi? B. Aşağıdaki kelimelerin anlamlarını sözlükten bularak yazalım, cümle içinde kullanalım. a. dev cümlem b. mücadele cümlem c. kahraman cümlem C. Aşağıdaki cümlelerin sonuna noktalama işaretlerini koyalım. a. İmdaat, hırsız var ( ) b. Gölde küçük kırmızı bir balık varmış ( ) c. Sevimli mi sevimli bir kedisi var ( ) d. Heey çocuklar, gürültü yapmayınız ( ) 70

“mi” Soru Ekinin Yazımı A. Aşağıdaki açıklamayı okuyalım. Karışık olarak verilmiş olan kelimelerle cümleler oluşturup, yazalım. Noktalama işaretlerine dikkat edelim. “mi”nin yazımında “mi” ekini her zaman neye dikkat kendinden önceki etmeliyim? kelimeden ayrı yazmalısın. a mı yaptın Kemal ödevini dün b okudun hikaye mu Esra kitabını c mı okul tatil bugün olacak d uyudu Sevgi mu erkenden e mü Türkçe anne gördün kitabımı f içtin Gökhan kahvaltıda mi süt 71

B. Aşağıdaki cümlelerin sonuna gelecek olan noktalama işaretlerinin kutusunu özenle boyayalım. a. Anneciğim teyzemlere ne zaman gideceğiz . !? b. Eyvah, ödev kitabımı okulda unuttum . !? c. Hakan kardeşinin çantasını taşıdı . !? d. Emel ile Oya tiyatroya niçin gelmedi . !? e. Vah vah kediciğin haline çok üzüldüm . !? f. Niçin ağaca çıktığını bilmiyorum . !? g. Panodaki güzel resmi sen mi yaptın . !? h. Off, başım çok ama çok ağrıyor . !? ı. Sevimli mi sevimli bir kuzusu var . !? i. Yarın okula saat onda mı gideceğiz . !? j. İmdat, yangın var, yardım edin . !? k. Arkadaşlarımla parkta saklambaç oynadık . !? l. Ömer okulda yaramazlık yaptı mı . !? m. Günaydın çocuklar, oturabilirsiniz . !? 72

Özel İsimler A. Aşağıdaki açıklamayı okuyalım. Mahalle, sokak, cadde, ilçe ve il isim- lerini doğru şekilde yazalım. Adreste yer alan sokak, cadde, mahalle, il, ilçe isimlerinin ilk harfleri her zaman büyük yazılır. a menekşe sokak .......................................... b atatürk caddesi .......................................... c fener mahallesi .......................................... d kadıköy / istanbul .......................................... e yunus emre mahallesi .......................................... f istiklal caddesi .......................................... g alsancak / izmir .......................................... h papatya sokak .......................................... ı hürriyet caddesi .......................................... i yakutiye / erzurum .......................................... j çiftekavak mahallesi .......................................... 73

B. Aşağıdaki açıklamayı okuyalım. Hayvanların doğum tarihlerini açık- lamaya uygun şekilde doğru yazalım. Tarih yazılırken “ay” isimlerinin ilk harfi her zaman büyük yazılır. Benim doğum tarihim 23 Mart 1325’tir. 10 eylül 2018 27 ekim 2017 ......................... ......................... 14 ocak 2020 28 nisan 2020 ......................... ......................... 12 temmuz 2018 08 mart 2018 ......................... ......................... 16 eylül 2014 19 kasım 2017 ......................... ......................... 74

Etkinliklerle Değerlendirme A. Kelimelerin harflerini kullanarak istenilen kelimeleri yazalım. KELİMELER 2 3 4 5 Harfli Harfli Harfli Harfli KARTAL KANTAR ......... ............ ............... ................. LOKANTA ......... ............ ............... ................. ......... ............ ............... ................. B. Aşağıdaki kelimeleri sözlük sırasına göre sıralayalım. yedi üç beş 1 ............ 2 ............ 3 ............ çöl arı göl 1 ............ 2 ............ 3 ............ aşı ütü alo 1 ............ 2 ............ 3 ............ C. Aşağıda karışık verilen kelimelerle cümleler oluşturalım, yazalım. a usulca kapıyı girdi açıp içeri Cümlem: taklit Burak sesini Mehmet’in b etti Cümlem: 75

D. Aşağıdaki kelimelerin zıt anlamlılarını yazalım. a içeri b yaramaz c cesur ................. ................. ................. d doğru e dağınık f katı ................. ................. ................. E. Aşağıdaki kelimelerin eş anlamlılarını yazalım. a yaşlı b yoksul c konuk ................. ................. ................. d talebe e vazife f yurt ................. ................. ................. F. Cümlelerdeki yazım yanlışlarını düzelterek alt satıra yazalım. a Yanlı ş: zafer bayramında şiir okudunmu? Doğrusu: b Yanlı ş: kaşağı ömer seyfettinin eseridir. Doğrusu: 76

Meliyor kuzucuklar Değerlendirme - 4 Seviniyor çocuklar. Ağaçlar çiçek açtı. 4. Aşağıdaki kelimelerden hangisi Bin bir renkli boncuklar. iki harf ve bir heceden oluş- muştur? A. not B. ot C. boya 1. Yukarıdaki dörtlükte anlatılan 5. : radyo : biber : saksı mevsim aşağıdakilerden hangi- Yukarıdaki kelimeler sözlükteki sidir? A. kış sıralarına göre sıralandıkların- da hangisi ilk sırada yer alır? B. sonbahar C. ilkbahar A. B. C. 2. Şiirin konusu aşağıdakilerden hangisidir? 6. Aşağıdaki varlıklardan hangisi- A. Baharın gelmesiyle duyulan nin adı 5 harften oluşmuştur? sevinç. A. B. C. B. Kışın bitmesiyle canlıların üzülmesi. C. Yaz mevsiminin insanlara çarşı sunduğu güzellikler. 7. 3. Şiirin başlığı hangisi olamaz? Yukarıdaki kelimenin harflerini kullanarak hangi kelimeyi oluş- A. Tatil Zamanı turabiliriz? B. Baharın Güzelliği C. Doğa Canlanıyor A. çalı B. çıta C. çıra 77

8. uzak yakın 11. “Özel isimlerin yanına gelen ekler kesme işareti ile ayrılır.” Yukarıdaki kelimeler arasındaki anlam ilişkisi aşağıdaki kelime- Aşağıdakilerden hangisinde hata yapılmıştır? lerden hangisi arasında vardır? A. yıl-sene A. Mehmet’in B. vakit-zaman B. Meti’nin C. doğru-yanlış C. Mert’in 9. ihtiyar yaşlı 12. Aşağıdaki cümlelerin hangisin- de özel isim yanlış yazılmıştır? Yukarıdaki kelimeler arasındaki A. Bugün Ömer’i okulda gör- anlam ilişkisi aşağıdaki kelime- medim. lerden hangisi arasında vardır? B. Orhan bursa’da oturuyor. A. fakir - yoksul C. Annesi Zeynep’i uyardı. B. ileri-geri C. dost-düşman 13. 1. resim 2. yapmış 10. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 3. harika 4. bir zıt anlamlı kelimeler bir arada Kelimelerle anlamlı bir cümle kulanılmıştır? oluşturulduğunda sıralama na- sıl olur? A. Kızılay kara gün dostudur. B. Az veren candan, çok ve- A. 4 - 3 - 2 - 1 ren maldan verir. B. 1 - 3 - 4 - 2 C. Damlaya damlaya göl olur. C. 3 - 4 - 1 - 2 78

Okuma - Anlama - Masal İNATÇI KEÇİLER Günün birinde, birbirinden inatçı iki keçi dar bir köprünün üzerinde karşılaşmışlar. Köprü ancak bir keçinin geçebileceği genişlikteymiş. - Dur bakalım arkadaş. Önce ben geldim. Çekil kenara da geçeyim. Diğer keçi hemen atılmış. - Hayır, önce ben geldim. Önce ben geçeceğim. - Hayır! Ben geldim. Ben geçeceğim, diye kavga ederlerken toslaş- mışlar. Birbirlerini itmeye başlamışlar. Onlar böyle itişirlerken, zaten da- racık olan köprü dayanamamış ve yıkılıvermiş. Keçiler ne olduğunu anlayamadan kendilerini suda bulmuşlar. Çok kork- muşlar. Yüzme bilmedikleri için de bağırıp çağırmışlar. Durumu gören arkadaş- ları hemen yardıma koşmuşlar. Zor da olsa iki inatçı keçiyi kurtarmışlar. İçlerinde en bilge olan keçi: - İnadın sonunun nereye vardığını gördünüz. Az daha canınızdan olu- yordunuz. Bundan sonra yerli yersiz inatçılık yapmayın. 79

A. Aşağıdaki soruları metne göre cevaplandıralım. Uzun cevaplar yazalım. 1. Keçiler nasıl bir köprünün üzerinde karşılaşmışlar? 2. Keçiler niçin kavgaya tutuşmuşlar? 3. Suya düşen keçiler ne yapmışlar? B. Cümleleri okuyalım. Metne göre doğruysa “D”, yanlışsa “Y” yazalım. DOĞRU YANLIŞ a. Keçilerden biri inatçı diğeri değilmiş. ( ..... ) ( ..... ) b. Köprü keçilerin geçebileceği genişlikteymiş. ( ..... ) ( ..... ) c. Keçiler birbirlerine yol vermemişler. ( ..... ) ( ..... ) d. Keçileri yoldan geçen köylüler kurtarmış. ( ..... ) ( ..... ) e. Keçilerin ikisi de yüzme bilmiyormuş. ( ..... ) ( ..... ) f. Bilge keçi, keçilere nasihatta bulunmuş. ( ..... ) ( ..... ) C. Aşağıdaki kelimeleri okuyalım. Noktalı yerlere yazalım. üzerinde Keçiler birbirlerini .......................... başlamışlar. kendilerini Keçiler köprü üzerinde .......................... tutuşmuş. itmeye Keçiler köprü .......................... karşılaşmış. kavgaya Bundan böyle .......................... inatçılık yapmayın. gereksiz Keçiler .......................... suda bulmuşlar. 80

Kelimelerin Çağrışımları A. Aşağıdaki kelimelerin çağrıştırdığı üç kelime yazalım. tavuk 1. .k.ü..m...e..s........ 2. .y..u..m..u..r..t.a..... 3. .c.i.v..c.i.v.......... kitap 1. ................. 2. ................. 3. ................. ağaç 1. ................. 2. ................. 3. ................. okul 1. ................. 2. ................. 3. ................. yağmur 1. ................. 2. ................. 3. ................. uçak 1. ................. 2. ................. 3. ................. doktor 1. ................. 2. ................. 3. ................. süt 1. ................. 2. ................. 3. ................. güneş 1. ................. 2. ................. 3. ................. top 1. ................. 2. ................. 3. ................. kalem 1. ................. 2. ................. 3. ................. mutfak 1. ................. 2. ................. 3. ................. bilgisayar 1. ................. 2. ................. 3. ................. 81

MİNİ TEST - 3 1. uçak - pilot 5. koyun - kuzu Yukarıdaki kelimeler arasındaki Yukarıdaki kelimeler arasındaki anlam ilişkisi hangi kelimeler ara- anlam ilişkisi hangi kelimeler ara- sında vardır? sında yoktur? A. otobüs - yolcu A. tavuk - civciv B. inek - dana B. gemi - kaptan C. kedi - köpek C. tren - metro 6. terzi - makas 2 . çay - şeker Yukarıdaki kelimeler arasındaki Yukarıdaki kelimeler arasındaki anlam ilişkisi hangi kelimeler ara- anlam ilişkisi hangi kelimeler ara- sında yoktur? sında vardır? A. kuaför - makas A.fındık - fıstık B.ayran - yoğurt B. manav - elma C. yemek - tuz C. hakem - düdük 3. olta - balık 7. artı - eksi Yukarıdaki kelimeler arasındaki Yukarıdaki kelimeler arasındaki anlam ilişkisi hangi kelimeler ara- anlam ilişkisi hangi kelimeler ara- sında vardır? sında yoktur? A. k ovan - arı B. ağ - kuş A. okul - mektep B. yakın - uzak C. kulübe - köpek C. önce - sonra 4. küpe - kulak 8. sınıf - sıra Yukarıdaki kelimeler arasındaki Yukarıdaki kelimeler arasındaki anlam ilişkisi hangi kelimeler ara- anlam ilişkisi hangi kelimeler ara- sında vardır? sında yoktur? A. cam - gözlük B. iğne - terzi A. sinema - koltuk B.tren - vagon C. yüzük - parmak C. lokanta - sandalye 82

Okuma - Anlama - Anı GAZİ PAŞA İLE YAŞLI ANNE Çiftlikte dolaşırken yaşlı bir kadına rastladık. Atatürk attan ine- rek yaşlı kadının yanına vardı. - Merhaba nine! - Merhaba Bey! - Nereden gelip, nereye gidiyorsun? Yaşlı kadın bir an duraksadı, - Neden sordun ki, buraların sahibi misin, yoksa bekçisi mi? Gazi Paşa gülümsedi: - Ne sahibiyim ne de bekçisiyim nine. Bu topraklar Türk mille- tinin malıdır. Buranın bekçisi de milletin kendisidir. Şimdi buralarda ne aradığını söyleyecek misin? - Tabi söyleyeceğim. Gazi Paşa’yı ararım. - Gazi Paşa’yı niçin ararsın? - Benim iki oğlum Kurtuluş Savaşı’nda şehit düştü. Memleketi kurtaran kişiyi görmeden ölmeyeyim diye dua ettim. Rüyalarıma girdi Gazi Paşa. Ben de görürüm ümidiyle düştüm yollara. - Gazi Paşa’dan bir isteğin mi var? - Tövbe de bey, tövbe de! Daha ne isteyebilirim ki... O vatanı- mızı kurtardı. Şehitlerimizin mezarlarını düşmana çiğnetmedi. Tek isteğim yüzünü görmek, ona sağol paşam, demek. Sen efendi bir adama benziyon, bana yardım ediver de Gazi Paşa’yı bulayım. Atatürk’ün gözleri dolu dolu olmuştu, bana dönerek. - Görüyorsun ya Gökçen, işte bu bizim insanımızdır. Benim köy- lüm, benim vefalı Türk anamdır bu. Attan indim. Yaşlı kadının elini tuttum anacığım dedim, sen gök- te aradığını yerde buldun, rüyalarını süsleyen, seni buralara kadar koşturan Gazi Paşa yani Atatürk işte karşında duruyor. DEVAMI SAYFA 85’TE. 83

A. Aşağıdaki soruları metne göre cevaplandıralım. 1. Yaşlı kadın çiftliğe niçin gitmiş? 2. Yaşlı kadın yaptığı duada ne dilemiş? 3. Yaşlı kadın Atatürk’ü niçin görmek istiyormuş? 4. Aşağıda belirtilenleri yazalım. a. Hikayenin kahramanları: b. Hikayenin geçtiği yer: 5. Olayın geçtiği zamanı işaretleyelim. Kurtuluş Savaşı öncesi yıllar Kurtuluş Savaşı yılları Kurtuluş Savaşı sonrası yıllar 6. Aşağıdaki cümlelerden metne göre doğru olanlara “D”, yanlış olanlara “Y” yazalım. a. Yaşlı kadın görevliden izin alarak çiftliğe girdi. (......) b. Atatürk’e göre memleketin sahibi Türk milletidir. (......) c. Yaşlı kadın çiftliğe Atatürk’ü görmeye gitmiş. (......) d. Atatürk kendisini tanımayan kadına sinirlendi. (......) 84

Okuma - Anlama - Anı GAZİ PAŞA İLE YAŞLI ANNE Yaşlı kadın bu sözleri duyunca şaşkına döndü. Elindeki değneği yere fırlatıp, Gazi Paşa’nın ellerine sarıldı. Görülecek bir manzaraydı bu. İkisi de ağlıyordu. İki Türk insanı biri kurtarıcı, biri vefalı Türk insanı, ana oğul gibi sarmaş dolaş ağlıyorlardı. Yaşlı kadın belki on defa öptü Ata’nın ellerini. Ata da onun ellerini öptü. Sonra heybesinden küçük bir paket çıkardı. Daha doğrusu beze sa- rılmış bir köy peyniri. Bunu Atatürk’e uzattı: - Gazi Paşa tek ineğimin sütünden kendi ellerimle yaptım. Senin yanına eli boş gelmek istemedim. Seversen yine yapar getiririm. Paşa hemen orada bezi açıp peyniri yedi. Çok beğendiğini söyledi. Sonra birlikte köşke kadar yürüdük. Atatürk yanındakilere şu emri verdi: - Bu anamızı alın köşkte iki gün konuk edin. Sonra köyüne kadar kendisine eşlik edin. Giderken de benim bütçemden üç inek verin, armağanım olsun. A. Aşağıdaki kelimelerin anlamlarını yazalım, cümle içerisinde kullanalım. Heybe: Cümlem: Köşk: Cümlem: Vefa: Cümlem: 85

B. Aşağıdaki cümleleri metne göre tamamlayalım. 1. Kadın heybesinden bir paket çıkardı, daha doğrusu .......................... ..................................................................................................... 2. Atatürk peyniri çok beğendiğini söyledikten sonra ................... ..................................................................................................... 3. Yaşlı kadın Atatürk’ün yanına eli boş gitmek istemediği için .................. ..................................................................................................... 4. Anamızı köşkte konuk edin sonra ..................................................... ..................................................................................................... 5. Yaşlı kadın karşısındakinin Atatürk olduğunu anlayınca .................... ..................................................................................................... C. Aşağıdaki kelimelerin eş anlamlılarını cümle içinde kullanalım. yaşlı konuk armağan rüya D. Aşağıdaki cümleleri hikayedeki oluş sırasına göre numaralandıralım. Gazi Paşayı görmek ümidiyle geldim buralara. Atatürk yanındakilere emir verdi. Atatürk attan inerek yaşlı kadının yanına vardı. Atatürk ile yaşlı kadın sarmaş dolaş ağladılar. Nine nereden gelip, nereye gidiyorsun? Atatürk’ün gözleri dolu dolu oldu. 86

Okuma - Anlama A. Aşağıdaki cümlelerdeki ipuçlarının yardımıyla harfleri kullanarak uygun resimlerle eşleştirelim. A B eğlence 1. Çomar kulübesinin 1. Çocuklar önünde oynuyor. 2. Benekli bahçede gü- araçlarında eğleniyor. zelce otluyor. 2. Mehtap çevre temizliği yapıyor. C D 1. Harun ağacın altında 1. Çomar kulübesinde kitap okuyor. uyuyor. 2. Nermin ve dostları 2. Anne kuş yavrularını Harun’u dinliyor. besliyor. ..... ..... ..... ..... 87

B. Aşağıdaki resimleri inceleyelim. Resimleri anlatan 3’er cümle yazalım. Resimlerdeki kişilere isim verebilirsiniz. a 1. 2. 3. b 1. 2. 3. c 1. 2. 3. 88

Anlamlı ve Kurallı Cümle A. Aşağıda karışık olarak verilmiş olan kelimeleri birer kez kullanarak cümleler oluşturarak yazalım. bayramınız çok kutlu ilân olsun annemi özledim etti vatanımı sabaha kadar seviyorum çok Atatürk cumhuriyeti yanına uyumadım babası Selim’i çağırdı a. Vatanımı çok seviyorum. b. c. d. e. f. 89

B. Aşağıda karışık olarak verilmiş olan kelimelerle anlamlı ve kurallı cümleler oluşturarak yazalım. a. kitabı bıraktı masanın elindeki üzerine Engin b. çocuklarını adam topladı ihtiyar etrafına c. için sağlıklı düzenli olmak ve beslenmeliyiz dengeli d. okula anladım baktığımda geç saate kaldığımı e. en filmin kesildi elektrikler yerinde heyecanlı f. tutturdu çocuk satıcıyı balon diye görünce g. köye vali gelince toplandı meydanda herkes h. bir Nasrettin gidiyormuş gün pazara Hoca ı. aç bütün oynardım gün susuz oyun i. iyileşir Ali top söyledi iyileşmez oynayacağını 90

Değerlendirme - 5 (Cümle) 1. Bitmiş cümlelerin sonuna 5. 1. Neşe’yi .................... konur. 2. öğretmen Cümlesinde noktalı yere han- 3. çağırdı gisi gelmelidir? 4. yanına A. virgül ( , ) B. nokta ( . ) C. İki nokta ( .. ) Kelimelerle anlamlı ve kurallı cümle oluşturduğunda sıra- 2. Erkan az önce ................. çıktı. lama nasıl olur? Cümlesinde noktalı yere han- gisi gelemez? A. 2 - 1 - 4 - 3 B. kapıya B. 3 - 1 - 4 - 2 A. dışarı C. içeri C. 1 - 3 - 2 - 4 3. Sinan çok yorulmuştu ............. dinlenecek zamanı yoktu. Cümlesinde noktalı yere han- 6. 1. az 2. çıktı gisi gelmelidir? 3. önce 4. Uğur A. veya B. ancak C. için 5. dışarı 4. Ömer ................... ders çalışır, Kelimelerle anlamlı ve kurallı ................... oyun oynardı. cümle oluşturulduğunda sı- Cümlesinde noktalı yerlere ralama nasıl olur? sırasıyla hangileri gelmelidir? A. sonra - önce A. 4 - 2 - 1 - 5 - 3 B. önce - sonra B. 3 - 4 - 1 - 5 - 2 C. sonra - veya C. 4 - 1 - 3 - 5 - 2 91

7. Annem .......... babam işten 11. 1. kuş 2. kenarında döndü. 3. ötüyordu 4. yaralı Cümlesinde noktalı yere 5. pencerenin hangisi gelmelidir? Kelimelerle anlamlı ve kurallı A. veya B. çünkü C. ile bir cümle oluşturulduğunda sıralama nasıl olur? 8. Kırmızı ışıkta geçtiği ............. A. 4 - 1 - 5 - 2 - 3 ceza yedi. B. 3 - 5 - 2 - 1 - 4 Cümlesinde noktalı yere C. 4 - 1 - 2 - 3 - 5 hangisi gelmelidir? A. için B. çünkü C. acaba 12. Annesinin yemeği hazırladığı 123 9. Kurallı Cümle: İş, oluş, ha- çok beğendi. reket bildiren kelimelerin 4 5 sonda olduğu cümlelerdir. Cümlesinin anlamlı ve anlaşılır Aşağıdaki cümlelerden han- olabilmesi için hangi kelimele- gisi kurallı cümledir? rin yerleri değiştirilmelidir? A. Sergen çıktı dışarı. A. 3 - 4 B. 1 - 3 C. 2 - 3 B. Tavuklar yumurtladı az önce. 13. Sinan bekleyen durakta C. Kapıyı açıp içeri girdi. 123 taksiye bindi. 10. Aşağıdaki cümlelerden han- 4 5 gisi kurallı cümle değildir? Cümlesinin anlamlı ve anlaşılır A. Güzel bir resim çizdim. olabilmesi için hangi kelimele- B. Resmimi boyadım maviye. rin yerleri değiştirilmelidir? C. Odamdaki panoya astım. A. 2 - 4 B. 2 - 3 C. 1 - 3 92

Okuma - Anlama - Şiir A. Aşağıdaki şiiri okuyalım. Noktalı yerlere uygun kelimeleri yaza- lım. Şiiri defterimize en güzel yazımızla yazalım. 29 EKİM Cumhuriyet ........................ . Geldi bize ne mutlu! Bayraklarla donattık, Güzel ........................ . Sokaklarda, evlerde Al bayrak ........................ . Onun o al rengini Bütün bir dünya .................... . ............... Dokuz Ekim’i bayramlaşalım Karşılarız neşeyle Çünkü bugün erdik, arkadaşlar yirmi ............... Cumhuriyet’e. dalgalanır büyük Yürüyün ........................ . Hep .................. koşalım. Bayramı ileri Bugün bayramımız var, Gelin ........................ . okulumuzu tanır Ali PÜSKÜLLÜOĞLU 93

B. Aşağıdaki soruları şiire göre cevaplandıralım. 1. Şiirde hangi bayramdan bahsedilmektedir? 2. Bayram dolayısıyla okulda ne yapılmış? 3. Şiire göre bayrağımız nerelerde dalgalanır? 4. Cumhuriyetten önce ülkemiz nasıl yönetiliyordu? (Araştıralım) C. Aşağıda cumhuriyetle ilgili olan ifadelerden doğru olanları işaretleyelim. Cumhuriyet bir halk yönetimi şeklidir. Cumhuriyet yönetiminde ülkeyi padişah yönetir. Cumhuriyet 29 Ekim 1923’te ilan edilmiştir. Cumhuriyet Bayramı her yıl 29 Ekim’de kutlanır. Cumhuriyet Bayramı dini bayramdır. Cumhuriyet yönetiminde söz hakkı milletindir. Cumhuriyet özgürlük ve eşitlik yönetimidir. Cumhuriyette yönetim babadan oğula geçer. 94

Sözlük Anlamı A. Aşağıdaki kelimeleri okuyalım. Anlamlarının önündeki noktalı yerlere yazalım. kütüphane nasihat tedbir endişeli kılavuz bilinçli telaşlı çelimsiz a. ........................ Bir bölgeyi iyi bilen ve yol gösteren kimse. b. ........................ Kitapların çokça olduğu yer. c. ........................ İyiye, güzele yönlendirmek için yapılan konuşma. d. ........................ Kötü sonuçların önüne geçmek için alınan önlem. e. ........................ Heyecanla karışık, sıkıntılı olan kimse. f. ........................ Çevresinde olan olayların farkında olan. g. ........................ Bedeni güçsüz, ince yapılı kimse. h. ........................ Kaygılı, tasalı, üzüntülü olan kimse. 95

B. Aşağıdaki kelimeleri cümle içinde kullanalım. a. Kütüphane b. Telaşlı c. Kılavuz d. Çelimsiz e. Endişeli f. Nasihat g. Bilinçli h. Tedbir ı. Tutsak i. Hatıra 96

Soru Oluşturalım A. Aşağıda soru kelimeleri verilmiştir. Bu kelimeleri kullanarak soru cümleleri oluşturalım. niçin? Oktay dün okula niçin gelmedin? nasıl? ne zaman? nerede? nereye? nereden? kim? kiminle? kime? kaç lira? kaçıncı? kimi? kimler? 97

B. Aşağıdaki cevapları okuyalım. Cevaplara örnekteki gibi sorular ya- zalım. Cevaplardaki renkli kelimeler ipuçlarıdır. Nerede? Niçin? Ne zaman? Kim? Ne? Kiminle? Nasıl? 1. Soru: Manavdan ne aldın? Cevap: Manavdan sebze ve meyve aldım. 2. Soru: Cevap: Fener Mahallesinde oturuyoruz. 3. Soru: Cevap: Sinan’la birlikte tiyatroya gittik. 4. Soru: Cevap: Soğuk su içince hasta oldum. 5. Soru: Cevap: Düzenli ve planlı çalışınca başarılı oldum. 6. Soru: Cevap: Sabah erkenden yola çıktık. 7. Soru: Cevap: Yarışmayı 2 - A sınıfındaki Yusuf kazandı. 98

Değerlendirme - 6 ....................................... 3. Metnin başlığı aşağıdakilerden hangisi olmalıdır? Yağmurların ardından kocaman bir gökkuşağı ortaya çıkmış. A. Kuşlar B. Gökkuşağı Bugüne kadar gökkuşağı gör- C. Yağmur memiş çiçekler çok sevinmişler. Fa- 4. Metne göre aşağıdakilerden kat bir de bakmışlar ki yedi renkli hangisi yanlıştır? gökkuşağının kırmızı rengi yokmuş! A. Çiçekler gökkuşağının çıkma- sına çok sevinmiş. Menekşeler çok şaşırmışlar bu işe, papatyalar şaşkınlıktan dille- B. Gökkuşağı yağmurların ar- rini yutmuşlar. Kuşlar gözlerine dından ortaya çıkmış. inanamamış. C. Papatyalar gözlerine inana- mamış. Aşağıdaki ilk 5 soruyu metne göre cevaplandıralım. 5. Aşağıdaki sorulardan hangisi- nin cevabı metinde yoktur? 1. Gökkuşağının hangi rengi yokmuş? A. Gökkuşağının hangi rengi yokmuş? A. kırmızı B. mavi B. Kırmızı renge ne olmuş? C. yeşil C. Kuşlar nasıl tepki göstermiş? 2. Çiçekler niçin sevinmişler? 6. Parka Osman’la birlikte gitti. A. Yağmur yağdığı için. Cümlesinde renkli yazılmış keli- B. Gökkuşağı çıktığı için. menin yerine hangisi getirilirse C. İlk defa gökkuşağı gördükleri cümlenin anlamı değişmez? için. A. beraber B. ikisi C. nereye 99