ວິໄຈ ສາທິດ ສັງຄົມສຶກສາ

ສາ຋າລະຌະລຈັ ຎະຆາ຋ຎິ ະໄຉ ຎະຆາຆຌ຺ ລາວ ສຌັ ຉພິ າຍ ຽຬກະລາຈ ຎະຆາ຋ຎິ ະໄຉ ຽຬກະພາຍ ວຈັ ຋ະຌະຊາວຬຌ ກະຆວຄສກຶ ສາ຋ກິ າຌ ຾ລະ ກລິ າ ກມ຺ ສາ້ ຄ຃ູ ວ຋ິ ະງາໄລ຃ູຫົວຄຌາ້ ຋າ ຍຈ຺ ວໄິ ຅ ກາຌຌາໃຆຽ້ ຉກັ ຌກິ ກາຌສຬຌ຾ຍຍສາ຋ຈິ ຽຂາ຺້ ໃຌກາຌສຬຌຽຈກັ ຋່ີ ມີ ຃ີ ວາມ ຉຬ້ ຄກາຌພຽິ ສຈຈາ້ ຌສາງຉາ ວຆິ າ ກາຌສກຶ ສາອຼຌອ່ີ ວມ ຌກັ ສກຶ ສາສາງ຃ູ ຎະຊມ຺ ລະຍຍ຺ 12+2 ຎີ 2 ຫຬ້ ຄ ກ ຋ີ່ ວີ ຋ິ ະງາໄລ຃ຫູ ວົ ຄຌາ້ ຋າ ສກ຺ ອຼຌ 2019 - 2020 ຏູວ້ ໄິ ຅: ຬາ຅າຌ ຎຉ ສາງ຃າ ຎະຈ຅ີ ຈິ ສກ຺ ອຼຌ 2019 -2020

ສາ຋າລະຌະລຈັ ຎະຆາ຋ຎິ ະໄຉ ຎະຆາຆຌ຺ ລາວ ສຌັ ຉພິ າຍ ຽຬກະລາຈ ຎະຆາ຋ຎິ ະໄຉ ຽຬກະພາຍ ວຈັ ຋ະຌະຊາວຬຌ ກະຆວຄສກຶ ສາ຋ກິ າຌ ຾ລະ ກລິ າ ກມ຺ ສາ້ ຄ຃ູ ວ຋ິ ະງາໄລ຃ຫູ ວົ ຄຌາ້ ຋າ ຍຈ຺ ວໄິ ຅ ກາຌຌາໃຆຽ້ ຉກັ ຌກິ ກາຌສຬຌ຾ຍຍສາ຋ຈິ ຽຂາ຺້ ໃຌກາຌສຬຌຽຈກັ ຋່ີ ມີ ຃ີ ວາມ ຉຬ້ ຄກາຌພຽິ ສຈຈາ້ ຌສາງຉາ ວຆິ າ ກາຌສກຶ ສາອຼຌອີ່ ວມ ຌກັ ສກຶ ສາສາງ຃ູ ຎະຊມ຺ ລະຍຍ຺ 12+2 ຎີ 2 ຫຬ້ ຄ ກ ຋່ີ ວີ ຋ິ ະງາໄລ຃ຫູ ວົ ຄຌາ້ ຋າ ສກ຺ ອຼຌ 2019 - 2020 ຏູວ້ ໄິ ຅: ຬາ຅າຌ ຎຉ ສາງ຃າ ຎະຈ຅ີ ຈິ ຬາ຅າຌ຋ີ່ ຎີ ກຶ ສາ: ຬ຅ ຾ຈຄ ຋ຬຄສຄິ ກາມະກາຌ: ຬ຅ ສຸກຌັ ໄຆ ພຄ຺ ສະຫວຌັ ຬ຅ ຬາພຬຌ ວໄິ ລ຃າຎາຌ ຬ຅ ສຌິ ຌະກຬຌ ສຽີ ມຬື ຄ ສກ຺ ອຼຌ 2019 -2020

i

ii ຃າຂຬຍແ຅ ຂາ໅ ພະ຾຅າ໅ ມ຃ີ ວາມພາກພູມແ຅຾ຎຌັ ຢໄ າຄງໄ ຄ຋ໄ ໂີ ຈມ໅ ເີ ຬກາຈໂຈ຾໅ ອຈັ ກາຌຂຽຌຍຈວໂ຅຃ຄັ໅ ຌີ໅ ຾ພາະ຾ຎັຌສໄ ຄ຋ໄ ີ ຾ອຈັ ແຫຂ໅ າ໅ ພະ຾຅າ໅ ໂຈ຋໅ ຄັ ຃ວາມອູ,໅ ຃ວາມສາມາຈ ຿ລະ ຾ຂາ໅ ແ຅ຫຼາງຢໄ າຄ຋ໄ ຾ີ ຎຌັ ຎະເຫງຈຉໄ ກຍັ ກາຌອຽຌ - ກາຌ ສຬຌ ສໄ ຄ຾ຫໄ ຼາຌ຾ີ໅໅ ກຎຌັ ຍຈອຽຌຬຌັ ລາ໅ ຃ໄ າ຋ໄ ຂີ າ໅ ພະ຾຅າ໅ ຌາມາໝຌູ ແຆ຾໅ ຂາ໅ ແຌກາຌສຈສຬຌຂຬຄຂາ໅ ພະ຾຅າ໅ ແຫມ໅ ຎີ ະສຈ ຋ພາຍຂຌ໅ ກໄ ວາ຾ກໄ າ ແຌກາຌຂຽຌຍຈວໂ຅຃ຄັ໅ ຌີ໅ ຂາ໅ ພ຾຅າ໅ ໂຈອ໅ ຍັ ຃ວາມຬໄ ມຆູຆໄ ວງ຾ຫຼຬື ຅າກຫຼາງພາກສໄ ວຌ຃ືຼ ຾ພໄ ຬຼື ຌ ມຈສະຫາງ, ຃ຬູ າ຅າຌ຅າກວ຋ະງາໂລ຃ຫູ ຼວຄຌາ໅ ຋າ, ຬາ຅າຌ຋ໄ ຎີ ກສາ ຿ລະ ເອຄອຽຌຎະຊມສມຍູຌຍາ໅ ຌຫຼວຄ ຅ໄ ຄ ຾ອຈັ ແຫຂ໅ າ໅ ພະ຾຅າ໅ ສາ຾ລຈັ ກາຌ຾ອຈັ ຍຈລາງາຌກາຌວໂ຅ໂຎຈວ໅ ງຈ.ີ ຈໄ ຄັ ຌຌັ໅ ,ຂາ໅ ພະ຾຅າ໅ ຂສະ຿ຈຄ຃ວາມອູຍ໅ ຌ຃ຌ ຿ລະ ຂຬຍແ຅ມາງຄັ ຃ູຬາ຅າຌພາງແຌສະຊາຍຌັ ວ຋ະງາໂລ຃ູຫຼວຄຌາ໅ ຋າ ຋ໄ ໂີ ຈແ໅ ຫ຃໅ ວາມອໄ ວມໂມອ໅ ໄ ວມມ,ຼື ແຫກ໅ າລຄັ ແ຅, ແຫກ໅ າຌຆໄ ວງ຾ຫຼຬື ແຌກາຌສຄັ ຾ກຈກາຌສຬຌ, ກາຌຊຬຈຊຬຌຍຈອຽຌຉໄ າຄໃ຾ຎຌັ ຢໄ າຄຈ.ີ ຂຂຬຍແ຅ມາງຄັ ຃ະຌະກາມະກາຌ ຿ລະ ຬາ຅າຌ຋ໄ ຎີ ກສາຎະ຅າສະຊາຍຌັ ວ຋ະງາໂລ຃ູຫຼວຄຌາ໅ ຋າ຋ກ຋ໄ າຌ ຋ໄ ແີ ຫກ໅ າຌຎກສາ, ກວຈ຿ກ,໅ ຈຈັ ຿ຎຄຍຈຂຬຄຂາ໅ ພະ຾຅າ໅ ແຫມ໅ ຾ີ ຌຬືຼ໅ ແຌ຋ໄ ສີ ມຍູຌງໄ ຄຂຌ໅ . ຂຂຬຍແ຅ມາງຄັ ຃ູຬາ຅າຌຉະຫຼຬຈອຬຈຌກັ ອຽຌເອຄອຽຌຎະຊມສມຍູຌ ຂຌັ໅ ຎ4 ຍາ໅ ຌຫຼວຄ ຾ມຬືຼ ຄ ຿ລະ ຿ຂວຄຫຼວຄ ຋ໄ ແີ ຫ຃໅ ວາມອໄ ວມໂມອ໅ ໄ ວມມຼື ຿ລະ ແຫຂ໅ ມ໅ ູຌຬຌັ ຾ຎຌັ ຎະເຫງຈ ຿ລະ ສາ຃ຌັ ຢໄ າຄຌງາຄຉໄ ກາຌຂຽຌຍຈ ວໂ຅ຂຬຄຂາ໅ ພະ຾຅າ໅ ຃ຄັ໅ ຌສີ໅ າ຾ລຈັ ໂຎຈວ໅ ງຈ.ີ ຋າ໅ ງຌຂີ໅ າ໅ ພະ຾຅າ໅ ຂຬວງພຬຌໂຆມາງຄັ ຬຌັ ຎະ຾ສຈີ ຅ໄ ຄ຾ກຈີ ຿ກໄ ຍຌັ ຈາ຋ໄ າຌແຫມ໅ ມີ ສີ ກຂະພາຍ຿ຂຄ຿ອຄ, ມີ ພະລະຌາໂມສມຍູຌ, ສາ຾ລຈັ ແຌໜາ໅ ຋ໄ ວີ ຽກຄາຌ຋ກຎະກາຌ.

i ຍຈ຺ ຃ຈັ ຫງ ້ໍ ກາຌວແິ ຅ເຌ຃ຄັ້ໍ ຌຂ້ໍ າໍ້ ພະຽ຅າ຺ໍ້ ມ຅ຈຸ ຎະສຄ຺ ຌາເຆວໍ້ ຋ິ ສຬຌ຾ຍຍສາ຋ຈິ ຽຂາ຺້ໍ ເຌກາຌສຬຌຽຈກັ ຋ີ່ ມ຃ວາມຉຬ້ໍ ຄ ກາຌພຽິ ສຈຈາໍ້ ຌສາງຉາ ຾ລະ ຽພີ່ ຬເຫຌ້ໍ ກັ ອຼຌ຋ີ່ ອຼຌ຅ຍ຺ ແຎ຾ລວໍ້ ຌຌັ້ໍ ສາມາຌາຽຬາ຺ ວ຋ິ ສຬຌ຾ຍຍສາ຋ຈິ ຌແໍ້ ຎເຆໍ້ ເຌຬະຌາ຃ຈ຺ ຂຬຄຽຂາ຺ ຽ຅າ຺້ໍ ແຈ້ໍ ຾ລະ ແຈຌ້ໍ າເຆຽ້ໍ ຃ີ່ ຬຄມ 3 ຾ຍຍ ຃ ຾ຍຍ຋ຈ຺ ສຬຍ, ຾ຍຍສຄັ ຽກຈກາຌສຬຌ, ຾ຍຍ ສຬຍຊາມຌກັ ອຼຌ, ວຽິ ຃າະຂມໍ້ ູຌ຋ຄັ ຾ຍຍຎະລມິ າຌ ຾ລະ ຃ຸຌຌະພາຍ ສາມາຈສະຫຸຍົ ຏຌ຺ ກາຌວແິ ຅ແຈຈ້ໍ ີ່ ຄັ ຌ:ໍ້ ຏຌ຺ ກາຌວຽິ ຃າະ຾ຍຍສຄັ ຽກຈ຅າກ຃ວາມ຃ຈິ ຽຫຌັ ຂຬຄຏູສໍ້ ຄັ ຽກຈ຋ີ່ ມຉີ່ ກາຌສຬຌລວມ຅ຈັ ຢ່ີ ູເຌລະຈຍັ ຈຫົາງ ຽຆ່ີ ຄິ ມ຃ີ່ າສະຽລ່ີ ງຽ຋ີ່ າ຺ ກຍັ  =4.63 ຾ລະ ຃ີ່ າຏຌັ ຎີ່ ຼຌ SD = 0.37, ຏູສໍ້ ຄັ ຽກຈຽຫຌັ ກາຌສຈິ ສຬຌຂຬຄຏູສໍ້ ຬຌ ຾ລວ້ໍ ເຫ຃ໍ້ ະ຾ຌຌຉາມ຃ວາມຽຎຌັ ຅ຄິ .ຽມ່ີ ຬພ຅ິ າລະຌາຽຎັຌລາງຂຢ້ໍ ີ່ ູເຌລະຈຍັ ຈຫົາງ, ລະຈຍັ ຈ, ລະຈຍັ ຎາຌກາຄ, ລະຈຍັ ຬ່ີ ຬຌ ຾ລະ ຬ່ີ ຬຌຫົາງ. ຂ຋້ໍ ່ີ ມ຃ີ່ າສະຽລີ່ ງສູຄສຸຈ຾ມ່ີ ຌ: - ຂຌັໍ້ ກາຌກະກຼມກາຌສຬຌ, ຂຌັໍ້ ສະຫຸຍົ - ຎະຽມຌຏຌ຺ , ຂຌັໍ້ ຉກັ ຽຉຬຌ຿ຈງລວມ຾ລວ້ໍ ມ຃່ີ າສະຽລີ່ ງຽ຋ີ່ າ຺ ກຍັ  =4.75 ຾ລະ ຃່ີ າຏຌັ ຎ່ີ ຼຌ SD = 0.35 ຅ຈັ ຢ່ີ ູເຌລະຈຍັ ຈຫົາງ. - ອຬຄລຄ຺ ມາ຾ມ່ີ ຌ: ຂຌັໍ້ ສຬຌ຿ຈງລວມມ຃່ີ າສະຽລ່ີ ງຽ຋່ີ າ຺ ກຍັ  =4.58 ຾ລະ ຃່ີ າຏຌັ ຎີ່ ຼຌ SD = 0.46 ຅ຈັ ຢີ່ ູເຌລະຈຍັ ຈຫົາງ. - ຊຈັ ມາ຾ມີ່ ຌ: ຂຌັ້ໍ ຌາຽຂາ຺້ໍ ສີ່ ູຍຈ຺ ອຼຌ຿ຈງລວມມ຃ີ່ າສະຽລ່ີ ງຽ຋່ີ າ຺ ກຍັ  =4.5 ຾ລະ ຃ີ່ າຏຌັ ຎ່ີ ຼຌSD = 0.35 ຅ຈັ ຢ່ີ ູເຌລະຈຍັ ຈ. ຏີ່ າຌກາຌວຽິ ຃າະ຾ຍຍສຬຍຊາມຌກັ ອຼຌຽຫຌັ ວ່ີ າ຃ວາມຽພ່ີ ຄິ ພເ຅ຉ່ີ ກຍັ ວ຋ິ ສຬຌ຾ຍຍ຅ຈັ ກ່ີ ຸມຽຬາ຺ ຌກັ ອຼຌ ຽຎຌັ ເ຅ກາຄ ຽຂາ຺ໍ້ ເຌກາຌສຬຌ ຍຈ຺ ພຌັ ລະຌາ຃ຌ຺ ຽຫຌັ ວີ່ າຏຌ຺ ຋່ີ ແຈ຅ໍ້ າກກາຌວຽິ ຃າະຽ຃ີ່ ຬຄມ຾ຍຍສຄັ ຽກຈກາຌສຬຌ ຽມ່ີ ຬພ຅ິ າລະຌາຽຎຌັ ລາງຂຢໍ້ ີ່ ູເຌລະຈຍັ ພຈຶ ຉກິ າກາຌສຬຌຂຬຄ຃ູ ຉີ່ ກຍັ ຃ວາມຽພ່ີ ຄິ ພເ຅ຂຬຄຌກັ ອຼຌ຿ຈງລວມ຾ລວໍ້ ຾ມີ່ ຌຢ່ີ ູເຌລະຈຍັ ຈ ຽຆີ່ ຄິ ມ຃ີ່ າສະຽລ່ີ ງຽ຋ີ່ າ຺ ກຍັ  = 4.46 ຾ລະ ຃ີ່ າຏຌັ ຎີ່ ຼຌ SD = 0.66 ຏຌ຺ ຋ີ່ ແຈອ້ໍ ຍັ ຅າກກາຌວຽິ ຃າະກີ່ ຬຌກາຌສຬຌຽຫຌັ ວ່ີ າ ກີ່ ຬຌກາຌວແິ ຅ຌກັ ອຼຌສຬຍແຈ຃້ໍ ະ຾ຌຌຉາມຽກຌ ຃າຈໝາງມ຾ຉ່ີ 11.76% ເຌ຅າຌວຌຌກັ ອຼຌ຋ຄັ ໝຈ຺ 34 ຃ຌ຺ ຽຆີ່ ຄິ ຃ະ຾ຌຌ຋່ີ ສຬຍແຈມໍ້ ຃ະ຾ຌຌ 3 ແຈໍ້ 4 ຃ຌ຺ , ຃ະ຾ຌຌ 4 ແຈໍ້ 21 ຃ຌ຺ , ຃ະ຾ຌຌ 5 ແຈໍ້ 7 ຃ຌ຺ ຾ລະ ຃ະ຾ຌຌ 6 ແຈ້ໍ 2 ຃ຌ຺ ຾ລະ ຫົຄັ ກາຌວແິ ຅ຌກັ ອຼຌສຬຍແຈໍ້ ຃ະ຾ຌຌສູຄຂຌຶໍ້ ຽຊຄິ 94.12% ເຌ຅າຌວຌຌກັ ອຼຌ຋ຄັ ໝຈ຺ 34 ຃ຌ຺ ຽຆ່ີ ຄິ ຃ະ຾ຌຌ຋ີ່ ສຬຍແຈມໍ້ ຃ະ຾ຌຌ 4 ມ 2 ຃ຌ຺ , ຃ະ຾ຌຌ 5 ມ 2 ຃ຌ຺ , ຃ະ຾ຌຌ 6 ມ 9 ຃ຌ຺ , ຃ະ຾ຌຌ 7 ມ 14 ຃ຌ຺ , ຃ະ຾ຌຌ 8 ມ 7 ຃ຌ຺ ຾ລະ ຽຫຌັ ແຈວ້ໍ ່ີ າ ຽຎຽຆຌັ ຌກັ ອຼຌສຬຍແຈສ້ໍ ູຄກວີ່ າກ່ີ ຬຌກາຌວແິ ຅ຽຊຄິ 66.66%.

i ສາລະຍາຌ ໜາ້ ຍຈ຺ ຋ີ 1 ຍຈ຺ ຌາ 1 ຃ວາມຽຎຌັ ມາ ຾ລະ ຃ວາມສາ຃ຌັ ຂຬຄຍຌັ ກາ..................................................................... 1 2 ຃າຊາມ຃ຌ຺້ ຃ວ້ າ .................................................................................................... 8 3 ຅ຈຸ ຎະສຄ຺ ຂຬຄກາຌ຃ຌ຺້ ຃ວ້ າ........................................................................................ 8 4 ສມ຺ ມຸຈຊາຌເຌກາຌວແິ ຅........................................................................................... 8 5 ຂຬຍຽຂຈກາຌ຃ຌ຺້ ຃ວ້ າ.............................................................................................. 8 6 ຏຌ຺ ຎະ຿ຫງຈ຃າຈວ່ າ຅ະແຈອ້ ຍັ ..................................................................................... 9 7 ຌງີ າມສຍັ ສະຽພາະ ................................................................................................... 9 ຍຈ຺ ຋ີ 2 ຽຬກະສາຌ, ຋ຈິ ສພຈີ ຾ລະ ຍຈ຺ ຃ຌ຺້ ຃ວ້ າ຋ກີ ຼວຂຬຄ 1 ຽຬກະສາຌ຋່ ກີ ່ ຼວຂຬ້ ຄ………………………………………………………………... 10 2 ຋ຈິ ສະຈ຋ີ ່ ກີ ່ ຼວຂຬ້ ຄ຋່ ກີ ່ ຼວຂຬ້ ຄ ............................................................................ 13 2 ຍຈ຺ ລາງຄາຌ຋່ ກີ ່ ຼວຂຬ້ ຄ ........................................................................................ 28 ຍຈ຺ ຋ີ 3 ວ຋ິ ຈີ າຽຌຌີ ກາຌ຃ຌ຺້ ຃ວ້ າ 1 ຎະຆາກຬຌ ຾ລະ ກ່ ຸມຉວ຺ ຢ່ າຄ ................................................................................ 31 2 ຽ຃່ ຬື ຄມ຋ື ່ ເີ ຆເ້ ຌກາຌສກຶ ສາ................................................................................... 32 3 ວ຋ິ ່ ກີ າຌລວຍລວມຂມ້ ູ........................................................................................ 32 4 ກາຌວຽິ ຃າະຂມ້ ູຌ................................................................................................ 32 5 ສະຊຉິ ຋ິ ່ ເີ ຆເ້ ຌກາຌວຽິ ຃າະຂມ້ .ູ ............................................................................... 33 ຍຈ຺ ຋ີ 4 ຏຌ຺ ກາຌວຽິ ຃າະຂມ້ ຌູ 1 ຏຌ຺ ກາຌວຽິ ຃າະຂມ້ ູຌ............................................................................................ 35 ຍຈ຺ ຋ີ 5 ສະຫຸົຍຏຌ຺ , ຬະພຎິ າງຏຌ຺ ຾ລະ ຂສ້ ະຽໜ຾ີ ຌະ 1 ສະຫົຍຏຌ຺ ກາຌ຃ຌ຺້ ຃ວ້ າ ......................................................................................... 43 2 ຬະພຎິ າງຏຌ຺ ........................................................................................................ 43 3 ຂສ້ ະຽໜຉີ ່ ຾ຌະ..................................................................................................... 44

ຍຈ຺ ຋ໃ 1 ຍຈ຺ ຌາໍ 1. ຃ທາຓຽຎຌັ ຓາ ຾ຖະ ຃ທາຓຘາໍ ຃ຌັ ຂບຄຍຌັ ນາ 1.1. ຾ຌທ຋າຄກາຌຑຈັ ຋ະຌາກາຌຘກຶ ຘາຂບຄຂຌັໄ ຽ຋ຄິ ກະຆທຄຘກຶ ຘາ຋ກິ າຌ ຾ຖະ ກຖິ າແຈຘໄ າໄ ຄ຾ຏໃ ຌກາຌຎະຉຍິ ຈັ ທຼກຄາຌ຾ນໃ ຄຆາຈກາຌຘກຶ ຘາຽຑໃ ບ຋ຸກ຃ຌ຺ ເຌ ຌຌັໄ ແຈຽໄ ໜຌັໄ ໜກັ ເນຽໄ ຈກັ ຋ຸກ຃ຌ຺ ເຌຽກຌບາງຸຽຂາ຺ໄ ປຼຌແຈຓໄ ຿ກກາຈຽຂາ຺ໄ ເຌຆຌັໄ ຎະຊຓ຺ ຘກຶ ຘາ ຾ຖະ ຘຍຶ ຉໃ ໍປຼຌ຅ຍ຺ ຆຌັໄ ຎະຊຓ຺ ຘກຶ ຘາດໃ າຄຓ຃ຸຌຌະຑາຍ ນົ ຘຍຶ ຉໃ ໍປຼຌຆຌັໄ ຓຈັ ຋ະງຓ຺ ຉບຌຉຌ຺ໄ ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ ຅ໃ ຄຶ ຎະຉປິ ູຍກາຌຘກຶ ຘາ຾ຉໃ ຆຌັໄ ຎະຊຓ຺ ຽຊຄິ ກາຌຘກຶ ຘາຆຌັໄ ຘູຄ຿ຈງນົາງປູຍນົາງຘໃ ຿ຈງຘະຽຑາະ຾ຓໃ ຌກາຌນຌັໄ ຽບາ຺ ຑາຘາບຄັ ກຈິ ຽຂາ຺ໄ ເຌຆຌັໄ ຎະຊຓ຺ ຽຑໃ ບຘາໄ ຄ ຑຌໄ ຊາຌເຌກາຌ຅ຈັ ກາຌປຼຌ-ກາຌຘບຌເນຓໄ ຃ຸຌຌະຑາຍຽ຋ໃ າ຺ ຋ຼຍກຍັ ຘາກຌ຺ .  ງຸຈ຋ະຘາຈກາຌຑຈັ ຋ະຌາກາຌຘກຶ ຘາ ຾ຖະ ກຖິ າ ປບຈຎ 2025 ຾ຓໃ ຌຽຌຌັໄ ໜກັ ຾ຖະ ຽຖໃ ຄັ ເຘໃ 5 ຃ຄ຺ ຽຂຈ ທຼກຄາຌຈໃ ຄັ ຌ:ໄ - ຎຍັ ຎຸຄ຃ຸຌຌະຑາຍຂບຄຘາຓຌັ ຘກຶ ຘາ຋າຄເຌ ຾ຖະ ຌບກ຿ປຄປຼຌ ຽຑໃ ບເນຏໄ ູປໄ ຼຌ຋ຸກ຃ຌ຺ ຓ຃ຸຌຘຓ຺ ຍຈັ , ຓ຃ທາຓປູ຃ໄ ທາຓຘາຓາຈ ຽຑໃ ບຘຍຉໃ ປໍ ຼຌເຌຘາງທຆິ າຆຍ ຾ຖະ ຘາງກາຌຘກຶ ຘາຆຌັໄ ຘູຄ. - ຎຍັ ຎຸຄ຃ຸຌຌະຑາຍຂບຄກາຌກໃ ຘໍ າໄ ຄ ຾ຖະ ງກ຺ ຖະຈຍັ ຃຾ູ ຍຍປບຍຈາໄ ຌ. - ກໃ ໍຘາໄ ຄ ຾ຖະ ຑັຈ຋ະຌາກໍາຖຄັ ຾ປຄຄາຌ ເນຘໄ ບຈ຃ໃ ບຄກຍັ ຃ທາຓຉບໄ ຄກາຌຂບຄກາຌຂະນງາງຉ຺ທ ຽຘຈຊະກຈິ ຾ຖະ ຘຄັ ຃ຓ຺ . - ຎຍັ ຎຸຄຖະຍຍ຺ ກາຌຍໍຖນິ າຌ ຾ຖະ ຃ຸຓໄ ຃ບຄກາຌຘກຶ ຘາ ຈທໄ ງຽຌຌັໄ ເຘໃ ກາຌຑຈັ ຋ະຌາຂຈ຃ທາຓຘາຓາຈ ຂບຄຏູຍໄ ຖໍ ນິ າຌກາຌຘກຶ ຘາ ຾ຖະ ກຖິ າເຌ຾ຉໃ ຖະຂຌັໄ . - ຎັຍຎຸ ຄ ຾ຖະ ຑຈັ ຋ະຌາກຖິ າ - ກາງະກໍາ ຽປັຈເນຑໄ ຌ຺ ຖະຽຓບຄຖາທຓຘຸ ຂະຑາຍຽຂຓັໄ ຾ຂຄ຋າຄຈາໄ ຌ ປໃ າຄກາງ຅ຈິ ເ຅, ຓຌໍາໄ ເ຅ກຖິ າ຋ໃ ຏໃ ບຄເຘ, ຘາໄ ຄຘະຉຆິ າຈຘາຓາຈຎະກບຍຘໃ ທຌຽຂາ຺ໄ ເຌກາຌຑຈັ ຋ະຌາ ຆຍັ ຑະງາກບຌຓະຌຸຈ, ປຍັ ເຆຑໄ າຖະກຈິ ຎກ຺ ຎັກປກັ ຘາ ຾ຖະ ຘາໄ ຄຘາຎະຽ຋ຈຆາຈ, ຽຑໃ ຓ຋ະທ຃ທາຓ ຘາຓກັ ຃, ຓຈິ ຉະຑາຍ, ຘຌັ ຉຑິ າຍກາຌປໃ ທຓຓກຍັ ຍຌັ ຈາຎະຽ຋ຈດໃ ູຑາກຑຌໄ ຾ຖະ ຘາກຌ຺ ຽຑໃ ບງກ຺ ຊາຌະ ຍຈ຺ ຍາຈຂບຄຆາຈ. ກາຌຘກຶ ຘາ ຾ຓໃ ຌກຌ຺ ແກຘໍາ຃ຌັ ຘໍາຖຍັ ກາຌຑຈັ ຋ະຌາ “ ຃ຌ຺ ” ເນຓໄ ຃ຸຌຌະຑາຍ ຌບກຌຌັໄ ຽຎຌັ ຏູ຋ໄ ໃ ຅ະຌາໍ ຽບາ຺ ກາຌຘກຶ ຘາກາໄ ທແຎດໃ າຄຓຎະຘຈິ ຋ຑິ າຍ ຾ຖະ ຎະຘຈິ ຋ຏິ ຌ຺ . ກາຌຘກຶ ຘາຓຍຈ຺ ຍາຈຘໍາ຃ຌັ ຾ຖະ ຽຎຌັ ເ຅ກາຄເຌກາຌ ຑຈັ ຋ະຌາຆຍັ ຑະງາກບຌຓະຌຈຸ ຈໃ ຄັ ຋ໃ າຌແກຘບຌ ຑຓ຺ ທນິ າຌແຈກໄ ໃ າທທໃ າ: ກາຌຘກຶ ຘາຓ຃ຸຌຎະ຿ນງຈບຌັ ຉຄັໄ ນຌາໄ ຉໃ ໍ ຈາໄ ຌຉໃ າຄໂ ຂບຄຆທຈິ ຘຄັ ຃ຓ຺ ຾ຖະ ກາງຽຎຌັ ຎຈັ ແ຅ຘໍາ຃ຌັ ກທໃ າໝໃ ,ູ ຓ຃ຸຌຎະ຿ນງຈບຌັ ຉຄັໄ ນຌາໄ ກທໃ າໝໃ ຉູ ໃ ໍຂະຍທຌ ທທິ ຈັ ຾ນໃ ຄກາຌຂະນງາຽຘຈຊະກຈິ ຾ນໃ ຄຆາຈ. ງບໄ ຌ຾ຌທຌຌັໄ , ນົາງຎະຽ຋ຈຽຓໃ ບທາຄ຾ຏຌກາຌຑຈັ ຋ະຌາ ຽຘຈຊະກຈິ - ຘຄັ ຃ຓ຺ ຽຂາ຺ ຽ຅າ຺ໄ ຅ໃ ຄຶ ທາຄ຾ຏຌກາຌຂະນງາງກາຌຘກຶ ຘາແຎຑບໄ ຓໂກຌັ ຾ຖະ ຽຂາ຺ ຽ຅າ຺ໄ ກໍແຈຽໄ ຑໃ ຓ຋ະທ ກາຌຖຄ຺ ຋ຌຶ ເຘໃ ກາຌຘກຶ ຘາ ຽຆໃ ຄິ ຽບຌໄ ທໃ າ: ກາຌຖຄ຺ ຋ຌຶ ຖໃ ທຄນຌາໄ ເນ຾ໄ ກໃ ຽຘຈຊະກຈິ . ຖຈັ ຊະຍາຌຽປາ຺ ແຈຊໄ ຽບາ຺ ກາຌ ຑຈັ ຋ະຌາກາຌຘກຶ ຘາ ກໃ ຃ໍ ກາຌຑຈັ ຋ະຌາຆຍັ ຑະງາກບຌຓະຌຈຸ ຽຎຌັ ຂໍກຸຌ຾຅ຘໍາ຃ຌັ ເຌກາຌຑຈັ ຋ະຌາຽຘຈຊະກຈິ - 1

ຘຄັ ຃ຓ຺ ຾ນໃ ຄຆາຈ, ຽຑໃ ບຌໍາຽບາ຺ ຎະຽ຋ຈຆາຈນຸົຈຑຌ຺ໄ ບບກ຅າກຘະຊາຌະຑາຍຎະຽ຋ຈຈບໄ ງຑຈັ ຋ະຌາ ເຌຎ 2020, ຃ໃ ບງໂ ກາໄ ທແຎຘໃ ູຎະຽ຋ຈບຸຈຘານະກາໍ ຾ຖະ ຋ຌັ ຘະແໝ.  ຾ຏຌຑຈັ ຋ະຌາຽຘຈຊະກຈິ - ຘຄັ ຃ຓ຺ ຾ນໃ ຄຆາຈ຃ຄັໄ ຋ VIII ກໃ ໍ຃ຓະຉກິ ບຄຎະຆຸຓເນງໃ ຘູຌກາຄຑກັ ຃ຄັໄ ຋ IX ແຈຽໄ ຌຌັໄ ເນຽໄ ນັຌຍ຺ຈຍາຈຘໍາ຃ັຌຂບຄທຼກຄາຌກາຌຘຶກຘາ ຿ຈງແຈງໄ ກ຺ ເນຽໄ ນັຌຽຊິຄ຃ທາຓ຅ໍາຽຎັຌເຌ ກາຌ຅ຈັ ຉຄັໄ ຎະຉຍິ ຈັ ຍາຈກາໄ ທ 4 ຍຸກ຋ະຖຸ ຽຑໃ ບຍຌັ ຖຸຌະ຿ງຍາງເໝໃ ຾ຖະ ກາຌຑຈັ ຋ະຌາຎະຽ຋ຈຆາຈ ຽຆໃ ຄິ ເຌຌຌັໄ ກໃ ຖໍ ທຓຓ: ຃ທາຓກາໄ ທໜາໄ ຋າຄຈາໄ ຌກາຌຽຓບຄ຾ຌທ຃ຈິ , ກາຌຑຈັ ຋ະຌາຆຍັ ຑະງາກບຌຓະຌຸຈ, ຾ກ ໄ ແຂຍຌັ ນາຘໃ ຄິ ຋າໄ ຋າງຉໃ າຄໂ ຋ໃ ຽຎຌັ ບຸຎະຘກັ ຉໃ ກໍ າຌຈໍາຽຌຌ຋ຸຖະກຈິ , ຽບາ຺ ເ຅ເຘໃ ນຸຈົ ຏໃ ບຌ຃ທາຓ຋ຸກງາກ. ຾ຏຌຑຈັ ຋ະຌາຂະ຾ໜໃ ຄກາຌຘກຶ ຘາ 2016 -–2020 ແຈຉໄ ບຍຘະໜບຄຍູຖຓິ ະຘຈິ ຂບຄ຾ຏຌຑຈັ ຋ະຌາ ຽຘຈຊະກຈິ - ຘຄັ ຃ຓ຺ ຾ນໃ ຄຆາຈ ຃ຄັໄ ຋ VIII ຿ຈງຘະຽຑາະ຾ຓໃ ຌ: - ກາຌຘຍຉໃ ໍຏຌັ ຂະນງາງຏຌ຺ ຘໍາຽຖຈັ ຂບຄກາຌ຅ຈັ ຉຄັໄ ຎະຉຍິ ຈັ ງຸຈ຋ະຘາຈກາຌຎະຉປິ ູຍຖະຍຍ຺ ກາຌຘກຶ ຘາ ຾ນໃ ຄຆາຈ ຽຑໃ ບຽປຈັ ເນຖໄ ະຍຍ຺ ກາຌຘກຶ ຘາ຋ຸກຂຌັໄ ຓ຃ທາຓຽຂຓັໄ ຾ຂຄ ຾ຖະ ຖະຍຍ຺ ກາຌຘກຶ ຘານົຄັ ຂຌັໄ ຑຌໄ ຊາຌ ຘາຓາຈຉບຍຘະໜບຄແຈຉໄ າຓ຃ທາຓຉບໄ ຄກາຌຂບຄກາຌຑຈັ ຋ະຌາຽຘຈຊະກຈິ - ຘຄັ ຃ຓ຺ , ຿ຈງຘະຽຑາະດໃ ູ ຽຂຈນໃ າຄແກຘບກນກົ ຈທໄ ງກາຌຎຍັ ຎຸຄຑຌໄ ຊາຌ຿຃ຄຖໃ າຄ, ຎຍັ ຎຸຄນົກັ ຘູຈ ຾ຖະ ຃ຸຌຌະຑາຍກາຌປຼຌ - ກາຌ ຘບຌ. - ຍຌັ ຖແຸ ຈຌໄ ະ຿ງຍາງກາຌຘກຶ ຘາ຾ຍຍຍຄັ ຃ຍັ ຆຌັໄ ຎະຊຓ຺ ຘກຶ ຘາ ຾ຖະ ຈໍາຽຌຌແຎຽຊຄິ ຆຌັໄ ຓຈັ ຋ະງຓ຺ ຘກຶ ຘາຉບຌ ຉຌ຺ໄ ຽຑໃ ບເນຽໄ ຎັຌຑຌໄ ຊາຌເຌກາຌຑຈັ ຋ະຌາ ຾ຖະ ງກ຺ ຖະຈຍັ ຋ກັ ຘະ຃ທາຓປູ຃ໄ ທາຓຘາຓາຈ ຾ຖະ ຃ຸຌ ຌະຑາຍຂບຄກໍາຖຄັ ຾ປຄຄາຌ ຽຑໃ ບຽຎຌັ ຘໃ ຄິ ຅ຄູ ເ຅ເນຌໄ ກັ ປຼຌ ຓ຃ທາຓຘຌ຺ ເ຅ຽຂາ຺ໄ ປຼຌເຌຘາງບາຆທະຘກຶ ຘາ ເນນໄ ົາງຂຌຶໄ . ກາຌຘກຶ ຘາ ຓ຃ທາຓຘໍາ຃ຌັ ນົາງຉໃ ໍກຍັ ກາຌຍຸກ຋ະຖຸຈາໄ ຌຆຍັ ຑະງາກບຌຓະຌຸຈ. ເຌຎຈັ ຅ຍຸ ຌັ ກະຆທຄຘກຶ ຘາ຋ກິ າຌ ຾ຖະ ກຖິ າແຈຽໄ ຑໃ ຓ຋ະທກາຌຌໍາເຆໄ 5 ນົກັ ຓູຌຂບຄກາຌຘກຶ ຘາ຃: ຃ຸຌຘຓ຺ ຍຈັ ຘກຶ ຘາ, ຎຌັ ງາຘກຶ ຘາ, ຘຖິ ະຎະຘກຶ ຘາ, ຑະຖະຘກຶ ຘາ ຾ຖະ ຾ປຄຄາຌຘກຶ ຘາ ຽຑໃ ບຑຈັ ຋ະຌາກາຌຘກຶ ຘາເນຓໄ ຃ທາຓ ຅ະຽຖຌກາໄ ທໜາໄ ຋ຼຍ຋ຌັ ກຍັ ຃ທາຓກາໄ ທໜາໄ ຂບຄຘາກຌ຺ . ( ຃ຈັ ຅າກຎຓໄ ຘກຶ ຘາຘາຈ ຎ 2007:32 - 33 ) ກາຌຘກຶ ຘາ຾ຓໃ ຌຂະຍທຌກາຌທທິ ຈັ ຾ນໃ ຄກາຌປຼຌ-ກາຌຘບຌ຋າຄຈາໄ ຌທ຋ິ ະງາຘາຈ, ຋ໍາຓະຆາຈ, ຘຄັ ຃ຓ຺ ຾ຖະ ກາຌ຃ຌ຺ໄ ຃ທໄ າ຋ຈິ ຘະຈ, ຑຈຶ ຉກິ າໍ ຉໃ າຄໂຽຑໃ ບຘາໄ ຄເນ຃ໄ ຌ຺ ຓກາຌຂະນງາງຉທ຺ ປບຍຈາໄ ຌຽຆໃ ຌັ : ຓ຃ຸຌຘຓ຺ ຍຈັ , ຘຌິ ຋ໍາຎະຉທິ ຈັ , ຓຘຸຂະຑາຍຑະຖາແຓຘຓ຺ ຍູຌ, ຓ຃ທາຓຘທແິ ຖ຋າຄຈາໄ ຌ຅ຈິ ແ຅, ຓຘຖະຎະຓຖະຍຼຍທແິ ຌ, ຓຌໍາໄ ເ຅ ປກັ ຆາຈ, ຃ທາຓປູ຃ໄ ທາຓຘາຓາຈຓບາຆຍ຋ໃ ໝຌັໄ ຃ຄ຺ , ປກັ ຖະຍບຍຎະຆາ຋ຎິ ະແຉຽຑໃ ບຘະໜບຄ຃ທາຓປຼກປບໄ ຄ ຉບໄ ຄກາຌຂບຄຑາຖະກຈິ ເຌກາຌຎກ຺ ຎກັ ປກັ ຘາ຾ຖະຘາໄ ຄຘາຎະຽ຋ຈຆາຈ. ຘະຑາຍກາຌປຼຌກາຌຘບຌເຌແຖງະຏໃ າຌຓາແຈຘໄ ບຌ຾ຍຍຍຌັ ງາງ ຌາໍ ເຆຘໄ ໃ ກາຌຘບຌຎະກບຍໜບໄ ງ ຽ຋ໃ າ຺ ຋ໃ ຽ຃ງຌໍາເຆ຾ໄ ຓໃ ຌຓ຾ຉໃ ຎຓໄ ຾ຍຍປຼຌຽ຋ໃ າ຺ ຌຌັໄ ກາຌຘບຌງຄັ ຍໃ ໍ຋ຌັ ແຈໝໄ ຌູ ເຆ຋ໄ ກັ ຘະກາຌຘບຌຍາຄດໃ າຄນົາກນົາງ ບກຍຌັ ນາໜໃ ຄຖະຈຍັ ຃ທາຓປຍັ ປູຂໄ ບຄຌກັ ຘກຶ ຘາຓຖະຈຍັ ຃ທາຓປຍັ ປູ຾ໄ ຉກຉໃ າຄກຌັ ຽຆໃ ຄິ ຓຌັ ຘະ຾ຈຄບບກ຃ູເນໄ ຉບຍ຃ໍາຊາຓຍໃ ໍກາໄ ຉບຍບຄຽບບງກຌັ ທຌ຺ ຾ຆທເຌນບໄ ຄຆໃ ຄຶ ແຈຆໄ ຈັ ຽ຅ຌງຄັ ຓຌກັ ປຼຌ຅ໍາຌທຌໜໃ ຄກທຈກາຽບ຺າ ຃ະ຾ຌຌຎະ຅າໍ ຽຈບຌຍໃ ແໍ ຈຉໄ າຓຽຎາ຺ໄ ໝາງ຋ໃ ຃າຈໝາງແທຏໄ ໃ າຌກາຌປຼຌ-ກາຌຘບຌ຃ທາຓຽຂາ຺ໄ ເ຅ຂບຄຌກັ ປຼຌງຄັ ດໃ ູ ເຌຖະຈຍັ ຎາຌກາຄຽຆໃ ຄິ ຓຌັ ຘະ຾ຈຄບບກຏຌ຺ ກາຌຘບຍຽຘຄັ ຑາກປຼຌ຋ໃ 1 ງຄັ ຓຏູຘໄ ບຍຉກ຺ ເຌທຆິ າຌນໄ ົາງ. ຽນຈຏຌ຺ 2

຋ໃ ຽຖບກຽບາ຺ ນທ຺ ຂໍຌໄ ຓໄ າຂຼຌຽຎຌັ ຍຈ຺ ທແິ ຅ ຾ຖະ ຆບກຘໃ ກາຌຘບຌຎະກບຍເຘໃ ເຌຽທຖາຘບຌ ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ , ຂາໄ ຑະຽ຅າ຺ໄ ຅ໃ ຄຶ ແຈຉໄ ຈັ ຘຌິ ເ຅ຽຖບກຽບາ຺ ນທ຺ ຂໍຌໄ ຓໄ າຂຼຌຽຎຌັ ຍຈ຺ ທແິ ຅ 1.2. ຃ທາຓໝາງ ຾ຖະ ຃ທາຓຽຎຌັ ຓາຂບຄກາຌຘກຶ ຘາປຼຌປໃ ທຓ ກາຌຘກຶ ຘາປຼຌປໃ ທຓ ໝາງຽຊຄິ ຂະຍທຌກາຌຘະໜບຄກາຌຘກຶ ຘາ຋ໃ ຓ຃ຸຌະຑາຍ ຾ຖະ ຓກາຌຎຍັ ຎໃ ຼຌດໃ າຄ ຉໃ ໍຽຌໃ ບຄເນ຾ໄ ຋ຈຽໝາະກຍັ ຅ຈຸ ຑຽິ ຘຈ, ຃ທາຓຘາຓາຈ ຾ຖະ ຃ທາຓຉບໄ ຄກາຌ຋ໃ ນົາກນົາງຂບຄຏູປໄ ຼຌ຋ຸກ຃ຌ຺ , ຾ຌ ເຘໃ ຾ກແໄ ຂຍຌັ ຈາບຸຎະຘກັ ຋ໃ ກຈຂຌັໄ ກາຌຽຂາ຺ໄ ຽຊຄິ ກາຌຘກຶ ຘາ ຿ຈງຘາໄ ຄຘະຑາຍ຾ທຈຖບໄ ຓກາຌປຼຌ຋ໃ ຽຎຌັ ຓຈິ , ຎບຈ ແຑ, ຎະຘະ຅າກກາຌ຅າໍ ຾ຌກ ຾ຖະ ຎກ຺ ຎບໄ ຄຏູປໄ ຼຌ. ຑບໄ ຓ຋ຄັ ຆຸກງູເໄ ນຏໄ ູປໄ ຼຌ, ຃ບຍ຃ທ຺ ຾ຖະ ຆຸຓຆຌ຺ ເນຓໄ ຘໃ ທຌ ປໃ ທຓເຌກາຌປຼຌປູຈໄ ໃ ຄັ ກໃ າທດໃ າຄຓຎະຘຈິ ຋ຏິ ຌ຺ . ກາຌຘະໜບຄກາຌຘກຶ ຘາ ເນ຾ໄ ກໃ ຽຈກັ ຈບໄ ງ຿ບກາຈ຾ຓໃ ຌຊຽບາ຺ ປູຍ຾ຍຍກາຌຘກຶ ຘາປຼຌປໃ ທຓຽຎຌັ ນົກັ ຉາຓ ຌະ຿ງຍາງ຾ນໃ ຄຆາຈ ທໃ າຈທໄ ງກາຌຘກຶ ຘາປຼຌປໃ ທຓ ຿ຈງຽຎຈ຿ບກາຈເນຽໄ ຈກັ ຋ຸກ຃ຌ຺ ແຈຽໄ ຂາ຺ໄ ປຼຌປໃ ທຓກຌັ ຿ຈງຍໃ ໍ ຓກາຌ຅າໍ ຾ຌກຽຑຈ, ແທ, ຽຏໃ າ຺ ຾ຖະ ຘາຘະໜາຘາໍ ຖຍັ ກາຌຘກຶ ຘາຑຽິ ຘຈ຾ຓໃ ຌກາຌຘກຶ ຘາຘະຽຑາະຽຈກັ ຋ໃ ຍໃ ໍຘາຓາຈ . ຽຂາ຺ໄ ປຼຌປໃ ທຓແຈໄ ຅ະຉບໄ ຄຘາໄ ຄນບໄ ຄປຼຌ ນົ ຿ປຄປຼຌຘະຽຑາະ ຑບໄ ຓ຋ຄັ ຽຎຌັ ຿ປຄປຼຌຘາ຋ຈິ ເນ຾ໄ ກໃ ຘະຊາຍຌັ ຘາໄ ຄ ຃ູຎະ຅າໍ ຑາກ, ຘູຌຽຐກິ ບຍ຺ ປຓ຺ ທຆິ າຆຍຂຌັໄ ຑຌໄ ຊາຌ, ຘູຌກຼຓ຃ທາຓຑບໄ ຓເນຽໄ ຈກັ ຑກິ າຌກໃ ບຌຽຂາ຺ໄ ປຼຌປໃ ທຓ ຾ຖະ ຽຎຌັ ຿ປຄປຼຌຖະຈຍັ ຘາງຘາຓຌັ ຘກຶ ຘາ. ຏໃ າຌຓາຎະຽ຋ຈຖາທຽປາ຺ ຎາກຈ຺ ຓຽຈກັ ຅າຌທຌໜໃ ຄຶ ງຄັ ຂາຈ຿ບກາຈ຋າຄກາຌຘກຶ ຘາ ນົ ຽຈກັ ຍາຄຎະ ຽຑຈງຄັ ຊກ຅າໍ ຾ຌກຈທໄ ງຽນຈຏຌ຺ ຉໃ າຄໂເຌກາຌຽຂາ຺ໄ ຿ປຄປຼຌ ຽຆໃ ຄິ ຽປາ຺ ຽບຌໄ ທໃ າ ຽຈກັ ຋ໃ ຈບໄ ງ຿ບກາຈ຋າຄກາຌ ຘກຶ ຘາຎະກບຍ ຓ: - ຽຈກັ ຋ໃ ດໃ ູຽຂຈນໃ າຄແກຆບກນົກ - ຽຈກັ ຆຌ຺ ຽຏໃ າ຺ ຿ຈງຘະຽຑາະຽຈກັ ງຄິ - ຽຈກັ ຋ໃ ຓຍຌັ ນາຈາໄ ຌຽຘຈຊະກຈິ - ຘຄັ ຃ຓ຺ - ຽຈກັ ຑກິ າຌ ນົ ຽຈກັ ຋ໃ ຓ຃ທາຓປຍັ ປູຆໄ າໄ ຎະ຅ຍຸ ຌັ ແຈຓໄ ຌະ຿ງຍາງ, ຌຉິ ກິ ໍາ ຾ຖະ ຾ຏຌງຸຈ຋ະຘາຈເຌກາຌຑຈັ ຋ະຌາຘໃ ຄ຺ ຽຘຓເນຽໄ ຈກັ ຋ຸກ຃ຌ຺ ແຈຽໄ ຂາ຺ໄ ຿ປຄປຼຌຉາຓຽກຌບາງຸ຋ໃ ກະຆທຄຘກຶ ຘາແຈກໄ າໍ ຌຈ຺ ແທຈໄ ໃ ຄັ ຉໃແໍ ຎຌ:ໄ 1.2.1. ຃ທາຓຘາໍ ຃ຌັ ຂບຄກາຌຘກຶ ຘາປຼຌປໃ ທຓ ກາຌປຼຌປໃ ທຓຽຎຌັ ກາຌຽຎຈ຿ບກາຈ ເນຽໄ ຈກັ ຋ຸກ຃ຌ຺ ຽຂາ຺ໄ ປຼຌປໃ ທຓກຌັ ເຌ຿ປຄປຼຌ຋ໃ ທ຺ ແຎຍໃ ທໍ ໃ າ຅ະຽຎຌັ ຽຈກັ ງຄິ ຿ຈງຎາຘະ຅າກກາຌ ຃ຌ຺ ຑກິ າຌ ຾ຖະ ຏໃ ູ຋ໃ ຓ຃ທາຓນງຸ ຄໄ ງາກ຋າຄຈາໄ ຌຽຘຈຊະກຈິ ຾ຖະ ຘຄັ ຃ຓ຺ ຆຌ຺ ຽຏໃ າ຺ .຅າໍ ຾ຌກ ຾ຖະ ຓຘຈິ ຽ຋ໃ າ຺ ຋ຼຓກຌັ ຽຈກັ ຋ຸກ຃ຌ຺ ຘາຓາຈຎະຘຍ຺ ຏຌ຺ ຘໍາຽຖຈັ ເຌກາຌປຼຌຘາຓາຈຎະກບຍບາຆຍ ຖຼໄ ຄກຸຓໄ ຉຌ຺ ຽບຄ ຾ຖະ ດໃ ູປໃ ທຓຘຄັ ຃ຓ຺ ດໃ າຄຓ຃ທາຓຘຸ ກຑບໄ ຓຌຌັໄ ງຄັ ຽຎັຌຎະ຿ນງຈເນ຾ໄ ກໃ ຑໃ ໍ຾ຓໃ ຏໃ ູຎກ຺ ຃ບຄ, ຏໃ ູ ຍໍຖນິ າຌ ຾ຖະ ຆຸຓຆຌ຺ . 1.2.2. ຃ທາຓໝາງ ຾ຖະ ຃ທາຓຘໍາ຃ຌັ ຂບຄກາຌຘກຶ ຘາປຼຌປໃ ທຓ ຘາໍ ຖຍັ ຏໃ ູປຼຌ຋ໃ ຽຎຌັ ຃ຌ຺ ຑກິ າຌ ກາຌຘກຶ ຘາປຼຌປໃ ທຓຘໍາຖຍັ ຏໃ ູປຼຌ຋ໃ ຽຎັຌ຃ຌ຺ ຑກິ າຌ ໝາງຽຊິຄກາຌເນກໄ າຌຘກຶ ຘາ຾ກໃ ຏໃ ູປຼຌ຋ໃ ຽຎັຌ຃ຌ຺ ຑກິ າຌຽຍາ຺ ຾ຖະ ຂບໄ ຌຂາໄ ຄໜກັ ຽຎຌັ ຑຽິ ຘຈ ຽຎຌັ ຉຌ຺ໄ :ກາຌຘາໄ ຄຘະຑາຍ຾ທຈຖບໄ ຓ຿ປຄປຼຌ຋ໃ ຽຎຌັ ຓຈິ ນບໄ ຄປຼຌ຋ໃ ທ຋ິ ຽຎຌັ ກາຌປຼຌປໃ ທຓກາຌຘບຌ ຾ຖະ ກາຌຘະໜບຄຘໃ ຄິ ຋ໃ ຽບບໄ ບາໍ ຌທງ຃ທາຓຘະຈທກ ເນກໄ າຌຽຂາ຺ໄ ຽຊຄິ ກາຌຘກຶ 3

ຘາ ຽຆໃ ຌັ ຽ຃ໃ ບຄຆໃ ທງຒຄັ ຾ຖະ ບໃ ຌໂ ຾ທໃ ຌຉາ ຽ຃ໃ ບຄຆໃ ທງຘໃ ທຌຍຸ ກ຃ຌ຺ ນບໄ ຄຌໍາໄ ຋າຄຽຌຌ : ຖທຓ຋ຄັ ກາຌເນໄ ຍໍຖກິ າຌຈາໄ ຌຘາ຋າຖະຌະຘຸກ ຋ຄັ ຌກໄ ຽໍ ຑາະທໃ າກໃ ຸຓຽຈກັ ຈໃ ຄັ ກໃ າທ ຽຎຌັ ຏໃ ູຈບໄ ງ຿ບກາຈ ຾ຖະ ຂາຈ຃ທາຓຘະຽໝຑາຍເຌ ກາຌແຈປໄ ຍັ ຘຈິ ຋ຉິ າຓ຋ໃ ຖຈັ ຊະຍາຌ຅ຈັ ກາຌຘກຶ ຘາ ເນ຾ໄ ກໃ ຽຈກັ ເຌແທປຼຌ ຆໃ ຄຶ ຘາຽນຈ຾ນໃ ຄ຃ທາຓຈບໄ ງ຿ບກາຈຌຌັໄ ຽຌໃ ບຄຓາ຅າກ຃ທາຓຍກ຺ ຏໃ ບຄ຋າຄຈາໄ ຌປໃ າຄກາງ, ຘະຉຎິ ຌັ ງາ ຾ຖະ ບາຖຓ຺ ຆໃ ຄຶ ຓ຃ທາຓຘໍາ຃ຌັ ຈໃ ຄັ ຌໄ : - ຽຈກັ ຑກິ າຌຓ຿ບກາຈຽຂາ຺ໄ ປຼຌເຌ຿ປຄປຼຌ຋ໃ ທ຺ ແຎ ເຌ຋ຸກຂຌັໄ ຋ຸກຆຌັໄ ຾ຖະ ຋ຸກຘາງ ຿ຈງຍໃ ໍຓກາຌ຅າໍ ຾ຌກ. - ຽຈກັ ຑກິ າຌແຈດໄ ໃ ູເກຆໄ ຈິ ກຍັ ຃ບຍ຃ທ຺ ນົ ຏໃ ູຎ຺ກ຃ບຄ຾ຖະ ງາຈຉິ ຑໃ ຌບໄ ຄ ຆໃ ຄຶ ຽປຈັ ເນຽໄ ຈກັ ຓ຃ທາຓປູຘໄ ກຶ ທໃ າຽຂາ຺ ຽ຅າ຺ໄ ຍໃ ໍແຈຊໄ ກ຾ຍໃ ຄ ຾ງກ຅າກຘຄັ ຃ຓ຺ ຈທໄ ງຽນຈຏຌ຺ ງບໄ ຌ຃ທາຓຽຎັຌຑກິ າຌ ຾ຖະ ຽຎຌັ ກາຌຆໃ ທງເນ຃ໄ ບຍ຃ທ຺ ນົ ຏໃ ູຎກ຺ ຃ບຄຓ຃ທາຓປຍັ ຏຈິ ຆບຍ ຉໃ ຽໍ ຈກັ ຿ຈງຍໃ ຽໍ ຎຌັ ຑາຖະເນ຾ໄ ກໃ ຏໃ ູບໃ ຌໂ. - ກາຌຌໍາຽບາ຺ ຽຈກັ ຑກິ າຌຽຂາ຺ໄ ປຼຌປໃ ທຓເຌ຿ປຄປຼຌ຋ໃ ທ຺ ແຎ ຽຎັຌກາຌຎຍັ ຎໃ ຼຌ຋ຈັ ຘະຌະ຃ະຉ຋ິ າຄຖຍ຺ ຉໃ ໍຽຈກັ ຑກິ າຌ ຂບຄຽຈກັ ຍໃ ໍຑກິ າຌ ຾ຖະ ຍຸກ຃ຌ຺ ບໃ ຌໂ ເຌຆຸຓຆຌ຺ ຑບໄ ຓ .ກຌັ ຌຌັໄ ຽຈກັ ຎກ຺ ກະຉ຅ິ ະແຈປໄ ຼຌປູ ໄ ຾ຖະ ຽຂາ຺ໄ ເ຅ ກໃ ຼທກຍັ ຃ທາຓຘາຓາຈ຃ທາຓຉບໄ ຄກາຌ ຋ໃ ນົາກນົາງ ຂບຄຽຑໃ ບຌ຋ໃ ຽຎຌັ ຽຈກັ ຑກິ າຌ ຾ຖະ ຓກາຌ ຆໃ ທງຽນບົ ຆໃ ຄຶ ກຌັ ຾ຖະ ກຌັ . ¡¾­¦¡ò ¦¾Á®®»¼­»¸È ´ ¹ìó êÀ† £ñ¨Àºš­¡ï­Á®®¦˜­Å “¡¾­»¼­»È¸´” Á´­È ¡¾­ªºÉ ­»ï® ¡¾­Ã¹É £È¾­ð¨´ô Áì½ ¡¾­Ã¹É¡¾­¦½Î®ï ¦½Î­ö Áì½ ¡¾­»¼­»¦Éö 藍ô´ê†Í¾¡Í¾¨¢º¤À©ñ¡ê÷¡Å £ô­êº† ¾Ä¦µ®Èö îìÀ𠸭á£É ¼¤Ã­¦½²¾®Á¸©ìɺ´ Áì½ ¯½¦®ô ¡¾­º­ï ©¼¸¡ï­ À²º• ®­ï ìÀõ ¯í¾¯½¦¤ô ¢º¤ ¡¾-¦ô¡¦¾. ¡¾-¦¡ô ¦¾Á®®»¼-»¸È ´Á´­È ¡¾­¦ò¡¦¾ê†´¥ñ ©õ Ͼ¨Á-æȡ¾-»®ñ ¯½¡ñ-º¡¾©¡¾- Ä©ÀÉ ¢¾í »¤»¼-¦¿ì®ñ À©ñ¡ê÷¡£-ö ©¨®´Ò ó¡¾-¥¿Á-¡Ã©Åê臘™­. í­­˜ ¥½¡¸´Àº¾ô êï¤À©¡ï ²¡ò ¾- ©É¾­´­ï ¦½Ïº¤ Áì½ »È¾¤¡¾¨, À©¡ï ꆴñ®­ï ¹¾©É¾­¡¾­»¼­»Éö (»®ï »öɧ¾É ), À©ï¡§­ô À°¾‣ ꆴñ®ï­¹¾ ©¾É -²¾¦¾, À©ï¡ê† ´®ñ ï­¹¾©É¾­À¦©«½ ¡ð©Œ ¦ï¤£ô´ Áì½ À©¡ï ꮆ ÒÀ£ñ¨À¢í¾Â»¤»¼­. ºñ¡©É¾­Î¤‡ ,¡¾­¦¡ò ¦¾Á®®»¼­»È¸´¨ñ¤¹´¾¨À«¤ò ¡¾-¦¾É ¤£¸¾´¦¾´¾©Ã¹ÁÉ ¡ú»¤»¼­À²•º ¦¾´¾©®ìð ¹ò ¾-/®ìð ¡ð ¾­À©ï¡ê¡õ £­ô ¡È¼¸¡®ï ¡¾­»ï®¯½¡­ï ù²É ¸¡À¢ô¾ê†º¾Ä¦µÈö®ìî À𠸭á£É ¼¤À¢©®îìð ¡¾­¢º¤Â»¤»¼­ ´ñº¡¾©Ä©É»ï®¡¾­¦ò¡¦¾¢˜­²œ­«¾­. ¡¾-¦ô¡¦¾Á®®»¼-»È¸´Ã- ¦¯¯ì¾¸ Á´È-Á-æÀÈ ©ñ¡²ò¡¾-Áì½À©ñ¡ê†´ñ£¸¾´ªÉº¤ ¡¾-²Àò ¦©, ©¨¦½À²¾½À©ï¡ê†´ñ®ï­¹¾©É¾­¦½ªò¯ï­¨¾/¦½Ïº¤ Áì½ »¾È ¤¡¾¨ À¯ï­°Éêö †Ä©»É ñ® °ö-¯½Â¹¨© ©¨¡ö¤¥¾¡Â£¤¡¾-, ¦¸È ­À©ï¡­ï¡»¼­ê¸‣ į껆 ¼­µÈöí»¤»¼­ì¸´êï¤À©ï¡§ô­ À°‣¾¥½À¯ñ-°ÄøÉ ©»É ñ®°ö-¯½Â¹¨©Â©¨ê¾¤ºÉº´¥¾¡£êö †Ä©»É ﮡ¾­¨ô¡ì½©ï®£õ­­½²¾®Ã­¡¾­À»ï©¸¼ ¡¡Ò£õ¡¾-¦ò©¦º-. ¡¾­¦ò¡¦¾Á®®»¼­»È¸´ê†¥ï©ª˜¤¢›­Ã­ ¦¯¯ì¾¸ Á´È­£¸¾´ ²½¨¾¨¾´ 4

À²•º®ï­¥Àõ ©ï¡ê†´ñ£¸¾´ªÉº¤ ¡¾­²À𠦩 (À©ï¡ê†´ñ£¸¾´À¯ï­²ð¡¾­êï¤ê¾¤©É¾­¦½¹´º¤ Áì½ ©É¾-»È¾¤¡¾¨) À¢í¾»¼-Ã-ì½®ö® ¦¾´ñ-¦ô¡¦¾. ¯¼®ê¼® º-ñ éÁ´-È ¡¾-¦¡ô ¦¾Á®®»¼-»¸È ´ Á콺-ñ é®ÒÁ´È-¡¾-¦ô¡¦¾Á®®»¼-»¸È ´ ¡¾-¦ô¡¦¾Á®®»¼-»È¸´. .. ®ÒÁ´È-¡¾-¦ô¡¦¾Á®®»¼-»¸È ´.. .. - À©ñ¡ê÷¡£ö-Ä©ÀÉ ¢í¾»¼- - Àìóº¡À³­˜ À©¡ï À¢í¾»¼­ - À©ï¡Ä©ÀÉ ¢í¾Â»¤»¼­êµ† Èöáɣ¼¤ - À©¡ï «ó¡¦‣¤Ä¯»¼­êº† •­ - ´¡ñ ¾­¥ï©¸¾¤¢˜­»¼­ª¾´º¾¨õª¾´ - ¡¾­¥ï©¸¾¤¢˜­»¼­/º¾¨õ £¸¾´ÀϾ½¦ö´Ã-¦½²¾®Á¸©ìºÉ ®ÀÒ Ï¾½¦´ö Ã- ´¢º¤ ¦¾´-ñ ¦ô¡¦¾ ¦½²¾®Á¸©ìɺ´¢º¤¦¾´ñ-¦ô¡¦¾ - ù¡É ¾-§Èº¨À¹ìºõ Á¡È-ñ¡»¼- - -ñ¡»¼-®ÄÒ ©»É ®ñ ¡¾-§Èº¨À¹ìõº - ¡¾­¦ð©¦º­´ñì½­½ª˜¤Îɾ, - ¡¾-¦ò©¦º-Á®®À´ó-À¦ó¨, §Õ§¾¡ ¯½©ò©¦É¾¤ Áì½ »¸È ´´õ Áì½ ®Ò´¦ó ȸ-»¸È ´ - À©ï¡§Èº¨Àͺó À§…¤¡ï­ Áì½ ¡­ï - À©ï¡®§Ò Ⱥ¨ÀÍóºÀ§…¤¡­ï Áì½ ¡ï­ Íó ´ñ - ´ñ¡¾­¥ï©¡È´õ À©ï¡ê´† £ñ ¸¾´¦¾´¾© ¡¾-Á¢È¤¢ñ-¡ñ-¦¤ø . Áª¡ªÈ¾¤¡ñ- - ´ó¡¾-¥©ñ ¡´È÷ À©ñ¡ - ´ó¡¾-¯®ñ Íñ¡¦ø©, ¡¾-¯½À´ó-°ö- ê´† ñ£¸¾´¦¾´¾©Á®® ©¼¸¡­ï Áì½ ¦©ò ¦º-µÈ¾¤ÀϾ½¦ö´ - Í¡ñ ¦ø©, ¡¾-¯½À´-ó °-ö Áì½ ¡¾- - ´£ó ¸¾´»É¦ø ô¡À¯-ñ À¥¾í ¢º¤ ¦º- ´´ó ¾©ª½«¾-©¼¸ - ­¡ï »¼­êõ¡£ô­Ä©É»¼­Íö©²œ­«¾­ - ´£ó ¸¾´»øɦô¡µ¾¡À¯-ñ À¥í¾¢º¤ ¦¾´ñ-¦¡ô ¦¾ - ¸¾¤¥©õ ¯½¦ô¤À¯ï­ì¾¨®õ¡£ô­ê®† ¦Ò º© - £¦ö º­ê‣¸Ä¯Áì½ £ø¦º-¦¿ìñ®¡¾- £ºÈ ¤¡®ï Í©ö ²œ­«¾­¦¾´ï­¦ò¡¦¾ ¦¡ô ¦¾²Àò ¦©´ó£¸¾´»ñ®°ò©§º®»È¸ - £¦ö º­ê¸‣ į Áì½ £ø¦¿ì®ñ ¡¾-¦¡ô ´¡ñ-Ã-¡¾-¦¡ô ¦¾ -ñ¡»¼-ê÷¡£-ö ¦¾²Àò ¦©®Ò´ó£¸¾´»ñ®°©ò §º®»¸È ´¡ñ- - £¸¾´Í¾¡Í¾¨«Àõ ¯-ñ £È¾-ò¨ö´ Ã- ¡¾-¦ô¡¦¾À©¡ñ ê÷¡£ö- - À­­˜ æȥõ©Á¢¤/¥©õ À©„­¢º¤À©ï¡ - £¸¾´Í¾¡Í¾¨®ÒÁ´È-£È¾-¨ò ´ö - ¥©ñ ¡ò©¥½¡¿»È¸´ê´† ñ¡¾­¦º­ Áì½ - À­˜­Ã¦È¥©õ ®ô¡°Èº¤ Íó ¥õ©©Éº¨¢º¤À©ï¡ °-ö Ä©»É ®ñ Á®®Í¾¡Í¾¨»ø®Á®® - ¥¿Á-¡¡ò©¥½¡¿ ¹ùõ ¦º-Á®®´ó°ö-Ä©É - ´£ó ¸¾´©-È÷ ©È¼¤¡ñ-ì½¹¸È¾¤°-ö Ä©É »ñ®À¯ñ- ´¾©ª½«¾-©¼¸ »®ñ ©É¾-¸§ò ¾¡¾- Áì½ ¦ñ¤£´ö - À­­˜ æ¸È §ð ¾¡¾­©É¾­©¼¸ 5

Ã-ê÷¡Å®É¾- Íõ §õ´§­ô ¥½´Àñ ©¡ï ­Éº¨¡´Èõ Τ‡ ´Âó º¡¾©Ä©ÀÉ ¢¾í »¤»¼-. À©ñ¡®¾¤£-ö ®ÀÒ £¨ó ´Âó º¡¾©Ä©ÉÀ¢í¾Â»¤»¼-Àìó¨. ®¾¤£ö-¡´ð Âó º¡¾©Ä©ÀÉ ¢¾í »¤»¼-µøȹºÉ ¤¯1, Áª¸È ¾È »¼-®ÒÄ©É©ó, «¡õ £¾É ¤¹ºÉ ¤ ;¨¯,ó º¾¨ÏøÈÁìɸ¡Àî ¦¨¡¿ì¤ï Ã¥ªÒ¡¾­»¼­, íꆦ©õ ¡ðªÉº¤¯½ì½ºº¡Â»¤»¼- į. ­º¡­š ¨ñ¤´óº¡ó ¹ì¾¨¦¾À¹©À§…¤¥½Ã¹É£¿º½ê𮾨À¯ï­ì¾¨¡Èõ´©„¤ªÒį­:š  À©¡ñ Ã-¡´÷È ©Éº¨Âº¡¾©ê¾¤¡¾-¦¡ô ¦¾ À©¡ï ꆮ´Ò Âñ º¡¾©Ä©ÀÉ ¢í¾Â»¤»¼­ ¹ó÷ Ä©ÀÉ ¢¾í »¼­ÁìɸÁªºÈ º¡Â»¤»¼-¡¾¤¯,ó ²¸¡À»¾ö ´¡ñ Àºš­À©¡ï ¡È´õ ­š¸¾È “¡´Èõ À©ï¡©ºÉ ¨Âº¡¾©ê¾¤¡¾­¦¡ò ¦¾” ຾ຖະ º¤ñ ª¾´¡¾­¦ï¤À¡©ªô¸¥ð¤Â©¨ê¸‣ įÃ-¦ñ¤ £´ö 쾸, ²¸¡À»ô¾²êî ¥† ½¥¿Á­¡Ä©É 4 ¡´õÈ ©ºÉ ¨Âº¡¾©ê¾¤¡¾­¦ò¡¦¾©„¤­š: 1. À©ï¡§­ô À°¾‣ 꺆 ¾Ä¦µÈöÀ¢©¹È¾¤Ä¡¦º¡¹ñ¡÷ . 2. À©¡ï ¨¤ð (©¨¦½À²¾½À©¡ï ¨ð¤§ô­À°¾‣ ) 3. À©¡ï ꆴ®ñ ï­¹¾©É¾­À¦«½¡ð© Œ ¦ï¤£ô´ 4. À©ï¡ê´† £ñ ¸¾´²ð¡¾­/ »ï®»öɧ¾É ¦½À²¾½¡´÷È êó 1, ¡÷´È êó 2 Áì½ ¡È´÷ êó 3 À¯ñ­¡÷´È ꆡ¸´Àºö¾¥¿­¸­À©¡ñ ©Éº¨Âº¡¾©ê¾¤¡¾- ¦¡ô ¦¾¹ù¾¨¡¸¾È ÏÈø ®¾¤¦¾À¹©ªí-ªð¢º¤¡¾-®ÄÒ ©ÀÉ ¢í¾Â»¤»¼-¡ð£õ:  £¸¾´ê¡÷ ¨¾¡¢¾©À¢ó-.  ¡¾-µøÈ¡½Á¥¡¡½¥¾¨À¯ñ-®¾É --ºÉ ¨Å Áì½ µÈÀö ¢©¹È¾¤Ä¡¦º¡¹ì¡ñ ¢º¤§­ô À°‣¾.  ¢¾©£¦ø º-.  ¢¾©¹ºÉ ¤»¼-/»¤»¼-.  »©ñ £º¤¯½À²­ñ ꆡ©ñ ¡ï­Âº¡¾©ê¾¤¡¾­¦ò¡¦¾¢º¤À©ï¡¨ð¤.  ²ÁÒ ´È ®ÀÒ ¢¾í Ã¥¦ò©êÃò -¡¾-¦ô¡¦¾¢º¤À©ñ¡.  ®­ï ¹¾ê¾¤¦ï¤£ô´¢º¤£º®£ô¸ À§­„ ¡¾­¢¾©²ÒÁ´È/ °Éö¯ô¡£º¤©öÁì, £º®£¸ô Áª¡ Á¨¡, ¡¾­¨ô¡¨É¾¨ê†µöÈÀ윺¨Å À¯­ï ªí­.  ²¾¦¾ì¾¸À¯ï­²¾¦¾Ã­¡¾­¦ð©¦º­À§…¤À¯­ï ²¾¦¾êñ 2 ¢º¤À©¡ï À§…¤À»ï©Ã¹ÉÀ©ï¡¥¿ ­¸­ ·¤£É¾¤¹Éº¤, ¯½ì½ Áì½ º­• Š©¨º¤ó æȣ-÷ ì¡ñ ¦½-½ Áì½ ¥©õ ²À𠦩¢º¤¡õ´È ©„¤¡È¾¸, ¡¾­¦¤‣ À¦´ñ ¡¾­¦¡ò ¦¾º¾©Àì¤ï Ã¦È ¡¾­¡Ò¦É¾¤º¾£¾­»¼­, ´ñ­½Â¨®¾¨ê†À¹´¾½¦ô´Á¡È£ö ê†Ä¯¦º­µöÈÀ¢©¹È¾¤Ä¡¦º¡¹ìñ¡, ¦É¾¤ »¤»¼-¡-ò -º-, ¦¾É ¤£¸¾´¦¾´¾©Ã¹É£öí¡¾­¦º­À©¡ï §­ô À°‣¾ Áì½ ¦º­¹ºÉ ¤£¸®, ùêÉ -ô ¡¾-¦ô¡¦¾Á¡ÈÀ©¡ñ ê÷¡¨¾¡, ¦É¾¤£¸¾´À¢¾í Ã¥Ã-¦ò©¦½ÀÏ󲾮콹¸È¾¤¨¤ò §¾¨, À»ñ©Ã¹¯É ½§¾§ö ­À¢í¾Ã¥À«ð¤£¸¾´¦¿£ï­¢º¤¡¾­¦ò¡¦¾ Áì½ º­• Å. 6

ສາໍ ລບັ ກມຸ່ ເດັກທຸ່ ພິການ ຫຼື ຮບັ ຮຊູ້ າູ້ Á´È- À©ñ¡ê†¢¾©¦½´©ï «½²¾® ¹ó÷ ´ñ£¸¾´®¡ô °Èº¤ 꾤 ©É¾-»¾È ¤¡¾¨ ¹ùõ ¦½¹´º¤, À¯­ï À©¡ï ꆪô¡µöÈí¡Èõ´©Éº¨Âº¡¾©ê¦† õ©ê¾¤¡¾­¦¡ò ¦¾. À«¤ð ¥½´ñ»¤ »¼- Áì½ £øÃ-êɺ¤«…­ê†ªô­º¾Ä¦µÈ¡ö ©®ÒÄ©ÀÉ ¢í¾»¼­. À«¤ð ¸È¾¥½À¯ï­À©¡ï ꆴ¾ ¥¾¡£º®£ô¸ê´† ñ «¾­½ 꾤À¦©«½¡©ð ÁªÈ¡îº¾©®ÄÒ ©ÀÉ ¢í¾»¼­À§­„ ¡ï­. À²¾½¦½­˜­ ¡¾­ê†À©ï¡¡õÈ´­š®Ò´Âó º¡¾©Ä©ÀÉ ¢í¾Â»¤»¼- Íõ À¢¾í įÁìɸ¯½ì½º¾©´ó°-ö À­º• ¤´¾¥¾¡ 3 ¦¾À¹©£ó:  ¡¾-ªñ©¦ò-Ã¥¢º¤£º®£ö¸ ²¸¡²ÒÁ´È°øɯö¡£º¤º¾©£ò©¸È¾ À©ñ¡®Ò¦¾´¾©»¼-Ä©É Áì½ Â»¤»¼-¡ð£ö¤®Òùɯ½Â¹¨©¹¨ñ¤ Á¡È²¸¡À¢ô¾ Íó ¸È¾ ²ÒÁ´Èº¾©»Éö¦ò¡ì½º¾¨ªÒ²ò©ªð¡¿¢º¤ìö¡¹÷¾­ê†´ñ£¸¾´®ô¡°Èº¤ µÉ¾-«õ¡ ìñ¤¡¼©¥¾¡¦¤ñ £ö´Áìɸ¡ð²¾¡ñ- ¯úº¨²¸¡À¢ö¾Ã¹É¯¼È ¸µøÈÀ»ºõ -.  ¡¾-ª©ñ ¦ò-Ã¥¢º¤Â»¤»¼- £½-½º¿-¸¨¡¾-»¤»¼- Áì½ £ö®ÀÒ ¢í¾Ã¥Î¾É ꆻﮰ𩧺®¢º¤ªô­ê†´ñªÒ²¸¡À©¡ï Å Áìɸ ¯½ªðÀ¦©®Ò¨º´»ï®Àºô¾À©ï¡ê†´£ó ¸¾´Áª¡ªÈ¾¤¥¾¡ÏøÈÀ¢¾í »¼--¿(À²¾½À¹ñ-¸È¾´ó £¸¾´®ö¡ °ºÈ ¤ ©¾É ­Ã©©É¾­Î‡¤)  ¡¾-ª©ñ ¦ò-Ã¥¢º¤ªö¸À©ñ¡Àº¤ ²¸¡À¢ô¾À¥í¾º¾©´ñ¯½¦ô®¡¾­²¼¤¦…¤©¼¸£õ¡¾­£¾É ¤¹Éº¤À윺¨Å Áì½ ®¾¤êñ¡î´ñ²ô©ªò¡¿ 꾤 ìö®µÈø»¤»¼-¡½êö®Ã¦Èªö¸Àº¤À§„­ ¡¾­À¨¾½À¨š¨ìÓì¼­, ¡¾­«ó¡¥¿Á­¡¡îÀìñ¨À¯ï­°ô­ ¦½êɺ- À»ñ©Ã¹É ®Ò´ó£¸¾´²ðÃ¥µ¾¡»¼-Áì¸É ¡ð¯½ì½ºº¡Â»¤»¼-į.  À¹©°­ö ¢º¤¡¾­¥ñ©ª˜¤¡¾­¦ô¡¦¾Á®®»¼­»È¸´µøÈ ¦¯¯ 쾸 ¡¾­¦ò¡¦¾Á®®»¼­»È¸´Á´­È ²¾¡¦È¸­Î¤‡ ꆦ¿£ñ-¢º¤¡¾-¯½ªò®ñ©¡ö©¹´¾¨¡¾-¦ô¡¦¾, -½Â¨®¾¨¡¾-¦ô¡¦¾À²•ºê¡õ £ô­ Áì½ ©¿ì喝¾È ©¸É ¨¡¾­¦ò¡¦¾§˜­¯½«ô´²¾¡®ñ¤£ñ®. ¡¾-¦ô¡¦¾ Á®®»¼-»¸È ´¨¤ñ À¯ñ-¡¾-¯½ªò®ñ©ª¾´¦ö-ê¦ò ñ-¨¾¸È¾©É¸¨¦ò©êòÀ©ñ¡êì† ©ï «½®¾­ ¦¯¯ 쾸 »¸È ´ ìö¤-¾´ຽຆຌັ ຘຌັ ງາ²ºÉ ´¨¤ï À¯ï­®¾©¡É¾¸ê†¦¿£ñ-Ã-¡¾-¯½ªò®©ñ Á°--½Â¨®¾¨¢º¤ºö¤¡¾-¦½¹½¯½§¾§¾©ê† ¡¼È ¸²-ñ ¡®ñ £ö-²ò¡¾-. ຏໃ າຌຓາກາຌຂຌຶໄ ນບໄ ຄຘບຌຏໃ າຌຓາຂາໄ ຑະຽ຅າ຺ໄ ຽນຌັ ທໃ າງຄັ ຓຌກັ ປຼຌ຅າໍ ຌທຌໜໃ ຄຶ ຍໃ ໍຘຌ຺ ເ຅ຉໃ ໍກາຌປຼຌ ຽຆໃ ຄິ ຓຌັ ຘະ຾ຈຄບບກຌກັ ປຼຌຍາຄ຃ຌ຺ ງຄັ ຍໃ ໍ຋ຌັ ນາໄ ທນຌັ ຉໃ ໍກາຌປຼຌຎາຌເຈເຌກາຌຎະກບຍ຃ໍາ຃ຈິ ຃ໍາຽນຌັ ຌໍາ຃ູ - ບາ຅າຌ ຿ຈງຘະຽຑາະ຾ຓໃ ຌຽທຖາ຃ເູ ນຉໄ ບຍ຃ໍາຊາຓຽປຈັ ເນກໄ າຌປຼຌກາຌຘບຌຂບຄ຃ູ ຾ຖະ ຌກັ ປຼຌຍໃ ໍ຃ໃ ບງຓຍຌັ ງາກາຈ. ຘະຌຌັໄ ຂາໄ ຑະຽ຅າ຺ໄ ຅ໃ ຄຶ ຽຖບກຽບາ຺ ທ຋ິ ຘບຌ຾ຍຍຘາ຋ຈິ ຽຂາ຺ໄ ຓາຆໃ ທງ຾ກແໄ ຂຍຌັ ນາຽຑໃ ບຑຈັ ຋ະຌາ຋ກັ ຘະກາຌປຼຌ - ກາຌຘບຌເນຈໄ ຂຌຶໄ ຽຖໃ ບງໂ ຽຑາະທໃ າກາຌຘບຌ຾ຍຍຘາ຋ຈິ ຌຌັໄ ຌກັ ປຼຌແຈຘໄ າ຋ຈິ ຉທ຺ ຅ຄິ ເຌກາຌຘບຌ຿ຈງຘະຽຑາະ 7

ກາຌຘບຌຽຈກັ ຋ໃ ຓ຃ທາຓຉບໄ ຄກາຌຑຽິ ຘຈຈາໄ ຌຘາງຉາ, ຌກັ ປຼຌ຅ະຓຎະຘຍ຺ ກາຌທໃ າ຃ທຌຘບຌ຾ຍຍເຈ ຽຑາະທ຋ິ ກາຌຘບຌຈໃ ຄັ ກໃ າທ຅ະແຈ຅ໄ າກກາຌແຈຘໄ າ຋ຈິ ຘບຌຉທ຺ ຅ຄິ 2. ຃າໍ ຊາຓທແິ ຅ 1. ຃ູ຅ະຌໍາເຆຽໄ ຋ກັ ຌກິ ກາຌຘບຌ຾ຍຍຘາ຋ຈິ ຾ຌທເຈຽຂາ຺ໄ ເຌກາຌຘບຌຽຈກັ ຋ໃ ຓ຃ທາຓຉບໄ ຄກາຌຑຽິ ຘຈ ຈາໄ ຌ ຘາງຉາ ຽຑໃ ບເນຌໄ ກັ ປຼຌຽຂາ຺ໄ ເ຅ ຾ຖະ ຘາຓາຈຌາໍ ແຎຘບຌຉທ຺ ຅ຄິ ແຈ?ໄ 3. ຅ຈຸ ຎະຘຄ຺ ຂບຄກາຌທແິ ຅ 1. ຽຑໃ ບຌໍາເຆຽໄ ຋ກັ ຌກິ ກາຌຘບຌ຾ຍຍຘາ຋ຈິ ຽຂາ຺ໄ ເຌກາຌຘບຌຽຈກັ ຋ໃ ຓ຃ທາຓຉບໄ ຄກາຌຑຽິ ຘຈ ຈາໄ ຌຘາງຉາ ທຆິ າກາຌຘກຶ ຘາປຼຌປໃ ທຓ ຘາງ຃ູຎະຊຓ຺ ຖະຍຍ຺ 12+2 ຎ 2 2. ຽຑໃ ບເນຌໄ ກັ ປຼຌປູ,ໄ ຽຂາ຺ໄ ເ຅ຽ຋ກັ ຌກິ ກາຌຘບຌ຾ຍຍຘາ຋ຈິ ຾ຖະ ຘາຓາຈຌາໍ ເຆເໄ ຌບະຌາ຃ຈ຺ ແຈ.ໄ 3. ຽຑໃ ບຑຈັ ຋ະຌາກາຌປຼຌ - ກາຌຘບຌຂບຄ຃ູ ຾ຖະ ຌກັ ປຼຌເນຌໄ ຍັ ຓຌໄ ຍັ ຈຂຌຶໄ ຽຖບໄ ງໂ 4. ຘຓ຺ ຓຸຈຊາຌເຌກາຌທແິ ຅ 1. ຃ູແຈຌໄ ໍາເຆຽໄ ຋ກັ ຌກິ ກາຌຘບຌ຾ຍຍຘາ຋ຈິ ຽຂາ຺ໄ ເຌກາຌຘບຌຽຈກັ ຋ໃ ຓ຃ທາຓຉບໄ ຄກາຌຑຽິ ຘຈຈາໄ ຌຘາງຉາ ທຆິ າກາຌຘກຶ ຘາປຼຌປໃ ທຓ ຅ະຆໃ ທງເນຌໄ ກັ ປຼຌຽຂາ຺ໄ ເ຅ງຈ຺ ປຼຌແຈຄໄ າງ ຾ຖະ ແທຂຌຶໄ . 2. ຌກັ ປຼຌເຌກໃ ຸຓຽຎາ຺ໄ ໝາງແຈປໄ ຼຌປູ,ໄ ຽຂາ຺ໄ ເ຅ຽ຋ກັ ຌກິ ກາຌຘບຌ຾ຍຍຘາ຋ຈິ ຘາຓາຈຌໍາແຎເຆເໄ ຌກາຌ ຎະກບຍບາຆຍຂບຄຉຌ຺ ເຌບະຌາ຃ຈ຺ ແຈໄ 3. ຊາໄ ຏຌ຺ ກາຌທແິ ຅ບບກຓາເຌ຾ຄໃຈຂຌຶໄ ນາົ ງຘະ຾ຈຄທໃ າກາຌຌາໍ ເຆທໄ ຋ິ ຘບຌແຈປໄ ຍັ ຏຌ຺ ຈ 5. ຂບຍຽຂຈຂບຄກາຌທແິ ຅ 5.1. ກໃ ຸຓຉທ຺ ດໃ າຄ ຂາໄ ຑະຽ຅າ຺ໄ ແຈກໄ ໍາຌຈ຺ ຽບາ຺ ກໃ ຸຓຽຎາ຺ໄ ໝາງຽຎຌັ ຌກັ ຘກຶ ຘາຘາງ຃ູຎະຊຓ຺ ຖະຍຍ຺ 12+2 ຎ 2 ຅າໍ ຌທຌ 34 ຃ຌ຺ , ງຄິ 19 ຃ຌ຺ ຋ໃ ທ຋ິ ະງາແຖ຃ູນົທຄຌາໍໄ ຋າ 5.2. ຂບຍຽຂຈຈາໄ ຌຽຌບໄ ເຌ ທຆິ າກາຌຘກຶ ຘາປຼຌປໃ ທຓ ຍຈ຺ ຋ 8 ກາຌກໍາຌຈ຺ ຾ຖະ ຆບກປູ຃ໄ ທາຓຉບໄ ຄກາຌຑຽິ ຘຈຂບຄຽຈກັ ຋ໃ ຑກິ າຌ ຈາໄ ຌຘາງຉາ ຖທຓຓ: 1. ຘະຑາຍ຋ໃ ທ຺ ແຎຂບຄຌກັ ປຼຌ຋ໃ ຓຍຌັ ນາ຋າຄຈາໄ ຌຘາງຉາ ຾ຖະ ກາຌຎະຉຍິ ຈັ ຉໍຽຈກັ ຉາຍບຈເຌຽທຖາຓາ ຿ປຄປຼຌເຌ຃ຄັໄ ຋ໍາບຈິ 2. ງຸຈ຋ະຘາຈເຌກາຌຘຈິ ຘບຌຽຈກັ ຉາຍບຈ 5.3. ຂບຍຽຂຈຈາໄ ຌຉທ຺ ຎໃ ຼຌ  ຉທ຺ ຎໃ ຼຌຉຌ຺ໄ : ກຈິ ຅ະກາໍ ກາຌປຼຌ - ກາຌຘບຌ ຋ໃ ຌາໍ ເຆຽໄ ຋ກັ ຌກິ ກາຌຘບຌ຾ຍຍຘາ຋ຈິ ຽຂາ຺ໄ ເຌກາຌຘບຌ ຽຈກັ ຋ໃ ຓ຃ທາຓຉບໄ ຄກາຌຑຽິ ຘຈຈາໄ ຌຘາງຉາ  ຉທ຺ ຎໃ ຼຌຉາຓ: ຃ທາຓຘາຓາຈເຌກາຌປຍັ ປູ,ໄ ຽຂາ຺ໄ ເ຅ຽ຋ກັ ຌກິ ກາຌຘບຌ຾ຍຍຘາ຋ຈິ ຾ຖະ ຃ທາຓຘາຓາຈ ເຌກາຌຌາໍ ແຎເຆຽໄ ຂາ຺ໄ ເຌຆທຈິ ຎະ຅າໍ ທຌັ ຂບຄຌກັ ປຼຌຘາງ຃ຎູ ະຊຓ຺ ຖະຍຍ຺ 12+2 ຎ 2 8

6. ຎະ຿ນງຈ຋ໃ ຃າຈທໃ າ຅ະແຈປໄ ຍັ 1. ຌກັ ປຼຌແຈປໄ ຍັ ກາຌ຅ຈັ ກຈິ ຅ະກາໍ ກາຌປຼຌ - ກາຌຘບຌ຿ຈງຌາໍ ເຆຽໄ ຋ກັ ຌກິ ກາຌຘບຌ຾ຍຍຘາ຋ຈິ ແຈດໄ ໃ າຄ ກຄ຺ ແຎກຄ຺ ຓາ ຾ຖະ ແຈຘໄ າຓາຈຘາ຋ຈິ ກາຌຘບຌແຈໄ 2. ກາຌຌາໍ ເຆຽໄ ຋ກັ ຌກິ ກາຌຘບຌ຾ຍຍຘາ຋ຈິ ຘາຓາຈຽຎຌັ ຾ຌທ຋າຄຘາໍ ຖຍັ ຃ູ ຾ຖະ ຏູປໄ ຼຌ຋ໃ ກໃ ຼທຂບໄ ຄ຋າຄກາຌ ຘກຶ ຘາ຋ໃ ຅ະຌາໍ ແຎເຆຽໄ ຂາ຺ໄ ເຌກາຌປຼຌກາຌຘບຌເຌຖາງທຆິ າບໃ ຌໂແຈ.ໄ 3. ກາຌຌໍາເຆຽໄ ຋ກັ ຌກິ ກາຌຘບຌ຾ຍຍຘາ຋ຈິ ຘາຓາຈຽຎັຌ຾ຌທ຋າຄເຌກາຌປຼຌ ກາຌຘບຌ຿ຈງຽຌຌັໄ ຽບາ຺ ຌກັ ປຼຌຽຎຌັ ຘູຌຖທຓຂບຄກາຌປຼຌ - ກາຌຘບຌ. 7. ຌງິ າຓຘະຽຑາະຘຍັ - ກາຌຘບຌ຾ຍຍຘາ຋ຈິ : ຾ຓໃ ຌທ຋ິ ຘບຌ຋ໃ ຽຌຌັໄ ຏູຽໄ ປຈັ ແຈຽໄ ນຌັ ຘໍາຑຈັ ຾ຖະ ຎະຉຍິ ຈັ ຉທ຺ ຅ຄິ ນົຄັ ແຈຘໄ ຄັ ຽກຈກາຌ ຘາ຋ຈິ ຂບຄ຃ູ - ກາຌ຅ຈັ ກຈິ ຅ະກໍາກາຌປຼຌ - ກາຌຘບຌ: ໝາງຽຊຄິ ປູຍ຾ຍຍ ທ຋ິ ຘບຌ ກາຌຈໍາຽຌຌກາຌຘບຌ ຽ຋ກັ ຌກິ ກາຌຘບຌ຋຃ູເຆຘໄ ບຌຌກັ ປຼຌເຌນບໄ ຄຽຑໃ ບເນຌໄ ກັ ປຼຌຎະຘຍ຺ ຏຌ຺ ຘາໍ ຽຖຈັ ຾ຖະຍຌັ ຖຸຉາຓ຅ຈຸ ຎະຘຄ຺ ຋າທາຄ ແທ ໄ - ກາຌກະກຼຓກາຌຘບຌ: ໝາງຽຊຄິ ກາຌກໍາຌຈ຺ ກຈິ ຅ະກໍາຉໃ າຄໂຂບຄ຃ູກໃ ບຌ຅ະຈໍາຽຌຌກາຌຘບຌ ຽຎຌັ ກາຌ ທາຄ຾ຏຌ ຾ຖະ ກະກຼຓຖໃ ທຄໜາໄ ຽຑໃ ບເນກໄ າຌປຼຌຂບຄຏູປໄ ຼຌຍຌັ ຖຸຉາຓ຅ຈຸ ຎະຘຄ຺ ຋ໃ ທາຄແທໄ ຿ຈງກາຌກໍາ ຌຈ຺ ບຄ຺ ຎະກບຍຉໃ າຄໂ ຂບຄກາຌຘບຌຽຆໃ ຌັ : ທຈັ ຊຸຎະຘຄ຺ , ທ຋ິ ຘບຌ, ຘໃ ກາຌຘບຌ, ທຈັ ຾ຖະ ຎະຽຓຌຏຌ຺ ຾ຖທໄ ຌາໍ ແຎຘາໄ ຄ຾ຏຌກາຌຘບຌ. 9

ຍຈ຺ ຋ໃ 2 ຽບກະຘາຌ ຋ຈິ ຘະຈ ຾ຖະ ຍຈ຺ ທແິ ຅຋ໃ ກໃ ຼທຂບໄ ຄ ເຌກາຌທແິ ຅຃ຄັໄ ຌໄ ຂາໄ ຑະຽ຅າ຺ໄ ແຈຘໄ ກຶ ຘາ຃ຌ຺ໄ ຃ທາໄ ຽບກະຘາຌ, ຋ຈິ ຘະຈ ຾ຖະ ຍຈ຺ ທແິ ຅຋ໃ ກໃ ຼທຂບໄ ຄກຍັ ກາຌຑຈັ ຋ະຌາຽ຋ກັ ຌກິ ກາຌປຼຌ - ກາຌຘບຌ຾ຍຍຘາ຋ຈິ ຽຑໃ ບຌາໍ ເຆຽໄ ຂາ຺ໄ ເຌກາຌຑຈັ ຋ະຌາກາຌປຼຌ - ກາຌຘບຌ ທຆິ າ ກາຌຘກຶ ຘາປຼຌປໃ ທຓ ນທ຺ ຂໍໄ ຽຈກັ ຋ໃ ຓ຃ທາຓຉບໄ ຄກາຌຑຽິ ຘຈຈາໄ ຌຘາງຉາ ຌກັ ຘກຶ ຘາຘາງ຃ູຎະຊຓ຺ ຖະຍຍ຺ 12+2 ຎ 2 ຋ໃ ທ຋ິ ະງາແຖ຃ູນົທຄຌາໍໄ ຋າ ຘກ຺ ປຼຌ 2019 – 2020. ຂາໄ ຑະຽ຅າ຺ໄ ແຈ຃ໄ ຌ຺ໄ ຃ທໄ າຽບກະຘາຌ, ຋ຈິ ຘະຈ ຾ຖະ ຍຈ຺ ທແິ ຅຋ໃ ກໃ ຼທຂບໄ ຄເຌນທ຺ ຂໍຈໄ ໃ ຄັ ຉໃ ແໍ ຎຌ:ໄ 1. ຽບກະຘາຌ຋ໃ ກໃ ຼທຂບໄ ຄ 1.1. ຘະຑາຍ຋ໃ ທ຺ ແຎຂບຄຌກັ ປຼຌ຋ໃ ຓຍຌັ ນາ຋າຄຈາໄ ຌຘາງຉາ ຾ຖະ ກາຌຎະຉຍິ ຈັ ຉໍຽຈກັ ຉາຍບຈເຌຽທຖາຓາ ຿ປຄປຼຌເຌ຃ຄັໄ ຋ໍາບຈິ ກາຌເຆນໄ ົາງ຃ໍາຆຍັ ຽຑໃ ບຑຈັ ຋ະຌາຖະຈຍັ ຃ທາຓ຾ຉກຉໃ າຄ຾ຖະຎະຽຑຈຂບຄ຃ທາຓຑກິ າຌ ຘາງຉາຽຆໃ ຌັ ຘາງຉາຘຌັໄ ຉາຏາຄ ຾ຖະ ຉາຍບຈ. ຾ຉໃ ທໃ າຍາຄກໍຖະຌ຃ທາຓຑກິ າຌ຅ະຽນຌັ ແຈຆໄ ຈັ ຽ຅ຌກທໃ າ. ຍາຄຘຌັ ງາຌຽຉບຌ ຘາຓາຈຘຄັ ຽກຈແຈຍໄ ໃ ງໍ າກ຾ຉໃ ກຽໍ ຎຌັ ແຎແຈທໄ ໃ າຍາຄຍຌັ ນາຍໃ ຘໍ າຓາຈຘຄັ ຽກຈຽນຌັ ແຈ.ໄ ຘໍາຖຍັ ຽຈກັ ຋ໃ ຍໃ ໍຘາຓາຈຓບຄຽນຌັ ຃ູ ຃ທຌຎະຉຍິ ຈັ ຍາຄດໃ າຄຈຄັ ຌ:ໄ - ຽທຖາຽຈກັ ຽຖໃ າ຺ ຌຓໄ າ຿ປຄປຼຌ຃ຄັໄ ຋ໍາບຈິ ຃ທຌຑຍ຺ ຎະກຍັ ຽຈກັ ຾ຖະຏູຎໄ ກ຺ ຃ບຄ຾ຍຍຘໃ ທຌຉທ຺ ເນຽໄ ຈກັ ປູ຅ໄ ກັ ທໃ າ ຋ໃ າຌຽຎຌັ ເຏຈທໄ ງກາຌ຿ບຖຓ຺ ກຍັ ຽຈກັ ບະ຋ຍິ າງຘຄິ ຋ໃ ຋ໃ າຌຽປຈັ ຾ຖະ ເນຽໄ ຈກັ ຋ໃ ແຈ຅ໄ ຍັ ຉບໄ ຄ຋ໃ າຌ. - ຽຌາະຌາໍ ຽຈກັ ຋ໃ ດໃ ູເຌນບໄ ຄປຼຌຆໃ ທງບະ຋ໃ ຍາງເນຑໄ ທກຽຂາ຺ ຆາຍກຼທກຍັ ຃ທາຓງຸຄໄ ງາກຂບຄຽຈກັ ຋ໃ ຍໃ ໍຽນຌັ ປຸ ຄເນຑໄ ທກຽຂາ຺ ປູທໄ ໃ າຽຈກັ ຏູຌໄ ຓໄ າ຿ປຄປຼຌຽໝບຌກຍັ ຋ຸກໂ຃ຌ຺ ຾ຖະ ຘາຓາຈຽປຈັ ແຈນໄ ົາງດໃ າຄ຿ຈງເຆກໄ າຌ ຖຍູ ຃າໍໄ ຾ຖະ ຈຓ຺ ກໃ ຌິ . ຽຌາະຌາໍ ທໃ າຽຈກັ ບາຈຉບໄ ຄກາຌ຃ທາຓຆໃ ທງຽນບົ ເຌຍາຄກຈິ ຅ະກາໍ ຑຽິ ຘຈ຾ຉໃ ຑທກຽຂາ຺ ກຘໍ າຓາຈປຼຌ຅າກກຌັ ແຈ.ໄ - ຽຌາະຌໍາເນຽໄ ຈກັ ປູ຅ໄ ກັ ຽຑບຌປໃ ທຓນບໄ ຄ. ຊາໄ ຽຈກັ ຍໃ ໍຘາຓາຈຓໃ ບຄຽນຌັ ໝໃ ຃ູ ທຌຍບກຆໃ ຂບຄຽຈກັ ຍາຄ຃ຌ຺ ເນໄ ຖາທຒຄັ . ຎໃ ບງເນຽໄ ຈກັ ແຈຽໄ ທາ຺ໄ ຖຓ຺ ກຌັ ຅ຌ຺ ກທໃ າຽຈກັ ຅ະຘາຓາຈ຅ໃ ຘຼຄ ຾ຖະ ຆໃ ກຌັ ເນຽໄ ຈກັ ແຈຖໄ ູຍ຃ໍາໄ ຾ຖະ ຍບກຆໃ ຏູບໄ ໃ ຌໂບກຽຑໃ ບເນຽໄ ຈກ຋ໃ ຓຍຌັ ນາກາຌຓບຄຽນຌັ ປູກໄ ຌັ ຓຈ຺ ຋ຸກ຃ຌ຺ . - ຽຈກັ ຋ໃ ຓຍຌັ ນາກາຌຓບຄຽນຌັ ຍໃ ໍຘາຓາຈປູ຅ໄ ກັ ທໃ າ຾ຓໃ ຌເຏດໃ ູເກຉໄ ຌ຺ ຽຂາ຺ໄ ຍໃ ໍປູທໄ ໃ າແຈຑໄ ຍ຺ ກຍັ ເຏ. ຽທຖາ຋ໃ າຌດໃ ູ ກຍັ ຽຈກັ ຋ໃ ຓບຄຍໃ ຽໍ ນຌັ ຃ທຌຽທາ຺ໄ ກຍັ ຽຈກັ ຽຈກັ ຅ະປູ຅ໄ ກັ ທໃ າ຋ໃ າຌດໃ ູກຍັ ຽຂາ຺ . ຃ທຌຍບກຌກັ ປຼຌເຌນບໄ ຄເນໄ ຽປຈັ ເຌນກົັ ຘະຌະຈຼທກຍັ ຃ູ. - ຂຼຌຉທ຺ ເນງໃ ເຘໃ ກະຈາຌ ຘບຌເນຌໄ ກັ ປຼຌຂຼຌກະຈາຌ຾ຍຍຈຼທກຍັ ຋ໃ າຌຽປຈັ - ຽຈກັ ຾ຉໃ ຖະ຃ຌ຺ ຋ໃ ຓຍຌັ ນາກາຌຓບຄຽນຌັ ຓ຃ທາຓຉບໄ ຄກາຌຏູຆໄ ໃ ທງບໃ າຌຽຑບປຼຌບໃ າຌ. ຏູຆໄ ໃ ທງບໃ າຌບາຈ ຽຎຌັ ຽຑບຌເຌນບໄ ຄຈຼທກຌັ ນົ ຌກັ ປຼຌ຋ໃ ດໃ ູນບໄ ຄເນງໃ ກທໃ າ. - ຽຈກັ ຋ໃ ຓກາຌຓບຄຽນຌັ ຽນົກັ ຌບໄ ງບາຈຘາຓາຈປຼຌບໃ າຌ຾ຖະຂຼຌແຈຽໄ ໝບຌກຍັ ຽຈກັ ຋ໃ ທ຺ ແຎເຌນບໄ ຄ. ຃ທາຌຘບຌຽຈກັ ເນປໄ ູຂໄ ຼຌຉທ຺ ໜຄັ ຘ ຾ຖະ ຉທ຺ ຽຖກກໃ ບຌ. ຋ໃ າຌຘາຓາຈຘບຌເນຽໄ ຈກັ ຂຼຌຈທໄ ງຘໍຂາທເຘໃ ກະຈາຌຌບໄ ງຉຈິ ຽຘຌັໄ ຽຘບກເຘໃ ກະຈາຌຽຑໃ ບເນຽໄ ຈກັ ຘາຓາຈຖຍູ ຃ໍາໄ ຾ຖະເຆຓໄ ຌັ ຽຎຌັ ຽຘຌັໄ ຌາໍ ເຌຽທຖາຂຼຌ. 10

- ຃ທຌເຆໜໄ າໄ ກາກ຋ໃ ຽຎຌັ ຎໃ ບຄ (ຽ຃ໃ ບຄຘະຽຑາະຽຈກັ ຘາງຉາຍໃ ໍ຅ບຓ) ຽຑບເນຽໄ ຈກັ ຘາຓາຈຉຈິ ຉາຓ຾ຊທ຾ຖະ ຉບຌ຋ໃ ຑທຓບໃ າຌ. 1.1. ຘຌັ ງາຌຽຉບຌ຋ໃ ຍຄ຺ ຍບກທໃ າຽຈກັ ຓຍຌັ ນາຘາງຉາ. - ຉທ຺ ຆຍິໄ ບກ຋າຄກາງະຑາຍ: ບາຈຓຉາ຾ຈຄ ຘະຽກຈັ ຍຌ຺ ຽຎບກຉາດໃ ູຖະນທໃ າຄຂຌ຺ ຉາ ຓຂຉໄ າ ນົ ຉາຍທຓ ຉາຎຼກ ນົ ຌາໍ ໄ ໝບຄ ຉາບຼຄ ຉາຌບໄ ງຉາເນງໃ ໝຄັ ຉາຽກຌ ຾ຖະ ຋ໃ ຼທ຾ນຄໄ . - ຌກັ ປຼຌຘຉາ ນົ ເຌ຃ະຌະຽປຈັ ທຼກ. - ຌກັ ປຼຌຘຉາເຌ຃ະຌະຽປຈັ ທຼກ຋ໃ ຉບໄ ຄເຆຘໄ າງຉາດໃ ູເກ.ໄ - ຌກັ ປຼບຈັ ນົ ຍຄັ ຉາຽຍບໄ ຄໝໃ ຄຶ ຽທຖາ ບຼຄນທ຺ ນົ ຈຌັ ນທ຺ ແຎ຋າຄໝາໄ . - ຑຈຶ ຉກິ ກໍາຍຌ຺ ເຍໝາໄ ຏຈິ ຎກ຺ ກະຉ:ິ ຌກັ ປຼຌນໃ ົຉາຽຖໃ ບງໂ ກະຑຍິ ຉາຽຖບໄ ງໂ ຋ໍາໝາໄ ນທິໄ ຃ທິໄ ຂະນຌທຈ ນຖ ຓກາຌຑຼໄ ຌຂບຄເຍໝາໄ ຽທຖາບໃ າຌ. - ຍໃ ໍຘາຓາຈທາຄ ນົ ຽກຍັ ທຈັ ຊຸຌບໄ ງໂແຈ.ໄ - ຃ທາຓປູຘໄ ກຶ ຘາໍ ຏຈັ ນົ ຍຌັ ນານງຸຄໄ ງາກຂະໝາຈຽຍາ຺ : ຌກັ ປຼກຌບາຈ຅ະຘະ຾ຈຄ຃ທາຓປູຘໄ ກຶ - ຾ຍຍຍໃ ໍຎ຺ກກະຉຽິ ຑໃ ບຶ ຽຎຈ຾ຘຄຘະນທໃ າຄຈທໄ ງກາຌບຈັ ຉາ ນົ ນໃ ົຉາ. ຌກັ ປງຌບາຈຓຍຌັ ນານງຸ ຄໄ ງາກເຌ ກາຌຽຍໃ ຄິ ຾ຘຄຓທ຺ ນົ ຍໃ ໍຘາຓາຈຓບຄຽນຌັ ຽຓໃ ບຶ ຓ຃ທາຓຓຈ. - ຓຍຌັ ນາເຌກາຌບໃ າຌ: ຓ຃ທາຓນງຸຄໄ ງາກຏຈິ ຎກ຺ ກະຉເິ ຌກາຌບໃ າຌ ນົ ຽທຖາຽປຈັ ທຼກ຋ປຼກປບໄ ຄເນຽໄ ບາ຺ ຎຓໄ ນົ ທຈັ ຊຸຽຂາ຺ໄ ເກຉໄ າ. ຾ຉໃ ທໃ າຌກັ ປຼຌບາຈຽປຈັ ແຈຈໄ ຅າກ຃າໍ ຽຌາະຌາໍ ນົ ກຈິ ຅ະກາໍ ຎາກຽຎໃ າ຺ . - ຌກັ ປຼຌບາຈຓ຃ທາຓນງຸຄໄ ງາກກຍັ ກາຌຂຼຌ຃: ກາຌຂງຌຍໃ ຊໍ ກຍໃ ບຌ. - ກາຌຓຍຌັ ນາເຌກາຌຽຍໃ ຄິ ເກບໄ າຈຽຎຌັ ຏຌ຺ ເນຌໄ ກັ ປຼຌນົກໜຽຈຌນົຌິໄ ນົ ນົກຖຼໄ ຄກຈິ ຅ະກາໍ ຋ຽຎັຌຽ຃ໃ ບຄ ຅ກັ ຋ຄັ ໝຈ຺ . ຽຈກັ ຎະຽຑຈຌບໄ າຈຓກັ ກາຌບໃ າຌ ນົ ກຈິ ຅ະກາໍ ຈາໄ ຌທຆິ າກາຌ. 1.2 ຘາຽນຈຂບຄຍຌັ ນາກາຌຘູຌຽຘງຘາງຉາ ຘາຽນຈ຋ໃ ທ຺ ແຎຓຈໃ ຄັ ຌ:ໄ - ຑະງາຈຆຓຽຆບໄ ຋ຉຈິ ຿ຈງ຾ຓໃ ຖະນທໃ າຄຊຑາ 3 ຽຊໃ ຄິ 4 ຽຈບຌ຋າໍ ບຈິ . - ຑະງາຈຆຓຽຆບໄ ຋ຉຈິ ຿ຈງຽຈກັ ຽຆໃ ຌັ ຑະງາຈໝາກ຾ຈຄ ນຓາກຘຸກນຓາກແຘ - ກາຌຂາຈຘາຌບານາຌຂບຄ຾ຓໃ ນົ ຉບຌຽຎຌັ ຽຈກັ ( ກາຌກຌິ ນຓາກແຓຘໄ ຂຼທ ຘຽນົບໄ ຄ ຾ຖະ ຏກັ ຆະຌຈິ ຉໃ າຄໂ຅ະຆໃ ທງຎບໄ ຄກຌັ ຉາ). - ກາຌຆຓຽຆບໄ ຉາ. - ກາຌຍາຈຽ຅ຍັ ຉາ. - ຽຌບໄ ຄບກເຌຘະໝບຄ຋ກະ຋ຍ຺ ຎະຘາຈຉາ. - ກາຌກະ຋ຍ຺ ຂບຄຘະໝບຄ. - ກາຌຍບຈງບໄ ຌຂາຈທຉິ າຓຌິ ຽບເຌບານາຌ຋ປຍັ ຎະ຋າຌ (xerophtalmaia). - ກາຌຍບຈ຋າຄຌາໍໄ ຋ໃ ຓຘາຽນຈຓາ຅າກກາຌບາຍຌາໍໄ ຋ໃ ຓຽຆບໄ ຑະງາຈ. 11

1.3 ງຸຈ຋ະຘາຈກາຌຘຈິ ຘບຌ - ຂຼຌ຿ຉເນງໃ ເຘໃ ກະຈາຌ ນົ ເຆຽໄ ຃ໃ ບຶ ຄຎະ຅ກັ ຉາ. ກາຌເຆຘໄ ໍຘຂຼຌກໃ ໍຘາຓາຈເຆແໄ ຈ.ໄ ຎບຈເນຽໄ ຈກັ ນງຍັ ຽຂາ຺ ເກກໄ ະຈາຌນຖບຸຎະກບຌກາຌຘຈິ ຘບຌຽຑໃ ບຶ ເນຑໄ ທກຽຂາ຺ ຽນຌັ ແຈຄໄ ໃາງ. - ບໃ າຌ຾ປຄໂ ຘໃ ຄິ ຋ໃ ຂຼຌເຘໃ ກະຈາຌ - ກະກຼໄ ຓບຸຎະກບຌກາຌຘບຌ຋ຽຈກັ ຘາຓາຈບໃ າຌຄໃ າງຂຌໄ ຽຆໃ ຌັ : ບຸຎະກບຌຘໃ ຄິ ຑຓິ ຂະໜາຈເນງໃ / ກທໄ າຄ. ຌກັ ປຼຌຏູບໄ ໃ ຌໂຘາຓາຈຆໃ ທງຽນົບເຌກາຌກະກຼໄ ຓຘໃ ຄິ ຽນົາ຺ໄ ຌໄ ນົ ທໃ າຽຂາ຺ ບາຈ຅ະຽປຈັ ຿ຒ຿ຉ຿ກຎຂໄ ະນງາງ ປູຍເນງໃ ຂຌໄ ນົ ຑຓິ ເຘໃ ຉທ຺ ຑຓິ ຂະໜາຈເນງໃ ຅າກ຃ບຓຑທິ ຽຉ. - ຘໃ ຄິ ຈໃ ຄັ ກໃ າທ຅ະຘາຓາຈຆໃ ທງເຌກາຌບໃ າຌຂບຄຌກັ ປຼຌ຋ໃ ຓຍຌັ ນາ຋າຄຈາໄ ຌຘາງຉາ. - ຌກັ ປຼຌຍາຄ຃ຌ຺ ບາຈຓຍຌັ ນາເຌກາຌຽຍໃ ຄິ ຾ຊທຎຓໄ ຂຼຌຽຂາ຺ ຃ທຌແຈປໄ ຍັ ຎຓໄ ຂຼຌ຋ໃ ຓຽຘຌັໄ ຾ຊທໜາ. - ຽຈກັ ຍາຄ຃ຌ຺ ແຈປໄ ຍັ ຏຌ຺ ຎະ຿ນງຈ຅າກກາຌເຆຽໄ ຃ໃ ບຄຂະນງາງເຌກາຌບໃ າຌ. - ຆຸກງູຽໄ ຈກັ ເນເໄ ຆແໄ ຓຆໄ ໄ ນົ ເຆຌໄ ທໄ ຆຽໄ ທຖາບໃ າຌ. ຎກ຺ ຎຈິ ຘໃ ທຌ຋ໃ ຍໃ ໍແຈບໄ ໃ າຌ຅ໃ ຄ຺ ແທ຾ຈໃ ຘໃ ທຌ຋ໃ ຑທຓບໃ າຌ. - ເນເໄ ຆກໄ ະຈາຌຉຄັໄ ຎຓໄ ຽຑໃ ບຶ ຎບໄ ຄກຌັ ກາຌຘະ຋ບໄ ຌ຾ຘຄ. - ຽຈກັ ຋ຓຍຌັ ນາຘາງຉາ( ຍໃ ໍຽນຌັ ປໃຸ ຄຈ ) ຅າໍ ຽຎັຌຉບໄ ຄປງຌ຿ຈງຏໃ າຌກາຌຘໍາຏຈັ ຾ຖະກາຌຒຄັ ແຎ຅ຍັ ຃ໃ ູກຍັ ຽຈກັ ຋ໃ ຘາງຉາຈຏູ຋ໄ ໃ ຘາຓາຈຆໃ ທງຽນບົໄ ເຌກາຌ຅ຈັ ຉຄັໄ ກາຌປຼຌປູ ໄ ຽຑໃ ບຶ ຋຅ຈັ ຃ໃ ູກຌັ ບາຈຘາຓາຈຆໃ ທງນາໝາໄ ຎຓໄ ຋ຊກຉບໄ ຄ ຖຓໄ ຃ຌ຃າໍ ຽຌາະຌາໍ ຂບຄ຃ູ຾ຖະບໃ ຌຶ ໂ. - ເຆ຃ໄ ໍາຽທາ຺ໄ ຆຓ຺ ຽຆງ ນົ ຾ຉະຽຍາ຺ ໂຽຑໃ ບຶ ເນກໄ າໍ ຖຄັ ເ຅ຽຈກັ . - ເຆຆໄ ໃ ຂບຄຌກັ ປຼຌເຌຖະນທໃ າຄຓກາຌຘຌ຺ ຋ະຌາຽຑໃ ບຶ ເນຽໄ ຈກັ ປູທໄ ໃ າເຏຑທຓຽທາ຺ໄ ດໃ ູ. - ຃ທຌຓຖູກ຃ຈິ ( Abacus) ແທເໄ ນຽໄ ຈກັ ເຌຆໃ ທ຺ ຿ຓຄປຼຌ຃ະຌຈິ ຘາຈ. - ຘາຓາຈບຈັ ຽ຋ຍັ ຍຌັ ຈາຍຈ຺ ປຼຌ຋ໃ ຘບຌເຘໃ ກະ຾ຆຈັ ຘໃ ໍາຖຍັ ປຼຌ຃ຌຽທຖາດໃ ູຍາໄ ຌ ນົ ຽຎຌັ ກາຌ຋ຍ຺ ຋ທຌ ຍຈ຺ ປຼຌ຃ຌກ ຌກັ ປຼຌ຋ໃ ຓຎະຘຍ຺ ກາຌນງຸຄໄ ງາກເຌກາຌປຼຌກໃ ໍຘາຓາຈຘະໜບຄຂໍາໄ ຓູຌ຋າຄຽ຋ຍັ ຒຄັ ຘຼຄ. ຎຓໄ ຂຼຌ຋ໃ ບຈັ ເຘໃ ຽ຋ຍັ ຍາຄ຃ຄັໄ ກໃ ຓໍ ດໃ ູເຌນບໄ ຄຘະໝຸຈ. 2 ງຸຈ຋ະຘາຈເຌກາຌຘຈິ ຘບຌຽຈກັ ຉາຍບຈ - ຽຈກັ ຉາຍບຈຍໃ ໍຘາຓາຈຓບຄຽນຌັ ນົ ຽນຌັ ແຈໜໄ ບໄ ງ຋ໃ ຘຸຈ ຑທກຽຂາ຺ ຘາຓາຈປຸ ຾ໄ ຘຄ ນົ ຃ທາຓ ຓຈຽ຋ໃ າ຺ ຌຌັໄ . ຂຽໍໄ ຌາະຌາໍ ຂາໄ ຄຽ຋ຄິ ຘາຓາຈຌາໍ ເຆແໄ ຈຽໄ ນຓບກຌັ ກຍັ ຘໃ ຄິ ຽນາົ຺ໄ ຌ.ໄ ຾ຉໃ ງຄັ ຓຘໃ ຄິ ບໃ ຌບກ຋ໃ ຃ທຌຑ຅ິ າຖະຌາ. - ຽຈກັ ຉາຍບຈ຃ທຌປຼຌບກັ ຘບຌຒູ ( Braille ) . ຌຽໄ ຎຌັ ກາຌເນຑໄ ານະຌະຂບຄກາຌບໃ າຌ຾ຖະຂຼຌ. - ບກັ ຘບຌຒູຘາຓາຈຏະຖຈິ ແຈ຿ໄ ຈງກຄ຺ ເຘໃ ຽ຃ໃ ບຄຑຓິ ບກັ ຘບຌຒູ. ບກັ ຘບຌຒູງຄັ ຘາຓາຈຏະຖຈິ ແຈ຅ໄ າກຽ຃ໃ ບຄ ຃ບຓຑທິ ຽຉ຾ຖະຑຓິ ບບກຓາຈທໄ ງຽ຃ໃ ບຄຑຓິ ບກັ ຘບຌຒູ. ຽຓໃ ບຶ ຽຈກັ ຘາຓາຈເຆບໄ ກັ ຘບຌຒູ ຽຈກັ ຅ະຘາຓາຈ ປຼຌ຃ຼຄ຃ໃແູ ຎກຍັ ຽຈກັ ຉາຈແຈ.ໄ ເຌກຖໍ ະຌ຃ຉູ ບໄ ຄປຼຌປູບໄ ກັ ຘບຌຒູຈຼທກຌັ . - ຑາຍຌຌູ ຘາຓຘຈ຾ຉຓໄ ເຘໃ ຽ຅ງໄ ບກັ ຘບຌຒແູ ຈ຿ໄ ຈງເຆ຾ໄ ຏໃ ຌປບຄຑຽິ ຘຈ຾ຖະຽຂຓັ ຘະແຉຖຈັ - ຏະຖຈິ ຑາຍນຸົຍ຿ຌຌ຋ໃ ຘາຓາຈຘໃ ໍາຏຈັ ແຈຑໄ າຍເຌຖກັ ຘະຌະຈຼທຌງໄ ຄັ ຘາຓາຈຏະຖຈິ ແຈຈໄ ທໄ ງກາຌຌໍາເຆໄ ທຈັ ຊຸ຋ບໄ ຄຊໃ ຌິ ຽຆໃ ຌັ ຽຆບຶ ກ ຆາງ ແຓ ໄ ຾ຖະ ຾ກໃ ຌຑຈ. ຃ູຘາຓາຈຖໍາຈຍັ ຈຍັ ກາຌຆໃ ທງຽນົບໄ ຂບຄຽຈກັ ຉາຈເຌ ກາຌຏະຖຈິ ຘໃ ກາຌຘບຌ.ຘໃ ກາຌຘບຌຽນາົ຺ໄ ຌງໄ ຄັ ຘາຓາຈຆໃ ທງຽຈກັ ບໃ ຌໂຌາໍ ບກ - ຽຆໃ ຌັ ຈຼທກຍັ ຖກູ ຃ຈິ ຓຌັ ຆໃ ທງຽຈກັ ຋ຸກ຃ຌ຺ ເຌກາຌປຼຌ຃ະຌຈິ ຘາຈ. 12

- ຽຈກັ ຉາຍບຈ຅າໍ ຽຎຌັ ຉບໄ ຄປຼຌກາຌຽ຃ໃ ບຌ຋ຈິ ຋າຄຂບຄປໃ າຄກາງ຾ຖະກາຌຽ຃ໃ ບຌງາໄ ງ຾ຍຍໜຌັໄ ເ຅. - ກຈິ ຅ະກໍາກາງະຑາຍ຾ຖະກາຌນົຌໄ ຽກຓຽຎັຌກໃ ຸຓ຅ະຘະນຌບຄກາຌຎະຉຍິ ຈັ ຉທ຺ ຅ຄິ ຋ໃ ຈ.຋ໍາບຈິ ຽຈກັ ຅ະ ຉບໄ ຄກາຌຽ຃ໃ ບຌ຋ໃ ຿ຈງຏໃ າຌກຈິ ຅ະກາໍ ຽຑໃ ບຶ ເນຽໄ ຂາ຺ໄ ເ຅ຘໃ ຄິ ຋ໃ ຉບໄ ຄຽປຈັ . ຃຃ູ ທຌຓ຋ໃ າ຋າຄ຋ໃ ຊກຉບໄ ຄ. - ຽຈກັ ຉາຍບຈ຃ທຌແຈປໄ ຍັ ກາຌຘໃ ຄ຺ ຽຘຓເຌກາຌງໃ າຄ຋ໃ ຽຎຌັ ຽບກະຖາຈຑາງເຌ຿ປຄປຼຌ຿ຈງເຆແໄ ຓຽໄ ຋າ຺ໄ . - ແຓຽໄ ຋າ຺ໄ ຃ທຌຓ຃ທາຓງາທ຅າກຑຌໄ ແຎນາຽ຃ໃ ຄິ ກາຄຖະນທໃ າຄ຾ຂຌຘບກກຍັ ຾ບທ. ແຓຽໄ ຋າ຺ໄ ຋ໃ ຘຌັໄ ຽກຌແຎ຅ະ ຽປຈັ ເນຏໄ ູເໄ ຆກໄ ໃ ຄ຺ ນຖຄັ ຽທຖາງໃ າຄ. ຍໃ ໍ຃ທຌງາໄ ງຘໃ ຄິ ກຈຂທໄ າຄຉະນົບຈຽທຖາເຌຽຓໃ ບຶ ຽຈກັ ຑທຓຽຐກິ ຽຑໃ ບຶ ຽ຃ໃ ບຌ ຋ໃ ບບໄ ຓຓຌັ ບາຈ຅ະຓກາຌຉໃ ໍາ຾ຖະຖຓ຺ໄ ຍໃ ໍ຃ທຌແຎນງຸຄໄ ນໃ າຄຽນຌັ ຓຌັ ຽກຈຂຌໄ ຃຾ຌທຌຌັໄ . - ຋ກັ ຘະເຌກາຌຈາໍ ຖຄ຺ ຆທຈິ ຎະ຅າໍ ທຌັ ຽຆໃ ຌັ : ກາຌ຾ຉໃ ຄກຌິ ຽຎຌັ ຘໃ ຄິ ຋ໃ ຽປຈັ ເນ຃ໄ ຌ຺ ຉາຍບຈນງຸຄໄ ງາກຽຎຌັ ຑຽິ ຘຈ. ຽຊໃ ຄິ ດໃ າຄເຈກໃ ໍຉາຓ ຽຈກັ ກໃ ໍ຅າໍ ຽຎຌັ ຉບໄ ຄປຼຌປູ຋ໄ ກັ ຘະຽນົາ຺ໄ ຌຽໄ ຎັຌຂຌັໄ ຉບຌ.ຽຖຓ຅າກກຈິ ຅ະກໍາ຋ໃ ຓ຃ທາຓ ຘໃ ຼຄຉໃ ໍາກໃ ບຌ຋ໃ ຅ະກາໄ ທແຎຘໃ ູກຈິ ຅ະກາໍ ຋ໃ ຓ຃ທາຓຘໃ ຼຄ຅າກກາຌຊກແຒແໝ.ໄ - ຽຓໃ ບຶ ຋ໃ າຌແຈຂໄ ໍຘໄ ຄັ ຽກຈຉໃ າຄໂ຾ຖທໄ ກາຌຎັຍ຾ຖະງຸ ຈ຋ະຘາຈນົາງດໃ າຄ຅ະຘາຓາຈເນ຃ໄ ທາຓຘະຈທກເຌ ກາຌປງຌປູຂໄ ບຄຽຈກັ ຋ຄັ ໝຈ຺ ເຌນບໄ ຄ. ຿ຈງຓກາຌຑ຅ິ າຖະຌາຽຊໃ ິຄທ຋ິ ຋ໃ ຅ະຘາຓາຈນຸົຈຏໃ ບຌບຸ ຎະຘກັ ກຈຂທໄ າຄກາຌປຼຌປູຎໄ ະຘຍ຺ ກາຌຂບຄຽຈກັ ຉາຍບຈ ຋ໃ າຌຘາຓາຈຎຍັ ຎຸ ຄກາຌຘຈິ ຘບຌຽຈກັ ຋ຸກ຃ຌ຺ ຂບຄ ຋ໃ າຌ. 2. ຋ຈິ ຘະຈ຋ໃ ກໃ ຼທຂບໄ ຄ 2.1. ຃ທາຓໝາງຂບຄທ຋ິ ກາຌຘບຌ຾ຍຍຘາ຋ຈິ ກາຌຘບຌ຾ຍຍຘາ຋ຈິ ຽຎັຌທ຋ິ ຋ໃ ຽປຈັ ເນຏໄ ູປໄ ຼຌ ແຈປໄ ຍັ ຎະຘຍ຺ ກາຌ຋ໃ ເກ຃ໄ ຼຄກຍັ ຎະຘຍ຺ ກາຌ຿ຈງກຄ຺ ຽຎັຌ ກາຌຘບຌ຋ໃ ຏູຘໄ ບຌກາຌຘະ຾ຈຄ ຘໃ ຄິ ຉໃ າຄໂເນຏໄ ູປໄ ຼຌຽຍໃ ຄິ ນົ ຏູປໄ ຼຌຓ຿ບກາຈແຈຎໄ ະຉຍິ ຈັ ຈທໄ ງຉຌ຺ ຽບຄຽປຈັ ເນກໄ າຌ ປຼຌປູຍໄ ຌັ ຖຸ຅ຈຸ ຎະຘຄ຺ ແຈຄໄ ໃາງ ຽຑາະທໃ າຏູປໄ ຼຌແຈຘໄ ຄັ ຽກຈຽນຌັ ຈທໄ ງຉາຂບຄຉຌ຺ ຽບຄ ແຈຽໄ ນຌັ ຂຌັໄ ຉບຌກາຌຎະຉຍິ ຈັ ຉທ຺ ຅ຄິ . ກາຌຘາ຋ຈິ ຽຎັຌກາຌຘະ຾ຈຄເນຽໄ ຍໃ ຄິ ກາຌຖບຄຎະຉຍິ ຈັ ນົ ຾ຓໃ ຌກາຌຎະຉຍິ ຈັ ກາຌ຅ຈັ ກໃ ຸຓຏູປໄ ຼຌຍໃ ໍນົາງ ຽກຌແຎ ຽຊິຄດໃ າຄເຈກໍຉາຓກາຌ຅ຈັ ກໃ ຸຓຏູປໄ ຼຌ຾ຓໃ ຌຂຶຌໄ ດໃ ູກຍັ ຅ຈຸ ຎະຘ຺ຄຂບຄກາຌຘບຌ ທ຋ິ ກາຌຘບຌຘາ຋ຈິ ຘະຊາຌ຋ໃ ນົ ບຸຎະກບຌ຋ໃ ຅ະເຆຎໄ ະກບຍກາຌຘາ຋ຈິ . ຘຖຑິ ບຌ ແທຘຸທຌັ (2547:35) ແຈຘໄ ະນຸຍົ ທໃ າ: ຖກັ ຘະຌະຂບຄກາຌຘບຌ຾ຍຍຘາ຋ຈິ ຋ໃ ຽຎຌັ ຖກັ ຘະຌະກາຌ ຘາ຋ຈິ ແທຈໄ ໃ ຄັ ຌ:ໄ ຋ໍາບຈິ ຍບກເນຽໄ ຈກັ ປູທໄ ໃ າ຅ະຽປຈັ ນງຄັ ຆ຾ໄ ຅ຄເນຽໄ ຈກັ ແຈຽໄ ນຌັ ຃ທາຓຘໍາ຃ຌັ ຽຑໃ ບຈຄຶ ຈູຈ຃ທາຓຘຌ຺ ເ຅ ຾ຖະ ກະຉຸຌໄ ເນຽໄ ນຌັ ທໃ າ ຘໃ ຄິ ຌຌັໄ ຓ຃ທາຓ຅ໍາຽຎຌັ ຘໍາຖຍັ ຉຌ຺ ຽບຄ຾ຌທເຈ ຅າກຌຌັໄ ຅ໃ ຄິ ຘາ຋ຈິ ເນຽໄ ຈກັ ຽຍໃ ຄິ ຉຄັໄ ຾ຉໃ ຉຌ຺ໄ ຅ຌ຺ ຅ຍ຺ ຽຑໃ ບເນຽໄ ຈກັ ຅ຈັ ຖະຍຍ຺ ຘໃ ຄິ ຋ໃ ຅ະປຼຌຽຎຌັ ຽຖໃ ບຄຖາທຽຓໃ ບຘາ຋ຈິ ຅ຍ຺ ບະ຋ຍິ າງເນຽໄ ຂາ຺ໄ ເ຅ຽຊຄິ ຃ທາຓຘໍາຑຌັ ຘະນທໃ າຄ ຘໃ ຄິ ຉໃ າຄໂ ຽຌຌັໄ ຘໃ ຄິ ຋ໃ ຘາໍ ຃ຌັ ຾ຖະ ຘໃ ຄິ ຋ໃ ຉບໄ ຄກາຌເນຘໄ ຄັ ຽກຈ. ເນຽໄ ຈກັ ແຈຓໄ ຿ບກາຈແຈຽໄ ຐກິ ຎະຉຍິ ຈັ ຋ຌັ ຋ນົຄັ ຅າກກາຌຘາ຋ຈິ ຘໃ ຄິ ຋ໃ ຅ະຉບໄ ຄ຃ໍາຌຄຶ ຽຊຄິ ຃ກາຌຎະຉຍິ ຈັ ຃ຌ ຾ຖະ ກາຌເນກໄ າໍ ຖຄັ ເ຅ຊາໄ ບຸ ຎະກບຌຍໃ ໍຑຼຄຑໍ຃ເນຘໄ າ຋ຈິ ຽຎຌັ ກໃ ຸຓຌບໄ ງ ຽຑໃ ບເນຽໄ ຈກັ ຋ຸກ຃ຌ຺ ແຈຓໄ ຿ບກາຈແຈຽໄ ຐກິ ຎະຉິຍຈັ ຾ຖະ ຃ູຓ຿ບກາຈເນກໄ ໍາຖັຄເ຅ຌກັ ປຼຌແຈດໄ ໃ າຄ຋ໃ ຺ທຽຊິຄກາຌຽຐິກ຋ັກຘະແຈຏໄ ຺ຌຈຊາໄ ຌກັ ປຼຌດໃ ູເຌ ຘະຊາຌ຋ໃ ກະຉຖຖຌ຺ໄ ຊາໄ ນາກຽນຌັ ຌກັ ປຼຌຎະຉຍິ ຈັ ກາຌຘາ຋ຈິ ຍໃ ໍຊກເຌຽທຖາ຋ໃ ຽຐກິ ດໃ ູຌຌັໄ ເນຎໄ ະຉຍິ ຈັ ກາຌຘາ຋ຈິ 13

຃ຌເໝໃ ຍໃ ເໍ ນຽໄ ປຈັ ຾ຉໃ ຘະຽຑາະ຃ຌ຺ ຋ໃ ຽປຈັ ຏຈິ ຽ຋ໃ າ຺ ຌຌັໄ ຽຑາະ຅ະຽປຈັ ເນຽໄ ຈກັ ຓຎບຓຈບໄ ງ຃ຈິ ທໃ າຉຌ຺ ຽບຄຽຎຌັ ຃ຌ຺ ຽຂາ຺ໄ ເ຅ ງາກ ນົ ຍາຄ຃ຄັໄ ຌກັ ປຼຌເຌນບໄ ຄບາຈ຅ະ຃ຈິ ທໃ າຽຎຌັ ນງຄັ ຃ູ຅ໃ ຄິ ຽບາ຺ ເ຅ເຘໃ ກຍັ ຽຈກັ ຍາຄ຃ຌ຺ ຽຎຌັ ຑຽິ ຘຈຽຆໃ ຄິ ຃ທາຓ຃ຈິ ຋ຄັ ຘບຄຌຍໄ ໃ ໍຽຎຌັ ຏຌ຺ ຈ຋ຄັ ຘຌໄ . ເຌ຃ະຌະ຋ໃ ຽຐິກນັຈ຃ູ຃ທຌເນ຃ໄ ໍາ຾ຌະຌໍາຽຑໃ ບເນຽໄ ຈັກຎະຉິຍັຈແຈເໄ ນ຃ໄ ໍາ຾ຌະຌໍາເຌ຃ະຌະ຋ໃ ດໃ ູເຌ ຍຌັ ງາກາຈ຋ໃ ຘະຍາງຘະຍາງ ຿ຈງຘະຽຑາະຽຈກັ ຍາຄ຃ຌ຺ ຅ະດາໄ ຌ຃ທາຓຏຈິ ດາໄ ຌຎະຉຍິ ຈັ ຍໃ ໍແຈ຅ໄ ໃ ຄິ ຽປຈັ ຏຈິ ຑາຈ ຃ູ ຉບໄ ຄເ຅ຽດຌັ ຍໃ ປໍ າໄ ງຌກັ ປຼຌ ຍຌັ ງາກາຈ຋ໃ ຍໃ ໍຉຄ຃ຼຈ຅ະຽປຈັ ເນຽໄ ຈກັ ຽກຈ຃ທາຓຑະງາງາຓ຋ໃ ຅ະຎະຉຍິ ຈັ . ຅າກ຾ຌທ຃ຈິ ຉໃ າຄໂ຋ໃແຈກໄ ໃ າທຓາຘະນຸົຍແຈທໄ ໃ າ ກາຌຘບຌ຾ຍຍຘາ຋ຈິ ຽຎຌັ ກາຌຘບຌ຋ໃ ຏູຘໄ ບຌແຈຘໄ ະ຾ຈຄເນຏໄ ູປໄ ຼຌ ຽຍໃ ຄິ . ຏູປໄ ຼຌຘາຓາຈປຍັ ປແູ ໄ ຈ຅ໄ າກຎະຘາຈຘໍາຏຈັ ຋ຄັ 5 ຽປຈັ ເນແໄ ຈຽໄ ນຌັ ຂຌັໄ ຉບຌຉໃ າຄໂແຈດໄ ໃ າຄຆຈັ ຽ຅ຌ ຏູຘໄ ບຌແຈໄ ປຼຌປູເໄ ກ຃ໄ ຼຄກຍັ ຎະຘຍ຺ ກາຌ຿ຈງກຄ຺ ຅ໃ ຄິ ຽປຈັ ເນຍໄ ໃ ໍຽກຈ຃ທາຓຽຍໃ ບໜໃ າງ ຊາໄ ນາກຽກຈ຃ທາຓຘຄ຺ ແຘຊາໄ ປຼຌກໃ ກໍ າໄ ຆກັ ຊາຓແຈ຋ໄ ຌັ ຋. (ຖຈ຺ ຘະຖຌິ ຂູຌ຾ກທໄ , 2555, ໜາໄ . 6) 1.1. ຋ຈິ ຘະຈກໃ ຼທກຍັ ກາຌຘບຌ ຽ຋ກັ ຌກິ ກາຌຘບຌ຾ຍຍຘາ຋ຈິ ໝາງຽຊຄິ ກາຌຽປຈັ ເນຽໄ ຎຌັ ຉທ຺ ດໃ າຄ ນົ ກາຌຘະ຾ຈຄ ຘໃ ຄິ ຉໃ າຄໂເນຏໄ ູປໄ ຼຌຽຍໃ ຄິ ທ຋ິ ກາຌຘບຌ຾ຍຍຘາ຋ຈິ ໝາງຽຊຄິ ຽຎຌັ ກາຌຘບຌ຋ໃ ຃ູຓໜາໄ ເຌກາຌທາຄ຾ຏຌກາຌປຼຌ -ກາຌຘບຌຽຎຌັ ຘໃ ທຌເນງໃ ຿ຈງຓກາຌຘະ຾ຈຄ ນົ ກາຌຽປຈັ ເນຽໄ ຍໃ ຄິ ຽຎຌັ ຉທ຺ ດໃ າຄ ຌກັ ປຼຌ຅ະຽກຈກາຌປຼຌປູ຅ໄ າກກາຌຘຄັ ຽກຈ ກາຌຒຄັ ຾ຖະ ກາຌຎະຉຍິ ຈັ ຉທ຺ ຅ຄິ ຾ຉໃ ຾ຌທເຈຉາຓຓຏູກໄ ໃ າທຽຊຄິ ຃ທາຓໝາງຂບຄກາຌຘບຌ຾ຍຍຘາ຋ຈິ ແທດໄ ໃ າຄນົທຄນາົ ງຈໃ ຄັ ຌ:ໄ ແຘທ ຒກັ ຂາທ (2544:98) ແຈກໄ ໃ າທຽຊຄິ ກາຌຘບຌ຾ຍຍຘາ຋ຈິ ແທທໄ ໃ າ ຽຎັຌກາຌຘບຌ຾ຍຍຘະ຾ຈຄເນຽໄ ຍໃ ຄິ ບາຈຽຎຌັ ກາຌຘະ຾ຈຄເນຽໄ ນຌັ ຽຎຌັ ຂຌັໄ ຉບຌທ຋ິ ກາຌ ຏຌ຺ ຋ໃ ຅ະຽກຈຂຌຶໄ ນົ ຋ໃ າ຋າຄຉໃ າຄໂ຿ຈງບາຈ຅ະຽປຈັ ເຌປູຍ ຂບຄກາຌຘາ຋ຈິ ຋ຈ຺ ຖບຄ ນົ ຘາ຋ຈິ ຎະຉຍິ ຈັ ບາຈຌໍາແຎເຆປໄ ໃ ທຓກຍັ ທຆິ າຘບຌບໃ ຌໂ. (ແຘທ ຒກັ ຂາທ, 2554, ໜາໄ . 98) ຘຸທຈິ ຓຌູ ຃ໍາ ຾ຖະ ບຖໍ ະແ຋ ຓຌູ ຃າໍ (2545:42) ແຈກໄ ໃ າທຽຊຄິ ຃ທາຓໝາງຂບຄກາຌຘບຌ຾ຍຍຘາ຋ຈິ ແທທໄ ໃ າ ກາຌຘບຌ຾ຍຍຘາ຋ຈິ ຃ຂະຍທຌກາຌ຋ໃ ຏູຘໄ ບຌ ນົ ຍຸກ຃ຌ຺ ເຈຍຸກໜໃ ຄຶ ເຆເໄ ຌກາຌຆໃ ທງເນຏໄ ູປໄ ຼຌແຈຽໄ ກຈກາຌປຼຌ ປູຉໄ າຓ຅ຈຸ ຎະຘຄ຺ ຿ຈງກາຌຘະ຾ຈຄ ນົ ກາຌຎະຉຍິ ຈັ ຿ຈງເນ຃ໄ ູຽຎຌັ ຉທ຺ ດໃ າຄ ຑບໄ ຓກຍັ ກາຌຍບກ ນົ ບະ຋ຍິ າງເນຏໄ ູ ໄ ປຼຌແຈປໄ ຼຌຽກຈກາຌປຼຌປູ ແໄ ຈໄ ຏູປໄ ຼຌ຅ະຽກຈກາຌປຼຌປູ ຅ໄ າກກາຌຘຄັ ຽກຈຂະຍທຌກາຌຂັຌໄ ຉບຌກາຌ ຘາ຋ຈິ ຌຌັໄ ໂ ຾ຖທໄ ຽຎຈ຿ບກາຈເນຏໄ ູປໄ ຼຌແຈຆໄ ກັ ຊາຓບະ຋ຍິ າງ ຾ຖະ ຘະນຸົຍກາຌປຼຌ຋ໃແຈ຅ໄ າກກາຌຘາ຋ຈິ . ກາຌ ຅ຈັ ກາຌປຼຌປູ຾ໄ ຍຍຌ຅ໄ ໃ ຄິ ຽໝາະຘຓ຺ ກຍັ ກາຌປຼຌ-ກາຌຘບຌ຋ໃ ຅ະຉບໄ ຄກາຌເນຏໄ ູປໄ ຼຌແຈຽໄ ນຌັ ຂຌັໄ ຉບຌຂບຄກາຌ ຎະຉຍິ ຈັ ຽຆໃ ຌັ : ກາຌປຼຌທຆິ າຑະຖະ ທຆິ າຘຖິ ະຎະຘກຶ ຘາ ຾ຖະ ທຆິ າເຌກໃ ຸຓກາຌປຼຌບາຆຍ ຾ຖະ ຽ຋ກັ ຿ຌ຿ຖຆ. (ຘຸທຈິ ຓູຌ຃ໍາ ຾ຖະ ບຖໍ ະແ຋ ຓູຌ຃າໍ , 2545, ໜາໄ . 42) ບາຑບຌ ເ຅຋ໃ ຼຄ (2546:142-143) ແຈກໄ ໃ າທຽຊຄິ ຃ທາຓໝາງຂບຄກາຌຘບຌ຾ຍຍຘາ຋ຈິ ແທທໄ ໃ າ: ກາຌຘບຌ ຾ຍຍຘາ຋ຈິ ໝາງ ຽຊຄິ ທ຋ິ ກາຌຘບຌ ຍຸກ຃ຌ຺ ເຈໜໃ ຄຶ ນົ ຏູຘໄ ບຌ ຘະ຾ຈຄ ນົ ຽປຈັ ຏູປໄ ຼຌແຈຽໄ ຎຌັ ຉທ຺ ດໃ າຄຑບໄ ຓກຍັ ກາຌຍບກ ກາຌບະ຋ຍິ າງເນຏໄ ູປໄ ຼຌແຈປໄ ຼຌປູ຅ໄ າກຎະຘຍ຺ ກາຌຉທ຺ ຅ຄິ ເຌປູຍຎະ຋ໍາຏູປໄ ຼຌ຅ະຽກຈກາຌປຼຌປູແໄ ຈໄ ຅າກກາຌຘຄັ ຽກຈຂະຍທຌກາຌ ຂຌັໄ ຉບຌກາຌຘາ຋ຈິ ຌຌັໄ ໂ. ກາຌຘບຌ຾ຍຍຘາ຋ຈິ ຽຎຌັ ກາຌຘບຌ຋ໃ ງຈຶ ຏູຘໄ ບຌຽຎຌັ ຃ຌ຺ ງກ຺ ຉທ຺ ດໃ າຄຽຑາະຏູຘໄ ບຌຽຎຌັ ຏູ຋ໄ ໃ ທໃ າຄ຾ຏຌຈໍາກາຌ ຾ຖະ ຖຄ຺ ຓຎະຉທິ ຈັ ຏູປໄ ຼຌ຅ະຓຘໃ ທຌປໃ ທຓຑຼຄຽຈກັ ຌບໄ ງກາຌຘບຌ຾ຍຍຌ຅ໄ ໃ ຄິ ຽນຓາະຘໍາຘຍັ ຅ຈຸ ຎະຘຄ຺ ຋ໃ ຉບໄ ຄກາຌ 14

ເນຏໄ ູປໄ ຼຌຽນຌັ ຂຌັໄ ຉບຌກາຌຎະຉຍິ ຈັ ຽຆໃ ຌັ : ກາຌຘບຌເຌກໃ ຸຓທຆິ າຑາຖະຘກຶ ຘາ ຘຖິ ະຎະຘກຶ ຘາ ທເິ ຌກໃ ຸຓທຆິ າກາຌ ບາຆຍ ຾ຖະ ຽ຋ກັ ຿ຌ຿ຖຆຽຎຌັ ຉຌ຺ໄ . (ບາຑບຌ ເ຅຋ໃ ຼຄ, 2546, ໜາໄ . 142-143) ຋ຈິ ຘະຌາ ຾ຂຓຓະຌ (2550:382) ແຈກໄ ໃ າທທໃ າ: ກາຌຘບຌ຿ຈງກາຌຘາ຋ຈິ ຃ ຂະຍທຌກາຌ຋ໃ ຏູຘໄ ບຌເຆໄ ກາຌຆໃ ທງ຋ໃ ຽປຈັ ເນຏໄ ູປໄ ຼຌຽກຈກາຌປຼຌປູຉໄ າຓ຅ຈຸ ຎະຘຄ຺ ຋ໃ ກາໍ ຌຈ຺ ແທໄ ຿ຈງກາຌຘະ຾ຈຄ ນົ ຽປຈັ ຘໃ ຄິ ຋ໃ ຉບໄ ຄກາຌເນໄ ຏູປໄ ຼຌແຈປໄ ຼຌປູ ໄ ເນຏໄ ູປໄ ຼຌຘຄັ ຽກຈຽຍໃ ຄິ ຾ຖທໄ ເນຏໄ ູປໄ ຼຌຆກັ ຊາຓ ບະ຋ຍິ າງ ຾ຖະ ຘະນຸຍົ ກາຌປຼຌປູ຋ໄ ໃ ແຈ຅ໄ າກກາຌ ຘຄັ ຽກຈກາຌຘາ຋ຈິ . ຅າກ຃ທາຓໝາງຂບຄກາຌຘບຌ຾ຍຍຘາ຋ຈິ ຋ໃ ແຈກໄ ໃ າທຓາຂາໄ ຄຽ຋ຄິ ຌຘໄ ະນຸົຍແຈທໄ ໃ າ. ກາຌຘບຌ຾ຍຍຘາ຋ຈິ ຃ ຽ຋ກັ ຌກິ ທ຋ິ ກາຌຘບຌບກປູຍ຾ຍຍໜໃ ຄຶ ຋ໃ ຏູຘໄ ບຌ ນົ ຏູປໄ ຼຌຘະ຾ຈຄທ຋ິ ກາຌ ນົ ຂຌັໄ ຉບຌທ຋ິ ຘະ຾ຈຄເນຏໄ ູປໄ ຼຌ ຽຍໃ ຄິ ຽຑໃ ບເນຍໄ ຌັ ຖຸ຅ຈຸ ຎະຘຄ຺ ນົ ຽຎາ຺ໄ ໝາງດໃ າຄເຈດໃ າຄໜໃ ຄຶ ຋ຄັ ຌບໄ າຈ຅ະຓຘໃ ກາຌຘບຌຽຎຌັ ຉທ຺ ກາຄເຌກາຌຘາ຋ຈິ ຽຆໃ ຌັ ຂບຄ຅ຄິ ຽ຋ຍຍຌັ ຋ກຶ ຑາຍຓາຎະກບຍກາຌຘາ຋ຈິ ເນຏໄ ູປໄ ຼຌຽກຈກາຌປຼຌປູແໄ ຈຈໄ ງໃ ຄິ ຂຌຶໄ . (຋ຈິ ຘະຌາ ຾ຂຓຓະຌ, 2550, ໜາໄ . 382) 1.2. ຅ຈຸ ຎະຘຄ຺ ຂບຄກາຌຘບຌ຾ຍຍຘາ຋ຈິ ຅ຈຸ ຎະຘຄ຺ ຂບຄກາຌຘບຌ຾ຍຍຘາ຋ຈິ ຌຌັໄ ຓດໃ າຄນົທຄນົາງ ຖທໄ ຌ຾ຉໃ ຽຎຌັ ກຈິ ຅ະກໍາ຋ໃ ຉບໄ ຄກາຌເນຏໄ ູປໄ ຼຌຓ ຃ທາຓປູ ໄ ຃ທາຓຽຂາ຺ໄ ເ຅ ເນຏໄ ູປໄ ຼຌຽຂາ຺ໄ ເ຅ຖາໍ ຈຍັ ຂຌັໄ ຉໃ າຄໂຘາຓາຈຘະນຸົຍຏຌ຺ ຅າກກາຌ຋ໃແຈຘໄ າ຋ຈິ ນົ ຘຄັ ຽກຈກາຌ ຘາ຋ຈິ ຾ຖະ ຘໃ ຄຘໍາ຃ຌັ ຽຎຌັ ກຈິ ຅ະກໍາ຋ໃ ຘາຓາຈຎະຉຍິ ຈັ ແຎຑບໄ ຓກຍັ ທ຋ິ ຘບຌທຆິ າບໃ ຌໂ. ຾ຉໃ ຾ຌທເຈກໍຉາຓແຈຓໄ ຌກັ ທຆິ າກາຌນົາງ຋ໃ າຌກໃ າທຽຊຄິ ຅ຈຸ ຎະຘຄ຺ ຂບຄກາຌຘບຌ຾ຍຍຘາ຋ຈິ ຉໃ າຄໂແທຈໄ ໃ ຄັ ຌ:ໄ ແຘທ ຒກັ ຂາທ (2554:98) ແຈກໄ ໃ າທຽຊຄິ ຅ຈຸ ຎະຘຄ຺ ຂບຄກາຌຘບຌ຾ຍຍຘາ຋ຈິ ແທຈໄ ໃ ຄັ ຌ:ໄ ຽຑໃ ບເນຏໄ ູປໄ ຼຌແຈຽໄ ນຌັ ຂຌັໄ ຉບຌກາຌຎະຉຍິ ຈັ ຾ຍຍດໃ າຄ ຓ຃ທາຓຆຍັ ຆບໄ ຌ ຾ຖະ ຉບໄ ຄບາແຘ຋ກັ ຘະຽຑໃ ບເນໄ ຏູປໄ ຼຌແຈຽໄ ນຌັ ຏຌ຺ ກາຌ຋ຈ຺ ຖບຄ ຋ໃ ຍໃ ຘໍ າຓາຈ຋ຈ຺ ຖບຄຽບຄແຈໄ ບຌັ ຽຌໃ ບຄຓາ຅າກຽ຃ໃ ບຄຓບຸຎະກບຌຍໃ ໍຑຼຄຑໍ຋ໃ ຅ະເນຏໄ ູ ໄ ປຼຌ຋ຈ຺ ຖບຄໝຈ຺ ຋ຸກ຃ຌ຺ ນົ ຽຎຌັ ກາຌ຋ຈ຺ ຖຄ຋ໃ ຓບຌັ ຉະຖາງ. ຘຸທຈິ ຓຌູ ຃າໍ (2545:43) ກໃ າທຽຊຄິ ຅ຈຸ ຎະຘຄ຺ ຂບຄກາຌຘບຌ຾ຍຍຘາ຋ຈິ ທໃ າ: ຽຑໃ ບຽຎຌັ ກາຌຆໃ ທງເນຏໄ ູປໄ ຼຌ ຽກຈກາຌປຼຌປູແໄ ຈດໄ ໃ າຄທໃ ບຄແທ. ຿ຈງຍໃ ໍຽນຌັ ຂຌັໄ ຉບຌຉໃ າຄໂ ຅າກກາຌຘະ຾ຈຄ ນົ ຎະຉຍິ ຈັ ຉທ຺ ຅ຄິ ເນຽໄ ຍໃ ຄິ ຾ຖະ ຘາຓາຈຎະຉຍິ ຈັ ຉາຓແຈ.ໄ ຋ຈິ ຘະຌາ ຾ຂຓຓະຌ (2550:328) ກໃ າທຽຊຄິ ຅ຈຸ ຎະຘຄ຺ ຂບຄກາຌຘບຌ຾ຍຍຘາ຋ຈິ ແທທໄ ໃ າ: ຽຎຌັ ກາຌຘບຌ ຿ຈງເຆກໄ າຌຘາ຋ຈິ ຽຎັຌທ຋ິ ກາຌ຋ໃ ຆໃ ທງເນຏໄ ູປໄ ຼຌ຋ຄັ ຆຌັໄ ແຈຽໄ ນຌັ ກາຌຎະຉຍິ ຈັ ຉທ຺ ຅ຄິ ຈທໄ ງຉາຉຌ຺ ຽບຄ ຽປຈັ ເນໄ ຽກຈ຃ທາຓປູ ໄ ຃ທາຓຽຂາ຺ໄ ເ຅ເຌຽຖໃ ບຄ ນົ ກາຌຎະຉຍິ ຈັ ຌຌັໄ ຆຈັ ຽ຅ຌຂຌຶໄ . ບາຑບຌ ເ຅຋ໃ ຼຄ (2546:143) ແຈກໄ ໃ າທຽຊຄິ ຅ຈຸ ຎະຘຄ຺ ຂບຄກາຌຘບຌ຾ຍຍຘາ຋ຈິ ທໃ າ: ຽຑໃ ບຘະ຾ຈຄເນຏໄ ູ ໄ ປຼຌແຈຽໄ ນຌັ ຂຌັໄ ຉບຌກາຌຎະຉຍິ ຈັ ຉໃ າຄໂ. ຽຆໃ ຄິ ຅ະຆໃ ທງເນຏໄ ູປໄ ຼຌຽກຈ຃ທາຓຽຂາ຺ໄ ເ຅ແຈດໄ ໃ າຄ຅ະ຾຅ຄໄ ຾ຖະ ຘາຓາຈ ຎະຉຍິ ຈັ ແຈຉໄ າຓ. ຅າກກາຌຘກຶ ຘາ຅ຈຸ ຎະຘຄ຺ ຂບຄກາຌຘບຌ຿ຈງເຆທໄ ຋ິ ກາຌຘບຌ຾ຍຍຘາ຋ຈິ ຘະນຸົຍແຈທໄ ໃ າ: ກາຌຘບຌ຾ຍຍ ຘາ຋ຈິ ຓ຅ຈຸ ຎະຘຄ຺ ຽຑໃ ບຉບໄ ຄກາຌເນຏໄ ູປໄ ຼຌແຈຽໄ ນຌັ ຂຌັໄ ຉບຌກາຌຎະຉຍິ ຈັ ດໃ າຄຆຈັ ຽ຅ຌ. ຊາໄ ນາກຓຂໍຘໄ ຄ຺ ແຘກຘໍ າຓາຈ ຆກັ ຊາຓແຈ຋ໄ ຌັ ຋. ຽປຈັ ເນກໄ າຌປຼຌປູຂໄ ບຄຌກັ ປຼຌຎະຘຍ຺ ຏຌ຺ ຘໍາຽຖຈັ ແຈຄໄ ໃາງ ຾ຖະ ທໃ ບຄແທຂຌຶໄ . ຅ຈຸ ຎະຘຄ຺ ບກ 15

ຎະກາຌໜໃ ຄຶ ກໍ຃ ຽຑໃ ບເຆກໄ ຍັ ຏູປໄ ຼຌຽຎັຌ຅ໍາຌທຌນົາງ ຽຓໃ ບຏູປໄ ຼຌຍໃ ໍຽຂາ຺ໄ ເ຅ກໍຘາຓາຈຘາ຋ຈິ ເນຽໄ ຍໃ ຄິ ຃ຌເໝໃ ແຎ ຽຖບໄ ງໂ ຅ຌ຺ ກທໃ າຏູປໄ ຼຌ຅ະຽຂາ຺ໄ ເ຅ ຾ຖະ ຎະຉຍິ ຈັ ແຈ.ໄ 1.3. ບຄ຺ ຎະກບຍຂບຄກາຌຘບຌ຾ຍຍຘາ຋ຈິ ແຈຓໄ ຌກັ ທຆິ າກາຌນົາງ຋ໃ າຌຽທາ຺ໄ ຽຊຄິ ບຄ຺ ຎະກບຍ຋ໃ ຘໍາ຃ຌັ ຂບຄກາຌຘບຌ຾ຍຍຘາ຋ຈິ ແທນໄ ົາກນົາງ຾ຌທ຃ຈິ . ຾ຉໃ ຖະ຾ຌທ຃ຈິ ຓຖກັ ຘະຌະຘາໍ ຃ຌັ ຃າໄ ງໂ຃ກຌັ ຈໃ ຄັ ຋ໃ ຅ະແຈກໄ ໃ າທຉໃແໍ ຎຌ:ໄ ຘຸທຈິ ຓູຌ຃ໍາ (2545:43) ແຈກໄ ໃ າທຽຊຄິ ບຄ຺ ຎະກບຍຂບຄກາຌຘບຌ຾ຍຍຘາ຋ຈິ ແທຈໄ ໃ ຄັ ຌ:ໄ (1) ຽຖໃ ບຄ຋ໃ ຉບໄ ຄກາຌຘາ຋ຈິ (2) ກາຌຘາ຋ຈິ (3) ຏຌ຺ ກາຌປຼຌປູຂໄ ບຄຌກັ ປຼຌ຋ໃ ຽກຈ຅າກາຌຘາ຋ຈິ ຋ຈິ ຘະຌາ ຾ຂຓຓະຌ (2547:19) ແຈກໄ ໃ າທຽຊຄິ ບຄ຺ ຎະກບຍຂບຄກາຌຘບຌ຾ຍຍຘາ຋ຈິ ແທຈໄ ໃ ຄັ ຌໄ (1) ຽຖໃ ບຄ ນົ ຘໃ ຄິ ຋ໃ ຉບໄ ຄກາຌຘາ຋ຈິ (2) ຓກາຌຘະ຾ຈຄ ກາຌຽປຈັ ເນຏໄ ູປໄ ຼຌແຈຘໄ ຄັ ຽກຈຽຍໃ ຄິ (3) ຓຏຌ຺ ກາຌປຼຌປູຂໄ ບຄຌກັ ປຼຌ຋ໃ ຽກຈ຅າກກາຌຘາ຋ຈິ ຅າກກາຌຘກຶ ຘາບຄ຺ ຎະກບຍຘໍາ຃ຌັ ຂບຄກາຌຘບຌ຾ຍຍຘາ຋ຈິ ຘະນຸຍົ ແຈທໄ ໃ າ: ກາຌຘບຌ຾ຍຍຘາ຋ຈິ ຎະກບຍຓຏູ ໄ ຘບຌ ຾ຖະ ຏູປໄ ຼຌ ຽຖໃ ບຄຖາທ ນົ ຘໃ ຄິ ຋ໃ ຽກຈ຅າກກາຌຘາ຋ຈິ ເນຏໄ ູປໄ ຼຌແຈຽໄ ຍໃ ຄິ ແຈຘໄ ຄັ ຽກຈ຅າກກາຌຘາ຋ຈິ ຾ຖະ ຏຌ຺ ຂບຄກາຌປຼຌປູ຋ໄ ໃ ຽກຈ຅າກກາຌຘາ຋ຈິ . ກາຌ຅ຈັ ກາຌປຼຌ - ກາຌຘບຌເຌ຾ຉໃ ຖະ຃ຄັໄ ຃ູຏູຘໄ ບຌຉບໄ ຄແຈກໄ ະກຼຓ ບຄ຺ ຎະກບຍ຋ໃ ຘໍາ຃ຌັ ຽນໃ ົາ຺ ຌແໄ ທເໄ ນຑໄ ບໄ ຓ ຾ຖະ ກຼຓຽຐກິ ຆບໄ ຓກາຌຘາ຋ຈິ ເນຈໄ ຽຑໃ ບເນ຾ໄ ຌໃ ເ຅ທໃ າ຅ະຍໃ ໍຽກຈກາຌ ຂຈັ ຂບໄ ຄເຌຽທຖາ຋ໃ ຘາ຋ຈິ . 1.4. ຎະຽຑຈຂບຄກາຌຘບຌ຾ຍຍຘາ຋ຈິ ກາຌຘບຌ຾ຍຍຘາ຋ຈິ ຓນາົ ງຎະຽຑຈ ຏູຘໄ ບຌຉບໄ ຄຽຖບກເຆເໄ ນຽໄ ໝາະຘຓ຺ ກຍັ ຾ຉໃ ຖະທຆິ າ ຎະຽຑຈຂບຄກາຌ ຘບຌຽຆໃ ຌັ : ຎະຽຑຈຓຘາ຋ຈິ ເຌນບໄ ຄປຼຌ ຘໃ ທຌຌກັ ກາຌຘກຶ ຘາຍາຄ຋ໃ າຌກໍແຈກໄ ໃ າທຽຊຄິ ຎະຽຑຈຂບຄກາຌຘບຌ຾ຍຍ ຘາ຋ຈິ ຽຆໃ ຌັ : (Sund&Throbridge. 1967 ບາໄ ຄຽຊຄິ ເຌ ຘຸ ທຈິ ຓູຌ຃ໍາ 2545) ແຈຘໄ ກຶ ຘາຽຊຄິ ທ຋ິ ກາຌຘາ຋ຈິ ຾ຖະ ຂ຃ໍໄ ທາຓຖະທຄັ ກໃ ຼທກຍັ ກາຌຘບຌຘາ຋ຈິ ຾ຉໃ ຖະຎະຽຑຈ ຿ຈງ຾ຍໃ ຄຎະຽຑຈກາຌຘາ຋ຈິ ບບກຽຎຌັ 6 ຾ຍຍ຃: (1) ຏູຘໄ ບຌຘາ຋ຈິ ຽຎຌັ ທ຋ິ ຋ໃ ຈ຋ໃ ຘຸຈຽຑາະຘາຓາຈ຃ທຍ຃ຸຓຖະຍຼຍເຌຆຌັໄ ປຼຌແຈຈໄ ຾ຖະ ຌໍາຽຂາ຺ໄ ຘໃ ູຍຈ຺ ປຼຌ ແຈຄໄ ໃາງ. (2) ຏູຘໄ ບຌ ຾ຖະ ຏູປໄ ຼຌປໃ ທຓກຌັ ຘາ຋ຈິ ຽຎຌັ ກາຌຘາ຋ຈິ ຋ໃ ຏູຘໄ ບຌ ຾ຖະ ຏູປໄ ຼຌປໃ ທຓກຌັ ຽປຈັ ຿ຈງເນຏໄ ູ ໄ ປຼຌຎະຉຍິ ຈັ ຽບຄ ບາຈ຅ະຽປຈັ ຽຎຌັ ກໃ ຸຓຌບໄ ງ ນົ ກໃ ຸຓຈຼທ ກາຌຘາ຋ຈິ ຾ຍຍຌຈໄ ເຌ຾ຄໃຏູປໄ ຼຌແຈປໄ ຼຌປູ຾ໄ ຍຍຓຘໃ ທຌ ປໃ ທຓ. (3) ຏູປໄ ຼຌຘາ຋ຈິ ຽຎັຌກໃ ຸຓກາຌຘາ຋ຈິ ຾ຍຍຌ຅ໄ ະຽກຈຽຎັຌຏຌ຺ ຈຉໃ ໍຽຓໃ ບຏູປໄ ຼຌເນ຃ໄ ທາຓປໃ ທຓຓດໃ າຄ຅ຄິ ຅ຄັ ຃ທຌ຅ະເຆຍໄ າຄ຿ບກາຈຽຑໃ ບຎໃ ຼຌຍຌັ ງາກາຈຽ຋ໃ າ຺ ຌຌັໄ ຊາໄ ເຆກໄ ໃ ຸຓຏູປໄ ຼຌ຋ຄັ ຆຌັໄ ຍໃ ໍຑໍເ຅ຽຎຌັ ຏູຘໄ າ຋ຈິ ຅ະຽປຈັ ເນກໄ າຌ ປຼຌຍໃ ໍຎະຘຍ຺ ຏຌ຺ ຘາໍ ຽຖຈັ ຽ຋ໃ າ຺ ຋ໃ ຃ທຌ. 16

(4) ຏູປໄ ຼຌຘາ຋ຈິ ຽຎຌັ ຖາງຍຸກ຃ຌ຺ ຅ະຽຎຌັ ຏຌ຺ ຈ ຊາໄ ນາກຏູຊໄ ກຘາ຋ຈິ ຽຎຌັ ຏູ຋ໄ ໃ ໝໃ ຃ູ ໃ ູຓກັ ຽຂາ຺ ປູຘໄ ກຶ ຑາກຑູຓເ຅຋ໃ ແຈຽໄ ຎຌັ ຏູຘໄ າ຋ຈິ . (5) ທ຋ິ ະງາກບຌຽຎຌັ ຏູຘໄ າ຋ຈິ ຿ຈງກາຌຽຆຌທ຋ິ ະງາກບຌ຋ໃ ຓ຃ທາຓຆໍາຌາຌຓາຘາ຋ຈິ ຽຎຌັ ຏຌ຺ ຈ຋ໃ ຏູປໄ ຼຌ ຅ະປູຘໄ ກຶ ຉໃ ຌຽຉຌັໄ ຽຑາະ຃ທາຓ຾ຎກເໝໃ ແຈຎໄ ໃ ຼຌຍຌັ ງາກາຈປຼຌປູ.ໄ (6) ກາຌຘາ຋ຈິ ຄຼຍ ຿ຈງຏູຘໄ ບຌ຅ະຘາ຋ຈິ ຽຎັຌຂຌັໄ ຉບຌ ຏູປໄ ຼຌເຆ຃ໄ ທາຓຘາຓາຈເຌກາຌຘຄັ ຽກຈ ກາຌ ຍຌັ ຋ກຶ ຂໍຓໄ ູຌ ຾ຖະ ຾ຎ຃ທາຓໝາງຂບຄຂໍຓໄ ູຌ ຿ຈງຏູຘໄ ບຌ຅ະຍໃ ໍເນ຃ໄ ໍາບະ຋ຍິ າງ. ກາຌຘາ຋ຈິ ຾ຍຍຌ຅ໄ ະຽຎັຌ ຎະ຿ນງຈເຌ຾ຄໃ຋ໃ ຏູປໄ ຼຌແຈເໄ ນ຃ໄ ທາຓຘາຓາຈຂບຄຉຌ຺ ຽບຄຽຉຓັ ຋. 1.5. ຂຌັໄ ຉບຌກາຌຘບຌ຾ຍຍຘາ຋ຈິ ກາຌຘບຌ຾ຉໃ ຖະຂຌັໄ ຅ະຓກາຌຘບຌຘະຽຑາະຉທ຺ ຽຆໃ ຌັ : ກາຌຘບຌ຾ຍຍຘຍນາ຃ທາຓປູ ໄ ກາຌຘບຌ຾ຍຍ ຿຃ຄກາຌ ກາຌຘບຌ຾ຍຍຍຌັ ຖະງາງ ກາຌຘບຌ຾ຍຍຘູຌກາຌປຼຌປູ ໄ ກາຌຘບຌ຾ຍຍຘາ຋ຈິ ກໍຽຆໃ ຌັ ຈຼທກຌັ ຅ະຓ ຂຌັໄ ຉບຌຽຎຌັ ຂບຄຉທ຺ ຽບຄຈໃ ຄັ ຋ໃ ຌກັ ທຆິ າກາຌນົາງ຋ໃ າຌແຈກໄ ໃ າທແທຈໄ ໃ ຄັ ຌ:ໄ ຋ຈິ ຘະໜາ ຾ຂຓຓະຌ (2552: 330) ຂຌັໄ ຉບຌຂບຄກາຌຘາ຋ຈິ ຎະກບຍຓ 3 ຂຌັໄ ຉບຌຈໃ ຄັ ຌ:ໄ (1) ຏູຘໄ ບຌຘະ຾ຈຄກາຌຘາ຋ຈິ . (2) ຏູຘໄ ບຌ ຾ຖະ ຏູປໄ ຼຌບະ຋ຍິ າງ ຾ຖະ ຘະນຸົຍກາຌປຼຌາປູ຋ໄ ໃແຈ຅ໄ າກກາຌຘາ຋ຈິ . (3) ຏູຘໄ ບຌຎະຽຓຌກາຌປຼຌປູຂໄ ບຄຏູປໄ ຼຌ. ຘະແທ ຒກັ ຂາທ (2544) ຂຌັໄ ຉບຌຂບຄກາຌຘບຌຘາ຋ຈິ ແທ 3 ຂຌັໄ ຉບຌຈໃ ຄັ ຌ:ໄ (1)ຂຌັໄ ກຼຓ ຽຎັຌຂຌັໄ ຋ໃ ຃ູ຅ະຉບຌກຼຓທຈັ ຊຸບຸຎະກບຌ ຽ຃ໃ ບຄຓເນດໄ ໃ ູເຌຘະຑາຍ຋ໃ ຑບໄ ຓເຆຄໄ າຌ ຖທຓ຋ຄັ ຂຌັໄ ຉບຌກາຌຘາ຋ຈິ ເນຆໄ ຈັ ຽ຅ຌ ຌບກ຅າກຌຉໄ ບໄ ຄທາຄ຾ຏຌຽຖໃ ບຄຘະຊາຌ຋ໃ ຋ໃ ຅ະຽປຈັ ກາຌຘາ຋ຈິ ຽຆໃ ຄິ ຉບໄ ຄໜຌັໄ ເ຅ທໃ າ ຏູປໄ ຼຌ຅ະຉບໄ ຄຽຍໃ ຄິ ຽນຌັ ແຈດໄ ໃ າຄ຋ໃ ທ຺ ຽຊຄິ . (2)ຂຌັໄ ຘາ຋ຈິ ຽຎັຌຂຌັໄ ຋ໃ ຃ູຌໍາຽຂາ຺ໄ ຽຖໃ ບຄ຋ໃ ຅ະຘາ຋ຈິ ຾ຖະ ຽປຈັ ເນກໄ າຌຘາ຋ຈິ ຉາຓຂຌັໄ ຉບຌ຋ໃ ກຼຓແທ ຊາໄ ຓ ຽທຖາບາຈເນຏໄ ູປໄ ຼຌຍາຄ຃ຌ຺ ຓາປໃ ທຓຘາ຋ຈິ ຌາໍ ກໃແໍ ຈ.ໄ (3)ຘະນຸົຍ ຾ຖະ ຎະຽຓຌຏຌ຺ ຽຎັຌຂຌັໄ ຋ໃ ຃ູຆບຍຊາຓຏູປໄ ຼຌກໃ ຼທກຍັ ຘໃ ຄິ ຋ໃ ແຈຘໄ າ຋ຈິ ແຎ຾ຖທໄ ຽຑໃ ບຎະຽຓຌ ຃ທາຓຽຂາ຺ໄ ເ຅ທໃ າຏູປໄ ຼຌ຅ະຽນຌັ ແຈດໄ ໃ າຄ຋ໃ ທ຺ ຽຊຄິ . ບາຑບຌ ເ຅຋ໃ ຼຄ (2553) ແຈກໄ າໍ ຌຈ຺ ຂຌັໄ ຉບຌຂບຄກາຌຘບຌ຾ຍຍຘາ຋ຈິ ແທໄ 3 ຂຌັໄ ຉບຌ຃: 1. ຂຌັໄ ກຼຓກາຌຘບຌ - ກາໍ ຌຈ຺ ຅ຈຸ ຎະຘຄ຺ ແທດໃ າຄ຅ະ຾຅ຄໄ - ຅ຈັ ຖໍາຈຍັ ຽຌບໄ ເຌ຾ຉໃ ຖະຂຌັໄ ຉບຌເນຽໄ ໝາະຘຓ຺ - ກຼຓກຈິ ຅ະກາໍ ກາຌປຼຌ - ກາຌຘບຌ ຘໃ ຄິ ຋ໃ ຅ະເນຌໄ ກັ ປຼຌຎະຉຍິ ຈັ ຉະນົບຈປບຈ຃ໍາຊາຓ຋ໃ ຅ະເຆຊໄ າຓ ຾ຓໃ ຌເນ຅ໄ ະ຾຅ຄໄ ຾ຖະ ປບຍ຃ບຍ - ກຼຓຆໃ ກາຌປຼຌ - ກາຌຘບຌ ຾ຖະ ຽບກະຘາຌຎະກບຍເນຑໄ ບໄ ຓ - ກາໍ ຌຈ຺ ຽທຖາ຋ໃ ຅ະຘາ຋ຈິ ເນຑໄ ໍຈ - ກາໍ ຌຈ຺ ທ຋ິ ກາຌທຈັ ຾ຖະ ຎະຽຓຌຏຌ຺ ເນ຅ໄ ະ຾຅ຄໄ 17

- ກຼຓຘະຊາຌ຋ໃ ນບໄ ຄປຼຌເນຽໄ ໝາະຘຓ຺ ຽຑໃ ບເນຌໄ ກັ ປຼຌຽນຌັ ກາຌຘາ຋ຈິ ດໃ າຄ຋ໃ ທ຺ ຽຊຄິ - ຋ຈ຺ ຖບຄຘາ຋ຈິ ຽຑໃ ບເນ຾ໄ ຌໃ ເ຅ທໃ າຍໃ ໍຽກຈກາຌຉຈິ ຂຈັ 2. ຂຌັໄ ກາຌຘາ຋ຈິ - ຍບກ຅ຈຸ ຎະຘຄ຺ ເນຌໄ ກັ ປຼຌປູ ໄ - ຍບກກຈິ ຅ະກໍາ຋ໃ ຉບໄ ຄເນຌໄ ກັ ປຼຌຎະຉຍິ ຈັ ຽຆໃ ຌັ : ຌກັ ປຼຌຉບໄ ຄ຅ຈ຺ ຍຌັ ຋ກຶ ຘຄັ ຽກຈຂະຍທກກາຌ ຘະນຸົຍ ຂຌັໄ ຉບຌ ຉບຍ຃ໍາຊາຓ - ຈໍາຽຌຌກາຌຘບຌຉາຓຖໍາຈຍັ ຂຌັໄ ຉບຌ຋ໃ ກຼຓແທໄ ຎະກບຍກຍັ ກາຌບະ຋ຍິ າງດໃ າຄ຅ະ຾຅ຄໄ 3. ຂຌັໄ ຘະນຸົຍ ຾ຖະ ຎະຽຓຌຏຌ຺ - ຏູຘໄ ບຌຽຎຌັ ຏູຘໄ ະນຸຍົ ຃ທາຓຘໍາ຃ຌັ ຂຌັໄ ຉບຌຂບຄຘໃ ຄິ ຋ໃ ຘາ຋ຈິ ຌຌັໄ ຈທໄ ງຉຌ຺ ຽບຄ. - ເນຏໄ ູປໄ ຼຌຽຎຌັ ຏູຘໄ ະນຸຍົ ຽຑໃ ບຎະຽຓຌທໃ າຏູປໄ ຼຌຽຎຌັ ຏູຽໄ ຂາ຺ໄ ເ຅ ເຌຍຈ຺ ປຼຌຌຌັໄ ໂນົາງຌບໄ ງຽ຋ໃ າ຺ ເຈ. - ຏູຘໄ ບຌບາຈເຆທໄ ຋ິ ກາຌຉໃ າຄໂ ຽຑໃ ບຎະຽຓຌທໃ າຏູປໄ ຼຌຽຂາ຺ໄ ເ຅ເຌຽຖໃ ບຄ ຂຌັໄ ຉບຌກາຌຘາ຋ຈິ ນົາງຌບໄ ງຽ຋ໃ ເ຺ ຈ ຽຆໃ ຌັ : ເນຉໄ ບຍ຃າໍ ຊາຓ ເນຂໄ ຼຌຖາງຄາຌ ເນຘໄ ະ຾ຈຄກາຌຘາ຋ຈິ ເນຽໄ ຍໃ ຄິ . - ຏູຘໄ ບຌ຃ທຌຽຎກ຿ບກາຈເນຏໄ ູປໄ ຼຌ ແຈຊໄ າຓ ນົ ຘະ຾ຈຄ຃ທາຓ຃ຈິ ຽນຌັ ຑາງນຄົັ ຘາ຋ຈິ ຾ຖທໄ .  ຂຌັໄ ຉບຌກາຌຘບຌ຾ຍຍຘາ຋ຈິ ຘະນຸົຍແຈຈໄ ໃ ຄັ ຌ:ໄ 1. ຂຌັໄ ກຼຓກາຌຘບຌ - ກາໍ ຌຈ຺ ຅ຈຸ ຎະຘຄ຺ - ຅ຈັ ຽຌບໄ ເຌ - ກຼຓກຈິ ຅ະກາໍ - ກຼຓຘໃ ກາຌປຼຌ-ກາຌຘບຌ - ກາໍ ຌຈ຺ ຽທຖາ - ກາໍ ຌຈ຺ ທ຋ິ ກາຌທຈັ ຏຌ຺ - ຋ຈ຺ ຖບຄຘາ຋ຈິ 2. ຂຌັໄ ກາຌຘາ຋ຈິ - ຍບກ຅ຈຸ ຎະຘຄ຺ - ຍບກກຈິ ຅ະກາໍ - ຈາໍ ຽຌຌກາຌຘາ຋ຈິ 18

3. ຂຌັໄ ຘະນຸຍົ ຾ຖະ ຎະຽຓຌ - ຏູຘໄ ບຌຘະນຸົຍ - ຏູປໄ ຼຌຘະນຸຍົ - ທຈັ ຏຌ຺ ຈທໄ ງທ຋ິ ກາຌຉໃ າຄໂ ຑາຍຎະກບຍ 1: ຂຌັໄ ຉບຌກາຌຘບຌ຾ຍຍຘາ຋ຈິ ຅າກຏຌ຺ ກາຌ຃ຌ຺ໄ ຃ທາໄ ຂຌັໄ ຉບຌຂບຄກາຌຘບຌ຾ຍຍ ຘາ຋ຈິ ຘາຓາຈຘະນຸົຍແຈຈໄ ໃ ຄັ ຌ:ໄ ຂຌັໄ ຉບຌຂບຄກາຌຘບຌ ຾ຍຍຘາ຋ຈິ ຌຌັໄ ຾ຓໃ ຌຓ 3 ຂຌັໄ ຉບຌ຃: - ຂຌັໄ ຉບຌ຋ 1: ກຼຓກາຌຘບຌ ຽຆໃ ຄິ ຎະກບຍຈທໄ ງກໍາຌຈ຺ ຅ຈຸ ຎະຘຄ຺ ກາຌຘບຌ ກາຌ຅ຈັ ຾ຍໃ ຄຽຌບໄ ເຌ ກາຌ ກຼຓຘໃ ກາຌຘບຌ ທຈັ ຊຸບຸຎະກບຌ ຾ຖະ ກາຌກາໍ ຌຈ຺ ທ຋ິ ກາຌທຈັ ຏຌ຺ ກາຌກຼຓຽ຃ໃ ບຄຓທຈັ ຾ຖະ ກຼຓກາຌຐກຶ ກາຌຘາ຋ຈິ ກຍັ ຌກັ ປຼຌ ກໃ ບຌຽຑໃ ບຍໃ ໍເນຓໄ ກາຌຏຈິ ຑາຈ ເຌຂະຌະຽປຈັ ກາຌຘາ຋ຈິ . - ຂຌັໄ ຉບຌ຋ 2: ຽຎັຌຂຌັໄ ກາຌຘາ຋ຈິ ຃ູ຅ະຍບກ຅ຈຸ ຎະຘຄ຺ ຂບຄກາຌປຼຌ-ກາຌຘບຌ຾ຍຍຘາ຋ຈິ ຍບກ ກຈິ ຅ະກາໍ ຋ໃ ຏູປໄ ຼຌຉບໄ ຄຎະຉຍິ ຈັ ຅າກຌຌັໄ ຉທ຺ ຾຋ຌ຾ຉໃ ຖະກໃ ຸຓຈໍາຽຌຌກາຌຘາ຋ຈິ . - ຂຌັໄ ຉບຌ຋ 3: ຾ຓໃ ຌຂຌັໄ ຘະນຸົຍ ຾ຖະ ຎະຽຓຌຏຌ຺ . ຘຸທຈິ ຓູຌ຃ໍາ ຾ຖະ ບໍຖະແ຋ ຓູຌ຃ໍາ (2545:44-46 )ແຈກໄ ໃ າທຽຊຄິ ຂຌັໄ ຉບຌກາຌຘບຌ຾ຍຍຘາ຋ຈິ ແທຈໄ ໃ ຄັ ຌ:ໄ (1) ຂຌັໄ ກຼຓກາຌຘບຌ - ກາໍ ຌຈ຺ ຅ຈຸ ຎະຘຄ຺ ເຌກາຌຘາ຋ຈິ ເນຆໄ ຈັ ຽ຅ຌ - ຘກຶ ຘາຽຌບໄ ເຌຍຈ຺ ປຼຌດໃ າຄຖະບຼຈ - ຅ຈັ ຖໍາຈຍັ ຽຌບໄ ເຌຂຌັໄ ຉບຌເນຽໄ ໝາະຘຓ຺ . - ກຼຓກຈິ ຅ະກາໍ ກາຌປຼຌ - ກາຌຘບຌຘໃ ຄິ ຋ໃ ຅ະເນຌໄ ກັ ປຼຌຎະຉຍິ ຈັ ຑບໄ ຓ຋ຄັ ຃າໍ ຊາຓ຋ໃ ຅ະເຆເໄ ນຘໄ ບຈ຃ໃ ບຄ - ກຼຓກາຌປຼຌ-ກາຌຘບຌ ຾ຖະ ຽບກະຘາຌເນຑໄ ບໄ ຓ. - ກາໍ ຌຈ຺ ຽທຖາເຌກາຌຘາ຋ຈິ ເນຽໄ ໝາະຘຓ຺ . - ກາໍ ຌຈ຺ ທ຋ິ ກາຌທຈັ ຾ຖະ ຎະຽຓຌຏຌ຺ ເນຆໄ ຈັ ຽ຅ຌ. - ກະກຼຓນບໄ ຄປຼຌເນຽໄ ໝາະ ຽຑໃ ບເນຏໄ ູປໄ ຼຌແຈຽໄ ນຌັ ກາຌຘາ຋ຈິ ແຈດໄ ໃ າຄ຋ໃ ທ຺ ຽຊຄິ ຽຑາະຊາໄ ຏູປໄ ຼຌຽຍໃ ຄິ ຍໃ ໍຽນຌັ ຅ະຽປຈັ ເນກໄ າຌປຼຌ - ກາຌຘບຌເຌຆໃ ທ຺ ຿ຓຄຌຌັໄ ຍໃ ໍຓ຃ທາຓໝາງ ຏູປໄ ຼຌ຅ະຽກຈ຃ທາຓຽຍໃ ບໜໃ າງ. - ຋ຈ຺ ຖບຄຘາ຋ຈິ ຽຑໃ ບເນ຾ໄ ຌໃ ເ຅ທໃ າ຅ະຍໃ ຽໍ ກຈຂຏໍໄ ຈິ ຑາຈ. (2) ຂຌັໄ ຘາ຋ຈິ - ຍບກ຅ຈຸ ຎະຘຄ຺ ກາຌຘາ຋ຈິ ຾ຖະ ຽຖໃ ບຄ຋ໃ ຅ະຘາ຋ຈິ ເນຏໄ ູປໄ ຼຌປູ.ໄ - ຍບກກຈິ ຅ະກາໍ ຋ໃ ຅ະຉບໄ ຄເນຏໄ ູປໄ ຼຌແຈຎໄ ະຉຍິ ຈັ ຽຆໃ ຌັ : ຏູປໄ ຼຌ຅ະຉບໄ ຄ຅ຈ຺ ຍຌັ ຋ກຶ ຘຄັ ຽກຈຽຐກິ ຎະຉຍິ ຈັ ກາຌ ຘາ຋ຈິ ຘະນຸຍົ ຂຌັໄ ຉບຌ ຾ຖະ ຉບຍ຃າໍ ຊາຓຽຎຌັ ຉຌ຺ໄ . - ຏູຘໄ ບຌ຾ຌະຌາໍ ຘໃ ກາຌປຼຌ-ກາຌຘບຌ຾ຉໃ ຖະດໃ າຄເນຏໄ ູປໄ ຼຌປູ ໄ 19

- ຏູຘໄ ບຌຈໍາຽຌຌກາຌຘາ຋ຈິ ຉາຓຖໍາຈຍັ ຂຌັໄ ຉບຌ຋ໃ ກຼຓແທດໄ ໃ າຄຆາໄ ໂ ຽຑໃ ບເນຏໄ ູປໄ ຼຌຽຍໃ ຄິ ຾ຖະ ຉຈິ ຉາຓແຈໄ ຋ຌັ . - ຏູຘໄ ບຌ຃ໃ ບງຘຄັ ຽກຈຏູປໄ ຼຌເຌນບໄ ຄທໃ າຽຍໃ ຄິ ຽນຌັ ຋ໃ ທ຺ ຽຊຄິ ນົ ຍໃ ໍ (3) ຂຌັໄ ຘະນຸົຍ - ຏູຘໄ ບຌເນຏໄ ູປໄ ຼຌຘະນຸົຍຏຌ຺ ກາຌປຼຌປູ຅ໄ າກກາຌຘາ຋ຈິ ຽຑໃ ບຎະຽຓຌທໃ າຏູປໄ ຼຌຓ຃ທາຓຽຂາ຺ໄ ເ຅ເຌກາຌ ປຼຌຽຖໃ ບຄຌຌັໄ ນົາງໜບໄ ງຑຼຄເຈ. - ຘຌ຺ ຋ະຌາຽຑໃ ບເນຏໄ ູປໄ ຼຌຑ຅ິ າຖະຌາຂຌັໄ ຉບຌຉໃ າຄໂທໃ າຊກຉບໄ ຄ ນົ ຍໃ ຅ໍ ຌ຺ ຽຎຌັ ຋ໃ ງບຓປຍັ ຂບຄຏູປໄ ຼຌ. - ຏູຘໄ ບຌຽຎຌັ ຏູຘໄ ະນຸົຍເ຅຃ທາຓຘາໍ ຃ຌັ ຂຌັໄ ຉບຌຂບຄຘໃ ຄິ ຋ໃ ຘາ຋ຈິ ຌຌັໄ ຈທໄ ງຉຌ຺ ຽບຄ. - ຏູຘໄ ບຌເນຏໄ ູປໄ ຼຌ຅ຈ຺ ເຘໃ ຎຓຶໄ ຍຈ຺ ປຼຌ຋ໃ ຅ຈ຺ ຌຌັໄ ຅ະຉບໄ ຄຽຎຌັ ຽຌບໄ ເຌ຋ໃ ຏູຘໄ ບຌ ຾ຖະ ຏູປໄ ຼຌຆໃ ທງກຌັ . (4) ຂຌັໄ ທຈັ ຏຌ຺ - ເນຏໄ ູປໄ ຼຌ຃ຌ຺ ເຈ຃ຌ຺ ໜໃ ຄຶ ບບກຓາຘາ຋ຈິ ຊາໄ ນາກຓຽທຖາ. - ເນຏໄ ູປໄ ຼຌຉບຍ຃ໍາຊາຓ຋ໃ ຃ູແຈຘໄ າໄ ຄຂຌຶໄ ຾ຖະ ຃າຈນທຄັ ທໃ າ຃ໍາຉບຍຌຌັໄ ຽຎຌັ ຑຈຉກິ າໍ ຋ໃ ຍຌັ ຖຸ຅ຈຸ ຓໃ ຸຄ ໝາງ຋ໃ ທາຄແທເໄ ຌຉບຌຉຌ຺ໄ ຾ຖທໄ . - ຏູຘໄ ບຌບາຈ຅ະເຆທໄ ຋ິ ກາຌຉໃ າຄໂຽຑໃ ບຎະຽຓຌທໃ າຏູປໄ ຼຌຽຂາ຺ໄ ເ຅ຽຌບໄ ຽຖໃ ບຄຂຌັໄ ຉບຌກາຌຘາ຋ຈິ ນົາງໜບໄ ງ ຑຼຄເຈ ຽຆໃ ຌັ : ເນຉໄ ບຍ຃ໍາຊາຓ ເນຂໄ ຼຌຖາງຄາຌ ຾ຖະ ເນຘໄ ະ຾ຈຄກາຌຘາ຋ຈິ ເນຽໄ ຍໃ ຄິ . - ຏູຘໄ ບຌ຃ທຌຽຎຈ຿ບກາຈເນຏໄ ູປໄ ຼຌແຈຊໄ າຓ ນົ ຘະ຾ຈຄ຃ທາຓ຃ຈິ ຽນຌັ ຑາງນຄົັ ກາຌຘາ຋ຈິ ຾ຖທໄ .  ຂຌັໄ ຉບຌກາຌຘບຌ຾ຍຍຘາ຋ຈິ ຘະນຸົຍແຈຈໄ ໃ ຄັ ຌ:ໄ ຂຌັໄ ຉບຌ ກຈິ ຅ະກາໍ - ກາໍ ຌຈ຺ ຅ຈຸ ຎະຘຄ຺ - ຘກຶ ຘາຽຌບໄ ເຌ ຂຌັໄ ຋ 1 - ກຼຓກຈິ ຅ະກາໍ ກາຌກຼຓ຃ທາຓຑບໄ ຓ - ກຼຓຘໃ - ກາໍ ຌຈ຺ ຽທຖາ - ກາໍ ຌຈ຺ ທ຋ິ ກາຌທຈັ - ກຼຓນບໄ ຄ຋ໃ ຅ະຘາ຋ຈິ - ຋ຈ຺ ຖບຄຘາ຋ຈິ ຂຌັໄ ຋ 2 - ຍບກ຅ຈຸ ຎະຘຄ຺ ເຌກາຌຘາ຋ຈິ ກາຌຘາ຋ຈິ - ຍບກກຈິ ຅ະກາໍ - ຾ຌະຌາໍ ຘໃ ກາຌຘບຌ - ຈາໍ ຽຌຌກາຌຘາ຋ຈິ 20

ຂຌັໄ ຋ 3 ກາຌຘະນຸຍົ ຃ູ ຾ຖະ ຌກັ ປຼຌປໃ ທຓກຌັ ຘະນຸຍົ ຂຌັໄ ຋ 4 ກາຌທຈັ ຏຌ຺ ທຈັ ຏຌ຺ ຈທໄ ງທ຋ິ ກາຌຉໃ າຄໂ. ຉາຉາຖາຄ 1: ຂຌັໄ ຉບຌກາຌຘບຌ຾ຍຍຘາ຋ຈິ  ຽ຋ກັ ຌກິ ຉໃ າຄໂເຌກາຌເຆທໄ ຋ິ ຘບຌ຿ຈງເຆກໄ າຌຘບຌ຾ຍຍຘາ຋ຈິ ເນຓໄ ຎະຘຈິ ຋ຑິ າຍ ກາຌຘບຌ຾ຍຍຘາ຋ຈິ ຽຎຌັ ກາຌຘບຌ຋ໃ ຽຌຌັໄ ຃ຽູ ຎຌັ ຃ຌ຺ ງກ຺ ຉທ຺ ດໃ າຄ. ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ ຽຑໃ ບເນກໄ າຌຘບຌຽຎຌັ ໜາໄ ຘຌ຺ ເ຅ ຏູ ໄ ປຼຌຓ຃ທາຓຘະໝຸກຘະໜາຌເຌກາຌປຼຌປູ຅ໄ ໃ ຄິ ຃ທຌຌໍາຽບາ຺ ຽ຋ກັ ຌກິ ເຌກາຌຘບຌຉໃ າຄໂຓາເຆຎໄ ະກບຍກາຌຘບຌ ຽຑໃ ບເນກໄ າຌຘບຌຍຌັ ຖຸຉາຓ຅ຈຸ ຎະຘຄ຺ ຈໃ ຄັ ຋ໃ ຌກັ ທຆິ າກາຌນົາງ຋ໃ າຌແຈກໄ ໃ າທແທຈໄ ໃ ຄັ ຌ:ໄ ຋ຈິ ຘະຌາ ຾ຂຓຓະຌ (2547:19-20) ແຈກໄ ໃ າທຽຊຄິ ຽ຋ກັ ຌກິ ກາຌຘບຌ຾ຍຍຘາ຋ຈິ ແທຈໄ ໃ ຄັ ຌ:ໄ (1) ກາຌກຼຓກາຌຘບຌ ຏູຘໄ ບຌຉບໄ ຄກະກຼຓຉຌ຺ ຽບຄເນຑໄ ບໄ ຓ ຽຑໃ ບເນກໄ າຌປຼຌປູຽໄ ຎຌັ ແຎດໃ າຄຘະຈທກ. ກາຌກຼຓຉທ຺ ຂບຄ຃ູຏູຘໄ ບຌ຃ ຃ູຏູຘໄ ບຌຉບໄ ຄຓກາຌຆບໄ ຓກາຌຘາ຋ຈິ ກໃ ບຌ຋ຸກ຃ຄັໄ ຽຑໃ ບ຅ະແຈຽໄ ນຌັ ຍຌັ ນາ ຾ຖະ ກຼຓ຾ກຎໄ ຌັ ນາ ຎບໄ ຄກຌັ ຍຌັ ນາ຋ໃ ຅ະຽກຈຂຌຶໄ ຉໃແໍ ຎ຅ໃ ຄິ ຅ຈັ ກຼຓບຸຎະກບຌ ຽ຃ໃ ບຄຓ ຽ຃ໃ ບຄເຆເໄ ຌກາຌຎະກບຍກາຌຘາ຋ຈິ ຿ຈງ຅ຈັ ທາຄແທດໃ າຄຽໝາະ ຘຓ຺ ຘະຈທກເຌຽທຖາຌາໍ ເຆ.ໄ ຌບກ຅າກຌຌັໄ ຃ທຌກະກຼຓ຾ຍຍຘຄັ ຽກຈກາຌຘບຌ຾ຍຍຘາ຋ຈິ ຾ຖະ ກຼຓ຃ໍາຊາຓ ຋ໃ ຉບໄ ຄກາຌຎະຽຓຌ ນົ ຎະຽຈຌັ ຋ໃ ຅ະເນຏໄ ູປໄ ຼຌຓ຿ບກາຈແຈປໄ ໃ ທຓ຃ຈິ ຾ຖະ ບະ຋ຍິ າງຌາໍ . (2)ກໃ ບຌກາຌຘາ຋ຈິ ຏູຘໄ ບຌຉບໄ ຄຓ຃ທາຓປູເໄ ຌຽຖໃ ບຄ຋ໃ ຅ະຘາ຋ຈິ ຾ກໃ ຏູປໄ ຼຌດໃ າຄຑຼຄຑໍ ຽຑໃ ບເນຏໄ ູປໄ ຼຌຽກຈ຃ທາຓຽຂາ຺ໄ ເ຅ກຍັ ຘໃ ຄິ ຋ໃ ຘາ຋ຈິ ແຈ.ໄ ຿ຈງ຅ະເຆທໄ ຋ິ ຍຌັ ງາງ ນົ ກຼຓຽບກະຘາຌເນຖໄ ະບຼຈກໃ ຼທກຍັ ຂຌັໄ ຉບຌເນຏໄ ູປໄ ຼຌ ນົ ເຆຘໄ ໃ ຽຆໃ ຌັ : CD VDO ຿຋ຖະ຋ຈັ ນົ ຏູຘໄ ບຌບາຈ຅ະຓບຍໝາງເນຏໄ ູປໄ ຼຌແຎຘກຶ ຘາຽຌບໄ ເຌ຋ໃ ຅ະຘາ຋ຈິ ຾ຖະ ເນ຃ໄ າ ຾ຌະຌໍາ຾ກໃ ຏູປໄ ຼຌເຌກາຌຘຄັ ຽກຈ ນົ ຽປຈັ ຾ຍຍຘຄັ ຽກຈ ຌບກ຅າກຌຌັໄ ຏູຘໄ ບຌບາຈ຅ະເຆຽໄ ຋ກັ ຌກິ ກາຌຓບຍໝ າງທຼກ຋ໃ ເນຌໄ ກັ ປຼຌຽຎັຌຍຸຌ຃ຌ຺ ຾ຖະ ຘຄັ ຽກຈຽຎັຌຑຽິ ຘຈຘະຽຑາະ຅ຈຸ ຘະຽຑາະຎະຽຈຌັ ຽຑໃ ບຆໃ ທງເນຏໄ ູປໄ ຼຌ ຉຄັໄ ເ຅ຘຄັ ຽກຈກາຌຘາ຋ຈິ ຓຘໃ ທຌປໃ ທຓເຌກາຌຘາ຋ຈິ ຉໃ ແໍ ຎດໃ າຄ຋ໃ ທ຺ ຽຊຄິ . (3)ກາຌຘາ຋ຈິ ຏູຘໄ ບຌບາຈ຅ະເຆທໄ ຋ິ ກາຌຍຌັ ງາງຎະກບຍກາຌຘາ຋ຈິ . ກາຌຘາ຋ຈິ ຃ທຌແຎຉາຓຖໍາຈຍັ ຂຌັໄ ຉບຌຈ ເຆຽໄ ທຖາ ດໃ າຄຽໝາະຘຓ຺ ຍໃແໍ ທຽກຌແຎ ເຌຽທຖາຘາ຋ຈິ ຃ທາຓ຅ະເຆ຾ໄ ຏຌຑູຓ ກະຈາຌ ນົ ຾ຏໃ ຌເຘຎະກບຍ ຾ຖະ ຃ທຌຽຎຈ ຿ບກາຈເນຏໄ ູປໄ ຼຌຊາຓ ນົ ຊາຓຏູປໄ ຼຌຽຎັຌແຖງະ. ຽຑໃ ບກະຉຸຌໄ ຃ທາຓ຃ຈິ ຾ຖະ ຃ທາຓຘຌ຺ ເ຅ຏູປໄ ຼຌ ເຌຍາຄ ກຖໍ ະຌເນຏໄ ູປໄ ຼຌຓາຆໃ ທງເຌກາຌຘາ຋ຈິ . ຽ຋ກັ ຌກິ ເຌກາຌຘບຌຘາ຋ຈິ ບກຽ຋ກັ ຌກິ ໜໃ ຄຶ ຃: ກາຌເຆກໄ າຌຘາ຋ຈິ ຄຼຍ ຾຋ຌກາຌຍຌັ ຖະງາງຎະກບຍກາຌຘາ຋ຈິ ຾ຖະ ບາຈຓກາຌຘາ຋ຈິ ຆໍາໄ ຊາໄ ນາກຏູປໄ ຼຌງຄັ ຍໃ ໍ຋ຌັ ຽຂາ຺ໄ ເ຅ຆຈັ ຽ຅ຌ. ຌບກ຅າກຌຌັໄ ຏູຘໄ ບຌງຄັ ເນຏໄ ູປໄ ຼຌຽຎັຌຐໃ າງຘະ຾ຈຄກາຌຘາ຋ຈິ ກໃ ແໍ ຈ.ໄ ເຌກໍຖະຌ຋ໃ ກາຌຘາ຋ິຈຓຘໃ ິຄ຋ໃ ຽຎັຌ ບຌັ ຉະຖາງ ຏູຘໄ ບຌຉບໄ ຄຘບຌເນຏໄ ູປໄ ຼຌປູ຅ໄ ກັ ຖະຓຈັ ຖະທຄັ ຽຑໃ ບຍໃ ໍເນຽໄ ກຈບຌັ ຉະຖາງ. ຘະຌຌັໄ ຏູຘໄ ບຌຉບໄ ຄກຼຓ ກາຌຎບໄ ຄກຌັ ຾ຖະ ຾ກຍໄ ຌັ ນາແທ.ໄ 21

(4)ກາຌຘະນຸົຍກາຌປຼຌປູ ໄ ນົຄັ ຅າກກາຌຘາ຋ຈິ ຾ຖທໄ ຏູຘໄ ບຌ຃ທຌ຅ະເນຏໄ ູປໄ ຼຌຖາງຄາຌຘໃ ຄິ ຋ໃແຈຘໄ ຄັ ຽກຈຽນຌັ ຾ຖກຎໃ ຼຌ຃ທາຓປູກໄ ຌັ . ຽຎຈ ຿ບກາຈເນຏໄ ູປໄ ຼຌແຈຊໄ າຓ ຏູຘໄ ບຌ຃ທຌກຼຓ຃າໍ ຊາຓແທກໄ ະຉຸຌໄ ຏູປໄ ຼຌ ເນຏໄ ູປໄ ຼຌແຈ຾ໄ ຖກຎໃ ຼຌ຃ທາຓປູ຃ໄ ທາຓ຃ຈິ ຋ໃ ຾ຉໃ ຖະ຃ຌ຺ ແຈປໄ ຍັ ຅າກກາຌຘາ຋ຈິ ຂບຄຏູຘໄ ບຌ ຾ຖະ ປໃ ທຓກຌັ ຘະນຸົຍກາຌປຼຌປູ຋ໄ ໃແຈປໄ ຍັ . ຽນຌັ ແຈທໄ ໃ າ ຂຌັໄ ຉບຌກາຌປຼຌ - ກາຌຘບຌ຾ຍຍຘາ຋ຈິ ຌຌັໄ ຎະກບຍຓຈທໄ ງຂຌັໄ ກຼຓກາຌຘບຌ ຂຌັໄ ຘາ຋ຈິ ຂຌັໄ ຘະນຸຍົ ຾ຖະ ຂຌັໄ ຎະຽຓຌ. ຽຆໃ ຄິ ຾ຉໃ ຖະຂຌັໄ ຅ະກາໍ ຌຈ຺ ຽຌບໄ ເຌ ຾ຖະ ຖາງຖະບຼຈ຾ຉກຉໃ າຄກຌັ ຍາຄດໃ າຄ ຘໃ ທຌນົາງ ຅ະຽຌຌັໄ ກາຌກໍາຌຈ຺ ຅ຈຸ ຎະຘຄ຺ ກໍາຌຈ຺ ຽຌບໄ ເຌ ກຈິ ຅ະກໍາ ຘໃ ກາຌປຼຌກາຌຘບຌ ກໍາຌຈ຺ ຽທຖາ ຾ຖະ ກຼຓ ຘະຊາຌ຋ໃ ເນຑໄ ບໄ ຓ ຘໃ ຄິ ຋ໃ ຘໍາ຃ຌັ ຋ໃ ຂາຈຍໃ ໍແຈ຃ໄ : ກຼຓທຈັ ຏຌ຺ ຾ຖະ ທຈັ ຏຌ຺ ຉາຓ຃ທາຓຽຎຌັ ຅ຄິ ຾ຖະ ທຈັ ຈທໄ ງນົາງ ປູຍ຾ຍຍ ຽຆໃ ຄິ ຓ຋ຄັ ກາຌຉບຍ຃ໍາຊາຓຎາກຽຎໃ ຺າ ຾ຖະ ກາຌຉບຍ຃ໍາຊາຓຽຎັຌຖາງຖກັ ບກັ ຘບຌຊາໄ ນາກຓກາຌ ຎະຉຍິ ຈັ ຉທ຺ ຅ຄິ ຃ຉູ ບໄ ຄຘາໄ ຄ຾ຍຍຎະຽຓຌ຋ໃ ຘບຈ຃ໃ ບຄກຍັ ຘະຑາຍຉທ຺ ຅ຄິ . 1.6. ຂໍຈໄ ຾ຖະ ຂ຅ໍໄ າໍ ກຈັ ຂບຄກາຌ຅ຈັ ກາຌປຼຌ-ກາຌຘບຌ຾ຍຍຘາ຋ຈິ ເຌງຸກຘະແໝຎຈັ ຅ຍຸ ຌັ ເຌທຄ຺ ກາຌຘກຶ ຘາ຿ຈງຘະຽຑາະ ຾ຓໃ ຌກາຌ຅ຈັ ກາຌປຼຌ - ກາຌຘບຌຓກັ ຅ະຖະຈຓ຺ ເນ຃ໄ ູ ເຆທໄ ຋ິ ກາຌ຅ຈັ ກາຌປຼຌ-ກາຌຘບຌ຋ໃ ຽຌຌັໄ ຏູປໄ ຼຌຽຎຌັ ເ຅ກາຄ. ຾ຉໃ ກຍໍ ໃ ໍໝາງ຃ທາຓທໃ າ ກາຌ ປຼຌ - ກາຌຘບຌ຾ຍຍ຃ູຽຎຌັ ເ຅ກາຄ ຅ະຍໃ ແໍ ຈ຃ໄ ຸຌຌະຑາຍ຋ຈິ ຘະຈ຋ຸກ຋ຈິ ຘະຈນົກັ ກາຌ຋ຸກນົກັ ກາຌ ຖທໄ ຌ຾ຉໃ ຓ ຅ຈຸ ຾ຂຄ ຾ຖະ ຅ຈຸ ບໃ ບຌ຋ຄັ ຌຌັໄ . ຊາໄ ນາກ຃ງູ ຈນົກັ ກາຌ຋ໃ ຃າໍ ຌຄຶ ຽຊຄິ ຏູປໄ ຼຌຽຎຌັ ຘໍາ຃ຌັ ຾ຖທໄ ຃ູກຉໍ ບໄ ຄຽຖບກ຾ຌທ຋າຄ ຋ໃ ຘາຓາຈຽປຈັ ເນຏໄ ູປໄ ຼຌຽກຈກາຌປຼຌປູແໄ ຈຈໄ ຋ໃ ຘຸຈ. ກາຌປຼຌ-ກາຌຘບຌ຾ຍຍຘາ຋ຈິ ກໍຽຆໃ ຌັ ຈຼທກຌັ ຽຊຄິ ຅ະຓຂໍ ຅າໍ ກຈັ ດໃ ູກຉໍ າຓ຾ຉໃ ກຓໍ ຂໍຽໄ ຘງດໃ ູຍໃ ໍນາົ ງຈໃ ຄັ ຋ໃ ຌກັ ທຆິ າກາຌແຈກໄ ໃ າທແທຽໄ ຆໃ ຌັ : ບາຑບຌ ແ຅຋ໃ ຼຄ (2546:144) ແຈ຅ໄ າໍ ຾ຌກຂຈໍໄ ຾ຖະ ຂຽໍໄ ຘງຂບຄກາຌຘບຌ຾ຍຍຘາ຋ຈິ ແທຈໄ ໃ ຄັ ຌ:ໄ  ຂຈໍໄ - ຎະດັຈຽທຖາກາຌຖບຄຏຈິ ຖບຄຊກຂບຄຌກັ ປຼຌ ຾ຖະ ຎະດັຈບຸ ຎະກບຌເຌກາຌຘບຌຽຓໃ ບຘາ຋ຈິ ເນໄ ຌກັ ປຼຌຽຍໃ ຄິ ຽຎຌັ ໝໃ ູ ນົ ໝຈ຺ ນບໄ ຄ. - ຌກັ ປຼຌຘາຓາຈຽຂາ຺ໄ ເ຅ທ຋ິ ກາຌຎະຉຍິ ຈັ ແຈຈໄ ຽຑາະຌກັ ປຼຌແຈຎໄ ະຘຍ຺ ກາຌ຿ຈງກຄ຺ ຓຉທ຺ ດໃ າຄເນຽໄ ຍໃ ຄິ ຅ຍັ ຍາງ ຾ຖະ ຽນຌັ ຂຌັໄ ຉບຌເຌກາຌຎະຉຍິ ຈັ ດໃ າຄຆຈັ ຽ຅ຌ. - ຽຎຌັ ກາຌກະຉຸຌໄ ກາຌປຼຌ - ກາຌຘບຌ ຽຑາະຽຎຈ຿ບກາຈເນຌໄ ກັ ປຼຌແຈປໄ ໃ ທຓກຈິ ຅ະກາ. - ຽຎຌັ ກາຌຽຐກິ ເນຌໄ ກັ ປຼຌເນຽໄ ຎຌັ ຃ຌ຺ ປູ຅ໄ ກັ ຘຄັ ຽກຈນາຽນຈຏຌ຺ ຾ຖະ ຘະນຸຍົ ນົກັ ກາຌຉໃ າຄໂແຈ.ໄ  ຂໍ຅ໄ າໍ ກຈັ - ຃ູ຃ທຌ຅ະຘກຶ ຘາ຃ໃ ຓູ ຽຓໃ ບຓ຃ທາຓ຅າໍ ຽຎຌັ ຃ທຌເນ຃ໄ ທາຓປູຑໄ ຌໄ ຊາຌ຾ກໃ ຌກັ ປຼຌກໃ ບຌຈໍາຽຌຌກາຌຘາ຋ຈິ . - ກາຌຘາ຋ຈິ ຊາໄ ນາກເຆກໄ ຍັ ຌກັ ປຼຌກໃ ຸຓເນງໃ ຽກຌແຎ຃ູ຃ທຌ຃າໍ ຌຄຶ ທໃ າຌກັ ປຼຌ຅ະຽນຌັ ກາຌຘາ຋ຈິ ຋ໃ ທ຺ ຽຊຄິ . - ຃ທຌຽຎຈ຿ບກາຈເນຌໄ ກັ ປຼຌຓຘໃ ທຌປໃ ທຓກຈິ ຅ະກໍາກາຌຘາ຋ຈິ ຽ຋ໃ າ຺ ຋ໃ ຅ະຎະຉຍິ ຈັ ແຈຽໄ ຆໃ ຌັ : ກາຌກຼຓ ບຸຎະກບຌກາຌຆໃ ທງເຌກາຌຘະ຾ຈຄກາຌຘາ຋ຈິ ກາຌຘາ຋ຈິ ເຌຘໃ ທຌ຋ໃ ນງຸຄໄ ງາກຆຍັ ຆບໄ ຌ. - ກາຌຘບຌຘາ຋ຈິ ຉຈິ ຂຈັ ຓຂຍໍໄ ກ຺ ຑໃ ບຄ ນົ ບຸຎະຉຽິ ນຈ຅ະຍໃ ໍຽຎຌັ ຏຌ຺ ຈ ນົ ບາຈ຅ະຽຎຌັ ຏຌ຺ ຽຘງ຿ຈງກຄ຺ ຉໃ ໍກາຌ ປຼຌ - ກາຌຘບຌ. ຘະຌຌັໄ ຃ູ຃ທຌ຅ະກຼຓ ຾ຖະ ຽຐກິ ຋ກັ ຘະເຌກາຌຘະ຾ຈຄນທ຺ ຂ຋ໍໄ ໃ ຅ະຘາ຋ຈິ ເນຑໄ ບໄ ຓ. 22

- ຿ຈງຎກ຺ ກະຉກິ າຌຘາ຋ຈິ ຃ບຍ຃ໃ ູກຍັ ກາຌຍຌັ ງາງ ນົ ບະ຋ຍິ າງ. ຘະຌຌັໄ ຃ູ຃ທຌ຅ຈັ ເນຓໄ ກາຌບະ຋ຍິ າງ ເນຽໄ ໝາະ ຾ຖະ ຽຎຈ຿ບກາຈເນຌໄ ກັ ປຼຌບະ຋ຍິ າງ ນົ ຆກັ ຊາຓຂໍຂໄ ບໄ ຄເ຅ແຈຽໄ ຉຓັ ຋ໃ . ຋ຈິ ຘະຌາ ຾ຂຓຓະຌ (2547:21) ແຈກໄ ໃ າທທໃ າ ຂໍຈໄ ຾ຖະ ຂໍ຅ໄ ໍາກຈັ ຂບຄທ຋ິ ຘບຌ຿ຈງເຆກໄ າຌຘາ຋ຈິ ຽຆໃ ຄິ ຅າໍ ຾ຌກແຈຈໄ ໃ ຄັ ຌ:ໄ  ຂໍຈໄ - ຽຎັຌທ຋ິ ຘບຌ຋ໃ ຆໃ ທງເນຏໄ ູປໄ ຼຌແຈປໄ ຍັ ຎະຘຍ຺ ກາຌ຿ຈງກຄ຺ ຅າກຏູຘໄ ບຌ ຏູປໄ ຼຌແຈຓໄ ຿ບກາຈແຈຽໄ ນຌັ ຘໃ ຄິ ຋ໃ ປຼຌປູດໄ ໃ າຄຽຎຌັ ປູຍຎະ຋າໍ ເນຽໄ ກຈ຃ທາຓຽຂາ຺ໄ ເ຅ ຾ຖະ ຅ຈ຺ ຅າໍ ເຌຽຖໃ ບຄ຋ໃ ຘາ຋ຈິ ແຈຈໄ ຾ຖະ ແຈຈໄ ຌ຺ . - ຽຎຌັ ທ຋ິ ຘບຌ຋ໃ ຎະດຈັ ຽທຖາ ບຸຎະກບຌ ຾ຖະ ຃ໃ າເຆ຅ໄ ໃ າງ. - ຽຎຌັ ທ຋ິ ຋ໃ ຘາຓາຈຘບຌຌກັ ປຼຌແຈຽໄ ຎຌັ ຅າໍ ຌທຌນາົ ງ.  ຂ຅ໍໄ າໍ ກຈັ - ຽປຈັ ເນຏໄ ູປໄ ຼຌຍໃ ຘໍ ຄັ ຽກຈຽນຌັ ຉທ຺ ດໃ າຄແຈຆໄ ຈັ ຽ຅ຌ ຾ຖະ ຋ໃ ທ຺ ຽຊຄິ ຊາໄ ນາກຽຎຌັ ກໃ ຸຓເນງໃ . - ຊາໄ ນາກ຃ູຽຎຌັ ຏູຘໄ າ຋ຈິ ຅ະຽປຈັ ເນ຃ໄ ຍູ ໃ ໍຘາຓາຈຽຍໃ ຄິ ຽນຌັ ຑຈຶ ຉກິ າໍ ຂບຄຏູປໄ ຼຌ - ຏູປໄ ຼຌຓໃ ຘໃ ທຌປໃ ທຓເຌກາຌປຼຌໜບໄ ງ. - ຊາໄ ນາກກາຌຘາ຋ຈິ ຋ໃ ຏູປໄ ຼຌຍໃ ແໍ ຈຖໄ ຄ຺ ຓຎະຉຍິ ຈັ ຽບຄ຅ະຍໃ ໍຽປຈັ ເນຏໄ ູປໄ ຼຌຽກຈກາຌປຼຌປູດໄ ໃ າຄຽຖກຽຆໃ ຄິ . ຘຸທຈິ ຓູຌ຃າໍ (2542:46-47) ແຈກໄ ໃ າທຽຊຄິ ຂຈໍໄ ຾ຖະ ຂໍ຅ໄ າໍ ກຈັ ຂບຄກາຌຘບຌ຾ຍຍຘາ຋ຈິ ແທຈໄ ໃ ຄັ ຌ.ໄ  ຂຈໍໄ - ຽຎຌັ ທ຋ິ ຋ໃ ຏູປໄ ຼຌຽຂາ຺ໄ ເ຅ທ຋ິ ກາຌຎະຉຍິ ຈັ ແຈຈໄ ຽຑາະທໃ າຏູປໄ ຼຌແຈປໄ ຍັ ຎະຘຍ຺ ກາຌ຿ຈງກຄ຺ ຾ຖະ ຅ຍັ ຍາງແຈໄ ຏູປໄ ຼຌແຈຽໄ ນຌັ ຂຌັໄ ຉບຌເຌກາຌຎະຉຍິ ຈັ ດໃ າຄຆຈັ ຽ຅ຌ. - ຎະດັຈຽທຖາເຌກາຌຖບຄຏຈິ ຖບຄຊກຂບຄຏູປໄ ຼຌ ຾ຖະ ຎະດັຈບຸ ຎະກບຌເຌກາຌປຼຌ-ກາຌຘບຌຽຓໃ ບ ຘາ຋ຈິ ເນຽໄ ຍໃ ຄິ ຽຎຌັ ໝໃ ຃ູ ະຌະ ນົ ໝຈ຺ ນບໄ ຄ. - ຽຎຌັ ກາຌກະຉຸຌໄ ກາຌປຼຌ-ກາຌຘບຌເນຏໄ ູປໄ ຼຌຓ຃ທາຓຘຌ຺ ເ຅ນົາງຂຌຶໄ ຽຑາະຽຎຈ຿ບກາຈເນຏໄ ູປໄ ຼຌແຈຽໄ ຂາ຺ໄ ປໃ ທຓກຈິ ຅ະກາໍ ເຌ຋ຸກຂຌັໄ ຉບຌ. - ຽຎຌັ ກາຌຽຐກິ ເນຏໄ ູປໄ ຼຌປູ຅ໄ ກັ ຘຄັ ຽກຈ ນາຽນຈຏຌ຺ ຾ຖະ ຘະນຸຍົ ນົກັ ກາຌແຈ.ໄ - ຽຎຌັ ທ຋ິ ຘບຌ຋ໃ ຏູຘໄ ບຌຘາຓາຈເຆຘໄ ບຌຌກັ ປຼຌແຈ຅ໄ າໍ ຌທຌນາົ ງ. - ຆໃ ທງຎບໄ ຄກຌັ ບຌັ ຉະຖາງ຋ໃ ຽກຈຂຌຶໄ ກຍັ ຏູປໄ ຼຌ.  ຂໍ຅ໄ າໍ ກຈັ - ກາຌຘາ຋ຈິ ຊາໄ ນາກເຆກໄ ຍັ ຌກັ ປຼຌກໃ ຸຓເນງໃ ຽກຌແຎ ບາຈ຅ະຽປຈັ ເນຏໄ ູປໄ ຼຌຍໃ ໍຘາຓາຈຽນຌັ ກາຌຘາ຋ຈິ ແຈດໄ ໃ າຄ ຋ໃ ທ຺ ຽຊຄິ . - ຏູຘໄ ບຌຉບໄ ຄຘກຶ ຘານົຄັ ຏູປໄ ຼຌ຋ຸກ຃ຌ຺ ຾ຖະ ເນ຃ໄ ທາຓປູຑໄ ຌໄ ຊໃ າຌ຾ກໃ ຏູປໄ ຼຌກໃ ບຌກາຌຈາໍ ຽຌຌກາຌຘາ຋ຈິ . - ຽຎັຌທ຋ິ ຋ໃ ຏູປໄ ຼຌຍໃ ແໍ ຈຖໄ ຄ຺ ຓຎະຉຍິ ຈັ ຽບຄ ບາຈ຅ະຽປຈັ ເນຌໄ ກັ ປຼຌຍໃ ແໍ ຈ຃ໄ ທາຓປູດໄ ໃ າຄຽຖກິ ຽຆໃ ຄິ ຽຑາະທໃ າຍໃ ແໍ ຈໄ ຖຄ຺ ຓຎະຉຍິ ຈັ ຉທ຺ ຅ຄິ . - ກາຌຘາ຋ຈິ ບາຈຉຈິ ຂຈັ ນົ ຽກຈບຸຎະຉຽິ ນຈ຅ຌ຺ ຽຎຌັ ຏຌ຺ ຽຘງຉໃ ໍກາຌປຼຌ-ກາຌຘບຌ. 23

- ຿ຈງຎກ຺ ກະຉກິ າຌຘາ຋ຈິ ຉບໄ ຄເນ຃ໄ ທຍ຃ໃ ູກຍັ ກາຌຍຌັ ຖະງາງ ນົ ບະຑຎິ າງ ຽທຖາ຋ໃ ຽຎຈ຿ບກາຈເນຌໄ ກັ ປຼຌ ບະຑຎິ າງ ນົ ຆກັ ຊາຓຂ຋ໍໄ ໃ ຍໃ ຽໍ ຂາ຺ໄ ເ຅ບາຈ຅ະຍໃ ຑໍ ຼຄຘໍາຖຍັ ຋ຸກ຃ຌ຺ . ຅າກກາຌຘກຶ ຘາຂໍຈໄ ຾ຖະ ຂໍ຅ໄ າໍ ກຈັ ຂບຄກາຌຘບຌ຾ຍຍຘາ຋ຈິ ຽປຈັ ເນຽໄ ປາ຺ ປູກໄ າຌ຅ຈັ ກາຌປຼຌ-ກາຌຘບຌ຾ຍຍ ຉໃ າຄໂກຓໍ ຂຈໍໄ ຾ຖະ ຂ຅ໍໄ າໍ ກຈັ ຏູທໄ ແິ ຅ແຈຘໄ ະນຸຍົ ແທຈໄ ໃ ຄັ ຌ:ໄ  ຂຈໍໄ - ຏູປໄ ຼຌຘາຓາຈຽຍໃ ຄິ ຽນຌັ ຂຌັໄ ຉບຌຍາຄດໃ າຄ຋ໃ ຓ຃ທາຓຆຍັ ຆບໄ ຌ ຾ຖະ ຉບໄ ຄບາແຘ຋ກັ ຘະຘູ - ຊາໄ ນາກຏູປໄ ຼຌຍໃ ຽໍ ຂາ຺ໄ ເ຅ກຘໍ າຓາຈຆກັ ຊາຓແຈ຋ໄ ຌັ ຋ ຾ຖະ ຉະນບົ ຈແຖງະກາຌຘາ຋ຈິ . - ຃ູ ນົ ຏູບໄ ໃ ຌ຋ໃ ຽຎຌັ ຏູຊໄ ໃ າງ຋ບຈ຃ທາຓປູຘໄ າຓາຈຘາ຋ຈິ ເນຽໄ ຍໃ ຄິ ຆາໍໄ ໂແຈ.ໄ - ຏູປໄ ຼຌແຈປໄ ຍັ ຎະຘຍ຺ ກາຌເກ຃ໄ ຼຄກຍັ ຎະຘຍ຺ ກາຌ຿ຈງກຄ຺ ຉາຓ຋ຈິ ຘະຈກາຌປຼຌປູ.ໄ - ຏູປໄ ຼຌແຈປໄ ຍັ ກາຌຘາ຋ຈິ ຅າກໝໃ ຽູ ປຈັ ເນຽໄ ຂາ຺ໄ ເ຅ຄໃາງ. - ຏູປໄ ຼຌຘາຓາຈ຅ຍັ ຉບໄ ຄແຈໄ ຾ຖະ ຍາຄ຃ຄັໄ ແຈຓໄ ຿ບກາຈແຈຖໄ ຄ຺ ຓຎະຉຍິ ຈັ ຉທ຺ ຅ຄິ ຽປຈັ ເນຽໄ ຂາ຺ໄ ເ຅ນົາງງໃ ຄິ ຂຌຶໄ . - ຽຎຌັ ກາຌຽຐກິ ຋ກັ ຘະກາຌຘຄັ ຽກຈເນຏໄ ູປໄ ຼຌແຈຽໄ ຎຌັ ດໃ າຄຈ. - ຽຎຌັ ກາຌຘບຌ຋ໃ ຏູປໄ ຼຌແຈຆໄ ໃ ທງຽນົບຽຆໃ ຄິ ກຌັ ຾ຖະ ກຌັ .  ຂໍ຅ໄ າໍ ກຈັ - ກາຌຘບຌຘາ຋ຈິ ຊາໄ ນາກເຆກໄ ຍັ ຌກັ ປຼຌກໃ ຸຓເນງໃ ຽກຌແຎຌກັ ປຼຌ຅ະຍໃ ແໍ ຈຽໄ ນຌັ ຋ໃ ທ຺ ຽຊຄິ . - ຊາໄ ນາກ຃ູຍໃ ແໍ ຈກໄ ຼຓກາຌຽຐກິ ຆບໄ ຓກາຌຘາ຋ຈິ ເນກໄ ຍັ ຌກັ ປຼຌຏູ຋ໄ ໃ ຽຎຌັ ຉທ຺ ຾຋ຌຂຌຶໄ ຘາ຋ຈິ ຽຎຌັ ດໃ າຄຈບາຈ ຅ະຽປຈັ ເນຌໄ ກັ ປຼຌຏູຽໄ ຎຌັ ຉທ຺ ຾຋ຌເຌກາຌຘາ຋ຈິ ຍໃ ໍຽຂາ຺ໄ ເ຅ ຾ຖະ ຌາໍ ແຎຘາ຋ຈິ ຍໃ ໍຊກ. - ຉບໄ ຄເຆຽໄ ທຖາເຌກາຌຘາ຋ຈິ ເນກໄ ຍັ ຌກັ ປຼຌຏູ຋ໄ ໃ ຽຎຌັ ຉທ຺ ຾຋ຌຂຌຶໄ ຘາ຋ຈິ ຌບກຽທຖາ຅ໃ ຄິ ຽຎຌັ ຽຑໃ ຓຽທຖາເນກໄ ຍັ ຏູຘໄ ບຌ.  ຂໍຘໄ ະຽໜ຾ຌະຘາໍ ຖຍັ ກາຌຘບຌ຾ຍຍຘາ຋ຈິ ກາຌຘບຌຘາ຋ຈິ ຽຎຌັ ທ຋ິ ກາຌຘບຌ຋ໃ ຽຌຌັໄ ຃ູຘບຌຽຎຌັ ຃ຌ຺ ງກ຺ ຉທ຺ ດໃ າຄ ຽຑໃ ບເນກໄ າຌປຼຌ-ກາຌຘບຌແຈປໄ ຍັ ຏຌ຺ ຈ຾ກໃ ຌກັ ປຼຌ ຅ໃ ຄິ ຓຌກັ ຘກຶ ຘານາົ ງ຋ໃ າຌແຈຘໄ ະຽໜ຾ຌະທ຋ິ ກາຌຘບຌ຾ຍຍຘາ຋ຈິ ແທຈໄ ໃ ຄັ ຌ.ໄ ບາຑບຌ ເ຅຋ໃ ຼຄ (2546:145) ແຈຘໄ ະຽໜກໃ ຼທກຍັ ກາຌຌໍາກາຌຘບຌ຾ຍຍຘາ຋ຈິ ແຎເຆທໄ ໃ າ: ກາຌຘບຌ຾ຍຍ ຘາ຋ຈິ ຓ຃ຸຌຌະຑາຍນົາງໜບໄ ງຑຼຄເຈຌຌັໄ ຅ະຂຌຶໄ ດໃ ູກຍັ ທ຋ິ ກາຌຘບຌ຋ໃ ຊກທ຋ິ ຾ຌທ຋າຄກາຌເຆທໄ ຋ິ ກາຌຘບຌ ຘາ຋ຈິ ເນຓໄ ຎະຘຈິ ຋ຑິ າຍຈໃ ຄັ ຌ:ໄ - ເຌຽທຖາກາຌຘາ຋ຈິ ຃ູຘບຌຉບໄ ຄຽບາ຺ ເ຅ເຘໃ ຉໃ ໍຌກັ ປຼຌ຋ຸກ຃ຌ຺ ຿ຈງ຾ຌໃ ເ຅ທໃ າຌກັ ປຼຌ຋ຸກ຃ຌ຺ ແຈຽໄ ນຌັ ຾ຖະ ກາໍ ຖຄັ ຽບາ຺ ເ຅ເຘໃ ຉໃ ໍກາຌຘາ຋ຈິ ດໃ ູ. - ເຌຽທຖາ຃ຘູ ບຌຽຎຌັ ຏູຘໄ ະ຾ຈຄກາຌຘາ຋ຈິ ຃ທຌຽຎຈ຿ບກາຈເນຌໄ ກັ ປຼຌຓຘໃ ທຌປໃ ທຓເຌກຈິ ຅ະກາໍ ຽຆໃ ຌັ : ຊາໄ ນາກຓຽທຖານົາງກເໍ ນຌໄ ກັ ປຼຌບບກຓາຘະ຾ຈຄກາຌຘາ຋ຈິ ຽຑໃ ບຽຎຌັ ກາຌຎະຽຓຌຏຌ຺ ທໃ າຌກັ ປຼຌຽຂາ຺ໄ ເ຅ຍຈ຺ ປຼຌ ແຈນໄ າົ ງຎາຌເຈ. 24

- ແຖງະ຋ໃ ຎະຉຍິ ຈັ ກາຌຘາ຋ຈິ ຃ທຌຽຎຈ຿ບກາຈເນຌໄ ກັ ປຼຌແຈຊໄ າຓ ຽຑາະທໃ າບາຈ຅ະຓຍາຄຍໃ ບຌ ນົ ທໃ າຍາຄ ຂຌັໄ ຉບຌ຋ໃ ຌກັ ປຼຌຍໃ ໍ຋ຌັ ຽຂາ຺ໄ ເ຅. ກາຌຉບຍ຃ໍາຊາຓຂບຄ຃ູຘບຌກໃ ຼທກຍັ ຍໃ ບຌ຋ໃ ຍໃ ໍຽຂາ຺ໄ ເ຅ຌຌັໄ ຅ະຘາຓາຈຽປຈັ ເນໄ ຌກັ ປຼຌຽຂາ຺ໄ ເ຅ຍຈ຺ ປຼຌແຈຈໄ . - ຃ູຘບຌຉບໄ ຄໝຌັໄ ເ຅ທໃ າກາຌຘບຌ຾ຍຍຘາ຋ຈິ ຌຓໄ ຎະ຿ນງຈຉໃ ໍກຍັ ຌກັ ປຼຌ຾຋຃ໄ ທາຓໝຌັໄ ເ຅ຈໃ ຄັ ກໃ າທ຃ູຘບຌ ບາຈ຅ະເຆທໄ ຋ິ ຘຄັ ຽກຈເຌ຿ບກາຈຉໃ າຄໂຽຆໃ ຌັ : ຽຓໃ ບຓກາຌຘາ຋ຈິ ຽຖໃ ບຄຓາຖະງາຈເຌຽທຖາກຌິ ຽຂາ຺ໄ ຌກັ ປຼຌຌາໍ ແຎເຆໄ ນົ ຃ຘູ ບຌບາຈຘຄັ ຽກຈ຅າກກາຌກຌິ ຽຂາ຺ໄ ຂບຄຌກັ ປຼຌຉບຌຘທາງ. - ເຌແຖງະກາຌປຼຌ - ກາຌຘບຌຈທໄ ງທ຋ິ ກາຌຘາ຋ຈິ ຃ູຘບຌຍໃ ໍ຃ທຌຍຌັ ງາງ ນົ ບະ຋ຍິ າງນົາງຽກຌແຎ ຽຑາະ຅ະຽປຈັ ເນກໄ າຌຘາ຋ຈິ ຍໃ ໍຓ຃ທາຓຉໃ ຌຽຉຌັໄ ຾ຖະ ໜາໄ ຘຌ຺ ເ຅຃ກຍັ ຌກັ ປຼຌແຈປໄ ຼຌປູ຾ໄ ຖທໄ . ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ ຃ູຘບຌ ຃ທຌຽຘຓເນຌໄ ກັ ປຼຌຈທໄ ງກາຌບະ຋ຍິ າງຉບຌ຋ໃ ຌກັ ປຼຌຍໃ ຽໍ ຂາ຺ໄ ເ຅. - ຃ູຘບຌຍໃ ໍ຃ທຌຽຖໃ ຄັ ກາຌຘາ຋ຈິ ຽກຌແຎ ຾ຉໃ ຃ທຌຘາ຋ຈິ ເນຌໄ ກັ ປຼຌແຈຽໄ ຍໃ ຄິ ຉາຓຖໍາຈຍັ ຂຌັໄ ຉບຌ ຃ູຘບຌຍໃ ໍ ຃ທຌ຃ຈິ ຽບາ຺ ຽບຄທໃ າຍາຄບຌັ ຍາຄຽຖໃ ບຄຌກັ ປຼຌຽຂາ຺ໄ ເ຅ໝຈ຺ ຾ຖທໄ ນົ ຘບຌແທຽກຌແຎບາຈ຅ະຽປຈັ ເນຌໄ ກັ ປຼຌຍໃ ໍຽຂາ຺ໄ ເ຅຅ະຽປຈັ ເນກໄ າຌຎະຉຍິ ຈັ ກາຌຘາ຋ຈິ ຽຖໃ ບຄຌຌັໄ ຍໃ ຓໍ ຃ທາຓໝາງ. ຘະນຸົຍແຈທໄ ໃ າ ກາຌຘບຌ຾ຍຍຘາ຋ຈິ ຌຌັໄ ຃ທຌເຆກໄ າຌປຼຌ - ກາຌຘບຌ຋ໃ ຉບໄ ຄຎະຉຍິ ຈັ ຉທ຺ ຅ຄິ ຽຎັຌຂຌັໄ ຽຎັຌ ຉບຌເຌກໃ ຸຓ຋ໃ ຏູປໄ ຼຌຍໃ ນໍ າົ ງຽກຌແຎຍໃ ໍ຃ທຌຘບຌແທ ຾ຖະ ຃ທຌຽຎຈ຿ບກາຈເນຌໄ ກັ ປຼຌແຈຊໄ າຓຊາໄ ນາກຍໃ ໍຽຂາ຺ໄ ເ຅.  ຋ຈິ ຘະຈກາຌປຼຌປູ ໄ ກາຌປຼຌປູຌໄ ຌັໄ ຽກຈຂຌຶໄ ແຈ຋ໄ ຸກ຾ນໃ ຄເຌຆທຈິ ຎະ຅າໍ ທຌັ , ກາຌປຼຌປູບໄ າຈຽກຈ຅າກກາຌຖບຄຏຈິ ຖບຄຊກ຅າກ ກາຌທາຄຽຄໃບຌແຂຽຆໃ ຄິ ບາຈຽຎຌັ ຃ທາຓຘາໍ ຑຌັ ຖະນທໃ າຄຎະຘຍ຺ ກາຌຽກໃ າ຺ ກຍັ ຘໃ ຄິ ເໝໃ ໂນົ ກາຌປຼຌປູ຾ໄ ຍຍເຈກໃ ຉໍ າຓບາຈ ຽກຈ຅າກ຃ທາຓຉບໄ ຄກາຌຽຎຌັ ຾ປຄຆຸກຈຌັ ຽຑໃ ບເນຽໄ ກຈ຃ທາຓດາກປູ,ໄ ດາກຽນຌັ ຽຓໃ ບຽກຈ຃ທາຓດາກປູດໄ າກຽນຌັ ຾ຖທໄ ກໍ຅ະຖຄ຺ ຓຎະຉຍິ ຈັ , ກາຌປຼຌປູຽໄ ຎຌັ ຘໃ ທຌໜໃ ຄຶ ຾ນໃ ຄກາຌຎຍັ ຉທ຺ ເນຽໄ ຂາ຺ໄ ກຍັ ຘຄັ ຃ຓ຺ , ຘາຓາຈຈໍາຖຄ຺ ຆທຈິ ຾ຖະ ຑຈັ ຋ະຌາຘຄັ ຃ຓ຺ ເນຈໄ ຂຌຶໄ . ກາຌປຼຌປູຍໄ ໃ ໍຑຼຄ຾ຉໃ ຽຎຌັ ກຈິ ຅ະກາໍ ຋ໃ ຅ຈັ ຂຌຶໄ ດໃ ູເຌ຿ປຄປຼຌຽ຋ໃ າ຺ ຌຌັໄ ຾ຉໃ ງຄັ ຽກຈຂຌຶໄ ເຌຘະຑາຍ຾ທຈຖບໄ ຓ຋ໃ ທ຺ ແຎ, ກາຌປຼຌປູຂໄ ບຄຌກັ ປຼຌ຅ະຽກຈ຅າກຘະຑາຍ຾ທຈຖບໄ ຓບບຓໄ ຍາຄຈາໄ ຌ ຾ຖະ ຂະນງາງຂຌຶໄ ຽຖບໄ ງໂຽຓໃ ບກາໄ ທ ຘ຿ູ ໄ ປຄປຼຌຽຆໃ ຄິ ຽຎຌັ ຾ນໃ ຄົ ເນ຃ໄ ທາຓປູດໄ ໃ າຄຽຎຌັ ຖະຍຍ຺ ຖທຓ຋ຄັ ຃ທາຓປູເໄ ຌທຆິ າບາຆຍ຋ໃ ຅ະຌາໍ ແຎຎະກບຍບາຆຍແຈ.ໄ ກາຌປຼຌປູ ໄ ຃ ຂະຍທຌກາຌຽປຈັ ເນ຃ໄ ຌ຺ ຎໃ ຼຌ຾ຎຄຑຈຶ ຉກິ າໍ , ຃ທາຓ຃ຈິ ຂບຄ຃ຌ຺ ຽປາ຺ ຘາຓາຈປຼຌ຅າກກາຌແຈໄ ງຌິ , ກາຌຘໍາຑຈັ , ກາຌບໃ າຌ, ກາຌເຆຽໄ ຉກັ ຿ຌ຿ຖຆ, ກາຌປຼຌປູຂໄ ບຄຽຈກັ ຾ຖະ ຏູເໄ ນງໃ ຉໃ າຄກຌັ . ຽຈກັ ຅ະປຼຌປູ ໄ ຈທໄ ງກາຌປຼຌເຌນບໄ ຄປຼຌ, ກາຌຆກັ ຊາຓຂບຄຏູເໄ ນງໃ ຓກັ ປຼຌປູຈໄ ທໄ ງຎະຘຍ຺ ກາຌ, ຏູຘໄ ບຌ຅ະຉບໄ ຄຑ຅ິ າຖະຌາ ປູຍ຾ຍຍກາຌຘບຌຖທຓ຋ຄັ ກາຌຘາໄ ຄ຃ທາຓ຃ຸຌໄ ຽ຃ງກຍັ ຏູປໄ ຼຌ. ກາຌປຼຌປູໝໄ າງຽຊຄິ ກາຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄຍຸກ຃ຌ຺ ບຌັ ຽຌໃ ບຄຓາ຅າກກາຌ຋ໃ ແຈຑໄ ຍ຺ ກຍັ ຘະຊາຌະກາຌຆໍາໄ ໂ຿ຈງຍໃ ໍ ຾ຓໃ ຌຘຌັ ຆາຈຉະງາຌ ນົ ຽຎຌັ ຘໃ ທຌຑຈັ ຋ະຌາກາຌ຿ຈງຎກ຺ ກະຉ.ິ ຅ຈິ ຉຕາ ຘຸທາຌຈິ (2531 : 70) ແຈບໄ ະ຋ຍິ າງ຃ທາຓໝາງຂບຄກາຌປຼຌປູທໄ ໃ າ ກາຌປຼຌປູ຃ໄ : ກາຌ ຎໃ ຼຌ຾ຎຄຑຈຶ ຉກິ ໍາຽຆໃ ຄິ ຽຎຌັ ຏຌ຺ ຂບຄຎະຉກິ ຖິ ງິ າຉບຍຘະໜບຄຉໃ ໍຘໃ ຄິ ກະຉຸຌໄ , ກາຌປຼຌປູງໄ ຄັ ໝາງຽຊຄິ ກາຌຎຍັ ຎຸຄ຋ໃ ບາຈ຅ະຽກຈຓ຃ຸຌ຃ໃ າເຌ຋າຄ຋ໃ ຈຂຌຶໄ ນົ ຍໃ ໍຈກໃ ບໍ າຈຽຎຌັ ແຎແຈ.ໄ 25

ຽ຃ຖຌ Klein (1987 : 102) ແຈເໄ ນ຃ໄ ໍາ຅າໍ ກຈັ ຂບຄກາຌປຼຌປູ຃ໄ ກາຌປຼຌປູຽໄ ຎຌັ ກາຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄ຋ໃ ຊາທບຌ ດໃ າຄຽຎຌັ ຆຈັ ຘໃ ທຌເຌ຃ທາຓຘາຓາຈຘະ຾ຈຄຑຈຶ ຉກິ າໍ ກາຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄ຋ໃ ຽກຈຂຌຶໄ ເຌຊາຌະຂບຄຎະຘຍ຺ ກາຌກາຌ຋ໃ ແຈໄ ປຍັ ຃ທາຓຘໍາຽຖຈັ ນົຍໃ ແໍ ຈປໄ ຍັ ຃ທາຓຘໍາຽຖຈັ .( ຅າກwww.tumcivil.com/engfanatic/board/ gen.php ) ປທິ ກາຌ ຾ຖະ ຿ຍຽທ Hilgard and Bower ກໃ າທທໃ າ ກາຌປຼຌປູຽໄ ຎຌັ ຂະຍທຌກາຌ຋ໃ ຽປຈັ ເນຑໄ ຈຶ ຉກິ າໍ ຎໃ ຼຌ຾ຎຄແຎ ຅າກບຌັ ຽກາ຺ ຽຎຌັ ຏຌ຺ ຓາ຅າກກາຌຐກຶ ຐຌ຺ ຾ຖະ ຎະຘຍ຺ ກາຌ. ຾ຉໃ ຍໃ ໍ຾ຓໃ ຌຏຌ຺ ຅າກກາຌຉບຍຘະໜບຄ຋ໃ ຽກຈຂຌຶໄ ຉາຓ ຋ໍາຓະຆາຈ ຽຆໃ ຌັ : ຘຌັ ຆາຈຉະງາຌ ນົ ຅າກກາຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄຆໃ ທ຺ ຃າທຂບຄປໃ າຄກາງຽຆໃ ຌັ :຃ທາຓຽຓໃ ບງ, ຑຈິ ຂບຄດາ ຽ ຎັ ຌ ຉ຺ໄຌ . ( ຅ າ ກ https://WWW.sailomaonploy.blogspot.com/.../kimble-1964-hilgard – bower - 1981-cronb ) ຃ຕຓິ ຽຍຕິ ( Kimble, 1964 ) ຽທາ຺ໄ ທໃ າກາຌປຼຌປູຽໄ ຎຌັ ກາຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄ຋ໃ ຂບໄ ຌຂາໄ ຄຊາທບຌເຌຑຈຶ ຉກິ າໍ ບຌັ ຽຎຌັ ຏຌ຺ ຓາ຅າກກາຌຽຐກິ ຋ໃ ແຈປໄ ຍັ ກາຌຽຘໃ ຓ຾ປຄ. ຃ບຌຽຍກັ Cronbach ເນ຃ໄ ທາຓໝາງຂບຄກາຌປຼຌປູທໄ ໃ າກາຌປຼຌປູຽໄ ຎຌັ ກາຌຘະ຾ຈຄເນຽໄ ນຌັ ຽຊຄິ ຑຈຶ ຉິ ກາໍ ຋ໃ ຎໃ ຼຌ຾ຎຄບຌັ ຽຎຌັ ຏຌ຺ ຽຌໃ ບຄຓາ຅າກຎະຘຍ຺ ກາຌ຋ໃ ຾ຉໃ ຖະ຃ຌ຺ ແຈຑໄ ຍ຺ ຑໍກໄ ຍັ ຉທ຺ ຅ຄິ . ທຈັ ຅ະຌາຌຸກຓ຺ ຂບຄຽທຍັ ຉໄ ( Webter is Third New International Dictionary ) ຽທາ຺ໄ ທໃ າ ກາຌ ປຼຌປູ຃ໄ ຂະຍທຌກາຌຽຑໃ ຓຑູຌ ຾ຖະ ຎຸຄ຾ຉໃ ຄຽຖໃ ບຄຖະຍຍ຺ ຃ທາຓປູຈໄ າໄ ຌ຋ກັ ຘະ, ຌຈິ ແຘ ນົ ກາຌຘະ຾ຈຄບບກຉໃ າຄໂ ບຌັ ຓຏຌ຺ ຓາ຅າກກາຌກະຉຸຌໄ ຋າຄບຌິ ຆ຿ຈງຏໃ າຌຎະຘຍ຺ ກາຌ, ກາຌຎະຉຍິ ຈັ ນົ ກາຌຐກຶ ຐຌ຺ . ( ບາໄ ຄເຌ຾ທຍແຆ https://www l-theory-g6.blogspot.com ) ກາຌຘບຌ຾ຍຍຘາ຋ຈິ ຽຎັຌທ຋ິ ຋ໃ ຽປຈັ ເນຏໄ ູປໄ ຼຌ ແຈປໄ ຍັ ຎະຘຍ຺ ກາຌ຋ໃ ເກ຃ໄ ຼຄກຍັ ຎະຘຍ຺ ກາຌ຿ຈງກຄ຺ ຽຎັຌ ກາຌຘບຌ຋ໃ ຏູຘໄ ບຌກາຌຘະ຾ຈຄ ຘໃ ຄິ ຉໃ າຄໂເນຏໄ ູປໄ ຼຌຽຍໃ ຄິ ນົ ຏູປໄ ຼຌຓ຿ບກາຈແຈຎໄ ະຉຍິ ຈັ ຈທໄ ງຉຌ຺ ຽບຄຽປຈັ ເນກໄ າຌ ປຼຌປູຍໄ ຌັ ຖຸ຅ຈຸ ຎະຘຄ຺ ແຈຄໄ ໃາງ ຽຑາະທໃ າຏູປໄ ຼຌແຈຘໄ ຄັ ຽກຈຽນຌັ ຈທໄ ງຉາຂບຄຉຌ຺ ຽບຄ ແຈຽໄ ນຌັ ຂຌັໄ ຉບຌກາຌຎະຉຍິ ຈັ ຉທ຺ ຅ຄິ . ກາຌຘາ຋ຈິ ຽຎັຌກາຌຘະ຾ຈຄເນຽໄ ຍໃ ຄິ ກາຌຖບຄຎະຉຍິ ຈັ ນົ ຾ຓໃ ຌກາຌຎະຉຍິ ຈັ ກາຌ຅ຈັ ກໃ ຸຓຏູປໄ ຼຌຍໃ ໍນົາງ ຽກຌແຎ ຽຊິຄດໃ າຄເຈກໍຉາຓກາຌ຅ຈັ ກໃ ຸຓຏູປໄ ຼຌ຾ຓໃ ຌຂຶຌໄ ດໃ ູກຍັ ຅ຈຸ ຎະຘ຺ຄຂບຄກາຌຘບຌ ທິ຋ກາຌຘບຌຘາ຋ິຈ ຘະຊາຌ຋ໃ ນົ ບຸຎະກບຌ຋ໃ ຅ະເຆຎໄ ະກບຍກາຌຘາ຋ຈິ . ຘຖຑິ ບຌ ແທຘຸທຌັ (2547:35) ແຈຘໄ ະນຸົຍທໃ າ: ຖກັ ຘະຌະຂບຄກາຌຘບຌ຾ຍຍຘາ຋ຈິ ຋ໃ ຽຎຌັ ຖກັ ຘະຌະກາຌ ຘາ຋ຈິ ແທຈໄ ໃ ຄັ ຌ:ໄ ຋ໍາບຈິ ຍບກເນຽໄ ຈກັ ປູທໄ ໃ າ຅ະຽປຈັ ນງຄັ ຆ຾ໄ ຅ຄເນຽໄ ຈກັ ແຈຽໄ ນຌັ ຃ທາຓຘໍາ຃ຌັ ຽຑໃ ບຈຄຶ ຈູຈ຃ທາຓຘຌ຺ ເ຅ ຾ຖະ ກະຉຸຌໄ ເນຽໄ ນຌັ ທໃ າ ຘໃ ຄິ ຌຌັໄ ຓ຃ທາຓ຅ໍາຽຎຌັ ຘໍາຖຍັ ຉຌ຺ ຽບຄ຾ຌທເຈ ຅າກຌຌັໄ ຅ໃ ຄິ ຘາ຋ຈິ ເນຽໄ ຈກັ ຽຍໃ ຄິ ຉຄັໄ ຾ຉໃ ຉຌ຺ໄ ຅ຌ຺ ຅ຍ຺ ຽຑໃ ບເນຽໄ ຈກັ ຅ຈັ ຖະຍຍ຺ ຘໃ ຄິ ຋ໃ ຅ະປຼຌຽຎຌັ ຽຖໃ ບຄຖາທຽຓໃ ບຘາ຋ຈິ ຅ຍ຺ ບະ຋ຍິ າງເນຽໄ ຂາ຺ໄ ເ຅ຽຊຄິ ຃ທາຓຘໍາຑຌັ ຘະນທໃ າຄ ຘໃ ຄິ ຉໃ າຄໂ ຽຌຌັໄ ຘໃ ຄິ ຋ໃ ຘາໍ ຃ຌັ ຾ຖະ ຘໃ ຄິ ຋ໃ ຉບໄ ຄກາຌເນຘໄ ຄັ ຽກຈ. ເນຽໄ ຈກັ ແຈຓໄ ຿ບກາຈແຈຽໄ ຐກິ ຎະຉຍິ ຈັ ຋ຌັ ຋ນົຄັ ຅າກກາຌຘາ຋ຈິ ຘໃ ຄິ ຋ໃ ຅ະຉບໄ ຄ຃ໍາຌຄຶ ຽຊຄິ ຃ກາຌຎະຉຍິ ຈັ ຃ຌ ຾ຖະ ກາຌເນກໄ ໍາຖຄັ ເ຅ຊາໄ ບຸ ຎະກບຌຍໃ ໍຑຼຄຑໍ຃ເນຘໄ າ຋ຈິ ຽຎຌັ ກໃ ຸຓຌບໄ ງ ຽຑໃ ບເນຽໄ ຈກັ ຋ຸກ຃ຌ຺ ແຈຓໄ ຿ບກາຈແຈຽໄ ຐກິ ຎະຉິຍຈັ ຾ຖະ ຃ູຓ຿ບກາຈເນກໄ ໍາຖັຄເ຅ຌກັ ປຼຌແຈດໄ ໃ າຄ຋ໃ ຺ທຽຊິຄກາຌຽຐິກ຋ັກຘະແຈຏໄ ຺ຌຈຊາໄ ຌກັ ປຼຌດໃ ູເຌ 26

ຘະຊາຌ຋ໃ ກະຉຖຖຌ຺ໄ ຊາໄ ນາກຽນຌັ ຌກັ ປຼຌຎະຉຍິ ຈັ ກາຌຘາ຋ຈິ ຍໃ ໍຊກເຌຽທຖາ຋ໃ ຽຐກິ ດໃ ູຌຌັໄ ເນຎໄ ະຉຍິ ຈັ ກາຌຘາ຋ຈິ ຃ຌເໝໃ ຍໃ ໍເນຽໄ ປຈັ ຾ຉໃ ຘະຽຑາະ຃ຌ຺ ຋ໃ ຽປຈັ ຏຈິ ຽ຋ໃ າ຺ ຌຌັໄ ຽຑາະ຅ະຽປຈັ ເນຽໄ ຈກັ ຓຎບຓຈບໄ ງ຃ຈິ ທໃ າຉຌ຺ ຽບຄຽຎຌັ ຃ຌ຺ ຽຂາ຺ໄ ເ຅ ງາກ ນົ ຍາຄ຃ຄັໄ ຌກັ ປຼຌເຌນບໄ ຄບາຈ຅ະ຃ຈິ ທໃ າຽຎຌັ ນງຄັ ຃຅ູ ໃ ຄິ ຽບາ຺ ເ຅ເຘໃ ກຍັ ຽຈກັ ຍາຄ຃ຌ຺ ຽຎຌັ ຑຽິ ຘຈຽຆໃ ຄິ ຃ທາຓ຃ຈິ ຋ຄັ ຘບຄຌຍໄ ໃ ໍຽຎຌັ ຏຌ຺ ຈ຋ຄັ ຘຌໄ . ເຌ຃ະຌະ຋ໃ ຽຐິກນັຈ຃ູ຃ທຌເນ຃ໄ ໍາ຾ຌະຌໍາຽຑໃ ບເນຽໄ ຈັກຎະຉິຍັຈແຈເໄ ນ຃ໄ ໍາ຾ຌະຌໍາເຌ຃ະຌະ຋ໃ ດໃ ູເຌ ຍຌັ ງາກາຈ຋ໃ ຘະຍາງຘະຍາງ ຿ຈງຘະຽຑາະຽຈກັ ຍາຄ຃ຌ຺ ຅ະດາໄ ຌ຃ທາຓຏຈິ ດາໄ ຌຎະຉຍິ ຈັ ຍໃ ໍແຈ຅ໄ ໃ ຄິ ຽປຈັ ຏຈິ ຑາຈ ຃ູ ຉບໄ ຄເ຅ຽດຌັ ຍໃ ໍປາໄ ງຌກັ ປຼຌ ຍຌັ ງາກາຈ຋ໃ ຍໃ ຉໍ ຄ຃ຼຈ຅ະຽປຈັ ເນຽໄ ຈກັ ຽກຈ຃ທາຓຑະງາງາຓ຋ໃ ຅ະຎະຉຍິ ຈັ . ຅າກ຾ຌທ຃ຈິ ຉໃ າຄໂ຋ໃແຈກໄ ໃ າທຓາຘະນຸົຍແຈທໄ ໃ າ ກາຌຘບຌ຾ຍຍຘາ຋ຈິ ຽຎຌັ ກາຌຘບຌ຋ໃ ຏູຘໄ ບຌແຈຘໄ ະ຾ຈຄເນຏໄ ູປໄ ຼຌ ຽຍໃ ຄິ . ຏູປໄ ຼຌຘາຓາຈປຍັ ປແູ ໄ ຈ຅ໄ າກຎະຘາຈຘໍາຏຈັ ຋ຄັ 5 ຽປຈັ ເນແໄ ຈຽໄ ນຌັ ຂຌັໄ ຉບຌຉໃ າຄໂແຈດໄ ໃ າຄຆຈັ ຽ຅ຌ ຏູຘໄ ບຌແຈໄ ປຼຌປູເໄ ກ຃ໄ ຼຄກຍັ ຎະຘຍ຺ ກາຌ຿ຈງກຄ຺ ຅ໃ ຄິ ຽປຈັ ເນຍໄ ໃ ໍຽກຈ຃ທາຓຽຍໃ ບໜໃ າງ ຊາໄ ນາກຽກຈ຃ທາຓຘຄ຺ ແຘຊາໄ ປຼຌກໃ ໍກາໄ ຆກັ ຊາຓແຈ຋ໄ ຌັ ຋. (ຖຈ຺ ຘະຖຌິ ຂູຌ຾ກທໄ , 2555, ໜາໄ . 6)  ຌະ຿ງຍາງ຾ນໃ ຄຆາຈທໃ າຈທໄ ງກາຌຘກຶ ຘາປຼຌປໃ ທຓ(2010) ຽຎ຺າໄ ໝາງຂບຄຌະ຿ຌຍາງກາຌຘກຶ ຘາປຼຌປໃ ທຓເນຑໄ ຌ຺ ຖະຽຓບຄຖາທ຋ຸກ຃ຌ຺ ຿ຈງຍໃ ໍ຅າໍ ຾ຌກຆຌ຺ ຽຏໃ າ຺ ຽຆບໄໄ ຆາຈ ຑາຘາ ຘາຈຘະໜາ ຽຑຈ ແທ ຃ທາຓຘາຓາຈ ຾ຖະ ຘະຊາຌະຑາຍ຋າຄຈາໄ ຌຽຘຈຊະກຈິ -ຘຄັ ຃ຓ຺ ຖທໄ ຌ຾ຉໃ ແຈປໄ ຍັ ກາຌຘກຶ ຘາ ຋ຓ຃ຸຌຌະຑາຍດໃ າຄ຋ໃ ທ຺ ຽຊຄິ ຽ຋ໃ າ຺ ຋ຼຓກຌັ ຾ຖະ ຾຋ຈຽໝາະກຍັ ຃ທາຓຘາຓາຈຂບຄ຾ຉໃ ຖະ຃ຌ຺ ຉາຓນາໄ ນກົັ ຓູຌກາຌຘກຶ ຘາ. ຌະ຿ງຍາງຘະຍຍັ ຌຎໄ ະກບຍຈທໄ ງ 9 ຽຌບໄ ເຌ ຋ໃ ຘາຓາຈຘຄັ ຖທຓນງໍ຃ໄ : ຘຍຉໃ ໍຑຈັ ຋ະຌາຘະຑາຍ຾ທຈຖບໄ ຓ ຋າຄຈາໄ ຌຘຄັ ຃ຓ຺ ຽຑໃ ບກາຌປຼຌປູ຋ໄ ໃ ຽຎຌັ ຓຈິ ຾ຖະ ຽບບໄໄ ບໍາຌທງຘາໍ ຖຍັ ຏໃ ູປຼຌ຋ຸກ຃ຌ຺ ເຌ຋ຸກຆຌັໄ ຋ຸກຘາງ ຎະຉຍິ ຈັ ຌະ຿ງຍາງຖຍຖາໄ ຄກາຌຽກຍັ ຃ໃ າຖຄ຺ ຋ະຍຼຌຽຂາ຺ໄ ປຼຌ ຃ໃ າປຼຌ ເຌຆຌັໄ ຎະຊຓ຺ ຘກຶ ຘາ ຾ຖະ ຓຈັ ຋ະງຓ຺ ຉບຌຉຌ຺ໄ ປຍັ ຎະກຌັ ເນຽໄ ຈກັ ຋ຸກ຃ຌ຺ ເຌຆຌັໄ ຎະຊຓ຺ ຘູຆໄ ຌ຺ ນຸົຈຏໃ ບຌບຈັ ຉາ຃າໄ ຄນບໄ ຄ ຾ຖະ ບຈັ ຉາຎະຖະກາຌປຼຌ ຘຍຉໃ ໍຎະຉິ ປູຍນກົັ ຘູຈ ຾ຖະ ຘະໜບຄບຸຎະກບຌກາຌປຼຌ-ກາຌຘບຌເຌ຋ຸກຆຌັໄ ຋ຸກຘາງ ຽຐກິ ບຍ຺ ປຓ຺ ຃ູ ຽຑໃ ບຎູກ຅ຈິ ຘໍາຌກຶ ຘາໄ ຄ຋ຈັ ຘະຌະ຃ະຉິ ຾ຖະ ຋ກັ ຘະຉໃ າຄໂ ປຍັ ຎະກຌັ ເນຓໄ ຘະ ຊາຌ຋ໃ ກາຌຘກຶ ຘາ ຾ຖະ ນໍຑກັ ຉໃ າຄໂ ເນກໄ າຌ ຍຖໍ ກິ າຌ຋ໃ ຾຋ຈຽໝາະເນ຾ໄ ກໃ ຌກັ ປຼຌຑກິ າຌ ຘໃ ຄ຺ ຽຘຓກາຌຍຌັ ຅ຘຸ ຍັ ຆບໄ ຌ຃ູຘບຌເນ຾ໄ ຋ຈຽໝາະກຍັ ກາຌປຼຌປໃ ທຓ ຾ຖະ ຍຌັ ຅ຽຸ ຂາ຺ໄ ຽຎຌັ ຖຈັ ຊະກບຌ ຾ຖະ ຃ູຌຍັ ຓຌໄ ຍັ ນົາງຂຌຶໄ ຘໃ ຄ຺ ຽຘຓກາຌຓຘໃ ທຌປໃ ທຓຂບຄ຋ຸກຑາກຘໃ ທຌ ຑບໄ ຓ຋ຄັ ຽຑໃ ຓກາຌຖຄ຺ ຋ຌຶ ເຘໃ ກາຌຘກຶ ຘາ ຿ຈງຘະຽຑາະກາຌຘກຶ ຘາປຼຌປໃ ທຓເນຽໄ ຑໃ ຓຂຌຶໄ ຉາຓຖາໍ ຈຍັ .  ຌຉິ ກິ າໍ ຿ປຄປຼຌຘາຓຌັ ກຌິ ຌບຌຆຌ຺ ຽຏໃ າ຺ 3 ຘະຍຍັ (2014) ຿ປຄປຼຌຘາຓຌັ ກຌິ ຌບຌຆຌ຺ ຽຏໃ າ຺ ໝາງຽຊຄິ ຿ປຄປຼຌ຋ໃ ຓຖະຍຍ຺ ກຌິ ຌບຌ຋ໃ ປຍັ ຽບາ຺ ຌກັ ປຼຌຆຌ຺ ຽຏໃ າ຺ ຏູຈໄ ບໄ ງ ຿ບກາຈ຋າຄກາຌຘກຶ ຘາ຋ໃ ຓາ຅າກ຃ບຍ຃ທ຺ ຋ຸກງາກ ຾ຖະ ນໃ າຄແກຘບກນົກ. ຽຎຌັ ຿ປຄປຼຌ຋ໃ ຘະໜບຄຽຍງໄ ຖຼໄ ຄ ຾ຖະ ຽ຃ໃ ບຄປຍັ ເຆຆໄ ທຈິ ຎະ຅າໍ ທຌັ ຂຌັໄ ຑຌໄ ຊາຌ຅າໍ ຌທຌໜໃ ຄຶ . ຌບກຌຌັໄ ງຄັ ບະຌງຸ າຈເນຌໄ ກັ ປຼຌ຋ໃ ເກ຃ໄ ຼຄ຿ປຄປຼຌ ຘາຓຌັ ກຌິ ຌບຌຆຌ຺ ຽຏໃ າ຺ ປຼຌປໃ ທຓຌາໍ ແຈຘໄ ູຄຘຸຈ 10% ຂບຄ຅າໍ ຌທຌຌກັ ປຼຌຆຌ຺ ຽຏໃ າ຺ ຋ຄັ ໝຈ຺ ເຌ຿ປຄປຼຌຈໃ ຄັ ກໃ າທ ຾ຉໃ ຍໃແໍ ຈປໄ ຍັ ຽຍງໄ ຖຼໄ ຄ. ຌຉິ ກິ າໍ ຿ປຄປຼຌຘາຓຌັ ກຌິ ຌບຌຆຌ຺ ຽຏໃ າ຺ ຓ຃: 1. ຂໍຉໄ ກ຺ ຖຄ຺ ຂບຄຖຈັ ຊະຓຌ຺ ຉ ຘະຍຍັ ຽຖກ຋ 1489/ຘຘກ.ບຎ ຖຄ຺ ທຌັ ຋ 28 ຽຓຘາ 2014 ທໃ າຈທໄ ງນກົັ ກາຌ ຃ຸຓໄ ຃ບຄ຿ປຄປຼຌຘາຓຌັ ກຌິ ຌບຌຆຌ຺ ຽຏໃ າ຺ 27

2. ຂຉໍໄ ກ຺ ຖຄ຺ ຂບຄຖຈັ ຊະຓຌ຺ ຉ ຘະຍຍັ ຽຖກ຋ 1490/ຘຘກ.ບຎ ຖຄ຺ ທຌັ ຋ 28 ຽຓຘາ 2014 ທໃ າຈທໄ ງຌະ຿ງ ຍາງຉໃ ຃ໍ ູ ຾ຖະ ຌກັ ປຼຌຆຌ຺ ຽຏໃ າ຺ ເຌ຿ປຄປຼຌຘາຓຌັ ກຌິ ຌບຌຆຌ຺ ຽຏໃ າ຺ . 3. ຂຉໍໄ ກ຺ ຖຄ຺ ຂບຄຖຈັ ຊະຓຌ຺ ຉ ຘະຍຍັ ຽຖກ຋ 1491/ຘຘກ.ບຎ ຖຄ຺ ທຌັ ຋ 28 ຽຓຘາ 2014 ທໃ າຈທໄ ງຖະຍຼຍ ກາຌ຃ຸຓໄ ຃ບຄ຃ູ ຾ຖະ ຌກັ ປຼຌເຌ຿ປຄປຼຌຘາຓຌັ ກຌິ ຌບຌຆຌ຺ ຽຏໃ າ຺ . 2. ຍຈ຺ ທແິ ຅຋ໃ ກໃ ຼທຂບໄ ຄ ຕະຘະຖຌິ ຂຸ ຌ຾ກທໄ ຎ຋ທແິ ຅ (2555) ແຈຽໄ ປຈັ ກາຌທແິ ຅ເຌນທ຺ ຂໍ:ໄ ຏຌ຺ ຂບຄກາຌ຅ຈັ ກາຌປຼຌ-ກາຌຘບຌ ຾ຍຍຘາ຋ຈິ ຽຑໃ ບຑຈັ ຋ະຌາຏຌ຺ ຘໍາຽຖຈັ ຂບຄກາຌປຼຌປູຖໄ າງທຆິ າຘຖະຎະຘໍາຖຍັ ຃ູຎະຊຓ຺ .຅ຈຸ ຎະຘຄ຺ ຾ຓໃ ຌ:1.ຽຑໃ ບ ຎຼຍ຋ຼຍຏຌ຺ ຘໍາຽຖຈັ ຏຌ຺ ກາຌປຼຌກໃ ບຌ ຾ຖະນົຄັ ກາຌ຅ຈັ ກາຌຘບຌ຾ຍຍຘາ຋ຈິ . 2. ຽຑໃ ບຘກຶ ຘາ຃ທາຓຽຑໃ ຄິ ຑໍເ຅ ຂບຄຏູປໄ ຼຌເຌກາຌ຅ຈັ ກາຌປຼຌປູ຾ໄ ຍຍຘາ຋ຈິ . ກໃ ຸຓຽຎາ຺ໄ ໝ!ງເຌກາຌທແິ ຅຃ຄັໄ ຌ຾ໄ ຓໃ ຌຌກັ ຘກຶ ຘາຘາຂາທຆິ າກາຌຘກຶ ຘາຎະຊຓ຺ ຎ຋ 3 ຃ຌໄ ະຘກຶ ຘາຘາຈຓະນາທ຋ິ ະງາແຖຖາຘະຑຈັ ຽຑຈຘະຍູຌ ເຌຑາກ຋ໃ 1 ຎ຋ໃ ຘກຶ ຘາ 2555 ກໃ ຸຓຽຎາ຺ໄ ໝາງ຾ຓໃ ຌຌກັ ຘກຶ ຘາ຅ໍາຌທຌ 31 ຃ຌ຺ .ຽ຃ໃ ບຄຓເຌກາຌທແິ ຅຃ຄັໄ ຌຓໄ 3 ຾ຍຍ.1. ຾ຏຌກາຌຘບຌ຾ຍຍຘາ຋ຈິ ; 2. ຾ຍຍ຋ຈ຺ ຘບຍທຈັ ຏຌ຺ ຘໍາຽຖຈັ ຏໃ າຌກາຌປຼຌທຆິ າຘຖະຎະຘໍາຖຍັ ຃ູ; 3. ຾ຍຍຎະຖຓິ າຌ຃ທາຓຽຑໃ ຄິ ຑໃ ເ຅ດໃ ູເຌກາຌ ຘບຌ຾ຍຍຘາ຋ຈິ . ຏຌ຺ ກາຌທແິ ຅ຘະ຾ຈຄເນຽໄ ນຌັ ທໃ າ ກໃ ບຌກາຌ຅ຈັ ກຈິ ຅ະກໍາກາຌປຼຌປູ຾ໄ ຍຍຘາ຋ຈິ ຿ຈງຘະຽຖໃ ງ 21,2 % ນົກັ ກາຌ຅ກັ ກາຌປຼຌປູ຾ໄ ຍຍຘາ຋ຈິ ຿ຈງຘະຽຖໃ ງ 34,2 % ຾ຖະ ຓ຃ະ຾ຌຌຏຌ຺ ຘາຽຖຈັ ຋າຄກາຌປຼຌ ຑຈັ ຋ະຌາ຿ຈງຘະຽຖໃ ງ 22,2% ຘະ຾ຈຄທໃ າຏຌ຺ ຘາຽຖຈັ ຋າຄກາຌປຼຌປູເໄ ຌຖາງທຆິ າຘຖະຎະຘາຖຍັ ຃ູຎະຊຓ຺ ເຌ ກາຌ຋ຈ຺ ຖບຄຓຏຌ຺ ຘໍາຽຖຈັ ຋າຄກາຌປຼຌປູຘໄ ູຄຂຌໄ . ຃ທາຓຽຂາ຺ໄ ເ຅ຽຌບໄ ເຌ,ກາຌຘຄ຺ ຽຘຓ ຾ຖະ ກາຌກະຉຸ ຌໄ ເນຓໄ ຃ທາຓກະຉຖຖຌ຺ໄ ເຌກາຌຎະຉຍິ ຈັ ກຈິ ຅ະກາໍ ຓ຃ໃ າຘະຽຖໃ ງຘູຄຘຸຈ຃: 4,51 ຾ຖະ ຘາປບຄ຃ກາຌຘາ຋ຈິ ຂຌັໄ ຉບຌ຃ທຍ ຃ຸຓ ຾ຖະ ຽຂາ຺ໄ ເ຅ຄໃາງ຃ໃ າຘະຽຖໃ ງ 4,50 ຘຸຑຌັ ຘາ ຋ຍິ ຑຼຄ຾຋ໄ (2014) ແຈທໄ ແິ ຅ເຌນທ຺ ຂໍ:ໄ ກາຌຑຈັ ຋ະຌາ຾ຍຍຽຐກິ ຋ກັ ຘະກາຌຂຼຌຑາຘາບຄັ ກຈິ . ກໃ ຸຓຽຎ຺າໄ ໝາງ຃ຌກັ ປຼຌຎະຊຓ຺ ຎ຋ 4 ຿ປຄປຼຌຽ຋ຈຍາຈ 2 ທຈັ ແ຋ຖະງບຄ຅ຄັ ທຈັ ຽ຋ຍຍູຕ຅ໍາຌທຌ 25 ຃ຌ຺ . ຅ຈຸ ຎະຘຄ຺ ຽຑໃ ບຘກຶ ຘາຂບຄຑຌໄ ຊາຌເຌກາຌຑຈັ ຋ະຌາ຾ຍຍຽຐກິ ຋ກັ ຘະກາຌບໃ າຌຑາຘາບຄັ ກຈິ ຽຑໃ ບຘໃ ຘາຌ຿ຈງກາຌເຆໄ ຂໍຓໄ ູຌ຋ບໄ ຄຊໃ ຌິ ຑຈັ ຋ະຌານາຎະຘຈິ ຋ຑິ າຍຽຑໃ ບຑຈັ ຋ະຌານາຎະຘຈິ ຋ຑິ າຍຂບຄ຾ຍຍຽຐກິ ຋ກັ ຘະກາຌຂຼຌຑາຘາ ບຄັ ກຈິ ຽ຃ໃ ບຄຓ຋ໃ ເຆເໄ ຌກາຌທແິ ຅຃ຄັໄ ຌ຾ໄ ຓໃ ຌ ຾ຍຍຘບຍຊາຓ຃ທາຓຉບໄ ຄກາຌ,຾ຍຍຘຓ຺ ຋ຼຍ ຾ຖະ ຾ຍຍຐກຶ ຋ກັ ຘະ ຏຌ຺ ກາຌທແິ ຅ຘະ຾ຈຄເນຽໄ ນຌັ ທໃ າກໃ ບຌກາຌປຼຌ ຾ຖະນົຄັ ກາຌປຼຌຓ຃ທາຓ຾ຉກຉໃ າຄກຌັ ນົາງຓຘະຊຉິ ຖິ ະຈຍັ 0,05຿ຈງຘະຽຖໃ ງນຄົັ ປຼຌແຈ຃ໄ ໃ າ x = 16.24 S D = 2.03 ກທໃ າ຃ະ຾ຌຌກໃ ບຌປຼຌ x =8.44; S D=3,49 ຽຆໃ ຄິ ງບຓປຍັ ທໃ າກາຌຘຓ຺ ຓຸຈຊາຌທແິ ຅ຽຑໃ ບຘໃ ຘາຌ 4 ຎະຽຓຌ຋ກັ ຘະກາຌຂຼຌຑາຘາບຄັ ກຈິ ຽຑໃ ບຘຘາຌກໃ ບຌ ຾ຖະ ນຄົັ ກາຌເຆຽໄ ຐກິ ຋ກັ ຘະ຃ທາຓ຃ຈິ ຽນຌັ ຂບຄຌກັ ປຼຌ຋ໃ ຓຉໃ ຏໍ ູປໄ ຼຌປູ຿ໄ ຈງເຆ຾ໄ ຍຍຽຐກິ ຋ກັ ຘະ ຾ຖະ ຎຍັ ຎຸຄ຾ຍຍຽຐກິ ຋ກັ ຘະກາຌບໃ າຌຑາຘາບຄັ ບໃ າຌຑາຘາບຄັ ກຈິ ຽຑໃ ບຘໃ ຘາຌ 5 ຽຖໃ ບຄແຈ຾ໄ ກໃ : ( 1.)My Hometown ( 2 ) My favorite food ( 3 ) My Job (4) How can I go ? (5) what are you doing ? 4 ຾ຍຍ຋ຈ຺ ຘບຍທຈັ ຋ກັ ຘະກາຌບໃ າຌຑາຘາບຄັ ກຈິ ຽຑໃ ບຘໃ ຘາຌກໃ ບຌ ຾ຖະນົຄັ ກາຌປຼຌ຅າໍ ຌທຌ 20 ຂໍໄ 5 ຾ຍຍຎະຽຓຌ຃ຸຌຖກັ ຘະຌະ ຉາຓ຅ຈຸ ຎະຘຄ຺ ຈາໄ ຌປກັ ຘາ຃ທາຓຽຎັຌແ຋ ຾ຖະ ຐໃ າງປຼຌປູ ໄ 6 ຾ຍຍຘບຍຊາຓ຃ທາຓ຃ຈິ ຽນຌັ ຂບຄຌກັ ປຼຌ຋ໃ ຓຉໃ ຾ຍຍຽຐກິ ກາຌທຽິ ຃າະຂໍຓໄ ູຌເຆຘໄ ະຊຉິ ຃ິ ໃ າຘະຽຖໃ ງ ( x ) ຘໃ ທຌຍຼຈຍງຌຓາຉະຊາຌ (5) ຃ໃ າຘະຽຖໃ ງ t-test ຾ຍຍ Dependent ຾ຖະ ກາຌທຽິ ຃າະຽຌບໄ ເຌ.ຏຌ຺ ກາຌທຽິ ຃າະຑຍ຺ ທໃ າ 1 ຌກັ ປຼຌ຾ຖະຏູ຋ໄ ໃ ກໃ ຼທຂບໄ ຄຉບໄ ຄກາຌຘາໄ ຄ຾ຍຍ 28

ຽຐກິ ຋ກັ ຘະ຋ໃ ຓປູຍຑາຍຘທງຄາຓຓປູຍຑາຍ຋ໃ ຓນົາງຽຌບໄ ເຌໜາໄ ຘຌ຺ ເ຅຋ໃ ຓນົາງຂໍຓໄ ູຌ຋ບໄ ຄຊໃ ຌິ ຋ໃ ດໃ ູແກຉໄ ທ຺ ຽປຈັ ຾ຍຍຽຐກິ ນຈັ . 2 .຾ຍຍຽຐກິ ນຈັ ກາຌບໃ າຌຑາຘາບຄັ ກຈິ ຽຑໃ ບຘໃ ຘາຌຓ຃ໃ າຎະຘຈິ ຋ຑິ າຍ 85,15\\81,203. ຏຌ຺ ກາຌ ຋ຈ຺ ຖບຄ຾ຍຍຽຐກິ ຋ກັ ຘະຑຍ຺ ທໃ າຏູປໄ ຼຌຘາຓາຈຂຼຌຎະ຿ນງກຑາຘາບຄັ ກຈິ ແຈຈໄ ກທໃ າຽກໃ າ຺ . ຉບຍ຃ໍາຊາຓແຈຈໄ ຊກຉບໄ ຄຌກັ ປຼຌ຋ໃ ດໃ ູເຌຖະຈຍັ ຎາຌກາຄ ຾ຖະ ບໃ ບຌບາຈ຅ະເຆຽໄ ທຖາເຌກາຌຽປຈັ ຆາໄ ກທໃ າ຾ຉໃ ກໃ ຽຂາ຺ໄ ເ຅.ຽຖໃ ບຄ຋ປຼຌ ນາົ ງຂຌໄ 4 ຌກັ ປຼຌຓ຋ກັ ຘະກາຌບໃ າຌຑາຘາບຄັ ກຈິ ກໃ ບຌປຼຌ ຾ຖະ ນົຄັ ປຼຌຈທໄ ງ຾ຍຍຽຐກິ ຋ກັ ຘະ຾ຉກຉໃ າຄກຌັ ຋າຄຘະ຋ຉິ ຋ິ ໃ ຖະຈຍັ 0,05. 5. ຌກັ ປຼຌຓຉາຓຖກັ ຘະຌະຉາຓ຅ຈຸ ຎະຘຄ຺ ເຌຖະຈຍັ ຈ. 6. ຌກັ ປຼຌຓ຃ທາຓ຃ຈິ ຉໃ ໍ ຾ຍຍຽຐກິ ຋ກັ ຘະກາຌຂຼຌດໃ ູເຌຖະຈຍັ ຈນົາງ. ບຌິ ຆ (2012)ແຈທໄ ແິ ຅ເຌນທ຺ ຂໍ:ໄ ກາຌຑຈັ ຋ະຌາກາຌຂຼຌຑາຘາບຄັ ກຈິ ຆຌັໄ ຎະຊຓ຺ .຅ຈຸ ຎະຘຄ຺ ຾ຓໃ ຌ : 1.ຽຑໃ ບ ຑຈັ ຋ະຌາກຈິ ຅ະກໍາກາຌປຼ-ກາຌຘບຌ຋ກັ ຘະກາຌບໃ າຌຑາຘາບຄັ ກຈິ ຿ຈງ຾ຓໃ ຌກາຌບໃ າຌ຾ຍຍຽຌຌັໄ ຂະຍທຌກາຌ ທຽິ ຃າະ ຾ຖະ ຎະຽຓຌຉາຓຘະຑາຍຉທ຺ ຅ຄິ . 2. ຽຑໃ ບຑຈັ ຋ະຌາ຋ກັ ຘະກາຌບໃ າຌຑາຘາບຄັ ກຈິ ຂບຄຌກັ ປຼຌຆຌັໄ ຎະຊຓ຺ ຿ຈງຽຌຌັໄ ກາຌບໃ າຌ຾ຍຍຽຌຌັໄ ຂະຍທຌກາຌ຃ຈິ ທຽິ ຃າະ ຾ຖະຎະຽຓຌຏຌ຺ ຉາຓຘະຑາຍຉທ຺ ຅ຄິ ເນຌໄ ກັ ປຼຌຍໃ ຌບໄ ງກທໃ າ 70% ຓ຃ະ຾ຌຌຉຄັໄ ຾ຉໃ 70 ຂຌໄ ແຎ. 3. ຽຑໃ ບຑຈັ ຋ະຌາ຃ທາຓຘາຓາຈເຌກາຌບໃ າຌ຃າຘັຍຑາຘາບຄັ ກຈິ ຂບຄ ຌກັ ປຼຌ.ກໃ ຸຓຽຎ຺າໄ ໝາງ຾ຓໃ ຌຌກັ ປຼຌຆຌັໄ ຎະຊຓ຺ ຎ຋ 6຿ປຄປຼຌຍາໄ ຌຑຸ ຈ຋ະປກັ ຘາຑາກປຼຌ຋ໃ 1 ຽຆໃ ຄິ ຅ໍາຌທຌ ຌກັ ປຼຌ 11 ຃ຌ຺ . ຽ຃ໃ ບຄຓ຋ໃ ເຆເໄ ຌກາຌທແິ ຅຾ຓໃ ຌ ຆຸຈຐກຶ ຽຖໃ ບຄກາຌບໃ າຌ຃ໍາຘຍັ ຆຌັໄ ຎະຊຓ຺ ຘກຶ ຘາ.຾ຍຍ຋ຈ຺ ຘບຍ ຽຖໃ ບຄກາຌບໃ າຌຉທ຺ ບກັ ຘບຌ A –Z ຾ຍຍຽຐກິ ຖຼຄຖໍາຈຍັ ຉທ຺ ບກັ ຘບຌຂບຄ຃ໍາ຋ໃ ຂາຈນາງ ,ຏຌ຺ ຂບຄກາຌທແິ ຅ຑຍ຺ ທໃ າກາຌຑຈັ ຋ະຌາ຋ກັ ຘະກາຌບໃ າຌ຃ໍາຘຍັ ຑາຘາບຄັ ກຈິ ຏູທໄ ແິ ຅຅ໃ ຄິ ແຈ຋ໄ ຈ຺ ຘບຍ຿ຈງເຆ຾ໄ ຍຍ຋ຈ຺ ຘບຍຈາໄ ຌກາຌບໃ າຌ ຽຆໃ ຄິ ຃ະ຾ຌຌກໃ ບຌດໃ ູເຌຽກຌ຃ະ຾ຌຌປບໄ ງຖະ 40-49 ຅າກຽກຌປບໄ ງຖະ 80 ຂຌໄ ແຎຉບໄ ຄແຈປໄ ຍັ ກາຌຑຈັ ຋ະຌາ຃ ງຄັ ຉບໄ ຄຓກາຌຎຍັ ຎຸຄ຃຅ູ ຄິ ເຆ຾ໄ ຍຍຘບຌຽ຋ກັ ຌກິ ກາຌຘບຌຉໃ າຄຽຑໃ ບເນຌໄ ກັ ປຼຌຓ຃ທາຓຽຂາ຺ໄ ເ຅ເຌ຋ກັ ຘະຈາໄ ຌກາຌ ບໃ າຌ຃ໍາຘຍັ ຑາຘາບຄັ ກຈິ ຾ຖະ ແຈເໄ ຆຽໄ ຋ກັ ຌກິ ຾ຍຍຽຑໃ ບຌຆໃ ທງຽຑໃ ບຌຆຸ ຈຐກຶ ຽຖໃ ບຄກາຌຂຼຌຘະກຈ຺ ຃ໍາຘຍັ ຑາຘາ ບຄັ ກຈິ ຎະຘຓ຺ ຎະຘາຌກຌັ ນົຄັ ຅າກຌຌັໄ ຏູທໄ ແິ ຅ແຈເໄ ຆ຾ໄ ຍຍ຋ຈ຺ ຘບຍຆຸຈຽກໃ າ຺ ເນຌໄ ກັ ປຼຌ຋ຈ຺ ຘບຍນົຄັ ກາຌຑຈັ ຋ະຌາ ຾ຖທໄ ຏຌ຺ ຘຓ຺ ຓຸຈຊາຌທໃ າຌກັ ປຼຌຓ຃ະ຾ຌຌຏຌ຺ ຘຓ຺ ຓຸຈຊາຌຽຑໃ ຓຂຌໄ ນົາງກທໃ າຉາຓຘບຌຎກ຺ ກະຉຽິ ຓໃ ບຎຼຍ຋ຼຍ ກຍັ ຌກັ ປຼຌກໃ ຸຓ຃ທຍ຃ຸຓ຿ຈງ຃ຈິ ຽຎັຌປບໄ ງຖະ 30 ຘະ຾ຈຄທໃ າຌກັ ປຼຌຓກາຌຑຈັ ຋ະຌາ຋ກັ ຘະຈາໄ ຌກາຌບໃ າຌຈ ຂຌໄ . ຓຈ຺ ຋ໃ ຼຄ ບໃ ຌິ ຾ກທໄ (2554) ແຈຽໄ ປຈັ ນທ຺ ຂໍທໄ ແິ ຅. ກາຌຑຈັ ຋ະຌາຑາຘາບຄັ ກຈິ ຽຑໃ ບຽຑໃ ຓ຋າຄຈາໄ ຌກາຌປຼຌ ຿ຈງເຆ຾ໄ ຍຍຐກິ ຋ກັ ຘະກາຌຂຼຌ ຾ຖະ ຂ຃ໍໄ ທາຓ຋ໃ ຎະກບຍຈທໄ ງຎະ຿ນງກ.຅ຈຸ ຎະຘຄ຺ ຂບຄກາຌທແິ ຅຾ຓໃ ຌຽຑໃ ບ: 1. ຽຑໃ ບຎຼຍ຋ຼຍຏຌ຺ ຘະຓຸຈຊາຌ຋າຄກາຌປຼຌ ກໃ ບຌປຼຌ ຾ຖະ ນົຄັ ກາຌປຼຌຖະຈຍັ ຆຌັໄ ຓຈັ ຋ະງຓ຺ ຘກຶ ຘາຎ຋ 3\\5 ປຼຌທຆິ າຑາຘາບຄັ ກຈິ ຽຖໃ ບຄ past simple Tense ຿ຈງເຆ຾ໄ ຍຍຽຐກິ ຋ກັ ຘະ. 2.ຽຑໃ ບຘາໄ ຄ຾ຍຍຽຐກິ ຋ກັ ຘະກາຌ ຂຼຌ ຾ຖະ ກາຌບໃ າຌຂໍ຃ໄ ທາຓ຋ໃ ຎະກບຍຈທໄ ງຎະ຿ນງກ Past simple ຘໍາຖຍັ ຌກັ ປຼຌຓຈັ ຋ະງຓ຺ ຘກຶ ຘາຎ຋ 3\\5. 3. ຽຑໃ ບນາ຾ຍຍຎະຘຈິ ຋ຑິ າຍຽຑໃ ບຽຐກິ ຋ກັ ຘະກາຌຂຼຌ ຾ຖະ ກາຌບໃ າຌຂໍ຃ໄ ທາຓ຋ໃ ຎະກບຍຈທໄ ງຎະ຿ນງກ ຋ໃ ຅ຈັ ຂຌໄ ຉາຓຽກຌຓາຈຉະຊາຌ 80 4. ຽຑໃ ບຎະຽຓຌ຃ທາຓຽຑໃ ຄິ ຑໍເ຅ຂບຄ຾ຍຍຽຐກິ ຋ກັ ຘະຂບຄກາຌຂຼຌ ຾ຖະ ກາຌບໃ າຌຂໍ຃ໄ ທາຓ຋ໃ ຎະກບຍຈທໄ ງຎະ຿ນງກ.ກໃ ຸຓຽຎາ຺ໄ ໝາງ຋ໃ ຌໍາຓາທແິ ຅຃ຄັໄ ຌ຾ໄ ຓໃ ຌຌກັ ປຼຌຓຈັ ຋ະງຓ຺ ຘກຶ ຘາຎ຋ 3\\5 ຿ປຄປຼຌຽຓບຄທຼຄຘາ ຾ຂທຄຌາຌ,ຑາກ຋1 ຅າໍ ຌທຌຌກັ ປຼຌ຋ຄັ ໝຈ຺ 309 ຃ຌ຺ .ຽ຃ໃ ບຄຓ຋ເຆທໄ ແິ ຅຃ຄັໄ ຌຓໄ 3 ຆະຌຈິ ຃: 1. ຾ຏຌກາຌ຅ຈັ ກາຌປຼຌປູຖໄ າງທຆິ າຑາຘາບຄັ ກຈິ ຿ຈງເຆ຾ໄ ຍຍຽຐກິ ຋ກັ ຘະກາຌຂຼຌ ຾ຖະ ກາຌບໃ າຌ 29

ຎະ຿ນງກຘາໍ ຖຍັ ຌກັ ປຼຌຓຈັ ຋ະງຓ຺ ຘກຶ ຘາຎ຋ 3 ຏູທໄ ແິ ຅ຑຈັ ຋ະຌາຂຌໄ ຅າໍ ຌທຌ 1 ຾ຏຌ. 2. ຾ຍຍຽຐກິ ຋ກັ ຘະກາຌ ຂຼຌ ຾ຖະ ກາຌບໃ າຌຂໍ຃ໄ ທາຓ຋ໃ ຎະກບຍຎະ຿ນງກຘໍາຖຍັ ຌກັ ປຼຌຓຈັ ຋ະງຓ຺ ຘກຶ ຘາຎ຋ 3 ຅າໍ ຌທຌ 12 ຆຸ ຈ. 3. ຾ຍຍ຋ຈ຺ ຘບຍທຈັ ຏຌ຺ ຘະຓຸຈຊາຌ຋າຄຈາໄ ຌກາຌຂຼຌ ຾ຖະ ກາຌບໃ າຌກໃ ບຌປຼຌ ຾ຖະ ນົຄັ ປຼຌ pre test,post test.຅າຌທຌ 2 ຆຸຈໂຖະ 10 ຂໍຏໄ ຌ຺ ຂບຄກາຌທແິ ຅ຘະ຾ຈຄເນຽໄ ນຌັ ທໃ າກາຌຑຈັ ຋ະຌາ຋ກັ ຘະກາຌຂຼຌ ຾ຖະ ກາຌ ບໃ າຌຂໍ຃ໄ ທາຓຎະກບຍຎະ຿ນງກpast simple tenseຂບຄຌກັ ປຼຌນົຄັ ຘບຌ຃ະ຾ຌຌຘບຍນົາງ຃ະ຾ຌຌກໃ ບຌ ຘບຌຽຆໃ ຄິ ຓ຃ໃ າຘະຽຖໃ ງ 4,16 ຃ຈິ ຽຎຌັ ຘໃ ທຌປບໄ ງ 14,60 ຾ຉໃ ນົຄັ ກາຌຘບຌຌກັ ປຼຌ຃ໃ າຘະຽຖໃ ງ຋າຄກາຌປຼຌ 8,18 ຃ຈິ ຽຎຌັ ຘໃ ທຌປບໄ ງ 81,8 ຘະ຾ຈຄທໃ າຌກັ ປຼຌຓກາຌຑຈັ ຋ະຌາຈຂຌໄ ຅ໃ ຄິ ຽປຈັ ເນຓໄ ຏຌ຺ ຘະຓຸຈຊາຌ຋າຄກາຌຂຼຌຽຑໃ ຓ ຂຌໄ ຾ຖະ ຌກັ ປຼຌກໃ ຓ຃ະ຾ຌຌຖະນົຄັ ຘບຍນົຄັ ປຼຌຽຑໃ ຓຂຌໄ ຋ຸກ຃ຌ຺ .ຘະ຾ຈຄທໃ າຌກັ ປຼຌຓ຃ທາຓຽຂາ຺ໄ ເ຅ເຌກາຌ ຂຼຌ຾ຖະກາຌບໃ າຌຂໍ຃ໄ ທາຓ຋ໃ ຎະກບຍຎະ຿ນງກ.ກາຌປຼຌນົຄັ ກາຌຘບຌຽຑໃ ຓຂຌໄ ຿ຈງ຃ູແຈ຅ໄ າກ຃ໃ າ຃ະ຾ຌຌ ຘະຽຖໃ ງ຃ຈິ ຽຎຌັ ຽຎຽຆຌັ ຂບຄຌກັ ປຼຌດໃ ູເຌຖະຈຍັ 70-100 ດໃ ູເຌຖະຈຍັ ຂບໄ ຌຂາໄ ຄຽກໃ ຄັ -ຽກໃ ຄັ ນົາງ 90-100 ດໃ ູເຌ ຖະຈຍັ ຃ຌ຺ ຽກໃ ຄັ ຽຎຌັ ຘໃ ທຌປບໄ ງຘະ຾ຈຄທໃ າຌກັ ປຼຌຓຓາຈຊາຌ຋າຄກາຌຂຼຌ ຾ຖະ ກາຌບໃ າຌນົຄັ ປຼຌຽຑໃ ຓຂຌໄ . ຘຸ຋ຕິ າ ຖຄັ ຾ຘຄຓາຈ (2555)ແຈທໄ ແິ ຅: ກາຌຑຈັ ຋ະຌາກາຌຂຼຌ຃າໍ ຘຍັ ຑາຘາບຄັ ກຈິ ຖະຈຍັ ຓຈັ ຋ະງຓ຺ ຘກຶ ຘາ ຎ຋ 3 ກໃ ຸຓຘາຂາກາຌປຼຌຑາຘາຉໃ າຄຎະຽ຋ຈ. ຅ຈຸ ຎະຘຄ຺ ຽຑໃ ບຑຈັ ຋ະຌາກາຌປຼຌ-ກາຌຘບຌ຋ກັ ຘະກາຌຂຼຌຑາຘາ ບຄັ ກຈິ ຾ຍຍຽຌຌັໄ ຂະຍທຌກາຌທຽິ ຃າະ ຾ຖະ ຎະຽຓຌຉາຓຘະຑາຍຉທ຺ ຅ຄິ .ກໃ ຸຓຽຎາ຺ໄ ໝາງ຋ໃ ຌາໍ ເາທແິ ຅຾ຓໃ ຌ ຾ຍຍຽຐກິ ຽຖໃ ບຄກາຌຂຼຌ຿ຈງກໍາຌຈ຺ ຃ະ຾ຌຌຖທຓ ຾ຍຍຽຐກິ ຽຖໃ ບຄກາຌກາໍ ຌຈ຺ ຃ະ຾ຌຌ ຾ຖະ຾ຍຍຽຐກິ ກາຌຂຼຌຽຖໃ ບຄ຿ຈງ ບຈິ ຘະຖະ,ຏຌ຺ ກາຌທແິ ຅ຆເໄ ນຽໄ ນຌັ ທໃ າກາຌຑຈັ ຋ະຌາຈາໄ ຌກາຌຂຼຌຑາຘາບຄັ ກຈິ ຖະຈຍັ ຓຈັ ຋ະງຓ຺ ຘກຶ ຘາຎ຋ 3ຽຆຄິ ຓ຅າໍ ຌທຌຌກັ ປຼຌ 104 ຃ຌ຺ ຑຍ຺ ທໃ າຓຍຌັ ນາເຌຈາໄ ຌກາຌຂຼຌຑາຘາບຄັ ກຈິ ຏູທໄ ແິ ຅຅ໃ ຄິ ເຆກາຌຘບຌຽ຋ກັ ຌກິ ຉໃ າຄໂ ຽຑໃ ບເນຌໄ ກັ ປຼຌຓ຃ທາຓຽຂາ຺ໄ ເ຅ ຾ຖະແຈເໄ ຆຽໄ ຋ກັ ຌກິ ຾ຍຍຽຑໃ ບຌຆໃ ທງຽຑໃ ບຌຽຐກິ ຽຖໃ ບຄກາຌຂຼຌຘະກຈ຺ ຃ໍາຘຍັ ຎະຘຓ຺ ຎະຘາຌກຌັ ຾ຖະ ແຈທໄ າຄ຿຃ຄຘາໄ ຄຎະ຿ນງກນົຄັ ຅າກຌຌັໄ ຏູທໄ ແິ ຅ແຈຽໄ ບາ຺ ຾ຍຍຽຐກິ 3຃ຄັໄ ຌກັ ປຼຌຓ຃ະ຾ຌຌ ຽຑໃ ຓຂຌໄ ນາົ ງກທໃ າຎກ຺ ກະຉຘິ ະ຾ຈຄທໃ າຌກັ ປຼຌຑຈັ ຋ະຌາ຋ກັ ຘະກາຌຂຼຌ຋ໃ ຈຽຑາະປູທໄ ຋ິ ກາຌຂຼຌຑາຘາບຄັ ກຈິ . ຆູ (Su 1990 : 351) ແຈຽໄ ປຈັ ກາຌທແິ ຅ຽຊຄິ ຃ຸຌ຃ໃ າ ຾ຖະ ຎະ຿ນງຈຂບຄຍຈ຺ ຍາຈຘຓ຺ ຓຸຈ (Role-play) ຽຆໃ ຄິ ຆໃ ທງເນຌໄ ກັ ປຼຌຓຘະຓຈັ ຊະຑາຍເຌກາຌຘໃ ຘາຌ (Communicative competence) ເຌຆຌັໄ ປຼຌ ຍຈ຺ ຍາຈຘຓ຺ ຓຸຈຽປຈັ ເນຌໄ ກັ ປຼຌ຋ໃ ປຼຌຑາຘາບຄັ ກຈິ ເຌຊາຌະຂບຄຑາຘາຉໃ າຄຎະຽ຋ຈ (EFL) ດໃ ູເຌຘະຊາຌະກາຌ ກາຌບໃ າຌຽຑໃ ບກາຌຘໃ ຘາຌ຋ໃ ຃າໄ ງ຃ກຍັ ຆທຈິ ຅ຄິ ຘະຊາຌະກາຌຽຆໃ ຌັ ຌຽໄ ປຈັ ເນຌໄ ກັ ປຼຌຑຈັ ຋ະຌາ຋ກັ ຘະກາຌບໃ າຌຏຌ຺ ກາຌທແິ ຅ຑຍ຺ ທໃ າ ຍຈ຺ ຍາຈຘຓ຺ ຓຸຈຓຎະຘຈິ ຋ຑິ າຍເຌກາຌນຸົຈ຃ທາຓງາໄ ຌຂບຄຌກັ ປຼຌເຌກາຌບໃ າຌ ຾ຖະ ຆໃ ທງເນໄ ຌກັ ປຼຌປູຑໄ ຈຶ ຉກິ າໍ ກາຌປຼຌຑາຘາ ງໃ ຄິ ແຎກທໃ າຌຌັໄ ຌກັ ປຼຌຓຎະຘຈິ ຋ຑິ າຍເຌກາຌຘໃ ຘາຌນາົ ງຂຌຶໄ ກທິ ຽຖຈ (Gillette 1987 : 268-278) ຘກຶ ຘາທ຋ິ ກາຌປຼຌປູ ໄ ຾ຖະ ຾ປຄ຅ຄູ ເ຅ເຌກາຌປຼຌຂບຄຏູ຋ໄ ໃ ຓ ຎະຘຍ຺ ຏຌ຺ ຘໍາຽຖຈັ ເຌກາຌປຼຌຑາຘາຉໃ າຄຎະຽ຋ຈ 2 ຃ຌ຺ ຽຎັຌກາຌຘກຶ ຘາຘະຽຑາະກໍຖະຌ຿ຈງເຆທໄ ຋ິ ກາຌ຋ໃ ເນຏໄ ູ ໄ ປຼຌ຋ຄັ 2 ຃ຌ຺ ຑ຅ິ າຖະຌາກາຌປຼຌຂບຄຉຌ຺ ຽບຄ ກາຌຘຄັ ຽກຈກາຌປຼຌເຌຆຌັໄ ປຼຌ ກາຌຘໍາຑາຈ຾ຍຍຘບຍຊາຓ ທຈັ ຋ຈັ ຘະຌະ຃ະຉິ ຾ຖະ ຾ປຄ຅ຄູ ເ຅ເຌກາຌປຼຌຑາຘາຉໃ າຄຎະຽ຋ຈ ຏຌ຺ ກາຌຘກຶ ຘາຑຍ຺ ທໃ າ ຏູປໄ ຼຌ຋ຄັ ຘບຄ ປຼຌ ຑາຘາ຿ຈງຽຌຌັໄ ຋ໃ ຃ທາຓໝາງຂບຄຑາຘານົາງກທໃ າກຈ຺ ຽກຌຓ຃ທາຓກາໄ ຋ໃ ຅ະຖບຄເຆຑໄ າຘາ ຘຌ຺ ເ຅ຑຌໄ ຊາຌ຋າຄ ຘຄັ ຃ຓ຺ ຾ຖະ ທຈັ ຊະຌາ຋ໍາຂບຄຽ຅າ຺ໄ ຂບຄຑາຘາ ຉໃ ຌຉທ຺ ຉໃ ກໍ າຌປຼຌປູດໄ ໃ ູຘະຽໝ ຘາຓາຈ຃ທຍ຃ຸຓຂະຍທຌກາຌປຼຌປູ ໄ ຂບຄຉຌ຺ ຽບຄແຈດໄ ໃ າຄຽຉຓັ ຋ໃ ເຆກໄ ຌ຺ ທ຋ິ ກາຌປຼຌຑາຘາ຋ໃ ຽຎຌັ ຂບຄຉຌ຺ ຽບຄ ຍໃ ໍຽ຃ງປຼຌ຾ຍຍກຌ຺ ທ຋ິ ກາຌປຼຌຂບຄຏູ ໄ 30

ບໃ ຌ ຌບກ຅າກຌງໄ ຄັ ຓ຃ທາຓບຈ຺ ຋ຌ຺ ຉໃ ໍ຃ທາຓກໍາກທຓຑາຘາ ຓຍຸ ກ຃ະຖກິ ກະຑາຍຘະ຾ຈຄບບກ ຓ຃ທາຓຽຂາ຺ໄ ເ຅ ຽຏໃ ຄິ ຑໍເ຅ເຌກາຌປຼຌຑາຘາ ຾ຖະ ຓກາຌປຍັ ປູກໄ ໃ ຼທກຍັ ຃ທາຓຑາກຑູຓເ຅ເຌຉຌ຺ ຽບຄ (SeIf-esteem) ຘໃ ທຌ ຽຖໃ ບຄ຾ປຄ຅ຄູ ເ຅ຌຌັໄ ຏູປໄ ຼຌຓ຾ປຄ຅ຄູ ເ຅ຽຆໃ ຄິ ຽ຃ໃ ບຄຓ (Instrumental motivation) ນົາງກທໃ າ຾ປຄ຅ຄູ ເ຅ຽຆໃ ຄິ ຍູປາຌຌາກາຌ (Integrative motivation) ຾ຖະ ຓປູຍ຾ຍຍຂບຄກາຌປຼຌ຾ຍຍຽຍໃ ຄິ ຑາຍຖທຓ ຽຎຌັ ກາຌປຼຌ ຑາຘາ຾ຍຍ຋ກັ ຘະຘໍາຑຌັ ນາົ ງກທໃ າກາຌຽຍໃ ຄິ ຖາງຖະບຼຈຽຆໃ ຄິ ຽຎຌັ ກາຌຘກຶ ຘາຂຎໍໄ ກງໃ ບງຂບຄຑາຘາ Holdsworth, JC, ¡¾-£í-²®ö ®©ö »¼-¥¾¡¦ô¡¦¾Á®®»¼-»È¸´µÈø ¦¯¯ì¾¸, º¤ö ¡¾- §È¸¨Àͺõ À©ñ¡º¤ñ ¡ò©, 2002. ຽທາ຺ໄ ຽຊຄິ ຽຎາ຺ໄ ໝາງຂບຄຌະ຿ຌຍາງກາຌຘກຶ ຘາປຼຌປໃ ທຓເນຑໄ ຌ຺ ຖະຽຓບຄຖາທ຋ຸກ ຃ຌ຺ ຿ຈງຍໃ ໍ຅າໍ ຾ຌກຆຌ຺ ຽຏໃ າ຺ ຽຆບໄໄ ຆາຈ ຑາຘາ ຘາຈຘະໜາ ຽຑຈ ແທ ຃ທາຓຘາຓາຈ ຾ຖະ ຘະຊາຌະຑາຍ຋າຄ ຈາໄ ຌຽຘຈຊະກຈິ -ຘຄັ ຃ຓ຺ ຖທໄ ຌ຾ຉໃ ແຈປໄ ຍັ ກາຌຘກຶ ຘາ ຋ຓ຃ຸຌຌະຑາຍດໃ າຄ຋ໃ ທ຺ ຽຊຄິ ຽ຋ໃ າ຺ ຋ຼຓກຌັ ຾ຖະ ຾຋ຈຽໝາະ ກຍັ ຃ທາຓຘາຓາຈຂບຄ຾ຉໃ ຖະ຃ຌ຺ ຉາຓນາໄ ນກົັ ຓູຌກາຌຘກຶ ຘາ. ຽບກະຘາຌຎະກບຍກາຌຘບຌ ທຆິ າ ທ຋ິ ຘບຌນບໄ ຄປຼຌປໃ ທຓ ຌກັ ຘກຶ ຘາຖະຍຍ຺ 3 ຎ, ປຼຍປຼຄ຿ຈງ ຋ໃ າຌ ຅ຌັ ຈ ຑຓ຺ ຓະຍຸຈ ຾ຖະ ຘ຋ຈັ ບຸແ຋຋າຌ. ກທຈ຾ກ຿ໄ ຈງ: ຋ໃ າຌ ຃າໍ ເຍ຃ໍາຘ, ຅ຌັ ຋ະໜບຓ ງຑໍ ຌັ ແຆ ຾ຖະ ຖຍິ ຈາ ຽປບຄຎະ຋ຸຓ. ກະຆທຄຘກຶ ຘາ຋ກິ າຌ ກຓ຺ ຘາໄ ຄ຃ູ ຘູຌຑຈັ ຋ະຌາ຃ູ 2009. ຂຼຌແທທໄ ໃ າ À©¡ï ê´† ñ£¸¾´ªºÉ ¤¡¾­ §ºÈ ¨À¹ìóº²À𠦩, À©ï¡²ð¡¾­ Á´­È ¡õÈ´À©¡ï ê´† ñ £¸¾´®¡ö °ºÈ ¤ ¹ìõ ¢¾©¦½´ñ©«½²¾®ê¾¤©¾É - »¾È ¤¡¾¨ ¹ùõ ¦½¹´º¤. ¡¾-¦ô¡¦¾Á®®»¼- »¸È ´Á´-ú ¨÷© 꽸òêó¡¾-ùɮðìò¡¾-¡¾-¦ô¡¦¾Á¡È À©ï¡¡´õÈ ­š. í콮ô®Â»¤»¼­¦¾´­ï ¦ò¡¦¾ ¡¾­¥ï©ª¤˜ ¡¾-¦¡ô ¦¾Á®®»¼-»¸È ´ ´£ó ¸¾´À¹´¾½ ¦ô´ê†¦©õ ¦¿ì®ï ¯½Àê©ê©† ɺ¨²ñ©ê½-¾ À²¾½´ñ-À¯ï­¡¾­®îì¡ð ¾­ê´† ñì¾£¾«¡ó í¡¾­¦½Îº¤ ¡¾­¦ò¡¦¾Á¡ÈÀ©¡ï ꆴñ £¸¾´ªÉº¤¡¾-²Àò ¦© 꾤¡¾-¦ô¡¦¾. ຌະ຿ງຍາງ຾ນໃ ຄຆາຈທໃ າຈທໄ ງກາຌຘກຶ ຘາ຾ຍຍປຼຌປໃ ທຓ ກະຆທຄຘກຶ ຘາ຋ກິ າຌ ຾ຖະ ກຖິ າ, 2011 ຂຼຌທໃ າ ¡¾­¦¡ò ¦¾Á®®»¼­»È¸´ ¹ó÷ Àº­š §¹• ¨¸Ó Ⱦ ¡¾­»¼­»È¸´ À¯­ï ¡¾­¦ò¡¦¾À²º• Á-æȡ¾-¢½¹¨¾¨ º¡¾©ê¾¤¡¾-¦¡ò ¦¾Ã¹ÉÁ¡ÀÈ ©¡ï ê¡õ £ô­ê©† ɺ¨Âº¡¾©Â©¨¦½À²¾½À©¡ï ꆢ¾©¦½´ñ©«½²¾®ê¾¤ ©¾É -»È¾¤¡¾¨¡ð£êõ ¾¤©É¾-¦½Ïº¤À²•º®ï­ìõ­½Â¨®¾¨¡¾­¦ò¡¦¾À²º• êõ¡£­ô Áì½ ¡¾-¦¡ô ¦¾¯½ «´ö ²¾¡®ñ¤£ñ®. ¡¾--»¼­»È¸´¨¤ï À¯­ï ¸êð ¡ñ ¾­¥ï©ª˜¤ê† ÀϾ½ ¦ö´Ã-¡¾-ùɺ¡¾©ê¾¤¡¾-¦ô¡¦¾ ª¾´¦-ö ê¦ò ñ-¨¾¸¾È ©¸É ¨¦ò©êòÀ©¡ñ ºó¡©¸É ¨. 31

ຍຈ຺ ຋ 3 ທ຋ິ ຈໍາຽຌຌກາຌທແິ ຅ ກາຌຌໍາເຆຽໄ ຋ກັ ຌກິ ກາຌຘບຌ຾ຍຍຘາ຋ຈິ ຽຂາ຺ໄ ເຌກາຌຘບຌຽຈກັ ຋ໃ ຓ຃ທາຓຉບໄ ຄກາຌຑຽິ ຘຈຈາໄ ຌຘາງຉາ ຌກັ ຘກຶ ຘາຘາງ຃ູຎະຊຓ຺ ຖະຍຍ຺ 12+2 ຎ 2 ຋ໃ ທ຋ິ ະງາແຖ຃ູນທົ ຄຌາໍໄ ຋າ ແຈຈໄ ໍາຽຌຌກາຌຉາຓຂຌັໄ ຉບຌຈໃ ຄັ ຌ:ໄ 1. ຎະຆາກບຌ ຾ຖະ ກາຌກໃ ຸຓຉທ຺ ດໃ າຄ 1.1. ກໃ ຸຓຉທ຺ ດໃ າຄ ກາຌທແິ ຅຃ຄັໄ ຌຂໄ າໄ ຑະຽ຅າ຺ໄ ແຈກໄ າໍ ຌຈ຺ ຽບາ຺ ກໃ ຸຓຽຎາ຺ໄ ໝາງຽຎຌັ ຌກັ ຘກຶ ຘາຘາງ຃ູຎະຊຓ຺ ຖະຍຍ຺ 12+2 ຎ 2 ຅າໍ ຌທຌ 34 ຃ຌ຺ , ງຄິ 19 ຃ຌ຺ ຋ໃ ທ຋ິ ະງາແຖ຃ູນທົ ຄຌາໍໄ ຋າ ຘກ຺ ປຼຌ 2019-2020 2. ຽ຃ໃ ບຄຓ຋ໃ ເຆຽໄ ຂາ຺ໄ ເຌກາຌທແິ ຅ - ຾ຍຍ຋ຈ຺ ຘບຍ (ກໃ ບຌ ຾ຖະ ນົຄັ ) - ຾ຍຍຘຄັ ຽກຈກາຌຘບຌຂບຄ຃ູ - ຾ຍຍຘບຍຊາຓຌກັ ປຼຌ 3. ກາຌຽກຍັ ກາໍ ຾ຖະ ຖທຍຖທຓຂຓໍໄ ຌູ ຂາໄ ຑະຽ຅າ຺ໄ ແຈຈໄ າໍ ຽຌຌກາຌຽກຍັ ກາໍ ຂໍຓໄ ຌູ ຉາຓຖາໍ ຈຍັ ຈໃ ຄັ ຖໃ ຸຓຌ:ໄ - ຂາໄ ຑະຽ຅າ຺ໄ ແຈ຋ໄ ຍ຺ ຋ທຌກາຌຘຈິ ຘບຌຂບຄຉຌ຺ ຽບຄເຌແຖງະຏໃ າຌຓາຽນຌັ ທໃ າຓນົາງທ຋ິ ຋ໃ ເຆຽໄ ຂາ຺ໄ ເຌກາຌ ຘບຌ ຓຏຌ຺ ກາຌຉບຍຘະໜບຄຂບຄຌກັ ຘກຶ ຘາຈຑໍຘຓ຺ ຃ທຌ ຾ຉໃ ຂາໄ ຑະຽ຅າ຺ໄ ດາກຌໍາເຆທໄ ຋ິ ຘບຌ຾ຍຍຘາ຋ຈິ ຌຽໄ ຎຌັ ທ຋ິ ກາຌຘບຌ຾ຍຍເໝໃ ຋ໃ ຂາໄ ຑະຽ຅າ຺ໄ ຓ຃ທາຓຘຌ຺ ເ຅ດາກຌໍາເຆຽໄ ຂາ຺ໄ ເຌກາຌຘບຌເຌທຆິ າກາຌຘກຶ ຘາ ປຼຌປໃ ທຓ ນທ຺ ຂໍໄ ຽຈກັ ຋ໃ ຓ຃ທາຓຉບໄ ຄກາຌຑຽິ ຘຈຈາໄ ຌຘາງຉາ ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ , ຂາໄ ຑະຽ຅າ຺ໄ ຅ໃ ຄິ ແຈຘໄ າໄ ຄຽ຃ໃ ບຄຓຖຄ຺ ຽກຍັ ກໍາຂໍຓໄ ູຌຌາໍ ຌກັ ຘກຶ ຘາ ຾ຖະ ເນຽໄ ຑໃ ບຌປໃ ທຓຄາຌຘຄັ ຽກຈກາຌຘບຌຽຑໃ ບຘຄັ ຖທຓ ຽບາ຺ ຂໍຓໄ ູຌຓາທຽິ ຃າະ ນາຏຌ຺ ທໃ າ຋ຄັ ຘບຄທ຋ິ ຘບຌຌຌັໄ ແຈຏໄ ຌ຺ ບບກຓາ຾ຌທເຈ. - ຾ຍຍ຋ຈ຺ ຘບຍຌກັ ປຼຌ ຂາໄ ຑະຽ຅າ຺ໄ ແຈຌໄ າໍ ເຆຘໄ ບຄ຃ຄັໄ ຃ກໃ ບຌ ຾ຖະ ນຄົັ ກາຌຘບຌ - ຾ຍຍຘບຍຊາຓແຈຌໄ າໍ ເຆນໄ ຄົັ ກາຌຘບຌ - ຾ຍຍຘຄັ ຽກຈກາຌຘບຌຌາໍ ເຆເໄ ຌຽທຖາຘບຌຉທ຺ ຅ຄິ ຅າກຌຌັໄ ຂາໄ ຑະຽ຅າ຺ໄ ແຈຌໄ າໍ ຽບາ຺ ຂໍຓໄ ູຌ຅າກ຾ຍຍ຋ຈ຺ ຘບຍ຋ຄັ ກໃ ບຌ ຾ຖະ ນົຄັ ກາຌຘບຌ, ຾ຍຍຘຄັ ຽກຈກາຌຘບຌ, ຾ຍຍຘບຍຊາຓຌາໍ ຌກັ ຓາຖທຍຖທຓຽຎຌັ ຂຓໍໄ ຌູ ຘາໍ ຃ຌັ ຽຑໃ ບກະກຼຓທຽິ ຃າະຂຓໍໄ ູຌເຌຂຌັໄ ຉບຌຉໃແໍ ຎ. 4. ກາຌທຽິ ຃າະຂຓໍໄ ຌູ ທ຋ິ ກາຌທຽິ ຃າະຂໍຓໄ ູຌເຌ຃ຄັໄ ຌໄ ຂາໄ ຑະຽ຅າ຺ໄ ແຈກໄ າໍ ຌຈ຺ ກາຌທຽິ ຃າະຂໍຓໄ ຌູ ເຌຈາໄ ຌຎະຖຓິ າຌ ຽຎຌັ ກາຌທຽິ ຃າະດໃ ູເຌປູຍ ຾ຍຍຉທ຺ ຽຖກຽຆໃ ຌັ : ຃ະ຾ຌຌ຅າກກາຌ຋ຈ຺ ຘບຍ ຘບຍຊາຓ ຾ຖະ ຂໍຓໄ ູຌແຈ຅ໄ າກກາຌຘຄັ ຽກຈ ຿ຈງ຃ຈິ ແຖໃ ຃ທາຓຊໃ ຽຎຽຆຌັ (%) ຃ໃ າຘະຽຖໃ ງ (̅) ຾ຖະ ຃ໃ າຏຌັ ຎໃ ຼຌຓາຈຉະຊາຌ (SD) ຾ຖທໄ ຌາໍ ຓາຎຼຍ຋ຼຍກຍັ ຽກຌ຋ໃ ຉຄັໄ ແທ.ໄ 32

5. ຘະຊຉິ ຋ິ ໃ ເຆເໄ ຌກາຌທຽິ ຃າະຂຓໍໄ ຌູ ຘະຊຉິ ນິ ົກັ ໂ຋ໃ ຌໍາເຆຽໄ ຂາ຺ໄ ເຌກາຌຘກຶ ຘາ຃ຌ຺ໄ ຃ທໄ າ຃ຄັໄ ຌແໄ ຈ຾ໄ ກໃ ຃ທາຓຊໃ ຽຎຽຆຌັ (%)຃ໃ າຘະຽຖໃ ງ (̅ ຾ຖະ ຃ໃ າຏຌັ ຎໃ ຼຌຓາຈຉະຊາຌ(SD). 5.1 ຃ຈິ ແຖໃ ຽຎຽຆຌັ (%) ກາຌ຃ຈິ ແຖໃ ຽຎຽຆຌັ ຾ຓໃ ຌຽບາ຺ ຅ໍາຌທຌຌກັ ປຼຌ຋ໃ ແຈ຃ໄ ະ຾ຌຌ຃ູຌ ( ເນໄ 100% ຾ຖທໄ ( ເນ຅ໄ ໍາຌທຌ ຌກັ ປຼຌ຋ຄັ ໝຈ຺ P P ຽຎຽຆຌັ F ຃ທາຓຊໃ ຋ໃ ຉບໄ ຄກາຌ຃ຈິ ແຖໃ ຽຎຽຆຌັ N ຅າໍ ຌທຌຎະຆາກບຌຂບຄກໃ ຸຓຽຎາ຺ໄ ໝາງ (ນຸຓຑຌັ ຃ບຌຘະນທຈັ 2011:46) 5.2 ຘູຈ຃ຈິ ແຖໃ ຃ໃ າຘະຽຖໃ ງ ∑ ∑ ຏຌ຺ ຍທກຂບຄ຃ທາຓຊໃ ຃ຌູ ກຍັ ບຌັ ຈຍັ ຃ະ຾ຌຌ ̅ ຾ຓໃ ຌ຃ໃ າຘະຽຖໃ ງ N ຾ຓໃ ຌ຅າໍ ຌທຌກໃ ຸຓຽຎາ຺ໄ ໝາງ (ຘຓ຺ ຖທງຘຸຖງິ ະແ຋ 2011 39) 5.3 ຘູຈ຃ຈິ ແຖ຃ໃ າຏຌັ ຎໃ ຼຌຓາຈຉະຊາຌ SD= √ ∑ ∑ SD = ຃ໃ າຏຌັ ຎໃ ຼຌຓາຈຉະຊາຌ. = ຃ທາຓຊໃ ຃ູຌກຍັ ບຌັ ຈຍັ ຃ະ຾ຌຌ຋ໃ ຂຌຶໄ ກາໍ ຖຄັ ຘບຄ = ຅າໍ ຌທຌຎະຆາກບຌ຋ໃ ຽຎຌັ ກໃ ຸຓຽຎາ຺ໄ ໝາງ. ∑ ຾ຓໃ ຌຏຌ຺ ຍທກ ∑ ຏຌ຺ ຍທກຂບຄ຃ທາຓຊໃ ຃ຌູ ກຍັ ບຌັ ຈຍັ ຃ະ຾ຌຌ຋ໃ ຂຌຶໄ ກາໍ ຖຄັ ຘບຄ (∑ ຏຌ຺ ຍທກຂບຄ຃ທາຓຊໃ ຃ຌູ ກຍັ ບຌັ ຈຍັ ຂບຄ຃ະ຾ຌຌ຋ຄັ ໝຈ຺ ຋ໃ ຂຌຶໄ ກາໍ ຖຄັ ຘບຄ ( ກຌັ ນາຘາຖຘິ ກັ ຓະງຸຖ ຅ະຽຖຌຘກັ 2009: 69 ).  ຽກຌຘໍາຖຍັ ຾ຍຍ຋ຈ຺ ຘບຍກໃ ບຌ ຾ຖະ ນົຄັ ກາຌຘບຌ ຓ 2 ຽກຌ຃: ກ. ຽກຌ຃ຈິ ແຖໃ ຃ະ຾ຌຌ - ຃ະ຾ຌຌ 9 - 10 ຈນົາງ - ຃ະ຾ຌຌ 7 – 8 ຈ - ຃ະ຾ຌຌ 5 – 6 ຎາຌກາຄ 33

- ຃ະ຾ຌຌ 3 – 4 ບໃ ບຌ - ຃ະ຾ຌຌ 1 – 2 ບໃ ບຌນົາງ ຂ. ຽກຌ຃ຈິ ແຖໃ ຃ໃ າຘະຽຖໃ ງຘໍາຖຍັ ຾ຍຍ຋ຈ຺ ຘບຍກໃ ບຌ ຾ຖະ ນົຄັ - 9.00 – 10.00 ຈນົາງ - 7.00 – 8.99 ຈ - 5.00 – 6.99 ຎາຌກາຄ - 3.00 – 4.99 ບໃ ບຌ - 0.00 – 2.99 ບໃ ບຌນົາງ  ຽກຌ຃ໃ າຘະຽຖໃ ງຘໍາຖຍັ ຾ຍຍຘບຍຊາຓ ຾ຖະ ຾ຍຍຘຄັ ຽກຈກາຌຘບຌຂບຄ຃ູ. - ຃ໃ າຘະຽຖໃ ງ຾ຉໃ 4.51-5.00 ຓ຃ໃ າຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ ຽນຌັ ຈນາົ ງ຋ໃ ຘຸຈ. - ຃ໃ າຘະຽຖໃ ງ຾ຉໃ 3.51 - 4.50 ຓ຃ໃ າຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ ຽນຌັ ຈນາົ ງ. - ຃ໃ າຘະຽຖໃ ງ຾ຉໃ 2.51 - 3.50 ຓ຃ໃ າຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ ຽນຌັ ຈຎາກາຄ. - ຃ໃ າຘະຽຖໃ ງ຾ຉໃ 1.51 - 2.50 ຓ຃ໃ າຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ ຽນຌັ ຈໜບໄ ງ. - ຃ໃ າຘະຽຖໃ ງ຾ຉໃ 1.00 - 1.50 ຓ຃ໃ າຽນຌັ ຈໜບໄ ງ຋ໃ ຘຸຈ. 34

ຍຈ຺ ຋ 4 ຏຌ຺ ກາຌທຽິ ຃າະຂໍຓໄ ຌູ ຏໃ າຌກາຌທແິ ຅ເຌ຃ຄັໄ ຌ຃ໄ ູແຈຂໄ າໄ ຑະຽ຅າ຺ໄ ຓ຅ຈຸ ຎະຘຄ຺ ຌໍາເຆທໄ ຋ິ ຘບຌ຾ຍຍຘາ຋ຈິ ຽຂາ຺ໄ ເຌກາຌຘບຌຽຈກັ ຋ໃ ຓ ຃ທາຓຉບໄ ຄກາຌຑຽິ ຘຈຈາໄ ຌຘາງຉາ ຾ຖະ ຽຑໃ ບເນຌໄ ກັ ປຼຌ຋ໃ ປຼຌ຅ຍ຺ ແຎ຾ຖທໄ ຌຌັໄ ຘາຓາຌາໍ ຽບາ຺ ທ຋ິ ຘບຌ຾ຍຍຘາ຋ຈິ ຌແໄ ຎເຆເໄ ຌບະຌາ຃ຈ຺ ຂບຄຽຂາ຺ ຽ຅າ຺ໄ ແຈ.ໄ ເຌກາຌທແິ ຅຃ຄັໄ ຌໄ ຂາໄ ຑະຽ຅າ຺ໄ ແຈຌໄ າໍ ເຆຽໄ ຃ໃ ບຄຓ 3 ຾ຍຍ ຃ ຾ຍຍ຋ຈ຺ ຘບຍ, ຾ຍຍຘຄັ ຽກຈກາຌຘບຌ, ຾ຍຍຘບຍຊາຓຌກັ ປຼຌ ຽຆໃ ຄິ ຓຏຌ຺ ຂບຄກາຌທແິ ຅ຘະ຾ຈຄບບກຈໃ ຄັ ຖໃ ຸຓຌ:ໄ 1. ຏຌ຺ ກາຌທຽິ ຃າະຂໍຓໄ ຌູ ຾ຍຍຘຄັ ຽກຈກາຌຘບຌຂບຄ຃ູ ຉາຉະຖາຄ1:ຏຌ຺ ກາຌທຽິ ຃າະຂຓໍໄ ຌູ ຅າກ຾ຍຍຘຄັ ຽກຈກາຌຘບຌຂບຄ຃.ູ ຖ/ຈ ຃ຘູ ບຌ຋ໃ ຓຎະຘ຋ິ ຑິ າຍ ຽກຌ຃ະ຾ຌຌ ຖະຈຍັ ຃ທາຓ຃ຈິ 5 4 3 2 1  SD ຾ຎຏຌ຺ I. ຂຌັໄ ກະກຼຓກາຌຘບຌ 2 50 ຈນົາງ 1 ຃ຓູ ກາຌກຼຓ຾ຏຌກາຌຘບຌ 11 2 ຃ູຓກາຌກຼຓຍຈ຺ ຘບຌ ຘໃ ກາຌຘບຌ 4.5 0.70 ຈ ຉາໍ ຖາ ຾ຖະ ບຸຎະກບຌກາຌຘບຌ ຘະຽຖໃ ງ 4.57 0.35 ຈ II. ຂຌັໄ ຌາໍ ຽຂາ຺ໄ ຘໃ ູຍປ຺ ຼຌ 11 4.5 0.70 ຈ 3 ຃ແູ ຈກໄ ທຈກາ຃ທາຓຽຎຌັ ຖະຍຼຍປຼຍ 11 2 ປບໄ ງຂບຄຌກັ ປຼຌຑາງເຌນບໄ ຄ 4.5 0.70 ຈ 4 ຃ູແຈຌໄ າໍ ຘະຽໜກໃ ຼທກຍັ ຍຈ຺ ປຼຌ຋ໃ ຅ະ 2 ຘບຌ 2 50 ຈນາົ ງ 5 ຃຋ູ ຍ຺ ຋ທຌຍຈ຺ ປຼຌຽກໃ າ຺ ເຌຍຈ຺ ຋ໃ ປຼຌ ຏໃ າຌຓາ 40 ຈ 6 ຃ຓູ ກາຌຘາໄ ຄ຃ທາຓຘຌ຺ ເ຅ກໃ ບຌຌາໍ ຽຂາ຺ໄ ຘໃ ູ ຍຈ຺ ປຼຌເໝໃ ຘະຽຖໃ ງ 4.5 0.35 ຈ III. ຂຌັໄ ຘບຌ 7 ຃ູເຆກໄ ະຈາຌຊກຉບໄ ຄ ຾ຖະ ຽໝາະຘຓ຺ 50 ຈນົາງ 8 ຃ຌູ າໍ ເຆຽໄ ຉກັ ຌກິ ຾ຖະ ທ຋ິ ຘບຌຽໝາະຘຓ຺ 1 1 4.5 0.70 ຈ 4.5 0.70 ຈ 9 ຃ູບະ຋ຍິ າງ຅ະ຾຅ຄໄ ຾ຖະ ຽຎຌັ ຖະຍຍ຺ ຉໃ ໍ 1 1 ຽຌໃ ບຄຈ 4.5 0.70 ຈ 10 ຃ໍາຊາຓ຋ໃ ຃ເູ ນ຅ໄ ະ຾຅ຄໄ ຾ຖະ ຖະບຼຈຈ 1 1 11 ຃ູເນ຃ໄ ໍາງບໄ ຄງຆໍ ຓ຺ ຽຆງ຾ກໃ ຌກັ ປຼຌ 2 50 ຈນົາງ 12 ຃ູຓກາຌ຾ຌະຌາໍ ຆໃ ທງຽນົບຌກັ ປຼຌຽຎຌັ 1 1 4.5 0.70 ຈ 35

ດໃ າຄຈ 13 ກາຌຘບຌຂບຄ຃ແູ ຈງໄ ກ຺ ຉທ຺ ດໃ າຄນາົ ກນົາງ 2 40 ຈ ຉທ຺ ດໃ າຄເນຌໄ ກັ ປຼຌຽຍໃ ຄິ 14 ຃ຘູ າຓາຈຽຌຌັໄ ຅ຈຸ ຘໍາ຃ຌັ ຂບຄຍຈ຺ ປຼຌ 11 4.5 0.70 ຈ ຖະບຼຈຈ ຾ຖະ ຽຂາ຺ໄ ເ຅ຄໃາງ 15 ຃ຓູ ກາຌຉຈິ ຉາຓ ຆຸກງູ ໄ ຾ຖະ ເນກໄ າໍ ຖຄັ 2 50 ຈນາົ ງ ເ຅ຌກັ ປຼຌ 16 ກາຌຘບຌຓຍຌັ ງາກາຈ ຾ຖະ ຖກັ ຘະຌະ 1 1 4.5 0.70 ຈ ຘໃ ຄ຺ ຽຘຓຌກັ ປຼຌ 17 ຃ູຘາຓາຈ຃ທຍ຃ຸຓນບໄ ຄແຈຈໄ 11 4.5 0.70 ຈ 4.5 0.70 ຈ 18 ຃ເູ ຆຘໄ ໃ ກາຌຘບຌຽໝາະຘຓ຺ ກຍັ ຍຈ຺ ປຼຌ 1 1 ຘະຽຖໃ ງ 4.58 0.46 ຈນາົ ງ IV. ຂຌັໄ ຘະນຸຍົ - ຎະຽຓຌ 2 50 ຈນົາງ 19 ຃ູແຈຘໄ ະນຸຍົ ຾ຖະ ຽຌຌັໄ ໜກັ ຅ຈຸ ຘໍາ຃ຌັ 11 ຂບຄຍຈ຺ ປຼຌ຃ຌ 4.5 0.70 ຈ 20 ຃ູແຈຉໄ ຄັໄ ຃າໍ ຊາຓຎະຽຓຌຌກັ ປຼຌ ຾ຖະ ຃ໍາຊາຓແຈຘໄ ບຈ຃ໃ ບຄກຍັ ຽຌບໄ ເຌຂບຄ ຍຈ຺ ປຼຌ ຘະຽຖໃ ງ 4.75 0.35 ຈນາົ ງ V. ຂຌັໄ ຉກັ ຽຉບຌ 21 ກາຌຓບຍທຼກຍາໄ ຌຂບຄ຃ູ຅ະ຾຅ຄໄ 2 50 ຈນາົ ງ ຽຂາ຺ໄ ເ຅ຄໃາງ ຾ຖະ ກທຓຽບາ຺ ຽຌບໄ ເຌຂບຄ ຍຈ຺ ປຼຌ຋ໃແຈຘໄ ບຌ 22 ຃ແູ ຈຉໄ ກັ ຽຉບຌ ຾ຖະ ຘກຶ ຘາບຍ຺ ປຓ຺ ຾ຌທ 1 1 4.5 0.70 ຈ ຃ຈິ ຌກັ ປຼຌ ຘະຽຖໃ ງ 4.75 0.35 ຈນາົ ງ ຅າກາຌຉາຉະຖາຄຂາໄ ຄຽ຋ໃ ຄິ ຌຘໄ າຓາຈຘະນຸົຍແຈທໄ ໃ າ: ຂຌັໄ ກະກຼຓກາຌຘບຌຓ຃ໃ າຘະຽຖໃ ງຖທຓ຾ຓໃ ຌຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ  = 4.57 ຾ຖະ ຓ຃ໃ າຏຌັ ຎໃ ຼຌຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ SD = 0.35 ຅ຈັ ດໃ ູເຌຖະຈຍັ ຈ ຂຌັໄ ຌາໍ ຽຂາ຺ໄ ຘໃ ູຍຈ຺ ປຼຌຓ຃ໃ າຘະຽຖໃ ງຖທຓ ຾ຓໃ ຌຽ຋ໃ ຺າກັຍ  = 4.5 ຾ຖະ ຓ຃ໃ າຏັຌຎໃ ຼຌຽ຋ໃ ຺າກັຍ SD = 0.35 ຅ັຈດໃ ູ ເຌຖະຈັຍຈ ຂັຌໄ ຘບຌຓ຃ໃ າ ຘະຽຖໃ ງຖທຓ຾ຓໃ ຌຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ  = 4.58 ຾ຖະ ຓ຃ໃ າຏຌັ ຎໃ ຼຌຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ SD = 0.46 ຅ຈັ ດໃ ູເຌຖະຈຍັ ຈນົາງ ຂຌັໄ ຘະນຸົຍ - ຎະຽຓຌຓ຃ໃ າຘະຽຖໃ ງຖທຓ຾ຓໃ ຌຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ  = 4.75 ຾ຖະ ຓ຃ໃ າຏຌັ ຎໃ ຼຌຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ SD = 0.35 ຅ຈັ ດໃ ູ ເຌຖະຈຍັ ຈນາົ ງ ຾ຖະ ປບຄຖຄ຺ ຓາ຾ຓໃ ຌຂຌັໄ ຉກັ ຽຉບຌຽຆໃ ຄິ ຓ຃ໃ າຘະຽຖໃ ງຽ຋ໃ າ຺ ກ຃ັ ໃ ຍ  = 4.75 ຾ຖະ ຓ຃ໃ າຏຌັ ຎໃ ຼຌ ຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ SD = 0 35 ຅ຈັ ດໃ ູເຌຖະຈຍັ ຈນົາງ ຏຌ຺ ກາຌທຽິ ຃າະຂໍຓໄ ູຌ຅າກ຾ຍຍຘຄັ ຽກຈກາຌຘບຌຂບຄ຃ູຖທຓ຋ຄັ ໝຈ຺ ຽຆໃ ຄິ ຓາຘະຽຖໃ ງ຾ຓໃ ຌຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ  = 4.63 ຾ຖະ ຓ຃ໃ າຏຌັ ຎໃ ຼຌຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ SD = 0.37 ຅ຈັ ດໃ ູເຌຖະຈຍັ ຈນາົ ງ. 36

2. ຏຌ຺ ກາຌທຽິ ຃າະຂໍຓໄ ຌູ ຾ຍຍຘບຍຊາຓຌກັ ປຼຌ ຉາຉະຖາຄ2 ຂຓໍໄ ຌູ ກໃ ຼທກຍັ ຑຈຶ ຉກິ າໍ ກາຌຘບຌຂບຄ຃ູ ຖາໍ ຈຍັ ຑຈຶ ຉກິ າໍ ກາຌຘບຌຂບຄ຃ູ ຖະຈຍັ ຃ທາຓຽຑໃ ຄິ ຑເໍ ຅ ຖະຈຍັ ຃ທາຓ຃ຈິ ຽນຌັ 5 4 3 21  SD ຾ຎຏຌ຺ 1 ຃ູຍບກ຃ທາຓໝາງຂບຄ 19 10 5 ຍຈ຺ ປຼຌເນຌໄ ກັ ປຼຌປູ.ໄ 22 11 1 4.41 0.73 ຈ 2 ຃ູບະ຋ຍິ າງທ຋ິ ກາຌຘາ຋ຈິ 20 12 2 4.61 0.54 ຈນົາງ ເນຌໄ ກັ ປຼຌຽຂາ຺ໄ ເ຅. 26 7 1 4.52 0.60 ຈນົາງ 3 ຃ູບະ຋ຍິ າງກໃ ຼທກຍັ ຘະຑາຍ ຋ໃ ທ຺ ແຎຂບຄຽຈກັ ຋ໃ ຓ຃ທາຓ 14 15 5 4.73 0.50 ຈນົາງ ຉບໄ ຄກາຌຑຽິ ຘຈ 15 15 4 17 13 4 4.26 0.70 ຽຑໃ ຄິ ຑໍເຈ 4 ຃ຘູ າ຋ຈິ ເນຽໄ ນຌັ ຃ທາຓຉບໄ ຄ ກາຌຂບຄຽຈກັ ຑກິ າຌຈາໄ ຌ 4.32 0.67 ຈ ຘາງຉາ 4.38 0.69 ຈ 5 ຃ບູ ະ຋ຍິ າງຽຊຄິ ຘາງຽນຈ ຂບຄ຃ທາຓຑກິ າຌ 6 ຃ູຍບກ຃ທາຓຘໍາ຃ຌັ ຂບຄ ກາຌຘບຌຽຈກັ ຑກິ າຌ 7 ຃ູ ຘາ຋ຈິ ກາຌຘບຌ 8 ຌກັ ປຼຌເນ຃ໄ ທາຓຘຌ຺ ເ຅ 23 10 1 4.63 0.52 ຈນາົ ງ 9 ຃ູ຅ຈັ ກໃ ຸຓກາຌຘາ຋ຈິ 22 5 7 4.44 0.81 ຈ 10 ຌກັ ປຼຌຑບໄ ຓກຘັ າ຋ຈິ ຑາງ 25 6 21 4.61 0.73 ຈນາົ ງ ເຌກໃ ຸຓ 4.38 0.73 ຈ 4.32 0.83 ຈ 11 ຌກັ ປຼຌຘາ຋ຈິ ກາຌຘບຌເຌ 18 11 5 ນບໄ ຄ 12 ຌກັ ປຼຌ຾ຉໃ ຖະ຃ຌ຺ ຉຈິ ຉາຓ 17 13 2 2 ຽທຖາໝໃ ຂູ ຌຶໄ ຘບຌ 13 ນົຄັ ຅າກຌກັ ປຼຌຂຌຶໄ ຘາ຋ຈິ ກາຌຘບຌ຾ຖທໄ ຃ຘູ ະນຸົຍ຃ຌ 19 14 1 4.55 0.55 ຈນາົ ງ ຑບໄ ຓ຋ຄັ ຽຌຌັໄ ຍາຄ຅ຈຸ 14 ຃ູແຈຽໄ ໜຌັໄ ໜກັ ກໃ ຼທກຍັ ກາຌ 17 12 4 4.26 0.76 ຈ ຽບາ຺ ເ຅ເຘໃ ຽຈກັ ຑກິ າຌ 15 ຽຎຈ຿ບກາຈເນຌໄ ກັ ປຼຌ 4.5 0.74 ຈ ຾ຉໃ ຖະ຃ຌ຺ ຊາຓຂຂໍໄ ບໄ ຄເ຅ຌາໍ ຃ູ 22 7 5 ແຈ ໄ 37

16 ຃ູຘາຓາຈຘະນຸຍົ ຾ຖະ ຽຌຌັໄ ຃ຌຖາງຖະບຼຈເນຌໄ ກັ ປຼຌ 20 12 2 4.52 0.60 ຈນົາງ ຽຂາ຺ໄ ເ຅ແຈດໄ ໃ າຄ຅ະ຾຅ຄໄ ຊໃ ຊທໄ ຌ. ຖທຓ 71.45 10.7 4.46 0.66 ຃ໃ າຘະຽຖໃ ງຖທຓ ຈ ຅າກຉາຉະຖາຂາໄ ຄຽ຋ຄິ ຘາຓາຈຘະນຸົຍແຈທໄ ໃ າ ຏຌ຺ ຅າກ຾ຍຍຘບຍຊາຓຌກັ ປຼຌຓ຃ໃ າຘະຽຖໃ ງຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ 4.46 ຋ຼຍເຘໃ ຽກຌດໃ ູເຌຖະຈຍັ ຈ, ຾ຖະ ຓ຃ໃ າຏຌັ ຎໃ ຼຌຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ 0.66 ຘະ຾ຈຄທໃ າຌກັ ປຼຌຓ຃ທາຓ຃ຈິ ຽນຌັ ຋ໃ ຃າໄ ງ຃ກຌັ ນາົ ງ຋ໃ ຘຸຈ. 1.3 ຏຌ຺ ກາຌທຽິ ຃າະຂໍຓໄ ູຌນາຎະຘຈິ ຋ຑິ າຍ຾ຍຍ຋ຈ຺ ຘບຍກໃ ບຌກາຌຘບຌ ຾ຖະ ນົຄັ ກາຌຘບຌ ກ. ຋ຈ຺ ຘບຍກໃ ບຌກາຌຘບຌ ຏູທໄ ແິ ຅ແຈຓໄ ກາຌ຋ຈ຺ ຘບຍຌກັ ປຼຌກໃ ບຌ ຾ຖະ ນົຄັ ກາຌທແິ ຅຅າໍ ຌທຌ 16 ຂ໅ໍ຃: ຋ຈ຺ ຘບຍກໃ ບຌ 1 ຃ຄັໄ , ນຄົັ ກາຌທິ ແ຅ 1 ຃ຄັໄ . ຽຆໃ ຄຏຌ຺ ຂບຄກາຌ຋ຈ຺ ຘບຍກໃ ບຌ ຾ຖະ ນຄົັ ແຈຏໄ ຌ຺ ບບກຓາຈໃ ຄັ ຖໃ ຸຓຌ:ໄ ຉາຉະຖາຄ: ຏຌ຺ ກາຌ຋ຈ຺ ຘບຍກໃ ບຌກາຌທແິ ຅ຘະ຾ຈຄ຃ທາຓຊຊໃ , ຃ທາຓຊໃ ຘະຘຓ຺ ຾ຖະ ຽຎຽຆຌັ ຘະຘຓ຺ . ຃ທາຓຊຘະ ຽຎຽຆຌັ ຘະ ຃ທາຓຊຘະ ຽຎຽຆຌັ ຘະ ຃ະ຾ຌຌ ຃ທາຓຊ ຘຓ຺ ຘຓ຺ ຃ະ຾ຌຌ ຃ທາຓຊ ຘຓ຺ ຘຓ຺ 10 0 0.00% 4 21 21 61.76% 20 0 0.00% 5 7 28 82.35% 34 4 11.76% 3 4 32 94.12% 4 21 25 73.53% 6 2 34 100.00% 57 32 94.12% 1 0 34 100.00% 62 34 100.00% 2 0 34 100.00% 70 34 100.00% 7 0 34 100.00% 80 34 100.00% 8 0 34 100.00% 90 34 100.00% 9 0 34 100.00% 10 0 34 100.00% 10 0 34 100.00% ຖທຓ 0 34 100.00% ຖທຓ 0 34 100.00% 38

ຽ​ ຘຌັໄ ​ຘະ຾​ ຈຄ 25 120.00% 20 100.00% ຃ທາ ​ຓຊ 80.00% 15 60.00% 10 Frequency 40.00% Cumulative % 5 20.00% 0 0.00% 4 5 3 6 1 2 7 8 9 10 ຖທຓ ຃ະ຾ຌຌ ຅າກຉາຉະຖາຄ: ຘະ຾ຈຄເນຽໄ ນຌັ ທໃ າຖະຈຍັ ຃ທາຓປູ຃ໄ ທາຓຽຂາ຺ໄ ເ຅ຉໃ ໍກຍັ ຾ຍຍ຋ຈ຺ ຘບຍງຄັ ຽນຌັ ທໃ າດໃ ູເຌຖະຈຍັ ຋ໃ ຉໃ ໍາງຄັ ຄນຸົຈຽກຌ຃ະ຾ຌຌ຋ໃ ກາໍ ຌຈ຺ ແທ຃ໄ : ຃ະ຾ຌຌ 3 ງຄັ ຓ຃ທາຓຊໃ ຽ຋ໃ າ຺ 4, ຃ທາຓຊໃ ຘະຘຓ຺ ຽ຋ໃ າ຺ 4, ຽຎຽຆຌັ ຘະຘຓ຺ ຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ 11.76%, ຃ະ຾ຌຌ 4 ງຄັ ຓ຃ທາຓຊໃ ຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ 21, ຃ທາຓຊໃ ຘະຘຓ຺ ຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ 25, ຽຎຽຆຌັ ຘະຘຓ຺ ຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ 73.53%.ຖທຓ຾ຖທໄ ນຸຍົ ຽກຌ຋ໃ ກາໍ ຌຈ຺ ແທໄ 88.24% ກ. ຋ຈ຺ ຘບຍນຄົັ ກາຌຘບຌ ຉາຉະຖາຄ: ຏຌ຺ ກາຌ຋ຈ຺ ຘບຍນຄົັ ກາຌທແິ ຅ຘະ຾ຈຄ຃ທາຓຊີີໃ, ຃ທາຓຊໃ ຘະຘຓ຺ ຾ຖະ ຽຎຽຆຌັ ຘະຘຓ຺ . ຃ທາຓຊ ຽຎຽຆຌັ ຘະ ຃ະ຾ຌຌ ຃ທາຓຊ ຃ທາຓຊ ຽຎຽຆຌັ ຘະ ຃ະ຾ຌຌ ຃ທາຓຊ ຘະຘຓ຺ ຘຓ຺ ຘະຘຓ຺ ຘຓ຺ 10 0 0.00% 7 14 14 41.18% 20 0 0.00% 6 9 23 67.65% 30 0 0.00% 8 7 30 88.24% 42 2 5.88% 4 2 32 94.12% 52 4 11.76% 5 2 34 100.00% 69 13 38.24% 1 0 34 100.00% 7 14 27 79.41% 2 0 34 100.00% 39

87 34 100.00% 3 0 34 100.00% 90 34 100.00% 9 0 34 100.00% 10 0 34 100.00% 10 0 34 100.00% ຖທຓ 0 34 100.00% ຖທຓ 0 34 100.00% ​຃ທາ ​ຓຊ ຽ​ ຘຌັໄ ຘ​ ະ຾​ ຈຄ Frequency Cumulative % 16 120.00% 14 100.00% 12 10 80.00% 8 60.00% 6 40.00% 4 2 20.00% 0 0.00% 7 6 8 4 5 1 2 3 9 10 ຖທຓ ຃ະ຾ຌຌ ຉາຉະຖາຄ: ຏຌ຺ ກາຌ຋ຈ຺ ຘບຍນົຄັ ກາຌທແິ ຅ຘະ຾ຈຄ຃ທາຓຊຊໃ , ຃ທາຓຊໃ ຘະຘຓ຺ ຾ຖະ ຽຎຽຆຌັ ຘະຘຓ຺ . ຅າກຉາຉະຖາຄ: ຘະ຾ຈຄເນຽໄ ນຌັ ທໃ າຖະຈຍັ ຃ທາຓປູ຃ໄ ທາຓຽຂາ຺ໄ ເ຅ຉໃ ໍກຍັ ຾ຍຍ຋ຈ຺ ຘບຍດໃ ູເຌຽກຌ຋ໃ ຃າຈໝາງ ຽຆໃ ຄິ ຽນຌັ ແຈ຅ໄ າກ຃ະ຾ຌຌ຃: ຃ະ຾ຌຌ 4 ງຄັ ຓ຃ທາຓຊໃ ຽ຋ໃ າ຺ 2, ຃ທາຓຊໃ ຘະຘຓ຺ ຽ຋ໃ າ຺ 2, ຽຎຽຆຌັ ຘະຘຓ຺ ຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ 5.88%, ຃ະ຾ຌຌ 5 ງຄັ ຓ຃ທາຓຊໃ ຽ຋ໃ າ຺ 2, ຃ທາຓຊໃ ຘະຘຓ຺ ຽ຋ໃ າ຺ 4, ຽຎຽຆຌັ ຘະຘຓ຺ ຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ 11.76%, ຃ະ຾ຌຌ 6 ງຄັ ຓ຃ທາຓຊໃ ຽ຋ໃ າ຺ 9, ຃ທາຓຊໃ ຘະຘຓ຺ ຽ຋ໃ າ຺ 13, ຽຎຽຆຌັ ຘະຘຓ຺ ຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ 38.24%, ຃ະ຾ຌຌ 7 ງຄັ ຓ຃ທາຓຊໃ ຽ຋ໃ າ຺ 14, ຃ທາຓຊໃ ຘະຘຓ຺ ຽ຋ໃ າ຺ 27, ຽຎຽຆຌັ ຘະຘຓ຺ ຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ 79.41%, ຃ະ຾ຌຌ 8 ງຄັ ຓ຃ທາຓຊໃ ຽ຋ໃ າ຺ 7, ຃ທາຓຊໃ ຘະຘຓ຺ ຽ຋ໃ າ຺ 34, ຽຎຽຆຌັ ຘະຘຓ຺ ຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ 100% . ນົຄັ ກາຌ຋ຈ຺ ຘບຍ຾ຖທໄ ຃ະ຾ຌຌນຸົຍຓ 20.59%. ຉາຉະຖາຄ: ຘຄັ ຖທຓຏຌ຺ ກາຌ຋ຈ຺ ຘບຍກໃ ບຌ ຾ຖະ ນົຄັ ກາຌທແິ ຅ ກາຌຘບຍ ຘບຍຉກ຺ ຽຎຽຆຌັ % ຘບຍແຈ ໄ ຽຎຽຆຌັ % ກໃ ບຌກາຌທແິ ຅ 25 73.53% 9 26.47% 40

ນົຄັ ກາຌທແິ ຅ 2 7.88% 32 94.12% ຅າກຉາຉະຖາຄຘະ຾ຈຄເນຽໄ ນຌັ ທໃ າຖະຈຍັ ຃ທາຓປຍັ ປູ,ໄ ຃ທາຓຽຂາ຺ໄ ເ຅ຂບຄຌກັ ປຼຌຉໃ ກໍ ຍັ ຾ຍຍ຋ຈ຺ ຘບຍນົຄັ ກາຌທແິ ຅ຈກໃ າທກໃ ບຌກາຌທແິ ຅຃: ກໃ ບຌກາຌທແິ ຅ຌກັ ປຼຌຘບຍແຈ຃ໄ ະ຾ຌຌຽກຌຓຑຼຄ 26.47% ຂບຄຌກັ ປຼຌ ຋ຄັ ໝຈ຺ 34 ຃ຌ຺ ຾ຖະ ນຄົັ ກາຌທແິ ຅ຽນຌັ ທໃ າຌກັ ປຼຌຘບຍແຈຉໄ າຓຽກຌຽຊຄິ 94.12% ເຌ຅າໍ ຌທຌຌກັ ປຼຌ຋ຄັ ໝຈ຺ 34 ຃ຌ຺ . ກໃ ບຌກາຌຘບຌ ນົຄັ ກາຌຘບຌ Mean ຃ໃ າຘະຽຖໃ ງ 4.20 Mean ຃ໃ າຘະຽຖໃ ງ 6.64 Standard Error ຃ທາຓ຃າຈຽ຃ໃ ບຌ ຓາຈຉະຊາຌ Standard Error ຃ທາຓ຃າຈ 0.18 Median ຓຈັ ຊະງະຊາຌ 0.12 ຽ຃ໃ ບຌຓາຈຉະຊາຌ 7 Mode ຊາຌຌງິ ຓ຺ 7 Standard Deviation ຘໃ ທຌຍຼໄ ຄ 4 Median ຓຈັ ຊະງະຊາຌ ຽຍຌຓາຈຉະຊາຌ 1.06 4 Mode ຊາຌຌງິ ຓ຺ Sample Variance ຃ທາຓຏຌັ ຎໃ ຼຌ 0.72 Standard Deviation ຘໃ ທຌຍຼໄ ຄ 1.14 Kurtosis ຃ທາຓຽຍໄ ຽຍຌຓາຈຉະຊາຌ 0.54 Skewness ຃ທາຓ຿ຈໃ ຄ -0.80 Range ຑແິ ຘ Sample Variance ຃ທາຓຏຌັ Minimum ຃ໃ າຉໃ ໍາຘຸຈ 0.53 ຎໃ ຼຌ 4 Maximum ຃ໃ າຘູຄຘຸຈ 4 Sum ຃ະ຾ຌຌຖທຓ 0.81 Kurtosis ຃ທາຓຽຍໄ 8 Count ຅າໍ ຌທຌຌກັ ປຼຌ຋ຄັ ໝຈ຺ 22 Confidence Level(95.0%) 0.65 Skewness ຃ທາຓ຿ຈໃ ຄ 34 ຃ທາທຽຆໃ ບໝຌັໄ 3 Range ຑແິ ຘ 0.37 3 Minimum ຃ໃ າຉໃ າໍ ຘຸຈ 6 Maximum ຃ໃ າຘູຄຘຸຈ 14 Sum ຃ະ຾ຌຌຖທຓ 34 Count ຅າໍ ຌທຌຌກັ ປຼຌ຋ຄັ ໝຈ຺ Confidence Level(95.0%) 0.25 ຃ທາຓຽຆໃ ບໝຌັໄ ຅າກຉາຉະຖາຄ: ຽນຌັ ແຈທໄ ໃ າກໃ ບຌກາຌທແິ ຅ຌຌັໄ ຏຌ຺ ກາຌປຼຌຂບຄຌກັ ປຼຌຌຌັໄ ຓ຃ໃ າຘະຽຖໃ ງຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ  =4.20 ຃ໃ າຏຌັ ຎໃ ຼຌ SD = 0.73 ຾ຖະ ນົຄັ ຅າກກາຌທແິ ຅຃ໃ າຘະຽຖໃ ງຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ  = 6.64 ຃ໃ າຏຌັ ຎໃ ຼຌ SD = 1.14. 41

2. ຘໃ ຄິ ຋ໃ ຃ຌ຺ໄ ຑຍ຺ ຅າກກາຌ຃ຌ຺ໄ ຃ທາໄ ກ. ຘໃ ຄິ ຋ໃ ຃ຌ຺ໄ ຑຍ຺ : ຏໃ າຌກາຌຘບຌຉທ຺ ຅ຄິ ຾ຖທໄ ຓກາຌຊບຈຊບຌຍຈ຺ ປຼຌກຍັ ຃ູຽກໃ າ຺ ແຈຽໄ ປຈັ ເນຏໄ ູຘໄ ກຶ ຘາທແິ ຅ ຾ຖະ ຌກັ ປຼຌແຈຓໄ ຿ບກາຈຑຈັ ຋ະຌາ຋ກັ ຘະກາຌປຼຌ - ກາຌຘບຌຽຆໃ ຌັ : ກາຌຑທ຺ ຑຌັ ກຍັ ຃ູຽກໃ າ຺ ກາຌ຾ຉໃ ຄຍຈ຺ ຘບຌ ຎັຍຎຸຄຍຈ຺ ຘບຌ ຘບຌຉທ຺ ຅ຄິ ຾ຖະ ບໃ ຌໂ. ຋ຄັ ໝຈ຺ ຌກໄ ໃ ໍຽຑໃ ບຎຍັ ຎຸຄ຋ກັ ຘະຉໃ າຄໂເນຘໄ ບຈ຃ໃ ບຄ ຊກຉບໄ ຄ ຾ຖະ ຽໝາະຘຓ຺ ກຍັ ຃ທາຓຽຎຌັ ຅ຄິ . ຌບກ຅າກຌຌັໄ ກາຌທແິ ຅ງຄັ ຓກາຌທາຄ຾ຏຌ ຾ຖະ ຖຄ຺ ຽກຍັ ກາໍ ຂໍຓໄ ູຌຉທ຺ ຅ຄິ ຘໍາ ຖຍັ ຌກັ ປຼຌ ຘຄັ ຽກຈຽນຌັ ທໃ າຌກັ ປຼຌ຾ຉໃ ຖະ຃ຌ຺ ຓກາຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄຑຈຶ ຉກິ າໍ ນາົ ງຈາໄ ຌຽຆໃ ຌັ ທໃ າ: ຉຄັໄ ເ຅ປຼຌນົາງຂຌຶໄ ຓ ຘໃ ທຌປໃ ທຓເຌກາຌຽປຈັ ກຈິ ຅ະກໍາຉໃ າຄໂຽຎັຌຖາງຍຸກ຃ຌ຺ ຓ຿ບກາຈແຈຘໄ ະ຾ຈຄ຃ທາຓ຃ຈິ ຽນຌັ ຂບຄຉຌ຺ ຽບຄ ຾ຖະ ຾ຖກຎໃ ຼຌຍຈ຺ ປຼຌຽຆໃ ຄິ ກຌັ ຾ຖະ ກຌັ ຑາງເຌກໃ ຸຓ ຽປຈັ ເນຽໄ ຂາ຺ ຽ຅າ຺ໄ ຘາຓາຈຓ຃ທາຓປູ ໄ ຃ທາຓຽຂາ຺ໄ ເ຅ ຘາຓາຈຌາໍ ແຎ ເຆເໄ ຌບະຌາ຃ຈ຺ ແຈ.ໄ ຽຆໃ ຄິ ຘະ຾ຈຄບບກເຌຽທຖາປຼຌ ຾ຖະ ຏຌ຺ ກາຌ຋ຈ຺ ຘບຍ຃ທາຓປຍັ ປູ ໄ ຓກາຌຑຈັ ຋ະຌາ຾ຌທ ຃ຈິ ຈຂຌຶໄ ກທໃ າຽກໃ າ຺ . ຂ. ຂໍ຃ໄ ຄ຺ ຃າໄ ຄ: ກາຌຈາໍ ຽຌຌກາຌປຼຌ - ກາຌຘບຌ຾ຍຍ຅ຈັ ກໃ ຸຓເຌກາຌທແິ ຅຃ຄັໄ ຌໄ ຖທຓ຋ຄັ ຘບຌຽນຌັ ທໃ າງຄັ ຓ ຂໍ຃ໄ ຄ຺ ຃າໄ ຄຍາຄຈາໄ ຌຽຆໃ ຌັ ທໃ າ: ກາຌ຃ບຍ຃ຸຓນບໄ ຄ ຌກັ ປຼຌຍາຄ຃ຌ຺ ງຄັ ຍໃ ໍຓ຃ທາຓກະຉຖຖຌ຺ໄ ກາຌຓຘໃ ທຌປໃ ທຓເຌກາຌ ຽປຈັ ກຈິ ຅ະກໍາຉໃ າຄໂ ຾ຖະ ທຌ຺ ຾ຆທຍໃ ໍຒຄັ ຃ູບະ຋ຍິ າງຍຈ຺ ປຼຌຽຆໃ ຄິ ຽປຈັ ເນ຃ໄ ູຍໃ ໍຘາຓາຈຘໃ ຄ຺ ຃ທາຓປູເໄ ນຌໄ ກັ ປຼຌແຈຍໄ ໃ ໍ ຋ໃ ທ຺ ຽຊຄິ . 42

ຍຈ຺ ຋ 5 ຘະນຸຍົ ຏຌ຺ ບະຑຎາງຏຌ຺ ຾ຖະ ຂໍຘໄ ະຽໜ ກາຌທແິ ຅ເຌ຃ຄັໄ ຌຂໄ າໄ ຑະຽ຅າ຺ໄ ຓ຅ຈຸ ຎະຘຄ຺ ຌໍາເຆທໄ ຋ິ ຘບຌ຾ຍຍຘາ຋ຈິ ຽຂາ຺ໄ ເຌກາຌຘບຌຽຈກັ ຋ໃ ຓ຃ທາຓຉບໄ ຄ ກາຌຑຽິ ຘຈຈາໄ ຌຘາງຉາ ຾ຖະ ຽຑໃ ບເນຌໄ ກັ ປຼຌ຋ໃ ປຼຌ຅ຍ຺ ແຎ຾ຖທໄ ຌຌັໄ ຘາຓາຌໍາຽບາ຺ ທ຋ິ ຘບຌ຾ຍຍຘາ຋ຈິ ຌແໄ ຎເຆໄ ເຌບະຌາ຃ຈ຺ ຂບຄຽຂາ຺ ຽ຅າ຺ໄ ແຈໄ ຾ຖະ ແຈຌໄ າໍ ເຆຽໄ ຃ໃ ບຄຓ 3 ຾ຍຍ ຃ ຾ຍຍ຋ຈ຺ ຘບຍ, ຾ຍຍຘຄັ ຽກຈກາຌຘບຌ, ຾ຍຍ ຘບຍຊາຓຌກັ ປຼຌ, ທຽິ ຃າະຂຓໍໄ ຌູ ຋ຄັ ຾ຍຍຎະຖຓິ າຌ ຾ຖະ ຃ຸຌຌະຑາຍ ຘາຓາຈຘະນຸົຍຏຌ຺ ກາຌທແິ ຅ແຈຈໄ ໃ ຄັ ຌ:ໄ 1. ຘະນຸົຍຏຌ຺ ຏຌ຺ ກາຌທຽິ ຃າະ຾ຍຍຘຄັ ຽກຈ຅າກ຃ທາຓ຃ຈິ ຽນຌັ ຂບຄຏູຘໄ ຄັ ຽກຈ຋ໃ ຓຉໃ ໍກາຌຘບຌຖທຓ຅ຈັ ດໃ ູເຌຖະຈຍັ ຈນົາງ ຽຆໃ ຄິ ຓ຃ໃ າຘະຽຖໃ ງຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ  =4.63 ຾ຖະ ຃ໃ າຏຌັ ຎໃ ຼຌ SD = 0.37, ຏູຘໄ ຄັ ຽກຈຽນຌັ ກາຌຘຈິ ຘບຌຂບຄຏູຘໄ ບຌ ຾ຖທໄ ເນ຃ໄ ະ຾ຌຌຉາຓ຃ທາຓຽຎັຌ຅ຄິ .ຽຓໃ ບຑ຅ິ າຖະຌາຽຎັຌຖາງຂໍດໄ ໃ ູເຌຖະຈຍັ ຈນົາງ ຖະຈຍັ ຈ ຖະຈຍັ ຎາຌກາຄ ຖະຈຍັ ບໃ ບຌ ຾ຖະ ບໃ ບຌນາົ ງ. ຂໍ຋ໄ ໃ ຓ຃ໃ າຘະຽຖໃ ງຘູຄຘຸຈ຾ຓໃ ຌ: - ຂຌັໄ ກາຌກະກຼຓກາຌຘບຌ, ຂຌັໄ ຘະນຸຍົ - ຎະຽຓຌຏຌ຺ , ຂຌັໄ ຉກັ ຽຉບຌ຿ຈງຖທຓ຾ຖທໄ ຓ຃ໃ າຘະຽຖໃ ງຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ  =4.75 ຾ຖະ ຃ໃ າຏຌັ ຎໃ ຼຌ SD = 0.35 ຅ຈັ ດໃ ູເຌຖະຈຍັ ຈນົາງ. - ປບຄຖຄ຺ ຓາ຾ຓໃ ຌ: ຂຌັໄ ຘບຌ຿ຈງຖທຓຓ຃ໃ າຘະຽຖໃ ງຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ  =4.58 ຾ຖະ ຃ໃ າຏຌັ ຎໃ ຼຌ SD = 0.46 ຅ຈັ ດໃ ູເຌຖະຈຍັ ຈນາົ ງ. - ຊຈັ ຓາ຾ຓໃ ຌ: ຂຌັໄ ຌາໍ ຽຂາ຺ໄ ຘໃ ູຍຈ຺ ປຼຌ຿ຈງຖທຓຓ຃ໃ າຘະຽຖໃ ງຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ  =4.5 ຾ຖະ ຃ໃ າຏຌັ ຎໃ ຼຌSD = 0.35 ຅ຈັ ດໃ ູເຌຖະຈຍັ ຈ. ຏໃ າຌກາຌທຽິ ຃າະ຾ຍຍຘບຍຊາຓຌກັ ປຼຌຽນຌັ ທໃ າ຃ທາຓຽຑໃ ຄິ ຑໍເ຅ຉໃ ໍກຍັ ທ຋ິ ຘບຌ຾ຍຍ຅ຈັ ກໃ ຸຓຽບາ຺ ຌກັ ປຼຌ ຽຎຌັ ເ຅ກາຄ ຽຂາ຺ໄ ເຌກາຌຘບຌ ຍຈ຺ ຑຌັ ຖະຌາ຃ຌ຺ ຽນຌັ ທໃ າຏຌ຺ ຋ໃ ແຈ຅ໄ າກກາຌທຽິ ຃າະຽ຃ໃ ບຄຓ຾ຍຍຘຄັ ຽກຈກາຌຘບຌ ຽຓໃ ບຑ຅ິ າຖະຌາຽຎຌັ ຖາງຂໍດໄ ໃ ູເຌຖະຈຍັ ຑຈຶ ຉກິ າໍ ກາຌຘບຌຂບຄ຃ູ ຉໃ ກໍ ຍັ ຃ທາຓຽຑໃ ຄິ ຑໍເ຅ຂບຄຌກັ ປຼຌ຿ຈງຖທຓ຾ຖທໄ ຾ຓໃ ຌດໃ ູເຌຖະຈຍັ ຈ ຽຆໃ ຄິ ຓ຃ໃ າຘະຽຖໃ ງຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ  = 4.46 ຾ຖະ ຃ໃ າຏຌັ ຎໃ ຼຌ SD = 0.66 ຏຌ຺ ຋ໃ ແຈປໄ ຍັ ຅າກກາຌທຽິ ຃າະກໃ ບຌກາຌຘບຌຽນຌັ ທໃ າ ກໃ ບຌກາຌທແິ ຅ຌກັ ປຼຌຘບຍແຈ຃ໄ ະ຾ຌຌຉາຓຽກຌ ຃າຈໝາງຓ຾ຉໃ 11.76% ເຌ຅າໍ ຌທຌຌກັ ປຼຌ຋ຄັ ໝຈ຺ 34 ຃ຌ຺ ຽຆໃ ຄິ ຃ະ຾ຌຌ຋ໃ ຘບຍແຈຓໄ ຃ະ຾ຌຌ 3 ແຈໄ 4 ຃ຌ຺ , ຃ະ຾ຌຌ 4 ແຈໄ 21 ຃ຌ຺ , ຃ະ຾ຌຌ 5 ແຈໄ 7 ຃ຌ຺ ຾ຖະ ຃ະ຾ຌຌ 6 ແຈໄ 2 ຃ຌ຺ ຾ຖະ ນົຄັ ກາຌທແິ ຅ຌກັ ປຼຌຘບຍແຈໄ ຃ະ຾ຌຌຘູຄຂຌຶໄ ຽຊຄິ 94.12% ເຌ຅າໍ ຌທຌຌກັ ປຼຌ຋ຄັ ໝຈ຺ 34 ຃ຌ຺ ຽຆໃ ຄິ ຃ະ຾ຌຌ຋ໃ ຘບຍແຈຓໄ ຃ະ຾ຌຌ 4 ຓ 2 ຃ຌ຺ , ຃ະ຾ຌຌ 5 ຓ 2 ຃ຌ຺ , ຃ະ຾ຌຌ 6 ຓ 9 ຃ຌ຺ , ຃ະ຾ຌຌ 7 ຓ 14 ຃ຌ຺ , ຃ະ຾ຌຌ 8 ຓ 7 ຃ຌ຺ ຾ຖະ ຽນຌັ ແຈທໄ ໃ າ ຽຎຽຆຌັ ຌກັ ປຼຌຘບຍແຈຘໄ ູຄກທໃ າກໃ ບຌກາຌທແິ ຅ຽຊຄິ 66.66%. 2. ບະຑຎິ າງຏຌ຺ ຅າກກາຌຘະນຸົຍຓາຂາໄ ຄຽ຋ຄິ ຘາຓາຈບະຑຎິ າງແຈທໄ ໃ າ: - ກາຌຘຄັ ຽກຈກາຌຘບຌຂບຄ຃ູເຌ຃ຄັໄ ຌໄ ຏຌ຺ ກາຌທຽິ ຃າະ຾ຍຍຘຄັ ຽກຈ຅າກ຃ທາຓ຃ຈິ ຽນຌັ ຂບຄຏູຘໄ ຄັ ຽກຈກາຌ ຘບຌ ຓ຃ໃ າຘະຽຖໃ ງຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ  =4.63 ຾ຖະ ຃ໃ າຏຌັ ຎໃ ຼຌ SD=0.37຅ຈັ ດໃ ູເຌຖະຈຍັ ຈນົາງ. 43

- ຏຌ຺ ກາຌຘບຍຊາຓຂບຄຌກັ ປຼຌ຋ໃ ປຼຌກໃ ຼທກຍັ ກາຌຑຌັ ຖະຌາ຃ຌ຺ ຿ຈງກາຌຌໍາເຆທໄ ຋ິ ກາຌຘບຌ຾ຍຍ຅ຈັ ກໃ ຸຓ, ຑຈຶ ຉກິ າກາຌຘບຌຂບຄ຃ູ ຉໃ ໍກຍັ ຂບຄຌກັ ປຼຌ ຓ຃ໃ າຘະຽຖໃ ງຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ  = 4.46 ຾ຖະ ຃ໃ າຏຌັ ຎໃ ຼຌ SD = 0.66 ຅ຈັ ດໃ ູເຌຖະຈຍັ ຈ. - ຏຌ຺ ຅າກກາຌທຽິ ຃າະກໃ ບຌກາຌຘບຌຍຈ຺ ຑຌັ ຖະຌາ຃ຌ຺ ຾ຓໃ ຌຉກ຺ ດໃ ູເຌຖະຈຍັ ບໃ ບຌ ຓ຃ໃ າຘໃ ທຌປບໄ ງຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ P= 26.47%, ຏຌ຺ ກາຌ຋ຈ຺ ຘບຍນຄົັ ກາຌຘບຌ ຽນຌັ ທໃ າດໃ ູເຌຖະຈຍັ ຈ ຊາໄ ຋ຼຍເຘໃ ກໃ ບຌກາຌຘບຌຽຑາະທໃ າ ຌກັ ປຼຌຓ຃ທາຓປູ ໄ ຃ທາຓຽຂາ຺ໄ ເ຅ຂບຄຌກັ ປຼຌນົຄັ ກາຌຘບຌ຿ຈງຖທຓ຾ຓໃ ຌ຅ຈັ ດໃ ູເຌຖະຈຍັ ຽກໃ ຄັ ຓ຃ໃ າ ຘໃ ທຌປບໄ ງຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ P= 94.12%. ຅າກຏຌ຺ ກາຌທຽິ ຃າະຂາໄ ຄຽ຋ຄິ ຌຘໄ ະ຾ຈຄເນຽໄ ນຌັ ທໃ າ ກາຌຌາໍ ເຆທໄ ຋ິ ຘບຌ຾ຍຍຘາ຋ຈິ ຽຑໃ ບເນຌໄ ກັ ປຼຌຘາຓາຈ ຘບຌຽຈກັ ຋ໃ ຓ຃ທາຓຉບໄ ຄກາຌຑຽິ ຘຈຈາໄ ຌຘາງຉາຌຌັໄ ແຈປໄ ຍັ ຏຌ຺ ເຌຖະຈຍັ ຈ ຽຑາະຏຌ຺ ຅າກກາຌຘຄັ ຽກຈກາຌຘບຌ ຉທ຺ ຅ຄິ , ຏຌ຺ ຅າກ຾ຍຍຘບຍຊາຓຌກັ ປຼຌ ຾ຖະ ຏຌ຺ ຅າກ຾ຍຍ຋ຈ຺ ຘບຍນົຄັ ກາຌຘບຌເນປໄ ູທໄ ໃ າຌກັ ປຼຌຓ຃ທາຓຘຌ຺ ເ຅ຉໃ ໍຍຈ຺ ປຼຌນົາງຂຌຶໄ , ຓຍຌັ ງາກາຈເຌນບໄ ຄກາຌນົາງຂຌຶໄ , ຌກັ ປຼຌ຾ຉໃ ຖະ຃ຌ຺ ຘຸ ຓ຅ຈິ ຘຸຓເ຅ເຘໃ ເຌກາຌຘບຌ ຘາ຋ຈິ ບຌັ ຽປຈັ ເນຽໄ ຂາ຺ ຽ຅າ຺ໄ ຽກຈຓ຃ທາຓຘາຌຘິ ໍາຌາຌ຋ໃ ຅ະຌາໍ ຽບາ຺ ທ຋ິ ກາຌຘບຌ຾ຍຍຘາ຋ຈິ ຌແໄ ຎເຆເໄ ຌບະຌາ຃ຈ຺ ບຌັ ເກຂໄ ບຄຽຂາ຺ ຽ຅າ຺ໄ ແຈ.ໄ ບກດໃ າຄໜໃ ຄຶ ກາຌທແິ ຅຃ຄັໄ ຌງໄ ຄັ ຆໃ ທງຑຈັ ຋ະຌາກາຌປຼຌ - ກາຌຘບຌຂບຄ຃ູເນຓໄ ຃ທາຓນົາກນົາງ, ຘໍາຌຘິ ໍາ ຌາຌເຌກາຌຘາ຋ຈິ ນົາງຂຌຶໄ , ຌກັ ປຼຌຽບຄກກໍຓຘໃ ທຌປໃ ທຓເຌກາຌບບກຓາຘາ຋ຈິ ກາຌບະ຋ຍິ າງຑບໄ ຓຘະ຾ຈຄ ຃ທາຓ຃ຈິ ຽນຌັ ຌາໍ ໝໃ ນູ າົ ງຂຌຶໄ , ຌກັ ປຼຌຘາຓາຈຽຂາ຺ໄ ເ຅ຍຈ຺ ປຼຌແຈແໄ ທ. 3. ຂໍຘໄ ະຽໜ຾ຌະ 3.1. ຘະຽໜຉໃ ໍຏູ຋ໄ ໃ ຅ະຌາໍ ຏຌ຺ ແຎເຆໄ 1. ຏໃ າຌກາຌຽປຈັ ທແິ ຅ຓາຽນຌັ ຓາທ຋ິ ຘບຌ຾ຍຍຘາ຋ຈິ ຽຎຌັ ທ຋ິ ກາຌຘບຌ຋ໃ ຾຋ຈຽໝາະກຍັ ກາຌປຼຌ - ກາຌ ຘບຌຉທ຺ ຅ຄິ ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ ຅ໃ ຄິ ຘະຽໜເນ຃ໄ ບູ າ຅າຌຌໍາຽບາ຺ ທ຋ິ ກາຌຘບຌ຾ຍຍຘາ຋ຈິ ຌແໄ ຎຌາໍ ເຂຽໄ ຂາ຺ໄ ເຌກາຌ ປຼຌ - ກາຌຘບຌຂບຄຉຌ຺ ເຌຉໃ ໜໍ າໄ 2. ກາຌ຅ຈັ ກຈິ ຅ະກໍາ຾ຍຍຘາ຋ຈິ ຃ູ຃ທຌຽຑໃ ຓຽທຖາເຌກາຌຘາ຋ຈິ , ຆຸກງູເໄ ນຌໄ ກັ ປຼຌ຋ໃ ປຼຌແຈຘໄ ະໝກັ ບບກຓາຘາ຋ຈິ ເນໝໄ ໃ ຽູ ຍໃ ຄິ ຑບໄ ຓ຋ຄັ ຌາໍ ຑາໝໃ ຽູ ປຈັ ຉາຓ ຽຑໃ ບຑຈັ ຋ະຌາ຋ກັ ຘະຂບຄຌກັ ປຼຌຈທໄ ງຉຌ຺ ຽບຄ 3. ຽ຋ກັ ຌກິ ກາຌຘບຌ຾ຍຍຘາ຋ຈິ ບາຈຽປຈັ ເນຌໄ ກັ ປຼຌ຋ໃ ຍໃ ໍຘຌ຺ ເ຅ຉໃ ໍກາຌປຼຌຽກຈຓ຃ທາຓຽຍໃ ບໜໃ າງ ນົ ຍໃ ໍ ດາກປຼຌທ຋ິ ຘບຌ຾ຍຍຌ,ໄ ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ ຋ຄັ ຃ູ ຾ຖະ ໝໃ ຽູ ຑໃ ບຌຌກັ ປຼຌຈທໄ ງກຌັ ຅ໃ ຄິ ຅າໍ ຽຎຌັ ຉບໄ ຄເນກໄ ໍາຖຄັ ເ຅, ເນກໄ າຌກະຉຸຌໄ ຌກັ ປຼຌກໃ ຸຓຈໃ ຄັ ກໃ າທດໃ າຄຉໃ ໍຽຌໃ ບຄ ຾ຖະ ຘະໜໃ ໍາຘະຽໝ. 4. ກາຌ຅ຈັ ກຈິ ຅ະກາໍ ຾ຍຍຘາ຋ຈິ ຃ູ຃ທຌຽຑໃ ຓຽທຖາເຌກາຌຽປຈັ ກຈິ ຅ະກໍາ, ຘໃ ຄ຺ ຽຘຓເນຌໄ ກັ ປຼຌແຈຽໄ ຌຌັໄ ກາຌຎະຉຍິ ຈັ ຉທ຺ ຅ຄິ ເນນໄ າົ ງໂ 5. ກາຌຌາໍ ຽບາ຺ ຽ຋ກັ ຌກິ ກາຌຘບຌ຾ຍຍຖະຈຓ຺ ຘະໝບຄ (Brainstorming Method) ແຎເຆເໄ ຌກາຌ ຘບຌ຃ູ຃ທຌກຼຓກຈິ ຅ະກໍາ, ຘໃ ກາຌຘປຼຌ - ກາຌຘບຌຉໃ າຄໂ, ຃ໍາຊາຓ຾ຉໃ ຖະຈຍັ ຄໃາງນາງາກ ຽຑາະ ຌກັ ປຼຌ຾ຉໃ ຖະ຃ຌ຺ ຓຖະຈຍັ ຃ທາຓຽຂາ຺ໄ ເ຅຋ໃ ຾ຉກຉໃ າຄກຌັ . 44