คู่มือวิชาการ แนวทางการควบคุมกิจการที่เป็นอันตรายต่อสุขภาพ

๔๔ คูมือวิชาการ แนวทางการควบคุมประกอบกิจการที่เปนอันตรายตอสุขภาพ ประเภทอาหาร เคร่ืองด่ืม นํ้าด่ืม ยกเวนในสถานท่ีจําหนายอาหาร การเรขาย การขายในตลาด และการผลิตเพ่ือบริโภคในครัวเรือน (๑๒) เผยแพรประชาสัมพันธขอบัญญัติทองถ่ิน เม่ือองคกรปกครองสวนทองถิ่นไดมีการประกาศใชบังคับขอบัญญัติทองถ่ิน แลว ตอ งดาํ เนนิ การ เผยแพรป ระชาสมั พนั ธข อ บญั ญตั ทิ อ งถน่ิ เพอื่ ชแ้ี จงใหป ระชาชน เกิดความเขาใจถึงเน้ือหาสาระของขอบัญญัติทองถ่ินรวมทั้งเหตุผลความจําเปน ในการบังคับใชขอบัญญัติทองถิ่นดังกลาว (๑๓) ทบทวนความเหมาะสมของขอบัญญัติทองถิ่น ผูรับผิดชอบที่ไดรับมอบหมายจากเจาพนักงานทองถ่ิน ดําเนินการทบทวน ความเหมาะสมของขอบัญญัติทองถิ่นหลังจากที่ไดมีการประกาศใชแลว ทุก ๕ ป หรือเมื่อเห็นวาจําเปนตองมีการปรับปรุง แกไข หรือยกเลิกตามมาตรา ๕ แหง พระราชกฤษฎีกาการทบทวนความเหมาะสมของกฎหมาย พ.ศ. ๒๕๕๘ ๗. คํานิยาม ๗.๑ “ขอ บญั ญตั ทิ อ งถน่ิ ” หมายความวา ขอ บญั ญตั ิ เทศบญั ญตั หิ รอื ขอ บงั คบั ซึ่งตราข้ึนโดยราชการสวนทองถิ่น ๗.๒ “องคกรปกครองสวนทองถ่ิน” หมายความวา องคการบริหาร สวนจังหวัด เทศบาล องคการบริหารสวนตําบล กรุงเทพมหานคร เมืองพัทยา หรือองคกรปกครองสวนทองถ่ินอ่ืนท่ีกฎหมายกําหนดใหเปนราชการสวนทองถิ่น ๗.๓ “เจาหนาที่ผูรับผิดชอบ” หมายความวา พนักงานหรือขาราชการ ของราชการสวนทองถิ่นหรือที่ถูกมอบหมายใหรับผิดชอบงานน้ัน ๗.๔ “เจาพนักงานทองถิ่น” หมายความวา (๑) นายกองคการบริหารสวนจังหวัดสําหรับในเขตองคการบริหาร สวนจังหวัด

คูมือวิชาการ แนวทางการควบคุมประกอบกิจการที่เปนอันตรายตอสุขภาพ ประเภทอาหาร เคร่ืองดื่ม นํ้าด่ืม ๔๕ ยกเวนในสถานท่ีจําหนายอาหาร การเรขาย การขายในตลาด และการผลิตเพื่อบริโภคในครัวเรือน (๒) นายกเทศมนตรีสําหรับในเขตเทศบาล (๓) นายกองคการบริหารสวนตําบลสําหรับในเขตองคการบริหาร สวนตําบล (๔) ผูวาราชการกรุงเทพมหานครสําหรับในเขตกรุงเทพมหานคร (๕) นายกเมืองพัทยาสําหรับในเขตเมืองพัทยา (๖) หัวหนาผูบริหารทองถ่ินขององคกรปกครองสวนทองถิ่นอ่ืน ที่กฎหมายกําหนดใหเปนราชการสวนทองถิ่นสําหรับในเขตราชการสวนทองถ่ินนั้น ๗.๕ “เจา พนกั งานสาธารณสขุ ” หมายความวา เจา พนกั งานซง่ึ ไดร บั แตง ตง้ั จากรัฐมนตรีวาการกระทรวงสาธารณสุขใหปฏิบัติการตามพระราชบัญญัติ การสาธารณสุข พ.ศ. ๒๕๓๕

๔๖ คูมือวิชาการ แนวทางการควบคุมประกอบกิจการที่เปนอันตรายตอสุขภาพ ประเภทอาหาร เคร่ืองดื่ม นํ้าด่ืม ยกเวนในสถานท่ีจําหนายอาหาร การเรขาย การขายในตลาด และการผลิตเพ่ือบริโภคในครัวเรือน การออกใบอนุญาต มาตรฐานการปฏิบัติงาน ช่ือกระบวนงาน รหัสกระบวนงาน EHA ๙๐๐๓ สําหรับองคกรปกครอง การออกใบอนุญาต แกไขคร้ังที่ ๒ : กันยายน ๒๕๕๙ สวนทองถ่ิน ผจู ดั ทาํ วันท่ีเร่ิมใชเอกสาร ๑ ตุลาคม ๒๕๕๙ ศนู ยบ รหิ ารกฎหมาย จํานวนหนา : ๖ หนา สาธารณสขุ ๑. วัตถุประสงค เพื่อใหเจาหนาท่ีในหนวยงานขององคกรปกครองสวนทองถ่ิน ดําเนินการ อนุญาตการประกอบกิจการตามพระราชบัญญัติการสาธารณสุข พ.ศ. ๒๕๓๕ ไดอยางถูกตอง ๒. ขอบเขต ครอบคลุมการดําเนินงานขององคกรปกครองสวนทองถ่ินในการดําเนินการ อนุญาตการประกอบกิจการตามพระราชบัญญัติการสาธารณสุข พ.ศ. ๒๕๓๕ แบงเปน ๓ ระยะไดแก ระยะเตรียมการ ระยะดําเนินการและระยะผลสัมฤทธิ์ เริ่มตั้งแตข้ันตอนการกําหนดเจาหนาที่ผูรับผิดชอบ การมีคูมือสําหรับประชาชน ตามกฎหมายวาดวยการสาธารณสุขในการพิจารณาอนุญาตของทางราชการ การสํารวจกิจการท่ีตองมาขอใบอนุญาต การรับคําขออนุญาตประกอบกิจการ การตรวจเอกสาร การตรวจสุขลักษณะ การอนุญาตพรอมเก็บคาธรรมเนียม หรือการแจงคําส่ังไมอนุญาต การติดตามใหย่ืนคําขอกอนใบอนุญาตส้ินอายุและ การชําระคาธรรมเนียม จนถึงการวิเคราะหและสรุปผลการออกใบอนุญาต

คูมือวิชาการ แนวทางการควบคุมประกอบกิจการท่ีเปนอันตรายตอสุขภาพ ประเภทอาหาร เคร่ืองดื่ม นํ้าด่ืม ๔๗ ยกเวนในสถานท่ีจําหนายอาหาร การเรขาย การขายในตลาด และการผลิตเพ่ือบริโภคในครัวเรือน ๓. หนวยงานที่รับผิดชอบ องคกรปกครองสวนทองถ่ิน ๔. เอกสารอางอิง ๑. คําแนะนําของคณะกรรมการสาธารณสุข ฉบับที่ ๓ /๒๕๔๓ เร่ือง การขอตออายุใบอนุญาต ตามมาตรา ๕๕ และการปรับตามมาตรา ๖๕ แหง พระราชบญั ญตั กิ ารสาธารณสขุ พ.ศ. ๒๕๓๕ (ลง วนั ที่ ๒๐ ธนั วาคม ๒๕๔๓), ๒๕๔๓. ๒. คําแนะนําของคณะกรรมการสาธารณสุข ฉบับท่ี ๔/๒๕๔๗ เร่ือง ห ลั ก เ ก ณ ฑ  ก า ร พิ จ า ร ณ า อ อ ก ใ บ อ นุ ญ า ต แ ล ะ ห นั ง สื อ รั บ ร อ ง ก า ร แ จ  ง แหงพระราชบัญญัติการสาธารณสุข พ.ศ. ๒๕๓๕ (ลงวันท่ี ๑๔ ตุลาคม ๒๕๔๗), ๒๕๔๗. ๓. พระราชบัญญัติการสาธารณสุข พ.ศ. ๒๕๓๕. ราชกิจจานุเบกษา. เลมท่ี ๑๐๙ ตอนท่ี ๓๘ หนา ๒๗-๕๒ (ลงวันท่ี ๕ เมษายน ๒๕๓๕), ๒๕๓๕. ๔. พระราชบัญญัติการอํานวยความสะดวกในการพิจารณาอนุญาตของ ทางราชการ พ.ศ. ๒๕๕๘. ราชกิจจานุเบกษา. เลมที่ ๑๓๒ ตอนที่ ๔ ก หนา ๑-๘ (ลงวันท่ี ๒๒ มกราคม ๒๕๕๘), ๒๕๕๘. ๕. พระราชบัญญัติวิธีปฏิบัติราชการทางปกครอง พ.ศ. ๒๕๓๙. ราชกจิ จานเุ บกษา. เลม ท่ี ๑๑๓ ตอนท่ี ๖๐ ก หนา ๑-๒๔ (ลงวนั ท่ี ๑๔ พฤศจกิ ายน ๒๕๓๙), ๒๕๓๙.

๔๘ คูมือวิชาการ แนวทางการควบคุมประกอบกิจการที่เปนอันตรายตอสุขภาพ ประเภทอาหาร เคร่ืองด่ืม นํ้าดื่ม ยกเวนในสถานท่ีจําหนายอาหาร การเรขาย การขายในตลาด และการผลิตเพื่อบริโภคในครัวเรือน แผนภูมิการทํางาน ข้ันตอน ผังกระบวนการ ระยะ มาตรฐานคุณภาพงาน ตัวช้ีวัด ผูรับ ท่ี เวลา ผิดชอบ ระยะเตรียมการ ๑ กําหนด ๑ วนั ๑. มีความรเู กยี่ วกับ คําสงั่ แตง ตั้งหรือ เจา พนกั งาน ผรู ับผิดชอบ พระราชบัญญัติ หนงั สือมอบหมาย ทอ งถนิ่ การสาธารณสขุ ผูรบั ผดิ ชอบทีม่ ี พ.ศ. ๒๕๓๕ หรือผา น คุณสมบตั ติ าม การอบรมหลักสูตรกฎหมาย มาตรฐานคุณภาพงาน สาธารณสุขในเรื่อง ใบอนญุ าตหรือมี ประสบการณใ นการทํางาน อยางนอย ๑ ป ๒. กาํ หนดบทบาทหนา ท่ี ของผูรับผิดชอบ ระยะดําเนินการ ๒ ๑ วนั การดําเนนิ การจัดทาํ คูมอื คูมอื สําหรบั ประชาชน ผรู ับผิด จัดทาํ คมู ือสําหรับ สาํ หรับประชาชน และปดประกาศไว ชอบทีไ่ ดร ับ ประชาชน ตามกฎหมาย ตามมาตรา ๗ วรรคสอง ณ สถานทที่ ่กี าํ หนด มอบหมาย วาดวยการสาธารณสุข แหง พ.ร.บ. การอํานวย ใหยืน่ คาํ ขอ และ ในการพจิ ารณาอนญุ าต ความสะดวกในการพิจารณา เผยแพรทางสอื่ ของทางราชการ อนญุ าตของทางราชการ อเิ ลก็ ทรอนิกส พ.ศ. ๒๕๕๘ ๓ อยางนอ ย แผนการสํารวจกจิ การ ขอ มลู กจิ การทต่ี อ งไดร บั ผรู ับผดิ ปล ะ ใบอนุญาตตาม พ.ร.บ. ชอบที่ไดร ับ การสาธารณสุข มอบหมาย สาํ รวจกจิ การ ๑ ครง้ั พ.ศ. ๒๕๓๕ ในพ้ืนท่ี ทีต่ อ งมาขอใบอนญุ าต

คูมือวิชาการ แนวทางการควบคุมประกอบกิจการท่ีเปนอันตรายตอสุขภาพ ประเภทอาหาร เคร่ืองดื่ม นํ้าด่ืม ๔๙ ยกเวนในสถานท่ีจําหนายอาหาร การเรขาย การขายในตลาด และการผลิตเพื่อบริโภคในครัวเรือน ขั้นตอน ผังกระบวนการ ระยะ มาตรฐานคุณภาพงาน ตัวช้ีวัด ผูรับ ท่ี เวลา ผิดชอบ ๔ รบั คําขออนุญาต ๑ วนั การกําหนดหลกั เกณฑ แบบคําขอรับ ผรู ับผดิ ๕ ประกอบกิจการ และวิธีการขออนญุ าต ใบอนุญาต ชอบทไ่ี ดรับ ประกอบกิจการตามมาตรา มอบหมาย ๕๕ แหง พ.ร.บ. การสาธารณสขุ พ.ศ. ๒๕๓๕ ภายใน วรรคหน่งึ แหง พ.ร.บ. แจง ใหผ ูยน่ื ตรวจ ๑๕ วัน การอํานวยความสะดวก คาํ ขอทราบทนั ที ผรู บั ผดิ นับแต ในการพจิ ารณาอนญุ าต - ผลการตรวจเอกสาร ชอบทไี่ ดร บั ถกู ตอ ง/ครบถวน วนั ที่ ของทางราชการ พ.ศ. ๒๕๕๘ มอบหมาย ไมถกู ตอง/ไมครบถว น รับคาํ ขอ และมาตรา ๕๖ วรรคหน่งึ แแจกงไ ขให/ แหง พ.ร.บ การสาธารณสุข พ.ศ. ๒๕๓๕ แกไข/ ไมแกไ ข/ เพ่มิ เติม ไมเพ่ิมเติม คนื คาํ ขอ ๖ สขุ ตลรักวษจณะ ภายใน การตรวจสขุ ลักษณะของ รายงานผลการตรวจ เจาพนักงาน ๓๐ วัน สถานประกอบกิจการ สขุ ลักษณะของ สาธารณสุข นับแต ใหเปน ไปตามขอกาํ หนด สถานประกอบกจิ การ หรือผูซึง่ ไดรบั ไมผ า น ผาน วันท่ี ทองถิน่ หรือกฎกระทรวงฯ ทย่ี ื่นขอรับใบอนญุ าต แตงต้งั จาก เอกสาร เจาพนักงาน ครบถวน ทอ งถ่นิ เจาพนกั งาน ระยะติดตามและประเมินผลสัมฤทธิ์ ทองถน่ิ ๗ หรอื การออกใบอนญุ าตหรอื หนงั สือใบอนญุ าต ผูรบั ผดิ ขยาย หนงั สอื แจง ไมอนุญาตตาม การประกอบกจิ การ ชอบท่ีไดร ับ แจงคําสัง่ เวลา มาตรา ๕๖ วรรคสองและ และทะเบียนการออก มอบหมาย ไมอนญุ าต พธรรออ รนมมุญเเกนา็บยีตคมา ในการ วรรคสาม แหง พ.ร.บ. ใบอนญุ าต อนญุ าต การสาธารณสขุ ได ๒ คร้ังๆ พ.ศ. ๒๕๓๕ ละไมเ กนิ ๑๕ วนั ๘ ภายใน การแจงใหผูประกอบ เอกสารแสดงขอ มลู เวลาท่ี กิจการมาย่ืนขอตอ ผูขอรบั ใบอนญุ าต ติดตามใหย ืน่ คําขอ กาํ หนด อายุใบอนุญาต มายื่นคําขอตอ อายุ กอ นใบอนุญาต ไวใ นขอ ใบอนุญาต ส้ินอายุ บญั ญัติ ทองถิน่

๕๐ คูมือวิชาการ แนวทางการควบคุมประกอบกิจการท่ีเปนอันตรายตอสุขภาพ ประเภทอาหาร เครื่องด่ืม นํ้าดื่ม ยกเวนในสถานท่ีจําหนายอาหาร การเรขาย การขายในตลาด และการผลิตเพื่อบริโภคในครัวเรือน ข้ันตอน ผังกระบวนการ ระยะ มาตรฐานคุณภาพงาน ตัวช้ีวัด ผูรับ ที่ วิเคราะหแ ละสรุปผล เวลา ผิดชอบ ๙ การออกใบอนุญาต ผรู ับผดิ ปล ะ การสรปุ ผลการ รายงานสรุปผล ชอบท่ไี ดร บั ๑ ครงั้ ออกใบอนญุ าต การออกใบอนุญาต มอบหมาย อยา งครอบคลุม ในประเด็นที่เก่ยี วของ

คูมือวิชาการ แนวทางการควบคุมประกอบกิจการที่เปนอันตรายตอสุขภาพ ประเภทอาหาร เครื่องดื่ม นํ้าด่ืม ๕๑ ยกเวนในสถานท่ีจําหนายอาหาร การเรขาย การขายในตลาด และการผลิตเพ่ือบริโภคในครัวเรือน ๖. รายละเอียดของขั้นตอนการปฏิบัติงาน ๖.๑ ระยะเตรียมการ (๑) กําหนดเจาหนาท่ีผูรับผิดชอบ ผูบริหารขององคกรปกครองสวนทองถิ่นมอบหมายเจาหนาที่ของทองถ่ิน ตนใหร บั ผดิ ชอบในการดาํ เนนิ การออกใบอนญุ าต โดยเจา หนา ทผี่ รู บั ผดิ ชอบดงั กลา ว ตองเปนผูที่เคยผานการอบรมตามกฎหมายวาดวยการสาธารณสุขเร่ืองใบอนุญาต ๖.๒ ระยะดําเนินการ (๒) คูมือสําหรับประชาชน ตามกฎหมายวาดวยการสาธารณสุขในการ พิจารณาอนุญาตของทางราชการ เจาหนาท่ีผูรับผิดชอบ จัดใหมีคูมือสําหรับประชาชน ตามกฎหมายวาดวย การสาธารณสุขในการพิจารณาอนุญาตของทางราชการ (คูมือดังกลาวใชในการ ปฏิบัติงานของเจาหนาท่ีผูรับคําขอและเปนรายละเอียดใหประชาชนไดรับทราบ เก่ียวกับกระบวนการขั้นตอน รวมถึงระยะเวลาในการอนุญาต) โดยปดประกาศไว ณ สถานท่ีที่กําหนดใหมีการยื่นคําขอหรือมีการเผยแพรตามส่ืออิเล็กทรอนิกส (ตามมาตรา ๗ วรรคสองแหง พระราชบญั ญตั กิ ารอาํ นวยความสะดวกในการพจิ ารณา อนุญาตของทางราชการ พ.ศ. ๒๕๕๘) (๓) สํารวจกิจการท่ีตองมาขอใบอนุญาต เจา หนา ทผี่ รู บั ผดิ ชอบดาํ เนนิ การสาํ รวจกจิ การทเ่ี ขา ขา ยตอ งมาขอใบอนญุ าต ตาม พ.ร.บ. การสาธารณสุข พ.ศ. ๒๕๓๕ โดยดําเนินการอยางนอยปละ ๑ ครั้ง เพื่อใหผูประกอบกิจการมาขอใบอนุญาตใหครอบคลุมทุกกิจการ

๕๒ คูมือวิชาการ แนวทางการควบคุมประกอบกิจการที่เปนอันตรายตอสุขภาพ ประเภทอาหาร เครื่องด่ืม นํ้าดื่ม ยกเวนในสถานท่ีจําหนายอาหาร การเรขาย การขายในตลาด และการผลิตเพื่อบริโภคในครัวเรือน (๔) รับคําขออนุญาตประกอบกิจการ ผรู บั ผดิ ชอบรบั คาํ ขออนญุ าต/คาํ ขอตอ อายใุ บอนญุ าตทผี่ ปู ระกอบการยน่ื ขอ ตอเจาพนักงานทองถิ่น (๕) ตรวจเอกสาร เจาหนาที่ตรวจสอบความถูกตองของคําขอ และความครบถวนของเอกสาร หลักฐานทันที ตามมาตรา ๘ แหงพระราชบัญญัติการอํานวยความสะดวกในการ พิจารณาอนุญาตของทางราชการ พ.ศ. ๒๕๕๘ รวมถึงเอกสารประกอบที่ไดรับ อนุญาตตามกฎหมายอื่นท่ีเก่ียวของ - หากเอกสารไมถูกตอง/ไมครบถวน เจาหนาที่แจงตอผูย่ืนคําขอใหแกไข/ เพ่ิมเติม เพื่อดําเนินการ หากไมสามารถดําเนินการไดในขณะนั้น ใหจัดทําบันทึก ความบกพรองและรายการเอกสารหรือหลักฐานยื่นเพ่ิมเติมภายในระยะเวลา ท่ีกําหนด โดยใหเจาหนาที่และผูยื่นคําขอลงนามไวในบันทึกดวย เจาหนาท่ี ตรวจสอบความถูกตองของคําขอ และความครบถวนของเอกสารหลักฐานทันที - หากผูยื่นคําขอไมแกไขคําขอหรือไมสงเอกสารเพิ่มเติมใหครบถวน ตามที่กําหนดในแบบบันทึกความบกพรองใหผูรับผิดชอบสงคืนคําขอ เมื่อพน กําหนดระยะท่ีใหแกไข (๖) ตรวจสุขลักษณะ ผูรับผิดชอบจะตองตรวจสภาพดานสุขลักษณะของสถานประกอบกิจการ ตามขอบัญญัติทองถิ่น และกฎหมายที่เก่ียวของภายใน ๓๐ วันนับแตวันท่ีไดรับ คําขอซึ่งมีรายละเอียดถูกตองหรือครบถวนตามที่กําหนดในขอบัญญัติทองถ่ิน ตามมาตรา ๕๖ วากิจการน้ันถูกสุขลักษณะหรือไมตามขอบัญญัติทองถ่ิน

คูมือวิชาการ แนวทางการควบคุมประกอบกิจการท่ีเปนอันตรายตอสุขภาพ ประเภทอาหาร เคร่ืองด่ืม นํ้าดื่ม ๕๓ ยกเวนในสถานท่ีจําหนายอาหาร การเรขาย การขายในตลาด และการผลิตเพ่ือบริโภคในครัวเรือน เมื่อผูรับผิดชอบดําเนินการตรวจสภาพดานสุขลักษณะแลว ใหทํารายงาน และเสนอความเห็นตอเจาพนักงานทองถิ่นไดเปน ๒ กรณี ดังนี้ (ก) กรณีท่ีมีสภาพถูกตองครบถวนตามท่ีกําหนดไวในขอบัญญัติทองถ่ิน และกฎหมายอนื่ ทเ่ี กย่ี วขอ ง หรอื ถกู ตอ งครบถว นแตส มควรใหม กี ารปฏบิ ตั กิ ารใดๆ เพิ่มเติมจากท่ีกําหนดไวในขอบัญญัติทองถ่ินเปนเฉพาะราย ใหเสนอความเห็นวา “สมควรออกใบอนุญาต” หรือ “สมควรออกใบอนุญาตโดยมีเง่ือนไข” ได (ข) กรณีที่มีสภาพไมถูกตองครบถวนตามที่กําหนดไวในขอบัญญัติทองถ่ิน และกฎหมายอ่ืนที่เก่ียวของ ใหผูรับผิดชอบที่ทําการตรวจสภาพมีคําแนะนําให ผูขออนุญาตแกไขปรับปรุงใหถูกตองครบถวนภายในระยะเวลาอันสมควร ถาผูขออนุญาตไมปฏิบัติหรือปฏิบัติไมถูกตองตามคําแนะนําใหเสนอความเห็นวา “ไมสมควรออกใบอนุญาต” พรอมดวยเหตุผลดังกลาว ๖.๓ ระยะติดตามและประเมินผลสัมฤทธ์ิ (๗) ออกใบอนุญาต/แจงคําส่ังไมอนุญาต เจาพนักงานทองถ่ินตองออกใบอนุญาต หรือมีหนังสือแจงคําสั่งไมอนุญาต พรอมดวยเหตุผล ใหผูขออนุญาตทราบภายใน ๓๐ วันนับแตวันท่ีไดรับคําขอ ซ่ึงมีรายละเอียดถูกตองหรือครบถวนตามที่กําหนดในขอบัญญัติทองถิ่น (มาตรา ๕๖ วรรคสอง) ในกรณีที่มีเหตุจําเปนท่ีเจาพนักงานทองถ่ินไมอาจออกใบอนุญาตหรือยัง ไมอาจมีคําส่ังไมอนุญาตไดภายในกําหนดเวลาขางตน ใหขยายเวลาออกไปไดอีก ไมเ กนิ ๒ ครง้ั ๆ ละไมเ กนิ ๑๕ วนั แตต อ งมหี นงั สอื แจง การขยายเวลาและเหตจุ าํ เปน แตล ะครงั้ ใหผ ขู ออนญุ าตทราบกอ นสนิ้ กาํ หนดเวลาดงั กลา ว หรอื ตามทไี่ ดข ยายเวลา

๕๔ คูมือวิชาการ แนวทางการควบคุมประกอบกิจการที่เปนอันตรายตอสุขภาพ ประเภทอาหาร เครื่องดื่ม นํ้าดื่ม ยกเวนในสถานท่ีจําหนายอาหาร การเรขาย การขายในตลาด และการผลิตเพื่อบริโภคในครัวเรือน แลว นน้ั แลว แตก รณี (มาตรา ๕๖ วรรคสาม) โดยปฏบิ ตั ดิ งั ตอ ไปนี้ หากยงั ไมส ามารถ ดําเนินการไดแลวเสร็จใหแจงเปนหนังสือใหผูขออนุญาตทราบถึงเหตุแหงความ ลาชาทุก ๗ วันจนกวาจะพิจารณาแลวเสร็จพรอมสําเนาแจง สํานักงานคณะกรรม การพัฒนาระบบราชการ (ก.พ.ร.) ทราบทุกคร้ัง (ก) กรณีท่ีเจาพนักงานทองถ่ินออกใบอนุญาต ใหมีหนังสือแจงการอนุญาต แกผูขออนุญาตทราบ โดยกําหนดใหผูขออนุญาตตองไปรับใบอนุญาตที่สํานักงาน ราชการสว นทอ งถน่ิ ภายในระยะเวลาอนั สมควร (ทง้ั นไี้ มค วรเกนิ กวา ๑๕ วนั นบั แต วันที่ไดรับหนังสือแจง) (ข) กรณีที่เจาพนักงานทองถ่ินจะไมออกใบอนุญาต กอนที่จะมีคําสั่ง ไมออกใบอนุญาตน้ัน เจาพนักงานทองถิ่นจะตองมีหนังสือแจงขอเท็จจริง และเหตุ ท่ีจะไมอนุญาตใหประกอบกิจการเพ่ือใหผูขออนุญาตไดมีโอกาสโตแยงคัดคาน หรือชี้แจงแสดงหลักฐานของตนภายในกําหนดเวลาอันสมควร (มาตรา ๓๐ แหง พระราชบัญญัติวิธีปฏิบัติราชการทางปกครอง พ.ศ. ๒๕๓๙) โดยหากลวงเลย กําหนดเวลาดงั กลาวแลว ผขู ออนญุ าตไมแ จง ความเหน็ ใดๆ หรอื มกี ารแจงความเหน็ แตผูรับผิดชอบเห็นวาไมมีเหตุผลเพียงพอเจาพนักงานทองถิ่น จึงออก “คําส่ังไมอนุญาต” (มาตรา ๕๖ วรรคสอง) โดยเจาพนักงานทองถ่ินตองระบุกรณี การใชสิทธิอทุ ธรณ (มาตรา ๔๐ แหง พระราชบญั ญัตวิ ธิ ปี ฏบิ ตั ริ าชการทางปกครอง พ.ศ. ๒๕๓๙) ตอ คณะกรรมการพจิ ารณาอทุ ธรณต ามมาตรา ๖๖ แหง พระราชบญั ญตั ิ การสาธารณสุข พ.ศ. ๒๕๓๕ ไวในคําส่ังดังกลาวดวย

คูมือวิชาการ แนวทางการควบคุมประกอบกิจการที่เปนอันตรายตอสุขภาพ ประเภทอาหาร เครื่องดื่ม นํ้าด่ืม ๕๕ ยกเวนในสถานท่ีจําหนายอาหาร การเรขาย การขายในตลาด และการผลิตเพ่ือบริโภคในครัวเรือน (๘) ตดิ ตามใหย น่ื คาํ ขอกอ นใบอนญุ าตสน้ิ อายแุ ละการชาํ ระคา ธรรมเนยี ม เจา หนา ทผี่ รู บั ผดิ ชอบตรวจตดิ ตามใหผ ปู ระกอบกจิ การ (กรณรี ายเกา ) ใหม ายนื่ คาํ ขอ ตออายุใบอนุญาตกอนสิ้นอายุและชําระคาธรรมเนียม เชน การทําหนังสือติดตาม เปนตน (๙) วิเคราะหและสรุปผลการออกใบอนุญาต วิเคราะหและสรุปผล การออกใบอนุญาตในประเด็นที่เกี่ยวของ เชน จํานวนกิจการท่ีออกใบอนุญาต กิจการท่ีแจงคําสั่งไมอนุญาต และการชําระคาธรรมเนียม เปนตน หมายเหตุ ๑) ใบอนุญาตท่ีออกตามพระราชบัญญัติน้ีมีอายุ ๑ ป นับแตวันท่ีออก ใบอนุญาตและใหใชไดเพียงในเขตอํานาจของราชการสวนทองถิ่นท่ีเปนผูออกใบ อนุญาตน้ันเทาน้ันตามมาตรา ๕๕ ๒) การขอตอใบอนุญาตจะตองย่ืนคําขอกอนใบอนุญาตส้ินอายุ เมื่อไดยื่น คําขอ (ตามข้ันตอนท่ี ๔) พรอมกับเสียคาธรรมเนียมแลวใหประกอบกิจการตอไป ไดจ นกวา เจา พนกั งานทอ งถนิ่ จะสงั่ ไมต อ อายใุ บอนญุ าต หากมายนื่ ขอตอ ใบอนญุ าต แลวไมชําระคาธรรมเนียมการตอใบอนุญาตตามกําหนด เจาพนักงานทองถ่ิน มอี าํ นาจปรบั ฐานชาํ ระคา ธรรมเนยี มลา ชา (ใหด ทู กี่ ระบวนงานการเปรยี บเทยี บปรบั และการดําเนินคดี) ๓) หากยน่ื คาํ ขอตอ อายใุ บอนญุ าตหลงั ใบอนญุ าตสนิ้ อายแุ ลว ตอ งดาํ เนนิ การ ขออนุญาตใหม

๕๖ คูมือวิชาการ แนวทางการควบคุมประกอบกิจการที่เปนอันตรายตอสุขภาพ ประเภทอาหาร เครื่องดื่ม นํ้าด่ืม ยกเวนในสถานท่ีจําหนายอาหาร การเรขาย การขายในตลาด และการผลิตเพ่ือบริโภคในครัวเรือน ๗. คาํ นยิ าม ๗.๑ “เจาหนาที่ผูรับผิดชอบ” หมายความวา พนักงานหรือขาราชการ ของราชการสว นทอ งถนิ่ หรอื ราชการสว นภมู ภิ าคทถี่ กู มอบหมายใหร บั ผดิ ชอบงานนนั้ ๗.๒ “เจา พนกั งานสาธารณสขุ ” หมายความวา เจา พนกั งานซง่ึ ไดร บั แตง ตง้ั จากรัฐมนตรีวาการกระทรวงสาธารณสุขใหปฏิบัติการตามพระราชบัญญัติ การสาธารณสุข พ.ศ. ๒๕๓๕ ๗.๓ “เจาพนักงานทองถิ่น” หมายความวา (๑) นายกองคการบริหารสวนจังหวัดสําหรับในเขตองคการบริหาร สวนจังหวัด (๒) นายกเทศมนตรีสําหรับในเขตเทศบาล (๓) นายกองคการบริหารสวนตําบลสําหรับในเขตองคการบริหาร สวนตําบล (๔) ผูวาราชการกรุงเทพมหานครสําหรับในเขตกรุงเทพมหานคร (๕) นายกเมืองพัทยาสําหรับในเขตเมืองพัทยา (๖) หัวหนาผูบริหารทองถ่ินขององคกรปกครองสวนทองถิ่นอื่น ท่ีกฎหมายกําหนดใหเปนราชการสวนทองถ่ินสําหรับในเขตราชการสวนทองถิ่นนั้น ๘. แบบฟอรม /เอกสารทเ่ี กย่ี วขอ ง ๘.๑ ตัวอยางแบบฟอรมการอนุญาต ๑) แบบคําขอรับใบอนุญาต/ตออายุใบอนุญาต ๒) แบบ นส.๓ ขอใหแ กไ ขความไมถ กู ตอ งหรอื ไมส มบรู ณข องคาํ ขอรบั ใบอนุญาต/คําขอตอใบอนุญาตการประกอบกิจการ

คูมือวิชาการ แนวทางการควบคุมประกอบกิจการที่เปนอันตรายตอสุขภาพ ประเภทอาหาร เครื่องด่ืม นํ้าดื่ม ๕๗ ยกเวนในสถานท่ีจําหนายอาหาร การเรขาย การขายในตลาด และการผลิตเพื่อบริโภคในครัวเรือน ๓) แบบ นส.๒/๑ หนังสือแจงความบกพรองและรายการเอกสาร หรือหลักฐานท่ีตองนํามาย่ืน เพ่ิมเติม ตามมาตรา ๘ แหงพระราชบัญญัติการ อํานวยความสะดวกในการพิจารณาอนุญาตของทางราชการ พ.ศ. ๒๕๕๘ ซ่ึงตอง จัดทําหนังสือแจงภายในวันที่มาย่ืนคําขอแจงการประกอบกิจการ ๔) แบบหนังสือ เร่ือง คําแนะนําใหแกไขปรับปรุงสภาพของสถานที่ ประกอบกิจการ ๕) แบบบันทึกขอความ เรื่อง รายงานผลการตรวจสภาพของสถานท่ี ประกอบกิจการเพ่ือประกอบการพิจารณาการอนุญาต ๖) แบบหนังสือ เร่ือง แจงเหตุผลการไมอนุญาตใหประกอบกิจการ ๗) แบบหนังสือ เรื่อง แจงขยายเวลาการพิจารณาอนุญาตประกอบ กิจการ ๘) ใบอนุญาต ๙) แบบหนังสือ เร่ือง แจงการอนุญาตประกอบกิจการ ๑๐) แบบ คส. ๕/๑ คําส่ังไมอนุญาตใหประกอบกิจการ ๑๑) แบบ คส. ๕/๑ คําสั่งไมอนุญาตใหตออายุใบอนุญาตประกอบ กิจการ

๕๘ คูมือวิชาการ แนวทางการควบคุมประกอบกิจการที่เปนอันตรายตอสุขภาพ ประเภทอาหาร เคร่ืองด่ืม นํ้าดื่ม ยกเวนในสถานท่ีจําหนายอาหาร การเรขาย การขายในตลาด และการผลิตเพ่ือบริโภคในครัวเรือน การจัดการกิจการท่ีเปนอันตรายตอสุขภาพ มาตรฐานการปฏิบัติงาน กอารนั ชจตอ่ืดั รกการายะรตกบอจิวสกนาขุงราภทนาเ่ี พปน รหัสกระบวนงาน EHA ๗๐๐๐ สําหรับองคกรปกครอง แกไขครั้งท่ี ๓ : ตุลาคม ๒๕๖๐ สวนทองถ่ิน ผจู ดั ทาํ วันที่เริ่มใชเอกสาร ๑ พฤศจิกายน ๒๕๖๐ กลมุ พฒั นาอนามยั จํานวนหนา : ๑๓ หนา สง่ิ แวดลอ ม จากมลพษิ สาํ นกั อนามยั สงิ่ แวดลอ ม ๑. วัตถุประสงค เพ่ือใหหนวยงานราชการสวนทองถิ่นในฐานะเจาพนักงานทองถ่ินตาม พระราชบัญญัติการสาธารณสุข พ.ศ. ๒๕๓๕ นํามาตรฐานการปฏิบัติงาน ไปใชใน การควบคุมกิจการท่ีเปนอันตรายตอสุขภาพ โดยผูประกอบการสามารถปฏิบัติ ตามหลักเกณฑที่กําหนดไดอยางถูกตอง ๒. ขอบเขต ครอบคลุมการดําเนินงานของหนวยงานราชการสวนทองถ่ิน ในฐานะ เจาพนักงานทองถ่ินตามพระราชบัญญัติการสาธารณสุข พ.ศ. ๒๕๓๕ ต้ังแต การออกขอ บัญญัตขิ องทองถ่นิ ควบคุมกิจการท่ีเปนอันตรายตอ สุขภาพ โดยกําหนด ประเภทของกจิ การ บางกจิ การหรอื ทกุ กจิ การ ใหเ ปน กจิ การทตี่ อ งควบคมุ ในทอ งถน่ิ นน้ั การออก/ตอใบอนุญาต การจัดทําทะเบียนหรือฐานขอมูลกิจการที่เปนอันตราย ตอ สขุ ภาพ การควบคมุ กาํ กบั ดแู ลสภาพ สขุ ลกั ษณะของสถานทท่ี ใ่ี ชด าํ เนนิ กจิ การ การควบคุมปญหามลพิษหรือปจจัยเส่ียงดานอนามัยส่ิงแวดลอมที่เกิดจากการ ประกอบกิจการ และการเฝาระวังกิจการที่เปนอันตรายตอสุขภาพ ท่ีอาจสงผล

คูมือวิชาการ แนวทางการควบคุมประกอบกิจการที่เปนอันตรายตอสุขภาพ ประเภทอาหาร เครื่องด่ืม นํ้าด่ืม ๕๙ ยกเวนในสถานท่ีจําหนายอาหาร การเรขาย การขายในตลาด และการผลิตเพื่อบริโภคในครัวเรือน กระทบตอสุขภาพอนามัยของประชาชน รวมท้ังการกําหนดมาตรการและแนวทาง แกไขปญหาตามความเหมาะสม ครอบคลุมการดําเนินการของผูประกอบการในการปฏิบัติใหถูกตองตาม หลักเกณฑท่ีกําหนด ตลอดจนการปรับปรุง แกไข ขอบกพรองดานตางๆ ของ สถานประกอบกจิ การ เพอ่ื มใิ หก ารดาํ เนนิ กจิ การทเี่ ปน อนั ตรายตอ สขุ ภาพกอ ปญ หา เหตุรําคาญและสงผลกระทบตอสุขภาพอนามัยของประชาชน ๓. หนวยงานที่รับผิดชอบ องคกรปกครองสวนทองถิ่น ๔. เอกสารอางอิง ๑. พระราชบัญญัติการสาธารณสุข พ.ศ. ๒๕๓๕ ราชกิจจานุเบกษา เลมท่ี ๑๐๙ ตอนท่ี ๓๘ หนา ๑๖๗ - ๘๘ (ลงวันที่ ๕ เมษายน ๒๕๓๕), ๒๕๓๕. ๒. สาํ นกั อนามยั สง่ิ แวดลอ ม กรมอนามยั . คมู อื การปฏบิ ตั งิ านควบคมุ กจิ การ ท่ีเปนอันตรายตอสุขภาพสําหรับเจาหนาที่ผูปฏิบัติงาน. พิมพคร้ังที่ ๔. กรุงเทพฯ: โรงพิมพสํานักงานพระพุทธศาสนาแหงชาติ, ๒๕๕๗. ๓. สํานักอนามัยสิ่งแวดลอม กรมอนามัย. คูมือวิชาการแนวทางการควบคุม การประกอบกจิ การทเี่ ปน อนั ตรายตอ สขุ ภาพ. กรงุ เทพฯ:โรงพมิ พศ นู ยส อ่ื และสง่ิ พมิ พ แกวเจาจอมมหาวิทยาลัยราชภัฏ-สวนสุนันทา, ๒๕๕๗. ๔. สาํ นกั อนามยั สง่ิ แวดลอ ม กรมอนามยั . คมู อื วชิ าการ เรอื่ ง ระบบการจดั การ เหตุรําคาญ. พิมพครั้งที่ ๔. กรุงเทพฯ:โรงพิมพสํานักงานพระพุทธศาสนาแหงชาติ, ๒๕๕๗.

๖๐ คูมือวิชาการ แนวทางการควบคุมประกอบกิจการที่เปนอันตรายตอสุขภาพ ประเภทอาหาร เครื่องด่ืม นํ้าดื่ม ยกเวนในสถานท่ีจําหนายอาหาร การเรขาย การขายในตลาด และการผลิตเพื่อบริโภคในครัวเรือน แผนภูมิการทํางาน ขั้นตอน ผังกระบวนการ ระยะ มาตรฐานคุณภาพงาน ตัวชี้วัด ผูรับ ท่ี เวลา ผิดชอบ ระยะเตรียมการ ๑ กาํ หนด ......... ๑. ผรู ับผดิ ชอบมคี วามรู คําส่งั แตง ตง้ั หรือ เจา พนกั งาน ผรู ับผิดชอบ ทางดานสาธารณสขุ ในสาขา หนังสอื มอบหมาย ทอ งถน่ิ อนามัยสิ่งแวดลอม ผูรบั ผดิ ชอบทีม่ ี วิทยาศาสตรส ุขาภบิ าล คุณสมบัติตามมาตรฐาน วิทยาศาสตรสุขภาพ หรอื คุณภาพงาน ทเ่ี กีย่ วขอ ง หรอื ผานการอบรม และคณะทํางาน หลักสตู รการตรวจแนะนาํ กิจการท่เี ปนอนั ตรายตอสุขภาพ หรอื หลักสูตรทเ่ี ก่ยี วขอ ง หรอื มีประสบการณในการทาํ งาน อยา งนอ ย ๑ ป ๒. กาํ หนดบทบาทหนา ที่ ของผูรบั ผดิ ชอบ ระยะดําเนินการ ......... การออกขอ บญั ญตั ิทองถ่นิ ขอบัญญตั ิทองถิ่น ผรู ับผดิ ชอบ ควบคมุ กิจการทเ่ี ปน ควบคุมกจิ การ และ ๒ อนั ตรายตอ สุขภาพเปน ไป ท่ีเปน อนั ตราย คณะทาํ งาน ตามกฎหมาย และ ตอ สุขภาพ ทีไ่ ดรับ การออก สอดคลอ งกับสภาพการณ มอบหมาย ขอ บญั ญตั ทิ องถ่นิ ปจจุบัน ควบคุมกิจการท่เี ปน อันตรายตอ มกี ารออสกุขภาพกาไรมอมอี ก ยตุ ิ ๓ ๓๐ วัน ๑. กระบวนการออกใบ ๑. เอกสารการ ผรู ับผดิ ชอบ อนญุ าตประกอบกจิ การ ออกใบอนญุ าต และ ท่ีเปน อันตรายตอสขุ ภาพ กิจการท่เี ปน คณะทํางาน การออกใบอนญุ าต เปนไปตามขนั้ ตอนของ อันตรายตอสขุ ภาพ ที่ไดรบั ประกอบกิจการ กฎหมายวา ดวย มอบหมาย ท่ีเปน อันตรายตอสุขภาพ การสาธารณสุข รบั คําขออนุญาต

คูมือวิชาการ แนวทางการควบคุมประกอบกิจการท่ีเปนอันตรายตอสุขภาพ ประเภทอาหาร เคร่ืองดื่ม นํ้าด่ืม ๖๑ ยกเวนในสถานท่ีจําหนายอาหาร การเรขาย การขายในตลาด และการผลิตเพื่อบริโภคในครัวเรือน ข้ันตอน ผังกระบวนการ ระยะ มาตรฐานคุณภาพงาน ตัวช้ีวัด ผูรับ ที่ เวลา ผิดชอบ ตรวจ ๒. รายงานการตรวจ ๒. เอกสารการตรวจ สขุ ลักษณะ สุขลักษณะกอน สุขลกั ษณะตาม ออกใบอนุญาต ขอ บญั ญตั ิทองถน่ิ และกฎหมาย ถกู สขุ ลักษณะ แกไข ท่เี ก่ยี วขอ ง ไมถ ูกสุขลกั ษณะ ออกคาํ แนะนํา ใหปรบั ปรงุ แกไข ออกใบอนุญาต (รายใหม) / ตอ ใบอนญุ าตประจาํ ป ๔ การสาํ รวจและ ๓๐-๖๐ การสํารวจ รวบรวม ฐานขอมูลและ ผูรบั ผดิ ชอบ จดั ทาํ ฐานขอมลู วนั และจดั ทําทะเบยี น สถานการณกิจการ ทไ่ี ดร ับ กจิ การท่ีเปน อนั ตราย ขอ มูลกิจการท่เี ปน ทเ่ี ปน อันตราย มอบหมาย ตอสุขภาพ อนั ตรายตอสขุ ภาพ ตอสขุ ภาพ จาก ใหเ ปนปจจบุ นั เจา พนักงาน ทองถนิ่ ๕ การเฝา ระวงั กิจการ ๙๐–๑๘๐ การพัฒนาระบบ เอกสาร/รายงาน ผูรับผดิ ชอบ ท่เี ปน อันตราย วัน เฝาระวังกจิ การ ขอ มูลการเฝาระวงั ทไี่ ดรบั ตอ สขุ ภาพ ทเี่ ปนอันตรายตอสขุ ภาพ กิจการทเี่ ปนอนั ตราย มอบหมาย ตอสุขภาพ จาก เจา พนักงาน มีฐานขอมลู กิจการ ทอ งถน่ิ ท่เี ปน อันตราย ตอ สขุ ภาพในพื้นที่ วิเคราะหขอ มลู กิจการฯ และสภาพปญ หาหรือ ผลกระทบที่เกดิ จาก กิจการทีเ่ ปน อนั ตราย ตอสุขภาพ จัดลําดับความสําคัญ ของปญหาหรือผลกระทบ จากกิจการฯ และกาํ หนด ประเภทกจิ การฯ หรือประเด็นการเฝา ระวัง

๖๒ คูมือวิชาการ แนวทางการควบคุมประกอบกิจการที่เปนอันตรายตอสุขภาพ ประเภทอาหาร เคร่ืองด่ืม นํ้าดื่ม ยกเวนในสถานท่ีจําหนายอาหาร การเรขาย การขายในตลาด และการผลิตเพื่อบริโภคในครัวเรือน ขั้นตอน ผังกระบวนการ ระยะ มาตรฐานคุณภาพงาน ตัวชี้วัด ผูรับ ท่ี เวลา ผิดชอบ รวบรวมขอ มูล ทีเ่ กี่ยวขอ ง เพื่อใชในการเฝา ระวัง วิเคราะห แปรผล สรุปผลขอ มูล กาํ หนดมาตรการ หรือแนวทาง การจัดการแกไขปญหา ระยะติดตามและประเมนิ ผลสัมฤทธิ์ ๓๐ วนั การติดตาม และ รายงาน/เอกสาร ผรู ับผิดชอบ ประเมินผลการ การดาํ เนินงานควบคุม ท่ไี ดร ับ ๖ ดาํ เนินงานการจัดการ กํากับ กิจการ มอบหมาย กิจการทเี่ ปน ท่ีเปน อันตราย จาก การควบคมุ กาํ กบั อันตรายตอ สุขภาพ ตอสขุ ภาพ ใหเปน เจาพนักงาน กจิ การที่เปน อันตราย ไปตามกฎหมาย ทองถน่ิ ตอ สขุ ภาพ และ การตดิ ตามประเมนิ ผล และการตดิ ตาม ประเมินผล การดําเนินงาน

คูมือวิชาการ แนวทางการควบคุมประกอบกิจการที่เปนอันตรายตอสุขภาพ ประเภทอาหาร เครื่องด่ืม นํ้าด่ืม ๖๓ ยกเวนในสถานท่ีจําหนายอาหาร การเรขาย การขายในตลาด และการผลิตเพ่ือบริโภคในครัวเรือน ๖. รายละเอียดของขั้นตอนการปฏิบัติงาน ๖.๑ ระยะเตรียมการ (๑) การแตงตั้งคณะทํางานหรือกําหนดผูรับผิดชอบ เพ่ือใหการดําเนินงานดานการจัดการกิจการท่ีเปนอันตรายตอ สุขภาพ มีระบบการทํางานที่มีประสิทธิภาพ หนวยงานราชการสวนทองถิ่นตอง กําหนดผูรับผิดชอบโดยการแตงตั้งคณะทํางาน หรือมีการมอบหมายผูรับผิดชอบ ดาํ เนนิ งานกจิ การทเี่ ปน อนั ตรายตอ สขุ ภาพ โดยกาํ หนดบทบาทหนา ทคี่ วามรบั ผดิ ชอบ ในการปฏิบัติงานท่ีชัดเจน ทั้งนี้ เจาหนาท่ีผูรับผิดชอบตองมีความรูความสามารถ และมีจํานวนเพียงพอสําหรับรองรับการดําเนินงาน ๖.๒ ระยะดําเนินการ (๒) การออกขอ บญั ญตั ทิ อ งถนิ่ ควบคมุ กจิ การทเี่ ปน อนั ตรายตอ สขุ ภาพ ตามพระราชบัญญัติการสาธารณสุข พ.ศ. ๒๕๓๕ มาตรา ๓๑ “ใหร ฐั มนตรโี ดยคาํ แนะนาํ ของคณะกรรมการมอี าํ นาจประกาศในราชกจิ จานเุ บกษา กําหนดใหกิจการใดเปนกิจการที่เปนอันตรายตอสุขภาพ” ซ่ึงเมื่อรัฐมนตรีวาการ กระทรวงสาธารณสขุ ไดป ระกาศใหก จิ การใดเปน กจิ การทเี่ ปน อนั ตรายตอ สขุ ภาพแลว แตก็ยังไมมีผลบังคับใชในเขตราชการสวนทองถิ่นตางๆ ทั้งน้ีเพราะบทบัญญัติ มาตรา ๓๒(๑) กําหนดใหราชการสวนทองถ่ินมีอํานาจออกขอบัญญัติของทองถ่ิน (ซง่ึ หมายถงึ ขอ บญั ญตั กิ รงุ เทพมหานคร/จงั หวดั /อบต./เมอื งพทั ยา และเทศบญั ญตั ิ แลว แตก รณ)ี “กาํ หนดประเภทของกจิ การตามมาตรา ๓๑ บางกจิ การหรอื ทกุ กจิ การ ใหเปนกิจการท่ีตองควบคุมในทองถิ่นนั้น” ซึ่งหมายความวา กิจการที่เปนอันตราย ตอ สขุ ภาพทรี่ ฐั มนตรปี ระกาศนน้ั จะมผี ลใชบ งั คบั ในทอ งถนิ่ ใด ราชการสว นทอ งถนิ่

๖๔ คูมือวิชาการ แนวทางการควบคุมประกอบกิจการท่ีเปนอันตรายตอสุขภาพ ประเภทอาหาร เครื่องดื่ม นํ้าดื่ม ยกเวนในสถานท่ีจําหนายอาหาร การเรขาย การขายในตลาด และการผลิตเพ่ือบริโภคในครัวเรือน น้ันจะตองออกขอบัญญัติของทองถิ่นกําหนดใหเปนกิจการที่ตองควบคุมในทองถิ่น นั้นเสียกอน ซึ่งไมจําเปนตองกําหนดทุกประเภทกิจการ จะกําหนดกิจการท่ีเปน อันตรายตอสุขภาพท้ังหมดหรือเพียงบางสวนเปนกิจการท่ีตองควบคุมในทองถ่ิน นั้นก็ได ท้ังน้ีขึ้นอยูกับวากิจการน้ันเปนปญหาในเขตทองถ่ินนั้นๆ หรือไม การออกขอบัญญัติทองถิ่นมีข้ันตอนหรือกระบวนการหลักๆ ตาม พ.ร.บ.การสาธารณสุขฯ ดังนี้ ๑. การสํารวจและประเมินสภาพปญหาอยางรอบดานและมี สวนรวมจากผูมีสวนไดสวนเสีย ๒. การคัดเลือกปญหาตามพระราชบัญญัติการสาธารณสุข พ.ศ. ๒๕๓๕ ๓. การตรวจสอบบทบัญญัติแหงกฎหมาย ๔. การเสนอใหความเห็นชอบในการยกรางขอบัญญัติของทองถิ่น ๕. การแตงต้ังคณะกรรมการยกรางขอบัญญัติของทองถ่ิน ๖. ดําเนินการยกรางขอบัญญัติของทองถิ่น ๗. การรับฟงความคิดเห็น/การประชาพิจารณ ๘. การพิจารณารางขอบัญญัติของทองถิ่น ๙. การพิจารณาลงนามตราขอบัญญัติของทองถ่ิน ๑๐. การประกาศใชข อ บญั ญตั ขิ องทอ งถน่ิ และเผยแพรข อ บญั ญตั ิ ของทองถ่ิน

คูมือวิชาการ แนวทางการควบคุมประกอบกิจการที่เปนอันตรายตอสุขภาพ ประเภทอาหาร เครื่องด่ืม นํ้าดื่ม ๖๕ ยกเวนในสถานท่ีจําหนายอาหาร การเรขาย การขายในตลาด และการผลิตเพ่ือบริโภคในครัวเรือน (๓) การออกใบอนุญาตประกอบกิจการที่เปนอันตรายตอสุขภาพ พระราชบญั ญตั กิ ารสาธารณสขุ พ.ศ. ๒๕๓๕ มาตรา ๓๓ วรรคแรก บัญญัติวา “เม่ือพนกําหนดเกาสิบวันนับแตวันที่ขอบัญญัติของทองถ่ินตามมาตรา ๓๒(๑) ใชบังคับ หามมิใหผูใดดําเนินกิจการตามประเภทท่ีมีขอบัญญัติของทองถิ่น กาํ หนดใหเ ปน กจิ การทตี่ อ งมกี ารควบคมุ ตามมาตรา ๓๒(๑) ในลกั ษณะทเี่ ปน การคา เวน แตจ ะไดร บั ใบอนญุ าตจากเจา พนกั งานทอ งถนิ่ ตามมาตรา ๕๖” ซง่ึ หมายความวา ผูประกอบกิจการใดๆ ที่เขาขายเปนกิจการท่ีตองควบคุมในทองถิ่นตามท่ีราชการ สวนทองถิ่นกําหนดตามมาตรา ๓๒(๑) ไมวาจะเปนกรณีท่ีประกอบกิจการอยูกอน ทขี่ อ บญั ญตั ขิ องทอ งถนิ่ นจ้ี ะมกี ารบงั คบั ใช หรอื เปน กรณที ป่ี ระกอบกจิ การภายหลงั ที่ขอบัญญัติของทองถ่ินดังกลาวมีผลบังคับใช ผูประกอบกิจการนั้นๆ ท้ังสองกรณี จะตองขออนุญาตตอเจาพนักงานทองถ่ิน ภายใน ๙๐ วัน นับแตวันท่ีขอบัญญัติ ของทองถ่ินมีผลบังใชในทองถ่ินนั้น เพื่อปองกันปญหามลพิษ ปญหาดานอนามัยส่ิงแวดลอม ปญหา เหตุรําคาญ หรือผลกระทบตอสุขภาพของประชาชนและผูปฏิบัติงานใน สถานประกอบกิจการ เพอ่ื ประโยชนใ นการกาํ กบั ดแู ลการประกอบกจิ การทเ่ี ปน อนั ตราย สุขภาพ พระราชบัญญัติการสาธารณสุข พ.ศ. ๒๕๓๕ ไดกําหนดใหราชการ สวนทองถิ่นมีอํานาจในการกําหนดหลักเกณฑและเงื่อนไขทั่วไปสําหรับใหผูดําเนิน กิจการปฏิบัติเก่ียวกับการดูแลสภาพหรือสุขลักษณะของสถานที่ที่ใชดําเนินกิจการ และมาตรการปองกันอันตรายตอสุขภาพ หลักเกณฑ วิธีการและเงื่อนไขการขอ การออก และการตอใบอนุญาต รวมถึงกําหนดคาธรรมเนียมใบอนุญาตประกอบ

๖๖ คูมือวิชาการ แนวทางการควบคุมประกอบกิจการท่ีเปนอันตรายตอสุขภาพ ประเภทอาหาร เครื่องดื่ม นํ้าด่ืม ยกเวนในสถานท่ีจําหนายอาหาร การเรขาย การขายในตลาด และการผลิตเพ่ือบริโภคในครัวเรือน กิจการที่เปนอันตรายตอสุขภาพ ตามหลักเกณฑ วิธีการ เง่ือนไข และไมเกินอัตรา ที่กําหนดในกฎกระทรวง กระบวนการออกใบอนุญาต/ตอใบอนุญาต ๑. การย่ืนคําขอใบอนุญาต ในการออกใบอนุญาตประกอบกิจการท่ีเปนอันตรายตอ สุขภาพนั้น ผูประกอบการจะตองยื่นคําขอใบอนุญาตกอนดําเนินกิจการ หรือ กอนวันหมดอายุตอเจาพนักงานทองถ่ิน และเจาหนาท่ีจะตองทําการตรวจสอบ ความถูกตองและความสมบูรณของคําขอ หากเอกสารไมครบไมสมบูรณหรือ ไมถูกตอง ตองแจงใหผูประกอบการแกไขหรือยื่นเอกสารเพิ่มเติม ๒. การตรวจสอบสุขลักษณะสถานประกอบกิจการ กอนท่ีจะออกใบอนุญาตประกอบกิจการที่เปนอันตรายตอ สุขภาพ เจาพนักงานสาธารณสุขหรือผูท่ีไดรับมอบหมายจากเจาพนักงานทองถิ่น จะตองดําเนินการตรวจสอบสถานประกอบกิจการ วากิจการนั้นถูกสุขลักษณะ หรือเปนไปตามขอบัญญัติของทองถ่ินหรือไม ทั้งน้ีจะตองดําเนินการตรวจสอบ สุขลักษณะของสถานประกอบกิจการกอนออกใบอนุญาต ท้ังในกรณีที่ย่ืนขอ อนุญาตประกอบกิจการรายใหม และกรณีขอตออายุใบอนุญาตประจําป ๓. การออก/ตอใบอนุญาต - กรณีท่ีตรวจสอบแลว สถานประกอบกิจการถูกสุขลักษณะ หรอื เปน ไปตามขอ บญั ญตั ทิ อ งถน่ิ ใหเ จา พนกั งานสาธารณสขุ หรอื ผทู ไ่ี ดร บั มอบหมาย จากเจาพนักงานทองถิ่น จัดทํารายงานและเสนอความเห็นตอเจาพนักงานทองถ่ิน ซ่ึงเจาพนักงานทองถ่ินตองออกใบอนุญาตภายใน ๓๐ วัน นับแตวันที่ไดรับคําขอ

คูมือวิชาการ แนวทางการควบคุมประกอบกิจการที่เปนอันตรายตอสุขภาพ ประเภทอาหาร เคร่ืองดื่ม นํ้าด่ืม ๖๗ ยกเวนในสถานท่ีจําหนายอาหาร การเรขาย การขายในตลาด และการผลิตเพื่อบริโภคในครัวเรือน - กรณีที่ตรวจสอบแลว สถานประกอบกิจการไมถูกสุขลักษณะ หรอื ไมเ ปน ไปตามขอ บญั ญตั ทิ อ งถน่ิ เจา พนกั งานสาธารณสขุ หรอื ผทู ไี่ ดร บั มอบหมาย จากเจาพนักงานทองถ่ิน สามารถใหคําแนะนําแกผูประกอบการทางดานวิชาการ มาตรฐานตางๆ และกฎหมายที่เกี่ยวของ เพ่ือปรับปรุงแกไขใหถูกตองและตองมี การตรวจสอบหลังจากไดรับคําแนะนําใหปรับปรุงแกไขวาถูกตองหรือไม - กรณีกิจการท่ีขออนุญาตไมถูกตองตามขอบัญญัติของทองถิ่น ซ่ึงไมสามารถออกใบอนุญาตได เจาพนักงานทองถ่ินจะตองแจงคําส่ังไมอนุญาต ภายใน ๓๐ วัน นับแตวันท่ีไดรับคําขอ หรือในกรณีท่ีจําเปนอาจขยายเวลาในการ ไมออกใบอนุญาตไดไมเกิน ๒ คร้ังๆ ละไมเกิน ๑๕ วัน โดยตองมีหนังสือแจง การขยายเวลาและเหตุจําเปนแตละคร้ังดวย (๔) การสาํ รวจและจดั ทาํ ฐานขอ มลู กจิ การทเี่ ปน อนั ตรายตอ สขุ ภาพ เม่ือราชการสวนทองถิ่นดําเนินการออกขอบัญญัติควบคุมกิจการ ที่เปนอันตรายตอสุขภาพ รวมทั้งมีการประชาสัมพันธเพ่ือใหผูประกอบกิจการรับรู และปฏบิ ตั หิ รอื ดาํ เนนิ การใหถ กู ตอ งตามกฎหมายแลว จาํ เปน ตอ งมกี ารสาํ รวจกจิ การ ทเ่ี ปน อนั ตรายตอ สขุ ภาพในพน้ื ทอ่ี ยา งตอ เนอื่ ง และจดั ทาํ ทะเบยี นฐานขอ มลู กจิ การ ที่เปนอันตรายตอสุขภาพอยางเปนระบบและเปนปจจุบัน ฐานขอมูลกิจการท่ีเปน อันตรายตอสุขภาพ ควรประกอบดวยรายละเอียดตางๆ ท่ีสําคัญ เชน - ประเภทของกิจการที่เปนอันตรายตอสุขภาพ - ช่ือ-ที่อยู ผูประกอบกิจการ - สถานที่ต้ังของสถานประกอบกิจการ - ขอมูลใบอนุญาตประกอบกิจการท่ีเปนอันตรายตอสุขภาพ เชน มี/ไมมีใบอนุญาต วันส้ินอายุใบอนุญาต เปนตน

๖๘ คูมือวิชาการ แนวทางการควบคุมประกอบกิจการที่เปนอันตรายตอสุขภาพ ประเภทอาหาร เคร่ืองดื่ม นํ้าดื่ม ยกเวนในสถานท่ีจําหนายอาหาร การเรขาย การขายในตลาด และการผลิตเพ่ือบริโภคในครัวเรือน - ปจจัยเส่ียงดานมลพิษ/อนามัยสิ่งแวดลอม - การกอปญ หาเหตเุ ดอื ดรอนรําคาญ/การรองเรยี นของประชาชน - จํานวนกิจการท่ีเปนอันตรายตอสุขภาพท้ังหมด และจํานวน กิจการฯ แยกรายประเภทกิจการ ท้ังน้ี การจัดทําฐานขอมูลอยางเปนระบบและเปนปจจุบัน จะชว ยใหร าชการสว นทอ งถน่ิ มสี ถานการณก จิ การทเี่ ปน อนั ตรายตอ สขุ ภาพในพน้ื ที่ สําหรับใชเปนขอมูลพื้นฐานและนํามาวิเคราะหหรือประเมินความเส่ียง เพ่ือใช ในการเฝาระวังหรือวางแผนควบคุม กํากับ กิจการท่ีเปนอันตรายตอสุขภาพใน พื้นท่ีตอไปได (๕) การเฝาระวังกิจการท่ีเปนอันตรายตอสุขภาพ ระบบการเฝาระวัง ถือเปนมาตรการสําคัญในการดําเนินงาน ดา นการจดั การกจิ การทเี่ ปน อนั ตรายตอ สขุ ภาพ โดยการตดิ ตาม การเฝา คมุ สง่ิ คกุ คาม และผลกระทบตอ สขุ ภาพทเ่ี กดิ จากกจิ การทเ่ี ปน อนั ตรายตอ สขุ ภาพอยา งเปน ระบบ และตอเนื่อง โดยอาศัยกระบวนการรวบรวมขอมูล วิเคราะห แปรผลขอมูล และการรายงานชี้ประเด็นความเส่ียงเพ่ือเปนแนวทางในการกําหนดมาตรการ แกไขปญหา ระบบเฝาระวังกิจการที่เปนอันตรายตอสุขภาพ มีประโยชน อยางมากตอองคกรปกครองสวนทองถิ่น เพราะจะทําใหผูปฏิบัติงานไดทราบถึง แนวโนม สถานการณ หรือสภาพของปญหาที่เกิดขึ้นในพ้ืนที่ไดอยางถูกตอง โดยพื้นท่ีท่ีแตกตางกัน ยอมมีความแตกตางในเร่ืองของปญหาที่เกิดขึ้น หรือแมแต ประเภทของกจิ การทเ่ี ปน อนั ตรายตอ สขุ ภาพทแี่ ตกตา งกนั ดงั นน้ั การเฝา ระวงั ปญ หา

คูมือวิชาการ แนวทางการควบคุมประกอบกิจการท่ีเปนอันตรายตอสุขภาพ ประเภทอาหาร เคร่ืองด่ืม นํ้าด่ืม ๖๙ ยกเวนในสถานท่ีจําหนายอาหาร การเรขาย การขายในตลาด และการผลิตเพ่ือบริโภคในครัวเรือน ในแตล ะพนื้ ทจี่ งึ ไมเ หมอื นกนั ขน้ึ กบั สภาพ ลกั ษณะของชมุ ชน สงั คม และเศรษฐกจิ ทั้งน้ี ระบบเฝาระวังจะทําใหผูปฏิบัติงานมีแนวทางในการกําหนดแผนและนโยบาย ในการควบคุมปญหาท่ีเกิดจากกิจการท่ีเปนอันตรายตอสุขภาพในพ้ืนท่ีไดอยาง มีระบบและมีประสิทธิภาพ องคประกอบของระบบเฝาระวังกิจการท่ีเปนอันตราย ตอสุขภาพที่สําคัญมีดังนี้ ๑. โครงสรางการปฏิบัติงาน ๒. กระบวนการเฝาระวัง ๓. ความถ่ีของการเก็บรวบรวมขอมูล ๔. เครื่องมือท่ีใชในการเฝาระวัง ๕. ระบบการรายงานการเฝาระวัง ๑. โครงสรางการปฏิบัติงาน มีการจัดทําโครงสรางการปฏิบัติงาน รองรับระบบเฝาระวังกิจการท่ีเปนอันตรายตอสุขภาพ โดยโครงสรางที่รองรับ การปฏิบัติงาน ควรประกอบดวย ๑.๑ หนว ยงานรับผิดชอบหลกั ไดแก องคกรปกครองสวนทอ งถิ่น มีบทบาทหนาที่ดังน้ี - จัดทําแผนงาน/งบประมาณ - ดําเนินการตามระบบเฝาระวัง - ติดตาม ประเมินผล - รายงานความกาวหนาของการปฏิบัติงาน

๗๐ คูมือวิชาการ แนวทางการควบคุมประกอบกิจการที่เปนอันตรายตอสุขภาพ ประเภทอาหาร เครื่องด่ืม นํ้าด่ืม ยกเวนในสถานท่ีจําหนายอาหาร การเรขาย การขายในตลาด และการผลิตเพื่อบริโภคในครัวเรือน ๑.๒ หนวยงานสนับสนุน ไดแก ๑.๒.๑ สวนกลาง เชน กรมอนามัย กรมควบคุมโรค กรมโรงงานอุตสาหกรรม กรมควบคุมมลพิษ กรมทรัพยากรนํ้าบาดาล เปนตน ๑.๒.๒ สวนภูมิภาค เชน ศูนยอนามัยท่ี ๑-๑๒ และสถาบัน พฒั นาสขุ ภาวะเขตเมอื ง สาํ นกั งานปอ งกนั และควบคมุ โรค สาํ นกั งานสง่ิ แวดลอ มภาค เปนตน ๑.๒.๓ ระดับจังหวัด เชน สํานักงานสาธารณสุขจังหวัด สํานักงานอุตสาหกรรมจังหวัด สํานักงานทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดลอม จังหวัด เปนตน ๑.๒.๔ ระดับอําเภอ เชน สํานักงานสาธารณสุขอําเภอเปนตน มีบทบาทหนาท่ีดังนี้ - ใหคําปรึกษา แนะนําแนวทางการดําเนินงาน - ใหการสนับสนุนดานวิชาการและขอมูล - สนับสนุนดานเครื่องมือวิทยาศาสตรและการตรวจวิเคราะห ๒. กระบวนการเฝาระวังกิจการท่ีเปนอันตรายตอสุขภาพ มีขั้นตอน สําคัญดังน้ี ๒.๑ ข้ันตอนการพัฒนา ๒.๑.๑ การกําหนดนโยบาย / พันธกิจการเฝาระวังกิจการท่ี เปนอันตรายตอสุขภาพเปนมาตรการสําคัญในการควบคุมปญหามลพิษ ท่ีอาจเกิดขึ้นในพ้ืนท่ี ดังนั้นผูบริหารของหนวยงานจึงจําเปนตองกําหนดนโยบาย ในการดําเนินการเฝาระวังกิจการที่เปนอันตรายตอสุขภาพในพื้นท่ี

คูมือวิชาการ แนวทางการควบคุมประกอบกิจการที่เปนอันตรายตอสุขภาพ ประเภทอาหาร เคร่ืองด่ืม นํ้าดื่ม ๗๑ ยกเวนในสถานท่ีจําหนายอาหาร การเรขาย การขายในตลาด และการผลิตเพื่อบริโภคในครัวเรือน ๒.๑.๒ กําหนดทีมงานหรือผูรับผิดชอบ ผูบริหารจําเปน ตองกําหนดทีมงานหรือผูรับผิดชอบการดําเนินงานเฝาระวังกิจการท่ีเปนอันตราย ตอ สขุ ภาพทช่ี ดั เจน เพอื่ ใหส ามารถตดิ ตามงาน กาํ หนดแผนงาน และพฒั นารปู แบบ ของการดําเนินงานไดอยางตอเน่ืองโดยในการดําเนินงานเฝาระวังกิจการ ที่เปนอันตรายตอสุขภาพนั้น จะตองมีผูรับผิดชอบหลักของหนวยงาน และควรมีการกําหนดหนวยงานสนับสนุนการดําเนินงานดวย ๒.๑.๓ การจัดทําฐานขอมูลกิจการท่ีเปนอันตรายตอสุขภาพ เจาหนาท่ีผูรับผิดชอบการดําเนินงานเฝาระวังกิจการที่เปนอันตรายตอสุขภาพ จําเปนตองทําการสํารวจขอมูลทั่วไปและจํานวนกิจการท่ีเปนอันตรายตอสุขภาพ ในพนื้ ที่ โดยจดั ทาํ ทะเบยี นใหเ ปน ระบบ และมรี ายละเอยี ดขอ มลู ทสี่ าํ คญั ของกจิ การ ที่เปนอันตรายตอสุขภาพ สําหรับเปนฐานขอมูลเพื่อรองรับการดําเนินงานเฝาระวัง (ตามท่ีไดกลาวในหัวขอการสํารวจและจัดทําฐานขอมูลกิจการที่เปนอันตราย ตอสุขภาพ) ๒.๒ ข้ันตอนการเฝาระวัง ๒.๒.๑ วเิ คราะหข อ มลู เมอ่ื ดาํ เนนิ การสาํ รวจขอ มลู สถานประกอบ กิจการท่ีเปนอันตรายตอสุขภาพในพ้ืนท่ีแลว ควรมีการวิเคราะหขอมูลสถานการณ สภาพปญหาและผลกระทบท่ีเกิดจากกิจการท่ีเปนอันตรายตอสุขภาพ โดยพิจารณาจากความรุนแรง ความถี่ และระยะเวลาของการเกิดผลกระทบ ตอ สขุ ภาพของประชาชนทอ่ี ยบู รเิ วณใกลเ คยี ง รวมทงั้ การกอ ปญ หามลพษิ สงิ่ แวดลอ ม และปญหาเหตุรําคาญ

๗๒ คูมือวิชาการ แนวทางการควบคุมประกอบกิจการที่เปนอันตรายตอสุขภาพ ประเภทอาหาร เครื่องด่ืม นํ้าด่ืม ยกเวนในสถานท่ีจําหนายอาหาร การเรขาย การขายในตลาด และการผลิตเพื่อบริโภคในครัวเรือน ๒.๒.๒ การจดั ลาํ ดบั ความสาํ คญั และกาํ หนดประเดน็ การเฝา ระวงั หลังจากวิเคราะหขอมูล ควรจัดลําดับความสําคัญของความเสี่ยงของแตละ สถานประกอบกิจการ โดยใหพิจารณากําหนดประเภทกิจการท่ีเปนอันตราย ตอ สขุ ภาพทม่ี คี วามเสย่ี งสงู ตอ ผลกระทบตอ สขุ ภาพของประชาชนหรอื การกอ ปญ หา มลพิษสิ่งแวดลอม หรือปญหาเหตุรําคาญ เพ่ือกําหนดประเด็นและวางแผน การเฝาระวังตอไป ๒.๒.๓ การรวบรวมขอมูล ในกระบวนการเฝาระวังจําเปนตอง มีการรวบรวมขอมูลที่เกี่ยวของ โดยอาจพิจารณาจากขอมูลที่มีอยูเดิมหรือทําการ สํารวจใหมขอมูลดานตางๆ ที่เกี่ยวของ ดังนี้ ขอมูลสถานประกอบการ เชน - ทะเบียนสถานประกอบกิจการที่เปนอันตรายตอสุขภาพ โดยทําการสํารวจทุกกิจการที่เปนปญหา เพ่ือใชเปนฐานเบ้ืองตนประกอบ การดําเนินงาน - ข้อมูลสถานประกอบการท่ีถูกรองเรียนจากประชาชนท่ีไดรับ ผลกระทบตอสุขภาพจากสถานประกอบกิจการ ขอมูลดานสิ่งแวดลอม ควรมีการรวบรวมขอมูลคุณภาพ ส่ิงแวดลอมท่ีเกี่ยวของเพื่อการเฝาระวังผลกระทบตอสุขภาพประชาชน โดยขอมูลที่ไดอาจมาจากวิธีการตางๆ เชน การลงพื้นที่เพ่ือเก็บขอมูล การสํารวจ สถานประกอบกิจการโดยการ Walk through survey การสัมภาษณหรือใช แบบสอบถาม การเก็บตัวอยางดานส่ิงแวดลอมตรวจวิเคราะห หรือขอมูลทุติยภูมิ จากหนวยงานอื่น เชน กรมควบคุมมลพิษ กรมโรงงานอุตสาหกรรม สํานักงาน ทรัพยากรธรรมชาติ และสิ่งแวดลอมจังหวัด เปนตน

คูมือวิชาการ แนวทางการควบคุมประกอบกิจการที่เปนอันตรายตอสุขภาพ ประเภทอาหาร เครื่องดื่ม นํ้าด่ืม ๗๓ ยกเวนในสถานท่ีจําหนายอาหาร การเรขาย การขายในตลาด และการผลิตเพื่อบริโภคในครัวเรือน ขอมูลดานสุขภาพ - ขอมูลจากการสัมภาษณหรือใชแบบสอบถามเกี่ยวกับประวัติ การเจ็บปวยของประชาชน - สอบถามขอมูลจากสถานพยาบาลตางๆ ในพ้ืนที่ เชน ขอมูล อัตราการเจ็บปวย ตาย พิการ ของประชาชนในพ้ืนที่ ๒.๒.๔ การวิเคราะห แปรผลขอมูล การวิเคราะห แปรผล ขอมูลโดยการนําขอมูลที่ไดจากการสํารวจหรือการรวบรวม มาทําการจัดหมวดหมู วเิ คราะห แปรผลหรอื ประมวลผลขอ มลู ทง้ั นค้ี วรมกี ารประเมนิ ความเสยี่ งตอ สขุ ภาพ เพื่อที่จะทําใหทราบวาผูปฏิบัติงานหรือประชาชนอาจไดรับผลกระทบตอสุขภาพ จากปจจัยเสี่ยงดานอนามัยส่ิงแวดลอม หรือมลพิษจากกระบวนการผลิต และ สรุปผลขอมูลการเฝาระวังและประเมินความเส่ียง ซ่ึงขอสรุปท่ีไดจะเปนประโยชน ตอการกําหนดมาตรการในการปองกัน ควบคุมปจจัยเสี่ยง หรือส่ิงคุกคามท่ีมี ผลกระทบตอ สขุ ภาพมใิ หเ กดิ อนั ตรายหรอื ลดความเสยี่ งใหอ ยใู นระดบั ทยี่ อมรบั ได การวิเคราะหและแปรผลขอมูล อาจพิจารณาในประเด็น สําคัญๆ เชน - ความสัมพันธเช่ือมโยงใหเห็นระดับอันตรายสาเหตุของปญหา ส่ิงแวดลอมกับปญหาสุขภาพของประชาชนในพ้ืนที่ โดยขอมูลที่นํามาวิเคราะห จะทําใหเห็นแนวโนมของสภาพปญหาในแตละชวงเดือน/ป - ชวงเวลาของการเกิดมลพิษ - ความถี่ของการเกิดมลพิษ - ความรนุ แรงของการเกดิ มลพษิ ในชว งเวลาตา งๆ

๗๔ คูมือวิชาการ แนวทางการควบคุมประกอบกิจการที่เปนอันตรายตอสุขภาพ ประเภทอาหาร เคร่ืองด่ืม นํ้าด่ืม ยกเวนในสถานท่ีจําหนายอาหาร การเรขาย การขายในตลาด และการผลิตเพ่ือบริโภคในครัวเรือน - กลุมประชากรแยกตามชวงอายุ เพศ กลุมประชาชนที่มีโรค ประจําตัวและอยูในพื้นท่ีท่ีเกิดปญหามลพิษ ๒.๒.๕ การรายงานและเผยแพรป ระชาสมั พนั ธข อ มลู เมอื่ ไดข อ มลู จากการวิเคราะห เจาหนาท่ีตองทํารายงานสรุปขอมูลการเฝาระวังกิจการ ที่เปนอันตรายตอสุขภาพเสนอตอผูบังคับบัญชา โดยจัดทําเปนรูปแบบรายงาน พรอ มทาํ การประชาสมั พนั ธใ หก บั ประชาชนและหนว ยงานตา งๆ เพอ่ื ทราบ ๒.๒.๖ การกําหนดแนวทางแกไขปญหา องคกรปกครอง สวนทองถ่ินตองกําหนดมาตรการหรือแนวทางแกไขปญหาที่มีความเหมาะสม กับสภาพปญหาที่เกิดขึ้น เชน ๑) ประชาชน - การอบรมใหความรูกับประชาชนในการรูสิทธิชองทางรองเรียน รวมทั้งการปองกันตนเองเบ้ืองตนจากมลพิษที่เกิดจากการประกอบกิจการที่ เปนอันตรายตอสุขภาพ - การจัดเตรียมอุปกรณปองกันอันตรายสวนบุคคลท่ีเหมาะสม กับสภาพปญหา สําหรับแจกจายกับประชาชนท่ีไดรับผลกระทบและมีการแนะนํา วิธีการใชอุปกรณไดอยางมีประสิทธิภาพ ๒) การควบคุมแหลงกําเนิด/สถานประกอบการที่กอใหเกิด มลพิษ - การกําหนดแผนการตรวจตราเปนระยะ หรือการตรวจ แนะนําสถานประกอบกิจการในพ้ืนท่ี - การปรับปรุงกระบวนการผลิตของสถานประกอบกิจการ ใหไดมาตรฐาน

คูมือวิชาการ แนวทางการควบคุมประกอบกิจการท่ีเปนอันตรายตอสุขภาพ ประเภทอาหาร เครื่องดื่ม นํ้าด่ืม ๗๕ ยกเวนในสถานท่ีจําหนายอาหาร การเรขาย การขายในตลาด และการผลิตเพ่ือบริโภคในครัวเรือน - การอบรมผูประกอบกิจการในพ้ืนที่ใหมีความรูตระหนัก ถึงปจจัยเสี่ยงหรือผลกระทบท่ีเกิดจากการประกอบกิจการ และตองกําหนด นโยบายการซอมบํารุง ปรับปรุง ซอมแซมเคร่ืองจักร ระบบการผลิตใหมี ประสิทธิภาพ ไมใหกอปญหาสิ่งแวดลอม ๓) การเตรยี มความพรอ มของหนว ยงานภาครฐั - การสงเสริมและสนับสนุนใหเจาหนาที่ผูปฏิบัติงานไดรับ การอบรมหรอื ไดร บั ความรทู เ่ี กยี่ วขอ งกบั การดาํ เนนิ งานควบคมุ กาํ กบั หรอื การจดั การ กิจการท่ีเปนอันตรายตอสุขภาพ - การพัฒนาระบบการรับแจงขอรองเรียนในหลายรูปแบบ ใหเพียงพอและครอบคลุม - การผลิตส่ือขอมูลทางวิชาการสําหรับเผยแพรใหความรูในการ ปอ งกนั ตัวเอง และการแกไขปญหาแกประชาชน เจาหนาท่ีภาครัฐ และผูประกอบ กิจการ - การบงั คบั ใชก ฎหมาย การออกกฎหมายหลกั เกณฑ หรอื มาตรการ ดานตางๆ ขององคกรปกครองสวนทองถ่ิน เพื่อควบคุมสถานประกอบกิจการ ที่เปนอันตรายตอสุขภาพ - การจัดเตรียมงบประมาณประจําปใหเพียงพอสําหรับรองรับ การดําเนินงานดานการจัดการกิจการที่เปนอันตรายตอสุขภาพ ๓. ความถี่ของการเก็บรวบรวมขอมูล ข้ึนอยูกับประเด็น และความพรอมของหนวยงานท่ีรับผิดชอบ

๗๖ คูมือวิชาการ แนวทางการควบคุมประกอบกิจการท่ีเปนอันตรายตอสุขภาพ ประเภทอาหาร เคร่ืองดื่ม นํ้าด่ืม ยกเวนในสถานท่ีจําหนายอาหาร การเรขาย การขายในตลาด และการผลิตเพื่อบริโภคในครัวเรือน ๔. เครื่องมือที่ใชในการเฝาระวัง เชน - แบบสํารวจสถานประกอบกิจการที่เปนอันตรายตอสุขภาพ - แบบสอบถาม/แบบสัมภาษณส่ิงคุกคามหรือปจจัยเสี่ยงดาน อนามัยสิ่งแวดลอมและผลกระทบตอสุขภาพ ทั้งผูปฏิบัติงานและประชาชน ท่ีอยูใกลเคียงกับสถานประกอบกิจการ - เคร่ืองมือวิทยาศาสตรดานอนามัยส่ิงแวดลอม ๕. ระบบการรายงานการเฝาระวัง - แบบรายงานการเฝาระวัง - รูปแบบ/วิธีการรายงานการเฝาระวัง - ระบุความถี่ของรายงานขอมูล ๖.๓ ระยะติดตามและประเมินผลสัมฤทธิ์ (๖) การควบคุม กํากับ กิจการที่เปนอันตรายตอสุขภาพ และ การติดตามประเมินผล ในการดาํ เนนิ งานดา นการจดั การกจิ การทเ่ี ปน อนั ตรายตอ สขุ ภาพ ควรมีแผนการดําเนินงานตรวจตรา และควบคุม กํากับสถานประกอบกิจการท่ีเปน อันตรายตอสุขภาพในพ้ืนท่ี รวมทั้งการติดตามประเมินผลการดําเนินงาน และ สามารถนําขอมูลท่ีไดจากการติดตามและประเมินผลมาใชในการวางแผนการ ดําเนินงานตอไปได ท้ังนี้เพ่ือใหผูบริหารหนวยงานหรือเจาหนาที่ผูรับผิดชอบ มีการปรับปรุงวิธีการดําเนินงานหรือปรับเปล่ียนเปาหมายของกิจกรรมตางๆ ใหเหมาะสมกับทรัพยากรหรือสภาพแวดลอมที่เปล่ียนแปลงไป ซ่ึงในการติดตาม และประเมนิ ผลการจดั การกจิ การทเี่ ปน อนั ตรายตอ สขุ ภาพนน้ั ควรมแี ผนการตดิ ตาม

คูมือวิชาการ แนวทางการควบคุมประกอบกิจการท่ีเปนอันตรายตอสุขภาพ ประเภทอาหาร เครื่องดื่ม นํ้าดื่ม ๗๗ ยกเวนในสถานท่ีจําหนายอาหาร การเรขาย การขายในตลาด และการผลิตเพื่อบริโภคในครัวเรือน และประเมนิ ผลอยา งตอ เนอื่ ง ตงั้ แตก ารออกขอ บญั ญตั ทิ อ งถนิ่ กระบวนการออกใบ อนุญาต การจัดทําฐานขอมูล รวมถึงการเฝาระวังกิจการที่เปนอันตรายตอสุขภาพ เพอ่ื รวบรวมผลการดาํ เนนิ งาน ทงั้ นจ้ี ะทาํ ใหท ราบถงึ ปญ หาอปุ สรรคในการปฏบิ ตั งิ าน อันจะนําไปสูการปรับปรุงแนวทางการดําเนินงานท่ีเหมาะสม และควบคุม กระบวนการดําเนินงานใหเปนไปตามเปาหมาย รวมท้ังยังเปนขอมูลประกอบ การตัดสินใจของผูบริหารในการดําเนินงานควบคุม กํากับกิจการท่ีเปนอันตราย ตอ สขุ ภาพ ใหเ ปน ไปตามขอ บญั ญตั ขิ องทอ งถนิ่ และกฎหมายทเ่ี กยี่ วขอ ง ไมก อ ปญ หา เหตุรําคาญและปญหาดานอนามัยสิ่งแวดลอม อันอาจสงผลกระทบตอสุขภาพ หรือสภาวะความเปนอยูท่ีเหมาะสมกับการดํารงชีพของประชาชน ๗. คํานิยาม ๗.๑ สถานประกอบกิจการ ในที่น้ี หมายถึง สถานประกอบกิจการที่เปน อันตรายตอสุขภาพ ๗.๒ กิจการที่เปนอันตรายตอสุขภาพ หมายถึง กิจการที่เปนอันตราย ตอสุขภาพ ตามพระราชบัญญัติการสาธารณสุข พ.ศ. ๒๕๓๕ หมวด ๗ ซึ่งแบง ออกเปน ๑๓ กลุมกิจการ และมีทั้งหมด ๑๔๑ ประเภทกิจการ กิจการที่เปนอันตรายตอสุขภาพ ในทางวิชาการหมายถึง กิจการ ท่ีมีกระบวนการผลิตหรือกรรมวิธีการผลิต ท่ีกอใหเกิดมลพิษหรือส่ิงท่ีทําใหเกิดโรค ซึ่งจะมีผลกระทบตอสุขภาพอนามัยของประชาชนที่อยูในบริเวณขางเคียงนั้น ไมวาจะเปนเรื่องมลพิษทางอากาศ ทางน้ํา ทางดิน ทางเสียง แสง ความรอน ความส่ันสะเทือน รังสี ฝุนละออง เขมา เถา ฯลฯ ซึ่งในการประกอบกิจการที่เปน อนั ตรายตอ สขุ ภาพ ผดู าํ เนนิ กจิ การตอ งปฏบิ ตั เิ กยี่ วกบั การดแู ลสภาพหรอื สขุ ลกั ษณะ

๗๘ คูมือวิชาการ แนวทางการควบคุมประกอบกิจการที่เปนอันตรายตอสุขภาพ ประเภทอาหาร เครื่องดื่ม นํ้าดื่ม ยกเวนในสถานท่ีจําหนายอาหาร การเรขาย การขายในตลาด และการผลิตเพื่อบริโภคในครัวเรือน ของสถานทที่ ใี่ ชด าํ เนนิ กจิ การ มกี ารควบคมุ ปญ หามลพษิ ทเ่ี กดิ จากสถานประกอบการ และไมกอใหเกิดอันตรายตอสุขภาพอนามัยของประชาชน ๗.๓ เหตรุ าํ คาญ หมายถงึ เหตรุ าํ คาญ ตามมาตรา ๒๕ แหง พระราชบญั ญตั ิ การสาธารณสุข พ.ศ. ๒๕๓๕ ซึ่งระบุวา ในกรณที ม่ี ีเหตอุ ันอาจกอใหเ กิดความเดือดรอ นแกผอู ยูอาศยั ในบรเิ วณ ใกลเคียงหรือผูที่ตองประสบกับเหตุนั้นดังตอไปนี้ ใหถือวาเปนเหตุรําคาญ (๑) แหลงนํ้า ทางระบายน้ํา ท่ีอาบน้ํา สวม หรือท่ีใสมูลหรือเถา หรือ สถานท่ีอ่ืนใดซึ่งอยูในทําเลไมเหมาะสม สกปรก มีการสะสมหรือหมักหมมสิ่งของ มีการเททิ้งส่ิงใดเปนเหตุใหมีกล่ินเหม็นหรือละอองสารเปนพิษ หรือเปนหรือนาจะ เปน ทเี่ พาะพนั ธพุ าหะนาํ โรค หรอื กอ ใหเ กดิ ความเสอ่ื มหรอื อาจเปน อนั ตรายตอ สขุ ภาพ (๒) การเลยี้ งสตั วใ นทหี่ รอื โดยวธิ ใี ด หรอื มจี าํ นวนเกนิ สมควรจนเปน เหตุ ใหเส่ือมหรืออาจเปนอันตรายตอสุขภาพ (๓) อาคารอนั เปน ทอี่ ยขู องคนหรอื สตั ว โรงงานหรอื สถานทป่ี ระกอบการ ใดไมมีการระบายอากาศ การระบายนํ้า การกําจัดสิ่งปฏิกูล หรือการควบคุมสาร เปนพิษ หรือมีแตไมมีการควบคุมใหปราศจากกลิ่นเหม็นหรือละอองสารเปนพิษ อยางพอเพียงจนเปนเหตุใหเสื่อมหรืออาจเปนอันตรายตอสุขภาพ (๔) การกระทําใดๆ อันเปนเหตุใหเกิดกล่ิน แสง รังสี เสียง ความรอน สิ่งมีพิษ ความสั่นสะเทือน ฝุน ละออง เขมา เถา หรือกรณีอ่ืนใด จนเปนเหตุให เสื่อมหรืออาจเปนอันตรายตอสุขภาพ (๕) เหตุอื่นใดที่รัฐมนตรีกําหนดโดยประกาศในราชกิจจานุเบกษา

คูมือวิชาการ แนวทางการควบคุมประกอบกิจการท่ีเปนอันตรายตอสุขภาพ ประเภทอาหาร เครื่องดื่ม นํ้าด่ืม ๗๙ ยกเวนในสถานท่ีจําหนายอาหาร การเรขาย การขายในตลาด และการผลิตเพ่ือบริโภคในครัวเรือน ๗.๔ ขอบัญญัติทองถ่ิน หมายความวา ขอบัญญัติ เทศบัญญัติ หรือ ขอบังคับ ซึ่งตราขึ้นโดยราชการสวนทองถิ่น ๗.๕ องคก รปกครองสว นทอ งถน่ิ หมายความวา องคก ารบรหิ ารสว นจงั หวดั เทศบาล องคการบริหารสวนตําบล กรุงเทพมหานคร เมืองพัทยา หรือองคกร ปกครองสวนทองถิ่นอื่นท่ีกฎหมายกําหนดใหเปนราชการสวนทองถิ่น ๗.๖ เจาพนักงานทองถ่ิน หมายความวา (๑) นายกองคการบริหารสวนจังหวัดสําหรับในเขตองคการบริหาร สวนจังหวัด (๒) นายกเทศมนตรีสําหรับในเขตเทศบาล (๓) นายกองคการบริหารสวนตําบลสําหรับในเขตองคการบริหาร สวนตําบล (๔) ผูวาราชการกรุงเทพมหานครสําหรับในเขตกรุงเทพมหานคร (๕) นายกเมืองพัทยาสําหรับในเขตเมืองพัทยา (๖) หัวหนาผูบริหารทองถิ่นขององคกรปกครองสวนทองถ่ินอื่นท่ี กฎหมายกําหนดใหเปนราชการสวนทองถ่ินสําหรับในเขตราชการสวนทองถิ่นนั้น ๗.๗ เจาพนักงานสาธารณสุข หมายความวา เจาพนักงานซ่ึงไดรับแตงต้ัง ใหปฏิบัติการตามพระราชบัญญัติการสาธารณสุข พ.ศ. ๒๕๓๕ ๗.๘ อนามัยส่ิงแวดลอม (Environmental health) หมายถึง การจัดการ และควบคุมสิ่งแวดลอมที่เปนหรืออาจเปนอันตรายตอสุขภาพของมนุษย เพ่ือให เกิดความสมดุลของระบบนิเวศนระหวางมนุษยและส่ิงแวดลอม อันจะสงผลให มนุษยมีความเปนอยูที่ดีทั้งทางรางกาย จิตใจ และสังคม (คูมือวิชาการอนามัย

๘๐ คูมือวิชาการ แนวทางการควบคุมประกอบกิจการที่เปนอันตรายตอสุขภาพ ประเภทอาหาร เครื่องด่ืม นํ้าด่ืม ยกเวนในสถานท่ีจําหนายอาหาร การเรขาย การขายในตลาด และการผลิตเพื่อบริโภคในครัวเรือน สิ่งแวดลอมพื้นฐานสําหรับเจาพนักงานสาธารณสุข : สํานักอนามัยส่ิงแวดลอม กรมอนามัย) ๗.๙ อนามัยส่ิงแวดลอม เปนการจัดการกับปจจัยทางกายภาพ เคมี และ ชีวภาพ ท่ีอยูภายนอกตัวคน และปจจัยเกี่ยวของท่ีมีผลกระทบตอพฤติกรรม อนามัยส่ิงแวดลอม ประกอบดวยการประเมินและการควบคุมปจจัยส่ิงแวดลอม ทสี่ ามารถสง ผลกระทบตอ สขุ ภาพ โดยมเี ปา หมายเพอ่ื การปอ งกนั โรคและการสรา ง สภาพแวดลอ มทเี่ ออ้ื ตอ สขุ ภาพ ทงั้ นไี้ มร วมถงึ พฤตกิ รรมทไี่ มเ กยี่ วขอ งกบั สง่ิ แวดลอ ม และไมรวมถึงพฤติกรรมที่เก่ียวของกับสิ่งแวดลอมทางสังคมและวัฒนธรรม และ พันธุกรรม (WHO, ๒๐๑๔) ๗.๑๐ ส่ิงคุกคาม ในท่ีน้ีหมายถึง สิ่งหนึ่งส่ิงใดท่ีมีและแอบแฝงอยูใน การทํางาน ซ่ึงอาจเกิดขึ้นจากการประกอบกิจการทุกข้ันตอน ต้ังแตกอนการผลิต ช่วงการผลิต และขั้นตอนสุดทายของกระบวนการ รวมถึงการรับจาย การเก็บ การขนยา ยวตั ถดุ บิ เชอ้ื เพลงิ สารเคมี หรอื วตั ถอุ นั ตราย วธิ กี ารปฏบิ ตั งิ าน เครอ่ื งจกั ร หรืออุปกรณท่ีใชในการผลิต และกิจกรรมหรือสภาพการณตางๆ ของการประกอบ กิจการ ๗.๑๑ ความเสี่ยง (risk) เปนส่ิงที่แสดงความเปนไปไดท่ีส่ิงคุกคามจะ กอใหเกิดอันตรายตอสุขภาพ หรือเกิดการบาดเจ็บตอผูปฏิบัติงาน หรือเกิดความ สูญเสียตอทรัพยสิน โดยที่ระดับของความเสี่ยงจะแตกตางกันขึ้นอยูกับโอกาส ที่สิ่งคุกคามจะทําใหเกิดอันตราย ความรุนแรงของอันตรายท่ีจะเกิดข้ึน จํานวน คนหรือระยะเวลาที่อาจไดรับผลกระทบ

คูมือวิชาการ แนวทางการควบคุมประกอบกิจการที่เปนอันตรายตอสุขภาพ ประเภทอาหาร เคร่ืองดื่ม นํ้าด่ืม ๘๑ ยกเวนในสถานท่ีจําหนายอาหาร การเรขาย การขายในตลาด และการผลิตเพ่ือบริโภคในครัวเรือน ๗.๑๒ การประเมนิ ความเสยี่ ง (risk assessment) หมายถงึ กระบวนการ ระบุถึงส่ิงคุกคามสุขภาพ ท่ีเกิดจากการทํางานหรือการประกอบกิจการทุกข้ันตอน ของการผลติ ประเมนิ ระดบั ของความเสยี่ งทพี่ บ และพจิ ารณากาํ หนดอนั ดบั มาตรการ ในการปองกันควบคุมสิ่งคุกคาม มิใหเกิดอันตรายหรือมีผลกระทบตอสุขภาพ และลดความเส่ียงลงใหอยูในระดับท่ียอมรับได ๗.๑๓ การเฝาระวังดานอนามัยส่ิงแวดลอม (Environmental health surveillance) หมายถึง การจัดเก็บรวบรวม จัดหมวดหมู และวิเคราะหขอมูล โรคท่ีเกี่ยวของกับส่ิงแวดลอม (Environmental related disease) ส่ิงคุกคาม ดานสิ่งแวดลอม (Environmental hazards) และการสัมผัสดานส่ิงแวดลอม (Environmental exposures) และกระจายขอมูลใหกับผูเก่ียวของในการ ดําเนินการอยางทันทวงที (อ.พงศเทพ วิวรรธนะเดช. มหาวิทยาลัยเชียงใหม) ๘. แบบฟอรม/เอกสารท่ีเก่ียวของ ๘.๑ ตัวอยางแบบตรวจแนะนําของเจาพนักงานตามพระราชบัญญัติ สาธารณสุข พ.ศ. ๒๕๓๕ ๘.๒ ตัวอยางแบบสํารวจสถานประกอบกิจการท่ีเปนอันตรายตอสุขภาพ ๘.๓ ตวั อยา งแบบรายงานขอ มลู การประกอบกจิ การทเ่ี ปน อนั ตรายตอ สขุ ภาพ



คูมือวิชาการ แนวทางการควบคุมประกอบกิจการที่เปนอันตรายตอสุขภาพ ประเภทอาหาร เครื่องด่ืม นํ้าด่ืม ๘๓ ยกเวนในสถานท่ีจําหนายอาหาร การเรขาย การขายในตลาด และการผลิตเพ่ือบริโภคในครัวเรือน สวนท่ี ๔ กฎหมายอ่ืนที่เก่ียวของ



คูมือวิชาการ แนวทางการควบคุมประกอบกิจการที่เปนอันตรายตอสุขภาพ ประเภทอาหาร เคร่ืองดื่ม นํ้าดื่ม ๘๕ ยกเวนในสถานท่ีจําหนายอาหาร การเรขาย การขายในตลาด และการผลิตเพ่ือบริโภคในครัวเรือน ๔. กฏหมายอ่ืนท่ีเก่ียวของ พระราชบญั ญตั กิ ารสาธารณสขุ พ.ศ. ๒๕๓๕ และทแี่ กไ ขเพมิ่ เตมิ มาตรา ๓๓ กําหนดหามมิใหผูใดดําเนินกิจการตามประเภทท่ีมีขอบัญญัติทองถิ่นกําหนดใหเปน กิจการท่ีตองมีการควบคุมตามาตรา ๓๒ (๑) ในลักษณะท่ีเปนการคา เวนแตไดรับ ใบอนุญาตจากเจาพนักงานทองถิ่น หมายความวา ผูใดประสงคจะประกอบ กิจการที่เปนอันตรายตอสุขภาพตามประเภทท่ีมีขอบัญญัติทองถ่ินในพื้นที่ตั้ง สถานประกอบกิจการน้ันกําหนดไว ใหดําเนินการดังนี้ ๑. ผูประกอบกิจการตองยื่นขอรับใบอนุญาตตอเจาพนักงานทองถ่ิน ๒. ผูประกอบการตองปฏิบัติใหถูกตองตามกฎกระทรวงท่ีออกตามความใน พระราชบัญญัติการสาธารณสุข พ.ศ. ๒๕๓๕ และท่ีแกไขเพ่ิมเติม ๓. ตอ งปฏบิ ตั ใิ หถ กู ตอ งตามขอ บญั ญตั ทิ อ งถนิ่ ออกตามความในพระราชบญั ญตั ิ การสาธารณสุข พ.ศ. ๒๕๓๕ และท่ีแกไขเพิ่มเติมหรือเงื่อนไขที่ระบุ ไวในใบอนุญาต ๔. การประกอบกิจการประเภทใดท่ีเขาขายตองปฏิบัติตามกฎหมายอ่ืนใด ตองปฏิบัติตามกฎหมายวาดวยการนั้น และกฎหมายอื่นที่เกี่ยวของ กฎหมายอื่นที่เก่ียวของกับการประกอบกิจการที่เปนอันตรายตอสุขภาพ กลุมท่ี ๓ กิจการที่เกี่ยวกับอาหาร เครื่องด่ืม นํ้าด่ืม ยกเวนในสถานที่ จําหนายอาหาร การเรขาย การขายในตลาด และการผลิตเพ่ือบริโภค ในครัวเรือน กฎหมายอน่ื ทเ่ี กยี่ วขอ งกบั การประกอบกจิ การทเ่ี ปน อนั ตรายตอ สขุ ภาพ กลมุ ที่ ๓ กจิ การทเี่ กย่ี วกบั อาหาร เครอ่ื งดมื่ นา้ํ ดม่ื ยกเวน ในสถานทจ่ี าํ หนา ยอาหาร การเรข าย การขายในตลาด และการผลิตเพ่ือบริโภคในครัวเรือน

๘๖ คูมือวิชาการ แนวทางการควบคุมประกอบกิจการที่เปนอันตรายตอสุขภาพ ประเภทอาหาร เคร่ืองด่ืม นํ้าดื่ม ยกเวนในสถานท่ีจําหนายอาหาร การเรขาย การขายในตลาด และการผลิตเพ่ือบริโภคในครัวเรือน ๔.๑ กฎหมายวาดวยการควบคุมอาคาร • เจตนารมณของกฎหมาย มีวัตถุประสงคเพื่อปองกันภัยจากการควบคุมการกอสรางและการควบคุม การกอสรางในเขตเพลิงไหม ตลอดจนการกอสรางอาคารในเขตที่อาจรับแรง ส่ันสะเทือนของแผนดินไหว รวมทั้งเหตุอื่นๆ ที่อาจเกิดแกอาคาร และเพิ่ม ประสทิ ธภิ าพในการควบคมุ เกย่ี วกบั ความมน่ั คงแขง็ แรง ความปลอดภยั การปอ งกนั อคั คภี ยั การสาธารณสขุ การรกั ษาคณุ ภาพสงิ่ แวดลอ ม การผงั เมอื ง การสถาปต ยกรรม และการอํานวยความสะดวกแกการจราจร กฎหมายวาดวยการควบคุมอาคารนั้นเกี่ยวของกับผูประกอบกิจการ ที่เปนอันตรายตอสุขภาพ ในกรณีที่จะประกอบกิจการในเขตท่ีกฎหมายวาดวย การควบคมุ อาคารมผี ลใชบ งั คบั กอ นประกอบกจิ การผปู ระกอบกจิ การทเี่ ปน อนั ตราย ตอสุขภาพเก่ียวกับอาหาร เครื่องดื่ม น้ําดื่มฯ ทั้ง ๒๔ ประเภท ควรตรวจสอบ อาคารที่จะใชประกอบการวาถูกตองเปนไปตามกฎหมายวาดวยการควบคุม อาคารและสามารถประกอบการได กอนมาย่ืนขอรับใบอนุญาตประกอบกิจการ ท่ีเปนอันตรายตอสุขภาพตามกฎหมายวาดวยการสาธารณสุข และเจาพนักงาน ทองถิ่นตรวจสอบใบอนุญาตและปฏิบัติใหเปนไปตามกฎหมายวาดวยการควบคุม อาคารดวย ๔.๒ กฎหมายวาดวยการผังเมือง • เจตนารมณของกฎหมาย มีวัตถุประสงคเพ่ือกําหนดแผนหรือแนวทางการพัฒนาและการใชพื้นที่ ใหเ หมาะสมทงั้ ในดา นกายภาพ สภาพพนื้ ท่ี การตงั้ ถนิ่ ฐานของประชาชน การพฒั นา เศรษฐกิจสังคมและส่ิงแวดลอม ใหเปนไปตามผังเมืองรวมหรือผังเมืองเฉพาะ

คูมือวิชาการ แนวทางการควบคุมประกอบกิจการท่ีเปนอันตรายตอสุขภาพ ประเภทอาหาร เคร่ืองด่ืม นํ้าด่ืม ๘๗ ยกเวนในสถานท่ีจําหนายอาหาร การเรขาย การขายในตลาด และการผลิตเพ่ือบริโภคในครัวเรือน ในบริเวณเมืองหรือบริเวณท่ีเก่ียวของ เพื่อสรางหรือพัฒนาเมืองใหมีระบบการต้ัง ถิ่นฐานและโครงสรางพืน้ ฐานรวมทัง้ การกําหนดคณุ ภาพและมาตรฐานการกอสราง ดานสถาปตยกรรม วิศวกรรม และการผังเมือง ใหมีความเปนระเบียบเรียบรอย มีความปลอดภัย มีความสะดวกสบาย มีความสวยงาม มีสภาพแวดลอมที่ดี เพ่ือสงเสริมการพัฒนาทางเศรษฐกิจสังคม อีกทั้ง เพื่อดํารงรักษาหรือบูรณะ สถานที่และวัตถุที่มีประโยชนหรือคุณคาในทางศิลปกรรม สถาปตยกรรม ประวัติศาสตรหรือโบราณคดี หรือเพื่อบํารุงทรัพยากรธรรมชาติ ภูมิประเทศ ท่ีงดงามหรือมีคุณคาในทางธรรมชาติ กฎหมายวาดวยการผังเมืองจะมีการกําหนดการใชประโยชนท่ีดินของ แตละพ้ืนที่ เชน บางพ้ืนท่ีก็หามสรางโรงงาน หามสรางปมน้ํามัน หามสราง อาคารพาณิชยขนาดใหญ เปนตน ดังน้ันหากผูประกอบกิจการในเขตท่ีกฎหมาย วาดวยการผังเมืองมีผลใชบังคับ จะประกอบกิจการที่เปนอันตรายตอสุขภาพ ผู้ประกอบกิจการท่ีเปนอันตรายตอสุขภาพเก่ียวกับอาหาร เคร่ืองดื่ม น้ําด่ืมฯ ทั้ง ๒๔ ประเภท ควรตรวจสอบวาพื้นที่ที่จะใชประกอบการนั้นถูกตองและ เปนไปตามกฎหมายวาดวยการผังเมืองและสามารถประกอบการได กอนมายื่น ขอรับใบอนุญาตประกอบกิจการที่เปนอันตรายตอสุขภาพตามกฎหมายวาดวย การสาธารณสุขและเจาพนักงานทองถ่ินตรวจสอบใหเปนไปตามกฎหมายวาดวย การผังเมืองดวย

๘๘ คูมือวิชาการ แนวทางการควบคุมประกอบกิจการที่เปนอันตรายตอสุขภาพ ประเภทอาหาร เคร่ืองดื่ม นํ้าด่ืม ยกเวนในสถานท่ีจําหนายอาหาร การเรขาย การขายในตลาด และการผลิตเพื่อบริโภคในครัวเรือน ๔.๓ กฎหมายวาดวยโรงงาน • เจตนารมณของกฎหมาย มีวัตถุประสงคเพื่อควบคุมและกํากับดูแลการต้ัง และประกอบกิจการงาน เพ่ือประโยชนในทางเศรษฐกิจและอนุรักษส่ิงแวดลอม ความม่ันคง ความปลอดภัย ของประเทศ เชน การปองกันเหตุเดือดรอนรําคาญ การปองกันความเสียหาย การปองกันอันตรายท่ีอาจจะเกิดแกประชาชน ตามพระราชบญั ญตั โิ รงงาน พ.ศ. ๒๕๓๕ โรงงานแบง ออกเปน ๓ จาํ พวก คอื - โรงงานจําพวกที่ ๑ ไดแก โรงงานประเภท ชนิด และขนาดท่ีสามารถ ประกอบกิจการโรงงานไดทันทีตามความประสงคของผูประกอบกิจการโรงงาน - โรงงานจําพวกที่ ๒ ไดแก โรงงานประเภท ชนิด และขนาดที่เมื่อจะ ประกอบกิจการโรงงานตองแจงใหผูอนุญาตทราบกอน - โรงงานจําพวกที่ ๓ ไดแก โรงงานประเภท ชนิด และขนาดท่ีการตั้ง โรงงานจะตองไดรับใบอนุญาตกอนจึงจะดําเนินการได กรณีที่มีผูขอรับใบอนุญาตประกอบกิจการที่เปนอันตรายตอสุขภาพ ตามกฎหมายวาดวยการสาธารณสุข หากการประกอบกิจการท่ีเปนอันตราย ตอสุขภาพเกี่ยวกับอาหาร เคร่ืองด่ืม นํ้าด่ืมฯ ท้ัง ๒๔ ประเภท ประเภทใด เขาขายตองไดรับอนุญาตตามกฎหมายวาดวยโรงงานเจาพนักงานตามกฎหมาย วาดวยการสาธารณสุขควรแนะนําใหผูประกอบการปฏิบัติใหถูกตองตามกฎหมาย วาดวยโรงงาน หรือประสานการดําเนินงานเพ่ือพิจารณาอนุญาตรวมกันท้ังนี้เพ่ือ ประโยชนในการบริหารราชการใหมีประสิทธิภาพและเพื่ออํานวยความสะดวก แกประชาชน

คูมือวิชาการ แนวทางการควบคุมประกอบกิจการท่ีเปนอันตรายตอสุขภาพ ประเภทอาหาร เครื่องดื่ม นํ้าด่ืม ๘๙ ยกเวนในสถานท่ีจําหนายอาหาร การเรขาย การขายในตลาด และการผลิตเพื่อบริโภคในครัวเรือน ๔.๔ กฎหมายวาดวยการสงเสริมและรักษาคุณภาพสิ่งแวดลอมแหงชาติ • เจตนารมณของกฎหมาย มีวัตถุประสงคเพื่อการดูแลจัดการส่ิงแวดลอม ท่ีครอบคลุมถึงทรัพยากร ธรรมชาติและสิ่งแวดลอมของสังคม และชุมชนท่ัวไป ไมวาจะเปนแหลงตนนํ้า ธรรมชาติ เขตอทุ ยานแหง ชาติ หรอื เขตรกั ษาพนั ธสุ ตั วป า หรอื เขตทอ่ี าจมผี ลกระทบ ตอระบบนิเวศนดวย ซึ่งมีวิธีการจัดการและควบคุมดังน้ี ๔.๔.๑ การกาํ หนดมาตรฐานคณุ ภาพสงิ่ แวดลอ ม เชน การกาํ หนดมาตรฐาน ของนํ้าในแมนํ้าลําคลอง หนอง บึง ทะเลสาบ อางเก็บน้ํา แหลงนํ้าสาธารณะอื่นๆ เปนตน ๔.๔.๒ การกําหนดเขตพื้นที่คุมครองส่ิงแวดลอม กฎหมายนี้กําหนดให รัฐมนตรีวาการกระทรวงวิทยาศาสตรและเทคโนโลยี มีอํานาจออกกฎกระทรวง กาํ หนดใหพ นื้ ทนี่ นั้ เปน เขตพน้ื ทค่ี มุ ครองสงิ่ แวดลอ มได เชน พนื้ ทท่ี ม่ี คี ณุ คา ทางธรรมชาติ หรือศิลปกรรมอันควรแกการอนุรักษ และเขตน้ันยังมิไดถูกประกาศกําหนด ใหเปนเขตอนุรักษ เปนตน ๔.๔.๓ การวางแผนการจัดการคุณภาพสิ่งแวดลอม การวางแผนการจัดการคณุ ภาพสิง่ แวดลอ ม กฎหมายนีก้ าํ หนดใหร ัฐมนตรี โดยความเห็นของคณะกรรมการสิ่งแวดลอมแหงชาติสามารถจัดทําแผนจัดการ คณุ ภาพสง่ิ แวดลอ มและตอ งประกาศในราชกจิ จานเุ บกษา ซง่ึ จะมผี ลใหส ว นราชการ ทมี่ อี าํ นาจหนา ทตี่ อ งปฏบิ ตั ใิ หเ ปน ไปตามแผนจดั การคณุ ภาพสง่ิ แวดลอ ม โดยกระทรวง วิทยาศาสตรฯ อาจขอใหสวนราชการท่ีเกี่ยวของจัดทําแผนรองรับแผนจัดการ คุณภาพสิ่งแวดลอมนั้นได ซ่ึงอาจรวมถึงราชการสวนทองถ่ินดวย เมื่อมีแผนจัดการ คุณภาพส่ิงแวดลอมแลว กฎหมายกําหนดใหผูวาราชการจังหวัด ในทองท่ี

๙๐ คูมือวิชาการ แนวทางการควบคุมประกอบกิจการท่ีเปนอันตรายตอสุขภาพ ประเภทอาหาร เคร่ืองด่ืม นํ้าด่ืม ยกเวนในสถานท่ีจําหนายอาหาร การเรขาย การขายในตลาด และการผลิตเพื่อบริโภคในครัวเรือน ที่เปนเขตคุมครองส่ิงแวดลอม หรือเขตควบคุมมลพิษมีหนาท่ีจัดทําแผนปฏิบัติการ เพื่อการจัดการคุณภาพสิ่งแวดลอมระดับจังหวัด โดยเฉพาะพื้นท่ีเขตควบคุมมลพิษ เจาพนักงานทองถ่ินจึงมีหนาที่จัดทําแผนปฏิบัติการ เพ่ือลดหรือขจัดมลพิษดวย ๔.๔.๔ การควบคุมใหมีการรายงานการวิเคราะหผลกระทบสิ่งแวดลอม - กฎหมายใหอํานาจแกรัฐมนตรีฯ โดยความเห็นชอบของคณะกรรมการ สิ่งแวดลอมแหงชาติ กําหนดประเภท และขนาดของโครงการ หรือกิจการ ของสวนราชการ หรือรัฐวิสาหกิจ หรือเอกชน ซึ่งตองจัดทํารายงานการวิเคราะห ผลกระทบตอส่ิงแวดลอม โดยตองประกาศในราชกิจจานุเบกษา - กรณที โ่ี ครงการ หรอื กจิ การ ซง่ึ ตอ งจดั ทาํ รายงานการวเิ คราะหผ ลกระทบ ตอส่ิงแวดลอม เปนโครงการ หรือกิจการที่ตองขออนุญาตจากทางราชการ ตามกฎหมายกอนเริ่มการกอสราง หรือดําเนินการตองจัดทํารายงานวิเคราะห ผลกระทบตอสํานักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติฯกอน ซ่ึงผูมีอํานาจ อนญุ าตตามกฎหมายเฉพาะนนั้ ตอ งรอการสง่ั อนญุ าตจนกวา ผลการพจิ ารณารายงาน การวิเคราะหผลกระทบฯ นั้นจะเสร็จส้ินเสียกอน ซ่ึงสํานักงานนโยบายและแผนฯ จะแตงตั้งใหคณะกรรมการผูชํานาญการ เปนผูพิจารณารายงานผลกระทบฯ โดยคณะกรรมการฯ นั้น จะตองมีผูมีอํานาจอนุญาตโครงการ หรือกิจการนั้น หรือผูแทน เปนกรรมการอยูดวย - คณะกรรมการผูชํานาญการ จะตองดําเนินการพิจารณาใหแลวเสร็จ ภายใน ๔๕ วนั นบั แตว นั ทไ่ี ดร บั รายงานฯ จากสาํ นกั งานนโยบายและแผนทรพั ยากร ธรรมชาติฯ หากไมเสร็จ ใหถือวาเห็นชอบ เมื่อคณะกรรมการฯ เห็นชอบ ก็ใหเจาพนักงานผูมีอํานาจอนุญาตกิจการตามกฎหมายเฉพาะส่ังอนุญาตให ประกอบกิจการนั้นได

คูมือวิชาการ แนวทางการควบคุมประกอบกิจการที่เปนอันตรายตอสุขภาพ ประเภทอาหาร เครื่องดื่ม นํ้าด่ืม ๙๑ ยกเวนในสถานท่ีจําหนายอาหาร การเรขาย การขายในตลาด และการผลิตเพ่ือบริโภคในครัวเรือน - ในกรณีที่คณะกรรมการฯ ไดใหความเห็นชอบ ผูมีอํานาจตามกฎหมาย เฉพาะในการพิจารณาสั่งอนุญาต หรือตออายุใบอนุญาต มีหนาที่นํามาตรการ ท่ีไดเสนอไวในรายงานการวิเคราะหผลกระทบสิ่งแวดลอม ไปกําหนดเปนเงื่อนไข ในการส่ังการอนุญาต หรือตออนุญาตใบอนุญาต โดยถือวาเปนเง่ือนไขท่ีกําหนด ตามกฎหมายในเรื่องน้ันดวย ผปู ระกอบกจิ การทเี่ ปน อนั ตรายตอ สขุ ภาพ เกย่ี วกบั อาหาร เครอื่ งดมื่ นาํ้ ดมื่ ฯ ทั้ง ๒๔ ประเภท จะเกี่ยวของตามกฎหมายนี้ในเรื่องการรายงานการวิเคราะห ผลกระทบสงิ่ แวดลอ ม โดยกจิ การประเภทใดเขา ขา ยทจี่ ะตอ งจดั ทาํ รายงานการวเิ คราะห ผลกระทบส่ิงแวดลอม ผูประกอบการก็จะตองดําเนินการจัดทํารายงานฯ ตอสํานักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติฯ และนําผลการพิจารณานั้น มาประกอบการขออนุญาต หรือขอตออนุญาต ตอเจาพนักงานทองถิ่นดวย ซึ่งเจาพนักงานทองถ่ินจะพิจารณาอนุญาต หรือตออายุใบอนุญาต กิจการท่ีเปนอันตรายตอสุขภาพ กลุมที่ ๓ ท่ีตองทํารายงานการวิเคราะห ผลกระทบส่ิงแวดลอม (EIA) ไดแก ๑) กิจการกลุมที่ ๓ (๒๐) การผลิตนํ้าตาล ๒) กิจการกลุมที่ ๓ (๑๔) การผลิตเอททิลแอลกอฮอล สุรา เบียร ไวน

๙๒ คูมือวิชาการ แนวทางการควบคุมประกอบกิจการท่ีเปนอันตรายตอสุขภาพ ประเภทอาหาร เคร่ืองด่ืม นํ้าดื่ม ยกเวนในสถานท่ีจําหนายอาหาร การเรขาย การขายในตลาด และการผลิตเพื่อบริโภคในครัวเรือน ลําดับ ประเภทโครงการหรือกิจการ ขนาด หลรกั ะเเกบณยี บฑป วฏธิ บิ กี ตั าิร ๑๓ อุตสาหกรรมประกอบกิจการ เก่ียวกับน้ําตาล ดังตอไปน้ี ๑๓.๑ การทําน้ําตาลทรายดิบ ทุกขนาด ใหเสนอในขั้น น้ําตาลทรายขาว ขออนุญาต นํ้าตาลทรายขาวบริสุทธ์ิ กอสรางเพื่อ ๑๖ อุตสาหกรรมผลิตสุรา ประกอบกิจการ แอลกอฮอล รวมท้ังผลิต หรือข้ันขออนุญาต เบียรและไวน ประกอบกิจการ แลวแตกรณี ๑๖.๑ อุตสาหกรรมผลิตสุรา ทม่ี ีกําลังผลิตตั้งแต ใหเ สนอในขัน้ แอลกอฮอล ๔๐,๐๐๐ ลิตร ขออนุญาต ตอเดือน กอ สรา งเพ่อื ประกอบกิจการ หรอื ข้นั ขออนุญาต (คิดเทียบที่ ประกอบกจิ การ ๒๘ ดีกรี) แลวแตกรณี

คูมือวิชาการ แนวทางการควบคุมประกอบกิจการที่เปนอันตรายตอสุขภาพ ประเภทอาหาร เคร่ืองด่ืม นํ้าด่ืม ๙๓ ยกเวนในสถานท่ีจําหนายอาหาร การเรขาย การขายในตลาด และการผลิตเพ่ือบริโภคในครัวเรือน ลําดับ ประเภทโครงการหรือกิจการ ขนาด หลกั เกณฑ วธิ กี าร ๑๖.๒ อุตสาหกรรมผลิตไวน ระเบยี บปฏบิ ตั ิ ที่มีกําลังผลิต ใหเสนอในข้ัน ต้ังแต ขออนุญาต ๖๐๐,๐๐๐ ลิตร กอสรางเพื่อ ตอเดือน ประกอบกิจการ หรือขนั้ ขออนุญาต ประกอบกิจการ แลวแตกรณี ๑๖.๓ อุตสาหกรรมผลิตเบียร ท่ีมีกําลังผลิต ใหเสนอในขั้น ต้ังแต ขออนุญาต ๖๐๐,๐๐๐ ลิตร กอสรางเพื่อ ตอเดือน ประกอบกิจการ หรอื ข้ันขออนญุ าต ประกอบกิจการ แลวแตกรณี แหลงท่ีมา : สํานักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดลอม กระทรวงทรพั ยากรธรรมชาตแิ ละสงิ่ แวดลอ ม. โครงการหรอื กจิ การทตี่ อ งทาํ รายงาน การวิเคราะหผลกระทบส่ิงแวดลอม. พิมพคร้ังท่ี ๖ กรุงเทพฯ. หางหุนสวนจํากัด บี.วี.ออฟเซ็ต. ๒๕๖๐.