3_SINIF_HAYAT_BİLGİSİ_2022_2023

MİNİ TEST - 5 1. Aşağıdaki maçların hangisinde 4. . Askere gitmek. millet olarak milli birlik ve bera- . Ev işlerinde aile büyüklerine berlik duygusu içinde oluruz? yardımcı olmak. A. Türkiye - Romanya . Okul çıkışı bir işte çalışarak aile B. Fenerbahçe - Galatasaray büyüklerine katkı sağlamak. C. Trabzon - Beşiktaş Yukarıdakilerden hangileri ço- 2. I. Çocuk Parkları cukların görev ve sorumlulukla- II. Alışveriş Merkezleri rından değildir? III. Kütüphaneler A. B. C. IV. Eczaneler 5. (......) a. Topkapı Sarayı doğal gü- Yukarıdakilerden hangileri milletin zelliklerimizdendir. ortak malıdır? (......) b. Manavgat Şelalesi önemli A. I - II B. III - IV C. I - III tarihi eserlerimizdendir. 3. Arda: Toplu taşıma araçlarına (......) c. Pamukkale turistlik yerle- binerken sıraya girmeliyiz. rimizdendir. Temel: Kütüphaneden aldığımız İfadeler doğruysa “D”, yanlışsa “Y” kitabı özenle okuduktan yazdığımızda hangisi doğru olur? sonra geri vermeliyiz. abc Cemal: Okulda oturduğumuz sı- A. Y Y D raya adımızı yazabiliriz. B. D Y D C. Y D Y Yukarıdaki çocuklardan hangisi- nin ifadesi yanlıştır? 6. Aşağıdaki eserlerin karşısına A. Temel bulunduğu şehirler yazılmıştır. B. Cemal Hangisinde yanlışlık yapılmıştır? C. Arda A. Topkapı Sarayı İstanbul 100 B. Anıtkabir Samsun C. TBMM Ankara

ÜLKEMİZDE HAYAT Atatürk’ün Kişilik Özellikleri A. Aşağıdaki kişilik özelliklerini okuyalım. Atatürk ile ilgili olanları ok işa- retiyle eşleştirelim. ileri zeki ve inatçı görüşlü çalışkan kararlı güvenilir sabırlı karamsar aceleci lider hoşgörülü planlı ve düzenli B. Aşağıdaki cümleler doğruysa “D”, yanlışsa “Y” kutusunu boyayalım. a. D Y Atatürk vatanını ve milletini çok severdi. b. D Y Atatürk çevresindekilerin düşüncelerine önem vermezdi. c. D Y Atatürk acele karar vermezdi, sabırlıydı. d. D Y Atatürk büyük, küçük herkesle iletişim kurardı. e. D Y Atatürk güvenilirdi. f. D Y Atatürk önemli kararları tek başına alır, kimseye danışmazdı. g. D Y Atatürk güçlükler karşısında pes ederdi. h. D Y Atatürk düşünmeden aceleyle karar verirdi. ı. D Y Atatürk önemli konularda arkadaşlarının fikirlerini alırdı. 101

C. Aşağıdaki örnek olayları okuyalım. Olayların Atatürk’ün hangi kişilik özel- liğini gösterdiğini işaretleyelim. a. İstanbul Boğazı’na yanaşan düşman gemilerini gören Atatürk: - Geldikleri gibi giderler, demişti. İnsan sevgisi Çalışkan özelliği Geleceğe güvenle bakma özelliği b. Kurtuluş Savaşı’nda Türk milletinin Atatürk’ün etrafında toplanması ve büyük zaferler kazanılması. Kararlı olma özelliği Hoşgörülü olma özelliği Liderlik özelliği c. Atatürk eski alfabeyi kaldırarak, yeni alfabeyi ülkemize kazandırdı. Vatan sevgisi Yeniliklere açık olma özelliği Tarafsızlık özelliği d. Atatürk, Kral Edward’ı karşılamak için deniz kıyısına gelir. Kral Edward kıyıya çıkarken tekne sallanır. Bu sırada eli yere değerek tozlanır. O sırada Atatürk elini uzatmıştır. Kral Edward da elini uzatmadan önce mendiliyle silmek ister. Atatürk: - Yurdumun toprağı temizdir, o elinizi kirletmez, diyerek kralı elinden tutup rıhtıma çıkarır. Toprak sevgisi İnsan sevgisi Vatan sevgisi 102

ÜLKEMİZDE HAYAT Ülkeme Katkıda Bulunanlar A. Aşağıda ülkemize hizmet edenlerle, yaptıkları hizmetleri harfleri kulla- narak eşleştirelim. L Mehmet Akif ERSOY Türkiye’nin ilk yerli uçağını yapmıştır. B Nene Hatun Ülkemizin ilk kadın arkeoloğudur. R Engin ARIK Erzurum’da Rusların işgaline direnmiştir. E Zihni Derin Bor madeniyle ilgili çalışmalar yapmış bilim adamıdır. E Jale İnan Nobel ödülü almış bilim insanımızdır. K Nuri DEMİRAĞ Demir yolları inşaatının yapımını baş- latan kişidir. T Vecihi HÜRKUŞ İstiklâl Marşı’mızın yazarıdır. İ Aziz SANCAR Ülkemizde çay üretimini başlatan kişidir. R Naim SÜLEYMANOĞLU Halterde rekorlar kıran dünya şampi- yonumuzdur. B. Sabiha Gökçen’le ilgili açıklamaları okuyalım. Soruları cevaplandıralım. SABİHA GÖKÇEN Sabiha Gökçen 1913 yılında Bursa’da doğdu. Genç yaşta ailesini kaybeden Gökçen, Atatürk’e giderek oku- mak istediğini söyledi. Atatürk, Sabiha’yı evlatlık edindi ve çeşitli okullarda öğrenim görmesini sağladı. Türk Kuşu Sivil Havacılık Okulu’nda aldığı eğitimin ardından pilot oldu. Sabiha Gökçen, dünyanın ilk kadın pilotlarından birisidir. Ay- rıca dünyanın ilk kadın savaş uçağı pilotudur. 1. Sabiha Gökçen nerede ve kaç yılında doğmuştur? ................................................................................................................................ 2. Sabiha Gökçen, Atatürk’e niçin gitmiştir? ................................................................................................................................ 103

C. Mimar Sinan’la ilgili açıklamaları okuyalım. Soruları cevaplandıralım. MİMAR SİNAN Koca Sinan diye de anılan Mimar Sinan, dünyanın en büyük mimar ve yapı sanatçılarındandır. Mimar Sinan, 15 Nisan 1489 tarihinde Kayseri’nin Ağırnas köyünde dünyaya geldi. Elli yıla yakın mimarlık yaptı. Bu süre içerisinde bir çok eserin mimarlığını yaptı. En ünlü eserleri Selimiye Camii, Süleymaniye Camii ve Mihrimah Sultan Camii’dir. Bunların dışında 78 cami, 51 mescit, 55 medrese, 17 türbe, 3 hastane, 5 su yolu, 8 köprü, 20 kervansaray, 36 saray ve 48 ha- mamın mimarlığını yaptı. 17 Temmuz 1588’de İstanbul’da vefat etti. 1. Koca Sinan hangi alanda hizmet vermiştir? .............................................................................. 2. Koca Sinan’ın en ünlü eserleri hangileridir? .............................................................................. D. Mahmut Gazi Yaşargil ile ilgili açıklamaları okuyalım. Soruları cevaplandıralım. Mahmut Gazi YAŞARGİL Yaşargil 6 Temmuz 1925 yılında Diyarbakır’ın Lice il- çesinde Dünya’ya geldi. İlk, orta ve lise eğitimini Ankara’da tamamladı. Üniversitede tıp eğitimi görerek doktor oldu. Yurt dışında bir çok üniversitede beyin cerrahı olarak gö- rev yaptı. Beyin ameliyatlarına mikroskobu sokan Yaşargil, epilepsi ve beyin tümörlerinin tedavisi için yeni yöntemler buldu. Yaptığı bu çalışmalar sonucunda ismini tıp tarihine altın harflerle yazdırdı. 1. Yaşargil kaç yılında ve nerede doğdu? .............................................................................. 2. Yaşargil hangi alanda hizmet vermiştir? .............................................................................. 104

ÜLKEMİZDE HAYAT Etkinliklerle Ülkemizde Hayat A. Aşağıdaki ifadeler doğruysa “D”, yanlışsa “Y” kutusunu boyayalım. a. D Y En büyük yerleşim birimi muhtarlıktır. b. D Y Cumhuriyetin ilanından sonra kadınlara seçme ve seçilme hakkı verildi. c. D Y Müzelerde günümüz ressamlarının yaptığı resimler sergilenir. d. D Y Görevlerimizi en iyi şekilde yaparak ülkemizin gelişimine katkı yaparız. e. D Y Ortak kullanım alanlarına zarar verenleri uyarmalıyız. f. D Y Belediye otobüsleri ortak kullandığımız taşıtlardandır. g. D Y İnsanlar çeşitli nedenlerden dolayı ülkelerinden göç ederler. h. D Y Atatürk planlı ve düzenli çalışırdı ama acele karar verirdi. ı. D Y Vecihi HÜRKUŞ ilk erkek arkeoloğumuzdur. B. Aşağıdaki cümlelerde boş bırakın yerleri uygun kelimelerle tamamlayalım. milletini tarihi cumhuriyet toplu mahallenin a. Muhtar .............................. yönetiminden sorumludur. b. Halkın kendini yönetecek kişileri seçtiği yönetime ............................. denir. c. Eskiden kalan cami, kale, köprü .............................. eser grubuna girer. d. Okullar, spor salonları bir çok insanın yararlandığı .............................. kullanım alanlarıdır. e. Atatürk, vatanını ve .............................. çok severdi. 105

C. Aşağıda ülkemize hizmet etmiş insanları meslekleriyle eşleştirelim. Mehmet Akif ERSOY YAPI SANATÇISI Mimar SİNAN PİLOT Sabiha GÖKÇEN SPORCU Naim SÜLEYMANOĞLU ŞAİR Mahmut Gazi YAŞARGİL ARKEOLOG Jale İNAN BİLİM İNSANI Aziz SANCAR DOKTOR D. Aşağıda harfleri karışık olarak verilmiş olan kelimeleri yazalım. İ İ B LM ÜKT PÜHAEN ÜTAAT R K MHUT R A U Y E CMT U H R İ MM İ R A S N İ A N 106

ÜLKEMİZDE HAYAT Değerlendirme - 5 1. a. Vali I. (.....) Köyün yö- 4. Topkapı Sarayı Turistik Yer neticisidir. Pamukkale Tarihi Eser b. Kaymakam II. (.....) İlin yöneti- Marmaris Doğal Güzellik cisidir. Yukarıdaki ifadeleri eşleştirdiği- c. Muhtar III.(.....) İlçenin yö- mizde karşımıza hangisi çıkar? neticisidir. A. B. C. Noktalı yerlere harfleri yazdığı- mızda hangisi doğru olur? I II III A. c b a B. b a c C. c a b 5. I. Seçimlerde oy kullanmak. II. Derslerine düzenli çalışmak 2. Aşağıdaki ifadelerden hangisi III. Verilen araştırma görevlerini cumhuriyetin ilanından sonra hazırlamak gerçekleşmiş bir haktır? Yukarıdakilerden hangileri bir A. Askere gitme öğrencinin görev ve sorumluluk- B. Vergi verme larındandır? C. Seçme ve seçilme A. I - II B. II - III C. I - III 3. Müzeyi ziyaret ettiğimizde aşa- ğıdakilerin hangisiyle karşılaşma- 6. Ortak kullanım alanlarına mız mümkündür? ................... vermemeliyiz. A. Tarihi eserler Okuldaki araç - gereçleri B. Doğal güzellikler ................... kullanmalıyız. C. Organik besinler Noktalı yerlere sırasıyla hangi kelimeler gelmelidir? A. zarar - zararlı B. zarar - özenli C. çiçek - özenli 107

7. . Hastane 11. Aşağıdakilerden hangisi Atatürk’ün . Kütüphane kişilik özelliklerinden değildir? . Spor Salonu A. Atatürk gelecekte olabilecekleri öngören bir liderdi. Yukarıdaki yerlerin ortak özelliği B. Atatürk vatansever bir liderdi. hangisidir? C. Atatürk kazandığı başarılarla A. Sağlık kuruluşlarıdır. övünürdü. B. Ücretli yerlerdir. C. Toplu kullanım alanlarıdır. 12.Sözlerden hangisi Atatürk’ün Türk milletine güveninin ifadesidir? 8. Aşağıdaki davranışlardan hangisi A. Ben sporcunun zeki, çevik ve doğrudur? ahlaklısını severim. A. Otobüslerde boş koltuk dahi B. Yurtta barış, dünyada barış. olsa çocuklar ayakta durmalıdır. C. Hastalandığımda beni Türk B. Otobüste engelli ve yaşlılara hekimlerine emanet edin. yer verilmelidir. C. Otobüsteki koltuklara resim 13. yapmak yeteneğimizi geliştirir. Yukarıdaki resimle ilgili hangisi 9. Ülkemize göç eden insanların söylenebilir? uyum problemi yaşamalarının A. Kurtuluş Savaşı’nı kazanmıştır. nedeni aşağıdakilerden hangisi B. Türk milletine her alanda ön- değildir? derlik yapmıştır. A. Farklı dil konuşmaları ve dili- C. Padişahlığı kaldırmıştır. mizi bilmemeleri. B. Farklı kültüre sahip olmaları. 14. . Nene Hatun . Zihni Derin C. Eğitim almak istemeleri. . Vecihi Hürkuş 10.Birlik ve beraberliğin zirve yap- Yukarıdakilerin ortak özelliği tığı olay hangisidir? hangisidir? A. Milli maçlar A. Ülkemize hizmet etmişlerdir. B. Kurtuluş Savaşı B. Bilim insanıdırlar. C. Milli ve dini bayramlar C. Sağlık alanında hizmet üret- 108 mişlerdir.

BELİRLİ GÜNLER VE HAFTALAR Milli Bayramlar - Orman Haftası A. Aşağıda kelimeleri karışık olarak verilmiş olan bayram isimlerini yazalım. a. ve 23 Ulusal Çocuk Nisan Bayramı Egemenlik ......................................................................................................................................... b. Atatürk’ü ve Mayıs Gençlik Spor 19 Anma ve Bayramı ......................................................................................................................................... B. Aşağıdaki şiirde boş bırakılan yerleri uygun kelimelerle tamamlayalım. 23 NİSAN senin gül Bugün .................... Üç Nisan emin Yirmi Toplandı .................... vatan bütün bayram .................... Meclisimize Millet Atatürk oldu başkan. Türk çocuğu ...................., sevin Yaşa yurdunda .................... Bugünü an, .................... et. Bugün senindir, .................... . 109

C. Aşağıdaki ifadeler doğruysa “D”, yanlışsa “Y” kutusunu boyayalım. a. D Y Her yıl 21-26 Ocak tarihleri arasında Orman Haftası kutlanır. b. D Y Ormanlar en önemli zenginlik kaynaklarındandır. c. D Y Ormanlar yabani hayvanların doğal yuvasıdır. d. D Y Ormanlardaki ağaçları keserek yerlerine binalar yapılmalıdır. e. D Y Ormanlar ortak kullanım alanlarındandır. f. D Y Ormanda ateş yakmak yangına neden olabilir. g. D Y Ormandaki ağaçlar kesilerek ev yapımında kullanılmalıdır. h. D Y Özellikle bahar aylarında fidan dikerek çevre ağaçlandırılmalıdır. ı. D Y Ormanlar binlerce bitkiye ve küçük canlıya ev sahipliği yapar. D. Aşağıdakilerden hangileri orman ürünüdür? Boyayalım. 110

ÜNİTE 6 DOĞADA HAYAT

KONULAR A. Ya Olmasalardı? B. Meyve ve Sebzeler Nasıl Yetişir? C. Doğada Yönümü Buluyorum D. Doğal Çevreye Etkilerimiz E. Doğayı ve Çevreyi Koruyorum F. Geri Dönüşüm KAĞIT CAM METAL PLASTİK

DOĞADA HAYAT Ya Olmasalardı? A. Erdal Bey çiftliğinden sepet sepet sebze ve meyve topladı. Sebze ve meyvelerin isimlerini noktalı yerlere yazalım. .......................... .......................... .......................... .......................... .......................... .......................... .......................... .......................... .......................... .......................... .......................... .......................... B. Aşağıdaki cümleleri uygun kelimelerle tamamlayalım. farklı yaşamında köküdür meyve yaprakları bitkiler a. Yazın ve kışın ................................. sebze ve meyveler yetişir. b. Bitkiler insan ................................. önemli bir yer tutar. c. Bazı hayvanlar sadece ................................. ile beslenir. d. Bazı bitkilerin sadece ................................. kısımları yenir. e. Havucun yediğimiz kısmı ................................. . f. Lahana, marul gibi sebzelerin ................................. ile besleniriz. 113

C. Aşağıdaki hayvanlardan kümes hayvanı olanların bulutunu boyayalım. İnek Deve Tavuk Hindi Ördek Kaz Koyun Tilki D. Aşağıdaki besinleri hayvansal ve bitkisel olarak sınıflandıralım. et lahana süt Hayvansal Bitkisel pırasa bal havuç Besinler Besinler yumurta katı yağ bezelye kereviz mısır 1. ........................ 1. ........................ balık 2. ........................ 2. ........................ 3. ........................ 3. ........................ 4. ........................ 4. ........................ 5. ........................ 5. ........................ 6. ........................ 6. ........................ E. Aşağıdaki hayvanların yararlandığımız yanlarının kutularını boyayalım. Etinden Etinden Sütünden Sütünden Yumurtasından Derisinden Yününden Yumurtasından Yumurtasından Etinden Etinden Sütünden 114

DOĞADA HAYAT Meyve ve Sebzeler Nasıl Yetişir? A. Aşağıdaki ürünü tanıyalım. Soruları cevaplandıralım. Çay bitkisi, hem bol yağışı, hem de nemi se- ver. Bu nedenle çay, nemli ve yağışlı bölgelerde yetiştirilir. Her mevsim bol yağış alan yerlerde doğal olarak yetiştirilmektedir. Rize ilimiz bol yağış alan bir yerdir. Çay bit- Çay kisi en çok bu ilimizde ve çevresinde yetişir. 1. Çay bitkisi en çok hangi iklim koşullarında yetişir? ................................................................................................................................ 2. Çay bitkisi niçin en çok Rize’de yetişmektedir? ................................................................................................................................ B. Aşağıda verilen ifadeleri harfleri kullanarak eşleştirelim. İ Kışın yetişen sebze ve şartlarına dayanıklı ol- meyveler dukları için pek çok yerde yetişirler. O Suya ihtiyaç duyan sebze soğuğa dayanıklıdırlar. ve meyveler sebze ve meyveleri kurak böl- gelerde yetiştirmek zordur. L Elma, armut, turp gibi seb- yağışın az olduğu dönem- ze ve meyveler soğuk hava lerde susuzluktan olumsuz etkilenir. N Sebze ve meyvelerin ihtiyaç su miktarı farklıdır. duyduğu ısı ve 115 M Bol miktarda suya ihtiyaç duyan

C. Aşağıdaki kavram haritasını alt bölümdeki ifadelerle tamamlayalım. ................................... ................................... ................................... İhtiyacı vardır İhtiyacı vardır İhtiyacı vardır ..................... Sıcağı SEBZE VE Sıcağı ..................... sever. MEYVELER sever. Soğuk havaya Soğuk havaya dayanıklıdır. dayanıklıdır. Soğuk havaya dayanıklıdır. ............................................. ............................................. ............................................. armut muz pirinç üzüm patates elma Güneş Hava Su 116

DOĞADA HAYAT Doğada Yönümü Buluyorum A. Aşağıdaki yön oklarını inceleye- B. Aşağıdaki yön oklarını ve resmi in- lim. Verilen yönlerden yararla- celeyelim. Soruları cevaplandıralım. narak diğer yönleri bulalım. a. .......... Batı Batı .......... Güney Kuzey .......... Doğu b. .......... Ali Sinem Begüm Kuzey .......... .......... Merve Çetin Can c. Doğu a. Alilerin evinin doğusundaki evde hangi arkadaşı oturmaktadır? A. Sinem B. Begüm C. Merve .......... .......... b. Çetinlerin evinin batısındaki evde hangi arkadaşı oturmaktadır? .......... A. Merve B. Sinem C. Can d. .......... c. Yön oklarına göre hangi çocuğun isminin yazdığı ev kuzeydedir? A. Ali B. Çetin C. Begüm .......... Batı d. Sinemlerin evinin güneyindeki evde hangi çocuk oturmaktadır? .......... A. Can B. Begüm C. Ali 117

C. Aşağıdaki resimleri inceleyelim. 1. Aşağıdakilerden hangisi kuzeyi Noktalı yerlere uygun yönleri gösterir? yazalım. A. Güneş’in battığı yön B. Ağaçların yosun tutmuş kısmı C. Dağların tepesi (SABAH) 2. Toprağa dikilen sopanın gölgesi a. Uğur güneşin doğduğu yöne günün hangi vaktinde en kısa olur? doğru sağ elini uzattığına A. Sabah B. Öğle C. İkindi göre, 1. Sağ eli ...d...o..ğ...u...y..u..... gösterir. 3. Toprağa dikilen sopanın gölgesi 2. Sol eli ..................... gösterir. sabahleyin hangi yönü gösterir? 3. Yüzü ..................... gösterir. 4. Arkası ..................... gösterir. A. Doğu B. Batı C. Kuzey (SABAH) 4. Toprağa dikilen sopanın gölge- si günün hangi vaktinde kuzeyi b. Çetin güneşin doğduğu yöne gösterir? arkasını döndüğüne göre, 1. Yüzü ..................... gösterir. A. Sabah B. Öğle C. Akşam 2. Arkası ..................... gösterir. 3. Sağ eli ..................... gösterir. 5. I . Yön, en kolay ve doğru olarak 4. Sol eli ..................... gösterir. pusula ile bulunur. 118 II. Pusulanın renkli ucu her za- man güneyi gösterir. III. Pusula sadece gündüzleri kul- lanılabilir. Yukarıdaki bilgiler için hangisi doğrudur? A. I-II doğru, III yanlış B. I-III doğru, II yanlış C. I doğru, II-III yanlış

DOĞADA HAYAT Doğal Çevreye Etkilerimiz A. Aşağıdaki ifadeleri okuyalım. İnsanların doğaya olumlu davranışlarını yeşile, olumsuz davranışlarını maviye boyayalım. Ağaçların Fabrika Ağaçsız bilinçsizce bacalarına filtre arazilere fidan kesilmesi. takılmaması. dikilmesi. Nesli tükenen Keçilerin Piknik hayvanların koruma ormanlık alanlarda alanlarına çöplerin altına alınması. otlatılması. bırakılması. Denizlere, Çevreyi Ormanda göllere zehirli güzelleştirmek ateş amacıyla çiçek atıkların yakılması. atılması. dikilmesi. Sokak Hayvanların Hayvanların hayvanlarına barınak bilinçsizce yuvalarının avlanması. bozulması. yapılması. Gemilerin Soğuk ve Su yataklarının atıklarını denize karlı havalarda kenarlarına doğaya yiyecek bırakması. evler yapılması. bırakılması. 119

B. Aşağıdaki kavram haritasını uygun ifadelerle tamamlayalım. ................................... ................................... ................................... olumsuz etkiler olumsuz etkiler olumsuz etkiler DOĞA parçasıdır parçasıdır ................................... ................................... örnek örnek ................................... ................................... Fabrikalar Hayvanlar Evsel Atıklar Sincap Taşıtlar Menekşe Bitkiler 120

DOĞADA HAYAT Doğayı ve Çevreyi Koruyorum A. Aşağıdaki açıklamaları okuyalım. Aşağıda belirtilen durumlarda kirlen- mesine yol açılacak varlıkların bulutunu boyayalım. Çevreyi a. Taşıtların egzozundan çıkan zehirli gazlar: niçin Hava Su Toprak temiz b. Fabrikaların bacalarından çıkan siyah duman: tutmalıyız? Hava Su Toprak c. Sebze ve meyvelerin ilaçlanmasında kullanılan kimyasal ilaçlar: Hava Su Toprak d. Piknik yaptıktan sonra etrafta bırakılan çöpler: Hava Su Toprak e. Parfüm ve deodorantlardan çıkan gazlar: Hava Su Toprak Çevre; hava, su f. Dereye atılan evsel atıklar: ve topraktan oluşur. Hava, su ve toprak Hava Su Toprak kirlendiğinde canlılar g. Gemilerin denize bıraktığı atıklar: olumsuz etkilenir. Hatta bazı canlı Hava Su Toprak türleri yok olabilir. 121

B. Aşağıdaki gönüllü kuruluşları tanıyalım. Soruları cevaplandıralım. a. TEMA Vakfı 11 Eylül 1992 tarihinde kurul- muş çevreci bir vakıftır. b. TEMA’nın açılımı Türkiye Erozyonla Müca- dele Ağaçlandırma ve doğal varlıkları koru- madır. c. Kuruluşunun en büyük amacı erozyonla mücadeledir. Ayrıca yurdu- muz topraklarını çölleşmesinin önüne geçmeye çalışmaktır. d. Erozyonu da ağaçlandırma yaparak önleme çalışmaları yapmaktadır. 1. TEMA Vakfı hangi amaçla kurulmuştur? ................................................................................................................................ 2. TEMA Vakfı erozyonla nasıl mücadele etmektedir? ................................................................................................................................ C. Aşağıdaki kısatmalarla açıklamalarını eşleştirelim. ÇEKÜL Çevre Koruma ve Ambalaj Atıkları Değerlendirme Vakfı ÇEVKO Çevre ve Kültür Değerlerini Koruma ve Tanıtma Vakfı TÜRÇEV Türkiye Çevre Vakfı TÇV Doğal Hayatı Koruma Derneği DHKD Türkiye Çevre Eğitim Vakfı 122

DOĞADA HAYAT Geri Dönüşüm A. Aşağıdaki ürünleri cam, metal, plastik ve kağıt şeklinde sınıflandıralım. naylon anahtar sürahi kitap poşet tencere akvaryum biberon defter dergi pet şişe çay jeton bardağı vazo gazete çatal kova leğen lamba peçete pil Cam Metal Plastik Kağıt Ürünler Ürünler Ürünler Ürünler 1. ........................ 1. ........................ 1. ........................ 1. ........................ 2. ........................ 2. ........................ 2. ........................ 2. ........................ 3. ........................ 3. ........................ 3. ........................ 3. ........................ 4. ........................ 4. ........................ 4. ........................ 4. ........................ 5. ........................ 5. ........................ 5. ........................ 5. ........................ 123

B. Aşağıda geri dönüşüm kutuları verilmiştir. Bu kutulara atılması gereken atıkların kutularını boyayalım. Silgi Pet şişe Şişe Emzik CAM Kırık bardak PLASTİK Leğen Tencere Akvaryum Misket Kova METAL Soba KAĞIT Saat Çaydanlık Takvim Vazo Defter Tava Zarf Havlu Biberon C. Aşağıdaki ifadeler doğruysa “D”, yanlışsa “Y” kutusunu boyayalım. a. D Y Katı atıkların tekrar kullanıma hazır hale getirilmesi olayına geri dönüşüm denir. b. D Y Kağıt ürünleri geri dönüştürerek ağaç kesilmesinin önüne ge- çebiliriz. c. D Y Meyve kabuklarını geri dönüşüm kutusuna atmalıyız. d. D Y Geri dönüşüme uygun atıklar ayrı biriktirilmelidir. e. D Y Kullanılan sıvı yağlar lavaboya dökülmelidir. f. D Y Bütün atıklar yeniden geri dönüştürülebilir. g. D Y Geri dönüşüme kazandırılan her atık çevre temizliğine olumlu katkı sağlar. h. D Y Metal atıkları geri dönüştürmek olanaksızdır. ı. D Y damgası geri dönüşümlü ürünlerde olur. 124

DOĞADA HAYAT Değerlendirme - 6 1. Aşağıdaki hayvanlardan hangi- 5. Yağmurlu bir havada aşağıda- sinin yumurtasından ve etinden kilerden hangisi yönümüzü bul- yararlanırız? mada yardımcı olur? A. İnek B. Koyun C. Ördek A. Güneş B. Ağaçların yosun tutan tarafları 2. I. Domates C. Kutup Yıldızı II. Marul III. Lahana 6. I. Nüfus artışı II. Ağaçların kesilmesi Yukarıdakilerden hangilerinin yap- III. Sanayi atıkları raklarını besin olarak kullanırız? Yukarıdakilerden hangileri doğayı A. I - II B. II - III C. I - II - III olumsuz etkileyen faktörlerdendir? 3. Aşağıdaki ifadelerden hangisi A. I - II B. I - III C. I - II - III yanlıştır? A. Sebze ve meyvelerin suya ih- 7. Orman yangınlarının en önemli tiyacı vardır. nedenlerinden biri hangisidir? B. Bazı meyveler soğuk hava A. Ağaçların bilinçsizce kesilmesi. şartlarında yetişebilir. B. Piknik yapanların yaktıkları C. Muz gibi sıcağı seven meyve- ateşi söndürmemeleri. ler her mevsimde yetişebilir. C. Evsel atıkların ormana atılması. 4. Güneşli bir havada yere dikilen 8. Çevreyi korumanın en etkili yön- bir çubuğun gölge boyu günün temi hangisidir? hangi vaktinde en kısadır? A. İnsanların çevre konusunda A. Öğle vakti bilinçlendirilmesi. B. Sabah vakti B. Ağaç kesenlerin cezalandırılması. C. İkindi vakti C. Çevremizin ağaçlandırılması. 125

9. Aşağıdakilerden hangisi doğal 13. I. Ormanlık alanlara ev yapılması çevrenin bozulmasının sonuçla- rından değildir? II. Piknik alanlarının temiz bıra- A. Yabani hayvanların yaşam kılması alanlarının yok olması. B. Ormanların azalması. III. Fabrika atıklarının suya karışması C. İşsizliğin artması. Yukarıdakilerden hangileri insan- 10. Aşağıdaki gönüllü kuruluşlardan ların yaşamlarını olumsuz etkiler? hangisi erozyonla mücadele için kurulmuştur? A. I – II B. II – III A. TEMA B. ÇEKÜL C. I – III C. ÇEVKO 14. I. İnsanlar günümüzde ihtiyaç- 11. “Taşıtların egzozlarından çıkan larını tek başına karşılayabilir. gazlar hava kirliliğine neden olur.” II. Özellikle çiftçiler çevre şartla- Yukarıdaki olumsuzluğu azaltmak rından olumsuz etkilenebilir. için hangisini yapmak doğru olur? A. Çöpleri çöp kutusuna atmalıyız. Yukarıdaki ifadeler için aşağıdaki- B. Tatil günlerini evde geçirmeliyiz. lerden hangisi doğrudur? C. Toplu taşıma araçlarını kul- A. I doğru, II yanlış lanmalıyız. B. I yanlış, II doğru C. İkisi de yanlış 12.Geri dönüşüme kazandırdığımız atıklar ............................................ . 15. ................................. Annem doktor ol diyor, Cümlesini hangisiyle devam et- Babam mimar istiyor. tirmemiz doğru olmaz? Ama onlar bilmiyor A. ülke ekonomisine olumlu katkı Ben bakkal olacağım. sağlar. Çocuklara masallar B. çevre kirliliğine neden olur. Oyunlar satacağım. C. yeniden kullanılmak üzere dö- nüştürülür. Tezcan ÖZBEY Şiire en uygun başlık hangisi olur? 126 A. Hayatım Değişiyor B. Ne Olacağım? C. Yeteneklerimiz

CEVAP ANAHTARI Değerlendirme Cevap Anahtarları Değerlendirme - 1 Değerlendirme - 2 1-B 2-C 3-C 4-B 1-B 2-B 3-C 4-C 5-A 6-A 7-C 8-B 5-B 6-A 7-A 8-C 9 - C 10 - B 11 - A 12 - A 9 - A 10 - B 11 - C 12 - B 13 - B 14 - A 15 - B 16 - A 13 - C 14 - A 15 - B Değerlendirme - 3 Değerlendirme - 4 1-A 2-B 3-C 4-C 1-B 2-B 3-A 4-C 5-A 6-B 7-B 8-B 5-A 6-B 7-A 8-B 9 - C 10 - A 11 - C 12 - B 9 - C 10 - A 11 - B 12 - B 13 - C 14 - A 15 - C 13 - C Değerlendirme - 5 Değerlendirme - 6 1-C 2-C 3-A 4-A 1-C 2-B 3-C 4-A 5-B 6-B 7-C 8-B 5-B 6-C 7-B 8-A 9 - C 10 - B 11 - C 12 - C 9 - C 10 - A 11 - C 12 - B 13 - B 14 - A 13 - C 14 - B 15 - B 127

CEVAP ANAHTARI Mini Test Cevap Anahtarları Mini Test - 1 Mini Test - 2 1-C 2-A 3-C 4-B 1-C 2-B 3-A 4-C 5-C 6-C 7-B 5-C 6-A Mini Test - 3 Mini Test - 4 1-C 2-B 3-C 4-C 1-A 2-A 3-A 4-C 5-B 6-A 7-C 8-B 5-A 6-C 7-B 8-C 9 - A 10 - B Mini Test - 5 1-A 2-C 3-B 4-B 5-A 6-B 128