ເອກະສານປະກອບການສອນວິຊາສຶກສາສາດທົ່ວໄປ ສົກຮຽນ2021-2022

ສກຶ ສາສາດທ່ ວົ ໄປ 4. ຄວາມສາມາດໃນວຊິ າຊບີ ຄູ ຄວາມສາມາດໃນວຊິ າຊບີ ຄູປະກອບດວ້ ຍ 3 ຄວາມສາມາດໃຫຍ່ ດ່ ງັ ນ:ີ້ o ຄວາມສາມາດສດິ ສອນ o ຄວາມສາມາດສກຶ ສາ o ຄວາມສາມາດຈດັ ຕງັ້ ນາໍ ພາ 4.1. ຄວາມສາມາດສດິ ສອນ ການເຄ່ ືອນໄຫວຂອງຄູຈະສະແດງສອກຢ່ ູທຸກຂງົ ເຂດວຽກງານ ແຕ່ ບັນຫາສໍາຄນັ ກວ່ າຫມ່ ູ ແມ່ ນ ການສະແດງອອກໃນຊ່ ວົ ໂມງສດິ ສອນ. ໃນຊ່ ວົ ໂມງສອນຫນ່ ງຶ ໆຖາ້ ຜູໃ້ ດຫາກຮບັ ປະກນັ ລກັ ສະນະການສ່ ງົ ຄວາມຮູ,້ ລກັ ສະນະການສກຶ ສາທງັ ເຮັດໃຫຄ້ ວາມຮູ ຂ້ ອງນກັ ຮຽນແຜ່ ຂະຫຍາຍ, ກໍຫມາຍຄວາມວ່ າຄູຜູນ້ ນັ້ ມີຄວມສາມາດ ສອນດີ ເຮດັ ໃຫ້ ຫມາກຜນົ ຂອງການສດິ ສອນມຄີ ຸນນະພາບສູງ ຄວາມສາມາດສດິ ສອນຂອງຄູຢ່ ູໃນຕວົ ຈງິ ມນັ ຈະປະກອບດວ້ ຍ ບາງບນັ ຫາດ່ ງັ ນ:ີ້  ມຄີ ວາມສາມາດເຂາົ້ ໃຈນກັ ຮຽນ ໂດຍຜ່ ານວວິ ດັ ການສດິ ສອນ.  ມຄີ ວາມສາມາດຊບັ ຊອ້ ນ, ນວດປນັ້ , ເອກະສານ ( ແຕ່ ງເອກກະສານ).  ມຄີ ວາມສາມາດສ່ ງົ ຄວາມຮູຢ້ ່ າງຄ່ ອງແຄວ້ ທງັ ເຮດັ ໃຫນ້ ກັ ຮຽນເຂາົ້ ໃຈງ່າຍ, ກໍາບດົ ຮຽນໄດດ້ .ີ ສ່ ງິ ທງັ ຫມດົ ທ່ ີເວາົ້ ມາຂາ້ ງເທງິ ນນັ້ ຈະຕອ້ ງໃຫເ້ ໝາະສມົ ກບັ ຄວາມຮບັ ຮບັ ຮູຂ້ ອງນກັ ຮຽນ, ເພ່ ອື ໃຫເ້ ຂາົ ມີ ຄວາມສະຫງວນມກັ ຕ່ ໍການຮ່ ຮໍ ຽນ, ທງັ ຊຸກຍູໃ້ ຫນ້ ກັ ຮຽນມກີ ານຄນົ້ ຄດິ ຢ່ າງຕງັ້ ຫນາ້ ແລະມຫີ ວົ ຄດິ ປະດດິ ສາ້ ງ. 4.1.1. ຄວາມສາມາດເຂາົ້ ໃຈນກັ ຮຽນ ໂດນຜ່ ານວວິ ດັ ການສດິ ສອນ ແມ່ ນຄວາມສາມາດຮບັ ຮູ ຈ້ ີນຕະນາການຂອງນກັ ຮຽນ, ທັງຮບັ ຮູ ້ ແລະ ເຂາົ້ ໃຈຈດິ ຕະສາດ ຂອງ ນກັ ຮຽນ ໃນເວລາສດິ ສອນ, ຄທູ ່ ມີ ຄີ ວາມເຂາົ້ ໃຈນກັ ຮຽນນນັ້ , ແມ່ ນເຂາົ ຈະເລ່ ມີ ເຂາົ້ ໃຈແຕ່ ເວລາ ແຕ່ ງບດົ ສອນ , ເຂາົ ຈະຮູເ້ ຖງິ ລະດບັ ຄວາມສາມາດຮບັ ຮູ,້ ລະດບັ ແຜ່ ຂະຫຍາຍຂອງນກັ ຮຽນທາງ ດາ້ ນກໍາລງັ ຄວາມສາມາດ ດາ້ ນມນັ ສະຫມອງ ແລະ ທາງດາ້ ນຮ່ າງກາຍທງັ ຮູກ້ ະຕວງລ່ ວງຫນາ້ ວ່ າ ສ່ ງິ ໃດນກັ ຮຽນຮູແ້ ລວ້ , ສ່ ງິ ໃດທ່ ນີ ກັ ຮຽນ ເຂາົ້ ໃຈຍາກ ແລະ ສ່ ງິ ໃດເດກັ ເຂາົ້ ໃຈງ່າຍ, ສ່ ງິ ໃດເຂາົ ລມື ແລວ້ . - ສາລບັ ຄູສອນທ່ ບີ ່ ໍທນັ ມປີ ະສບົ ການຫຼາຍຕ່ ໍການຕລີ າຄາກະຕວງລ່ ວງຫນາ້ ຂອງເຂາົ ບາງຄງັ້ ກຈໍ ະບ່ ໍຖກື , ຍອ້ ນຄູຄດິ ວ່ າບດົ ຮຽນໃດກໍຖວື ່ າບດົ ຮຽນທ່ ງີ ່າຍດາຍ, ນກັ ຮຽນຮູຫ້ ມດົ ແລວ້ ຄູບ່ ໍຈາໍ ເປນັ ຕອ້ ງແນະນໍາຫຼາຍເຂາົ ຖື ວ່ ານກັ ຮຽນເຂາົ້ ໃຈຄກື ນັ ຫມດົ ເຮາົ ຮູຈ້ າໍ ແນກແຕ່ ນກັ ຮຽນຈາໍ ນວນ 2 ປະເພດຄື : - ນກັ ຮຽນທ່ ມີ ຄີ ວາມອດົ ທນົ ຫຼື ຂຄີ້ າ້ ນ - ນກັ ຮຽນເກ່ ງັ ຫຼື ນກັ ຮຽນອ່ ອນເທ່ າົ ນນັ້ ດ່ ງັ ນນັ້ ຄູຜູທ້ ່ ີຂາດປະສບົ ການໃນເວລາເຂາົ້ ແຕ່ ງຕໍາລາສອນ ຫຼື ອະທບິ າຍບດົ ສອນ, ເຂາົ ຈະຖືຕນົ ເອງ ເປນັ ທ່ ຕີ ງັ້ ຂອງນກັ ຮຽນ, ຖາ້ ຄູຫາກສອນແບບນີ້ ແມ່ ນຈະເຂາົ້ ໃຈບນັ ຫາໄດດ້ ,ີ ຮູບການນຈີ້ ະເຮດັ ໄດພ້ ຽງແຕ່ ຜູ ້ ໃຫຍ່ ແລະ ຜູທ້ ່ ຮີ ບັ ຮູໄ້ ວເທ່ າົ ນນັ້ ສ່ ວນເດກັ ນອ້ ຍ ແລະະ ຜູຮ້ ບັ ຮູຊ້ າ້ ແມ່ ນເຂາົ້ ໃຈຍາກ. ດ່ ງັ ນນັ້ , ມນັ ຮຽກຮອ້ ງໃຫຄ້ ູຕອ້ ງຮູຈ້ າໍ ແນກເນອື້ ໃນບດົ ສອນວ່ າ: ບ່ ອນໃດຍາກບ່ ອນໃດງ່າຍ, ນກັ ຮຽນ ຄວນຈ່ ບື ່ ອນໃດຕນົ້ ຕ,ໍ ທງັ ຮູກ້ ໍານດົ ປະລມິ ານຄວາມຮູ ້ ແລະ ຮູບການສ່ ງົ ຄວາມຮູ,້ ເພ່ ອື ສາ້ ງ ເງ່ອື ນໄຂສະດວກ ຮຽບຮຽງໂດຍ ປທ ແອງທລິ າດ ຫາຼ ້ ອ່ ຸນແກວ້ 46

ສກຶ ສາສາດທ່ ວົ ໄປ ໃຫແ້ ກ່ ການຮບັ ເອາົ ຄວາມຮູຂ້ ອງນກັ ຮຽນໃຫງ້ ່າຍ ແລະ ຈ່ ໄື ດດ້ ນົ . - ນກັ ຈດິ ຕະວທິ ະຍາຫາຼ ຍທ່ ານໄດສ້ ງັ ເກດເຫນັ ວ່ າ ຄວາມສາມາດເຂາົ້ ໃຈນກັ ຮຽນຂອງຄໂູ ດຍຜ່ ານວວິ ດັ ການສດິ ສອນໄດສ້ ະແດງອອກ 2 ລະດບັ ຄດື ່ ງັ ນີ້ .  ລະດບັ ຕ່ ໍາ - ຄູສງັ ເກດໄດວ້ ່ ານກັ ຮຽນຮບັ ເອາົ ຄວາມຮູໃ້ ຫມ່ ຄແື ນວໃດ ? ເມອື ຜ່ ານການຕງັ້ ຄໍາຖາມ, ການໃຫບ້ ດົ ຝກຶ ຫດັ , ນກັ ຮຽນຕອບຄໍາຖາມ ແລະ ແກບ້ ດົ ຝກຶ ຫດັ .  ລະດບັ ສູງ ຢ່ ູໃນວວິ ດັ ການສດິ ສອນນນັ້ ຄູສາມາດຕລີ າຄາຄນົ້ ຄດິ ຂອງນກັ ຮຽນໄດ້ ຄູທ່ ສີ ອນເກ່ ງັ ເຂາົ ຈະຕດິ ຕາມ ເບ່ ງິ ນກັ ຮຽນທ່ ເີ ຂາົ້ ໃຈບດົ ໃຫມ່ ແນວໃດ, ເຂາົ ຈະບ່ ໍເບ່ ງິ ແຕ່ ຄໍາຕອບ ຫຼບື ດົ ແກຝ້ ກຶ ຫດັ ຂອງນກັ ຮຽນວ່ າຖກື ຫຼຜື ດິ ເທ່ າົ ນນັ້ , ແຕ່ ເຂາົ ສາມາດສງັ ເກດໄດວ້ ່ າລລີ າການຕອບຄໍາຖາມໂດຍການໃຊສ້ ບັ , ການຂດີ ຂຽນ, ການໃຊແ້ ສງຕາ, ວາດຍມີ້ ... ສະນນັ້ , ຄວາມເຂາົ້ ໃຈນກັ ຮຽນຢ່ ູໃນວວິ ດັ ການສດິ ສອນໄດຖ້ ວື ່ າ: ເປັນພນື້ ຖານຂອງຄວາມ ສາມາດ ສດິ ສອນ, ດ່ ງັ ນນັ້ ຖາ້ ຢາກເຂາົ້ ໃຈເລກິ ເຊ່ ງິ ຕ່ ໍການຮບັ ຮູຂ້ ອງນກັ ຮຽນ, ມນັ ຮຽກຮອ້ ງໃຫຄ້ ຕູ ອ້ ງເອາົ ໃຈໃສ່ ດ່ ງັ ລ່ ຸມນ:ີ້ - ຄູຕອ້ ງເປນັ ຜູທ້ ່ ີມີຈດິ ສໍານກຶ ອຸ ດົມສມົ ບູນສາມາດກະຕວງໄດວ້ ່ າ ບນັ ຫາໃດນກັ ຮຽນເຂົາ້ ໃຈແລວ້ ບນັ ຫາໃດເຂາົ ບ່ ໍເຂາົ້ ໃຈເທ່ ອື , ບນັ ຫາໃດເປນັ ຈດຸ ໃຈກາງ ແລະ ສໍາຄນັ ທ່ ນີ ກັ ຮຽນຄວນກໍາໄດ້ ແລະຈະກໍາໄດຢ້ ່ ູໃນ ລະດບັ ໃດ. - ຄູຕອ້ ງມມີ ານະຈດິ , ພາກພຽນເປັນເຈາົ້ ຕນົ ເອງ, ມອີ າລມົ ດ,ີ ມຄີ ວາມສະເທອື ນໃຈ ແຕ່ ຫຼີກເວນັ້ ແນວຄດິ ໃຈຮອ້ ນໃຊແ້ ຕ່ ອາລມົ . - ມຄີ ວາມສາມາດແຈກຢາຍຄວາມໃສ່ ໃຈ ແລະ ຢາຍຄວາມໃສ່ ໃຈແຕ່ ບດົ ສອນຂອງຕນົ ເຖງິ ນກັ ຮຽນ ໃຫໄ້ ວ, ສາມາດຄວມຄູມຫອ້ ງ ໃຫດ້ ມີ ຄີ ວາມສາມາດຕລີ າຄາໄດວ້ ່ າ ນກັ ຮຽນມຄີ ວາມພໍໃຈ ຫາ້ ວຫນັ ສໍາໃດຕ່ ໍ ການຮຽນ, ເຂາົ້ ອດິ ເມ່ ອື ຍບ່ ,ໍ ເຂາົ ໃສ່ ໃຈໃນຊ່ ວົ ໂມງຮຽນນບີ້ ່ .ໍ 4.1.2. ຄວາມສາມາດແຕ່ ງຕໍາລາສອນ ຢາກໃຫນ້ ກັ ຮຽນກໍາບດົ ຮຽນໄດດ້ ,ີ ມນັ ຮຽກຮອ້ ງໃຫຄ້ ູຕອ້ ງຮູຈ້ ກັ ຊບັ ຊອ້ ນເອກະສານໃຫເ້ ໝາະສມົ ກບັ ລະດບັ ຄວາມຮບັ ຮູຂ້ ອງນກັ ຮຽນ, ຄູຕອ້ ງຮູດ້ ດັ ແປງບນັ ຫາທຍີ າກ, ໃຫມ້ ນັ ງ່າຍ,ບນັ ຫາສບັ ສນົ ມາເປນັ ບນັ ຫາທ່ ີ ເຂາົ້ ໃຈງ່າຍ ແລະ ຈະແຈງ້ ດ.ີ ສະນນັ້ , ໃນເວລາແຕ່ ງຕາໍ ລາສອນຄຕູ ອ້ ງເອາົ ໃສ່ ບາງບນັ ຫາດ່ ງັ ນ:ີ້ - ຄວາມຮູໃ້ ນບດົ ນເີ້ ວາົ້ ເຖງິ ຫຍງັ ແດ່ , ພາກໃດ, ແຕ່ ລະຫວົ ຂໍມ້ ເີ ນອື້ ໃນພວົ ພນັ ກນັ ສາໃດຢ່ ູພາຍໃນບດົ ນີ້ ແລະ ພວົ ພນັ ກບັ ບດົ ອ່ ນື ອກີ . - ຄູຕອ້ ງຮູເ້ ຖງິ ວ່ າ ນກັ ຮຽນຈະຮບັ ເອາົ ບດົ ຮຽນ, ບດົ ນແີ້ ນວໃດພາຍຫຼງັ ຮຽນບດົ ນເີ້ ຂາົ ຈະມກີ ານຄນົ້ ຄດິ ແນວໃດ - ຢ່ ູໃນວວີ ດັ ການສດິ ສອນນ,ີ້ ຄູບ່ ໍພຽງແຕ່ ເປນັ ຜູສ້ ່ ງົ ຄວາມຮູໃ້ ຫນ້ ກັ ຮຽນເທ່ າົ ນນັ້ ແຕ່ ສ່ ງິ ສາໍ ແມ່ ນເຮດັ ໃຫ້ ບດົ ສອນນນັ້ ມຊີ ວີ ດິ ຊວີ າອກີ ທງັ ເຮດັ ໃຫຄ້ ວາມຮູນ້ ນັ້ ມຄີ ວາມຫມາຍເລກິ ເຊ່ ງິ ຕ່ ໍຊວີ ດິ ຂອງເຂາົ . ສະນນັ້ , ຄູສອນບ່ ໍສະເພາະແຕ່ ກໍານດົ ໄດເ້ ນອື້ ໃນເອກະສານເທ່ າົ ນນັ້ ແຕ່ ຍງັ ຮູຈ້ ກັ ຊບັ ຊອ້ ນ, ນວດປນັ້ ຕກົ ຮຽບຮຽງໂດຍ ປທ ແອງທລິ າດ ຫາຼ ້ ອ່ ຸນແກວ້ 47

ສກຶ ສາສາດທ່ ວົ ໄປ ແຕ່ ງ, ເພ່ ມີ ເຕມີ ເອກະສານອກີ ໂດຍມກີ ານສມົ ທບົ ເອກະສານອ່ ນື ແລະ ບດົ ຮຽນຕວົ ຈງິ ຂອງການດໍາລງົ ຊວີ ດິ ປະ ຈາໍ ວນັ ເພ່ ອື ເຮດັ ແນວໃດອະທບິ າຍໃຫນ້ ກັ ຮຽນເຂາົ້ ໃຈງ່າຍຈ່ ໄື ດດ້ .ີ ຢາກເຮດັ ໄດຄ້ ແື ນວນນັ້ ຄູຕອ້ ງມຄີ ວາມສາມາດຈາໍ ແນກ, ລວບລວມເຮດັ ໃຫຄ້ ວາມຮູນ້ ນັ້ ເປນັ ລະບບົ , ໃນເວລາອະທບິ າຍບດົ ຮຽນຍາກ, ສບັ ສນົ ທ່ ມີ ຫີ ຼາຍໆບນັ ຫາພວົ ພນັ ນໍາກນັ , ຄູຕອ້ ງຈາໍ ແນກໄດວ້ ່ າ ອນັ ໃດແມ່ ນ ທາດແທ,້ ອນັ ໃດຄວນເຮດັ ໃຫນ້ ກັ ຮຽນຄນົ້ ຄດິ ແລະ ກໍາແຫນນ້ , ພອ້ ມກນັ ນີ້ ໃນເວລາອະທບິ າຍກໍຕອ້ ງຈະແຈງ້ , ສດັ ເຈນັ ໂດຍອງີ ໃສ່ ການພວົ ພນັ ແຕ່ ລະຂໍແ້ ຕ່ ລະບດົ , ແຕ່ ລະພາກນໍາກນັ , ເພ່ ອື ແນະນໍາໃຫນ້ ກັ ຮຽນຮບັ ເອາົ ຄວາມຮູຢ້ ່ າງມກີ ານເລອື ກເຟນັ້ ແລະ ເປນັ ລະບບົ ດ.ີ ຄຢູ າກສ່ ງົ ຄວາມຮູໃ້ ຫຄ້ ນົ ອ່ ນື ເຂາົ້ ໃຈ ນມີ້ ນັ ກໍບ່ ໍແມ່ ນບນັ ຫາທ່ ງີ ່າຍດາຍໄດ,້ ມນັ ຮຽກຮອ້ ງ ໃຫຄ້ ູຕອ້ ງມີ ຫວົ ຄດິ ປະດດິ ສາ້ ງ ໃນເວລາຊບັ ຊອ້ ນແຕ່ ງບດົ ສອນທ່ ສີ ະແດງອອກຄ:ື - ກ່ ອນຈະສດິ ສອນຄູຕອ້ ງໄດຄ້ ນົ້ ຄວົ້ ກະກຽມລະອຽດທງັ ຮູຈ້ ດຸ ທ່ ີສາຄນັ ຕນົ້ ຕໍເປັນພນື້ ຖານ ເພ່ ອື ສ່ ງົ ຄວາມຮູນ້ ນັ້ ໃຫນ້ ກັ ຮຽນຢ່ າງສດັ ເຈນ, ທງັ ກໍາໄດສ້ າຍພວົ ພນັ ລະຫວ່ າງ(ຄວາມຮູໃ້ ຫມ່ , ຄວາມຮູເ້ ກ່ າົ , ຄວາມຮູ ້ ຈາກວຊິ ານເີ້ ຖງິ ວຊິ ານນັ້ ) ຄວາມຮູທ້ າງດາ້ ນທດິ ສະດພີ ວົ ພນັ ເຖງິ ການເຄ່ ອື ນໄຫວໃນຊວີ ດິ ປະຈາໍ ວນັ . - ມສີ ລິ ະປະໃນການສດິ ສອນເພ່ ອື ເຮດັ ໃຫບ້ ດົ ສອນມຊີ ວີ ດິ ຊວີ າ. - ຮູຮ້ ບັ ເອາົ ບດົ ຮຽນທ່ ີດຈີ າກຄູຜູອ້ ່ ນື ເພ່ ອື ຖອດຖອນບດົ ຮຽນໃຫແ້ ກ່ ການສດິ ສອນຂອງຕນົ , ທໆ້ ມີ ຫວົ ຄດິ ປະດດິ ສາ້ ງຢ່ ູໃນຊ່ ວົ ໂມງສອນນນັ້ . 4.1.3. ຄວາມສາມາດສ່ ງົ ຄວາມຮູຢ້ ່ າງຄ່ ອງແຄວ້ ແລະ ເຂາົ້ ໃຈງ່າຍ ຄວາມສາມາດສ່ ງົ ຄວາມຮູແ້ ມ່ ນຄວາມສາມາດຈດັ ຕງັ້ ໃຫນ້ ກັ ຮຽນເຄ່ ອື ນໄຫວຮ່ ໍາຮຽນໂດຍຜ່ ານ ບດົ ສອນຂອງຄູ ແລະ ຜ່ ານການຟງັ ຄໍາອະທບິ າຍຈາກຄູ. ດ່ ງັ ນນັ້ , ຄູຜູຫ້ ນ່ ງຶ ທ່ ມີ ຄີ ວາມສາມາດສ່ ງົ ຄວາມຮູມ້ ນັ ຈະສະແດງອອກຜ່ ານການຂນື້ ບນັ ຍາຍບດົ ຮຽນ ແລະ ການນາໍ ພານກັ ຮຽນສາໍ ມະນາຄນົ້ ຄວົ້ ໂດຍຈດັ ເປນັ ກ່ ຸມນອ້ ຍໃນຫອ້ ງ. 4.2. ຄວມາສາມາດສກຶ ສາ ຄວາມສາມາດສກຶ ສາກໍແມ່ ນບນັ ຫາຫນ່ ງຶ ໃນບດົ ບາດພນື້ ຖານຂອງຄູຢ່ ູໃນໂຮງຮຽນ, ຢ່ ູໃນອາຊີບການ ສດິ ສອນ ແລະ ການສກຶ ສາແມ່ ນແຍກຈາກກນັ ບ່ ໍໄດ.້ - ຄວາມສາມາດສກຶ ສາແມ່ ນຄວາມສາມາດເຂາົ້ ໃຈເປົາ້ ຫມາຍການສດິ ສອນ, ດ່ ງັ ນນັ້ ຄູທ່ ີມີຄວາມ ສາມາດສກຶ ສາຈະຕອ້ ງມຄີ ວາມຮູທ້ າງດາ້ ນຈດິ ຕະວທິ ະຍາຫມາຍວ່ າ: ຕອ້ ງກໍາແຫນນ້ ຈດິ ຕະສາດຂອງນກັ ຮຽນ ທງັ ສາມາດເຂາົ້ ໃຈເລກິ ຕ່ ໍຈນີ ຕະນາການຂອງຄນົ ເພ່ ອື ສກຶ ສາຄນົ ໃຫໄ້ ປຕາມຄວາມຕອ້ ງການຂອງສງັ ຄມົ , ຄວາມ ສາມາດສກຶ ສາສະແດງອອກດ່ ງັ ນ.ີ້ 4.2.1. ຄວາມສາມາດຮບັ ຮູຈ້ ດິ ຕະສາດຂອງເປາົ້ ຫມາຍ - ຄູທ່ ມີ ຄີ ວາມສາມາດສກຶ ສາແມ່ ນຄູທ່ ສີ າມາດຮູຈ້ ດິ ຕະສາດຂອງເປາົ້້ ຫມາຍ, ທງັ ເຂາົ້ ໃຈ ຮບັ ຮູເ້ ຖງິ ນດິ ໃສຂອງບຸກຄນົ ຢ່ າງເລກິ ເຊ່ ງິ ທງັ ຮບັ ຮູໄ້ ວວ້ ່ າ: ບຸກຄະລກິ ະພາບຂອງຄນົ ແມ່ ນບ່ ໍຄກື ນັ . 4.2.2. ຄວາມສາມາດທາງມະນຸດສາພນັ ກບັ ນກັ ຮຽນ ຢາກສກຶ ສາຮ່ າໍ ຮຽນໄດຄ້ ູຕອ້ ງມມີ ະນດຸ ສາໍ ພນັ ດ,ີ ມອີ າລມົ ດມີ ເີ ຈດຈາໍ ນງົ ດ,ີ ຮກັ ອາຊບີ ແພງນກັ ຮຽນ, ມີ ນາໍ້ ໃຈຮບັ ຜດິ ຊອບສູງຕ່ ຫໍ ນາ້ ທ່ ຂີ ອງຕນົ . ຮຽບຮຽງໂດຍ ປທ ແອງທລິ າດ ຫາຼ ້ ອ່ ຸນແກວ້ 48

ສກຶ ສາສາດທ່ ວົ ໄປ - ມຄີ ວາມຊ່ ສື ດັ ບລໍ ສິ ຸດ, ບ່ ຮໍ ກັ ຫຼງັ ຊງັ ບ່ ຽງ - ຄູມຄີ ວາມສາມາດດາ້ ນນມີ້ ນັ ສະແດງອອກດ່ ງັ ນ.ີ້ + ມກີ ານພວົ ພນັ ດຕີ ່ ໍນກັ ຮຽນ + ມຄີ ວາມເຊ່ ອື ຫມນັ້ ແລະ ຮກັ ແພງນບັ ຖນື ກັ ຮຽນ + ຄຕູ ອ້ ງມແີ ບບແຜນການດາໍ ລງົ ຊວີ ດິ ອນັ ຈບົ ງາມ ແລະ ຮກັ ອາຊບີ . 4.2.3. ຄວາມສາມາດພວົ ພນັ ກບັ ນກັ ຮຽນ ຄວາມສາມາດນແີ້ ມ່ ນບນັ ຫາຫນ່ ງຶ ທ່ ີຈາໍ ເປັນເພ່ ອື ເຮາົ ຈະຮູ ້ ແລະ ເຂາົ້ ໃຈນກັ ຮຽນ ທງັ ເປນັ ການ ເສມີ ຂະຫຍາຍອດິ ທພິ ນົ ອນັ ດງີ າມຂອງຄຕູ ່ ເໍ ປາົ້ ຫມາຍການສກຶ ສາເພ່ ອື ສາ້ ງສາຍພວົ ພນັ ລະຫວ່ າງຄູ ກບັ ນກັ ຮຽນ. - ຄວາມສາມາດໃນການພົວພັນນຕີ້ ອ້ ງເຮັດດວ້ ຍຄວາມຄ່ ອງແຄວ້ ເບ່ ງິ ໂລກໃນແງ່ ດີ, ພົວພນັ ດວ້ ຍ ຄວາມຈງິ ໃຈສດັ ຊ່ ບື ໍລສິ ຸດແທ.້ ຫຼກີ ເວນັ້ ແນວຄດິ ບ່ ໍສນົ ໃຈນກັ ຮຽນ ຫຼື ມອີ ະຄະຕຕິ ່ ໍຜູໃ້ ດຜູຫ້ ນ່ ງຶ ຫຼື ໃສ່ ໂທດນກັ ຮຽນແບບບ່ ໍສມົ ເຫດ ສມົ ຜນົ . 4.2.4. ລກັ ສະນະເປນັ ແບບແຜນ - ຄດື ່ ງັ ເຮາົ ຮູແ້ ລວ້ ວ່ າ: ບຸກຄະລກິ ະພາບຂອງແຕ່ ລະຄນົ ແມ່ ນບ່ ໍຄກື ນັ ສະນນັ້ ລກັ ສະນະແບບແຜນຂອງ ຄູ, ມນັ ຍ່ ງິ ຈາເປນັ ໃຫແ້ ກ່ ການສກຶ ສາທາງດາ້ ນແນວຄດິ ແລະ ອາລມົ ຈດິ ຂອງນກັ ຮຽນ, ສ່ ວນວ່ າຮູບແບບການ ສກຶ ສານມີ້ ນັ ຈະມຫີ ຼາຍຮູບແບບແຕກຕ່ າງກນັ . - ອາຈານທ່ ມີ ລີ ກັ ສະນະເປນັ ແບບນີ້ ແມ່ ນຜູທ້ ່ ຮີ ູເ້ ລອື ກເຟນັ້ ແລະ ໝູນໃຊວ້ ທິ ກີ ານສກຶ ສາເຂາົ້ ໃຈ ແຕ່ ລະກລໍ ະນທີ ່ ແີ ຕກຕ່ າງກນັ ແມ່ ນຮູໄ້ ຈແ້ ຍກວ່ າໃຊຮ້ ູບການໃດກ່ ອນ, ຮູບການໃດຕາມຫຼງັ ,ທງັ ຮູສ້ ມົ ທບົ ແຕ່ ລະຮູບ ການສກຶ ສານນັ້ ເຂາົ້ ກນັ ຢ່ າງມວີ ທິ ະຍາສາດ ແລະ ແທດເໝາະກບັ ຈດຸ ພເິ ສດຂອງນກັ ຮຽນ, ນອກນຄີ້ ູຍງັ ຮູຈ້ ກັ ຍອ້ ງຍຜໍ ູດ້ ໃີ ຫຖ້ ກື ກບັ ກາລະເທສະ ແລະ ປະຕບິ ດັ ວໄິ ນຕ່ ໍຜູກ້ ະທໍາຜດິ . 4.2.5. ຕອ້ ງມຈີ ດິ ສໍານກຶ ໃນອາຊບີ ຄູ ຕາມຄວາມຈງິ ແລວ້ ວຽກງານສກຶ ສາຄນົ ມນັ ບ່ ໍຄກື ບັ ວຽກງານຢ່ ູໃນໂຮງຈກັ ໂຮງງານຕ່ າງໆ, ເພາະເປົາ້ ຫນາຍຂອງຄູແຕ່ ລະເປາົ້ ຫນາຍລວ້ ນແຕ່ ມຈີ ດຸ ພເິ ສດແຕກຕ່ າງກນັ ດວ້ ຍເຫດນນັ້ ການສກຶ ສາເປາົ້ ຫມາຍຈ່ ງິ ຕອ້ ງ ເລອື ກເອາົ ວທິ ກີ ານສກຶ ສາໃຫແ້ ທດເຫມາະກບັ ຈດຸ ພເິ ສດຂອງເປາົ້ ຫມາຍນນັ້ . ດ່ ງັ ນນັ້ , ຄູຈາໍ ເປນັ ທ່ ສີ ຸດຈະຕອ້ ງມີ ຈດິ ສໍານກຶ ສູງໃນອາຊບີ ຕນົ . ຈດິ ສໍານກຶ ອາຊບີ ຄູແມ່ ນຄວາມສາມາດພເິ ສດ, ຄູທ່ ມີ ຄີ ວາມສາມາດດາ້ ນນເີ້ ຂາົ ຈະສໍານກຶ ເຫນັ ໄດຜ້ ົນ ຂອງການກະທໍາດາ້ ນການສກຶ ສາຕ່ ໍນກັ ຮຽນ, ໃນອານາຄດົ ນກັ ຮຽນຈະກາຍເປນັ ຄນົ ຄແື ນວໃດຕ່ ໍຮູບການສກຶ ສາ ຂອງຕນົ . - ຢາກໄດແ້ ນວນນັ້ ຄູຕອ້ ງຮູສ້ າ້ ງນດິ ໃສອນັ ດງີ າມໃຫແ້ ກ່ ນກັ ຮຽນ, ໃຫເ້ ປນັ ໄປຕາມຄວາມ ຕອ້ ງການ ຂອງສງັ ຄມົ . ດ່ ງັ ນນັ້ , ຢາກມີຈດິ ສໍານກຶ ດີກໍຕອ້ ງມີຄວາມຮູດ້ ີ ແລະ ກໍໄດກ້ ົດເກນກ່ ຽວກບັ ການແຜ່ ຂະ ຫຍາຍ ຈດິ ຕະສາດຂອງນກັ ຮຽນ. ຮຽບຮຽງໂດຍ ປທ ແອງທລິ າດ ຫາຼ ້ ອ່ ຸນແກວ້ 49

ສກຶ ສາສາດທ່ ວົ ໄປ 4.3. ຄວາມສາມາດຈດັ ຕງັ້ ນາພາຂອງຄູ ຄວາມສາມາດຈດັ ຕງັ້ ນກີ້ ໍເປນັ ບນັ ຫາຫນ່ ງຶ ທ່ ສີ າໍ ຄນັ ເພາະມນັ ແມ່ ນເງ່ອື ນໄຂຫນ່ ງຶ ທ່ ເີ ຮດັ ໃຫຄ້ ວາມສາມາດ ສດິ ສອນ ແລະ ສກຶ ສາປະກດົ ເປນັ ຈງິ ໄດ້ ນອກນມີ້ ນັ ຍງັ ສາ້ ງກອ້ ນຄວາມສາມກັ ຄລີ ະຫວ່ າງຄູກບັ ນກັ ຮຽນ ແລະ ນກັ ຮຽນດວ້ ຍກນັ .  ຄວາມສາມາດຈດັ ຕງັ້ ນາໍ ພາຂອງຄມູ ນັ ສະແດງອອກຢ່ ູບ່ ອນວ່ າ: - ຄູຮູຊ້ ຸກຍູນ້ ກັ ຮຽນແຕ່ ລະຄນົ ຫຼື ຊຸກຍູຂ້ ະບວນລວມຫມ່ ູ ໃຫປ້ ະຕບິ ດັ ຫນາ້ ທ່ ຂີ ອງການຮ່ ໍາຮຽນຢ່ ູໃນ ຫອ້ ງຮຽນ ແລະ ວຽກງານອ່ ນື ນອກໂມງຮຽນທງັ ຮູສ້ າ້ ງຄວາມສາມກັ ຄອີ ນັ ແຫນນ້ ແກ່ ນ, ມລີ ະບຽບແບບແຜນ ການດໍາລງົ ຊວີ ດິ ອນັ ຈບົ ງາມ. - ນອກຈາກນຄີ້ ູຍງັ ຮູ ້ ໂຄສະນາຂນົ ຂວາຍພ່ ແໍ ມ່ ປະຊາຊນົ ແລະ ພ່ ແໍ ມ່ ນກັ ຮຽນໃຫປ້ ະກອບສ່ ວນເຂາົ້ ໃນ ການສກຶ ສາ ແລະ ສາ້ ງໂຮງຮຽນອກີ .  ຄູຢາກມຄີ ວາມສາມາດດາ້ ນການຈດັ ຕງັ້ ນາໍ ພາຕອ້ ງປະຕບິ ດັ ດ່ ງັ ນ:ີ້ 4.3.1. ລກັ ສະນະເປນັ ເຈາົ້ ຂອງຄູ ຄທູ ່ ມີ ລີ ກັ ສະນະເປນັ ເຈາົ້ ຕນົ ເອງ, ຍາມໃດກໍມຄີ ວາມເຊ່ ອື ຫມນັ້ ຕນົ ເອງມຄີ ວາມຫມນັ້ ຄງົ , ມອີ າລມົ ດ,ີ ເຖິງຕນົ ເອງຈະຕກົ ໃນສະພາວະໃດໆກໍຕາມກໍມຄີ ວາມອ່ ຸນອຽນທ່ ຸນທ່ ຽງສະເຫມ,ີ ຖາ້ ມີຫຍງັ ກະທົບໃສ່ ຕນົ , ການຕອບຄນື ຕ່ ສໍ ່ ງີ ກະຕຸກນນັ້ ກໍມເີ ຫດຜນົ ສະເໜີ ການຕລີ າຄາຕ່ ພໍ ດຶ ຕກິ ໍາຂອງນກັ ຮຽນກໍຖກື ຕອ້ ງເປນັ ທາໍ . - ການເຮດັ ວຽກຄູກໍເປນັ ລະບບົ ແລະ ມແີ ບບແຜນດ.ີ ແຕ່ ກໍມຄີ ູໃຫມ່ ຈາໍ ນວນນ່ ງຶ ຍງັ ຂາດການ ເປນັ ເຈາົ້ ການຕນົ ເອງເຊ່ ງິ ສະແດງອອກຄ:ື ຂາດຄວາມເຊ່ ອື ຫມນັ້ ຕນົ ເອງຢ່ ູໃນໂມງສດິ ສອນ, ເວາົ້ ເກະໆກະໆ ຫຼື ຟາ້ ວຟງັ , ບາງຄງັ້ ກໍຄຸມສະຕຮິ ູສ້ ກຶ ບ່ ໍໄດ,້ ຕ່ ໍການອະທິບາຍບົດສອນກໍບ່ ໍແຈງ້ , ເຮດັ ໃຫເ້ ນອື້ ໃນບດົ ສບັ ສົນ ຫຼວື ່ າເວລາ ອະທບິ າຍກໍກມົ້ ເບ່ ງິ ແຕ່ ບດົ ສອນຂອງຕນົ ເອງເທ່ າົ ນນັ້ . ສະນນັ້ ,ເວາົ້ ໄດວ້ ່ າຖາ້ ຄູຫາກຂາດຄວາມເປນັ ເຈາົ້ ຕນົ ເອງ ແລວ້ ກ່ ໍຈະມຜີ ນົ ສະທອ້ ນອນັ ບ່ ດໍ ເີ ຖງິ ວຽກງານສດິ ສອນ ແລະ ການສກຶ ສາອກີ ດວ້ ຍ. 4.3.2. ຄູຕອ້ ງຮູສ້ າ້ ງແຜນການ ຄວາມສາມາດຈດັ ຕງັ້ ນາໍ ພານມນັ ຮຽກຮອ້ ງໃຫຄ້ ຈູ ະຕອ້ ງຮູສ້ າ້ ງແຜນການເພາະວ່ າການ ເຄ່ ອື ນໄຫວຂອງ ຄູມຫີ ຼາຍຮູບແບບທງັ ສບັ ສນົ , ທງັ ບ່ ໍສໍາເລດັ ໃນໄລຍະເວລາອນັ ສນັ້ ໆໄດ້ ດ່ ງັ ນນັ້ ຖາ້ ຢາກສາໍ ເລດັ ຜນົ ໃນວຽກງານ ໃດຫນ່ ງຶ ຢ່ າງຈບົ ງາມມນັ ຮຽກຮອ້ ງໃຫຄ້ ູຕອ້ ງມຄີ ວາມສາມາດຈດັ ຕງັ້ ຢາກຮູຈ້ ດັ ຕງັ້ ນາໍ ພາໄດກ້ ໍຕອ້ ງຮູສ້ າ້ ງແຜນການ ຢ່ າງມວີ ທິ ະຍາສາດທງັ ແທດເຫມາະກບັ ຄວາມເປນັ ຈງິ . - ຄູຜູຮ້ ູສ້ າ້ ງແຜນການ, ຈະເປນັ ຄນົ ຮູຄ້ ນົ້ ຄດິ ຢ່ າງເລກິ ເຊ່ ງິ ຮູກ້ ະຕວງສະພາບການທ່ ຈີ ະເກດີ ຂນື້ ທງັ ຜ່ ານ ມາ ແລະ ປະຈບຸ ນັ , ອານາຄດົ ແລະ ຮູແ້ ຈງ້ ເຖງິ ເປາົ້ ຫມາຍຂອງຕນົ ເພ່ ອື ສາ້ ງແຜນການ ໃຫເ້ ຫມາະສມົ ກບັ ຄວາມ ເປນັ ຈງິ , ຢ່ າງສດັ ເຈນ, ມເີ ຫດມຜີ ນົ . ນອກນຄີ້ ູຍງັ ຕອ້ ງຮູຈ້ ກັ ສມົ ທບົ ຫນາ້ ທ່ ີ ສະເພາະຫນງັ ກບັ ຫນາ້ ທ່ ຍີ າວນານ, ຮບັ ປະກນັ ບນົ ຫຼກັ ການແຕ່ ຕອ້ ງມພີ ກິ ໄຫວເພ່ ອື ປະຕບິ ດັ ແຜນການ, ຮູກ້ ວດກາ ແລະ ຕລີ າຄາຜນົ ໄດຮ້ ບັ , ທງັ ກຽມພອ້ ມເພ່ ອື ເພ່ ມີ ເຕມີ ແຜນການໃຫອ້ ຸດມົ ສມົ ບູນ. 4.3.3. ຄູຕອ້ ງຮູຊ້ ອກທດິ ໄວ ແລະ ຊດັ ເຈນ ພວກເຮາົ ຮູແ້ ລວ້ ວ່ າ: ຈດິ ຕະສາດຂອງນກັ ຮຽນ ແມ່ ນໂລກອດັ ສະຈນັ ຂອງການສະແດງອອກ ຂອງນກັ ຮຽນສຸດທ່ ສີ ບັ ສນົ ແລະ ມກີ ານປ່ ຽນແປງເລອື້ ຍໆ ທາງດາ້ ນການຮບັ ຮູ,້ ທາງດາ້ ນອາລມົ ແລະ ຄວາມສະເທອື ນ ຮຽບຮຽງໂດຍ ປທ ແອງທລິ າດ ຫາຼ ້ ອ່ ຸນແກວ້ 50

ສກຶ ສາສາດທ່ ວົ ໄປ ໃຈ... ແຕ່ ການສະແດງອອກນມີ້ ນັ ເກດີ ອອກມາຈາກຫຼາຍໆສາຍເຫດ ແລະ ຫຼາຍເງ່ອື ນໄຂທ່ ແີ ຕກຕ່ າງກນັ , ແຕ່ ສ່ ງິ ທ່ ສີ ໍາຄນັ ແມ່ ນອາດມາຈາກສະພາບແວດລອ້ ມກະທບົ ໃສ່ , ມບີ າງຄງັ້ ກໍຍອ້ ນສະພາບພາຍໃນຕວົ ເຂາົ ມກີ ານ ປ່ ຽນແປງຈ່ ງິ ພາໃຫຈ້ ດິ ຕະສາດເຂາົ ມກີ ານປ່ ຽນແປງເລອື້ ນໆ. ດ່ ງັ ນນັ້ ໃນວຽກງານສດິ ສອນ, ການສກຶ ສານມີ້ ນັ ຈາໍ ເປນັ ຮຽກຮອ້ ງໃຫຄ້ ູຈະຕອ້ ງຮູຊ້ ອກທດິ ໄວ ທງັ ຊດັ ເຈນ. ຫມາຍວ່ າ: ຄູຕອ້ ງມີຄວາມຮບັ ຮູໄ້ ວ ແລະໃຊວ້ ທິ ີຕອບຄນື ການກະຕຸ ກໄວແຕ່ ຕອ້ ງໃຫເ້ ຫມາະສມົ ກັບ ກາລະເທສະ ແລະ ມເີ ຫດຜນົ ພຽງພໍ. ຄແູ ມ່ ນຜູສ້ າ້ ງຕນົ ໃຫເ້ ປນັ ພນົ ລະເມອື ງດີ ມຄີ ຸນນະພາບ, ສາ້ ງຄວາມຈະເລນີ ກາ້ ວຫນາ້ ໃຫແ້ ກ່ ສງັ ຄມົ ນນັ້ ຈ່ ງຶ ຈງູ ເປນັ ຜູທ້ ່ ມີ ຄີ ວາມຮູ ້ ແລະ ປະສບົ ການພຽງພໍ ທ່ ຈີ ະປບັ ປຸງຕນົ ເອງເພ່ ອື ຮອງຮບັ ການປ່ ຽນແປງຢ່ າງໄວວາທາງ ດາ້ ນເສຖະກດິ , ສງັ ຄມົ , ການເມອື ງ ຄວາມກາ້ ວຫນາ້ ທາງດາ້ ນວທິ ະຍາການ ແລະ ຄວາມແຕກຕ່ າງຂອງສະພາບ ແວດລອ້ ມໄດ.້ ຄວາມຮູ,້ ຄວາມສາມາດຂອງຄູຈະຕອ້ ງ ສອດຄ່ ອງກບັ ສະພາບຄວາມເປນັ ຈງິ ແລະ ຊວີ ດິ ການ ເປນັ ຢ່ ູຂອງແຕ່ ລະທອ້ ງຖ່ ນິ , ເພ່ ອື ເນນັ້ ໃຫກ້ ານສກຶ ສາເປນັ ເຄ່ ອື ງມພື ດັ ທະນາຄຸນນະພາບຂອງຊວີ ດິ ຂອງຄນົ ສ່ ວນ ຫາຼ ຍ ແລະ ຄຸນນະພາບຂອງສງັ ຄມົ ປະເທດ. ສງັ ຄມົ ລາວມແີ ນວໂນມ້ ທ່ ກີ າ້ ວເຂາົ້ ສ່ ູສງັ ຄມົ ເຄ່ ງິ ພດັ ທະນາທາງດາ້ ນ ອຸ ດສາຫະກໍາຂນື້ ເລອື້ ຍໆ, ຊ່ ງຶ ຈະເປັນຜນົ ກະທບົ ເປັນຢ່ າງຍ່ ງິ ຕ່ ໍການດໍາລງົ ຊວີ ດິ ແລະ ຮູບແບບຂອງສງັ ຄມົ . ດ່ ັງນັນ້ , ນອກ ຈາກ ຄູຈະມີຄວາມ ຮູ ກ້ ້ວາງຂວາງແລວ້ ຍັງຈະຕອ້ ງສາມ າດນໍາຄວາມ ຮູ ນ້ ັນ້ ໄປໃຊຢ້ ່ າງມີ ປະສດິ ທພິ າບ. ຮຽບຮຽງໂດຍ ປທ ແອງທລິ າດ ຫາຼ ້ ອ່ ຸນແກວ້ 51

ສກຶ ສາສາດທ່ ວົ ໄປ ບດົ ທີ 6 ຄູກບັ ການພດັ ທະນາຕນົ ເອງ 1. ແນວຄດິ ໃນການພດັ ທະນາຕນົ ເອງຂອງຄູ 1.1. ຄູຄວນພດັ ທະນາຕນົ ເອງ ດ່ ງັ ທ່ ພີ ວກເຮາົ ຮູກ້ ນັ ແລວ້ ວ່ າ ຄູມບີ ດົ ບາດໜາ້ ທ່ ສີ ໍາຄນັ ຫຼາຍທ່ ສີ ຸດໃນວງົ ການສກຶ ສາເຊ່ ນັ : ການສກຶ ສາ ໃຫເ້ ຍາົ ວະຊນົ ໃຫເ້ ຕີບໃຫຍ່ ຂນຶ້ ແລະ ກາຍເປນັ ກໍາແຮງຂອງສງັ ຄມົ ໃຫມ້ ຄີ ຸນະພາບດຕີ ່ ໍການພດັ ທະນາປະເທດ ຊາດໃນອະນາຄດົ . ການປະຕບິ ດັ ຕນົ ເອງໃຫເ້ ປັນຜູມ້ ປີ ະໂຫຍດແກ່ ສງັ ຄມົ , ການດໍາເນນີ ບດົ ບາດຕ່ າງໆຂອງຄູ ຕອ້ ງໃຫເ້ ໝາະສມົ ຫຼື ເປນັ ແບບຢ່ າງທ່ ມີ ປີ ະສດິ ທພິ າບ ນນັ້ ປະກອບດວ້ ຍປດັ ໃຈຫຼາຍຢ່ າງຄ:ື ຄູຈະຕອ້ ງມຄີ ວາມ ຮູທ້ າງດາ້ ນວຊິ າຊີບ, ຄວາມຮູລ້ ວມນອກເໜອື ໄປຈາກຄວາມຮູທ້ ່ ຈີ າໍ ເປນັ ຕ່ ໍການປະກອບອາຊີບຄູ ແລະ ເໝາະ ສມົ ກບັ ການເປນັ ແບບຢ່ າງທ່ ດີ ໃີ ຫແ້ ກ່ ເຍາົ ວະຊນົ ທ່ ຢີ ່ ູໃນຄວາມຮບັ ຜດິ ຊອບຂອງຕນົ . ສະນນັ້ , ຄຈູ າໍ ຕອ້ ງ: - ພດັ ທະນາຕນົ ເອງທາງດາ້ ນວຊິ າຊບີ . - ພດັ ທະນາຕນົ ເອງໃຫເ້ ປນັ ສະມາຊກິ ທ່ ດີ ຂີ ອງສງັ ຄມົ . ເພ່ ອື ໃຫຕ້ ນົ ເອງມຄີ ຸນລກັ ສະນະ ແລະ ພດຶ ຕກິ ໍາທ່ ສີ າມາດປະກອບວຊິ າຊີບຄູໄດຢ້ ່ າງມປີ ະສດິ ທພິ າບ ແລະ ດໍາລງົ ຊວີ ດິ ຢ່ ູໃນສງັ ຄມົ ຢ່ າງມຄີ ວາມສຸກ. 1.2. ການພດັ ທະນາຕນົ ເອງຂອງຄູໃນດາ້ ນວຊິ າຊບີ ຄແູ ຕ່ ລະຄນົ ຕອ້ ງກາໍ ແໜນ້ ວຽກງານຕນົ້ ຕໍດ່ ງັ ນ:ີ້ 1. ວຽກສດິ ສອນ ແລະ ວຽກບໍລຫິ ານຫອ້ ງຮຽນ 2. ວຽກກດິ ຈະກາໍ 3. ວຽກງານທຸລາການ 4. ວຽກງານແນະແນວ 5. ການພດັ ທະນາສງັ ຄມົ 6. ການພດັ ທະນາຕນົ ເອງ ຄປູ ະຖມົ ແຕ່ ລະຄນົ ຕອ້ ງມຄີ ວາມຮູທ້ າງດາ້ ນເທກັ ນກິ , ວທິ ,ີ ຄຸນລກັ ສະນະ ແລະ ເຈດຄະຕທິ ່ ເີ ຮດັ ໃຫ້ ຕົນສາມາດສະແດງອອກທາງດາ້ ນພຶດຕິກໍາ ແລະ ໃນການປະກອບອາຊີບທ່ ີຕອ້ ງຮບັ ຜິດຊອບໃຫໄ້ ດຕ້ າມ ຈດຸ ປະສງົ ຢ່ າງມປີ ະສດິ ທພິ າບ. ສ່ ວນຄູມດັ ທະຍມົ ນນັ້ , ມພີ າລະໜາ້ ທ່ ີ ແລະ ຕອ້ ງອາໄສຄວາມຮູດ້ າ້ ນເທກັ ນກິ , ວທິ ີ, ຄຸນລກັ ສະນະ ແລະ ເຈຄະຕບິ ່ ໍແຕກຕ່ າງກບັ ຄປູ ະຖມົ ສກຶ ສາຫາຼ ຍ. ດ່ ງັ ນນັ້ , ຄລູ ະດບັ ປະຖມົ ແລະ ມດັ ທະຍມົ ສກຶ ສາຈ່ ງິ ມຄີ ວາມຈາໍ ເປນັ ຕອ້ ງໄດພ້ ດັ ທະນາຕນົ ເອງ 3 ດາ້ ນ ຄ:ື ດາ້ ນຄວາມຮູ,້ ດາ້ ນເທກັ ນກິ ວທິ ີ ແລະ ດາ້ ນຄຸນລກັ ສະນະກບັ ເຈຕຄະຕ.ິ  ການພດັ ທະນາຕນົ ເອງດາ້ ນຄວາມຮູ:້ ແມ່ ນການພດັ ທະນາຕນົ ເອງໃຫມ້ ຄີ ວາມຮູທ້ າງດາ້ ນເນອື້ ໃນທ່ ຈີ ະ ຮຽບຮຽງໂດຍ ປທ ແອງທລິ າດ ຫາຼ ້ ອ່ ຸນແກວ້ 52

ສກຶ ສາສາດທ່ ວົ ໄປ ສອນໃຫນ້ ກັ ຮຽນ, ດາ້ ນເທກັ ນກິ ວທິ ີການໃໝ່ ໆ ຫຼື ເທກັ ນກິ ວິທີທ່ ີຈະຊ່ ວຍໃນການສອນມປີ ະສດິ ທພິ າບ, ຄວາມ ຮູທ້ ່ ກີ ່ ຽວຂອ້ ງກບັ ວງົ ການສກຶ ສາ ຫຼື ໃນວງົ ການວຊິ າຊບີ ແລະ ຄວາມຮູຮ້ ອບຕວົ ກ່ ຽວກບັ ຊີວດິ , ສະພາບຂ່ າວ ເຫດການປະຈາໍ ວນັ ພາຍໃນປະເທດ ແລະ ຕ່ າງປະເທດ.  ການພດັ ທະນາຕນົ ເອງດາ້ ນເທກັ ນກິ ວທິ :ີ ແມ່ ນການພດັ ທະໃຫມ້ ທີ ກັ ສະ ແລະ ຄວາມສາມາດດາ້ ນການ ຈດັ ການຮຽນ-ການສອນໃນຮູບແບບຕ່ າງໆ, ການຈດັ ວຽກງານກດິ ຈະກໍາ, ການບໍລຫິ ານການຮຽນ, ການເຮດັ ວຽກງານດາ້ ນທຸລາການ, ການແນະນາໍ ນກັ ຮຽນ, ການພດັ ທະນາສງັ ຄມົ ແລະ ການພດັ ທະນາຕນົ ເອງ.  ການພດັ ທະນາຕນົ ເອງດາ້ ນຄຸນລກັ ສະນະເຈດຕະຄະຕ:ິ ແມ່ ນການພດັ ທະນາຕນົ ເອງໃຫມ້ ບີ ຸກຄະລກິ ະ ພາບທ່ ີດ,ີ ເໝາະສມົ ກບັ ການປະກອບອາຊບີ ຄູ, ມຄີ ຸນສມົ ບດັ ດ,ີ ມຄີ ຸນະທໍາ ຫຼື ລກັ ສະນະທ່ ດີ ີຕ່ ໍກບັ ນກັ ຮຽນ ແລະ ອາຊາຊບີ . 1.3.ການພດັ ທະນາຕນົ ເອງໃນດາ້ ນການເປນັ ສະມາຊກິ ຂອງສງັ ຄມົ ໃນຖານະທ່ ເີ ປນັ ສະມາຊກິ ທ່ ດີ ຂີ ອງສງັ ຄມົ , ບດົ ບາດ ແລະ ໜາ້ ທ່ ເີ ບອື້ ງຕນົ້ ຂອງຄູຕອ້ ງປະຕບິ ດັ ຕນົ ໃຫ້ ເປນັ ປະໂຫຍດແກ່ ສງັ ຄມົ , ເຊ່ ງິ ໝາຍເຖງິ ບນັ ຫາຂອງຄູທ່ ຈີ ະຕອ້ ງພດັ ທະນາຕນົ ເອງເພ່ ອື ໃຫຢ້ ່ ູໃນສງັ ຄມົ ໄດຢ້ ່ າງມີ ຄວາມສຸກ. ຖາ້ ທຸກຄນົ ຢ່ ູໃນສງັ ຄມົ ສາມາດດໍາລງົ ຊວີ ດິ ໄດຢ້ ່ າງມຄີ ວາມສຸກ, ສງັ ຄມົ ນນັ້ ກໍຈະມຄີ ວາມສຸກ. ຍອ້ ນ ວ່ າທຸກຄນົ ມໜີ າ້ ທ່ ີ ແລະ ພນັ ທະເພ່ ອື ຊ່ ວຍກນັ ພດັ ທະນາສງັ ຄມົ ໃຫຈ້ ະເລີນກາ້ ວໜາ້ . ພອ້ ມກນັ ນນັ້ , ຈະເປັນ ການຊ່ ວຍໃຫແ້ ຕ່ ລະຄນົ ໄດຮ້ ັບຜົນສະທອ້ ນທ່ ີດີຈາກສງັ ຄົມດ່ ັງກ່ າວ. ບຸ ກຄນົ ທ່ ີຈະຢ່ ູໃນສັງຄມົ ໄດຢ້ ່ າງມີ ຄວາມສຸກນນັ້ ຕອ້ ງມຄີ ຸນລກັ ສະນະສໍາຄນັ ດ່ ງັ ນ:ີ້  ມສີ ຸຂະພາບກາຍ ແລະ ຈດິ ດ:ີ ໝາຍເຖງີ ມສີ ຸຂະພາບຮ່ າງກາຍແຂງແຮງປາສະຈາກໂລກໄພໄຂເ້ ຈບັ , ມີ ຈດິ ໃຈແຈ່ ມໃສ, ປາສະຈາກຄວາມວຕິ ກົ ກງັ ວນົ ທ່ ບີ ່ ໍມເີ ຫດຜນົ , ຮູຜ້ ່ ອນຄາຍຄວາມຕງຶ ຄຽດ, ຮູຈ້ ກັ ສະແຫວງຫາ ຄວາສຸກໃຫແ້ ກ່ ຕນົ ເອງ, ມຄີ ວາມນມີ້ ນວນ, ອ່ ອນໂຍນ, ມເີ ຫດຜນົ , ແກໄ້ ຂບນັ ຫາສະເພາະໜາ້ ໄດດ້ ,ີ ສາມາດ ຕດັ ສນີ ແກໄ້ ຂບນັ ຫາດວ້ ຍຕນົ ເອງ.  ມມີ ະນດຸ ສາໍ ພນັ ດ:ີ ໝາຍເຖງີ ມຄີ ວາມສາມກັ ຄກີ ບັ ຜູອ້ ່ ນຶ ນບັ ທງັ ຜູອ້ າວຸໂສກວ່ າຕນົ ເອງ ແລະ ຜູອ້ າຍຸຕ່ າໍ ກວ່ າຕນົ ເອງ, ສາມາດປບັ ຕວົ ເຂາົ້ ກບັ ຄນົ ແປກໜາ້ ໄດຢ້ ່ າງວ່ ອງໄວ ແລະ ເອອື້ ເຟອື້ ເພ່ ອື ແຜ່ ຕ່ ໍຜູອ້ ່ ນຶ .  ມຄີ ວາມຮູຮ້ ອບຕວົ ດ:ີ ໝາຍເຖງີ ການມຄີ ວາມຮູທ້ າງດາ້ ນວຊິ າການຂະແໜງອ່ ນຶ ໆ ນອກຈາກວິ ຊາຊີບຂອງຕົນ, ສາມາດເຂົາ້ ໃຈກ່ ຽວກັບວຽກງານຂອງຂະແໜງການອ່ ນຶ ໆ. ນອກຈາກນີ,້ ຍງັ ຮຽນຮູຈ້ າກ ເຫດການ, ຂ່ າວສານ, ວທິ ະຍຸກະຈາຍສຽງ, ໂທລະພາບອ່ ນຶ ໆ.  ມບີ ຸກຄະລກິ ະພາບດ:ີ ໝາຍເຖງີ ການມບີ ຸກຄະລກິ ະພາບທາງກາຍ, ອາລມົ ຈດິ ແລະ ສະຕປິ ນັ ຍາດ.ີ - ບຸກຄະລກິ ະພາບທາງກາຍດ:ີ ແມ່ ນມໜີ າ້ ຕາສດົ ຊ່ ນື , ຍມີ້ ແຍມ້ ແຈ່ ມສ, ແຕ່ ງການສຸພາບຮຽບຮອ້ ຍ, ເ ໝາະສມົ ກບັ ໄວ, ເໝາະສມົ ກບັ ຍຸກສະໄໝ, ເໝາະສມົ ກບັ ຮູບຮ່ າງ, ເວາົ້ ຈາເປນັ ຕາຟງັ ແລະ ສະແດງກລິ ຍິ າທ່ າ ທາງເໝາະສມົ ກບັ ກາລະເທສະໄດດ້ .ີ - ບຸກຄະລກິ ະພາບທາງອາລມົ ດ:ີ ແມ່ ນມອີ າລມົ ດ,ີ ບ່ ໍມກັ ຄຽດງ່າຍ, ບ່ ເໍ ປນັ ຄນົ ອ່ ອນແອ, ເປນັ ກນັ ເອງ ກບັ ໝ່ ເູ ພ່ ອື ນໄດດ້ .ີ ຮຽບຮຽງໂດຍ ປທ ແອງທລິ າດ ຫາຼ ້ ອ່ ຸນແກວ້ 53

ສກຶ ສາສາດທ່ ວົ ໄປ - ບຸກຄະລກິ ະພາບທາງສງັ ຄມົ ດ:ີ ເປນັ ຄນົ ທ່ ມີ ຄີ ວາມສາມາດວາງຕວົ , ປບັ ຕວົ ໃຫເ້ ໝາະສມົ ບຸກຄນົ ອ່ ນຶ , ໃຫເ້ ໝາະສມົ ກບັ ກາລະເວລາ, ສະຖານທ່ ,ີ ມຄີ ວາມເຫນັ ອກົ ເຫນັ ໃຈ ແລະ ຊ່ ວຍເຫຼອື ຕ່ ຜໍ ູທ້ ່ ພີ ບົ ຄວາມຫຍຸງ້ ຍາກ , ທງັ ຮູຈ້ ກັ ໃຫກ້ າລງັ ໃຈແກ່ ຜູອ້ ່ ນຶ ແລະ ຮບັ ຟງັ ຄາຄດິ ເຫນັ ຂອງຄນົ ອ່ ນຶ ໂດຍບ່ ໍຍດື ມນັ້ ຕາມຄາເຫນັ ຂອງຕນົ ເອງ ພຽງ ຜູດ້ ຽວ. - ບຸ ກຄະລກິ ະພາບທາງສະຕປິ ນັ ຍາດີ: ແມ່ ນຜູມ້ ຄີ ວາມຮູຮ້ ອບຕວົ ແລະ ສາມາດຖ່ າຍທອດຄາມຮູ,້ ຄວາມນກື ຄດິ ຕນົ ເອງອອກມາໃຫຜ້ ູຮ້ ບັ ຮູເ້ ຂາົ້ ໃຈໄດຢ້ ່ າງຊດັ ເຈນ, ກາ້ ສະແດງຄໍາຄດິ ຄໍາເຫນັ ຂອງຕນົ ຢ່ າງສຸພາບ ຖກື ກບັ ກາລະເທສະ ແລະ ສາມາດນາໍ ເອາົ ຄວາມຮູທ້ ່ ຮີ ຽນມາໄປນາໍ ໃຊໃ້ ຫເ້ ປນັ ປະໂຫຍດ. ສະຫຸຼບລວມແລວ້ , ລກັ ສະນະບຸກຄນົ ທ່ ີສາມາດຢ່ ູໃນສງັ ຄມົ ໄດຢ້ ່ າງມຄີ ວາມສຸ ກນນັ້ ຈໍາເປັນຕອ້ ງໄດ້ ພດັ ທະນາຕນົ ເພ່ ອື ດໍາລງົ ຊສີ ດິ ຢ່ ູໃນສງັ ຄມົ . ໂດຍສະເພາະຄູຕອ້ ງພດັ ທະນາຕນົ ເອງທາງດາ້ ນຮກັ ສຸຂະພາບກາຍ ແລະ ຈດິ , ສາ້ ງມະນຸດສໍາພນັ ກບັ ຄນົ ອອ້ ມຂາ້ ງ, ມຄີ ວາມສະແຫວງຫາຄວາມຮູທ້ ່ ນີ ອກເໜອື ຈາກຄວາມຮູດ້ າ້ ນ ວຊິ າຊບີ ຂອງຕນົ ເອງ. 2. ວທິ ກີ ານພດັ ທະນາຕນົ ເອງຂອງຄູ ເມ່ ອື ຮູແ້ ລວ້ ວ່ າ: ລກັ ສະນະ ແລະ ພດຶ ຕກິ ໍາທ່ ສີ ໍາຄນັ ຂອງການປະກອບອາຊບີ ຢ່ າງມປີ ະສດິ ທພິ າບແມ່ ນ ລກັ ສະນະ ແລະ ພດຶ ຕກິ ໍາທ່ ສີ ະແດງວ່ າຄູມຄີ ວາມຮູ,້ ມເີ ທກັ ນກິ ວທິ ,ີ ມຄີ ຸນລກັ ສະນະ ແລະ ເຈຕະຄະຕທິ ່ ເີ ໝາະ ສມົ ກບັ ການປະກອບອາຊບີ . ສະນນັ້ , ໃນການພດັ ທະນາຕນົ ເອງເພ່ ອື ປະກອບວຊິ າຊບີ ຢ່ າງມປີ ະສດິ ທພິ າບຄູກໍ ຕອ້ ງປະເມນີ ຕນົ ເອງກ່ ອນວ່ າຍງັ ມຂີ ໍບ້ ກົ ຜ່ ອງໃນດາ້ ນໃດ? ລາຍລະອຽດຢ່ າງໃດແດ່ ? ຈາກນນັ້ , ຈ່ ງິ ເລ່ ມີ ເຝກິ ການ ພດັ ທະນາຕນົ ດວ້ ຍວທິ ກີ ານດ່ ງັ ນ:ີ້ 2.1. ການສະແຫວງຫາຄວາມຮູກ້ ່ ຽວກບັ ວຊິ າຊບີ ນອກຈາກວຊິ າຊບີ ທ່ ໄີ ດຈ້ າກການສກຶ ສາຮ່ ໍາຮຽນມາປະກອບວຊິ າຊບີ ຄູແລວ້ ໃນຄະນະທ່ ປີ ະກອບວຊິ າ ຊບີ ຢ່ ູນນັ້ ຄູຄວນສະແຫວງຫາຄວາມຮູກ້ ່ ຽວກບັ ວຊິ າຊບີ ເພ່ ມີ ເຕີມຢ່ ູສະເໝີ ເພາະວ່ າຄູເປນັ ຜູເ້ ສມີ ສາ້ ງປະສບົ ການ, ການຮຽນຮູ ໃ້ ຫແ້ ກ່ ນກັ ຮຽນ ແຕ່ ຕອ້ ງແທດເໝາະກັບສະພາບການໃນຍຸ ກປະຈຸບນັ . ສະນນັ້ , ການ ສະແຫວງຫາຄວາມຮູກ້ ່ ຽວກບັ ວຊິ າຊບີ ຄສູ າມາດເຮດັ ໄດດ້ ່ ງັ ນ:ີ້ - ການເຂາົ້ ຮ່ ວມປະຊຸມສໍາມະນາເຝກິ ອບົ ຮມົ , ຟງັ ການອະທບິ າຍ ຫຼື ການປະຖະກະຖາທາງ ການສກຶ ສາ. ຕວົ ຢ່ າງ: ຫວົ ຂກໍ້ ານສາໍ ມະນາທາງວຊິ າການທ່ ກີ ່ ຽວກບັ ວຊິ າຊບີ ຄເູ ຊ່ ນັ :  ລະດມົ ກໍາລງັ ເພ່ ອື ພດັ ທະນາຊນັ້ ປະຖມົ ສກຶ ສາ ແລະ ຊນັ້ ມດັ ທະຍມົ ສກຶ ສາ.  ທ່ າອ່ ຽງການສກຶ ສາຂອງລາວໃນປະຈບຸ ນັ .  ໂຮງຮຽນປະຖມົ ສກຶ ສາ, ມດັ ທະຍມົ ສກຶ ສາກບັ ການພດັ ທະນາຊນົ ນະບດົ .  ການຈດັ ປະສບົ ການແບບໃໝ່ ໃຫກ້ ບັ ນກັ ຮຽນລະດບັ ປະຖມົ ສກຶ ສາ ແລະ ມດັ ທະຍມົ ສກຶ ສາ.  ການດໍາເນນີ ການສກຶ ສາຂອງລາວໃນຫາຼ ຍປຜີ ່ ານມາ.  ອງົ ປະກອບທ່ ເີ ອອື້ ອໍານວຍ ແລະ ເປນັ ອຸປະສກັ ຕ່ ກໍ ານພດັ ທະນາການສກຶ ສາ.  ປະສດິ ທພິ າບໂຮງຮຽນປະຖມົ ສກຶ ສາ ແລະ ມດັ ທະຍມົ . ຮຽບຮຽງໂດຍ ປທ ແອງທລິ າດ ຫາຼ ້ ອ່ ຸນແກວ້ 54

ສກຶ ສາສາດທ່ ວົ ໄປ  ການພດັ ທະນາຄວາມສາມາດໃນການອ່ ານຂອງນກັ ຮຽນ.  ບນັ ຫາການສອນແບບໃໝ່ ແລະ ແນວທາງແກໄ້ ຂບນັ ຫາ. - ອ່ ານໜງັ ສວື າລະສານການສກຶ ສາໃໝ່ ...ທ່ ກີ ່ ຽວກບັ ການສກຶ ສາ.  ສກຶ ສາສະພາບການຮຽນ-ການສອນເພ່ ອື ຈະໄດຮ້ ູວ້ ່ າໃນເວລາດາໍ ເນນີ ການສອນຢ່ ູນນັ້ ອງົ ປະກອບຂອງ ສະພາບການຮຽນ-ການສອນມລີ ກັ ສະນະແນວໃດ? ມກີ ານພວົ ພນັ ກນັ ດຫີ ຼບື ່ ໍ? ໜອ້ ຍ-ຫຼາຍປານໃດ ຫຼື ມຈີ ດຸ ບກົ ຜ່ ອງທ່ ຄີ ວນປບັ ປຸງແກໄ້ ຂບ່ ອນໃດແດ່ ?.  ຕດິ ຕາມຂ່ າວໃນວງົ ການສກຶ ສາຈາກສ່ ມື ວນຊນົ ປະເພດວທິ ະຍຸກະຈາຍສຽງ ແລະ ວທິ ະຍຸໂທລະພາບ. 2.2. ການສ່ ງົ ເສມີ ທກັ ສະດາ້ ນເທກັ ນກິ ວທິ ກີ ານ - ສງັ ເກດການສອນຈາກເພ່ ອື ນຄູ ແລະ ວເິ ຄາະສ່ ວນດສີ ່ ວນ່ ອນທ່ ເີ ກດິ ຈາກວທິ ີສອນນນັ້ . ນອກຈາກ, ຈະສງັ ເກດການສອນຈາກເພ່ ອື ນຄູແລວ້ ຄູຄວນສງັ ເກດການສອນຂອງຜູອ້ ່ ນຶ ທ່ ສີ ະແດງໃຫເ້ ຫນັ ໄດທ້ າງລາຍການ ວທິ ະຍຸໂທລະພາບເພ່ ອື ການສກຶ ສາ. - ຕດິ ຕາມສກຶ ສາເທກັ ນກິ ໃໝ່ ໆ ທ່ ໄີ ດມ້ ຜີ ູທ້ ດົ ລອງນໍາໄປໃຊແ້ ລວ້ ພບົ ວ່ າໄດຜ້ ນົ ດ,ີ ວດັ ຖຸ ປະສງົ ຂອງ ການສອນ ຫຼື ການໃຫກ້ ານສກຶ ສາຕາມເປາົ້ ໝາຍຂອງຫກຼັ ສູດ. - ການຕດິ ຕາມເປົາ້ ໝາຍເທັກນກິ ໃໝ່ ໆຄູຕອ້ ງສະແຫວງຫາຄວາມຮູທ້ ່ ກີ ່ ຽວຂອ້ ງກບັ ເທັກນກິ ການ ສອນໃໝ່ ໆນນັ້ ເອງ. - ການຕດິ ຕາມການສຶກສາ ນອກຈາກຈະອ່ ານວາລະສານການສຶກສາຈາກການຕິດຕາມວິທະຍຸ ກະຈາຍສຽງໂທລະພາບທາງການສກຶ ສາ, ຈາກການເຂາົ້ ຮ່ ວມປະຊຸ ມສໍາມະນາເພ່ ອື ແລກປ່ ຽນຄວາມຮູ ້ ແລະ ປະສບົ ການກ່ ຽວກບັ ເທກັ ນກິ ການສອນທ່ ແີ ຕ່ ລະຄນົ ນໍາໄປໃຊສ້ ອນນກັ ຮຽນປະສບົ ຜນົ ສໍາເລດັ ທາງການສອນ ແລະ ສາມາດດງຶ ດູດຄວາມສນົ ໃຈຂອງນກັ ຮຽນໄດຕ້ ະຫຼອດເວລາເຮດັ ໃຫນ້ ກັ ຮຽນບນັ ລຸຜນົ ສໍາເລດັ ທາງການ ຮຽນຕາມຈດຸ ປະສງົ ຂອງການສອນຕາມ ເປາົ້ ໝາຍຂອງຫກຼັ ສູດ. - ນໍາເອາົ ເທກັ ນກິ ການສອນທ່ ີໄດຈ້ າກການສງັ ເກດ ຫຼື ການຕດິ ຕາມການສກຶ ສາມາປະຕບິ ດັ ກ່ ອນຈ່ ງິ ກະກຽມວາງແຜນການສອນ ແລະ ສ່ ກື ານສອນໃຫຮ້ ຽບຮອ້ ຍ, ພາຍຫຼງັ ສໍາເລດັ ການສອນແລວ້ ກໍຄວນມກີ ານປະ ເມນີ ການຮຽນ-ການສອນເຊ່ ງິ ອາດເຮດັ ໄດຫ້ ຼາຍວທິ ເີ ຊ່ ນັ : ສງັ ເກດຈກຄວາມສນົ ໃຈການຮຽນຂອງນກັ ຮຽນ, ສອບຖາມຄວາມຄດິ ເຫນັ ຈາກນກັ ຮຽນໂດຍກງົ ຫຼື ຖາ້ ເປນັ ໄປໄດກ້ ໍອາດບນັ ທກຶ ສຽງພາບການຮຽນ-ການສອນ ໃນຊ່ ວົ ໂມງນນັ້ ໄວ້ ແລວ້ ນາໍ ມາພຈິ າລະນາປະກອບການສງັ ເກດຂອງຕນົ ເອງໃນຊນັ້ ຮຽນ. - ເຝກິ ທກັ ສະການສອນທ່ ຈີ າໍ ເປນັ ເພ່ ອື ໃຫເ້ ດກດິ ມທີ ກັ ສະພນື້ ຖານແຕ່ ລະທກັ ສະກ່ ອນແລວ້ ຈ່ ງິ ເຝກິ ການນາໍ ທກັ ສະການສອນຕ່ າງໆມາປະສມົ ປະສານໃຫສ້ ອດຄ່ ອງ, ເພ່ ອື ສອນທກັ ສະການສອນທ່ ຈີ າໍ ເປນັ ເທ່ ອື ລະ ທກັ ສະເອນີ້ ວ່ າ ການສອນຈລຸ ະພາກເຊ່ ງິ ນກັ ສກຶ ສາຈະໄດສ້ ກຶ ສາລາຍລະອຽດຂນັ້ ຕ່ ໄໍ ປ. - ການສາ້ ງຄຸນລກັ ສະນະກບັ ເຈຕະຄະຕທິ ່ ດີ ໃີ ນອາຊບີ ເປນັ ສ່ ງິ ທ່ ີຕອ້ ງການໃຊເ້ ວລາໃນການພດັ ທະນາ ສ່ ງົ ເສມີ ດນົ ສມົ ຄວນ ແລະ ມຄີ ຸນລກັ ສະນະສະເພາະຕວົ ຂອງບຸກຄນົ ເຊ່ ນັ : ການຮກັ ແພງນກັ ຮຽນ ແລະ ມກັ ຢ່ ູ ກບັ ນກັ ຮຽນເຫນັ ວ່ າອາຊບີ ຄູເປນັ ອາຊບີ ທ່ ມີ ກີ ຽດສະຫງ່າງາມ ເຖງິ ຈະອດິ ເມ່ ອື ຍກໍຍນິ ດເີ ພາະຖວື ່ າເປນັ ການສາ້ ງ ປະໂຫຍດໃຫແ້ ກ່ ປະເທດຊາດໂດຍທາງອອ້ ມ, ເພາະຄສູ າມາດນາໍ ຫຼ ສ່ ງົ ເສມີ ປະສບົ ການຕ່ າງໆໃຫແ້ ກ່ ນກັ ຮຽນ. ຮຽບຮຽງໂດຍ ປທ ແອງທລິ າດ ຫາຼ ້ ອ່ ຸນແກວ້ 55

ສກຶ ສາສາດທ່ ວົ ໄປ - ການປບັ ປຸງບຸກຄະລກິ ະພາບໃນການສອນ: ບຸກຄະລກິ ະພາບທ່ ສີ າຄນັ ຄູຄວນປບັ ປຸງໃຫມ້ ລີ ກັ ສະນະ ໃຫເ້ ໝາະສມົ ດ່ ງັ ນ:ີ້  ການປບັ ປຸງນາໍ້ ສຽງຈງັ ຫວະ, ລລີ າໃນການເວາົ້ ຫຼື ການອະທບິ າຍສາມາດເຮດັ ໄດດ້ ວ້ ຍການທດົ ລອງ ສອນແລວ້ ບນັ ທກຶ ສຽງໄວເ້ ພ່ ອື ນາໍ ມາພຈິ າລະນາເບ່ ງິ ດວ້ ຍຕນົ ເອງ ແລະ ໃຫຜ້ ູໃ້ ກຊ້ ດິ ທ່ ກີ າ້ ສະແດງຄວາມຄດິ ເຫນັ ຢ່ າງກງົ ໄປກງົ ມາ, ຈງັ ຫວະການເວາົ້ ບ່ ໍຊາ້ ບ່ ໍໄວເກນີ ໄປ, ມລີ ລີ າໃນການເວາົ້ ໜາ້ ຈບັ ໃຈ ແລະ ເຂາົ້ ໃຈງ່າຍພຽງ ພໍແລວ້ ຫຼື ບ່ ?ໍ ຖາ້ ຍງັ ມຂີ ໍບ້ ກົ ຜ່ ອງຄວນເຝກິ ການເວາົ້ ໃຫຫ້ ຼາຍໆໂດຍຮຽນແບບຈາກຜູທ້ ່ ມີ ແີ ບບຮຽນ, ມປີ ະສບົ ການໃນດາ້ ນນ.ີ້ + ຄູທ່ ີສຽງໃຫຍ່ ຫຼື ສຽງຫາ້ ວຄວນພະຍາຍາມປ່ ຽນສຽງຂອງຕົນເອງໃຫສ້ ຽງນອ້ ຍແຫຼມລງົ ໂດຍ ພະຍາຍາມປບັ ສຽງ ຫຼ ປ່ ຽນສຽງ. + ຄເູ ຝກິ ແອບສຽງເວາົ້ ໃຫພ້ ໍດ,ີ ບ່ ໄໍ ວ ແລະ ບ່ ຊໍ າ້ ເກນີ ໄປ.  ການແຕ່ ງກາຍ: ຄູຄວນແຕ່ ງກາຍດວ້ ຍເສອື້ ຜາ້ ສສີ ດົ ໃສແບບສຸພາບ, ເໝາະສມົ ກບັ ຮູບຮ່ າງ ແລະ ໄວ ຂອງຄູ. ຖາ້ ມລີ ວດລາຍ ຫຼື ດອດດວງເນອື້ ຜາ້ ແດ່ ກໍບ່ ຄໍ ວນມລີ ວດລາຍເກນີ ໄປເບ່ ງິ ຈນົ ລາຍຕາ, ການແຕ່ ງການທ່ ເີ ໝາະສມົ ຂອງຄູຊ່ ວຍດງຶ ດູດຄວາມສນົ ໃຈຂອງນກັ ຮຽນຊ່ ວຍໃຫກ້ ານສອນຂອງຄມູ ສີ ສີ ນັ ຂນຶ້ ຕ່ ມື .  ການສາ້ ງການພວົ ພນັ ທ່ ດີ ກີ ບັ ນກັ ຮຽນ ແລະ ຜູປ້ ກົ ຄອງຄູຕອ້ ງໝ່ ນັ ເວາົ້ , ໝ່ ນັ ລມົ ໃຫຄ້ ວາມເປນັ ກນັ ເອງ ກບັ ນກັ ຮຽນ ແລະ ຜູປ້ ກົ ຄອງນກັ ຮຽນຢ່ ູສະເໝຄີ ູເປນັ ຜູທ້ ກັ ທາຍກ່ ອນ, ຊກັ ຖາມເວາົ້ ລມົ ໃນເລ່ ອື ງທ່ ວົ ໆໄປທ່ ບີ ່ ໍ ແມ່ ນເລ່ ືອງກ່ ຽວກບັ ການຮຽນ-ການສອນແຕ່ ຄວນເລ່ ີມເລ່ ອື ງທ່ ີຄດິ ວ່ ານກັ ຮຽນ ແລະ ຜູປ້ ົກຄອງໃຫຄ້ ວາມ ສນົ ໃຈເປັນພເິ ສດເຊ່ ນັ : ສໍາລບັ ນກັ ຮຽນກໍອາດເລ່ ີມດວ້ ຍການເ◌ົ◌້າເຖີງເຄ່ ືອງຫຼີນ້ ຫຼື ໜງັ ສືທ່ ີເຂາົ ມກັ , ຕ່ ໍຜູ ້ ປກົ ຄອງກໍອາດເລ່ ມີ ດວ້ ຍການຖາມເຖີງສ່ ວນດຂີ ອງນກັ ຮຽນທ່ ຢີ ່ ູໃນຄວາມຮບັ ຜດິ ຊອບ ຫຼື ເວາົ້ ເຖີງສ່ ວນດຂີ ອງ ນກັ ຮຽນທ່ ຢີ ່ ູໃນຄວາມຮບັ ຜດິ ຊອບຂອງຜູປ້ ກົ ຄອງ.  ການເຝກິ ຄວບຄຸມອາລມົ ຂອງຄູໃນເວລາສອນ, ບາງຄງັ້ ຄອູ າລມົ ເສຍ. ກ່ ອນເຂາົ້ ຫອ້ ງສອນ, ຄູບ່ ໍຄວນ ສະແດງອາລມົ ຕ່ ໍນກັ ຮຽນໃນຫອ້ ງຮຽນ. ວທິ ຄີ ວບຄຸມອາລມົ ທ່ ຄີ ູຄວນເຝກິ ຢ່ ູສະເໝຄີ :ື ກ່ ອນເຂາົ້ ຫອ້ ງສອນທຸກ ຄງັ້ ຄຫູ າຍໃຈເລກິ ໆຊາ້ ໆ ແລະ ພະຍາຍາມລມື ເຫດການທ່ ສີ ະເທອື ນອາລມົ ທ່ ເີ ກດິ ຂນຶື້ . ນອກຈາກນີ້ ສໍາລບັ ຄູໃໝ່ ທ່ ກີ ຽມການສອນມາຢ່ າງດແີ ລວ້ , ການເຝກຶ ຫາຍໃຈເລກິ ໆຊາ້ ໆ ກ່ ອນເຂາົ້ ຫອ້ ງຈະຊ່ ວຍໃຫຄ້ ູເກດິ ມຄີ ວາມໝນັ້ ໃຈຕນົ ເອງທ່ ຈີ ະເຂາົ້ ໄປປະກດົ ຕວົ ຢ່ ູຕ່ ໍໜາ້ ຫອ້ ງຮຽນ. ການບນັ ທກຶ ຫຼື ທບົ ທວນເຫດການຕ່ າງໆທ່ ເີ ກດີ ຂນຶ້ ພາຍໃນຫອ້ ງຮຽນ ຫຼື ໃນໂຮງຮຽນດາ້ ນພດຶ ຕກິ ໍາທ່ ີ ຄສູ ະແດງຕ່ ນໍ ກັ ຮຽນ ຫຼື ບຸກຄນົ ອ່ ນຶ ໆໃນໂຮງຮຽນຈະຊ່ ວຍໃຫຄ້ ູຮູວ້ ່ າຕນົ ໄດສ້ ະແດງພດຶ ຕກິ າໍ ທ່ ເີ ໝາະ ຫຼື ບ່ ເໍ ໝາະ ສມົ ແນວໃດແຕ່ ລະວນັ ຄູຈະກຽມແກໄ້ ຂ ຫຼື ປບັ ປຸງຕນົ ເອງຕ່ ໄໍ ປ. ຄຸນລກັ ສະນະ ແລະ ເຈຕະຄະຕດິ ທີ ່ ຄີ ູໄດພ້ ດັ ທະນາມາຈາກການບນັ ທກຶ ຫຼື ທບົ ທວນເຫດການແລວ້ ພບົ ວ່ າການກະທາໍ ຂອງຕນົ ໃນວນັ ນເີ້ ຮດັ ໃຫນ້ ກັ ຮຽນບາງຄນົ ຄດິ ວ່ າຕນົ ຂາດຄວາມຍຸດຕທິ າໍ ຄກູ ຄໍ ວນແກໄ້ ຂ. ການປະຕບິ ດັ ເປນັ ແບບຢ່ າງທ່ ດີ ແີ ກ່ ນກັ ຮຽນ, ຖາ້ ຄູບນັ ທກຶ ຫຼື ທບົ ທວນເຫດການແລວ້ ພບົ ວ່ າກາກະທໍາ ຂອງຕນົ ໃນວນັ ນເີ້ ປນັ ຕວົ ຢ່ າງທ່ ບີ ່ ດໍ ສີ ໍາລບັ ນກັ ຮຽນຄູກໍຄວນແກໄ້ ຂປະຕບິ ດັ ໃຫຖ້ ກື ຕອ້ ງ.  ການຍອມຮບັ ຄວາມຄດິ ເຫນັ ຂອງນກັ ຮຽນຖາ້ ຄູບນັ ທກຶ ຫຼື ທບົ ທວນເຫດການແລວ້ ພບົ ວ່ າຍງັ ໃຫໂ້ ອ ກາດນກັ ຮຽນສະແດງຄວາມຄດິ ເຫນັ ໜອ້ ຍເກນີ ໄປ ຄກູ ໍຄວນປບັ ປຸງຕນົ ເອງໃຫດ້ ຂີ ນຶ້ ຕ່ ມື . ຮຽບຮຽງໂດຍ ປທ ແອງທລິ າດ ຫາຼ ້ ອ່ ຸນແກວ້ 56

ສກຶ ສາສາດທ່ ວົ ໄປ  ການປະຕບິ ດັ ເວລາ ແລະ ຄວາມຮບັ ຜດິ ຊອບໃນໜາ້ ທ່ ,ີ ຕອ້ ງເຄ່ ງັ ຄດັ ແລະ ເຂມັ້ ງວດ. 2.3. ວທິ ກີ ານພດັ ທະນາຕນົ ເອງເພ່ ອື ໃຫຢ້ ່ ູໃນສງັ ຄມົ ໄດຢ້ ່ າງມຄີ ວາມສຸກ ການພດັ ທະນາຕນົ ເອງໃຫຢ້ ່ ູໃນສງັ ຄມົ ໄດຢ້ ່ າງມຄີ ວາມສຸກນນັ້ ຄູຈະຕອ້ ງພດັ ທະນາຕນົ ໃຫໄ້ ດ້ 4 ປະ ການ: ສຸຂະພາບກາຍ ແລະ ຈດິ ດ,ີ ມຄີ ວາມຮູຮ້ ອບຕວົ , ມບີ ຸກຄະລກິ ະພາບດີ ແລະ ມມີ ະນຸດສາໍ ພນັ ດ.ີ ບຸກຄນົ ທ່ ຈີ ະມສີ ຸຂະພາບດແີ ມ່ ນຕອ້ ງໄດຮ້ ບັ ປະທານອາຫານທ່ ມີ ຄີ ຸນຄ່ າແກ່ ຮ່ າງກາຍຢ່ າງພຽງພ,ໍ ການຮກັ ສາຄວາມອບົ ອ່ ຸນໃຫແ້ ກ່ ຮ່ າງການຢ່ ູໃນອຸຫະພູມທ່ ເີ ໝາະສມົ , ຫດັ ກາຍະບໍລຫິ ານ ຫຼື ອອກກາໍ ລງັ ກາຍຕາມຄວາມເໝາະສມົ . ບຸກຄນົ ທ່ ມີ ສີ ຸຂະພາບຈດິ ດຄີ :ື ບຸກຄນົ ທ່ ບີ ່ ໍມບີ ນັ ຫາຮາ້ ຍແຮງໃນຊວີ ດິ ຄອບຄວົ ແລະ ຊວີ ດິ ການເຮດັ ວຽກງານ, ຄບົ ຄາ້ ສະມາຄມົ ກບັ ຜູອ້ ່ ນຶ ໂດຍບ່ ຫໍ ວາດຫວ່ ນັ (ເຂນີ ) ບ່ ໍລາໍ ບາກໃຈ, ບ່ ໍມຄີ ວາມອດິ ເມ່ ອື ຍ, ບ່ ໍມຄີ ວາມ ວຕິ ກົ ກງັ ວນົ ຕ່ ເໍ ລ່ ອື ງໃດເລ່ ອື ງໜ່ ງຶ ຫຼື ຫາຼ ຍໆເລ່ ອື ງຈນົ ເກນີ ກວ່ າເຫດ. ຕວົ ຢ່ າງ: ການພດັ ທະນາຕນົ ເອງເພ່ ອື ບ່ ໍໃຫເ້ ກດິ ບນັ ຫາໃນຄອບຄວົ ຄູສາມາດເຮດັ ໄດດ້ ່ ງັ ນ:ີ້ 1). ຮູຈ້ ກັ ແບ່ ງເວລາໃຫແ້ ກ່ ຄ່ ຄູ ອງ ແລະ ລກູ ເຕາົ້ , ຮູແ້ ກໄ້ ຂຂອງສະມາຊກິ ແຕ່ ລະຄນົ ໃນຄອບຄວົ . 2). ໃຫຄ້ ວາມອບົ ອ່ ຸນ, ສກຶ ສາອບົ ຮມົ ແລະ ດູແລລູກເຕາົ້ , ພ່ ໍແມ່ ຫຼື ບຸກຄນົ ໃນຄອບຄວົ ຢ່ າງສະໝ່ ໍາ ສະເໝ.ີ 3). ໃຫເ້ ວລາແກ່ ຄອບຄວົ ໃນການໄປທ່ ຽວ ແລະ ພກັ ຜ່ ອນຢ່ ອນໃຈໃນສະຖານທ່ ເີ ໝາະສມົ . 4). ເຝິກແອບສາມາທິເພ່ ອື ເຮັດໃຫຈ້ ດິ ໃຈປອດໂປ່ ງ, ແຈ່ ມໃສປາສະຈາກຄວາມກັງວົນໂດຍໄຮ້ ເຫດຜົນ ແລະ ຫາວຽກອ່ ນຶ ແທນທ່ ເີ ຫນັ ວ່ າເປນັ ປະໂຫຍດແກ່ ຕນົ ເອງ ແລະ ຄອບຄວົ ເຊ່ ນັ : ການປູກຝງັ ແລະ ລຽ້ ງສດັ ຕ່ າງໆ. ວທິ ກີ ານຄມົ ຄາ້ ສະມາຄມົ , ການເວາົ້ ລມົ ກບັ ຜູອ້ ່ ນຶ ຄູສາມາດເຮດັ ໄດ້ ຖາ້ ຄູມຄີ ວາມຮູຮ້ ອບຕວົ ຫຼາຍພໍ ຄວນ. ເພາະການມຄີ ວາມຮູຮ້ ອບຕວົ ໃນຫາຼ ຍໆແງ່ຈະຊ່ ວຍໃຫຄ້ ູສາມາດຫາເລ່ ອື ງມາສນົ ທະນາກບັ ບຸກຄນົ ທ່ ຫີ າກໍ ຮູຈ້ ກັ ກນັ ໃໝ່ ໆໄດຫ້ ຼາຍ, ການເລ່ ີມຜູກມດິ ດວ້ ຍການສນົ ທະນາທ່ ດີ ກີ ໍຄກື ານເລ່ ມີ ຕນົ້ ບດົ ສນົ ທະນາດວ້ ຍການ ສອບຖາມເຖີງສ່ ງິ ທ່ ີຄ່ ູສນົ ທະນາສາມາດຕອບໄດເ້ ຊ່ ນັ : ເລ່ ອື ງທ່ ີກ່ ຽວຂອ້ ງກບັ ອາຊບີ ຂອງເຂາົ , ເລ່ ອື ງທ່ ີເຮດັ ໃຫ້ ເຂາົ ມຊີ ່ ສື ຽງ, ເລ່ ອື ງທ່ ເີ ຮດັ ໃຫເ້ ຂາົ ຮູສ້ ກຶ ພູມໃຈ ຫຼື ເຫດການທ່ ເີ ຂາົ ມຄີ ວາມສາມາດມສີ ່ ວນຮ່ ວມຢ່ ູນາໍ . ວທິ ກີ ານເຝກິ ຕນົ ເອງບ່ ໍມຄີ ວາມຕງຶ ຄຽດ ຫຼື ຄວາມວຕິ ກົ ກງັ ວນົ ນນັ້ ຄູພະຍາຍາມເຮດັ ວຽກໃນສ່ ວນຕນົ ຮບັ ຜດິ ຊອບໃຫເ້ ຕມັ ກໍາລງັ ຄວາມສາມາດ, ບ່ ໍຄວນເຮດັ ວຽກໜກັ ເກີນຄວາມສາມາດ, ບ່ ໍລ່ ວງເກນີ ແລະ ຍາດ ວຽກຄນົ ອ່ ນຶ ຢ່ າງຂາດເຫດຜນົ , ເພາະວ່ າຈະພາໃຫຕ້ ນົ ເອງເກດີ ຄວາມອດິ ເມ່ ອື ຍເສຍອາລມົ , ເສຍກໍາລງັ ໃຈທງັ ຈະ ແຕະຕອ້ ງເຖງິ ຈດິ ໃຈຄນົ ອ່ ນຶ ອກິ ດວ້ ຍ. ວທິ ກີ ານເຝກິ ໃຫມ້ ຄີ ວາມຮູຮ້ ອບຕວົ ດີ ຄູຕອ້ ງໝ່ ນັ ສະແຫວງຫາຄວາມຮູຢ້ ່ ູສະເໝດີ ວ້ ຍການອ່ ານ, ຟງັ ຫຼື ການສນົ ທະນາກບັ ຄນົ ອ່ ນຶ ແລະ ການແລກປ່ ຽນປະສບົ ການເຊ່ ງິ ກນັ ແລະ ກນັ . ຄູມຄີ ວາມຮູຮ້ ອບຕວົ ດນີ ນັ້ ນອກຈາກຈະຊ່ ວຍການຮຽນ-ການສອນດໍາເນນີ ໄປໂດຍດເີ ພາະຄູສາມາດນາໍ ຄວາມຮູນ້ ນັ້ ໄປເລ່ າົ ໃຫນ້ ກັ ຮຽນຟງັ ແລວ້ ຍງັ ຊ່ ວຍໃຫຄ້ ູມີຂໍມ້ ູນສໍາລບັ ການເວາົ້ ລມົ ຜູກມດິ ຫຼື ປບັ ຕວົ ໃຫເ້ ຂາົ້ ກບັ ບຸກຄນົ ຫາກໍຮູຈ້ ກັ ກນັ ໃໝ່ ໆໃນ ສງັ ຄມົ ທ່ ຄີ ູຈະເຂາົ້ ໄປເປນັ ສະມາຊກິ . ຮຽບຮຽງໂດຍ ປທ ແອງທລິ າດ ຫາຼ ້ ອ່ ຸນແກວ້ 57

ສກຶ ສາສາດທ່ ວົ ໄປ ວທິ ກີ ານປບັ ປຸງບຸກຄະລກິ ະພາບຂອງຄູ ນອກເໜອື ຈາກຕອ້ ງມບີ ຸກຄະລກິ ະພາບດສີ ໍາລບັ ການປະກອບ ວຊິ າອາຊບີ ຮູສ້ ະແດງຄວາມຄດິ ເຫນັ , ຮູປ້ ັບຕວົ ເຂາົ້ ສງັ ຄມົ , ການແຕ່ ງກາຍເໝາະສມົ ກບັ ກາລະໂອກາດ ແລະ ການຄວບຄຸມພດຶ ຕກິ ໍາໃນເວລາທ່ ເີ ກດິ ມອີ າລມົ , ສງັ ເກດບຸກຄະລກິ ະພາບຂອງຕນົ ເອງ ຈາກເທບບນັ ທກຶ ພາບ , ເທບບນັ ທກຶ ສຽງເພ່ ອື ປບັ ປຸງຕນົ ເອງໃຫດ້ ຂີ ນຶ້ . ການພດັ ທະນາຕນົ ເອງໃນດາ້ ນຕ່ າງໆ ເຫ່ ຼາົ ນຄີ້ ູສາມາດເຮດັ ໄດດ້ ີ ຖາ້ ມກີ ານບນັ ທກຶ ຫຼື ທບົ ທວນເຫດ ການ ແລະ ພດຶ ຕກິ ໍາຂອງຕນົ ກະທໍາໄປ, ແລວ້ ນາໍ ຂບໍ້ ກົ ຜ່ ອງທ່ ເີ ກດິ ຂນຶ້ ມາປບັ ປຸງແກໄ້ ຂໂດຍບ່ ໍຕອ້ ງເສຍໃຈກບັ ເຫດການທ່ ເີ ກດິ ຂນຶ້ , ແຕ່ ຕອ້ ງພະຍາຍາມຄດິ ຫາວທິ ກີ ານບ່ ໍໃຫພ້ ດຶ ຕກິ າໍ ທ່ ບີ ່ ໍປາຖະໜາເຊ່ ນັ ນນັ້ ເກດີ ຂນຶ້ ອກິ . ຮຽບຮຽງໂດຍ ປທ ແອງທລິ າດ ຫາຼ ້ ອ່ ຸນແກວ້ 58

ສກຶ ສາສາດທ່ ວົ ໄປ ບດົ ທີ 7 ຈດິ ຕະວທິ ະຍາການສອນ 1. ຈດິ ຕະວທິ ະຍາການຮຽນ-ການສອນ ຈດິ ຕະສາດການສດິ ສອນແມ່ ນພາກສ່ ວນໜ່ ງຶ ຂອງຈດິ ຕະວທິ ະຍາອາຊບີ ຄູເຊ່ ງິ ມກີ ານພວົ ພນັ ຢ່ າງສະໜິ ດແໜນ້ ກບັ ທດິ ສະດສີ ດິ ສອນ. ທດິ ສະດສີ ດິ ສອນ ແມ່ ນພາກສ່ ວນຫນ່ ງຶ (ຂງົ ເຂດຫນ່ ງຶ ) ຂອງສກຶ ສາສາດເຊ່ ງິ ໄດຄ້ ນົ້ ຄວາ້ ທດິ ສະດກີ ່ ຽວ ກບັ ການສດິ ສອນ ແລະ ການຮ່ ໍາຮຽນໃຫແ້ ກ່ ນກັ ຮຽນ. ທດິ ສະດດີ ່ ງັ ກ່ າວໄດຊ້ ວີ້ ່ າ ວວິ ດັ ການສດິ ສອນແມ່ ນໄລຍະ ການເຄ່ ອື ນໄຫວທ່ ສີ ບັ ສນົ ແລະ ມີ 2 ດາ້ ນຄ:ື ການເປນັ ເອກກະພາບລະຫ່ ວາງການເຄ່ ອື ນໄຫວສດິ ສອນຂອງຄູ ກບັ ການເຄ່ ອື ນໄຫວຂອງນກັ ຮຽນ, ໄລຍະດ່ ງັ ກ່ າວນີ້ ການເຄ່ ອື ນໄຫວສດິ ສອນຂອງຄູມບີ ດົ ບາດເປນັ ເຈາົ້ ການ ຊນີ້ າໍ , ການເຄ່ ອື ນໄຫວຮ່ ໍາຮຽນຂອງນກັ ຮຽນແມ່ ນມລີ ກັ ສະນະຕງັ້ ຫນາ້ , ຕ່ ນື ຕວົ ປະຕບິ ດັ ຫນາ້ ທ່ ຮີ ່ ໍາຮຽນໃຕກ້ ານ ຊນີ້ າໍ ໂດຍກງົ ຂອງຄ.ູ ຈາກຜົນສໍາເລດັ ຂອງວີວັດການດ່ ັງກ່ າວຈະເຮັດໃຫນ້ ກັ ຮຽນຕ່ ືນຕົວ, ກໍາແຫນນ້ ລະບົບຄວາມຮູ ,້ ຄວາມຊໍານຊິ ໍານານ, ແຜ່ ຂະຫຍາຍກໍາລງັ ຄວາມສາມາດດາ້ ນສະຕປິ ນັ ຍາ ແລະ ມໂີ ລກະທດັ ວດັ ຖຸ ນຍິ ມົ ສດັ ຈະ ວພິ າກ. ຄຸນນະພາບຂອງການຮ່ ໍາຮຽນນມີ້ ນັ ບ່ ໍມພີ ຽງແຕ່ ຂນຶ້ ກບັ ເງ່ອື ນໄຂພາຍນອກທ່ ງີ ່າຍດາຍເທ່ າົ ນນັ້ ແຕ່ ຍງັ ຂນຶ້ ກບັ ເງ່ອື ນໄຂທາງໃນຂອງການຮ່ ໍາຮຽນອກີ .  ບນັ ດາເງ່ອື ນໄຂທາງນອກ ແມ່ ນເນອື້ ໃນຄວາມຮູທ້ ່ ທີ າງໂຮງຮຽນໄດກ້ າໍ ນດົ ຢ່ ູໃນເປາົ້ ຫມາຍການກ່ ສໍ າ້ ງຂອງຕນົ , ສ່ ໍາອາຍຸ, ຊນັ້ ຮຽນ, ແບບທ່ າທາງການສດິ ສອນຂອງຄູ (ລວມມີຄຸນສມົ ບດັ , ລະດບັ ການສກຶ ສາ, ຄວາມເຂາົ້ ໃຈກ່ ຽວກບັ ວທິ ກີ ານ ແລະ ຄວາມຊາໍ ນານໃນການນາໍ ໃຊວ້ ທິ ກີ ານດ່ ງັ ກ່ າວ...) ວຽກງານການຈດັ ຕງັ້ ສດິ ສອນ ແລະ ພນື້ ຖານວດັ ຖຸອຸປະກອນຂອງໂຮງຮຽນ (ຫອ້ ງຮຽນຫອ້ ງທດົ ລອງ, ເຄ່ ອື ງຮບັ ໃຊກ້ ານສດິ ສອນ ແລະ ອຸປະກອນຕ່ າງໆ)  ບນັ ດາເງ່ອື ນໄຂທາງໃນ ແມ່ ນຄວາມຕອ້ ງການ, ເປາົ້ ຫມາຍຂອງການຮຽນ, ຄວາມດູດດ່ ມື ການຮຽນ ບດົ ຮຽນຊີວດິ , ລະດບັ ຄວາມຮູ ້ ແລະ ການແຜ່ ຂະຫຍາຍດາ້ ນຄວາມຊໍານຊິ ໍານານໃນການຮຽນ (ວທິ ຮີ ່ ໍາຮຽນ) ເຊ່ ງິ ໄດກ້ ໍາເນດີ ຢ່ ູໃນຕວົ ນກັ ຮຽນເອງ. ດ່ ງັ ນນັ້ , ເພ່ ອື ເຮດັ ໃຫກ້ ານຮ່ ໍາຮຽນນຂອງນກັ ຮຽນໄດຮ້ ບັ ຜນົ ສໍາເລດັ ເຖງິ ຂນັ້ ສູງນນັ້ ຄູຈະຕອ້ ງຮູສ້ ມົ ທບົ ສອງເງ່ອື ນໄຂທາງໃນ ແລະ ທາງນອກນໍາກນັ ຢ່ າງສດັ ຈະວິພາກ, ຫຼອື າດເວາົ້ ໄດວ້ ່ າລະບບົ ວຽກງານຂອງຄູຈະ ສໍາເລດັ ຜນົ ໄດກ້ ໍຕ່ ໍເມ່ ອື ນກັ ຮຽນມຄີ ວາມເຂາົ້ ໃຈເນອື້ ແທເ້ ບອື້ ງໃນຂອງການຮ່ ໍາຮຽນ ໂດຍອງິ ໃສ່ ຄວາມເຂາົ້ ໃຈ ບນັ ດາເງ່ອື ນໄຂຕ່ າງໆ ທ່ ນີ ກັ ຮຽນໄດຮ້ ບັ ຜ່ ານວວິ ດັ ການຮ່ ໍາຮຽນຂອງເຂາົ . ດ່ ງັ ນນັ້ , ເຮາົ ຈ່ ງຶ ໃຊວ້ ທິ ່ ເີ ຫມາະສມົ ທງັ ປະສມົ ປະສານກນັ ກບັ ການກະທບົ ພາຍນອກເຊ່ ນັ : ການຄດັ ເລອື ກເອກະສານຕໍາລາໃຫເ້ ຫມາະສມົ ,ໃຊວ້ ທິ ີ ຮຽບຮຽງໂດຍ ປທ ແອງທລິ າດ ຫາຼ ້ ອ່ ຸນແກວ້ 59

ສກຶ ສາສາດທ່ ວົ ໄປ ອະທບິ າຍເຫມາະສມົ ແລະ ອອກບດົ ຝກຶ ຫດັ ໃຫນ້ ກັ ຮຽນ...ມແີ ຕ່ ເຮດັ ຄແື ນວນນັ້ ການສດິ ສອນຂອງຄູຈ່ ງິ ມີ ວທິ ະຍາສາດຢ່ າງແທຈ້ ງິ . ບ່ ພໍ ຽງແຕ່ ຮຽກຮອ້ ງໃຫຜ້ ູເ້ ປນັ ຄູຕອ້ ງຮູສ້ ມົ ທບົ ສອງເງ່ອື ນໄຂນາໍ ກນັ ເທ່ າົ ນນັ້ . ສາໍ ລບັ ນກັ ຮຽນເອງກໍຕອ້ ງ ຮູສ້ ມົ ທບົ ລກັ ສະນະສດັ ຈະວພິ າກເບອື້ ງໃນຂອງຕນົ ເອງກບັ ລກັ ສະນະເບອື້ ງນອກເພ່ ອື ຄວບຄຸມການຮຽນຂອງ ຕນົ ເພ່ ອື ເຮດັ ໃຫແ້ ທດເຫມາະຕ່ ກໍ ານກະທບົ ພາຍນອກ. ສ່ ງິ ທງັ ຫມດົ ທ່ ໄີ ດອ້ ະທບິ າຍມາຂາ້ ງເທງິ ນນັ້ , ມນັ ຈະໄດຮ້ ບັ ຜົນສໍາເລດັ ຢ່ າງມໂີ ລຊກິ ຈະແຈງ້ ນນັ້ ແມ່ ນ ການໃກສ້ ດິ ຕດິ ແທດລະຫ່ ວາງ ທດິ ສະດສີ ດິ ສອນກບັ ຈດິ ຕະສາດການສດິ ສອນ. ບນັ ດາມູນເຫດເບອື້ ງນອກແມ່ ນເປົາ້ ຫມາຍທດິ ສດິ ສອນ, ເວົາ້ ລວມແມ່ ນການຮບັ ຮູ ້ ແລະ ການກໍາ ແຫນນ້ ພນື້ ຖານວທິ ະຍາສາດ, ເພ່ ອື ເຮດັ ໃຫຄ້ ວາມສາມາດດາ້ ນຮບັ ຮູແ້ ຜ່ ຂະຫຍາຍ. ບນັ ດາມູນເຫດເບອື້ ງໃນທ່ ຕີ ດັ ສນີ ການຮ່ ໍາຮຽນມນັ ແມ່ ນເປາົ້ ຫນາຍຂອງຈດິ ຕະສາດການສດິ ສອນເຊ່ ງິ ແມ່ ນພາກສ່ ວນຫນ່ ງຶ ຂອງຈດິ ຕະສາດວຊິ າຊບີ ຄູ, ເຊ່ ງິ ຈດິ ຕະສາດການສດິ ສອນຄນົ້ ຄວົ້ ວວິ ດັ ການຮ່ ໍາຮຽນຢ່ ູໃນ ຮູບການທ່ ແີ ຕກຕ່ າງກນັ , ເລ່ ມີ ແຕ່ ບ່ ອນງ່າຍເຖງິ ບ່ ອນສບັ ສນົ , ຄນົ້ ຄວົ້ ເຖງິ ລກັ ສະນະຈາໍ ເພາະຂອງແຕ່ ລະຊ່ າໍ ອາຍຸ, ຈດຸ ພເິ ສດສະເພາະບຸກຄນົ . ໃນສະໄໝປະຈຸບັນ. ວິທະຍາສາດກໍາລັງຂະຫຍາຍຕົວ, ທິດສະດີການສິດສອນຍ່ ິງຕິດພັນກັບ ຈດິ ຕະວທິ ະຍາ, ຍອ້ ນວ່ າຈດິ ຕະວທິ ະຍາ ແມ່ ນພນື້ ຖານວທິ ະຍາສາດອນັ ສໍາຄນັ ແລະ ຈາໍ ເປນັ ຂອງສກຶ ສາສາດ, ຖາ້ ບ່ ໍມຈີ ດິ ຕະວທິ ະຍາແມ່ ນສກຶ ສາສາດບ່ ໍສາມາດຈະກາຍເປນັ ວທິ ະຍາສາດດາ້ ນວຊິ າຊບີ ຄູໄດ້ ກງົ ກນັ ຂາ້ ມຖາ້ ຈດິ ຕະວທິ ະຍາບ່ ໍໄດຮ້ ບັ ໃຊຢ້ ່ າງຕັງ້ ຫນາ້ ເຂາົ້ ໃນການສກຶ ສາຄົນແລວ້ ແມ່ ນຈດິ ຕະວທິ ະຍາເອງກໍຈະສູນເສຍ ຄວາມຫມາຍໄປໃນຕວົ ແລະ ກາຍເປນັ ວທິ ະຍາສາດທ່ ບີ ່ ໍມຈີ ດຸ ປະສງົ ເປາົ້ ຫມາຍ ແລະ ບ່ ໍສາມາດເວາົ້ ໄດວ້ ່ ານນັ້ ແມ່ ນວທິ ະຍາສາດແທຈ້ ງິ . 2. ການສງັ ລວມກ່ ຽວກບັ ການກໍາແຫນນ້ ຄວາມຮູ ້ ຫນາ້ ທ່ ຕີ ນົ້ ຕ່ ໍຂອງໂຮງຮຽນກບັ ການສກຶ ສາບໍາລຸງນກັ ຮຽນແມ່ ນຕອ້ ງເຮດັ ໃຫນ້ ກັ ຮຽນກໍາແຫນນ້ ບນັ ດາ ຄວາມຮູທ້ ່ ຕີ ອ້ ງຮຽນຢ່ ູໃນໂຮງຮຽນ. ການກໍາແຫນນ້ ຄວາມຮູບ້ ່ ໍແມ່ ນການເກບັ ເອາົ ຢ່ ູໃນປມຶ້ ຕໍາລາເທ່ າົ ນນັ້ ແລະ ກໍບ່ ໍແມ່ ນເກບັ ກໍາແບບກນົ ຈກັ , ມນັ ແມ່ ນການກາແຫນນ້ ຄວາມຮູຢ້ ່ າງມຫີ ວົ ຄດິ ປະດດິ ສາ້ ງ, ຄວາມຮູທ້ ່ ີຖືກເກບັ ກໍານນັ້ ຕອ້ ງຖືກປະດດິ ຕ່ າງໆ ຢ່ ູໃນສະຕິຮູສ້ ກຶ ຂອງຄົນ, ການກໍາແຫນນ້ ຄວາມຮູຄ້ ແື ນວນນັ້ ຈ່ ງິ ເຮັດໃຫຄ້ ວາມຮູກ້ າຍເປນັ ລະບົບທ່ ີ ແນ່ ນອນທງັ ນາໍ ໃຊເ້ ຂາົ້ ໃນຕວົ ຈງິ ໄດ.້ ສະນນັ້ , ການກໍາແຫນນ້ ຄວາມຮູແ້ ມ່ ນວວິ ດັ ຄວາມຮູທ້ ່ ຕີ ງັ້ ຫນາ້ ແລະ ສບັ ສນົ ເຊ່ ງິ ມນັ ປະກດົ ອອກຢ່ ູ ໃນໄລຍະການຮ່ ໍຮຽນທງັ ມຈີ ດຸ ປະສງົ ເພ່ ອື ເຮດັ ໃຫບ້ ດົ ຮຽນຊວີ ດິ ຂອງມະນຸດກາຍເປນັ ບດົ ຮຽນຊວີ ດິ ຂອງຕນົ ຢ່ າງ ແທຈ້ ງິ . ບນົ ພນື້ ຖານດ່ ງັ ກ່ າວນນີ້ ກັ ຮຽນຈ່ ງິ ສາມາດອະທບິ າຍເອກກະສານຮ່ ໍາຮຽນໄດ,້ ທງັ ຮູປ້ ະສານສມົ ທບົ ກບັ ຄວາມຮູໃ້ ໝ່ ທ່ ເີ ກບັ ກໍາໄດກ້ ບັ ສ່ ງິ ທ່ ຮີ ູຜ້ ່ ານມາແລວ້ ທງັ ຮູນ້ າໍ ໃຊເ້ ຂາົ້ ໃນຕວົ ຈງິ ອກີ . ຮຽບຮຽງໂດຍ ປທ ແອງທລິ າດ ຫາຼ ້ ອ່ ຸນແກວ້ 60

ສກຶ ສາສາດທ່ ວົ ໄປ 2.1. ວວິ ດັ ການຮບັ ຮູທ້ ່ ສີ ບັ ສນົ ໃດຫນ່ ງຶ ຖກື ປະຕບິ ດັ ຜ່ ານການເຄ່ ອື ນໄຫວຢ່ າງຕງັ້ ໜາ້ ຂອງນກັ ຮຽນເອງ. ພວກເຮາົ ບ່ ໍສາມາດຈະກໍານດົ ການກໍາແຫນນ້ ຄວາມຮູເ້ ຂາົ້ ໃນບດົ ບາດຈດິ ຕະສະເພາະໃດໜ່ ງຶ , ເພາະ ວວິ ດັ ການກໍາແຫນນ້ ຄວາມຮູມ້ ນັ ແມ່ ນໄລຍະການເຄ່ ອື ນໄຫວທ່ ເີ ປນັ ເອກະພາບກນັ ຢ່ ູໃນບຸກຄະລກິ ະພາບຂອງ ນກັ ຮຽນຢ່ າງຕງັ້ ຫນາ້ . ຜ່ ານການຟັງບດົ ບັນຍາຍຫນ່ ງຶ ໆຂອງຄູ, ຈະຊ່ ວຍໃຫນ້ ກັ ຮຽນກໍາແຫນນ້ ຄວາມຮູ.້ ການກໍາແຫນນ້ ຄວາມຮູບ້ ່ ພໍ ຽງແຕ່ ກໍາລະອຽດຈະແຈງ້ ເທ່ າົ ນນັ້ ຍງັ ຊຸກຍູໃ້ ຫນ້ ກັ ຮຽນຮູສ້ າ້ ງບນັ ຫາ. ດ່ ງັ ນນັ້ , ການສະຫຸຼບບດົ ຮຽນ ຂອງຄູຕອ້ ງລະອຽດ, ຈະແຈງ້ ມວີ ທິ ະຍາສາດເພ່ ອື ຊ່ ວຍໃຫກ້ ານຄິດຂອງນກັ ຮຽນຂະຫຍາຍຕວົ ທງັ ເຮດັ ໃຫ້ ນກັ ຮຽນເກດີ ມຄີ ວາມສະເທອື ນໃຈ, ຈາກນກີ້ ໍຈະເຮດັ ໃຫນ້ ກັ ຮຽນເກດີ ມກີ ໍາລງັ ໃຈກຽມພອ້ ມຜ່ ານຜ່ າອຸປະສກັ ຕ່ າງໆ, ທງັ ມຄີ ວາມຕດັ ສນິ ໃຈເພ່ ອື ຍາດແຍ່ ງເອາົ ຄວາມຮູ,້ ກໍາແຫນນ້ ຄວາມຮູສ້ ່ ງິ ດ່ ງັ ກ່ າວນລີ້ ວ້ ນແຕ່ ມີຄວາມ ຫມາຍຕ່ ໍການກໍາແຫນນ້ ຄວາມຮູ ້ ໂດຍອີງໃສ່ ເນອື້ ໃນເອກະສານ. ຄູຕອ້ ງຈດັ ຕງັ້ ແລະ ຊຸກຍູບ້ ດົ ບາດຈດິ ຕະໃດ ຫນ່ ງຶ ຂອງນກັ ຮຽນເພ່ ອື ປະກອບສ່ ວນເຂາົ້ ໃຫເ້ ຫມາະສມົ ກບັ ໄລຍະຂອງການກາໍ ແຫນນ້ ຄວາມຮູນ້ ນັ້ . 2.2. ການເຄ່ ອື ນໄຫວຮບັ ຮູໃ້ ດຫນ່ ງຶ ທ່ ມີ ກີ ານຈດັ ຕງັ້ ແລະ ຖກື ປະຕບິ ດັ ຢ່ ູໃນບນັ ດາເງ່ອື ນໄຂວຊິ າຊບີ ຄູ ອນັ ແນ່ ນອນ.  ການເຄ່ ອື ນໄຫວຮບັ ຮູກ້ ່ ຽວກບັ ໂລກອອ້ ມຂາ້ ງຈະມີ 2 ແບບດ່ ງັ ນ:ີ້ ແບບທີ 1: ມນັ ແມ່ ນການເຄ່ ອື ນໄຫວຂອງບນັ ດານກັ ຄນົ້ ຄວົ້ ວທິ ະຍາສາດທເີ ຂາົ ເຈາົ້ ຄນົ້ ຄວາ້ , ຊອກຫາ ສ່ ງິ ໃຫມ່ ໆທ່ ບີ ່ ໍທນັ ມໃີ ຜຄນົ້ ຄວາ້ ມາກ່ ອນ ແລະ ບ່ ໍທນັ ຊອກຮູໄ້ ດເ້ ທ່ ອື , ນແີ້ ມ່ ນໄລຍະຮບັ ຮູທ້ ່ ີມລີ ກັ ສະນະປະ ຫວັ ດສາດຂອງມວນມະນດຸ ແລະ ໄລຍະຄນົ້ ຄວ້ າຂອງນກັ ວທິ ະຍາສາດ. ແບບທີ 2: ແມ່ ນການເຄ່ ອື ນໄຫວຮບັ ຮູຂ້ ອງນກັ ຮຽນຜ່ ານການຮ່ ໍາຮຽນ, ໃນວວິ ດັ ການນີ້ ນກັ ຮຽນຈະ ຮບັ ຮູຢ້ ່ າງອດັ ຕະວໃິ ສ, ຫມາຍວ່ າສ່ ງິ ໃຫມ່ ໆສໍາລບັ ຕວົ ນກັ ຮຽນເອງເທ່ າົ ນນັ້ , ແຕ່ ວທິ ະຍາສາດແລວ້ ແມ່ ນເພ່ ນີ ໄດ້ ຄນົ້ ພບົ ແລະ ຮບັ ຮູມ້ າດນົ ແລວ້ . ທງັ ສອງແບບການເຄ່ ອື ນໄຫວຮບັ ຮູນ້ ລີ້ ວ້ ນແລວ້ ແຕ່ ສອ່ ງແສງເຖງິ ໂລກອອ້ ມຂາ້ ງ ແຕ່ ລະແບບນນັ້ ມນັ ລວ້ ນແຕ່ ມຫີ າຼ ຍໆລກັ ສະນະຈາໍ ເພາະ ແລະ ຈດຸ ພເີ ສດຂອງມນັ . ກົດເກນການຮັບຮູ ທ້ ່ ີຄວບງາໍ ໄລຍະຮັບຮູ ຂ້ ອງນັກຮຽນ, ມັນບ່ ໍຄືກັບໄລຍະຮັບຮູ ໂ້ ລກຂອງນັກ ນກັ ວທິ ະຍາສາດ. ຄວາມແຕກຕ່ າງໄລຍະເກບັ ກໍາຄວາມຮູຂ້ ອງນກັ ຮຽນ ແລະ ໄລຍະຮບັ ຮູຂ້ ອງມວນມະນຸດຢ່ ູ ບ່ ອນວ່ າ ໄລຍະການເກບັ ກໍາຄວາມຮູຂ້ ອງນກັ ຮຽນໄດຖ້ ືກປະຕບິ ດັ ໃນວວິ ດັ ການສິດສອນ, ເຊ່ ງິ ວວິ ດັ ການດ່ ັ ງກ່ າວ ຄູອງີ ໃສ່ ປມຶ້ ຕາໍ ລາການທດົ ລອງ, ເອກະສານເປດິ ກວາ້ ງຕ່ າງໆເພ່ ອື ສ່ ງົ ຄວາມຮູໃ້ ຫນ້ ກັ ຮຽນ. ສ່ ວນບດົ ຮຽນຂອງມະນຸດ ແມ່ ນຕາມຈດຸ ປະສງົ ແລະ ແຜນການທ່ ໄີ ດກ້ ໍານດົ ແລວ້ ແລະ ຕາມວທິ ກີ ານ ທາງວຊິ າຊບີ ອນັ ແນ່ ນອນ. ໃນວວິ ດັ ການດ່ ງັ ກ່ າວນກັ ຮຽນຮບັ ຮູບ້ ນັ ຫາໃຫມ່ ບ່ ໍແມ່ ນໂດຍທາງກງົ ແຕ່ ຮບັ ຮູ ້ ໂດຍຢ່ ູໃຕກ້ ານຊນີ້ າໍ ຈາກ ຄເູ ພ່ ອື ຊແີ້ ຈງ້ ອະທບິ າຍໃຫນ້ ກັ ຮຽນ ໂດຍໃຫສ້ ນັ້ ທ່ ສີ ຸດເພ່ ອື ໃຫເ້ ຂາົ ເກບັ ກໍາເອາົ ຄວາມຮູວ້ ທິ ະຍາສາດທ່ ໄີ ດສ້ າ້ ງມາ ກ່ ອນແລວ້ ພອ້ ມທງັ ຊ່ ວຍໃຫນ້ ກັ ຮຽນໃຫມ້ ວີ ທິ ເີ ກບັ ກໍາເອາົ ຄວາມຮູດ້ ່ ງັ ກ່ າວນນັ້ . ໃນວວິ ດັ ການດ່ ງັ ກ່ າວ, ນກັ ຮຽນຮບັ ຮູວ້ ທິ ະຍາສາດບ່ ໍແມ່ ນດວ້ ຍຮູບການທ່ ນີ ກັ ວທິ ະຍາສາດໄດຄ້ ນົ້ ຄວາ້ ແລະ ກ່ ໍສາ້ ງຂນື້ ແຕ່ ແມ່ ນຮູບການທ່ ໄີ ດຂ້ ດັ ຈອ້ ນທາງດາ້ ນວຊິ າຊບີ ຄູໃຕຮ້ ູບການວຊິ າຮຽນຫນ່ ງຶ ໆ. ຮຽບຮຽງໂດຍ ປທ ແອງທລິ າດ ຫາຼ ້ ອ່ ຸນແກວ້ 61

ສກຶ ສາສາດທ່ ວົ ໄປ ນອກຈາກນໃີ້ ນເວລາອະທບິ າຍບດົ ສອນຄູຕອ້ ງອງີ ໃສ່ ຕາໍ ລາເອກກະສານວທິ ະຍາສາດທ່ ໄີ ດນ້ ວດປນັ້ ຕກົ ແຕ່ ງເປນັ ວຊິ າຄູແລວ້ . ເຖງິ ຢ່ າງໃດກຕໍ າມໃນເວລາຈະໄປສອນຕວົ ຈງິ , ຄຕູ ອ້ ງຕກົ ແຕ່ ງຄນື ໃຫມ່ ເພ່ ອື ໃຫເ້ ຫມາະ ສມົ ກບັ ສະພາບຕວົ ຈງິ , ເຫດຜນົ ທ່ ີຄູຕກົ ແຕ່ ບດົ ສອນນນັ້ ກໍເພ່ ອື ໃຫນ້ ກັ ຮຽນເກບັ ກໍາຄວາມຮູຈ້ າກເອກກະສານ ໃຫມ່ ຍກົ ເອາົ ຈດຸ ຕນົ້ ຕໍ, ບນັ ຫາສໍາຄນັ , ທງັ ຮູຈ້ ກັ ສ່ ງິ ທ່ ສີ ບັ ສນົ , ຍາກທ່ ີສຸດເພ່ ອື ໃຫນ້ ກັ ຮຽນເກບັ ກໍາໄດເ້ ລກິ ເຊ່ ງິ ຫນກັ ແຫນນ້ ແລະ ມປີ ະສດິ ຕຜິ ນົ ສູງ. 2.3. ການເຄ່ ອື ນໄຫວຫນ່ ງຶ ໆໃນວວິ ດັ ການເກບັ ກາໍ ຄວາມຮູມ້ ນັ ຮຽກຮອງ້ ໃຫນ້ ກັ ຮຽນຈະຕອ້ ງທຸມ້ ເທ ເຫ່ ອື ແຮງເປນັ ພເິ ສດ. ວວິ ດັ ການກໍາແຫນນ້ ຄວາມຮູມ້ ນັ ບ່ ໍງ່ າຍດາຍຄກື ັບ “ການຂນົ ສ່ ງົ ” ບນັ ດາຄວາມຮູທ້ ່ ີມແີ ລວ້ ເຂາົ້ ໃນ ມນັ ສະຫມອງຂອງຜູຮ້ ຽນ. ໃນຕວົ ຈງິ ແລວ້ ວວິ ດັ ການດ່ ງັ ກ່ າວນນັ້ ແມ່ ນໄລຍະການທ່ ແີ ຕ່ ລະຄນົ ໄດສ້ າ້ ງຄວາມ ສໍານກຶ , ສາ້ ງຄວາມສງັ ເຂບຂນຶ້ ດວ້ ຍບດົ ຮຽນຂອງຕນົ ເອງ. ຖາ້ ການຮ່ ໍາຮຽນຫາກບ່ ໍໄດອ້ ອກເຫ່ ອື ເທແຮງເປັນພເິ ສດໃນການໄຈແ້ ຍກ, ພສິ ູດບນັ ດາເອກກະສານ ດວ້ ຍບດົ ຮຽນຕນົ ເອງແລວ້ , ການກໍາແຫນນ້ ຄວາມຮູກ້ ຈໍ ະບ່ ໄໍ ດຮ້ ບັ ຜນົ ສາໍ ເລດັ ຢ່ າງຈບົ ງາມໄດ້ ດວ້ ຍເຫດຜນົ ນນັ້ , ລກັ ສະນະ ແລະ ລະດບັ ການລວບລວມບດົ ຮຽນຊວີ ດິ ຂອງຕນົ ເອງ ຈ່ ງິ ເປັນການຕດັ ສນິ ຄຸນນະພາບຂອງການ ເກບັ ກາໍ ຄວາມຮູ ້ ການທຸມ້ ເທເຫ່ ອື ແຮງຂອງນກັ ຮຽນນນັ້ ມນັ ຈະຊ່ ວຍໃຫນ້ ກັ ຮຽນຮູນ້ າໍ ເອາົ ຄວາມຮູທ້ ່ ໄີ ດຮ້ ຽນມາ ແລວ້ ສມົ ທບົ ກບັ ສ່ ງິ ທ່ ນີ ກັ ຮຽນໄດສ້ ງັ ເກດຕວົ ຈງິ ຢ່ ູໃນການເຄ່ ອື ນໄຫວດໍາລງົ ຊວີ ດິ ກບັ ບດົ ຮຽນຊວີ ດິ ຂອງເຮາົ ເອງ , ຈາກນກີ້ ຈໍ ະກາຍເປນັ ລະບບົ ຄວາມຮູອ້ ນັ ແນ່ ນອນຂອງເຂາົ . ການກໍາແຫນນ້ ບດົ ຮຽນ ຫຼື ຄວາມຮູໃ້ ດຄວາມຮູຫ້ ນ່ ງຶ ທ່ ີມນັ ສ່ ອງແສງຄບົ ຖວ້ ນບນັ ດາລກັ ສະນະທ່ ໄີ ດ້ ກ່ າວມາຂາ້ ງເທງິ ນນັ້ ມນັ ຈະມຜີ ນົ ກະທບົ ດ່ ງັ ນ:ີ້ - ເຮດັ ໃຫປ້ ະລມິ ານຄວາມຮູທ້ ່ ມີ ມີ າແລວ້ ໄດຖ້ ກື ເປດິ ກວ້ າງ ແລະ ອຸດມົ ສມົ ບູນຂນຶ້ ຕ່ ມື , ທງັ ກໍາແຫນນ້ ບນັ ດາປະກດົ ການຕວົ ຈງິ , ຊ່ ງຶ ໃນນນັ້ ເຂາົ ບ່ ໍທນັ ຮູແ້ ຈງ້ ເທ່ ອື . ພອ້ ມນນັ້ ມນັ ຍງັ ເຮດັ ໃຫຕ້ ່ ລະລກັ ສະໃນປະກດົ ການ ຖກື ເປດີ ກວ້ າງຕ່ ມື ອກີ . - ນກັ ຮຽນຈະເບ່ ງິ ປະກດົ ການນນັ້ ດວ້ ຍສາຍຕາອນັ ໃໝ່ ແລະ ເລກິ ເຊ່ ງິ ເຮດັ ໃຫຄ້ ວາມຮູທ້ ່ ເີ ກບັ ກາໄດນ້ ນັ້ ກາຍເປນັ “ບດົ ຮຽນວຊິ າສະເພາະ” ຂອງຕນົ ຢ່ າງແທຈ້ ງິ . - ຮູຫ້ ມູນໃຊບ້ ດົ ຮຽນຄວາມຮູ ້ ແລະ ວທິ ີການສ່ ອງແສງເຖິງບດົ ຮຽນຂອງຄວາມຮູດ້ ່ ງັ ກ່ າວໃຫເ້ ປັນ ບນັ ດາວທິ ີການສງັ ເຂບທ່ ີສາມາດນໍາໃຊເ້ ພ່ ອື ຮບັ ຮູ ້ ແລະ ດດັ ແປງຄວາມຈງິ ພະວະວໃິ ສ, ເຮດັ ໃຫຄ້ ວາມຮູທ້ ່ ີ ເກບັ ກໍາໄດກ້ າຍເປນັ ມູນເຫດຂອງການຄນົ້ ຄວ້ າ ແລະ ການເຄ່ ອື ນໄຫວ, ທງັ ເຮດັ ໃຫຄ້ ວາມຮູທ້ ່ ກີ ບັ ກາໍ ໄດນ້ ນັ້ ກາຍ ມູນເຫດຂອງຄວາມເຊ່ ອື ຫມນັ້ ຂອງໂລກະທດັ ແລະ ຊວີ ະທດັ ຂອງນກັ ຮຽນເອງ. 3. ການສະແດງອອກໃນການກາແຫນນ້ ຄວາມຮູ ້ 3.1. ຄວາມເຂາົ້ ໃຈ 3.1.1 ແນວໃດຈ່ ງິ ເອນີ້ ວ່ າເຂາົ້ ໃຈ ການເຂາົ້ ໃຈແມ່ ນການສະແດງອອກຂອງຄງັ້ ທໍາອດິ ຂອງການກໍາແຫນນ້ ຄວາມຮູ,້ ການເຂາົ້ ໃຈມຫີ ຼາຍ ລະດບັ ແຕກຕ່ າງກນັ ຄ:ື - ເລກິ ເຊ່ ງິ . ຮຽບຮຽງໂດຍ ປທ ແອງທລິ າດ ຫາຼ ້ ອ່ ຸນແກວ້ 62

ສກຶ ສາສາດທ່ ວົ ໄປ - ຜວີ ເຜນີ - ຄບົ ຖວ້ ນ ຫຼື ລວມໆ.  ການເຂາົ້ ໃຈກໍມຫີ ຼາຍຮູບການຄ:ື - ກດົ ເກນໃດຫນ່ ງຶ ຫຼື ຮູບພາບໃດຫນ່ ງຶ - ໂຄງປະກອບເຄ່ ອື ງຈກັ ໃດຫນ່ ງຶ ຫຼື ການປະພດຶ ໃດຫນ່ ງຶ ຂອງຄນົ . - ປະກດົ ການທາໍ ມະຊາດໃດຫນ່ ງຶ ຫຼື ປະກດົ ການສງັ ຄມົ ໃດຫນ່ ງຶ . ເຂາົ້ ໃຈບນັ ຫາໃດຫນ່ ງຶ ແມ່ ນເອາົ ສ່ ງິ ນນັ້ ຕດິ ພນັ ກບັ ສ່ ງິ ທ່ ຕີ ນົ ເອງຮູແ້ ມ່ ນເອາົ ອນັ ໃຫມ່ ເຂາົ້ ໄປໃນລະບບົ ບດົ ຮຽນຊວີ ດິ ຂອງຕນົ ເອງ. ທ່ ານ SICHINCVE ( ຊຈິ ນີ ບົ ) ຄນົ ລດັ ເຊຍັ ທ່ ານໄດອ້ ະທບິ າຍວ່ າ: ຄວາມຮູໃ້ ດຫນ່ ງຶ ທ່ ບີ ຸກຄນົ ໃດ ຫນ່ ງຶ ຈະຮບັ ຮູເ້ ອາົ ແລະ ເຂາົ້ ໃຈກໍຕ່ ໍເມ່ ອື ຄວາມຮູໄ້ ດເ້ ຊ່ ອື ມຊມື ເຂາົ້ ໃຈບດົ ຮຽນຊວີ ດິ ຂອງຄນົ ຜູນ້ ນັ້ ແລວ້ ສາ້ ງເປນັ ຕ່ ອງໂສຢ້ ່ ູໃນລະບບົ ບດົ ຮຽນຊວີ ດິ ແລະ ຄວາມຮູຂ້ ອງເຂາົ . - ດວ້ ຍເຫດນນັ້ , ຖາ້ ວ່ າຂອບເຂດຄວາມຮູ ້ ແລະ ບດົ ຮຽນຊວີ ດິ ຂອງຄນົ ມນັ ຫາກກວາ້ ງຂວາງເທ່ າົ ໃດ ແລະ ບນັ ຫາໃຫມ່ ຫາກໃກຄ້ ຽງກບັ ບດົ ຮຽນຊວີ ດິ ທ່ ເີ ຄຍີ ມມີ າແລວ້ ມນັ ກໍຈະຮບັ ຮູນ້ ນັ້ ຍ່ ງິ ມຫີ ຼາຍບ່ ອນອງີ ທງັ ເຮດັ ໃຫເ້ ຮາົ ເຂາົ້ ໃຈໄວກ່ ວາເກ່ າົ . ບນັ ຫາໃດຫນ່ ງຶ ທ່ ີເຮົາເຂົາ້ ໃຈມນັ ຫມາຍຄວາມວ່ າເຮົາສາມາດສມົ ທຽບບັນຫານນັ້ ໃສ່ ຕນົ ໄດ້ ແລະ ສາມາດຍກົ ຕວົ ຢ່ າງມາພສິ ູດຢງັ້ ຢນື ທງັ ສາມາດໃຊເ້ ຫດຜນົ ແລະ ຄາໍ ເວາົ້ ຕນົ ເພ່ ອື ອະທບິ າຍບນັ ຫານນັ້ ໄດ.້ - ເພ່ ອື ຫຼີກເວນັ້ ການເຂາົ້ ໃຈແບບກນົ ຈກັ , ຊໍາ້ ຊາກ (ໝາຍວ່ າເຂົາ້ ໃຈແບບຜີວເຜີນ, ຕາຍຕົວ) ແມ່ ນ ພວກເຮາົ ຕອ້ ງຮູນ້ າໍ ໃຊສ້ ່ ງິ ທ່ ເີ ຮາົ ເຂາົ້ ໃຈນນັ້ ໃນເງ່ອື ນໄຂແຕກຕ່ າງກນັ . ດ່ ງັ ນນັ້ , ການເຂາົ້ ໃຈບນັ ຫາໃດນ່ ງຶ ບ່ ໍພຽງແຕ່ ເອາົ ສ່ ງິ ໃຫມ່ ໆຕດິ ພນັ ກບັ ສ່ ງິ ທ່ ີຕນົ ຮບັ ຮູແ້ ລວ້ , ແຕ່ ຕອ້ ງຍງັ ຮູ ຊ້ ບັ ຊອ້ ນສ່ ງິ ໃໝ່ ນນັ້ ເຂາົ້ ໃນລະບບົ ຕ່ ອງໂສຂ້ ອງ ບດົ ຮຽນຊວີ ດິ ຢ່ າງເຫມາະສມົ ອກີ ດວ້ ຍ. 3.1.2. ລະດບັ ຂອງການເຂາົ້ ໃຈ ແຕ່ ລະບຸ ກຄນົ ມລີ ະດບັ ຄວາມເຂາົ້ ໃຈຫຼາຍ ຫຼື ຫນອ້ ຍແຕກຕ່ າງກັນຕ່ ໍກບັ ການສງັ ເກດບນັ ຫາ, ການ ເຂາົ້ ໃຈນນັ້ ມີ 4 ລະດບັ ຄ:ື ລະດບັ ທ່ ີ 1: ແມ່ ນລະດບັ ຄວາມເຂາົ້ ໃຈທ່ ຕີ ່ ໍາສຸດພຽງແຕ່ ຮຽກຊ່ ຂື ອງວດັ ຖຸໄດເ້ ທ່ າົ ນນັ້ , ເຊ່ ງິ ບ່ ໍທນັ ສາມາດ ໄຈແ້ ຍກໄດກ້ ່ ຽວກບັ ທາດແທຂ້ ອງມນັ . ຕວົ ຢ່ າງ: ນກັ ຮຽນຊນັ້ ປະຖມົ ອະທບິ າຍກ່ ຽວກບັ ໂຕນກົ ວ່ າແມ່ ນສດັ ທ່ ຮີ ູບ້ ນີ .... , ຖາ້ ຄຫູ າກຖາມວ່ າ: ຄໍານາມແມ່ ນຫຍງັ ? ນນັ້ ແມ່ ນແຖວໃດຫນ່ ງຶ ຢ່ ູໃນປມື້ ພ່ ມີ , ຜ່ ານຄໍາຕອບນເີ້ ຮາົ ສງັ ເກດໄດວ້ ່ າ, ນກັ ຮຽນເຂາົ້ ໃຈ ບນັ ຫາແບບຜວິ ເຜນີ , ງ່ າຍດາຍ, ຄວາມເຂາົ້ ໃຈຂອງເຂາົ ພຽງແຕ່ ໃຫເ້ ຫນັ ສາຍສໍາພນັ ເບອື້ ງນອກເທ່ າົ ນນັ້ , ຍງັ ບ່ ໍທນັ ມຄີ ວາມເຂາົ້ ໃຈແຍກບນັ ຫາເຄ່ ອື ງຫມາຍຂອງທາດແທ້ ແລະ ບ່ ໍສາມາດສງັ ລວມໄດ.້ ລະດບັ ທີ 2: ແມ່ ນຄວາມສາມາດເຂາົ້ ໃຈໄດບ້ ນັ ຫາລກັ ສະນະຂອງທາດແທແ້ ຕ່ ບ່ ໍທນັ ແມ່ ນຈດຸ ສາຄນັ ແທຂ້ ອງຄວາມສໍານກຶ ລວມ ເພາະອາດຈະກວ້ າງໂພດ ຫຼື ແຄບໂພດ. ຕວົ ຢ່ າງ: ນກັ ຮຽນຊນັ້ ມດັ ທະຍມົ ນຍິ າມ “ກມົ ກອງ” ແມ່ ນການຈດັ ຕງັ້ ລວມທ່ ມີ ຫີ ຼາຍໆ ຄນົ , ຄວາມ ເຂາົ້ ໃຈດ່ ງັ ກ່ າວແມ່ ນບ່ ໍທນັ ສາມາດນາໍ ໃຊໄ້ ດ,້ ເຖງິ ນາໍ ໃຊໄ້ ດກ້ ບໍ ່ ໍທນັ ຄບົ ຖວ້ ນ ບ່ ໍທນັ ແມ່ ນຈດຸ ສາໍ ຄນັ ຂອງບນັ ຫາ. ຮຽບຮຽງໂດຍ ປທ ແອງທລິ າດ ຫາຼ ້ ອ່ ຸນແກວ້ 63

ສກຶ ສາສາດທ່ ວົ ໄປ ລະດັບທ່ ີ 3: ແມ່ ນຄວາມເຂົາ້ ໃຈເຖິງລັກສະນະຈໍາເພາະທາດແທຂ້ ອງເປົາ້ ຫມາຍພດັ ບ່ ໍໄດ້ ອງິ ໃສ່ ພນື້ ຖານຄວາມຮູຜ້ ່ ານການສໍາພດັ ຖານຂອງຕນົ ດ່ ງັ ນນັ້ , ການເຂາົ້ ໃຈດ່ ງັ ກ່ າວຈ່ ງຶ ແມ່ ນການ ເຂາົ້ ໃຈແບບລວມໆ ນາມທາໍ . ຕວົ ຢ່ າງ: ນກັ ຮຽນຊນັ້ ມດັ ທະຍມົ ສາມາດ ແລະ ອະທບິ າຍກ່ ຽວກບັ ມູມໄດ,້ ແຕ່ ບ່ ໍສາມາດ ແຕມ້ ມູມ 360ໄດ.້ ລະດບັ ທີ 4: ແມ່ ນຄວາມເຂາົ້ ໃຈເລກິ ເຊ່ ງິ , ຮອບດາ້ ນ ແລະ ເປນັ ລະບບົ , ມນັ ສະແດງອອກໃນການ ສາ້ ງສາຍພວົ ພນັ ລະຫວ່ າງຄວາມຮູນ້ ກີ້ ບັ ຄວາມຮູອ້ ່ ນື ແລະ ກາໍ ແຫນນ້ ການສະແດງອອກດວ້ ຍຫຼາຍຮູບການ, ທງັ ຮູນ້ າໍ ໃຊກ້ ານສງັ ລວມບນັ ຫາຢ່ າງມພີ ກິ ໄຫວ ແລະ ຫວົ ຄດິ ປະດດິ ສາ້ ງ. ສະຫຸຼບແລວ້ ການເຂາົ້ ໃຈ ແມ່ ນການເຂົາ້ ໃຈຢ່ າງເລກິ ເຖິງບັນຫາຮອບດາ້ ນ, ຄບົ ຖວ້ ນ ແລະ ເປັນ ລະບບົ ແມ່ ນການຮູທ້ ນັ ປ່ ຽນຕາມລໍາດບັ ທງັ ຄນົ້ ຄດິ ເຖິງຕວົ ຈງິ ທ່ ມີ ລີ ກັ ສະນະຂອງບນັ ຫາ ຈນົ ກາ້ ວເຖງິ ການຄນົ້ ຄດິ ແບບນາມທາໍ (ທ່ ມີ ລີ ກັ ສະນະສງັ ລວມຂອງບນັ ຫາ). 3.3. ການນາໍ ໃຊ້ ການກໍາແຫນນ້ ຄວາມຮູເ້ ວລາໃດຕດິ ພນັ ກບັ ການນໍາໃຊຄ້ ວາມຮູດ້ ່ ງັ ກ່ າວເຂາົ້ ໃນຕວົ ຈງິ ນກັ ຮຽນອາດ ເຂາົ້ ໃຈ ແລະ ຈ່ ຈື າໍ ບນັ ດາກດົ ເກນ ຫຼື ຫຼກັ ການໃດຫນ່ ງຶ , ແຕ່ ຄວາມຮູເ້ ປນັ ບນັ ຫາໃຫມ່ ສໍາລບັ ການຮບັ ຮູຂ້ ອງເຂາົ , ຖາ້ ຄວາມຮູທ້ ່ ເີ ກບັ ກໍາໄດນ້ ນັ້ ຫາກຍງັ ບ່ ໍທນັ ໄດນ້ າໍ ໃຊເ້ ຂາົ້ ໃນວຽກງານຕວົ ຈງິ ແມ່ ນຄວາມຮູນ້ ນັ້ ຈະເປນັ ພຽງແຕ່ ຮູບ ການຊ່ ໆື . ການກໍາແຫຄ້ ວາມຮູທ້ ່ ແີ ທຈ້ ງິ ນນັ້ ແມ່ ນຄວາມຮູທ້ ່ ນີ ກັ ຮຽນໄດນ້ ໍາໃຊເ້ ຂາົ້ ໃນວຽກງານຕວົ ຈງິ ຢ່ າງຕງັ້ ຫນາ້ , ເພາະວ່ າ ໃນເວລາເຂາົ ນາໍ ໃຊບ້ ດົ ຮຽນເຂາົ້ ໃນຕວົ ຈງິ ນນັ້ ມນັ ຍ່ ງິ ເຮດັ ໃຫວ້ ວິ ດັ ການກໍາແຫນນ້ ຄວາມຮູນ້ ນັ້ ເລກິ ເຊ່ ງິ ທງັ ເຮດັ ໃຫລ້ ກັ ສະນະທາດແທຂ້ ອງຄວາມຮູໃ້ ຫມ່ ປະກດົ ຂນຶ້ ແລະ ເຮດັ ໃຫກ້ ານກາໍ ແຫນນ້ ຄວາມຮູມ້ ລີ ກັ ສະນະ ປະດດິ ສາ້ ງຕ່ ມື ແລະ ເຮດັ ໃຫຫ້ ຄວາມຮູດ້ າ້ ນທດິ ສະດີ ແລະ ຄວາມຮູຕ້ ວົ ຈງິ ມກີ ານພວົ ພນັ ນາໍ ກນັ ຢ່ າງເລກິ ເຊ່ ງິ . ນອກນກີ້ ານນໍາໃຊຄ້ ວາມຮູເ້ ຂາົ້ ໃນຕວົ ຈງິ ມນັ ຈະເຮດັ ໃຫກ້ ານຄນົ້ ຄດິ ຖືກປັບປຸງ ແລະ ຄວາມສາມດ ຄວາມຊໍານຊິ ໍານານດາ້ ນປນັ ຍາຈດິ , ຊໍານານດາ້ ນຕວົ ຈງິ ຖກື ພດັ ທະນາຂນຶ້ ຈາກນຍີ້ ງັ ໄດເ້ ຮດັ ໃຫນ້ ກັ ຮຽນມຄີ ວາມ ຫາ້ ວຫນັ ໃນການເກບັ ກໍາຄວາມຮູທ້ ງັ ເປນັ ການສກຶ ສາດາ້ ນບຸກຄະລກິ ະພາບຂອງນກັ ຮຽນອກີ ດວ້ ຍ. 3.4. ຄວາມຕອ້ ງການໃນການນາໍ ໃຊຄ້ ວາມຮູເ້ ຂາົ້ ໃນຕວົ ຈງິ ໃນເວລາຮ່ ໍາຮຽນນກັ ຮຽນອາດມຄີ ວາມຕອ້ ງການໃຫຄ້ ນົ ອ່ ືນມີຄວາມຍົກຍອ້ ງຕນົ ແລະ ຍາກໄດ້ ຄະແນນດີ , ເພ່ ອື ໃຫຄ້ ນົ ອ່ ນື ງດຶ ງ ໍ້ ແລະ ຍອ້ ງຍຕໍ ນົ ເມ່ ອື ຕນົ ສໍາເລດັ ການສອບເສງຂນັ້ ໃດຂນັ້ ຫນ່ ງຶ . ຄວາມຕອ້ ງການດ່ ງັ ກ່ າວນກີ້ ໍເປນັ ບນັ ຫາສໍາຄນັ ຢ່ າງຍ່ ງິ , ຖາ້ ເຂາົ ຂາດຄວາມຕອ້ ງການ ແລວ້ ເຂາົ ກໍຈະຂາດ ຄວາມສະຫງວນມກັ ຕ່ ກໍ ານຮ່ າໍ ຮຽນ. ເພ່ ອື ເຮດັ ໃຫນ້ ກັ ມຄີ ວາມຕອ້ ງການຢາກນາໍ ໃຊຄ້ ວາມຮູເ້ ຂາົ້ ໃນຕວົ ຈງິ ຄູຈະຕອ້ ງອອກແຮງຊແີ້ ຈງ້ ກ່ ຽວ ກບັ ເປາົ້ ຫມາຍຂອງການຮຽນຢ່ າງຈະແຈງ້ , ແລະ ຊອກວທິ ກີ ານອນັ ເຫມາະສມົ ຕ່ ໍການກໍາແຫນນ້ ຄວາມຮູແ້ ລວ້ ສາ້ ງເງ່ອື ນໄຂອນັ ສະດວກໃຫແ້ ກ່ ນກັ ຮຽນມຄີ ວາມຕອ້ ງການຢາກຊອກຮູ ້ ແລະ ນໍາໃຊທ້ ຸກບນັ ຫາຕວົ ຈງິ ພາວະ ວໄິ ສ ທງັ ເຮດັ ໃຫເ້ ຂາົ ມຄີ ວາມຕອ້ ງການນາໍ ໃຊຄ້ ວາມຮູຂ້ ອງຕນົ ແກໄ້ ຂບນັ ຫາທ່ ເີ ກດີ ຂນຶ້ . ຮຽບຮຽງໂດຍ ປທ ແອງທລິ າດ ຫາຼ ້ ອ່ ຸນແກວ້ 64

ສກຶ ສາສາດທ່ ວົ ໄປ ຄູຕອ້ ງສາ້ ງເງ່ອື ນໄຂ ແລະ ອໍານວຍຄວາມສະດວກໃຫນ້ ກັ ຮຽນໄດຄ້ ນົ້ ຄດິ , ປະດິດສາ້ ງຢ່ າງມີເອກ ກະລາດ ແລະ ເຮດັ ໃຫເ້ ຂາົ ຮູສ້ ກຶ ວ່ າຄວາມຮູທ້ ່ ຕີ ນົ ຮຽນມາຢ່ ູພາຍໃນໂຮງຮຽນ ມນັ ແມ່ ນຄວາມຮູພ້ ນື້ ຖານຈາໍ ເປນັ ແລະ ຂາດບ່ ໄໍ ດຢ້ ່ ູໃນການເຄ່ ອື ນໄຫວວຽກງານຂອງຕນົ . ຄວາມຕອ້ ງການຊອກຮູ ້ ແລະ ນາໃຊຄ້ ວາມຮູເ້ ຂາົ້ ໃນຕວົ ຈງິ ນນັ້ ມນັ ຈະເປນັ ການກະຕຸກໃຫນ້ ກັ ຮຽນໄດ້ ສະສມົ ແລະ ປບັ ປຸງຄວາມຮູຂ້ ອງຕນົ ຢ່ າງເປນັ ປະຈາໍ ຢ່ ູໃນການເຄ່ ອື ນໄຫວຕວົ ຈງິ ໃນປະຈບຸ ນັ ແລະ ອະນາຄດົ . ສາມບນັ ຫາຂອງການກໍາແໜນ້ ຄວາມຮູທ້ ່ ກີ ່ າວມາຂາ້ ງເທງິ ນນັ້ ໄດມ້ ກີ ານພວົ ພນັ ແລະ ສ່ ງົ ສະທອ້ ນເຊ່ ງິ ກນັ ແລະ ກນັ . ຖາ້ ເຮາົ ລວມສາມບນັ ຫາເຂາົ້ ເປນັ ອນັ ໜ່ ງຶ ອນັ ດຽວກນັ ໄດ,້ ເຮາົ ຈ່ ງິ ສາມາດເວາົ້ ໄດວ້ ່ າ: ເຂາົ ກໍາແໜ້ ນຄວາມຮູຢ້ ່ າງສນີ້ ເຊ່ ງິ ຢ່ າງແທຈ້ ງິ . 4. ພາກສ່ ວນຈດິ ຕະອນັ ຕນົ້ ຕໍຂອງການກາໍ ແໜນ້ ຄວາມຮູ ້ 4.1. ທ່ າທ່ ຂີ ອງນກັ ຮຽນຕ່ ໍການຮ່ ໍາຮຽນ - ທ່ າທອີ ນັ ຫາ້ ວຫນັ ຂອງນກັ ຮຽນຕ່ ໍການຮ່ າໍ ຮຽນແມ່ ນເງ່ອື ນໄຂອນັ ຈາໍ ເປນັ ໃຫແ້ ກ່ ການກາແຫນນ້ ຄວາມ ຮູ ້ ແລະ ຜນົ ໄດຮ້ ບັ ຂອງການຮຽນ. ທ່ າທອີ ນັ ຫາ້ ວຫນັ ນມີ້ ນັ ມລີ ກັ ສະນະຊ່ ວົ ຄາວ ແລະ ໃນເວລາອນັ ສນັ້ (ມນັ ເກດີ ຂນຶ້ ໂດຍຜ່ ານວວິ ດັ ການສດິ ສອນອນັ ມ່ ວນໆ ແລະ ຈະແຈງ້ ຈາກຄູ) ທງັ ມລີ ກັ ສະນະຫມນັ້ ຄງົ , ສາມາດຄວບຄຸມ ນກັ ຮຽນຕະຫຼອດດຊ່ ວົ ໂມງສອນ ແລະ ຕະຫອຼ ດວວິ ດັ ການຮ່ ໍາຮຽນຂອງນກັ ຮຽນ. - ໃນວວີ ດັ ການສດິ ສອນ, ຄມູ ຫີ ນາ້ ທ່ ບີ າໍ ລຸງໃຫນ້ ກັ ຮຽນມທີ ່ າທຕີ ່ ໍການຮຽນຢ່ າງຖກື ຕອ້ ງ. ເພ່ ອື ໃຫທ້ ່ າທີ ອນັ ຫາ້ ວຫນັ ນກີ້ າຍເປນັ ບຸກຄະລກິ ະພາບອນັ ຫນກັ ແຫນນ້ ຂອງເຂາົ ເຈາົ້ ເອງ. - ຖາ້ ນກັ ຮຽນຫາກ ມທີ ່ າທຫີ າ້ ວຫນັ ດຕີ ່ ໍການຮຽນ, ມນັ ຈະຊ່ ວຍໃຫນ້ ກັ ຮຽນກໍາໄດເ້ ນອື້ ໃນສາໍ ຄນັ ຂອງ ບດົ ຮຽນທງັ ເຮດັ ໃຫກ້ ານເຄ່ ອື ນໄຫວຮບັ ຮູມ້ ລີ ກັ ສະນະຕງັ້ ຫນາ້ ແລະ ມຫີ ວົ ຄດິ ປະດດິ ສາ້ ງ, ມພີ ກິ ໄຫວດທີ ງັ ສາ້ ງ ເງ່ອື ນໄຂອນັ ດໃີ ຫແ້ ກ່ ນກັ ຮຽນຄນົ້ ຄວົ້ ຫາຄວາມຮູແ້ ບບເອກກະລາດ ຈາກນກີ້ ໍຈະເຮດັ ໃຫນ້ ກັ ຮຽນກໍາແຫນນ້ ວທິ ີ ທ່ ຮີ ່ ໍາຮຽນທ່ ດີ ໄີ ດ.້ - ທ່ າທຫີ າ້ ວຫນັ ຕ່ ໍການຮຽນຂອງນກັ ຮຽນ. ມນັ ສະແດງອອກໃນການໃສ່ ໃຈ, ສະຫງວນມກັ ຕ່ ໍການຮຽນ ແລະ ອ່ ນື ໆ 4.2. ການໃສ່ ໃຈ 4.2.1. ບດົ ບາດຂອງການໃສ່ ໃຈໃນການຮຽນຮູ ້ - ການໃສ່ ໃຈແມ່ ນເງ່ອື ນໄຂອນັ ທ່ ຂີ າດບ່ ໍໄດ້ ຕ່ ໍຜນົ ສາເລດັ ຂອງການຮ່ ໍາຮຽນຖາ້ ຄນົ ເຮາົ ຫາກຂາດການ ໃສ່ ໃຈ, ແລວ້ ກໍບ່ ສໍ າມາດກາໍ ໄດເ້ ນອື້ ໃນເອກກະສານຂອງການຮ່ ໍາຮຽນເລຍີ . - ຄູສອນຫາກບ່ ໍພະຍາຍາມມດູດດງຶ ເຮດັ ໃຫນ້ ກັ ຮຽນໃສ່ ໃຈຕ່ ໍບດົ ສອນຂອງຕນົ ແລວ້ , ແມ່ ນບດົ ສອນ ນນັ້ ກ່ ໍບ່ ມໍ ຄີ ວາມຫມາຍຫຍັ ງຫມດົ ແລະ ການອະທບິ າຍຂອງຄກູ ບໍ ່ ມໍ ຄີ ວາມຫມາຍຫຍັ ງຄກື ນັ . ທ່ ານ ໂກແມນສະກີ (ນກັ ສກຶ ສາສາວຄນົ ເຊກັ ໂກ) ໄດເ້ ວາົ້ ວ່ າ: “ ຄູບ່ ໍຄວນເວາົ້ ໃນເມ່ ອື ເຂາົ ບ່ ໍທນັ ຟງັ , ແລະ ບ່ ໍສອນໃນເມ່ ອື ເຂາົ ບ່ ໍໃສ່ ໃຈ “ ການໃສ່ ໃຈແມ່ ນເງ່ອື ນໄຂທ່ ີຈໍາເປນັ ເຮດັ ໃຫກ້ ານເຮດັ ວຽກງານມກີ ານຈດັ ຕງັ້ ເປນັ ລະບບົ ລະບຽບດີຕ່ ໍ ການ ຮ່ າໍ ຮຽນຂອງນກັ ຮຽນ, ຖາ້ ນກັ ຮຽນຜູຫ້ າກຮບັ ຮູ ້ ແລະ ເຂາົ້ ໃຈເຖງິ ການໃສ່ ໃຈວ່ າ ມນັ ແມ່ ນຄວາມຈາໍ ເປນັ ທ່ ນີ ກັ ຮຽບຮຽງໂດຍ ປທ ແອງທລິ າດ ຫາຼ ້ ອ່ ຸນແກວ້ 65

ສກຶ ສາສາດທ່ ວົ ໄປ ຮຽນທຸກຄນົ ຈະຕອ້ ງມຄີ ວາມຕງັ້ ຫນາ້ ຫາ້ ວຫນັ ແລະ ເຮດັ ວຽກດວ້ ຍ ຄວາມຮບັ ຜດິ ຊອບດ.ີ 4.2.2. ການໃສ່ ໃຈຂອງນກັ ຮຽນ ແລະ ການບ່ ໍໃສ່ ໃຈ ໃນຊ່ ວົ ໂມງສອນໜ່ ງໆຄຈູ ະຕອ້ ງຈາໍ ແນກຖກື ຕອ້ ງຕ່ ກໍ ານໃສ່ ໃຈຂອງນກັ ຮຽນ ແລະ ໄຈແ້ ຍກເຫດຜນົ ທ່ ີ ພາໃຫນ້ ກັ ຮຽນບ່ ໍໃສ່ ໃຈຕ່ ໍການຮຽນ. - ການໃສ່ ໃຈສະແດງອອກເບອື້ ງນອກຂອງນກັ ຮຽນເຊ່ ນັ : ວທິ ນີ ່ ງັ , ສຫີ ນາ້ ກລິ ຍິ າທ່ າທຄີ :ື ເບ່ ງິ ເກອື ບບ່ ໍ ພບັ ຕາ, ຕງັ້ ຫູຟງັ , ມບີ າງຄນົ ຈນົ ອາ້ ປາກຟງັ ຫຼື ຫວົ ສນົ ຫນາ້ ຜາກແຫ່ ວໃນເວລາເຂາົ ມລໍ ະສຸມການໃສ່ ໃຈ, ນ່ ງັ ຄດິ ຫຼື ຫຽຼ ວ ໄປໃກໆ້ ຄດື ່ ງັ ມໍລະສຸມໃສ່ ບນັ ຫາໃດຫນ່ ງຶ , ສ່ ວນບນັ ຫາທ່ ຢີ ່ ູອອ້ ມຂາ້ ງຈະກາຍເປນັ ການວ່ າງເປ່ າົ ຊ່ ງື ໆທງັ ສາມາດຂ່ ມົ ດນັ ໄດທ້ ່ າທາງທ່ ເີ ຫຼຄີ :ື (ນ່ ງັ ມດິ ງຽບ, ໃຈລອຍຄວື ່ າເຂາົ ກນັ້ ໃຈຢ່ ູ). - ການທ່ ບີ ່ ໃໍ ສໃຈສະແດງອອກຄ:ື ນ່ ງັ ບບອດິ ເມ່ ອື ຍໂສກເສາົ , ຫຼື ຫງ່ວມເຫງາົ ບ່ ໍສຸມກໍາລງັ ໃຈທງັ ຫມດົ ຕ່ ໍການເຮດັ ວຽກ, ສາຍຕາເທບີ ຄຄື ນົ ເຫງາົ ນອນ, ຫມ່ ນັ ທຽວອອກຂາ້ ງນອກ ມບີ າງຄງັ້ ນ່ ງັ ຍມີ້ ຢ່ ູຄນົ ດຽວ, ໄຜຝນັ ເຖງິ ບນັ ຫາອ່ ນື ໆ, ຖາ້ ມຄີ ນົ ມາເອນີ້ ໃສ່ ຫຼື ເອນີ້ ຊ່ ຕື ນົ ມນັ ຈະຕ່ ນື ແຮງທງັ ສະແດງທ່ າທເີ ຫອຼື ອອກມາ. - ລະດບັ ຄວາມໃສ່ ໃຈນມີ້ ນັ ຍງັ ຂນື້ ກບັ ຄຸນທາດນາໍ ອກີ . ຕວົ ຢ່ າງ: ຄນົ ໃດມຄີ ຸນທາດເຄ່ ອື ນໄຫວແຮງ, ມນັ ຈະນ່ ງັ ມດິ ງຽບບ່ ໍປາກ ແຕ່ ບາງຄນົ ກະລ໋ອກກະແລກ ແຕ່ ໃສ່ ໃຈໄດດ້ ,ີ ມບີ າງຄນົ ເຮດັ ຕວິ ່ າໃສ່ ໃຈ ຕ່ ໍບນັ ຫາທ່ ກີ ່ າວມານຄີ້ ູສອນຈະຕອ້ ງຈາໍ ແນກໃຫໄ້ ດ.້ 4.2.3. ເຫດຜນົ ທ່ ພີ າໃຫຂ້ າດການໃສ່ ໃຈ ຍອ້ ນສຸຂະພາບອ່ ອນເພຍ, ຍອ້ ນການເຈບັ ເປນັ , ສາຍຕາບ່ ໍດີ, ຫູເສຍບ່ ໍໄດຍ້ ນິ ແຈງ້ , ເຈບັ ຫວົ ຫຼື ເປັນ ໂລກປະສາດ, ຂາດຄວາມສະຫງວນມກັ ຕ່ ໍວຊິ າຮຽນ, ສາໍ ລບັ ນກັ ຮຽນອ່ ອນແມ່ ນບ່ ໍເຊ່ ອື ຫມນັ້ ຕ່ ໍຫມາກຜນົ ການຮ ຮຽນຂອງຕນົ ນເອງ ຫຼື ຍອ້ ນສະພາບການດໍາລງົ ຊວີ ດິ ຝດື ເຄ່ ອື ງຫຼາຍ, ມບີ ນັ ຫາໃນຊີວດິ ຄອບຄວົ ບ່ ໍເປນັ ສຸກ, ມີ ບາງຄງັ້ ກໍຍອ້ ນເນອື້ ໃນເອກກະສານ ຫຼື ຍອ້ ນວທິ ສີ ອນຂອງຄູເຊ່ ນັ : ຄູອະທບິ າຍສບັ ສນົ ເຂາົ້ ໃຈຍາກ, ບ່ ໍຈະແຈງ້ , ເນອື້ ໃນແຫງ້ ແລງ້ , ຄູບ່ ໍກໍາໄດບ້ ນັ ຫາທ່ ີຍາກໃນບດົ ສອນຂອງຕນົ ທງັ ບ່ ໍຮູຈ້ ໍາແນກເຖິງລະດບັ ຄວາມຮບັ ຮູຂ້ ອງ ນກັ ຮຽນຄູຄດິ ວ່ ານກັ ຮຽນເກ່ ງັ ສໍາກນັ ຫມດົ ນແີ້ ມ່ ນການຮບັ ຮູຜ້ ດິ ຜາດຂອງຄ.ູ 4.2.4 ວທິ ກີ ານຕນົ້ ຕໍເພ່ ອື ກະຕຸກການໃສ່ ໃຈຂອງນກັ ຮຽນ - ກ່ ອນຈະສອນຄູຕອ້ ງຮູສ້ າ້ ງບນັ ຍາກາດຢ່ າງມຊີ ວີ ດິ ຊວີ າ, ການອະທບິ າຍບດົ ສອນຕອ້ ງມລີ ກັ ສະນະ ສາ້ ງບນັ ຫາ, ທງັ ຮູດ້ ງຶ ດູດຄວາມຕງັ້ ຫນາ້ ແລະ ການໃສ່ ໃຈຂອງນກັ ຮຽນເພ່ ອື ໃຫເ້ ຂາົ ມລໍ ະສູມໃສ່ ບດົ ຮຽນຈາກ ບນັ ຫານີ້ ເຖງິ ບນັ ຫາອ່ ນຶ ແລະ ບ່ ໍສນົ ໃຈນສ່ ງິ ອອ້ ມຂາ້ ງທ່ ພີ າໃຫເ້ ສຍຄວາມໃສ່ ໃຈ. 4.3. ຄວາມສະຫງວນມກັ ຮບັ ຮູ ້ ໃນການເຄ່ ອື ນໄຫວຮ່ ໍາຮຽນຂອງນກັ ຮຽນ, ຄວາມສະຫງວນມກັ ຮບັ ຮູກ້ ໍມບີ ດົ ບາດສໍາຄນັ ຕ່ ໍຜນົ ສໍາເລດັ ຂອງການຮຽນ, ເພາະຜນົ ສໍາເລດັ ຂອງການຮຽນຂອງນກັ ຮຽນມນັ ບ່ ໍພຽງແຕ່ ຂນຶ້ ກບັ ຈດຸ ພເິ ສດທາງດາ້ ນປນັ ຍາຈດິ , ຄວາມສະຫງວນຂອງບຸກຄນົ ເທ່ າົ ນນັ້ . ມນັ ຍງັ ຂນຶ້ ກນັ ການຮຽນຂອງເຂາົ ອກີ , ນນັ້ ແມ່ ນຄວາມສະຫງວນມກັ ຮບັ ຮູ ້ ຂອງເຂາົ ອກີ . - ຢ່ ູໃນຕວົ ຈງິ ເພ່ ນິ ໄດພ້ ສິ ູດໃຫພ້ ວກເຮາົ ເຫນັ ວ່ າ ຜນົ ສອບເສງັ ແລະ ຜນົ ສໍາເລດັ ໃນແຕ່ ລະວຊິ າຂອງ ນກັ ຮຽນຜູຫ້ ນ່ ງຶ ແມ່ ນຈະແຕກຕ່ າງກນັ ນນັ້ ແມ່ ນເພ່ ນີ ອງີ ໃສ່ ຄວາມສະຫງວນມກັ ຂອງແຕ່ ລະວຊິ າຂອງເຂາົ . ຮຽບຮຽງໂດຍ ປທ ແອງທລິ າດ ຫາຼ ້ ອ່ ຸນແກວ້ 66

ສກຶ ສາສາດທ່ ວົ ໄປ 4.3.1 ເນອື້ ໃນສງັ ລວມ - ຄວາມສະຫງວນມກັ ຮັບຮູ ແ້ ມ່ ນການກໍານົດທິດທ່ ີໄດຂ້ ັດເລືອກຂອງບຸ ກຄົນເຂາົ້ ໃນວັດຖຸ ແລະ ເຫດການຕວົ ຈງິ ທ່ ຢີ ່ ູອອ້ ມຂາ້ ງ, ຈາກການກໍານດົ ທດິ ນຈີ້ ະກາ້ ວໄປສ່ ູການຮບັ ຮູ,້ ເຖງິ ຄວາມຮູໃ້ ຫມ່ ໃຫຄ້ ບົ ຖວ້ ນ ແລະ ເລກິ ເຊ່ ງິ ກວ່ າ. - ຄວາມ ສະຫງວນມກັ ຈະມລີ ກັ ສະນະສະເທອື ນໃຈເຊ່ ີງຕດິ ພນັ ກບັ ຕວົ ຈງິ ບນັ ດາເວດທະກໍາ( ຄວາມ ຮູສ້ ກຶ ທາງໃຈ) ອນັ ເລກິ ເຊ່ ງິ ແລະ ຕງັ້ ຫນາ້ , ຈາກບນັ ຫາດ່ ງັ ກ່ າວນໃີ້ ນເວລານກັ ຮຽນ, ຮຽນເອາົ ຄວາມຮູໃ້ ຫມ່ ຈະ ເກດີ ມຄີ ວາມສະເທອື ນໃຈສູງ, ຮູສ້ ກຶ ພາກພູມໃຈຍງັ ມຄີ ວາມສຸກທາງໃຈ ເປນັ ຢ່ າງຍ່ ງິ , ຄວາມສະເທອື ນໃຈນຈີ້ ະ ກາຍເປນັ ກໍາລັງໃຈ ທັງເປັນບາດກາ້ ວໃຫມ່ ທ່ ີເຂມັ້ ແຂງ. ດ່ ັງນນັ້ , ຄວາມສະຫງວນມກັ ມນັ ບ່ ໍພຽງແຕ່ ມີສາຍ ພວົ ພນັ ກບັ ປນັ ຍາຈດິ ແຕ່ ຍງັ ມກີ ານພວົ ພນັ ຢ່ າງໃກສ້ ດິ ກບັ ເວດທະກາໍ ຂອງຄນົ ອກີ . - ຄວາມສະຫງວນມກັ ທ່ ຢີ າກຮູຈ້ ະມບີ ດົ ບາດອນັ ໃຫ່ ຍຫຼວງຕ່ ກໍ ານຮ່ ໍາຮຽນຂອງນກັ ຮຽນ ຄດື ່ ງັ ທ່ ານ ໂກ ແມນສະກເີ ວາົ້ ວ່ າ: “ ການຮ່ ໍາຮຽນໃດຫນ່ ງຶ ທ່ ບີ ່ ໍມຄີ ວາມສະຫງວນມກັ , ແມ່ ນນກັ ຮຽນຈະປະພດຶ ຕ່ ໍການຮ່ ໍາຮຽນ ດວ້ ຍການບງັ ຄບັ ” ດ່ ງັ ນນັ້ , ເຮາົ ເຫນັ ວ່ າ: ຄວາມສະຫງວນມກັ ຮບັ ຮູໄ້ ດເ້ ຮດັ ໃຫລ້ ກັ ສະນະຕງັ້ ຫນາ້ ຂອງນກັ ຮຽນ ຖກື ຍກົ ສູງ ຂນຶ້ ແລະ ສະມດັ ຕະພາບຂອງວວິ ດັ ການຮບັ ຮູກ້ ໍເພ່ ມີ ຂນຶ້ ອີກ, ທງັ ເຮດັ ໃຫຄ້ ນົ ເຮາົ ເກີດມແີ ນວຄດິ ຈດິ ໃຈຢາກ ເຮດັ ວຽກຢ່ າງມຫີ ວົ ຄດິ ປະດດິ ສາ້ ງທງັ ເປນັ ພນື້ ຖານອນັ ແຫນນ້ ແກ່ ນໃຫແ້ ກ່ ທ່ າທອີ ຍັ ຕງັ້ ຫນາ້ ຂອງນກັ ຮຽນຕ່ ໍການ ຮຽນ ຈາກນກີ້ ໍຈະເຮດັ ໃຫກ້ ານຮ່ າໍ ຮຽນຂອງເຂາົ ມຄີ ວາມຫມາຍ ແລະ ມຄີ ຸນນະພາບສູງຂນຶ້ . 4.3.2. ການສະແດງອອກຂອງຄວາມສະຫງວນມກັ ຮບັ ຮູ ້ ການເຄ່ ອື ນໄຫວຮ່ ໍາຮຽນຖາ້ ມກີ ານຈດັ ຕງັ້ ຢ່ າງເປນັ ລະບບົ ແລະ ຖກື ຕອ້ ງຕາມທດິ ທາງນະໂຍບາຍຂອງ ພກັ ລດັ ກຈໍ ະເຮດັ ໃຫຄ້ ວາມສະຫງວນມກັ ຂອງນກັ ຮຽນສະແດງອອກດວ້ ຍຮູບການດ່ ງັ ນ.ີ້ - ມຄີ ວາມສະຫຼາດ, ມກັ ຊອກຮູ(້ ສະຫຼອກກອັ ກ)ໝ່ ນັ ຖາມໝ່ ນັ ສໍຄ້ ູ ແລະ ໝ່ ເູ ພ່ ອື ນ, ໝ່ ນັ ຕງັ້ ຄໍາຖາມ ໃຫຄ້ ູ ແລະ ໝ່ ູດວ້ ຍກນັ ຖາມວ່ າ ຍອ້ ນຫຍງັ ເປນັ ຫຍງັ ...?ຢ່ ູໃນຊ່ ວົ ໂມງຮຽນເນອື້ ໃນເອກກະສານຮຽນ ແລະ ໃນຫອ້ ງທດົ ລອງຕ່ າງໆ... - ມຄີ ວາມຫາ້ ວຫນັ ແລ ະຫວົ ຄດິ ປະດດິ ສາ້ ງ ຢ່ ູໃນການຮ່ ໍາຮຽນ, ຫຼື ຢ່ ູໃນວຽກງານຕວົ ຈງິ ເຊ່ ນັ : ຢາກ ແກບ້ ດົ ເຝກິ ຫດັ ທ່ ຍີ າກ, ທງັ ຢາກອະທບິ າຍທາດແທຂ້ ອງເຫດການໃຫໝ້ ່ ຟູ ງັ , ທງັ ມກັ ປະກອບຄໍາຄດິ ຄໍາເຫນັ ໃຫ້ ແກ່ ບດົ ສອນຂອງຄູ. - ມກັ ປະດດິ ສາ້ ງ, ມກັ ຄນົ້ ຄວົ້ ທງັ ມຫີ ວົ ຄດິ ປະດດິ ສາ້ ງອຸປະກອນຮບັ ໃຊກ້ ານຮຽນຕ່ າງໆ, ມແີ ນວຄດິ ສະຫາຼ ດມນັ ຊອກຮູຮ້ ່ າໍ ຮຽນ. - ມຄີ ວາມອດົ ທົນສູງ, ດຸຫມ່ ນັ ພາກພຽນ, ຖາ້ ເຂົາຈະແກໄ້ ຂບນັ ຫາໃດຫນ່ ງຶ , ເຂາົ ກໍມີການຄດິ ໃຫ້ ຖກື ຕອ້ ງຮອບຄອບສາກ່ ອນ ແລະ ຊອກຮູບ້ ນັ ຫານນັ້ ຈນົ ສຸດກກົ ສຸດປາຍ, ບາງຄງັ້ ຈນົ ອດິ ລບັ ອດຶ ນອນ. - ມກັ ສະເທອື ນໃຈໃນການຮບັ ຮູ,້ ຮູສ້ ກຶ ວ່ າຕນົ ເອງມຄີ ວາມຮູສ້ ກຶ ທາງໃຈ, ມອີ າລມົ ດໃີ ນເມ່ ອື ຕນົ ເອງມີ ຄວາມຮູໃ້ ຫມ່ ແລະ ເລກິ ເຊ່ ງິ ຫຼື ເຂາົ ແກບ້ ດົ ເລກທ່ ຍີ າກ ແລະ ສບັ ສນົ ໄດ.້ 4.3.3. ການກໍາເນດີ ຄວາມສະຫງວນມກັ ຮບັ ຮູຈ້ າກການສດິ ສອນຂອງຄູ ຄວາມສະຫງວນມກັ ຮບັ ຮູເ້ ກດີ ຈາກການສດິ ສອນສະແດງອອກຄ:ື ຮຽບຮຽງໂດຍ ປທ ແອງທລິ າດ ຫາຼ ້ ອ່ ຸນແກວ້ 67

ສກຶ ສາສາດທ່ ວົ ໄປ - ເນອື້ ໃນວຊິ າຮຽນ (ຜ່ ານເນອື້ ໃນບດົ ສອນຄູ) - ຜ່ ານວຽກງານຈດັ ຕງັ້ ການເຄ່ ອື ນໄຫວຮບັ ຮູຂ້ ອງນກັ ຮຽນ. 4.3.3.1. ຄວາມສະຫງວນມກັ ຮບັ ຮູເ້ ກດີ ຈາກເນອື້ ໃນສດິ ສອນ ເນອື້ ໃນຂອງບດົ ສອນເປນັ ບນັ ຫາສໍາຄນັ ຕນົ້ ຕໍ, ທ່ ີນກັ ຮຽນໄດອ້ ງີ ໃສ່ ເພ່ ອື ເປີດກວ້ າງຄວາມຮູຂ້ ອງຕນົ , ທງັ ຊອກຮູກ້ ດົ ເກນ, ຫຼກັ ການອນັ ໃໝ່ ແລະ ອ່ ນື ໆ ທງັ ເປນັ ແຫ່ ຼງກໍາເນດີ ຄວາມສະຫງວນມກັ ຮບັ ຮູຂ້ ອງເຂາົ ອກີ , ສະນນັ້ ຄູຕອ້ ງກະກຽມເອກກະສານຂອງຕນົ ໃຫລ້ ະອຽດ ໂດຍມກີ ານຄດັ ເລອື ກຄດັ ຈອ້ ນເອາົ ບນັ ຫາທ່ ສີ າໍ ຄນັ ເພ່ ອື ສາ້ ງເນອື້ ໃນບດົ ສອນໃຫອ້ ຸດມົ ສມົ ບຸນ ແລະ ມຊີ ວີ ດິ ຊວີ າ.  ຄູຢາກເຮດັ ໃຫເ້ ນອື້ ໃນບດົ ສອນອຸດມົ ສມົ ບູນຕອ້ ງປະຕບິ ດັ ດ່ ງັ ນ:ີ້ - ຮູຄ້ ດັ ເລອື ກ ແລະ ຄນົ້ ຄວົ້ ໃຫລ້ ະອຽດຕ່ ໍເນອື້ ໃນບດົ ຮຽນໃຫມ່ , ເຫດການໃຫມ່ ໆໃຫຢ້ ່ ູໃນຈດິ ສາໍ ນກຶ ຂອງເຂາົ ທງັ ສາ້ ງຄວາມຕ່ ນື ເຕນັ້ ຂອງນກັ ຮຽນຖາ້ ຄກູ ະຕຸກໄດດ້ ່ ງັ ນກີ້ ໍຈະເກດີ ໃຫນ້ ກັ ຮຽນມຄີ ວາມສະຫງວນມກັ ຕ່ ໍ ເນອື້ ໃນບດົ ຮຽນທ່ ເີ ຂາົ ກໍາລງັ ຮຽນຢ່ ູ. - ຊ່ ວຍນກັ ຮຽນມກີ ານຄນົ້ ຄດິ ໃຫລ້ ະອຽດ, ສດັ ເຈນຕ່ ໍບນັ ດາປະກດົ ການຕ່ າງໆຢ່ ູໃນຊວີ ດິ ປະຈາວນັ ຢ່ າງ ມວີ ທິ ະຍາສາດ, ທງັ ເຮດັ ໃຫເ້ ຂາົ ມຄີ ວາມຮູອ້ ນັ ໃໝ່ , ອນັ ແປກໆແຕ່ ກໃໍ ຫຢ້ ່ ູໃນຂງົ ເຂດບດົ ສອນນນັ້ . - ສກຶ ສາໃຫນ້ ກັ ຮຽນມຄີ ວາມມກັ ຮກັ ແລະ ເຄາົ ລບົ ວທິ ະຍາສາດ, ທງັ ຮູໄ້ ດວ້ ່ າເສນັ້ ທາງການຄນົ້ ຄວົ້ ຂອງນກັ ວທິ ະຍາສາດ, ມນັ ເປນັ ໄປດວ້ ຍຄວາມຫຍຸງ້ ຍາກສບັ ສນົ . - ສະເໜບີ ນັ ດາຜນົ ງານອນັ ທນັ ສະໄຫມຂອງເຕກັ ນກິ ວທິ ະຍາສາດ, ວທິ ະຍາການໃຫແ້ ກ່ ນກັ ຮຽນ. - ເນອື້ ໃນບດົ ສອນຕອ້ ງຕດິ ພນັ ກບັ ຕວົ ຈງິ ຢ່ ູໃນການຜະລດິ ແລະ ການກ່ ໍສາ້ ງອ່ ນື ໆ. 4.3.3.2. ຄວາມສະຫງວນມກັ ຮບັ ຮູຂ້ ອງນກັ ຮຽນເກດີ ຂນຶ້ ຜ່ ານການເຄ່ ອື ນໄຫວຮບັ ຮູ ້ - ຄວາມຮູໃ້ ນເອກກະສານຢ່ າງດຽວກໍບ່ ໍສາມາດໃຫນ້ ກັ ຮຽນເກດີ ມຄີ ວາມສະຫງວນມກັ ຮບັ ຮູໄ້ ດຍ້ ງັ ຕອ້ ງອງີ ໃສ່ ຄວາມສາມາດຮບັ ຮູຂ້ ອງນກັ ຮຽນອກີ . - ການເຄ່ ອື ນໄຫວຮບັ ຮູຢ້ າກມປີ ະສດິ ທພິ າບດີ ແລະ ສູງຕອ້ ງປະຕບິ ດັ ດ່ ງັ ນ:ີ້ +ໃນບດົ ສອນຫນ່ ງຶ ໆ ຄູຕອ້ ງຮູໃ້ ຊບ້ ນັ ຫາລຽນຕດິ ເພ່ ອື ເຮດັ ໃຫນ້ ກັ ຮຽນໄດຄ້ ນົ້ ຄດິ ແລະ ແກໄ້ ຂບນັ ຫາ ຄູສາ້ ງຄໍາຖາມເພ່ ອື ໃຫນ້ ກັ ຮຽນໄດໂ້ ຕຖ້ ຽງ ແລະ ສນົ ທະນາກນັ . ຖາ້ ຄູເຮດັ ໄດແ້ ບບນກີ້ ໍຈະເຮດັ ການຮບັ ຮູຂ້ ອງ ນກັ ຮຽນຮູ ແ້ ຕ່ ບອ່ ນງ່ າຍດາຍເຖິງບ່ ອນຍາກ ແລະ ສບັ ສົນກວ່ າເກ່ ົາ ດ່ ັງນນັ້ , ໃນເວລາດູຕັງ້ ຄໍາຖາມ ຫຼື ໃຫ ້ ນກັ ຮຽນແກບ້ ດົ ຝຶກຫດັ ບ່ ໍຄວນເຮດັ ແບບເກ່ ົາ ຄູຕອ້ ງຮູຫ້ ຼາຍວທິ ີ ທ່ ີແຕກຕ່ າງກນັ ເພ່ ອື ໃຫນ້ ກັ ຮຽນໄດຄ້ ນົ້ ຄວົ້ ຕາມລໍາດບັ : + ຕ່ ໍການສາ້ ງບນັ ຫາຂອງຄູກໍເພ່ ອື ໃຫນ້ ກັ ຮຽນໄດນ້ ໍາໃຊຄ້ ວາມຮູຄ້ ວາມສາມາດ ແລະ ການຮບັ ຮູຂ້ ອງ ຕນົ ເພ່ ອື ແກໄ້ ຂບນັ ຫາຕ່ າງໆ. + ສກຶ ສາໃຫນ້ ກັ ຮຽນຮູສ້ ມົ ທບົ ລະຫ່ າງທດິ ສະດກີ ບັ ຕວົ ຈງິ ແລະ ທດິ ສະດກີ ບັ ພດຶ ຕກິ າ. + ຈດັ ຕງັ້ ການເຄ່ ອື ນໄຫວທ່ ີມຫີ ວົ ຄດິ ປະດດິ ສາ້ ງ, ການເຄ່ ອື ນໄຫວນມີ້ ກັ ຮຽກຮອ້ ງໃຫນ້ ກັ ຮຽນໄດ້ ຊມົ ໃຊຄ້ ວາມຮູ,້ ຄວາມສາມາດ, ຄວາມຊໍານຊິ ໍານານ ແລະ ມຫີ ວົ ຄດິ ປະດດິ ສາ້ ງ, ມຈີ ດິ ສໍານກຶ ອຸ ດມົ ສມົ ບູນ ເຊ່ ນັ : ໃຫນ້ ກັ ຮຽນສາ້ ງອຸປະກອນການຮບັ ໃຊກ້ ານຮ່ ໍາຮຽນໃດຫນ່ ງຶ , ຖາ້ ເຮດັ ສໍາເລດັ ກໍຈະເຮດັ ໃຫເ້ ຂາົ ພາກພູມ ໃຈທ່ ສີ ຸ ດ, ຖາ້ ຄູເອາົ ມານໍາໃຊໃ້ ນການສດິ ສອນ ແລະ ສະເຫນຊີ ່ ຜື ູປ້ ະດດິ ສາ້ ງໃຫຫ້ ມ່ ູນກັ ຮຽນຟງັ ມນັ ກໍຈະເຮດັ ຮຽບຮຽງໂດຍ ປທ ແອງທລິ າດ ຫາຼ ້ ອ່ ຸນແກວ້ 68

ສກຶ ສາສາດທ່ ວົ ໄປ ໃຫຜ້ ູປ້ ະດດິ ນນັ້ ພູມໃຈຕ່ ໍຜນົ ງານຂອງເຂາົ ທງັ ຊຸກຍູໃ້ ຫນ້ ກັ ຮຽນທຸກຄນົ ຢາກນາໍ ໃຊຄ້ ວາມຮູທ້ ່ ຕີ ນົ ຮຽນມາເຂາົ້ ໃນ ການເຄ່ ອື ນໄຫວຕວົ ຈງິ ອກີ . - ຈດັ ຕງັ້ ວຽກງານການຄົນ້ ຄົວ້ , ທົດລອງ...ເຊ່ ັນ: ໃຫນ້ ກັ ຮຽນຄນົ້ ຄວົ້ ເຖິງປະຫັວດສາດຂອງບົດ ກາບກອນ, ບດົ ເລ່ ອື ງສະໄໝບູຮານ.... ສະຫຸຼບ : ສນິ ລະປະການສດິ ສອນຂອງຄູມກີ ານກະຕຸກຊຸກຍູເ້ ຮດັ ໃຫຄ້ ວາມສະຫງວນມກັ ຮບັ ຮູຂ້ ອງ ນກັ ຮຽນຖືກຂະຫຍາຍຕວົ ເຊ່ ງິ ສະແດງອອກຄ:ື ເຮດັ ໃຫເ້ ອກະສານທ່ ີຕົນເອງສອນມເີ ນອື້ ໃນອຸ ດມົ ສມົ ບູນ, ເລກິ ເຊ່ ງິ , ຈບັ ໃຈຈະແຈງ້ , ຊກັ ຊວນຈດິ ໃຈຂອງຜູທ້ ່ ຮີ ຽນ ພອ້ ມນຍີ້ ງັ ເປນັ ການດດັ ແປງວທິ ກີ ານເຄ່ ອື ນໄຫວຮບັ ຮູ ້ ຂອງນກັ ຮຽນໃຫມ້ ລີ ກັ ສະນະປະດດິ ສາ້ ງ ແລະ ມປີ ະສດິ ທພິ າບດ.ີ 5. ອງົ ປະກອບຂອງການຮຽນຮູ ້ 5.1. ການຈງູ ໃຈ ແຮງຈງູ ໃຈເປນັ ອງົ ປະກອບທ່ ສີ ໍາຄນັ ຂອງການຮຽນຮູ,້ ຜນົ ສໍາເລດັ ຂອງການສກຶ ສາຮ່ າໍ ຮຽນຂອງນກັ ຮຽນ ນອກຈາກຂນຶ້ ກບັ ຄວາມສາມາດສະເພາະຕວົ ແລວ້ , ມນັ ຍງັ ຂນຶ້ ກບັ ແຮງຈງູ ໃຈ, ນກັ ຮຽນທ່ ມີ ຄີ ວາມສາມາດແຕ່ ຂາດແຮງຈງູ ໃຈໃນການຮຽນຮູກ້ ໍຈະມຄີ ວາມສໍາເລດັ ໃນການຮຽນຕ່ າໍ . ບນັ ຫາທ່ ຕີ ງັ້ ຂນຶ້ ກໍຄວື ່ າເຮດັ ແນວໃດຈ່ ງິ ຈະຊ່ ວຍໃຫນ້ ກັ ຮຽນມແີ ຮງຈງູ ໃຈໃນການຮຽນຮູ,້ ໃນຫອ້ ງຮຽນ ໜ່ ຶງໆ ຈະປະກອບດວ້ ຍນກັ ຮຽນທ່ ີມແີ ຮງຈງູ ໃຈແຕກຕ່ າງກນັ , ທັງນກີ້ ໍເນ່ ອື ງຈາກວ່ າ ຄວາມສາມາດ ແລະ ປະສບົ ການກ່ ຽວກບັ ການຮຽນຮູ ້ ໃນແຕ່ ລະວຊິ າແຕກຕ່ າງກນັ , ນກັ ຮຽນປະສບົ ຜນົ ສໍາເລດັ ແລະ ສອບເສງັ ໄດ້ ຄະແນນດີ ແລະ ບ່ ໍມກັ ເກີດບນັ ຫາກ່ ຽວກບັ ແຮງຈງູ ໃຈທ່ ຈີ ະມອີ ດັ ຕະໂນພາບຕ່ ໍາ ນກັ ຮຽນປະເພດນຕີ້ ອ້ ງການ ຄວາມຊ່ ວຍເຫຼອື ການສ່ ງົ ເສມີ ແຮງຈງູ ໃຈໃນການຮຽນຮູ ້ ແຕ່ ເມ່ ອື ກ່ ອນເຂາົ້ ໃຈກນັ ວ່ າເປນັ ຫນາ້ ທ່ ຂີ ອງແຕ່ ຜູດ້ ຽວ ແຕ່ ຄວາມຈງິ ແລວ້ ສ່ ງົ ເສມີ ແຮງຈງູ ໃຈໃນການຮຽນຮູ ້ ນອກຈາກຈະເປນັ ຫນາ້ ທ່ ຂີ ອງຄູແລວ້ ຍງັ ເປນັ ຫນາ້ ທ່ ຂີ ອງ ກະໂຕນກັ ຮຽນເອງ ແລະ ຜູປ້ ກົ ຄອງນກັ ຮຽນອກີ ດວ້ ຍ. ສະນນັ້ ,ຈ່ ງິ ມຄີ ວາມຈໍາເປນັ ທ່ ີສຸ ດຈະຕອ້ ງຊອກວທິ ີການທ່ ີຈະຊ່ ວຍນກັ ຮຽນ ແລະ ຜູປ້ ົກຄອງໃຫມ້ ີ ຄວາມຮ່ ວມມເື ຮດັ ວຽກກບັ ຄ,ູ ເພ່ ອື ວດັ ຖຸປະສງົ ອນັ ດຽວກນັ ຄື ສ່ ງົ ເສມີ ແຮງຈງູ ໃຈຂອງນກັ ຮຽນ ກ່ ຽວກບັ ການ ຮຽນຮູເ້ ພ່ ອື ຄວາມສາໍ ເລດັ ໃນການຮຽນ. ບດົ ບາດຂອງຄູ ກ່ ຽວກບັ ການສ່ ງົ ເສມີ ແຮງຈງູ ໃຈຂອງນກັ ຮຽນແບ່ ງອອກເປນັ 3 ບດົ ບາດດວ້ ຍກນັ ເຊ່ ງິ ມລີ າຍລະອຽດຕາມຂນັ້ ຕອນດ່ ງັ ນ:ີ້  ການປບັ ປຸງວທິ ກີ ານສດິ ສອນຂອງຄໂູ ດຍກງົ  ເຮດັ ວຽກຮ່ ວມກບັ ນກັ ຮຽນ, ເພ່ ອື ຊ່ ວຍສ່ ງົ ເສມີ ແຮງຈງູ ໃຈໃນການຮຽນ  ເຮດັ ວຽກຮ່ ວມກບັ ຜູປ້ ກົ ຄອງຂອງນກັ ຮຽນກເໍ ພ່ ອື ສ່ ງົ ເສມີ ແຮງຈງູ ໃຈ 5.1.1. ການປບັ ປຸງວທິ ກີ ານສດິ ສອນຂອງຜູເ້ ປນັ ຄູ ວທິ ກີ ານທ່ ນີ ກັ ຈດິ ຕະວທິ ະຍາການສກຶ ສາເຊ່ ອື ວ່ າ ຈະເປນັ ການສ່ ງົ ເສມີ ແຮງຈງູ ໃຈຂອງນກັ ຮຽນມດີ ່ ງັ ນ:ີ້ - ຄູຄວນຈະຈດັ ຫອ້ ງຮຽນໃຫມ້ ບີ ນັ ຍາກາດທ່ ຊີ ກັ ຊວນຄວາມຢາກຮູຢ້ າກເຫນັ ຂອງນກັ ຮຽນ. - ບອກຈດຸ ປະສງົ ສະເພາະຂອງບດົ ຮຽນໃຫນ້ ກັ ຮຽນໄດຮ້ ບັ ຮູ.້ ຮຽບຮຽງໂດຍ ປທ ແອງທລິ າດ ຫາຼ ້ ອ່ ຸນແກວ້ 69

ສກຶ ສາສາດທ່ ວົ ໄປ - ພະຍາຍາມໃຫບ້ ດົ ຝກຶ ຫດັ ແກ່ ນກັ ຮຽນຕາມຄວາມສາມາດ ແລະ ໃຫໂ້ ອກາດແກ່ ນກັ ຮຽນທຸກຄນົ ມີ ປະສບົ ການກ່ ຽວກບັ ຄວາມສາໍ ເລດັ ໃນການຮຽນຮູ.້ - ພະຍາຍາມໃຫຂ້ ໍມ້ ູນຢອ້ ນຫຼງັ ແກ່ ນກັ ຮຽນ ແລະ ແນະນໍາໃຫນ້ ກັ ຮຽນໃຊຂ້ ໍມ້ ູນດ່ ງັ ກ່ າວຊ່ ວຍປບັ ປຸ ງ ການເຄ່ ອື ນໄຫວຮ່ ໍາຮຽນ ແລະ ເຮດັ ວຽກໃຫດ້ ຂີ ນຶ້ . - ພະຍາຍາມພບົ ປະກບັ ນກັ ຮຽນເປັນລາຍທຸກຄນົ ເພ່ ອື ຊ່ ວຍນກັ ຮຽນວເິ ຄາະຈດິ ໃຈສາຍເຫດແຫ່ ງ ຄວາມສໍາເລດັ ແລະ ຄວາມລມົ້ ເຫວຼ ໃນການຮຽນຂອງນກັ ຮຽນ. - ໃຊຫ້ ກຼັ ການອບົ ຮມົ ສກຶ ສາ ແຮງຈງູ ໃຈໄຝ່ ຫາຜນົ ສາເລດັ ແກ່ ນກັ ຮຽນ. - ບນັ ຍາກາດພາຍໃນຫອ້ ງຮຽນຈະຕອັ ງປາສະຈາກການຂ່ ມົ ຂ່ ູ, ຕອ້ ງເປນັ ບນັ ຍາກາດທ່ ນີ ກັ ຮຽນໃຫ້ ຄວາມໄວວ້ າງໃຈໃນຕວົ ຄູວ່ າເປນັ ຜູທ້ ່ ຄີ ອຍຊ່ ວຍເຫຼອື ເອອື້ ເຟອື້ ເພ່ ອື ແຜ່ ແກ່ ການສກຶ ສາຮ່ ໍາຮຽນຂອງນກັ ຮຽນຢ່ ູ ສະເຫມ.ີ - ໃຊຫ້ ຼກັ ການຈດິ ຕະວທິ ະຍາທ່ ວີ ່ າ: ນກັ ຮຽນຈະຮູໄ້ ດກ້ ຕໍ ່ ໍເມ່ ອື ຄວາມຕອ້ ງການອນັ ພນື້ ຖານຂອງເຂາົ ນນັ້ ຕອ້ ງສມົ ຄວາມປາດຖະຫນາເຂາົ້ ໃນການຊ່ ວຍເຫອຼື . - ຄູຕອ້ ງເປນັ ຜູທ້ ່ ເີ ປນັ ແບບຢ່ າງໃນການສະແດງຄວາມກະຕລື ລື ນົ້ ໃນການສດິ ສອນ. 5.1.2. ການເຮດັ ວຽກງານຮ່ ວມກບັ ນກັ ຮຽນ ຈາກການຄນົ້ ຄວ້ າກ່ ຽວກບັ ແຮງຈງູ ໃຈ, ພບົ ວ່ າລກັ ສະນະຫນ່ ງຶ ຂອງຜູທ້ ່ ມີ ແີ ຮງຈງູ ໃຈຢາກສໍາເລດັ ຜນົ ທ່ ີ ສູງນນັ້ ຄຄື ວາມຮບັ ຜິດຊອບໃນວຽກງານທ່ ຕີ ນົ ເຮດັ , ນກັ ຮຽນສ່ ວນຫຼາຍແມ່ ນຕອ້ ງຄວາມຊ່ ວຍເຫຼອື ຈາກຄູໃນ ການສະຫນບັ ສະຫນນູ ໃຫຮ້ ບັ ຜດິ ຊອບໃນວຽກງານທ່ ຕີ ນົ ເຮດັ ຊ່ ງຶ ອາດຈະເຮດັ ໄດດ້ ່ ງັ ນ:ີ້ - ຊ່ ວຍນກັ ຮຽນໃນການຕງັ້ ຈດຸ ປະສງົ ເປາົ້ ຫມາຍໃນການຮຽນຮູວ້ ຊິ າຕ່ າງໆ. - ຊ່ ວຍນກັ ຮຽນໃຫຮ້ ູຈ້ ກັ ວາງແຜນໃນການເຮດັ ວຽກງານ ທງັ ໄລຍະສນັ້ ແລະ ໄລຍະຍາວ. - ຊ່ ວຍໃຫນ້ ກັ ຮຽນຮູຈ້ ກັ ປະເມນີ ຜນົ ຂອງວຽກງານທ່ ໄີ ດເ້ ຮດັ ແລະ ນາໃຊຂ້ ໍມ້ ູນຢອ້ ນຫງຼັ ກບັ ມາໃຊໃ້ ນ ການປບັ ປຸງການຮຽນຮູໃ້ ຫດ້ ຂີ ນຶ້ . - ຊ່ ວຍໃຫນ້ ກັ ຮຽນວເິ ຄາະສາຍເຫດຂອງການລມົ້ ເຫຼວໃນວຽກງານ ແລະ ຄວາມສາເລດັ ຜນົ ໃນຫນາ້ ທ່ ີ ວຽກງານ. - ຊ່ ວຍໃຫນ້ ກັ ຮຽນເຫນັ ຄຸນຄ່ າຂອງຄວາມພະຍາຍາມໃນການເຮດັ ວຽກງານ. - ຊ່ ວຍນກັ ຮຽນໃຫຄ້ ນົ້ ພບົ ຄວາມສາມາດພເິ ສດຂອງຕນົ ເອງໃນວຊິ າຕ່ າງໆ, ແລວ້ ຊ່ ວຍແນະນໍາວິທີ ການຮ່ າໍ ຮຽນເພ່ ອື ໃຫປ້ ະສບົ ຜນົ ສໍາເລດັ ໃນວຊິ ານນັ້ ໆ. - ຊີແ້ ຈງ້ ໃຫນ້ ກັ ຮຽນເຂາົ້ ໃຈຄວາມແຕກຕ່ າງລະຫວ່ າງບຸກຄນົ , ກ່ ຽວກບັ ການຕງັ້ ມາດຕະຖານຄວາມ ເປັນຫນ່ ງຶ ໃຫໃ້ ກຄ້ ຽງກບັ ຄວາມສາມາດຕວົ ຈງິ ຂອງຕນົ . ນກັ ຮຽນບາງຄນົ ອາດຈະຕງັ້ ມາດຕະຖານຍາກໄດຄ້ ະ ແນນສູງຕະຫຼອດ, ແຕ່ ບາງຄນົ ພດັ ຢາກໄດຄ້ ະແນນປານກາງກໍພແໍ ລວ້ . - ຊ່ ວຍແນະນານກັ ຮຽນຈດັ ວາງເວລາໃຫເ້ ຫມາະສມົ , ເຊ່ ນັ : ເວລາໃດຄວນແກບ້ ດົ ຝກຶ ຫດັ , ເວລາໃດ ຄວນອ່ ານບດົ ຮຽນຄນື ແລະ ການກະກຽມເຂາົ້ ໃສ່ ການສອບເສງັ ຄວນເຮດັ ແນວໃດຈ່ ງິ ຈະດ.ີ 5.1.3. ການເຮດັ ວຽກຮ່ ວມກບັ ຜູປ້ ກົ ຄອງນກັ ຮຽນ ຈາກການຄນົ້ ຄວົ້ ເຖງິ ຜນົ ສໍາເລດັ ໃນການຮຽນຮູຂ້ ອງນກັ ຮຽນ, ພບົ ວ່ າຜູປ້ ກົ ຄອງນກັ ຮຽນ (ພ່ ໍແມ່ ເອອື້ ຍ ຮຽບຮຽງໂດຍ ປທ ແອງທລິ າດ ຫາຼ ້ ອ່ ຸນແກວ້ 70

ສກຶ ສາສາດທ່ ວົ ໄປ ຫຼື ນອງ້ ຄງິ ) ມບີ ດົ ບາດສໍາຄນັ ຫຼາຍທາງດາ້ ນແຮງຈງູ ໃຈ ຜູປ້ ກົ ຄອງຫາກເອາົ ໃຈໃສ່ ຕດິ ຕາມການແກວ້ ຽກບາ້ ນ (ບດົ ແກຝ້ ກຶ ຫດັ ) ຂອງນກັ ຮຽນ ແລະ ສະຫນບັ ສະຫນນູ ກດິ ຈະກໍາຕ່ າງໆຂອງນກັ ຮຽນໃນໂຮງຮຽນກໍຈະເປັນ ການສາ້ ງແຮງຈງູ ໃຈອນັ ສໍາຄນັ ໃຫແ້ ກ່ ການຮຽນຮູຂ້ ອງນກັ ຮຽນ, ດ່ ງັ ນນັ້ , ການເຮດັ ວຽກຮ່ ວມກບັ ຜູປ້ ກົ ຄອງ ຂອງນກັ ຮຽນເພ່ ອື ເສີມແຮງຈງູ ໃຈຂອງນກັ ຮຽນຈ່ ງິ ມຄີ ວາມສໍາຫຼາຍ ແລະ ສາມາດໃຊວ້ ທິ ີການຕ່ າງໆດ່ ັງນີ້ ເປນັ ຕນົ້ : - ສ່ ງົ ເສມີ ການພບົ ປະໂອລ້ ມົ ກບັ ຜູປ້ ກົ ຄອງນກັ ຮຽນ ແລະ ແຈງ້ ໃຫຜ້ ູປ້ ກົ ຄອງນກັ ຮຽນຮບັ ຮູເ້ ຖງິ ຄວາມ ກາ້ ວຫນາ້ ດາ້ ນການຮ່ ໍາຮຽນຂອງນກັ ຮຽນ, ຂໍຄວາມຮ່ ວມມຈື າກຜູປ້ ກົ ຄອງໃຫສ້ ່ ງົ ເສມີ ແຮງຈງູ ໃຈໃນການຮຽນຮູ ້ ຂອງນກັ ຮຽນ. - ວາງແຜນຮ່ ວມມກື ບັ ຜູປ້ ກົ ຄອງກ່ ຽວກບັ ການໃຊເ້ ວລາຂອງນກັ ຮຽນໃນເວລາຢ່ ູເຮອື ນເຫມາະສມົ ເຊ່ ນັ : ເວລາໃດເບ່ ງິ ທໍລະພາບ, ເວລາໃດຫຼນີ້ ມ່ ວນ, ເວລາໃດແກບ້ ດົ ຝກຶ ຫດັ (ວຽກບາ້ ນ) ເພ່ ອື ກະຕຸນ້ ແລະ ສາ້ ງ ຄວາມສນີ້ ເຄຍີ ໃຫແ້ ກ່ ນກັ ຮຽນຈະຕອ້ ງໄດໃ້ ຊເ້ ວລາຢ່ ູເຮອື ນໃຫເ້ ປນັ ປະໂຫຍດສູງສຸດ. - ຂໍຄວາມຊ່ ວຍເຫຼືອຈາກຜູປ້ ົກຄອງໃຫຄ້ າແນະນໍາ, ອະທິບາຍແກ່ ນກັ ຮຽນໃນເວລາພົບຄວາມ ຫຍຸງ້ ຍາກຕ່ ໍການແກບ້ ດົ ຝກຶ ຫດັ ເພ່ ອື ໃຫແ້ ລວ້ ຕາມການມອບໝາຍ, ຫຼື ອາດຈະຊອກຫາຄູພເິ ສດມາສອນຊ່ ວຍ ເພ່ ອື ໃຫນ້ ກັ ຮຽນໄດຮ້ ່ າໍ ຮຽນຕ່ ມື ແລະ ມຄີ ວາມສນົ ໃຈຕ່ ເໍ ນ່ ອື ງ. - ໃນກໍລະນທີ ່ ຜີ ູປ້ ກົ ຄອງຢາກໃຫນ້ ກັ ຮຽນຊ່ ວຍເຮດັ ວຽກຢ່ ູໃນຄອບຄວົ ເຮອື ນຊານ, ຄູຄວນອະທບິ າຍ ໃຫຜ້ ູປ້ ກົ ຄອງຮບັ ຮູເ້ ຖງິ ຄວາມຈາໍ ເປນັ ທ່ ນີ ກັ ຮຽນຈະຕອ້ ງໄດໃ້ ຊເ້ ວລາຢ່ ູເຮອື ນເພ່ ອື ໃຊແ້ ກບ້ ດົ ຝກຶ ຫດັ ວຽກບາ້ ນ ແລະ ອ່ ນື ໆ. - ສະຫນບັ ສະຫນນູ ໃຫຜ້ ູປ້ ກົ ຄອງມສີ ່ ວນຮ່ ວມໃນກດິ ຈະການຂອງໂຮງຮຽນ. ສະຫຸຼບລວມແລວ້ ແຮງຈງູ ໃຈຕ່ ໍການຮຽນຮູເ້ ປນັ ສ່ ງິ ຈາໍ ເປນັ ໃຫແ້ ກ່ ນກັ ຮຽນເພ່ ອື ຈະໃຫເ້ ຂາົ ປະສບົ ຜນົ ສາໍ ເລດັ ໃນການສກຶ ສາຮ່ ໍາຮຽນ, ຄູ ແລະ ຜູປ້ ກົ ຄອງກມໍ ບີ ດົ ບາດສໍາຄນັ ໃນການສ່ ງົ ເສມີ ແຮງຈງູ ໃຈ ໃນການຮຽນຮູ ້ ຂອງນກັ ຮຽນ ດ່ ງັ ນນັ້ , ລະຫວ່ າງການຮ່ ວມມຄື ູກບັ ຜູປ້ ກົ ຄອງຈ່ ງິ ເປນັ ສ່ ງິ ທ່ ີສໍາຄນັ ແລະ ຂາດບ່ ໍໄດກ້ ານຮ່ ວມມື ດ່ ງັ ກ່ າວຕອ້ ງຢ່ ູໃນຫກຼັ ການຄວນເປນັ ເອກກະພາບ. 5.2. ການຈ່ ື ແລະ ການລມື 5.2.1 ຄວາມຫມາຍຂອງການຈ່ ື ແລະ ການລມື  ການຈ່ :ື ແມ່ ນຂະບວນການທ່ ສີ ະໝອງສາມາດເກບັ ແລະ ສະສມົ ສ່ ງິ ທ່ ໄີ ດຮ້ ບັ ຮູເ້ ອາົ ໄວ້ ແລະ ສາມາດ ນາໍ ອອກມາໃຊໄ້ ດເ້ ມ່ ອື ເຖງິ ພາວະຈາໍ ເປນັ ເຊ່ ນັ : ນກັ ຮຽນອ່ ານບດົ ຮຽນເພ່ ອື ກຽມສອບເສງັ ກໍຈະມຄີ ວາມຮູໃ້ ນເນອື້ ໃນ ແລະ ສາລະສໍາຄນັ ໃນບດົ ຮຽນ, ໃນເມ່ ອື ເຂາົ້ ຫອ້ ງສອບເສງັ ແລວ້ ນກັ ຮຽນສາມາດດງຶ ຄວາມຮູທ້ ່ ຮີ ບັ ຮູໄ້ ວມ້ າ ໃຊໄ້ ດຫ້ າຼ ຍຫນອ້ ຍພຽງໃດ, ສ່ ງິ ທ່ ເີ ຮາົ ນາໍ ມາໃຊນ້ ນັ້ ມນັ ແມ່ ນຫມາກຜນົ ຂອງການຈ່ ນື ນັ້ ເອງ.  ການລມື : ແມ່ ນສະພາວະທ່ ບີ ຸກຄນົ ບ່ ສໍ າມາດທ່ ຈີ ະເກບັ ກໍາສະສມົ ສ່ ງິ ທ່ ຮີ ຽນຮູໄ້ ວໄ້ ດ້ ແລະ ບ່ ໍສາມາດ ລະນກຶ ຫຼື ນາໍ ອອກມາໃຊໄ້ ດຊ້ ່ ງຶ ກງົ ກນັ ຂາ້ ມກບັ ຄວາມຫມາຍຂອງການຈ່ ນື ນັ້ ເອງ. 5.2.2 ປະເພດຂອງການຈ່ ື ການຈ່ ແື ບ່ ງອອກເປນັ 4 ປະເພດດວ້ ຍກນັ ຄ:ື ຮຽບຮຽງໂດຍ ປທ ແອງທລິ າດ ຫາຼ ້ ອ່ ຸນແກວ້ 71

ສກຶ ສາສາດທ່ ວົ ໄປ - ການຈ່ ຈື າໍ ໄດ:້ (Ricoognion)ແມ່ ນການຈ່ ຈື າສ່ ງິ ທ່ ຄີ ວນຮູຈ້ ກັ , ເມ່ ອື ເຮາົ ໄດພ້ ບົ ອກິ ເທ່ ອື ໜ່ ງຶ ເຊ່ ນັ : ເຮາົ ສາມາດຈ່ ຈື າໍ ບຸກຄນົ ທ່ ເີ ຄຍີ ສອນເຮາົ ມາ. - ການລະນກຶ ຄນື ໄດ້ ( Rອcal) ແມ່ ນການຈດັ ສ່ ງິ ທ່ ເີ ຄຍີ ຮບັ ຮູ ້ ຫຼື ເຄຍີ ຮຽນຮູມ້ າກ່ ອນ, ໂດຍບ່ ຕໍ ອ້ ງພບົ ເຫນັ ສ່ ງິ ນນັ້ ອກີ ເຊ່ ນັ ວ່ າ ປະຈບຸ ນັ ເຮາົ ສາມາດທ່ ອງບງັ້ ສູດ ແລະ ບດົ ທ່ ອງຂນຶ້ ໃຈແຕ່ ຊນັ້ ປະຖມົ ສກຶ ສາໂດຍບ່ ໍຕອ້ ງເບ່ ງິ ບງັ້ ສູດ ແລະ ບດົ ທ່ ອງເລ່ າົ ນນັ້ ອກີ ກໄໍ ດ.້ - ການຮຽນຄນື ໃຫມ່ ( Releasming ) ແມ່ ນການຈ່ ສື ່ ງິ ທ່ ີເຄີຍຮບັ ຮູ ້ ຫຼື ເຄີຍຮຽນມາກ່ ອນ, ແຕ່ ປະຈບຸ ນັ ລມື ໄປແລວ້ ເມ່ ອື ກບັ ໄປຮຽນໃຫມ່ ປະກດົ ວ່ າວ່ ອງໄວກວ່ າ ຫຼື ຈ່ ຈື າໍ ໄດໄ້ ວກວ່ າໃນອາດດີ ເຊ່ ນັ ວ່ າເຄຍີ ທ່ ອງບງັ ສູດ 5x1 ເຖງິ 5x12 ໄດແ້ ຕ່ ບດັ ນລີ້ ມື ແລວ້ , ກໍເລຍີ ທ່ ອງໃຫມ່ ປະກດົ ວ່ າໃຊເ້ ວລາໃນການທ່ ອງໜອ້ ຍລງົ ແຕ່ ຈ່ ໄື ວຂນຶ້ . - ການທວນຄນື ເຖງິ ເຫດການໃນອາດດີ . (Reintegຣation ) ແມ່ ນການຈ່ ຈື າໍ ເຫດການທ່ ກີ ່ ຽວພນັ ກບັ ອາດດີ ໄດໃ້ ນເມ່ ອື ພບົ ເຫນັ ເຫດການບາງຢ່ າງທ່ ກີ ່ ຽວພນັ ກນັ ເຊ່ ນັ ວ່ າ: ເມ່ ອື ນກັ ສກຶ ສາເຂາົ້ ຫອ້ ງສອບເສງັ ໃນເວລາເຮດັ ບດົ ສອບເສງັ ບ່ ໍໄດຈ້ ່ ງິ ເຮດັ ໃຫກ້ ານຈ່ ຈື າໍ ແບບນີ້ ໂດຍໃສ່ ການ ລະນກຶ ເຖງິ ບນັ ດາເຫດການຕ່ າງໆໃນອາດດີ ວ່ າຄູເຄຍີ ສດິ ສອນເລ່ ອື ງນແີ້ ນວໃດ. ຄູໄດຍ້ ກົ ຕວົ ຢ່ າງ ຫຼື ອະທບິ າຍ ໄວວ້ ່ າແນວໃດເປນັ ຕນົ້ ..... 5.2.3. ລະບບົ ການຈ່ ື ລະບບົ ການຈ່ ຈື າໍ ອາດຈາໍ າແນກໄດເ້ ປນັ 3 ລະບບົ ດວ້ ຍກນັ - ລະບບົ ຂອງການຈ່ ຈື ໍາຈາກການສາພັດ: (sensory memory ) ເຊ່ ງິ ເປັນການຈ່ ໄື ດຈ້ າກການສໍາ ພດັ ເຊ່ ນັ ວ່ າ: ຫວ່ າງແລວ້ ນຂີ້ າ້ ພະເຈາົ້ ໄດຈ້ ບັ ມເື ພ່ ອື ນ (ສໍາພດັ ມ)ື ເພ່ ອື ສະແດງຄວາມຍນິ ດີກບັ ເພ່ ອື ນທ່ ີໄດຮ້ ບັ ລາງວນັ ນກັ ສກຶ ສາຕວົ ເດ່ ນັ ປະຈາໍ ປີ, ປະກດົ ວ່ າຄະນະນີ້ (ດຽວນ)ີ້ ຂາ້ ພະເຈາົ້ ຍງັ ມຄີ ວາມຮູຈ້ ກັ ຈ່ ໄື ດວ້ ່ າມຂື ອງ ເພ່ ອື ນຍງັ ອ່ ຸນໆຢ່ ູ. - ລະບົບການຈ່ ໄື ລຍະສນັ້ : (short - ໄອn memory) ເປນັ ການຈ່ ຫື ຼັງຈາກການຮບັ ຮູ ້ ແລວ້ ລະບບົ ປະສາດຈະສ່ ງົ ຄວາມຮູສ້ ກຶ ຈາກການຮບັ ຮູມ້ າເກບັ ໄວໃ້ ນສະຫມອງ, ແຕ່ ເປນັ ການເກບັ ໄວຊ້ ່ ວົ ຄາວແລວ້ ກໍລມື ໄປ ກ່ ອນທ່ ທີ ່ ານຈະຫນນູ ເລກໂທລະສບັ ທ່ ານກໍເປີດສະໝຸດເບໂີ ທລະສບັ ເພ່ ອື ເບ່ ງິ ຫໝາຍເລກທ່ ີທ່ ານຕອ້ ງການ ແລວ້ ທບົ ທວນໝາຍເລກທ່ ີທ່ ານຕອ້ ງການນນັ້ ຈ່ ງິ ຈ່ ໄື ດແ້ ລວ້ ມານາໍ ໃຊຫ້ ນນູ ໂທລະສບັ , ເມ່ ອື ທ່ ານໂທຮຽບຮອ້ ຍ ແລວ້ , ເວລາຜ່ ານໄປໄລຍະຫນ່ ງຶ ປະກດົ ວ່ າທ່ ານກໍລມຶ ເລກໂທລະສບັ ດ່ ງັ ກ່ າວນນັ້ . - ລະບບົ ການໄລຍະຍາວ ( L0ng- ໂອmmemory ) ແມ່ ນການຈ່ ທື ່ ມີ ລີ ກັ ສະນະຫມນັ້ ຄງົ ຖາວອນ ເພາະເປັນການຈ່ ໃື ນສ່ ງິ ທ່ ຮີ ບັ ຮູຫ້ ຼຮື ຽນຮູດ້ ວ້ ຍຄວາມເຂາົ້ ໃຈຢາງມຄີ ວາມຫມາຍ ແລະ ດວ້ ຍຄວາມປະທບັ ໃຈ ເຊ່ ນັ ວ່ າ: ທ່ ານເອງອາດຈະຈ່ ຄື ູຜູທ້ ໍາອດິ ທ່ ເີ ຄຍີ ສອນຜ່ ານມາ, ຫຼວື ່ າຄູຜູສ້ ອນຕດິ ອກົ ຕດິ ໃຈສໍາລບັ ທ່ ານ ຫຼວື ່ າປະຈຸ ບນັ ທ່ ານຍງັ ຈ່ ຈື າໍ ຄນົ ທ່ ທີ ່ ານຮກັ ເປນັ ຜູທ້ ໍາອດິ ໄດດ້ ທີ ່ ສີ ຸດ ແລະ ອ່ ນື ໆ... 5.2.4. ຫກຼັ ການ ແລະ ວທິ ກີ ານຈ່ ື - ການໄດເ້ ຫນັ ເລອື້ ຍໆ (over learning) ຮຽບຮຽງໂດຍ ປທ ແອງທລິ າດ ຫາຼ ້ ອ່ ຸນແກວ້ 72

ສກຶ ສາສາດທ່ ວົ ໄປ ຖາ້ ຈະອ່ ານຫນງັ ສໃື ຫຈ້ njໄດດ້ ທີ ່ ານຈະອ່ ານໃຫຈ້ ບົ ຫຼາຍໆເທ່ ອື ເຊ່ ນັ : ອ່ ານຄນື 3 ຄງັ້ ຍ່ ອມຈະຈ່ ໄື ດດ້ ກີ ວ່ າອ່ ານພຽງຄງັ້ ດຽວ. - ການທບົ ທວນເປນັ ໄລຍະ(periodic revicw) ຖາ້ ທ່ ານຢາກຮຽນໜງັ ສໃື ຫໄ້ ດດ້ ີ ແລະ ຈ່ ຈື າໍ ບດົ ຮຽນໄດດ້ ນີ ນັ້ , ກ່ ອນຈະໝດົ ຊ່ ວົ ໂມງສອນຕອ້ ງໃຫ ້ ຄູ ສະຫຸຼບບດົ ຮຽນໃຫທ້ ຸກຄງັ້ ຫຼອື າດຈະສະຫຸຼບດວ້ ຍຕນົ ເອງກໍໄດ້ ຫຼຫື າກມກີ ານກວດກາລຽນຕດິ ຫຼງັ ຈາກຈບົ ແຕ່ ລະບດົ ແຕ່ ລະພາກແລວ້ ກໍຈະເປນັ ການທບົ ທວນຄນື ກໄໍ ດ.້ - ການລະນກຶ ເຖງິ ສ່ ງິ ທ່ ຈີ ະຈ່ ຈື າໃນຄະນະທ່ ກີ ໍາລງັ ຝກຶ ຝນົ ຢ່ ູ ( Recalldallng practices) ການເບ່ ງິ ຫນງັ ສເື ພ່ ອື ຈ່ ໄື ດດ້ ,ີ ເມ່ ອື ທ່ ານອ່ ານຈບົ ໃນແຕ່ ລະບດົ ແລວ້ ທ່ ານລອງອດັ ປມື້ ໄວ້ ແລວ້ ຖາມຕນົ ເອງວ່ າທ່ ານໄດຄ້ ວາມຮູຫ້ ຍງັ ຈາກຄວາມຮູບ້ ດົ ນນັ້ , ຖາ້ ທ່ ານຈະນໍາເອາົ ຄວາມຮູ.້ ສ່ ງິ ທ່ ີທ່ ານອ່ ານແລວ້ ນນັ້ ໄປ ອະທບິ າຍໃຫເ້ ພ່ ອື ນໆຟງັ ແມ່ ນທ່ ານຈະອະທບິ າຍແນວໃດ, ເຊ່ ງິ ເປນັ ການທດົ ສອບຕນົ ເອງວ່ າຈ່ ໄື ດດ້ ຫີ ຼາຍສໍາໃດ ເປນັ ຕນົ້ . - ການຈ່ ໂື ດຍມຫີ ກຼັ ການ: ( Loglat roemory ) ອາດຈະເຮດັ ໄດດ້ ່ ງັ ນ:ີ້ - ການຈ່ ເື ປັນຊ່ ວງໄລຍະເຊ່ ນັ ວ່ າ: ຈະຈ່ ຫື ມາຍເລກໂທລະສັບທ່ ີທ່ ານຕອ້ ງໃຊເ້ ປັນປະຈາ ຕວົ ຢ່ າງ: ຫມາຍເລກ343220 ທ່ ານຄວນຈະຈດັ ເປນັ ຫວົ ຫນ່ ວຍ ຫຼື ເປນັ ຊວງໄລຍະ 2- 3 ຕວົ ເລກເຊ່ ນັ : ແປງເປນັ 34 32- 20 ຫຼື 343- 220 ແນວນເີ້ ປນັ ຕນົ້ . - ການຈ່ ເື ປນັ ຫນວດເຊ່ ນັ : ກວ້ ຍ, ຫນາກພາ້ ວ, ພກັ ບງົ້ , ຫນາກເງາະ, ຫມາກລໍາໄຍ ແລະ ຫມາກເຜດັ , ເມ່ ອື ຈ່ ໄື ດງ້ ່າຍທ່ ານຄວນຈດັ ເປນັ ຫນວດຫມ່ ຂູ ອງຫມາກໄມຕ້ ່ າງຫາກ ແລະ ພກັ ສວນຄວົ ຕ່ າງຫາກ. - ການໃຊລ້ ະຫດັ ຊ່ ວຍໃນການຈ່ ເື ຊ່ ນັ : ທ່ ານຈະຈ່ ສື ຂີ ອງຫຸງ້ ກນິ ນາໍ້ ມີ 7 ສປີ ະກອບດວ້ ຍສມີ ່ ວງ, ສຟີ າ້ , ສອີ ດິ , ສຂີ ຽວ, ສເີ ຫອຼື ງ, ສສີ ມົ້ , ສແີ ດງ: ທ່ ານກໃໍ ຊອ້ ກັ ສອນຫຍໍຂ້ ອງ ແຕ່ ລະສມີ າສາ້ ງເປນັ ລະຫດັ ( ມ.ພ.ອ.ຂ. ຫຼ.ສ. ດ. ). - ການຈ່ ຈື າຢ່ າງມຫີ ຼກັ ການແມ່ ນການຈ່ ຈື າໍ ຕນົ້ ກາໍ ເນດິ ຂອງບນັ ຫາ ແລະ ການພວົ ພນັ ສາຍໄຍຂອງບນັ ຫາ ກບັ ສ່ ງິ ອ່ ນື ໆ ຫມາຍວ່ າແມ່ ນການຈ່ ສື າຍພວົ ພນັ ແບບໂລຊກິ ຂອງບນັ ຫານາໍ ກນັ . - ການໃຊຄ້ າສາພດັ ເຊ່ ນັ : ທ່ ານຈະຈ່ ຫື ຼກັ ການໃຊສ້ ະຫຼະ “ ໃ \" ກໍນາໍ ເອາົ ຄໍາທ່ ໃີ ຊໄ້ ມມ້ ວ້ ນມາແຕ່ ງເປັນ ຄາໍ ກອນ. ຕວົ ຢ່ າງ: ແມ່ ໃຫ່ ຍຫາແພໃຫມ ໃຫລ້ ູກໃພໃ້ ຊຄ້ ອ້ ງຄໍ ໃຜ່ ໃຈເອາົ ມາໃສ່ ທ່ ໍ ບ່ ຫໍ ງຼົ ໃຫຼເມ່ ອື ໃພຂ້ ໍ ການຈ່ ຈື າໍ ໃນສ່ ງິ ທ່ ມີ ຄີ ວາມຫມາຍເຊ່ ນັ : ຖາ້ ຈະຈ່ ຈື າໍ ທ່ ຄີ ວາມມຸງ້ ຫມາຍຂອງການສກຶ ສາປະກອບດວ້ ຍ 3 ປະການຄ:ື ຄວາມຮູ ້ (knowledge ) ທກັ ສະ (skill) ແລະ ເຈຕະຄະຕິ (Attitude) ກໍໃຫນ້ ໍາເອາົ ຕວົ ແທນຄໍາ ຕ່ າງໆນັນ້ ມາປະສົມປະເປັນຄໍາທ່ ີມີຄວາມຄື: A S K. ເຊ່ ງິ ແຕ່ ລະຕົວຖຶກຫຍໍມ້ າຈາກ 3 ຄາຂາ້ ງເທິງນນັ້ . ນອກຈາກນນັ້ ແລວ້ ເພ່ ອື ຢາກຈ່ ຈື ໍາໄດດ້ ີ ແລະ ຈ່ ດື ົນ,ເຮາົ ຄວນອ່ ານບົດຮຽນໃນຕອນເຊົາ້ . ຖາ້ ເຮາົ ຫາກໄດ້ ພກັ ຜ່ ອນນອນລບັ ເປນັ ເວລາຫນ່ ງຶ ຄນື , ສະຫມອງໄດຮ້ ບັ ພກັ ຜ່ ອນ, ການກະຕຸກຕ່ າງໆຂອງວນັ ກ່ ອນສູນເສຍໄປ ຈລຸ ງັ ປະສາດກໍຈະພນື້ ຊີບຄນື ຢ່ າງມີຊີວດິ ຊີວາຄເື ກ່ ົາ, ດ່ ັງນນັ້ ເຮາົ ຄວນອ່ ານຫນງັ ສື ຫຼື ບດົ ຮຽນໃນຕອນເຊົາ້ ຮຽບຮຽງໂດຍ ປທ ແອງທລິ າດ ຫາຼ ້ ອ່ ຸນແກວ້ 73

ສກຶ ສາສາດທ່ ວົ ໄປ ສະຫມອງຈ່ ງຶ ຈະປອດປ່ ງົ ດ,ີ ສະໝອງໄດກ້ ະຕຸກເຕມັ ທີ, ຄວາມປະທບັ ໃຈໃນການອ່ ານຫນງັ ສຈື ະເຮດັ ໃຫເ້ ຮາົ ຈ່ ຈື າໍ ໄດຢ້ ່ າງຊດັ ເຈນກວ່ າຊວງເວລາອ່ ນຶ ໆ.  ສາຍເຫດຂອງການລມື 1). ລມື ຍອ້ ນວນັ ເວລາ ຄງັ້ ຫນ່ ງຶ ທ່ ານອາດຈະຈ່ ຈື າໍ ຊ່ ຂື ອງເພ່ ອື ນໆໄດ,້ ແຕ່ ເມ່ ອື ຫຼາຍປີຜ່ ານໄປເຮາົ ອາດຈະຫຼງົ ລມື ຊ່ ຂື ອງເພ່ ອື ນ ໄດ.້ ຜ່ ານການທດົ ລອງຂອງທ່ ານເອບບງີ ເຮາົ ( Ebbinghaus ) ນກັ ຈດິ ຕະວທິ ະຍາຄນົ ເຢຍລະມນັ ຊ່ ງຶ ມຜີ ນົ ປະກດົ ອອກມາດ່ ງັ ນ.ີ້ - ຫງຼັ ຈາກຮຽນແລວ້ 20 ນາທບີ ຸກຄນົ ຈະຈ່ ຈື າໍ ສ່ ງີ ທ່ ຮີ ຽນຮູໄ້ ປແລວ້ ໄດ້ 58%. - ຫງຼັ ຈາກຮຽນແລວ້ 1 ຊ່ ວົ ໂມງ ບຸກຄນົ ຈະຈ່ ຈື າໍ ສ່ ງິ ທ່ ຄີ ວນຮູແ້ ລວ້ ນນັ້ ໄດ້ 42%. - ຫງຼັ ຈາກຮຽນແລວ້ 9 ຊ່ ວົ ໂມງ ບຸກຄນົ ຈະຈ່ ຈື າໍ ສ່ ງິ ທ່ ຄີ ວນຮູແ້ ລວ້ ນນັ້ ໄດ3້ 5%. - ຫງຼັ ຈາກຮຽນແລວ້ 2 ວນັ ບຸກຄນົ ຈະຈ່ ຈື າໍ ສ່ ງິ ທ່ ຄີ ວນຮູແ້ ລວ້ ນນັ້ ໄດ້ 30%. - ຫງຼັ ຈາກຮຽນແລວ້ 31 ວນັ ບຸກຄນົ ຈະຈ່ ຈື າໍ ສ່ ງິ ທ່ ຄີ ວນຮູແ້ ລວ້ ນນັ້ ໄດ້ 20% . 2). ເພາະບ່ ໍໄດນ້ າໃຊ້ (Disused ) ນກັ ຈດິ ຕະວທິ ະຍາມຄີ ວາມເຊ່ ອື ວ່ າ: ການລມຶ ແມ່ ນເປນັ ການທ່ ຄີ ວາມຈາໍ ຄ່ ອຍໆຈາງໄປເນ່ ອື ງຈາກບ່ ໍໄດ້ ນາໍ ໃຊໃ້ ນທ່ ສີ ຸດກໍລມື ໄປໂດຍສນິ້ ເຊງິ ເຊ່ ນັ ດຽວກນັ ທ່ ທີ ່ ານບ່ ໍໄດອ້ ່ ານປມຶ້ ຕໍາລາເລອື້ ຍໆ ແມ່ ນທ່ ານກໍຈະລມື ເນອື້ ໃນ ແລະ ຄວາມຮູທ້ ່ ໄີ ດຮ້ ຽນໄປແລວ້ . 3).ການເລ່ ອື ນພາຍໄປ (Systermalc Dis tor torns) ເນ່ ອື ງຈາກມກີ ານປ່ ຽນແປງທາງເຄມຂີ ອງເນອື້ ເຍ່ ອື ສະຫນອງເຮດັ ໃຫຈ້ ລຸ ງັ ສະຫມອງພາກສ່ ວນເຮດັ ຫນາ້ ທ່ ຈີ ່ ຈື າໍ ເຊ່ ອື ມສະພາບລງົ , ຈ່ ງິ ມກີ ານລມື ເກດີ ຂນຶ້ ເຊ່ ງິ ມນັ ຈະເກດີ ກບັ ບຸກຄນົ ທ່ ມີ ອີ າຍຸສງັ ຂານສູງຫຼາຍ (ໂດຍ ສະເພາະໄວກາງຄນົ ຂນື້ ໄປ). 4). ການຂດັ ຂວາງ (Retro actlye) ເມອື ບຸກຄນົ ໄດຮ້ ຽນຮູສ້ ່ ງິ ໃດໄປແລວ້ ແຕ່ ໃນເມ່ ອື ມກີ ດິ ຈະກໍາອ່ ນື ໆເຂາົ້ ມາຂດັ ຂວາງ ຫຼື ລບົ ກວນກໍຈະ ເຮດັ ໃຫເ້ ຮາົ ເກດີ ລມື ຂນື້ . 5).ການຈງູ ໃຈໃຫລ້ ມື (M0 flvatde forgeting) ເມ່ ອື ມບີ ຸກຄນົ ໄດຮ້ ຽນຮູ ້ ຫຼື ໄດຮ້ ບັ ຮູບ້ າງສ່ ງິ ຢ່ າງໄປແລວ້ , ແຕ່ ມນັ ເປນັ ປະສບົ ການເພ່ ງິ ປາຖະໜາ, ຈ່ ງິ ເຮດັ ໃຫເ້ ກດີ ມຄີ ວາມຮູສ້ ກຶ . ຢາກຈະລມື ມນັ ສາ ຫຼື ຈງົ ໃຈຈະລມື ເລ່ ອື ງຕ່ າງໆເຫ່ າຼົ ນນັ້ . 6). ສ່ ງິ ນນັ້ ບ່ ໍມຄີ ວາມໝາຍ (Meaninglell) ກດິ ຈະກໍາ ຫຼື ປະສບົ ການໃດກໍຕາມຖາ້ ຫາກວ່ າບ່ ໍໄດຈ້ ດັ ເປນັ ປະສບົ ການສ່ ງິ ກະທບົ ມແີ ບບແຜນ ແລະ ມຄີ ວາມໝາຍຕ່ ໍບຸກຄນົ ແລວ້ ແມ່ ນບຸກຄນົ ກໍຈະລມື ສ່ ງິ ກະທບົ ເຫ່ ຼາົ ນນັ້ . ສາມບດົ ບາດຂອງຄໃູ ນການນາໍ ໃຊຄ້ ວາມຮູດ້ າ້ ນການຈ່ -ື ການລມື ເຂາົ້ ໃນການສດິ ສອນປະກອບມ:ີ - ເມ່ ອື ຄສູ ອນບດົ ຮຽນໜ່ ງຶ ແລວ້ ຄວນທບົ ທວນບດົ ຮຽນຄນື ຢ່ ູສະເໝໝ.ີ - ຄຄູ ວນຈດັ ບດົ ຮຽນໃຫມ້ ຄີ ວາມໝາຍຕ່ ໍນກັ ຮຽນເພ່ ອື ເຂາົ ເຈາົ້ ຈະຈ່ ຈື າໄດດ້ .ີ ຮຽບຮຽງໂດຍ ປທ ແອງທລິ າດ ຫາຼ ້ ອ່ ຸນແກວ້ 74

ສກຶ ສາສາດທ່ ວົ ໄປ - ຄູຄວນຈດັ ປະສບົ ການໃຫແ້ ທດເໝາະກບັ ນກັ ຮຽນໃຫຫ້ ຼາຍເທ່ າົ ທ່ ຈີ ະຫຼາຍໄດເ້ ພ່ ອື ນກັ ຮຽນຈະຈ່ ຈື າ ປະຕບິ ດັ ໃຫຖ້ ກຶ ຕອ້ ງ. - ຄູຄວນຈດັ ຕງັ້ ການຮຽນການສອນໃຫແ້ ປກໃຫມ່ ແລະ ຫນາ້ ສນົ ໃຈສະເຫນ.ີ - ຄູຄວນຈດັ ແບ່ ງເນອື້ ໃນການສອນໃຫແ້ ທດເຫມາະກບັ ສ່ າໍ ອາຍຸຂອງນກັ ຮຽນແຕ່ ລະໄວ. - ຄູຄວນຈດັ ແບ່ ງການຮຽນການສອນການພກັ ຜ່ ອນໃຫນ້ ກັ ຮຽນເຫນາະສມົ . - ຄຄູ ວນສນົ ທະນາບດົ ທວນຄວາມຮູກ້ ບັ ນກັ ຮຽນເປນັ ປະຈາ. - ຄູຄວນແນະນາໍ ວທິ ກີ ານຮຽນທ່ ດີ ີ ແລະ ຫກຼັ ການໃນການຈ່ ທື ່ ດີ ໃີ ຫແ້ ກ່ ນກັ ຮຽນເລອື ຍໆ. - ຄຄູ ວນສອນເນອື້ ໃນບດົ ຮຽນໃຫແ້ ຈ່ ມແຈງ້ ສດັ ເຈນເຂາົ້ ໃຈງ່າຍ. - ຄູຄວນແນະນານກັ ຮຽນໃຫໄດຮ້ ບັ ປະທານອາຫານທ່ ີມີວດິ ຕາມນິ B ເພ່ ອື ຊ່ ວຍຄວາມຈາຂອງ ນກັ ຮຽນໄດຮ້ ບັ ການບໍາລຸງດຂີ ນື້ . ນນັ້ ແມ່ ນອງົ ປະກອບຫນ່ ງຶ ທ່ ສີ ໍາຄນັ ແລະ ມອີ ດິ ທພິ ນົ ຕ່ ໍການຮຽນຮູຂ້ ອງນກັ ຮຽນ, ຫາກແນະນໍາໃຫ້ ນກັ ຮຽນເຂາົ້ ໃຈເລກິ ເຊ່ ງິ ບນັ ຫາການຈ່ ກື ານລມື ໄດດ້ ກີ ໍຈະຊ່ ວຍໃຫກ້ ານຮຽນຮູຂ້ ອງນກັ ຮຽນ , ຖກື ພດັ ທະນາໃຫ້ ມປີ ະສດິ ທພິ າບສູງຂນຶ້ ເລອື້ ຍໆ. 6. ສະຕປິ ນັ ຍາ (Intelllgence) Inteligence ມຜີ ູແ້ ປ ແລະ ໃຊ້ ແຕກຕ່ າງ່ ກນັ ໄປເຊ່ ນັ ວ່ າ: ເຊ່ ິງປັນຍາ, ພູມປນັ ຍາ, ຄວາມສະຫຼຽວ ສະຫາຼ ດ, ໄຫວພກິ , ແວວ ຫຼື ສະຫມອງດີ ແລະ ອ່ ນື ໆ. ສະຕປິ ນັ ຍາຂອງແຕ່ ລະຄນົ ຍ່ ອມຈະແຕກຕ່ າງກນັ ເພາະ ໄດຮ້ ບັ ການຖ່ າຍທອດຈາກບນັ ພະບູລຸດ ເຊ່ ງິ ເປນັ ພນັ ຖຸກໍາແຕກຕ່ າງກນັ ແລະ ໃຕອ້ ດິ ທພິ ນົ ຂອງສ່ ງິ ແວດລອ້ ມ ທາໍ ມະຊາດ ແລະ ວດັ ທະນະທໍາທ່ ບີ ່ ຄໍ ກື ນັ . ທຸກໆຄນົ ລວ້ ນແຕ່ ມສີ ະຕປິ ນັ ຍາ, ຫາກແຕ່ ວ່ າໃນແຕ່ ລະຄນົ ນນັ້ ມຫີ ຼາຍ ແລະ ໜອ້ ຍແຕກຕ່ າງກນັ , ສະຕິ ຂອງຄນົ ເຮາົ ສະແດງອອກໃຫເ້ ຫນັ ໄດໂ້ ດຍສງັ ເກດຈາກພດຶ ຕກິ ໍາຫຼາຍໆດາ້ ນເຊ່ ງິ ເຮາົ ພໍຈະສງັ ເກດເຫນັ ໄດວ້ ່ າ: ບາງ ຄນົ ມຄີ ວາມສະຫຼາດ, ບາງຄນົ ໂງ່ງາ້ ວ ເຊ່ ງິ ເປນັ ຄວາມແຕກຕ່ າງລະຫວ່ າງບຸກຄນົ ຢ່ າງຈະແຈງ້ ເຊ່ ນັ : ຄນົ ທ່ ມີ ຄີ ວາມ ຄ່ ອງແຄວ້ ຮອບຄອບວອງໄວເຮາົ ກໍເອນີ້ ວ່ າເປນັ ຄນົ ສະຫຼາດ, ຄນົ ສະຫຼາດໜອ້ ຍ ຫຼື ຄນົ ບ່ ໍສະຫຼາດເອນີ້ ວ່ າຄນົ ໂງ່ ຈາ້ . ເມ່ ອື ເວາົ້ ເຖງິ ຄວາມສະຫຽຼ ວສະຫຼາດ, ເຮາົ ມກັ ຈະນກຶ ເຖງິ ຄວາມສາມາດໃນການຮຽນຮູ,້ ມຄີ ວາມຊງົ ຈາໍ ທ່ ດີ ,ີ ຕດັ ສນິ ໃຈໄດດ້ ີມເີ ຫດຜນົ , ປບັ ຕວົ ເຂາົ້ ກບັ ສ່ ງິ ແວດລອ້ ມໄດໄ້ ວ ແລະ ເໝາະສມົ , ຮູກ້ າລະເທສະ ແລະ ອ່ ນຶ ໆ... ສະຫຸຼບໄດວ້ ່ າຄົນທ່ ີມີສະຕິປັນຍາສູງນນັ້ ຄືຄົນທ່ ີມີສະຫມອງເຮັດວຽກທຸກສ່ ວນເຮັດວຽກຢ່ າງມີ ປະສດິ ທພິ າບ ແລະ ກງົ ກນັ ຂາ້ ມກບັ ຄນົ ທ່ ມີ ສີ ະໝອງເກອື ບທຸກສ່ ວນເຮດັ ວຽກບ່ ໍໄດຜ້ ນົ ກໍກາຍເປນັ ຄນົ ປນັ ຍາ ອ່ ອນ. ທ່ ານ ນາໂປລອີ ງົ (Napoleon) ເວາົ້ ວ່ າ: ສະຫມອງ ຂອງຂາ້ ພະເຈາົ້ ເຫມອື ນດ່ ງັ ລນີ້ ຊກ້ ເມ່ ອື ຂາ້ ພະເຈາົ້ ຈະສູຮ້ ບົ , ຂາ້ ພະເຈາົ້ ກໍດງຶ ເອາົ ລນິ້ ຊກັ ການສູຮ້ ບົ ອອກມາ, ຍາມເມ່ ອື ຂາ້ ພະເຈາົ້ ຈະຮກັ ຂາ້ ພະເຈາົ້ ກໍດງຶ ລີນ້ ຊກັ ພດິ ສະຫວາດອອກມາແລວ້ ປດິ ລນີ້ ຊກັ ສງົ ຄາມເອາົ ໄວ.້ ເມ່ ອື ຂາ້ ພະເຈາົ້ ນອນຂາ້ ພະເຈາົ້ ຈະປດິ ຫມດົ ທຸກລນີ້ ຊກັ ແລວ້ ກໍນອນໄປໂດຍບ່ ຄໍ ດິ ຫຍງັ ອກີ , ຕ່ ມໍ າໄດທ້ ດົ ສອບສະຕປິ ນັ ຍາຂນື້ ມາໃຊ້ ຊ່ ງຶ ເຮດັ ໃຫເ້ ຫນັ ວ່ າ ສະຫມອງຂອງ ຄນົ ເຮາົ ບ່ ໍໄດແ້ ຍກກນັ ເຮດັ ວຽກເປນັ ສ່ ວນໃຜສ່ ວນມນັ , ຕອ້ ງຕດິ ຕ່ ໍເຊອື້ ມໂຍງກນັ ຄາ້ ຍຄກື ບັ ດາງແຫ, ທດິ ສະດີ ຮຽບຮຽງໂດຍ ປທ ແອງທລິ າດ ຫາຼ ້ ອ່ ຸນແກວ້ 75

ສກຶ ສາສາດທ່ ວົ ໄປ ສະຕປິ ນັ ຍາ ແລະ ເກດີ ມຫີ ຼາຍທດິ ສະດສີ ະຕປິ ນັ ຍາ ແຕກຕ່ າງກນັ . ສະຕປິ ນັ ຍາເປນັ ເລ່ ອື ງສໍາຄນັ ບນັ ຫາຫນ່ ງຶ ໃນ ວຊິ າຈດິ ຕະວທິ ະຍາ ເວາົ້ ລວມ ແລະ ການຮຽນການສອນເວາົ້ ສະເພາະ ສະຕປິ ນັ ຍາເປນັ ມໍລະດກົ ອນັ ສໍາຄນັ ທາງ ວດັ ຖຸ ກໍາທ່ ສີ ໍາຄນັ ຢ່ າງຫນ່ ງຶ ຂອງຊີວດິ ມະນຸດ. ສະຕປິ ນັ ຍາມຄີ ວາມເປັນມາຍາວນານຕງັ້ ແຕ່ ບູຮານນະການຊ່ ງຶ ສາມາດຢງັ້ ຢນື ໄດວ້ ່ າ: ກາຍເປນັ ຄວາມຄດິ ເອາົ ການເອາົ ງານແຕ່ ໃນສະໄຫມ່ ທ່ ານ PLATO ແລະ Aristotle ໃນ ລະຫວ່ າງ 300- 400ກ່ ວາປກີ ່ ອນ ຄ. ສ. ທ່ ານ PLAT ເຄຍີ ເວາົ້ ວ່ າ: ຊນົ ຊນັ້ ການປກົ ຄອງ ແລະ ຊນົ ຊນັ້ ປນັ ຍາຊນົ ຈະຕອ້ ງເປນັ ຄນົ ມສີ ະຕປິ ນັ ຍາ ສູງ, ຖາ້ ບ່ ໍດ່ ງັ ນນັ້ ປະເທດຊາດກໍຈະບ່ ໍຫຼອດຊນົ ຊນັ້ ປກົ ຄອງຈະຕອ້ ງເປັນຊົນຊນັ້ ມມີ ນັ ສະຫມອງດີຢ່ າແທຈ້ ງິ , ພວກທ່ ບີ ່ ໍແມ່ ນຊນົ ຊນັ້ ມນັ ສະຫມອງ ຄວນຈະເຮດັ ວຽກອ່ ນຶ ຕ່ ໄໍ ປ ນແີ້ ມ່ ນຂໍເ້ ຕອື ນໃຈທ່ ຫີ ນາ້ ຄດິ ແລະ ສະຫຸບຼ ໄດ້ ວ່ າ: ສະຕປິ ນັ ຍາແມ່ ນຜນົ ຮ່ ວມຄວາມສາມາດທຸກດາ້ ນທ່ ມີ ໃີ ນຕວົ ບຸກຄນົ ມຄີ ວາມສາມາດຄນົ້ ຄດິ , ການຕດັ ສນິ ໃຈ, ການຄາດຄະເນການຮຽນຮູ ,້ ການປັບຕວົ , ການແກບ້ ັນຫາ ແລະ ການປະພດຶ , ເພ່ ອື ປະເຊີນຫນາ້ ກັບ ສະຖານະການຕ່ າງໆໄດດ້ ມີ ສີ ະມດັ ຖະພາບສມົ ເຫດສມົ ຜນົ . 6.1. ຄວາມໝາຍຄວາມສໍາຄນັ ຂອງສະຕປິ ນັ ຍາ 6.1.1. ຄວາມສໍາຄນັ ໃນດາ້ ນການຮຽນການສອນ ສະຕປິ ັນຍາແມ່ ນການສ່ ງົ ເສມີ ການຮຽນ, ການສອນໃຫໄ້ ວຂນື້ , ເດກັ ທ່ ມີ ປີ ນັ ຍາສູງຍ່ ອມຈະຮຽນໄດ້ ໄວກ່ ວາເດກັ ທ່ ມີ ປີ ນັ ຕ່ າໍ . ເກມຂອງສະຕປິ ນັ ຍາມຄີ ວາມສໍາພນັ ຢ່ າງສອດຄ່ ອງກບັ ຜນົ ສໍາເລດັ ຂອງການຮຽນເຊ່ ນັ : ເດກັ ທ່ ຮີ ຽນໄດ້ ຄະແນນສະເລ່ ຍປານກາງ ( 5 -6 ) ແມ່ ນມີເກມສະຕປິ ັນຍາສະເລ່ ຍ 84. ເດກັ ທ່ ຮີ ຽນໄດຄ້ ະແນນສະເລ່ ຍ (8.9.10 ) ແມ່ ນມເິ ກມສະຕິປັນຍາສະເລ່ ຍປະມານ 123. ຄນົ ທ່ ີສະຫຼາດປານກາງປກົ ກະຕິແລວ້ ຈະມີ IQ ປະມານ 100, ແຕ່ ຫາກບ່ ໄໍ ດຫ້ ມາຍວ່ າເດກັ ທ່ ມີ ເີ ກມປນັ ຍາສະຕສິ ູງຈະຮຽນເກ່ ງັ ທຸກໆວຊິ າ. ວຊິ າທ່ ມີ ຄີ ວາມສໍາພນັ ກບັ ເກມສະຕປິ ນັ ຍາຫນອ້ ຍທ່ ີສຸດ ແມ່ ນທກັ ສະໃນການໃຊມ້ ເື ຮດັ ວຽກມສີ ີມ,ື ວຊິ າທ່ ມີ ຄີ ວາມສໍາພນັ ກບັ ສະຕປິ ນັ ຢາຫຼາຍທ່ ສີ ຸດ ແມ່ ນວຊິ າພາສາສາດ( ສບັ , ໄວຍະກອນເລ່ ອື ງ) ຮອງລງົ ມາ ແມ່ ນວຊິ າຄະນດິ ສາດ, ສະນນັ້ , ການຮຽນ, ການສອນຈະຕອ້ ງຄາໍ ນງຶ ເຖງິ ປນັ ຍາຂອງເດກັ . 6.1.2. ຄວາມສໍາຄນັ ໃນດາ້ ນອາຊບີ ຜູມ້ ີສະຕປິ ນັ ຍາສູງມນັ ຈະປະສບົ ຜົນສໍາເລດັ ໃນການສອບຂດັ ເລອື ກເຂາົ້ ສກຶ ສາຮ່ ໍາຮຽນລະດບັ ຕ່ າງໆ ຂອງສະຖາບນັ ວຊິ າຊບີ ຫຼເື ຂາົ້ ເຮດັ ວຽກງານໃນສະຖາບນັ ວຊິ າຊບີ ທ່ ສີ ງັ ຄມົ ຍກົ ຍອ້ ງ. ຄນົ ມສີ ະຕປິ ນັ ຍາຕ່ ໍາບ່ ໍອາດສາມາດເຮດັ ວຽກຫຍຸງ້ ຍາກສບັ ສນົ ໃຫສ້ ໍາເລດັ ຜນົ ໄດ.້ ເພ່ ນີ ໄດທ້ ດົ ລອງທດົ ສອບສະຕປິ ນັ ຍາໃນລະດບັ ອາຊບີ ຕ່ າງໆໄດພ້ ບົ ວ່ າ: ທະນາຍຄວາມມສີ ະຕປິ ນັ ຍາອນັ ດບັ ໜ່ ງຶ . - ນກັ ວຊິ າວະກອນອນັ ດບັ ສອງ. - ຄອູ າຈານອນັ ດບັ ທສີ າມ. - ນກັ ການບນັ ຊອີ ນັ ດບັ ທີ 4 ແລະ ຕ່ ໍາລງົ ໄປຢ່ ູໃນວຊິ າຕ່ າງໆ. ອາຊບີ ແຕ່ ລະປະເພດອາດຈະບ່ ໍສມົ ກບັ ຄນົ ທ່ ມີ ສີ ະຕປິ ນັ ຍາທ່ ບີ ່ ໍເທ່ າົ ກນັ . ຄນົ ມສີ ະຕປິ ນັ ຍາຕ່ າໍ ບ່ ໍຫມາຍ ຄວາມວ່ າຈະພບົ ກບັ ຄວາມຫມຼົ້ ເຫວຼ ສະເຫມໄີ ປ. ປະສບົ ຄວາມສໍາເລດັ ໄດຖ້ າ້ ເລອື ກອາຊບີ ທ່ ບີ ່ ໍຕອ້ ງໃຊສ້ ະຕປິ ນັ ຍາສູງ ແຕ່ ຕອ້ ງມກີ ານຝກຶ ຝນົ ເພ່ ອື ໃຫມ້ ຄີ ວາມສໍານານ. ຮຽບຮຽງໂດຍ ປທ ແອງທລິ າດ ຫາຼ ້ ອ່ ຸນແກວ້ 76

ສກຶ ສາສາດທ່ ວົ ໄປ 6.1.3. ຄວາມສໍາຄນັ ໃນດາ້ ນບຸກຄະລກິ ະພາບ ນກັ ຮຽນຜູໃ້ ດທ່ ມີ ສີ ະຕປິ ນັ ຍາຕ່ າໍ ມນັ ກາຍເປນັ ຄນົ ເກເລ, ອນັ ຕະພານ, ເພາະບ່ ສໍ າມາດຈະປບັ ຕວົ ເຂາົ້ ກບັ ສງັ ຄມົ ໄດ,້ ສ່ ວນຫາຼ ຍເດກັ ປະເພດນມີ້ ກັ ຈະພບົ ກບັ ຄວາມຫມຼົ້ ເຫຼວດາ້ ນການຮ່ າໍ ຮຽນ ແລະ ວຽກງານ, ແລວ້ ເຂາົ ກໍຈະຂາດຄວາມອບົ ອ່ ຸນຈາກຄອບຄວົ ແລະ ສງັ ຄມົ , ດ່ ງັ ນນັ້ ເຂາົ ຈ່ ງິ ຫາທາງປັບຕວົ ທໍານອງແບບຮຸ ນແຮງຫຼື ທດົ ແທນໃນທາງທ່ ຜີ ດິ ພາດ, ສ່ ງິ ທ່ ຄີ ວນຄດິ ອກີ ບນັ ຫາຫນ່ ງຶ ຕ່ ໍກບັ ນກັ ຮຽນປນັ ຍາອ່ ອນນກີ້ ໍແມ່ ນການຮ່ ໍາຮຽນນນັ້ ເອງນບັ ທງັ ຄູ ແລະ ຜູປ້ ກົ ຄອງກໍບ່ ໍສນົ ໃຈ ແລະ ເອາົ ໃຈໃສ່ ເທ່ າົ ທຄີ ວນ, ເຊ່ ງິ ມນັ ເຮດັ ໃຫຊ້ ວີ ດິ ຂອງເຂາົ ມຄີ ວາມ ລະທມົ ຂມົ ຂນື້ ເຕມັ ໄປດວ້ ຍຄວາມຜດິ ຫວັ ງ ຄນົ ສະຕປິ ນັ ຍາຕ່ ໍານມີ້ ແີ ນວໂນມ້ ທ່ ຈີ ະຫຼງົ ຜດິ ຫາຼ ຍ, ເຊ່ ອື ຟງັ ຄນົ ອ່ ນື ຍຸ ແຍ່ ໄດງ້ ່າຍ, ມຄີ ວາມອາຄາດໄວ, ຮາ້ ຍໄວ. ມູນເຫດທ່ ເີ ຮດັ ໃຫຄ້ ນົ ດກີ າຍເປນັ ຄນົ ອາດຍາກອນ, ເດກັ ທ່ ີດແີ ລວ້ ກາຍເປນັ ເດກັ ທ່ ຊີ ່ ວົ ນນັ້ ແມ່ ນເກີດ ຂນຶ້ ຍອ້ ນສ່ ງິ ແວດລອ້ ມທ່ ບີ ່ ດໍ ີ ແລະ ເກດີ ຂນື້ ຈາກອາລມົ ຈດິ ຄວາມບ່ ໍແນ່ ນອນ, ຄວາມສນົ ໃຈປ່ ຽນແປງຢ່ ູສະເຫມີ ແລະ ການງານກບໍ ່ ເໍ ຫມາະສມົ ກບັ ຄວາມສາມາດ ແລະ ກບັ ສະຕປິ ນັ ຍາຕ່ ໍານນັ້ ເອງ. ບຸກຄນົ ທ່ ມີ ປີ ນັ ຫາທາງດາ້ ນບຸກຄະລພິ າບ, ເປນັ ບຸກຄນົ ທ່ ມີ ສີ ະຕປິ ນັ ຍາຕ່ ໍາ ແລະ ອາດຈະພບົ ໃນເດກັ ທ່ ີ ມສີ ະຕປິ ນັ ຍາສູງກ່ ວາປກົ ກະຕິ ແຕ່ ວ່ າຢ່ ູໃນສ່ ງິ ແວດລອ້ ມທ່ ບີ ່ ເໍ ຫມາະສມົ . ເດກັ ທ່ ສີ ະຫຼາດກເໍ ປນັ ບນັ ຫາໄດຄ້ ເື ດກັ ທ່ ໂີ ງ່. ເດກັ ທ່ ມີ ຄີ ວາມສະຫາຼ ດຫຼາຍມນັ ສາ້ ງຄວາມລາໍ ຄານໃຫແ້ ກ່ ຄູສອນມນັ ກໍເລ່ ອື ງລບົ ກວນຢ່ ູເລອື້ ຍໆ. ເດກັ ດມີ ສີ ະຕປິ ນັ ຍາສູງກ່ ວາເພ່ ອື ຮ່ ວມຊນັ້ ຮຽນລຸນ້ ລາວຄາວດຽວກນັ ມນັ ຈະເຂາົ້ ຫາຫມ່ ູເພ່ ອື ກໍໄດ.້ ມນັ ຖກື ຈດັ ຢ່ ູປະເພດ(ຄນົ ນອກ) ຕະຫຼອດເວລາການຮຽນບ່ ໍທນັ ຫມ່ ູຄ່ ູ, ກດິ ຈະການຕ່ າງໆກໍເຮດັ ບ່ ໍສູໄດສ້ ະນນັ້ ຈ່ ງິ ຖກື ປະປ່ ອຍໃຫຢ້ ່ ູໂດດດ່ ຽວຈ່ ງິ ຮູສ້ ກຶ ມປີ ມົ ດອ້ ຍນອ້ ຍໃຈ, ມກັ ຫບຼົ ຫຼີິ ບ່ ໍຍອມເຂາົ້ ຫາຫມ່ ຄູ ່ ,ູ ປບັ ຕວົ ໄດຍ້ າກ. ເດກັ ທ່ ີມສີ ະຕປິ ນັ ຍາສູງກ່ ວາເພ່ ອື ນຮ່ ວມຊນັ້ ບ່ ໍມບີ ນັ ຫາຕ່ ໍບຸກຄະລກິ ະພາບ, ບຸກຄນົ ປະເພດນມີ້ ກັ ຈະ ເປນັ ຄນົ ຫວົ ຮຸ ນແຮງ, ມກັ ຂດັ ແຍ່ ງຕ່ ໍລະບບົ ການປກົ ຄອງການບງັ ຄບັ ບນັ ຊາ, ມກັ ເວາົ້ ຈາໄຫເ້ ຫດຜນົ ພຽງພໍມກັ ເຮດັ ຜິດພາດ, ຄວາມອດົ ທນົ ບ່ ໍສູງ, ມກັ ເຂາົ້ ຫາຫມ່ ູເພ່ ອື ນທ່ ີອາວຸໂສກ່ ວາ, ແຕ່ ວ່ າເພ່ ອື ນລຸນ້ ສູງກວ່ າພດັ ບ່ ໍມກັ ຍອມຮບັ ເພາະຕ່ າງໄວຕ່ າງລະດບັ ກນັ , ໃນທ່ ີສຸດກໍຕອ້ ງຢ່ ູໂດດດ່ ຽວດາຍ, ເຫດຜົນເປັນເຊ່ ນັ ນກີ້ ໍເພາະວ່ າສະຕິ ປນັ ຍາສູງກວ່ າປກົ ກະຕຫິ ຼາຍຈ່ ງື ມກັ ສະແດງຕວົ ສູງກວ່ າໝ່ ສູ ະເຫນີ ແລະ ມກັ ຂ່ ມົ ເພ່ ນິ ຍໂໍ ຕ. 6.1.4. ຄວາມສໍາຄນັ ໃນດາ້ ນກາໍ ມະພນັ ໃນວງົ ການແພດ ແລະ ວງົ ການຈດິ ຕະວທິ ະຍາເຊ່ ອື ວ່ າສະຕປິ ນັ ຍາໄດຮ້ ບັ ອດິ ທພິ ນົ ມາຈາກກໍາມະພນັ . ສ່ ງິ ແວດລອ້ ມກໍເປນັ ປັດໃຈຫນ່ ງຶ ທ່ ຊີ ວ່ ຍສ່ ງົ ເສມີ ຫຼື ສະກດັ ກນັ້ ການຂະຫຍາຍສະຕປິ ນັ ຍາ, ຜ່ ານການ ສກຶ ສາຄນົ້ ຄວົ້ ໄດສ້ ະຫຸບຼ ວ່ າ: ເມ່ ອື ພ່ ໍແມ່ ເປນັ ຄນົ ມສີ ະຕປິ ນັ ຍາສູງກໍຈະໄດລ້ ກູ ຫຼານທ່ ມີ ສີ ະຕປິ ນັ ຍາດ,ີ ພ່ ໍ ຫຼື ແມ່ ເປນັ ຄນົ ມສີ ະຕປິ ນັ ຍາອ່ ອນກໍຈະໄດລ້ ູກມສີ ະຕປິ ນັ ຍາຈາກພ່ ໍ 50% ຈາກແມ່ 50% ຫຼື ອາດຈະຮາ້ ຍແຮງກວ່ າ ນນັ້ ຖາ້ ພ່ ໍ ແມ່ ຫາກປນັ ຄນົ ປນັ ຍາອ່ ອນທງັ ສອງຄນົ ແນ່ ນອນວ່ າລູງກໍຈະເປນັ ຄນົ ປນັ ຍາອ່ ອນຢ່ າງບ່ ໍຕອ້ ງສງົ ໃສ. ແຕ່ ການຈະເລນີ ເຕບີ ໂຕ ແລະ ການຂະຫຍາຍດາ້ ນສະຕປິ ນັ ຍານນັ້ ມນັ ຍງັ ຂນື້ ກບັ ສະພາບແວດລອ້ ມອອ້ ມຂາ້ ງທ່ ເີ ປນັ ຕວົ ສ່ ງົ ເສມີ ແລະ ສະກດັ ກນັ້ ນາໍ ອກີ ນອກນຍີ້ ງັ ຂນຶ້ ກບັ ຄວາມອດົ ທນົ ແລະ ຄວາມຕງັ້ ຫນາ້ ຕ່ ໍສູຊ້ ວີ ດິ ນາໍ ອກິ . ຮຽບຮຽງໂດຍ ປທ ແອງທລິ າດ ຫາຼ ້ ອ່ ຸນແກວ້ 77

ສກຶ ສາສາດທ່ ວົ ໄປ ບດົ ທີ 8 ຫກຼັ ການສກຶ ສາ, ວທິ ສີ ກຶ ສາ ແລະ ເນອື້ ໃນການສກຶ ສາ 1. ຫລກັ ການສກຶ ສາ ຫຼກັ ການສກຶ ສາເປນັ ທດິ ສະດເີ ຄາົ້ ທ່ ຄີ ູແຕ່ ລະຄນົ ຕອ້ ງເຊ່ ອື ມຊມື ໃຫເ້ ລກິ ເຊ່ ງິ ຈ່ ງິ ຈະສາມາດເຮດັ ໜາ້ ທ່ ີ ກ່ ສໍ າ້ ງຄນົ ລຸນ້ ໃໝ່ ໃຫເ້ ກດິ ຜນົ ເຊ່ ງິ ມຫີ ກຼັ ການສກຶ ສາ 7 ຫຼກັ ການລ່ ຸມນ:ີ້ 1.1. ການສກຶ ສາຕອ້ ງຮບັ ປະກນັ ຈດຸ ປະສງົ ການສກຶ ສາຂອງພກັ ເນ່ ອື ງຈາກຈດຸ ປະສງົ ການສກຶ ສາຂອງພກັ ແມ່ ນແນ່ ໃສ່ ກ່ ໍສາ້ ງຄນົ ໃຫຂ້ ະຫຍາຍຕວົ ຮອບດາ້ ນ, ສະແດງ ເຖງິ ລກັ ສະນະຂອງພກັ ແລະ ລກັ ສະນະຂອງຊນົ ຊນັ້ , ເຊ່ ງິ ຖໂື ຮງຮຽນເປນັ ເຄ່ ອື ງມຜື ະເດດັ ການກໍາມະຊບີ , ການ ສກຶ ສາແມ່ ນພາກສ່ ວນໜ່ ງຶ ຂອງການປະຕວິ ດັ ແນວຄດິ ວດັ ທະນະທໍາ ຫກຼັ ການນສີ້ າ້ ງໃຫຄ້ ນົ ລຸນ້ ໃໝ່ ກາຍເປນັ ຄນົ ທ່ ມີ ທີ າດແທຄ້ ຸນສມົ ບດັ , ມຄີ ວາມສາມາດອນັ ສູງສ່ ງົ , ມຄີ ວາມຮບັ ຮູດ້ າ້ ນການເມອື ງ, ມຄີ ວາມເຂາົ້ ໃຈຕ່ ໍການ ນາໍ ພາຂອງພກັ ຢ່ າງເລກິ ເຊ່ ງິ . 1.2. ການສກຶ ສາຕອ້ ງຕດິ ພນັ ກບັ ການອອກແຮງງານ ແລະ ການເຄ່ ອື ນໄຫວສງັ ຄມົ . ການສກຶ ສາຕອ້ ງເອາົ ທດິ ສະດຄີ ຽງຄ່ ກູ ບັ ພາກປະຕບິ ດັ ຕວົ ຈງິ ການສກຶ ສາໃນໂຮງຮຽນຕອ້ ງສອດຄ່ ອງກບັ ຄາດໝາຍຂອງການອອກແຮງງານເພ່ ມີ ພູນຜະລດິ ຜນົ , ການຕ່ ໍສູກ້ ານເມອື ງ ແລະ ປກົ ປກັ ຮກັ ສາຄວາມສະຫງບົ ສຸກຂອງບາ້ ນເມອື ງ. ສກຶ ສາຜ່ ານອງົ ການຈດັ ຕງັ້ ຊາວໜ່ ຸມ, ເຍາົ ວະຊນົ , ຜ່ ານການເຄ່ ອື ນໄຫວຂອງຫຼກັ ສູດ, ໃຫນ້ ກັ ຮຽນມີ ສ່ ວນຮ່ ວມໃນການອອກແຮງງານ, ເຄ່ ອື ນໄຫວກລິ າ ສລິ ະປະວນັ ນະຄະດຕີ ່ າງໆ. 1.3. ສກຶ ສາໃນຂະບວນການສ່ ວນລວມ ສ່ ວນລວມມບີ ດົ ບາດອນັ ໃຫຍ່ ຫຼວງຕ່ ໍບຸ ກຄນົ , ຖາ້ ສ່ ວນລວມເຂມັ້ ແຂງຈ່ ງິ ເຮດັ ໃຫບ້ ຸກຄນົ ເຂມັ້ ແຂງ ແລະ ກງົ ກນັ ຂາ້ ມ. ຄູຕອ້ ງສກຶ ສາຮ່ ໍາຮຽນໃຫມ້ ສີ ະຕລິ ວມໝ່ ູ, ຮູຄ້ ດິ ແລະ ປະພດຶ ແຕ່ ສ່ ງິ ດໆີ , ສກຶ ສາເປັນໝ່ ູ ຄະນະ ມແີ ຕ່ ໝ່ ຄູ ະນະເທ່ າົ ນນັ້ ຈ່ ງິ ເຮດັ ໃຫບ້ ຸກຄນົ ມກີ ານຂະຫຍາຍຕວົ . 1.4. ການນບັ ຖນື ກັ ຮຽນ ແລະ ວາງຄາດໝາຍສູງຕ່ ໍນກັ ຮຽນ ການວາງຄາດໝາຍສູງ ແມ່ ນການກໍານດົ ມາດຕະຖານ, ຈດຸ ໝາຍສູຊ້ ນົ ທ່ ເີ ໝາະສມົ ກບັ ຄວາມສາມາດ ຂອງນກັ ຮຽນ, ເພ່ ອື ໃຫນ້ ກັ ຮຽນບນື ຕວົ ຂນຶ້ ຢ່ າງບ່ ໍຢຸດຢງັ້ ຄູຕອ້ ງມທີ ດັ ສະນະເໝາະສມົ , ມຄີ ວາມນມິ້ ນວນອ່ ອນ ຫວານ, ເພ່ ອື ໃຫນ້ ກັ ຮຽນມຈີ ດິ ສາໍ ນກຶ ທ່ ດີ ,ີ ມຄີ ວາມຕ່ ນື ຕວົ ເຝກິ ຝນົ ຕນົ ເອງ. 1.5. ສ່ ງົ ເສມີ ດາ້ ນດີ ແລະ ດດັ ແປງດາ້ ນອ່ ອນ ເພ່ ອື ຂະຫຍາຍມນູ ເຊອື້ ອນັ ດງີ າມຂອງນກັ ຮຽນ, ສ່ ງົ ເສມີ ລກັ ສະນະຕງັ້ ໜາ້ ຄຄູ ວນຍອ້ ງຍໍໃຫເ້ ໝາະສມົ , ມວີ ທິ ແີ ກໄ້ ຂ, ປະຕບິ ດັ ວໄິ ນໃຫຖ້ ກຶ ຕອ້ ງ ແລະ ທນັ ການ. 1.6. ການສກຶ ສາສມົ ທບົ ລະຫວ່ າງໂຮງຮຽນ, ຄອບຄວົ ແລະ ສງັ ຄມົ ຮຽບຮຽງໂດຍ ປທ ແອງທລິ າດ ຫາຼ ້ ອ່ ຸນແກວ້ 78

ສກຶ ສາສາດທ່ ວົ ໄປ ໂຮງຮຽນ, ຄອບຄວົ ແລະ ສງັ ຄົມ ຕອ້ ງເປັນເອກະພາບກນັ ດາ້ ນເນອື້ ໃນ, ວິທີການສກຶ ສາ, ມກີ ານ ປະສານສມົ ທບົ , ຫາທດິ ທາງແກໄ້ ຂຮ່ ວມກນັ ເພ່ ອື ປບັ ປຸງຄວາມເຊ່ ອື ໝນັ້ ແລະ ຄວບຄຸມພດຶ ຕກິ ໍາຂອງນກັ ຮຽນ, ຄອູ າຈານ, ໂຮງຮຽນ, ຄອບຄວົ ແລະ ສງັ ຄມົ ຕອ້ ງສກຶ ສາໃຫນ້ ກັ ຮຽນເປນັ ຄນົ ດ.ີ 1.7. ການສກຶ ສາຕອ້ ງອງີ ໃສ່ ຈດຸ ພເິ ສດຂອງນກັ ຮຽນ ການສກຶ ສາຕອ້ ງອງີ ໃສ່ ຈດຸ ພເິ ສດຈດິ ຕະສາດຂອງນກັ ຮຽນ, ເງ່ອື ນໄຂເສດຖະກດິ , ຊ່ ໍາອາຍຸ, ຊນົ ຊາດ, ຊນົ ເຜ່ າົ , ເພດໄວ ແລະ ອ່ ນຶ ໆ ຄູຕອ້ ງກໍາໄດຈ້ ດຸ ພເິ ສດຂອງນກັ ຮຽນ ຮູຈ້ ດັ ຕງັ້ ປບັ ປຸງເຄ່ ອື ນໄຫວອງົ ການຈດັ ຕງັ້ ຊາວໜ່ ຸມ, ເຍາົ ວະຊນົ ແລະ ແມ່ ຍງິ ໃຫເ້ ຂມັ້ ແຂງ. ນອກຈາກນນັ້ ຍງັ ຕອ້ ງອງິ ໃສ່ ຈດຸ ພເິ ສດການຮບັ ຮູ ້ ແລະ ຈດຸ ພເິ ສດດາ້ ນຊວິ ະສາດຂອງນກັ ຮຽນເພ່ ອື ສ່ ງົ ເສມີ ຢ່ າງເໝາະສມົ . 2. ວທິ ີ ແລະ ເສນັ້ ທາງດໍາເນນີ ການສກຶ ສາ 2.1. ວທິ ກີ ານສກຶ ສາ ປະກອບມີ 3 ວທິ ດີ ່ ງັ ນີ້ 2.1.1. ວທິ ສີ ກຶ ສາອບົ ຮມົ ແມ່ ນວທິ ຊີ ແີ້ ຈງ້ ເຫດ ແລະ ຜນົ ເພ່ ອື ຊ່ ວຍປບັ ປຸງຄວາມຮູ,້ ອາລມົ ຈດິ , ສາ້ ງຈດິ ສໍານກຶ ແລະ ຄວາມເຊ່ ອື ໝນັ້ ທ່ ຖີ ກຶ ຕອ້ ງໃຫນ້ ກັ ຮຽນ ວທິ ນີ ແີ້ ມ່ ນຊຸກຍູເ້ ຮດັ ຫຄ້ ນົ ມຄີ ວາມຕ່ ນື ຕວົ ເພ່ ອື ເຮດັ ໃຫຄ້ າດໝາຍຂອງສງັ ຄມົ ການ ເປນັ ຄວາມຕອ້ ງການຂອງຕນົ ເອງເຊ່ ນັ : ການໃຊຄ້ ໍາເວາົ້ ,ໃຊພ້ າສາຂຽນ, ການເປັນແບບຢ່ າງເລ່ ອື ງຈງິ ຄນົ ແທ,້ ຄວາມເປນັ ແວນແຍງຂອງຄູ, ການອະທບິ າຍໃຫນ້ ກັ ຮຽນເຂາົ້ ໃຈມາດຖານ, ຫຼກັ ການການປະພດຶ ຕນົ , ມທີ ່ າທີ ເຫນັ ຫອ້ ມ, ເວລາອະທບາຍຄູຄວນສາ້ ງຈດິ ສໍານກຶ ໃໝ່ ໃຫມ້ ຄີ ວາມຈະແຈງ້ ຊດັ ເຈນ ເພ່ ອື ວເິ ຄາະ, ປຽບທຽບ ສງັ ລວມໃຫນ້ ກັ ຮຽນໆ ຮູດ້ ວ້ ຍຄວາມຕ່ ນື ຕວົ ແລະ ໜກັ ແໜນ້ . ດ່ ງັ ນນັ້ , ຄູຄວນຈດັ ຕງັ້ ການອະທບິ າຍຊແີ້ ຈງ້ ແບບລວມໝ່ ,ູ ຍກົ ເຫດຜນົ ໃຫນ້ ກັ ຮຽນເຂາົ້ ໃຈ, ພບົ ປະໂອ້ ລມົ ກບັ ບຸກຄນົ , ສນົ ທະນາບນັ ຫາຄຸນສມົ ບດັ , ຍກົ ບຸກຄນົ ແບບຢ່ າງ ແລະ ອ່ ນຶ ໆ. 2.1.2. ວທິ ປີ ຸກລະດມົ ແມ່ ນການເປດີ ບນັ ແຂ່ ງຂນັ ເພ່ ອື ຊຸກຍູຂ້ ະບວນການລວມໝ່ ູ ແລະ ບຸກຄນົ ຢ່ າງເປນັ ຂະບວນຟດົ ຟນື້ , ຄຸນ ທາດການເມອື ງ, ຄຸນສມົ ບດັ , ທດັ ສະນະຂອງຄນົ ສະແດງອອກໃນພດຶ ຕກິ ໍາ ຄູຈ່ ງິ ຄວນຈດັ ຕງັ້ ໃຫນ້ ກັ ຮຽນເຄ່ ອື ນ ໄຫວສງັ ຄມົ ດວ້ ຍຮູບຫຼາຍແບບ ແຕ່ ໃຫສ້ ອດຄ່ ອງກບັ ເງ່ອື ນໄຂ ແລະ ມາດຕະຖານການປະພດຶ , ເຊ່ ນັ : ການ ຊ່ ວຍເຫຼືອໝ່ ູ , ສາ້ ງນໍາ້ ໃຈເພ່ ືອສ່ ວນລວມ , ຮ່ ວມ ຂະບວນກ ານອອກ ແ ຮງງານ ແ ລະ ຮ່ ວມ ຂະບວນ ການເຄ່ ອື ນໄຫວໃນສງັ ຄມົ ເຊ່ ນັ : ຂະບວນການອະນາໄມ, ການຂນົ ຂວາຍມະຫາຊນົ ສາ້ ງແບບແຜນການດໍາລງົ ຊວີ ດິ ທ່ ມີ ຄີ ວາມສວີ ໄິ ລ. 2.1.3. ວທິ ຈີ ດັ ຕງັ້ ໃຫນ້ ກັ ຮຽນເຄ່ ອື ນໄຫວກດິ ຈະກາ ແມ່ ນການສ່ ງົ ເສມີ ກດິ ຈະກໍາໃຫນ້ ກັ ຮຽນລງົ ເຄ່ ອື ນໄຫວຕວົ ຈງິ ດວ້ ຍຕນົ ເອງ, ຖາ້ ຜູໃ້ ດຕ່ ນື ຕວົ ເຄ່ ອື ນ ໄຫວດວ້ ຍຕນົ ເອງ ແມ່ ນຜູນ້ ນັ້ ຈະມຄີ ວາມເຂາົ້ ໃຈຕ່ ໍບນັ ຫາໄດຢ້ ່ າງເລກິ ເຊ່ ງິ , ຄວນມກີ ານຍອ້ ງຍໍໃຫເ້ ໝາະສມົ ແລະ ທນັ ການເພ່ ອື ສາ້ ງຄວາມພໃໍ ຈໃຫບ້ ຸກຄນົ ທ່ ມີ ຄີ ວາມພະຍາຍາມ ແລະ ເຊອື້ ໝນັ້ ໃນຄວາມສາມາດຂອງຕນົ ເອງ. 2.2. ເສນັ້ ທາງດາເນນີ ຂະບວນການສກຶ ສາ ຮຽບຮຽງໂດຍ ປທ ແອງທລິ າດ ຫາຼ ້ ອ່ ຸນແກວ້ 79

ສກຶ ສາສາດທ່ ວົ ໄປ 2.2.1. ສກຶ ສາຜ່ ານຂະບວນການຮຽນ-ການສອນ ການຮຽນ-ການສອນມໜີ າ້ ທ່ ສີ ່ ງົ ຄວາມຮູ,້ ຄວາມສາມາດ ແລະ ສາ້ ງທກັ ສະໃຫນ້ ກັ ຮຽນນບັ ທງັ ການ ຮຽນ-ການສອນໃນຫອ້ ງ ແລະ ນອກຫອ້ ງເຊ່ ນັ : ການຮຽນນອກສະຖານທ່ ,ີ ການທດັ ສະນະ, ການເຄ່ ອື ນໄຫວ ນອກຫຼັກສູດ ແລະ ອ່ ນຶ ໆ. ການຮຽນ-ການສອນມບີ ົດບາດອັນໃຫຍ່ ຫຼວງຕ່ ໍການສກຶ ສາຄນົ ຜູເ້ ປນັ ຄູຕອ້ ງໃຊ້ ຫຼກັ ການສກຶ ສາໃຫສ້ ອດຄ່ ອງກບັ ເນອື້ ໃນບົດຮຽນແຕ່ ລະບດົ , ສກຶ ສາຜ່ ານການສອນຂອງຕນົ ເອງ, ສາ້ ງໃຫ້ ນກັ ຮຽນມຄີ ວາມຄດິ , ມີຈດິ ສໍານກຶ ທ່ ດີ ີເມ່ ອື ໄດຮ້ ຽນຮູບ້ ດົ ຮຽນຕ່ າງໆ, ມີຄວາມສະແຫວງຫາຄວາມຮູ ້ ແລະ ບດົ ຮຽນທ່ ເີ ປນັ ປະໂຫຍດ, ຮູນ້ າໍ ໃຊຄ້ ວາມຮູທ້ ່ ຮີ ຽນມາເພ່ ອື ປບັ ປຸງຄຸນນະພາບຂອງຕນົ ເອງ ແລະ ສງັ ຄມົ ໃຫນ້ ບັ ມື້ ນບັ ດຂີ ນຶ້ . 2.2.2. ສກຶ ສາຜ່ ານຂະບວນການອອກແຮງງານເພ່ ມີ ພູນຜະລດິ ຜນົ ການອອກແຮງງານມຜີ ົນປະໂຫຍດຕ່ ໍການພດັ ທະນາດາ້ ນຮ່ າງກາຍ ແລະ ຈດິ ໃຈ, ເປນັ ການພດັ ທະນາ ຄຸ ນທາດຄຸນສົມບດັ , ມຄີ ວາມສາມາດອອກແຮງງານດາ້ ນມນັ ສະໝອງ ແລະ ຕີນມືໄດຮ້ ບັ ການພດັ ທະນາ ຢ່ າງຮອບດາ້ ນ, ຄູຕອ້ ງຈດັ ຕງັ້ ການອອກແຮງງານເພ່ ອື ສາ້ ງຄນົ ແລະ ສາ້ ງເສດຖະກດິ ໄປຄວບຄ່ ກູ ນັ . 2.2.3. ສກຶ ສາຜ່ ານການເຄ່ ອື ນໄຫວສງັ ຄມົ ເປັນຂະບວນການທ່ ີອຸ ດມົ ສມົ ບຸນ, ເປນັ ສະພາບແວດລອ້ ມທ່ ເີ ໝາະສມົ ໃນການເຝກິ ຝນົ ຫ່ ໍຼຫຼອມຄນົ ການເຄ່ ອື ນໄຫວສງັ ຄມົ ໂດຍອງີ ໃສ່ ປມື້ ຕໍາລາ, ດໍາເນນີ ເປນັ ໂຮງຮຽນ, ເປນັ ຂະບວນການຂອງມະຫາຊນົ ເປນັ ຜູມ້ ີ ຄວາມສະຫຼາດຫຼກັ ແຫຼມເພ່ ອື ສກຶ ສາຄຸນສມົ ບດັ , ສະຕສິ ໍານກຶ , ຄວາມຮກັ ຊາດ ແລະ ເປນັ ເຈາົ້ ລວມໝ່ ູໃຫແ້ ກ່ ນກັ ຮຽນເຊ່ ນັ : ຮ່ ວມກນັ ຈດັ ກດິ ຈະກໍາຕາ້ ນເອດ, ສ່ ງິ ເສບຕດິ ແລະ ແຂ່ ງຂນັ ສາ້ ງຂະບວນການຕ່ າງໆ. 2.2.4. ສກຶ ສາຜ່ ານການເຄ່ ອື ນໄຫວໃນໂຮງຮຽນ ແມ່ ນການເຄ່ ອື ນໄຫວເປນັ ໝ່ ູຄະນະເຊ່ ງິ ເປນັ ການສາ້ ງບຸກຄະລກິ ລກັ ສະນະໃຫບ້ ຸກຄນົ , ມກີ ານສໍາພນັ ລະຫວ່ າງຄູກັບນກັ ຮຽນ ໝ່ ູຄະນະ ແລະ ລະບອບແບບແຜນການດໍາລງົ ຊີວດິ ມີບດົ ບາດຕ່ ໍການກໍາເນີດນໍາ້ ໃຈລວມໝ່ ູຂອງນກັ ຮຽນ, ການເຄ່ ອື ນໄຫວທ່ ເີ ປນັ ລະບຽບຮຽບຮອ້ ຍ, ວ່ ອງໄວ ມຄີ ຸນປະໂຫຍດຕ່ ໍການກໍາເນດີ ຄວາມມະນະອດົ ທນົ ແລະ ຄວາມຊນິ ເຄຍີ ຕ່ ໍະບຽບວໄິ ນ. 2.2.5. ສກຶ ສາຜ່ ານການຫຼນີ້ ແບບລວມໝ່ ູ ການຫຼີນ້ ແບບບດົ ບາດລວມໝ່ ູ ກໍມບີ ດົ ບາດສໍາຄນັ ຕ່ ໍການສກຶ ສາລວມໝ່ ູ, ນໍາ້ ໃຈເພ່ ອື ນມດິ , ນໍາ້ ໃຈ ສາມກັ ຄ,ີ ເຝກິ ຄວາມມະນະອດົ ທນົ ດຸໝນັ້ ພາກພຽນ. ຄວນຈດັ ໃຫນ້ ກັ ຮຽນຫນຼີ້ ຕາມແບບຫຼນິ້ ທ່ ມີ ກີ ານເຄ່ ອື ນໄຫວ, ຈດັ ການຫຼນິ້ ໃຫເ້ ໝາະສມົ ກບັ ໄວອາຍຸຈ່ ງິ ສາມາດສາ້ ງໃຫນ້ ກັ ຮຽນເກດິ ຄວາມສະຫາຼ ດ, ມຫີ ວົ ຄດິ ປະດດິ ສາ້ ງ, ສນົ ໃຈຄນົ້ ຄວາ້ ຫາສ່ ງິ ໃໝ່ ໆ. 2.2.6. ການສກຶ ສາດວ້ ຍຕນົ ເອງ ຢາກສກຶ ສາດວ້ ຍຕນົ ເອງຕອ້ ງມຄີ ວາມມະນະອດົ ທນົ , ກໍານດົ ທດິ ທາງ ແລະ ຄາດໝາຍສູຊ້ ນົ , ຕ່ ນື ຕວົ ປະຕິບັດຕາມຄາດໝາຍທ່ ີຕນົ ເອງກໍານດົ ໄວ້ ແລະ ມກີ ານຕີລາຄາຜົນໄດໃ້ ນການສຶກສາດວ້ ຍຕົນເອງ ເພ່ ອື ສະແດງເຖງິ ຄາມເປນັ ເຈາົ້ ຂອງນກັ ຮຽນໃນການສກຶ ສາດວ້ ຍຕນົ ເອງ. ຄຕູ ອ້ ງຊນີ້ າໍ ນກັ ຮຽນຢ່ າງໃກສ້ ດິ ແລະ ສະໝ່ ໍາສະເໝໂີ ດຍກໍານດົ ຄາດໝາຍດ່ ງັ ຕ່ ໄໍ ປນ:ີ້ - ກາໍ ນດົ ວຽກ ແລະ ວທິ ກີ ານທ່ ເີ ໝາະສມົ ຮຽບຮຽງໂດຍ ປທ ແອງທລິ າດ ຫາຼ ້ ອ່ ຸນແກວ້ 80

ສກຶ ສາສາດທ່ ວົ ໄປ - ຕດັ ສນິ ໃຈປະຕບິ ດັ ວຽກທ່ ກີ າໍ ນດົ ໄວ້ ແລະ ຮູຈ້ ກັ ຄາດຄະເນລ່ ວງໜາ້ . - ປະເມນີ ຜນົ ແລະ ກໍານດົ ທດິ ທາງແກໄ້ ຂ. 3. ເນອື້ ໃນການສກຶ ສາ ການສກຶ ສານກັ ຮຽນແມ່ ນຂະບວນການຢ່ າງມຫີ ກຼັ ການ, ມມີ າດຖານ, ມບີ ່ ອນອງີ ໃນປະເທດເຮາົ ເນ່ ອື ງ ຈາກການສກຶ ມລີ ກັ ສະນະຊາດ, ລກັ ສະນະວທິ ະຍາສາດ ແລະ ລກັ ສະນະມະຫາຊນົ , ການຈດັ ຕງັ້ ສກຶ ສາ ແລະ ສິດສອນຕອ້ ງໄປຕາມ ທິດນໍາ ແລະ ຈຸດປະສົງກ ານສຶກ ສາຂອງພັກ ໂດຍແນໃສ່ ກ່ ໍສາ້ ງຄົນໃຫເ້ ປັນຄົນ ຂະຫຍາຍຕວົ ຮອບດາ້ ນເຊ່ ງິ ມເີ ນອື້ ໃນດ່ ງັ ຕ່ ໍໄປນ:ີ້ 3.1. ຄຸນສມົ ບດັ ສກຶ ສາ 3.1.1. ຄວາມໝາຍຂອງຄຸນສມົ ບດັ ສກຶ ສາ ຄຸນສມົ ບດັ ໝາຍເຖິງພດຶ ຕກິ ໍາທ່ ີສະແດງອອກຂອງບຸ ກຄນົ , ກ່ ຸມຄນົ ແລະ ສງັ ຄມົ ; ນອກຈາກນນັ້ , ໃຈຄວາມ ໝ າຍແຄບ, ຄຸ ນສົມ ບັດຍັງໝ າຍເຖິງຄວາມດີ, ຄວາມ ປະພຶດດີ, ຄຸ ນລັກສະນະປະຈໍາຕົວ. ຄຸນສມົ ບດັ ສກຶ ສາໝາຍເຖງິ ການສກຶ ສາເພ່ ອື ໃຫຜ້ ູຮ້ ຽນເປນັ ຄນົ ດ,ີ ປະພດຶ ດ,ີ ມຄີ ຸນລກັ ສະນະຕາມທ່ ຕີ ອ້ ງການທງັ ດາ້ ນແນວຄດິ , ທດັ ສະນະ, ຄ່ ານຍິ ມົ ແລະ ພດຶ ຕກິ ໍາທ່ ສີ ະແດງອອກ. ຄຸນສມົ ບດັ ສກຶ ສາມບີ ດົ ບາດສໍາຄນັ ໃນການສາ້ ງພນົ ລະເມອື ງດໃີ ຫແ້ ກ່ ປະເທດຊາດ ເພ່ ອື ໃຫສ້ ງັ ຄມົ ມີ ຄວາມສວີ ໄິ ລຍຸຕທິ ໍາ, ມຄີ ວາມສະຫງບົ ປາສະຈາກຄວາມຂດັ ແຍ່ ງ ແລະ ຫຸດຼ ຜ່ ອນປາກດົ ການຫຍທໍ້ ຕໍ້ ່ າງໆ. 3.1.2. ຈດຸ ໝາຍຂອງຄຸນສມົ ບດັ ສກຶ ສາ ຄຸນສມົ ບດັ ສກຶ ສາເນນັ້ ການສກຶ ສາອບົ ຮມົ ໃຫຜ້ ູຮ້ ຽນມຄີ ຸນລກັ ສະນະດ່ ງັ ນ:ີ້ 1). ຮກັ ບາ້ ນເກດີ ເມອື ງນອນ, ຮກັ ຊາດລາວ ແລະ ພູມໃຈໃນຄວາມເປນັ ລາວ; 2). ມຄີ ວາມຮູ ້ ແລະ ເຫນັ ຄຸນຄ່ າຂອງວດັ ທະນະທາລາວ; ເຄາົ ລບົ ແລະ ປະພດຶ ປະຕບິ ດັ ຕາມຮດິ ຄອງ ປະເພນີ ແລະ ວດັ ທະນະທໍາອນັ ດີງາມຂອງຊາດ; ຮຽນຮູກ້ ່ ຽວກບັ ວດັ ທະນະທໍາຂອງເຜ່ ົາຕ່ າງໆໃນລາວ ແລະ ວດັ ທະນະທໍາສາກນົ ; ມກັ ຄນົ້ ຄວາ້ ຮ່ າໍ ຮຽນ ແລະ ພດັ ທະນາຕນົ ເອງ; 3). ມລີ ະບຽບວໄິ ນ, ຕ່ ນື ຕວົ ປະຕບິ ດັ ຕາມລະບຽບກດົ ໝາຍ, ມຈີ ດິ ໃຈເປັນປະຊາທປິ ະໄຕ, ເຄາົ ລບົ ສດິ ທຂິ ອງຜູອ້ ່ ນຶ ແລະ ມນີ າໍ້ ໃຈລວມໝ່ ;ູ 4). ມມີ າລະຍາດທ່ ດີ ຕີ າມກາລະເທສະ, ມເີ ຫດຜນົ , ຮູໜ້ າ້ ທ່ ີ, ມຄີ ວາມຮບັ ຜດິ ຊອບ, ຊ່ ສື ດັ , ດຸໝ່ ນັ , ປະຢດັ , ອດົ ທນົ ແລະ ກງົ ຕ່ ເໍ ວລາ; 5). ມຄີ ວາມເອອື້ ເຟອື້ ເພ່ ອື ແຜ່ , ມຄີ ວາມເສຍສະລະ, ມຄີ ວາມຮູກ້ ະຕນັ ຍູຮູບ້ ຸນຄຸນ, ມມີ ະນຸດສາພນັ ທ່ ີ ດີ, ມີຄວາມສາມກັ ຄີທຸກຊົນເຜ່ ົາໃນລາວ ແລະ ເພ່ ືອນມິດໃນໂລກ; ສາມາດດໍາລົງຊີວິດກັບຜູອ້ ່ ນຶ ຢ່ າງມີ ຄວາມສຸກ. 6). ມຄີ ວາມກາ້ ຫານໃນການສະແດງອອກ, ມຄີ ວາມຄ່ ອງແຄວ້ ໃນການສ່ ສື ານ, ສາມາດປບັ ຕວົ ໃຫເ້ ໝ າະສມົ ຕາມກາລະເທສະ ແລະ ສາມາດເຊ່ ອື ມໂຍງເຂາົ້ ກບັ ພາກພນື້ ແລະ ສາກນົ . 7). ມຄີ ່ ານຍິ ມົ ເປນັ ເຈາົ້ ຕນົ ເອງ ແລະ ສາ້ ງຄວາມເຂມັ້ ແຂງດວ້ ຍຕນົ ເອງ; 8). ມຄີ ວາມຕ່ ນື ຕວົ ໃນການປກົ ປກັ ຮກັ ສາສ່ ງິ ແວດລອ້ ມ ແລະ ຮກັ ສາຄວາມສະອາດ. ຮຽບຮຽງໂດຍ ປທ ແອງທລິ າດ ຫາຼ ້ ອ່ ຸນແກວ້ 81

ສກຶ ສາສາດທ່ ວົ ໄປ 3.1.3. ເນອື້ ໃນຄຸນສມົ ບດັ ສກຶ ສາ ເນອື້ ໃນຄຸນສມົ ບດັ ສກຶ ສາປະກອບດວ້ ຍການສກຶ ສາອບົ ຮມົ ທາງດາ້ ນຄຸນສມົ ບດັ ສນິ ທໍາປະຕບິ ດັ , ຈະລິ ຍະທໍາ, ສດິ ທ,ິ ໜາ້ ທ່ ີພນົ ລະເມອື ງ, ວດັ ທະນະທໍາ, ຮິດຄອງປະເພນ,ີ ສາສະໜາ, ກດົ ລະບຽບ, ກດົ ໝາຍ, ການເມອື ງ ແລະ ການປກົ ຄອງ, ແນວທາງນະໂຍບາຍຂອງພກັ -ລດັ ເປນັ ຕນົ້ . ເນອື້ ໃນຄຸນສມົ ບດັ ສກຶ ສາສະແດງ ອອກໃນວຊິ າຮຽນເຊ່ ນັ : ວຊິ າຄຸນສມົ ບດັ ສກຶ ສາ ແລະ ວຊິ າການເມອື ງສາໍ ລບັ ໂຮງຮຽນອະຊວີ ະສກຶ ສາ, ວທິ ະຍາ ໄລ ແລະ ມະຫາວທິ ະຍາໄລ. 3.1.4. ວທິ ກີ ານສກຶ ສາອບົ ຮມົ ດາ້ ນຄຸນສມົ ບດັ ສກຶ ສາ 1). ຈດັ ຕງັ້ ການຮຽນ-ການສອນຄຸນສມົ ບດັ ສກຶ ສາໃນວຊິ າຮຽນສະເພາະໃນທຸກຊນັ້ ທຸກສາຍເຊ່ ນັ : ວຊິ າ ຄຸນສມົ ບດັ ສກຶ ສາໃນຊນັ້ ປະຖມົ ສກຶ ສາ, ວຊິ າສກຶ ສາພນົ ລະເມອື ງໃນຊນັ້ ມດັ ທະຍມົ ສກຶ ສາ ແລະ ວຊິ າການເມອື ງ ສໍາລບັ ໂຮງຮຽນອາຊວິ ະສກຶ ສາ, ວທິ ະຍາໄລ ແລະ ມະຫາວທິ ະຍາໄລ. 2).ສກຶ ສາອບົ ຮມົ ຄຸນສມົ ບດັ ຜ່ ານວຊິ າຮຽນຕ່ າງໆ ໃນທຸກຊນັ້ ທຸກສາຍ. 3). ສກຶ ສາອບົ ຮມົ ຄຸນສມົ ບດັ ຜ່ ານກດິ ຈະການອກຫຼກັ ສູດ ແລະ ຂະບວນການຕ່ າງໆ. 4). ນາໃຊສ້ ່ ືເທກັ ໂນໂລຊີການສກຶ ສາເຂົາ້ ໃນການສກຶ ສາອົບຮມົ ຄຸ ນສົມບັດເຊ່ ນັ : ສ່ ືສ່ ງິ ພິມ, ສ່ ເື ອ ເລກັ ໂຕຼນກິ , ອຸປະກອນຊະນດິ ຕ່ າງໆ, ອນິ ເຕເີ ນດັ ແລະ ອ່ ນຶ ໆ. 5). ສກຶ ສາອບົ ຮມົ ຄຸນສມົ ບດັ ຜ່ ານອງົ ການຈດັ ຕງັ້ ມະຫາຊນົ ແລະ ສະໂມສອນຕ່ າງໆ; 6). ສຶກສາອົບຮົມຄຸນສົມບັດຜ່ ານສ່ ສື ານມ່ ວນຊົນເຊ່ ັນ: ວິທະຍຸ , ໂທລະພາບ, ໜັງສພື ິມ ແລະ ວາລະສານ. 7). ສມົ ທບົ ການສກຶ ສາໃນໂຮງຮຽນກບັ ການສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນ, ການອບົ ຮມົ ໃນຄອບຄວົ , ຊຸມຊນົ ແລະ ສງັ ຄມົ . 3.2. ປນັ ຍາສກຶ ສາ 3.2.1. ຄວາມໝາຍຂອງປນັ ຍາສກຶ ສາ ປນັ ຍາສກຶ ສາໝາຍເຖງິ ຄວາມຮບັ ຮູ,້ ຄວາມສະຫຼາດທ່ ເີ ກດີ ຈາກການຮຽນ ແລະ ການຄນົ້ ຄດິ . ປນັ ຍາ ສກຶ ສາ ໝາຍເຖງິ ການສກຶ ສາເພ່ ອື ໃຫຜ້ ູຮ້ ຽນຄີ ວາມຮູ,້ ຄວາມສາມາດ, ຄວາມສະຫຼາດ ແລະ ທກັ ສະທ່ ຈີ າໍ ເປນັ ສາໍ ລບັ ການຮຽນຕ່ ຂໍ ນັ້ ສູງຂນຶ້ ໄປ, ການດາໍ ລງົ ຊວີ ດິ , ການປະກອບອາຊບີ ແລະ ການສກຶ ສາແບບຕ່ ເໍ ນ່ ອື ງຕະຫຼອດ ຊວີ ດິ ໂດຍເນນັ້ ຜູຮ້ ຽນເປນັ ສາໍ ຄນັ ແລະ ທຸກຄນົ ສາມາດຮຽນຮູ ້ ແລະ ພດັ ທະນາຕນົ ເອງໄດ້ ຕາມຄວາມສາມາດ ຂອງແຕ່ ລະຄນົ . ປນັ ຍາສກຶ ສາມບີ ດົ ບາດສາໍ ຄນັ ໃນການສາ້ ງຄນົ ເກ່ ງັ ໃຫແ້ ກ່ ສງັ ຄມົ ກໍຄປື ະເທດຊາດ. ຄນົ ເກ່ ງັ ເປນັ ຄນົ ທ່ ມີ ີ ສະມດັ ຖະພາບສູງເຊ່ ງິ ອາດຈະມຄີ ວາມສາມາດດາ້ ນໃດດາ້ ນໜ່ ງຶ , ມຄີ ວາມສາມາດພເິ ສດສະເພາະດາ້ ນ ຫຼື ມີ ຄວາມສາມາດຮອບດາ້ ນຕາມຈດຸ ພເິ ສດຂອງແຕ່ ລະຄນົ . 3.2.2. ຈດຸ ໝາຍຂອງປນັ ຍາສກຶ ສາ ປນັ ຍາສກຶ ສາເນນັ້ ການພດັ ທະນາໃຫຜ້ ູຮ້ ຽນມຄີ ວາມຮູ,້ ຄວາມສາມາດ ແລະ ທກັ ສະອນັ ຈາໍ ເປນັ ດ່ ງັ ນ:ີ້ 1). ມຄີ ວາມຮູ ້ ແລະ ທກັ ສະພນື້ ຖານທາງດາ້ ນພາສາລາວ, ຄະນດິ ສາດ, ວທິ ະຍາສາດທພມະຊາດ, ວທິ ະຍາສາດສງັ ຄມົ , ພາສາຕ່ າງປະເທດ ແລະ ເທກັ ໂນໂລຊຂີ ໍມ້ ນູ ຂ່ າວສານ ແລະ ການສ່ ສື ານ; ຮຽບຮຽງໂດຍ ປທ ແອງທລິ າດ ຫາຼ ້ ອ່ ຸນແກວ້ 82

ສກຶ ສາສາດທ່ ວົ ໄປ 2). ມຄີ ວາມຮູກ້ ່ ຽວກບັ ພູມປນັ ຍາທອ້ ງຖ່ ນິ ແລະ ມຄີ ວາມຮູຮ້ ອບຕວົ ; 3). ມຄີ ວາມຮູອ້ ນັ ເປນັ ສາກນົ , ຮູທ້ ນັ ກບັ ການປ່ ຽນແປງເສດຖະກດິ -ສງັ ຄມົ , ສະພາບແວດລອ້ ມ, ຄວາມກາ້ ວໜາ້ ຂອງວທິ ະຍາສາດ ແລະ ເທກັ ໂນໂລຊ;ີ ສາມາດປບັ ການຄດິ , ການສະແດງອອກ ແລະ ປບັ ວທິ ີ ເຮດັ ວຽກໃຫແ້ ທດເໝາະກບັ ສະຖານະການ; 4). ມຄີ ວາມສາມາດໃນການຄດິ ວເິ ເຄາະ, ສງັ ເຄາະ, ອະທບິ າຍ, ວຈິ ານ, ຄດິ ເປນັ ລະບບົ ແລະ ມຫີ ວົ ຄດິ ປະດດິ ສາ້ ງ. 5). ມຄວາມສາມາດໃນການແກໄ້ ຂບນັ ຫາໃນການຮຽນ, ໃນວຽກງານ ແລະ ການດາລງົ ຊວີ ດິ ປະຈາ ວນັ . 6). ມຄີ ວາມຮູກ້ ່ ຽວກບັ ວຊິ າສະເພາະໃດໜ່ ງຶ ຕາມຄວາມສາມາດຂອງຕນົ , ມທີ ກັ ສະຊວີ ດິ ແລະ ທກັ ສະທາງສງັ ຄມົ . 7). ມຄີ ວາມສາມາດນາໃຊຄ້ ວາມຮູເ້ ຂາົ້ ໃນການດາລງົ ຊວີ ດິ ປະຈາວນັ , ການຮຽນຮູດ້ ວ້ ຍຕນົ ເອງ, ການ ສກຶ ສາຕ່ ,ໍ ການຮຽນຮູຢ້ ່ າງຕ່ ເໍ ນ່ ອື ງຕະຫອຼ ດຊວີ ດິ , ການເຮດັ ວຽກ ແລະ ການຢ່ ູຮ່ ວມກນັ ໃນສງັ ຄມົ . 8). ສາມາດດາລງົ ຊວີ ດິ ຢ່ າງມປີ ະສດິ ທພິ າບໃນສງັ ຄມົ ທ່ ນີ ບັ ວນັ ນບັ ມກີ ານແຂ່ ງຂນັ ສູງ ແລະ ໃນຍຸກທ່ ີ ມຄີ ວາມທນັ ສະໄໝທາງດາ້ ນເທກັ ໂນໂລຊີ ແລະ ການເຊ່ ອື ມໂຍງເຂາົ້ ກບັ ພາກພນື້ ແລະ ສາກນົ . 3.2.3.ເນອື້ ໃນປນັ ຍາສກຶ ສາ ເນອື້ ໃນການຮຽນຮູເ້ ພ່ ອື ພດັ ທະນາທາງດາ້ ນສະຕປິ ນັ ຍາຂອງຜູຮ້ ຽນແມ່ ນມຢີ ່ າງຫຼວງຫຼາຍ ລວມຢ່ ູໃນ ທຸກວຊິ າຮຽນ ແລະ ກດິ ຈະກໍາຕ່ າງໆ ນບັ ທງັ ວຊິ າສາມນັ , ວຊິ າສະເພາະ ຫຼື ວິຊາຊີບ ແລະ ກດິ ຈະກໍານອກ ຫກຼັ ສູດຕ່ າງໆ ໂດຍສະເພາະແມ່ ນບນັ ດາວຊິ າສາມນັ ທ່ ເີ ປນັ ພນື້ ຖານເຊ່ ນັ : ພາສາລາວ-ວນັ ນະຄະດ,ີ ຄະນດິ ສາດ, ວທິ ະຍາສາດທໍາມະຊາດ, ວທິ ະຍາສາດສງັ ຄມົ , ພາສາຕ່ າງປະເທດ, ເຕກັ ໂນໂລຊີຂໍມ້ ູນຂາວສານ ແລະ ການ ສ່ ສື ານ ແລະ ວຊິ າອ່ ນຶ ໆ. 3.2.4. ວທິ ກີ ານສກຶ ສາອບົ ຮມົ ດາ້ ນສະຕປິ ນັ ຍາສກຶ ສາ 1). ຈດັ ຕງັ້ ການຮຽນ-ກາສອນກ່ ຽວກບັ ປນັ ຍາສກຶ ສາເປນັ ລາຍວຊິ າຕ່ າງໆ; 2). ຈດັ ຕງັ້ ການຮຽນທດິ ສະດຄີ ຽງຄ່ ູກບັ ພາກປະຕບິ ດັ ຕວົ ຈງິ ; 3). ສມົ ທບົ ການສອນຂອງຄກູ ບັ ການຮຽນເປນັ ກ່ ຸມ ແລະ ຮຽນດວ້ ຍຕນົ ເອງຂອງນກັ ຮຽນ; 4). ຈດັ ຕງັ້ ການຮຽນ-ການສອນທ່ ເີ ນນັ້ ໃຫຜ້ ູຮ້ ຽນໄດພ້ ດັ ທະນາການຄດິ ແລະ ໄດລ້ ງົ ມປື ະຕບິ ດັ ຕວົ ຈງິ . 5). ນາໃຊຮ້ ູບແບບ ແລະ ວທິ ີສອນຫຼາກຫຼາຍ ລວມທງັ ວທິ ີສອນທ່ ນີ າໃຊໄ້ ດຮ້ ບັ ຜນົ ດີຜ່ ານມາ ແລະ ວທິ ສີ ອນແບບໃໝ່ ທ່ ເີ ນນັ້ ຜູຮ້ ຽນເປນັ ໃຈກາງ. 6). ນາໃຊສ້ ່ ກື ານການຮຽນ-ການສອນຫຼາຍຢ່ າງໄປຄຽງຄ່ ູກບັ ປມື້ ແບບຮຽນເຊ່ ນັ : ປມື້ ບດົ ເຝກິ ຫດັ , ປມື້ ອ່ ານເພ່ ມີ , ເອກະສານາ້ ງງີ , ສ່ ເື ອເລກັ ໂທຣນກິ ແລະ ອຸປະກອນຊະນດິ ຕ່ າງໆ. 7). ສມົ ທບົ ການສກຶ ສາໃນຫອ້ ງຮຽນກບັ ການເຄ່ ອື ນໄຫວກດິ ຈະການອກຫກຼັ ສູດ. 8). ຈດັ ຕງັ້ ການຮຽນ-ການສອນທາໄກຜ່ ານວທິ ະຍຸ, ໂທລະພາບ ແລະ ອນິ ເຕເີ ນດັ . 9). ສມົ ທບົ ການສກຶ ສາໃນໂຮງຮຽນ ແລະ ນອກໂຮງຮຽນກບັ ການສກຶ ສາໃນຄອບຄວົ , ຊຸມຊນົ ແລະ ສງັ ຄມົ . ຮຽບຮຽງໂດຍ ປທ ແອງທລິ າດ ຫາຼ ້ ອ່ ຸນແກວ້ 83

ສກຶ ສາສາດທ່ ວົ ໄປ 3.3. ແຮງງານສກຶ ສາ 3.3.1. ຄວາມໝາຍຂອງແຮງງານສກຶ ສາ ແຮງງານໝານເຖງິ ການເຮດັ ວຽກດວ້ ຍກໍາລງັ ກາຍ ‘ແຮງງານຍງັ ໝາຍເຖງິ ຄວາມສາມາດທາງດາ້ ນຮ່ າງ ກາຍ, ມນັ ສະໝອງ ສະຕປິ ັນຍາ, ຄວາມຊໍານານຂອງຄນົ ’. ແຮງງານສກຶ ສາໝາຍເຖິງການສກຶ ສາທ່ ີເນນັ້ ໃຫຜ້ ູ ້ ຮຽນມຄີ ວາມຮູ,້ ຄວາມສາມາດ ແລະ ທກັ ສະໃນການອອກແຮງງານ ເຊ່ ງິ ເປນັ ການອອກແຮງງານທ່ ມີ ເີ ຕກັ ນກິ ວທິ ກີ ານ, ມກີ ານຈດັ ຕງັ້ ແລະ ມສີ ະມດັ ຖະພາບສູງ; ສາ້ ງສມີ ແື ຮງງານ ໂດຍການສະໜອງການເຝກິ ອບົ ຮມົ ວຊິ າ ຊບີ ຂນັ້ ພນື້ ຖານ ໃຫແ້ ກ່ ຜູອ້ ອກແຮງງານ ທ່ ີບ່ ໍໄດເ້ ຝກິ ມາກ່ ອນ ເພ່ ອື ສາ້ ງຄວາມສາມາດໃນການອອກແຮງງານ; ພດັ ທະນາສມີ ແື ຮງງານ ໂດຍການຍກົ ລະດບັ ວຊິ າຊບີ ແກ່ ຜູອ້ ອກແຮງງານທ່ ມີ ສີ ມີ ແື ຮງງານມາກ່ ອນແລວ້ ໃຫມ້ ີ ຄວາມຊໍານານງານ ເພ່ ອື ຕອບສະໜອງຄວາມຕອ້ ງການຂອງຕະຫຼາດແຮງງານ ໃນແຕ່ ລະໄລຍະ(ກດົ ໝາຍວ່ າ ດວ້ ຍແຮງງານ, 2006.ໜາ້ 1-2). ແຮງງານສກຶ ສາມບີ ດົ ບາດສໍາຄນັ ໃນການຊ່ ວຍພດັ ທະນາໃຫຜ້ ູຮ້ ຽນມຄີ ວາມຮູທ້ າງດາ້ ນວຊິ າສະເພາະ ແລະ ວຊິ າຊບີ , ມຄີ ວາມສາມາດສມົ ທບົ ລະຫວ່ າງການອອກແຮງງານດວ້ ຍມນັ ສະໝອງກບັ ການອອກແຮງງານ ດວ້ ຍກໍາລງັ ກາຍ ຫຼື ດວ້ ຍຕນີ ມ,ື ເຮດັ ໃຫຜ້ ູຮ້ ຽນສາມາເຊ່ ວຍຕນົ ເອງໃນການດໍາລງົ ຊວີ ດິ , ມກີ ານຜະລດິ , ມລີ າຍ ຮບັ ແລະ ຊ່ ວຍພດັ ທະນາສງັ ຄມົ ກຄໍ ປື ະເທດຊາດ. 3.2.2. ຈດຸ ໝາຍຂອງແຮງງານສກຶ ສາ ແຮງງານສກຶ ສາເນນັ ການພດັ ທະນາໃຫຜ້ ູຮ້ ຽນມຄີ ວາມຮູ,້ ຄວາມສາມາດ ແລະ ທກັ ສະອນັ ຈາໍ ເປນັ ດ່ ງັ ນ:ີ້ 1). ມຄີ ວາມຮູ ້ ແລະ ທກັ ສະໃນການປະກອບອາຊບີ ແລະ ການດາລງົ ຊວີ ດິ ຢ່ າງມຄີ ວາມສຸກ. 2). ມີຄວາມ ຮູ ກ້ ່ ຽວກັບວິຊາສະເພາະ, ວິຊາຊີບພືນ້ ຖານ ຫຼື ມີຄວາມ ຮູ ກ້ ່ ຽວກັບວຽກທ່ ີຕົນ ຮບັ ຜດິ ຊອບ; ມຄີ ວາມຮູພ້ ູມປນັ ຍາທອ້ ງຖ່ ນິ ກ່ ຽວກບັ ອາຊບີ ທ່ ເີ ປນັ ມູນເຊອື້ ຂອງຄອບຄວົ ຫຼື ທອ້ ງຖ່ ນິ . 3). ມທີ ກັ ສະທ່ ຈີ າເປນັ ແລະ ມປີ ະສບົ ການໃນການປະກອບອາຊບີ ທ່ ເີ ໝາະສມົ ກບັ ຄວາມຖະໜດັ , ຄວາມສນົ ໃຈ ແລະ ຄວາມສາມາດຂອຕນົ . 4).ມທີ ກັ ສະໃນການສ່ ສື ານ, ທສັ ະໃນການເຮດັ ວຽກ, ທກັ ສະການຈດັ ການ, ການແກບ້ ນັ ຫາ, ການເຮດັ ວຽກຮ່ ວມກນັ ເປນັ ທມິ ງານ ແລະ ທກັ ສະການສະແຫວງຫາຄວາມຮູ;້ 5). ມຫີ ວົ ຄດິ ປະດດິ ສາ້ ງ, ສາມາດນາໃຊເ້ ຕກັ ນກິ ວທິ ກີ ານ ແລະ ເທກັ ໂນໂລຊທີ ່ ທີ ນັ ສະໄໝເຂາົ້ ໃນການ ອອກແຮງງານ ເພ່ ອື ພດັ ທະນາອາຊບີ ແລະ ປບັ ປຸງຄຸນນະພາບຊວີ ດິ . 6). ມຄີ ວາມຮູ ້ ແລະ ມຄີ ວາມສາມາດໃນການວາງແຜນ, ຈດັ ຕງັ້ ປະຕບິ ດັ , ຕດິ ຕາມ ແລະ ປະເມນີ ຜນົ ການອອກແຮງງານເພ່ ອື ຜະລດິ ຫຼື ວຽກງານ. 7). ມຄີ ຸນສມົ ບດັ , ທດັ ສະນະ ແລະ ຄ່ ານຍິ ມົ ທ່ ດີ ຕີ ່ ໍການອອກແຮງງານ ແລະ ຜູອ້ ອກແຮງງານ. 8). ມຄີ ວາມດຸໝ່ ນັ ໃນການອອກແຮງງານ, ປະຢດັ ແລະ ອາຊບີ ທ່ ສີ ຸຈະລດິ . 9). ມຄີ ່ ານຍິ ມົ ເປນັ ຜູຜ້ ະລດິ ຫຼາຍກວ່ າຜູຊ້ ມົ ໃຊ;້ ນາໃຊຊ້ ບັ ພະຍາກອນທາມະຊາດຢ່ າງກຸມ້ ຄ່ າ ແລະ ຖກຶ ວທິ .ີ 10). ຮູຈ້ ກັ ທາການຜະລດິ , ຮູນ້ າໃຊ້ ແລະ ປກົ ປກັ ຮກັ ສາຜນົ ຜະລດິ , ຮູຈ້ ກັ ຄຸນຄ່ າ ແລະ ຮກັ ຫອມຜນົ ຜະລດິ ແລະ ຜູອ້ ອກແຮງງານ. ຮຽບຮຽງໂດຍ ປທ ແອງທລິ າດ ຫາຼ ້ ອ່ ຸນແກວ້ 84

ສກຶ ສາສາດທ່ ວົ ໄປ 11). ຮູນ້ າໃຊ,້ ຮູດ້ ດັ ແປງ ແລະ ຮູປ້ ກົ ປກັ ຮກັ ສາເຄ່ ອື ງມກື ານອອກແຮງງານ. 3.2.3. ເນອື້ ໃນແຮງງານສກຶ ສາ ເນອື້ ໃນແຮງງານສກຶ ສາໃນໂຮງຮຽນສາມນັ ລວມຢ່ ູໃນວຊິ າຮຽນຕ່ າງໆເປນັ ຕນົ້ ແມ່ ນວຊິ າເທກັ ໂນໂລຊີ ຫຼື ພນື້ ຖານວຊິ າຊບີ . ເທກັ ໂນໂລຊີໃນພນື້ ຖານວຊິ າຊບີ ໝາຍເຖງິ ຄວາມຄດິ , ພູມປນັ ຍາ, ເຕກັ ນກິ , ຂະບວນ ການເຮດັ ວຽກ, ເຄ່ ອື ງມື ແລະ ວດັ ສະດຸອຸປະກອນເຊ່ ງິ ເມ່ ອື ນາໍ ໃຊສ້ ່ ງິ ເຫ່ ຼາົ ນແີ້ ລວ້ ເຮດັ ໃຫຜ້ ນົ ຜະລດິ ມຄີ ຸນນະພາບ , ຜະລດິ ໄດຫ້ ຼາຍ, ປະຢດັ ເວລາ ແລະ ປະຢດັ ແຮງງານ. ວຊິ າຊບີ ພນື້ ຖານມຈີ ດຸ ປະສງົ ພດັ ທະນານກັ ຮຽນໃຫມ້ ີ ຄວາມຮູ ້ ຄວາມເຂາົ້ ໃຈກ່ ຽວກບັ ຂະບວນການເທກັ ໂນໂລຊຕີ າມລາຍວຊິ າເຊ່ ນັ : ການເຮອື ນ, ກະສກິ ໍາ, ການຊ່ າງ (ຊ່ າງໄຟຟາ້ , ຊ່ າງໄມ,້ ຊ່ າງກ່ ໍສາ້ ງເຄຫາສະຖານ, ຊ່ າງໂລຫະ, ຊ່ າງລດົ ຍນົ ) ແລະ ວຊິ າທຸລະກດິ ເປນັ ຕນົ້ . 3.2.4. ວທິ ກີ ານສກຶ ສາອບົ ຮມົ ດາ້ ນແຮງງານສກຶ ສາ 1). ຈດັ ຕງັ້ ກາຮຽນ-ການສອນກ່ ຽວກບັ ແຮງງານສກຶ ສາໃນວຊິ າຮຽນສະເພາະເຊ່ ນັ : ວຊິ າເຕກັ ໂນໂລຊີ ແລະ ພນື້ ຖານວຊິ າຊບີ ໃນສາມນັ ສກຶ ສາ, ວຊິ າເຕກັ ນກິ ແລະ ວຊິ າຊບີ ສໍາລບັ ອາຊວີ ະສກຶ ສາ ແລະ ການສກຶ ສາ ຊນັ້ ສູງ. 2). ສກຶ ສາອບົ ຮົມນໍາ້ ໃຈຮກັ ການອອກແຮງງານຜ່ ານວິຊາຮຽນຕ່ າງໆໃນທຸກຊັນ້ , ທຸກສາຍ; ຜ່ ານ ກດິ ຈະກາໍ ນອກຫກຼັ ສູດ ແລະ ຂະບວນການຕ່ າງໆ. 3). ສົມທບົ ການຮຽນທິດສະດີກັບການລົງມປື ະຕບິ ັດຕວົ ຈງິ ເພ່ ອື ໃຫນ້ ກັ ຮຽນມີທັກສະໃນການ ອອກແຮງງານ. 4). ນາໃຊສ້ ່ ເື ຕກັ ໂນໂລຊກີ ານສກຶ ສາເຂາົ້ ໃນການຮຽນ-ການສອນກ່ ຽວກບັ ແຮງງານສກຶ ສາເຊ່ ນັ : ສ່ ສື ່ ງິ ພມິ , ສ່ ເື ອເລກັ ໂທຣນກິ , ເຄ່ ອື ງມ,ື ອຸປະກອນຊະນດິ ຕ່ າງໆ, ອນິ ເຕເີ ນດັ ແລະ ອ່ ນຶ ໆ. 5). ສມົ ທບົ ການສກຶ ສາໃນໂຮງຮຽນ ແລະ ນອກໂຮງຮຽນກບັ ການສກຶ ສາໃນຄອບຄວົ ແລະ ຊຸມຊນົ . 6). ຈດັ ຕງັ້ ການໄປທດັ ສະນະສຶກສາໃນຂະແໜ່ ງການເສດຖະກດິ , ໂຮງຈກັ ໂຮງງານ ແລະ ບໍລສິ ດັ ຕ່ າງໆ. 7). ຮ່ ວມມກື ບັ ທຸກພາກສ່ ວນໃນສງັ ຄມົ ເພ່ ອື ສກຶ ສາອບົ ຮມົ ຜູຮ້ ຽນໃຫກ້ າຍເປນັ ກາລງັ ແຮງງານທ່ ມີ ຄີ ຸນ ນະພາບ. 3.4. ພາລະສກຶ ສາ 3.4.1. ຄວາມໝາຍຂອງພາລະສກຶ ສາ ພາລະໝາຍເຖງິ ກໍາລງັ , ເຫ່ ອື ແຮງ. ພາລະສກຶ ສາໝາຍເຖງິ ການສກຶ ສາໃນທາງອອກກາໍ ລງັ ກາຍ ເພ່ ອື ໃຫ້ ຮ່ າງກາຍ ແລະ ສຸ ຂະພາບແຂງແຮງ. ພາລະສຶກສາມ່ ຸ ງເນນັ້ ໃຫຜ້ ູຮ້ ຽນໃຊກ້ ດິ ຈະກໍາການເຄ່ ືອນໄຫວ, ການ ອອກກໍາລັງກາຍ, ການຫຼີນ້ ເກມ(ແບບຫຼີນ້ ຕ່ າງໆ) ແລະ ການຫຼີນ້ ກລິ າເປັນເຄ່ ືອງມໃື ນການພັດທະນາດາ້ ນ ຮ່ າງກາຍ, ຈດິ ໃຈ, ອາລມົ , ສງັ ຄມົ ແລະ ສະຕປິ ນັ ຍາໃຫສ້ ມົ ບູນ. ສຸຂະສກຶ ສາແມ່ ນການສກຶ ສາແມ່ ນການສກຶ ສາກ່ ຽວກບັ ການເສມີ ສາ້ ງສຸຂະພາບພະລານາໄມ, ການປອ້ ງ ກນັ ບ່ ໍໃຫເ້ ກີດພະຍາດ ແລະ ການຮກັ ສາໃຫມ້ ສີ ຸຂະພາບແຂງແຮງຢ່ ູສະເໝີ. ສຸຂະສກຶ ສາຈະເນນັ້ ໃຫຜ້ ູຮ້ ຽນມີ ຄວາມຮູ,້ ຄ່ ານຍິ ມົ , ພດຶ ຕກິ ໍາ ແລະ ການປະຕບິ ດັ ກ່ ຽວກບັ ສຸຂະພາບທເພ່ ອື ໃຫຈ້ ະເລນີ ເຕບີ ໂຕ ແລະ ມກີ ານ ຮຽບຮຽງໂດຍ ປທ ແອງທລິ າດ ຫາຼ ້ ອ່ ຸນແກວ້ 85

ສກຶ ສາສາດທ່ ວົ ໄປ ພດັ ທະນາສມົ ໄວອາຍຸ . ຄນົ ທ່ ີສຸ ຂະພາບກາຍ ແລະ ຈດິ ໃຈດີ ຍ່ ອມຈະມີຄວາມສຸກ, ມຄີ ວາມສາມາດຮຽນ, ອອກແຮງງານ ຫຼື ປະຕບິ ດັ ໜາ້ ທ່ ໄີ ດຢ້ ່ າງເຕມັ ສ່ ວນ. 3.4.2. ຈດຸ ໝາຍຂອງພາລະສກຶ ສາ ພາລະສກຶ ສາເນນັ້ ການພດັ ທະນາຜູຮ້ ຽນໃຫມ້ ຄີ ວາມຮູ ້ ແລະ ທກັ ສະທ່ ຈີ າໍ ເປນັ , ມສີ ຸຂະພາບພະລາໄມ ສມົ ບູນດ່ ງັ ນ:ີ້ 1). ເຂາົ້ ໃຈກດົ ເກນທາມະຊາດຂອງການຈະເລນີ ເຕບີ ໂຕ ແລະ ພດັ ທະນາການຂອງມະນຸດ. 2). ມຄີ ວາມຮູ ້ ແລະ ທກັ ສະກ່ ຽວກບັ ການເຝກິ ແອບ, ການອອກກາລງັ ກາຍ, ການຫຼນີ້ ເກມ(ແບບຫຼນີ້ ) ແລະ ການຫຼນີ້ ກລິ າແບບປະເພດຕ່ າງໆ. 3). ເຂາົ້ ໃຈກ່ ຽວກບັ ເພດສກຶ ສາ (ສຸຂະພາບຈະເລີນພນັ ), ມທີ ກັ ສະ ແລະ ມພີ ດຶ ຕກິ າທ່ ີຖກຶ ຕອ້ ງໃນ ການດໍາລງົ ຊວີ ດິ . 4). ມຄີ ວາມຮູດ້ າ້ ນຫຼກັ ການ ແລະ ວທິ ກີ ານກ່ ຽວກບັ ການບໍລໂິ ພກອາຫານ, ການເລອື ກໃຊຜ້ ະລດິ ຕະ ພນັ ແລະ ການບໍລຫິ ານສຸຂະພາບທ່ ຖີ ກຶ ຕອ້ ງ. 5). ຮູດ້ ແູ ລຕນົ ເອງໃຫມ້ ສີ ຸຂະພາບແຂງແຮງ ແລະ ມບີ ຸກຄະລກິ ກະພາບທ່ ດີ ສີ ະເໝ.ີ 6). ຮກັ ການອອກກາລງັ ກາຍ ແລະ ການຫຼນີ້ ກລິ າປະເພດຕ່ າງໆ; ເຝກິ ແອບຮ່ າງກາຍເປນັ ປຈາຢ່ າງສະ ໝ່ ໍາສະເໝ,ີ ອມລີ ະບຽບວໄິ ນ, ເຄາົ ລບົ ກດົ ກະຕກິ າ, ເຄາົ ລບົ ສດິ ທ,ິ ມນີ າໍ້ ໃຈມກັ ກລິ າ, ນາໍ້ ໃຈແຂ່ ງຂນັ ແລະ ນຍິ ມົ ການຫຼນີ້ ຫຼື ການຊມົ ກລິ າ. 7). ເສມີ ສາ້ ງສຸຂະພາບ, ປະສດິ ທພິ າບໃນການເຮດັ ວຽກ ແລະ ການປອ້ ງກນັ ພະຍາດ. 8). ປອ້ ງກນັ ແລະ ຫຼກີ ເວນັ້ ປັດໃຈສ່ ຽງ, ພດຶ ຕກິ າສ່ ຽງຕ່ ໍສຸຂະພາບ, ອຸບດັ ຕເິ ຫດ, ການໃຊຢ້ າ, ການ ເສບຕດິ ແລະ ຄວາມຮຸນແຮງ. 3.4.3. ເນອື້ ໃນພາລະສກຶ ສາ ພະລະສກຶ ສາ: ເນອື້ ໃນການຮູກ້ ່ ຽວກບັ ພະລະສກຶ ສາຕນົ້ ຕໍແມ່ ນການຫດັ ກາຍບໍລຫິ ານ, ເກມ(ແບບຫຼີ້ ໜ), ກາຍຍະກໍາ( ກາຍຍະກາໍ ເສລ,ີ ປີນ້ ຂວໍາ້ ປນີ້ ຫງາຍ, ຕລີ ງັ ກາ, ຄຸນຄ່ າ, ຄານກີ ...), ແລ່ ນ ແລະ ລານ(ເຕນັ້ ສູງ, ເຕນັ້ ຍາວ, ການແກວ່ ງ, ການຊດັ ຫາຼ ວ, ການແລ່ ນ...) ກລິ າ: ເນອື້ ໃນການຮຽນຮູກ້ ່ ຽວກັບກິລາລວມມກີ ານຫຼີນ້ ບານເຕະ, ບານສ່ ງົ , ກະຕໍ,້ ປງິ ປ໋ ອງ ແລະ ອ່ ນຶ ໆ. ນອກນນັ້ ຍງັ ມກີ ານຫຼນີ້ ກລິ າພນື້ ເມອື ງເຊ່ ນັ : ຍງິ ໜາ້ , ສບັ ໝາກຂ່ າງ...ຕາມເງ່ ອື ນໄຂຕວົ ຈງິ ຂອງແຕ່ ລະ ທອ້ ງຖ່ ນິ . ສຸຂະສກຶ ສາ: ເນອື້ ໃນການຮຽນກ່ ຽວກບັ ສຸຂະສກຶ ສາ ແມານສອດແຊກຢ່ ູກບັ ວຊິ າໂລກອອ້ ມຕວົ ເຮາົ ສໍາລບັ ຊນັ້ ປະຖມົ ສກຶ , ວຊິ າວທິ ະຍາສາດທໍາມະຊາດສໍາລບັ ຊນັ້ ມດັ ທະຍມົ ຕນົ້ ແລະ ວຊິ າຊວີ ະວທິ ະຍາສໍາລບັ ຊນັ້ ມດັ ທະຍມົ ຕອນປາຍ. ເນອື້ ໃນຕນົ້ ຕໍແມ່ ນການຮຽນຮູກ້ ່ ຽວກບັ ຮ່ າງກາຍຂອງຄນົ , ການຮກັ ສາສຸຂະພາບ, ການປອ້ ງກນັ ພະຍາດ ແລະ ສ່ ງິ ເສບຕດິ ; ຄວາມຮູກ້ ່ ຽວກບັ ໂພສະນາການ, ສຸຂະພາບຈະເລີນພນັ ແລະ ການ ປະຖມົ ພະຍາບານເປນັ ຕນົ້ . ວຊິ າປອ້ ງກນັ ຊາດ-ປອ້ ງຄວາມສະຫງບົ : ເປັນວຊິ າຮຽນໜ່ ຶງທ່ ີຈດັ ການຮຽນ-ການສອນນບັ ແຕ່ ຊັນ້ ມດັ ທະຍມົ ຕອນປາຍຂນຶ້ ໄປ ໂດຍມຈີ ດຸ ປະສງົ ໃຫຜ້ ູຮ້ ຽນມຄີ ວາມຮູກ້ ່ ຽວກບັ ຫຼກັ ການ, ທດິ ສະດີ ແລະ ພາກ ຮຽບຮຽງໂດຍ ປທ ແອງທລິ າດ ຫາຼ ້ ອ່ ຸນແກວ້ 86

ສກຶ ສາສາດທ່ ວົ ໄປ ປະຕບິ ດັ ຕວົ ຈງິ ກ່ ຽວກບັ ການນໍາໃຊອ້ າວຸດ ແລະ ຍຸດທະວທິ ຂີ ນັ້ ພນື້ ຖານທາງດາ້ ນການປອ້ ງກນັ ຕວົ ; ມີສະຕິ ລະວງັ ຕວົ ແລະ ກຽມພອ້ ມຮບັ ໃຊຊ້ າດ. ເນອື້ ໃນການຮຽນຮູຕ້ ນົ້ ຕໍແມ່ ນລະບຽບກດົ ໝາຍກ່ ຽວກບັ ການປອ້ ງ ກນັ ຊາດ-ປອ້ ງກນັ ຄວາມສະຫງບົ , ລະບຽບຮູບແຖວພນື້ ຖານ, ສລິ ະປະຍຸດ(ທດິ ສະດ,ີ ວທິ ກີ ານນາໍ ໃຊປ້ ນື ແລະ ລະເບດີ ) ແລະ ຍຸດທະວທິ ເີ ຄ່ ອື ນຍາ້ ຍໃນສະໜາມເປນັ ຕນົ້ . 3.4.4. ວທິ ກີ ານສກຶ ສາອບົ ຮມົ ດາ້ ນພະລະສກຶ ສາ 1). ຈດັ ຕງັ້ ການຮຽນ-ການສອນກ່ ຽວກບັ ພະະສກຶ ສາໃນວຊິ າຮຽນສະເພາະເຊ່ ນັ : ພະລະສກຶ ສາ, ກລິ າ, ສຸຂະສກຶ ສາ ເປນັ ຕນົ້ . 2). ສກຶ ສາອບົ ຮມົ ຄວາມຮູທ້ າງດາ້ ນສຸຂະສກຶ ສາຜ່ ານວຊິ າຮຽນຕ່ າງໆທ່ ກີ ່ ຽວຂອ້ ງ; ຜ່ ານກດິ ຈະການອກ ຫກຼັ ສູດ ແລະ ຂະບວນການຕ່ າງໆ. 3). ສມົ ທບົ ການຮຽນທດິ ສະດກີ ບັ ການລງົ ມປື ະຕບິ ດັ ຕວົ ຈງິ ໃນນນັ້ ໃຫເ້ ນນັ້ ພາກປະຕບິ ດັ ຕວົ ຈງິ ເພ່ ອື ໃຫນ້ ກັ ຮຽນມທີ ກັ ສະ. 4). ນາໃຊສ້ ່ ເື ຕກັ ໂນໂລຊກີ ານສກຶ ສາເຂາົ້ ໃນການຮຽນ-ການສອນ, ການເຝກິ ແອບພະລະສກຶ ສາ ແລະ ກລິ າເຊ່ ນັ : ສ່ ສື ່ ງິ ພມິ , ສ່ ເື ອເລກັ ໂທນຼ ກິ , ອຸປະກອນກລິ າຊະນດິ ຕ່ າງໆ, ອນິ ເຕເີ ນດັ ແລະ ອ່ ນຶ ໆ. 5). ສມົ ທບົ ການສກຶ ສາໃນໂຮງຮຽນກບັ ການສກຶ ສາໃນຄອບຄວົ ແລະ ຊຸມຊນົ . 6). ຈດັ ຕງັ້ ການແຂ່ ງຂນັ ແລະ ການໄປທດັ ສະນະສກຶ ສາແລກປ່ ຽນບດົ ຮຽນ. 7). ຈດັ ຕງັ້ ການເຝກິ ອບົ ຮມົ ໄລຍະສນັ້ . 3.5. ສລິ ະປະສກຶ ສາ 3.5.1. ຄວາມໝຍຂອງສລິ ະປະສກຶ ສາ ສລິ ະປະມຄີ ວາມໝາຍຄ:ື ໝາຍເຖງິ ສມີ ,ື ການຊ່ າງ, ການປະດບັ , ການເຮດັ ໃຫວ້ ຈິ ດິ ພດິ ສະດານຕ່ າງໆ; ຄວາມງດົ ງາມ, ຄວາມອ່ ອນໂຍນ, ຄວາມພາກພຽນປານດິ ; ການສະແດງອອກອາລມົ ສະເທອື ນໃຈໃຫເ້ ຫນັ ປະຈກັ ; ຫດັ ຖະກໍາ, ວຈິ ດິ ສີນ ເປນັ ຕນົ້ . ສລິ ະປະສກຶ ສາໝາຍເຖງິ ການຮຽນສລິ ະປະ ໂດຍເນນັ້ ໃຫຜ້ ູຮ້ ຽນມີ ຄວາມຮູ ້ ແລະ ທກັ ສະກ່ ຽວກບັ ສລິ ະປະກໍາ ແລະ ສລິ ະປະດນົ ຕ;ີ ຮກັ ຄວາມສວຍງາມ, ມຈີ ດິ ໃຈອ່ ອນໂຍນ, ມີ ຄວາມຄດິ ລເິ ລ່ ມີ , ຈນິ ຕະນາການ ແລະ ມຄີ ວາມຄດິ ສາ້ ງສນັ ງານສລິ ະປະ; ເຫນັ ຄຸນຄ່ າທາງສລິ ະປະ ແລະ ນາໍ ໃຊ້ ເຂາົ້ ໃນຊວີ ດິ ປະຈາໍ ວນັ . 3.5.2. ຈດຸ ໝາຍຂອງສລິ ະປະສກຶ ສາ ສລິ ະປະສກຶ ສາເນນັ້ ການພດັ ທະນາຜູຮ້ ຽນໃຫມ້ ຄີ ວາມຮູ ້ ແລະ ທກັ ສະທ່ ຈີ າໍ ເປນັ ດ່ ງັ ນ:ີ້ 1). ມີຄວາມຮູທ້ າງດາ້ ນດນົ ຕີ, ເຫັນຄຸ ນຄ່ າຂອງດນົ ຕີ, ມັກຊມົ , ມັກຟງັ ດວ້ ຍຄວາມຊ່ ືນຊມົ ແລະ ສາມາດໝນູ ໃຊຄ້ ວາມຮູທ້ າງດນົ ຕເີ ຂາົ້ ໃນຊວີ ດິ ປະຈາໍ ວນັ . 2). ມຄີ ວາມຮູ,້ ເຂາົ້ ໃຈ ແລະ ສະແດງອອກທາງນາດຕະສນິ ເຊ່ ນັ : ການຟອ້ ນລາວງົ ລາວມາດຕະຖານ ແລະ ການເຕນັ້ ລາໍ ແບບສາກນົ ຢ່ າງຄ່ ອງແຄວ້ . 3). ມຄີ ວາມຮູ,້ ຈນິ ຕະນາການ ແລະ ມຫີ ວົ ຄດິ ປະລດິ ສາ້ ງທາງດາ້ ນສລິ ະປະກາ; ສາມາດນາໃຊສ້ ລິ ະ ປະກາໍ ເຂາົ້ ໃນຊວີ ດິ ປະຈາໍ ວນັ ແລະ ວຽກງານເຊ່ ນັ : ການອອກແບບ, ການແຕມ້ ແລະ ການຕກົ ແຕ່ ງປະດບັ ປະດາ , ການຮກັ ສາຄວາມສະອາດ, ຄວາມເປນັ ລະບຽບຮຽບຮອ້ ຍ ແລະ ຄວາມມກັ ຄວາມສວຍງາມເປນັ ຕນົ້ . ຮຽບຮຽງໂດຍ ປທ ແອງທລິ າດ ຫາຼ ້ ອ່ ຸນແກວ້ 87

ສກຶ ສາສາດທ່ ວົ ໄປ 4). ເຂາົ້ ໃຈຄວາມສາພນັ ລະຫວ່ າງສລິ ະປະ(ດນົ ຕີ, ນາດຕະສນິ , ສລິ ະປະກາ), ປະຫວດັ ສາດ ແລະ ວດັ ທະນະທໍາ. 5). ສາມາດວິເຄາະ, ວຈິ ານຄຸນຄ່ າຂອງງານສິລະປະ(ດນົ ຕ,ີ ນາດຕະສນິ ແລະ ສລິ ະປະກາ)ທ່ ີເປັນ ມລໍ ະດກົ ທາງດາ້ ນວດັ ທະນະທໍາ, ພູມປນັ ຍາທອ້ ງຖ່ ນິ , ພູມປນັ ຍາຂອງຊາດລາວ ແລະ ສາກນົ . 3.5.3. ເນອື້ ໃນສລິ ະປະສກຶ ສາ ສລິ ະປະດນົ ຕ:ີ ເນອື້ ໃນການຮຽນຮູກ້ ່ ຽວກບັ ດນົ ຕປີ ະກອບດວ້ ຍທດິ ສະດດີ ນົ ຕ,ີ ການຮອ້ ງເພງ, ຂບັ ລໍາ, ປະຫວດັ ນກັ ປະພນັ ເພງ, ການຫຼນີ້ ເຄ່ ອື ງດນົ ຕພີ ນື້ ເມອື ງລາວ, ເຄ່ ອື ງດນົ ຕສີ າກນົ ແລະ ການສະແດງລະຄອນ. ນາດຕະສນິ : ການຟອ້ ນລໍາວງົ ລາວມາດຕະຖານ, ການຟອ້ ນຂອງທອ້ ງຖ່ ນິ , ການຟອ້ ນຕາມບດົ ຟອ້ ນ ຕ່ າງໆ ແລະ ການເຕນັ້ ລໍາແບບສາກນົ . ຫດັ ຖະກໍາ: ການຈກັ ສານ, ການປະດດິ ເຄ່ ອື ງຫຼນີ້ , ເຄ່ ອື ງໃຊ,້ ເຄ່ ອື ງປະດບັ ...ສລິ ະປະກໍາ: ການແຕມ້ ຮູບ, ການແກະສະຫຼກັ , ການປນັ້ , ການອອກແບບ, ຕກົ ແຕ່ ງ, ປະດບັ ປະດາ... 3.5.4. ວທິ ກີ ານສກຶ ສາອບົ ຮມົ ດາ້ ນສລິ ະປະສກຶ ສາ 1). ຈດັ ຕງັ້ ການຮຽນ-ການສອນກ່ ຽວກບັ ສລິ ະປະສກຶ ສາໃນວຊິ າຮຽນສະເພາະເຊ່ ນັ : ສລິ ະປະດນົ ຕ,ີ ສລິ ະປະກາໍ , ຫດັ ຖະກໍາ ແລະ ອ່ ນຶ ໆ; 2). ສກຶ ສາອບົ ຮມົ ຄວາມຮູທ້ າງດາ້ ນສລິ ະປະຜ່ ານວຊິ າຮຽນຕ່ າງໆທ່ ກີ ່ ຽວຂອ້ ງ; ຜ່ ານກດິ ຈະການອກ ຫກຼັ ສູດ ແລະ ຂະບວນການຕ່ າງໆ; 3). ສມົ ທບົ ການຮຽນທດິ ສະດກີ ບັ ການລງົ ມປື ະຕບິ ດັ ຕວົ ຕວົ ຈງິ , ໃນນນັ້ ໃຫເ້ ນນັ້ ພາກປະຕບິ ດັ ຕວົ ຈງິ ເພ່ ອື ໃຫນ້ ກັ ຮຽນມທີ ກັ ສະ; 4). ນາໃຊສ້ ່ ເື ທຣກັ ໂນໂລຊກີ ານສກຶ ສາເຂາົ້ ໃນການຮຽນ-ການສອນ ແລະ ເຝກິ ແອບສລິ ະປະເຊ່ ນັ : ສ່ ື ສ່ ງິ ພມິ , ສ່ ເື ອເລກັ ໂທຣນກິ , ເຄ່ ອື ງດນົ ຕ,ີ ອຸປະກອນຊະນດິ ຕ່ າງໆ, ອນິ ເຕເີ ນດັ ແລະ ອ່ ນຶ ໆ; 5). ສມົ ທບົ ການສກຶ ສາໃນໂຮງຮຽນ ແລະ ນອກໂຮງຮຽນກບັ ການສກຶ ສາໃນຄອບຄວົ ແລະ ຊຸມຊນົ ; 6). ຈດັ ຕງັ້ ການແຂ່ ງຂນັ ແລະ ການໄປທດັ ສະນະສກຶ ສາແລກປ່ ຽນບດົ ຮຽນ; 7). ຈດັ ຕງັ້ ການເຝກິ ອບົ ຮມົ ໄລຍະສນັ້ ຮຽບຮຽງໂດຍ ປທ ແອງທລິ າດ ຫາຼ ້ ອ່ ຸນແກວ້ 88

ສກຶ ສາສາດທ່ ວົ ໄປ ບດົ ທີ 9 ການສກຶ ສາສະພາບການຮຽນ - ການສອນ 1. ແນວຄດິ ໃນການສກຶ ສາສະພາບການຮຽນ-ການສອນ 1.1. ຄວາມໝາຍໃນການສກຶ ສາສະພາບການຮຽນ-ການສອນ ການສກຶ ສາສະພາບການຮຽນ-ການສອນ ຖວື ່ າເປນັ ຂນັ້ ຕອນທ່ ສີ າໍ ຄນັ ຂນັ້ ໜ່ ງຶ ໃນການສກຶ ສາວຊິ າຊບີ ຄູ, ເປນັ ການຊ່ ວຍໃຫຜ້ ູມ້ ວີ ຊິ າຊບີ ນໄີ້ ດສ້ ກຶ ສາວເິ ຄາະຫາສະພາບຄວາມເປນັ ຈງິ ຂອງການຮຽນ-ການສອນ ເຊ່ ງິ ເປນັ ຫວົ ໃຈຂອງວຊິ າຊີບ, ຫຼາຍຄນົ ມກັ ຄດິ ວ່ າການສກຶ ສາວເິ ຄາະເປັນເລ່ ອື ງທ່ ສີ າມາດຖາມ ແລະ ຕອບໄດທ້ ນັ ທີ ເພາະທຸກຄນົ ຢ່ ູໃນການສກຶ ສາສະພາບການຮຽນ-ການສອນມາແລວ້ . ດ່ ງັ ນນັ້ , ເພ່ ອື ໃຫຄ້ ູ ຫຼື ຜູທ້ ່ ຈີ ະເປນັ ຄູໄດສ້ ກຶ ສາສະພາບການຮຽນ-ການສອນກຄໍ ວນທໍາຄວາມເຂາົ້ ໃຈວ່ າ ການສກຶ ສາສະພາບການຮຽນ-ການສອນໝາຍເຖງິ ຫຍງັ ແລະ ເພ່ ອື ຫຍງັ ?. ການສກຶ ສາສະພາບການຮຽນ - ການສອນເປນັ ການສກຶ ສາວເິ ຄາະອງົ ປະກອບ ແລະ ພວົ ພນັ ຂອງອງົ ປະກອບຕ່ າງໆ ທ່ ເີ ປນັ ສະພາບການຮຽນ-ການສອນທ່ ອີ ໍານວຍຄວາມສະດວກໃຫແ້ ກ່ ນກັ ຮຽນ: ຕາມຈດຸ ປະສງົ . ທງັ ນເີ້ ພ່ ອື ໄດສ້ ກຶ ສາຄວາມເປນັ ມາຂອງສະພາບການຮຽນ - ການສອນຕາມສະພາບຄວາມເປນັ ຈງິ ແລະ ສງັ ລວມ ຂໍຄ້ ດິ ເຫນັ ມາປບັ ປຸງວທິ ກີ ານສອນຂອງຕນົ ເອງ. ການສກຶ ສາສະພາບການຮຽນ - ການສອນດ່ ງັ ກ່ າວມແີ ນວຄດິ ເນ່ ອື ງມາຈາກການສະແຫວງຫາທດິ ທາງ ການພດັ ທະນາຄຸນນະພາບການຮຽນ - ການສອນ ຫຼື ການກະກຽມຜູທ້ ່ ຈີ ະເປນັ ຄູ. ການສກຶ ສາສະພາບການຮຽນ - ການສອນມີຜນົ ດໃີ ນການພັດທະນາການສອນຂອງຄູ, ເພາະການ ສ່ ງົ ເສມີ ສະມດັ ຕະພາບໃນການສອນຕອ້ ງອາໄສຂໍມ້ ູນທ່ ເີ ອນີ້ ວ່ າຜນົ ຢອ້ ນກບັ ( Feedback ). ຈາກການສກຶ ສາ ແລະ ທດົ ລອງ ດ່ ງັ ນນັ້ , ການສກຶ ສາສະພາບການຮຽນ - ການສອນ ຈ່ ງິ ມຢີ ່ ູທຸກຂນັ້ ຕອນ ຂອງການຮຽນຮູ,້ ການ ໃຫຄ້ ູ ຫຼື ນກັ ສກຶ ສາຄູໄດສ້ ກຶ ສາວເິ ຄາະລາຍລະອຽດໃນແງ່ ມູມຕ່ າງໆຂອງສະພາບການຮຽນ - ການສອນຢ່ າງມີ ຈດຸ ຫມາຍ ຈ່ ງຶ ຊ່ ວຍໃຫຜ້ ູສ້ ກຶ ສາຮູສ້ ງັ ເກດ, ເຂາົ້ ໃຈ, ຮູວ້ ເິ ຄາະຄວາມເປນັ ມາຂອງຂະບວນການຮຽນ - ການສອນ ຢ່ າງແນບນຽນຂນຶ້ . ເມ່ ອື ມໂີ ອກາດສກຶ ສາຫຼາຍຫຼາຍໆຄງັ້ ໃນໄລຍະຍາວຈະເກດີ ມຄີ ວາມຈະແຈງ້ ຂນຶ້ ຕ່ ມື ກ່ ຽວກບັ ສະພາບແນວຄດິ ຂອງສະພາບການຮຽນ - ການສອນ ແລະ ເປັນແນວທາງໃຫແ້ ກ່ ການພດັ ທະນາການຮຽນ - ການສອນຂອງຕນົ ໄດຢ້ ່ າງເຫມາະສມົ , ຊ່ ວຍໃຫເ້ ກດີ ຄວາມເຂາົ້ ໃຈສອດຄ່ ອງກນັ ລະຫວ່ າງທດິ ສະດີ ແລະ ພາກ ປະຕບິ ດັ ຕວົ ຈງິ . 1.2. ສະພາບການຮຽນ-ການສອນ ສະພາບການຮຽນ - ການສອນ ທ່ ີເວາົ້ ມານນັ້ ຫມາຍເຖິງຫຍງັ ? ມຂີ ອບເຂດພຽງໃດ ? ມຄີ ວາມ ຫມາຍກວາ້ ງ? ສະພາບການຮຽນ - ການສອນທ່ ເີ ກດີ ຂນຶ້ ແລະ ມຜີ ນົ ຕ່ ໍການຮຽນຮູຂ້ ອງຜູຮ້ ຽນກໍລວ້ ນແຕ່ ເປນັ ຮຽບຮຽງໂດຍ ປທ ແອງທລິ າດ ຫາຼ ້ ອ່ ຸນແກວ້ 89

ສກຶ ສາສາດທ່ ວົ ໄປ ສະພາບການຮຽນ - ການສອນເຊ່ ນັ : ພ່ ແໍ ມ່ ສອນລູກກ່ ເໍ ກດີ ສະພາບການຮຽນ-ການສອນ. ດ່ ງັ ນນັ້ , ເຮາົ ມສີ ະພາບ ການຮຽນ-ການສອນໃນການສກຶ ສາ 3 ວທິ ຕີ ນົ້ ຕໍດ່ ງັ ນ:ີ້ - ການສກຶ ສາທ່ ບີ ່ ໄໍ ດຈ້ ດັ ລະບບົ ເຊ່ ນັ : ສະພາບການຮຽນ-ການສອນຈາກສະພາບສງັ ຄມົ ແລະ ຄອບຄວົ . - ການສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນເຊ່ ນັ : ການຮຽນ-ການສອນສອນທາງໄກ ແລະ ທດັ ສະນະຕ່ າງໆ. - ການສກຶ ສາໃນໂຮງຮຽນ : ສະພາບການຮຽນ - ການສອນໃນສະຖາບນັ ການສກຶ ສາຕ່ າງໆ. ສະພາບການຮຽນ - ການສອນທ່ ີຈະສະເຫນຕີ ່ ໍໄປນເີ້ ປັນສະພາບການຮຽນ - ການສອນສະເພາະໃນ ໂຮງຮຽນເທ່ າົ ນນັ້ . ດ່ ງັ ນນັ້ , ສະພາບການຮຽນ-ການສອນທ່ ີມຢີ ່ ູໃນໂຮງຮຽນຈ່ ງິ ມຄີ ວາມຫມາຍຕ່ ໍການຮ່ ໍາຮຽນທາງ ດາ້ ນ ຄວາມຮູ,້ ດາ້ ນແນວຄດິ ແລະ ຄວາມສາມາດຂອງນກັ ຮຽນຫຼາຍ, ນອກຈາກການສກຶ ສາທ່ ເີ ວາົ້ ມາຂາ້ ງເທງິ ນຍີ້ ງັ ມີ ສະພາບທາງສັງຄົມອ່ ນື ໆເຊ່ ັນ : ໂຮງຮູ ບເງາົ , ຫໍສະມຸດ.. ແຕ່ ໂຮງຮຽນເປັນຫນ່ ວຍສງັ ຄົມ ທ່ ີມີລັກສະນະ ສະເພາະເຊ່ ນັ : - ໂຮງຮຽນເປນັ ບ່ ອນເຕາົ້ ໂຮມເຍາົ ວະຊນົ ຢ່ ູຮ່ ວມກນັ , ເປນັ ບ່ ອນທ່ ເີ ຍາົ ວະຊນົ ຈະຕອ້ ງມາເຖິງຈະພໍໃຈ ຫຼື ບ່ ພໍ ໃໍ ຈກຕໍ າມ, ແຕ່ ເຂາົ ເຈາົ້ ຕອ້ ງຮຽນຢ່ ູຮ່ ວມກນັ ເປນັ ກ່ ຸມ, ເຮດັ ກດິ ຈະກໍາຮ່ ວມກບັ ຄນົ ອ່ ນື . - ໂຮງຮຽນເປັນບ່ ອນທ່ ີມີຫນາ້ ທ່ ີຮັບຜິດຊອບໃນການຈດັ ຕງັ້ ຂະບວນການຮຮຽນ ແລະ ມີພາລະ ບດົ ບາດໃນການສກຶ ສານກັ ຮຽນ. - ໂຮງຮຽນເປນັ ບ່ ອນທ່ ມີ ກີ ານປະເມນີ ເຍາົ ວະຊນົ ຢ່ ູຕະຫລອດເວລາເພ່ ອື ຍອ້ ງຍ,ໍ ແກໄ້ ຂຈດຸ ບກົ ພ່ ອງ... - ສະພາບຂອງການສກຶ ສາດ່ ງັ ກ່ າວເປນັ ສະພາບການຮຽນ - ການສອນທ່ ຈີ ດັ ຂນຶ້ ເພ່ ອື ໃຫນ້ ກັ ຮຽນເກດີ ການຮຽນຮູໂ້ ດຍກງົ ແລະ ມຈີ ດຸ ມ່ ຸງຫມາຍກໍານດົ ໄວ.້ ດ່ ງັ ນນັ້ , ການສກຶ ສາສະພາບການຮຽນ - ການ ສອນຈ່ ງຶ ມີ ອງົ ປະກອບຕ່ າງໆທ່ ເີ ປນັ ສະພາບແວດລອ້ ມໃຫກ້ ານສກຶ ສາໃນລະບບົ ໂຮງຮຽນ.  ອງົ ປະກອບສະພາບການຮຽນ-ການສອນ 1). ຄູ: ຄູມບີ ດົ ບາດຫນາ້ ທ່ ສີ າຄນັ ໃນການຈດັ ສະພາບການຮຽນ - ການສອນໂດຍທ່ ວົ ໆໄປ, ຄູມວີ ຽກງານ ຫລາຍດາ້ ນທ່ ຕີ ດິ ພນັ ກບັ ການຮຽນຮູເ້ ຊ່ ນັ : ການສດິ ສອນ, ສາ້ ງກດິ ຈະກໍາ, ວຽກທຸລະການ, ວຽກແນະນາໍ , ວຽກ ພດັ ທະນາຕນົ ເອງ.........ຄູແຕ່ ລະຄນົ ມບີ ຸກຄະລກິ ພາບ ແລະ ວທິ ເີ ຮດັ ວຽກຂອງຕນົ ເຊ່ ງິ ເປນັ ພນື້ ຖານໃນການ ຈດັ ສະພາບການຮຽນ - ການສອນຂອງຄູ ແລະ ເປັນທດິ ທາງຊ່ ວຍໃຫບ້ ດົ ບາດວຊິ າຊບີ ຄູເພ່ ອື ມາປັບປຸງ ແລະ ພດັ ທະນາຕນົ ເອງ. 2). ນກັ ຮຽນ: ນກັ ຮຽນທ່ ເີ ຂາົ້ ມາຮຽນໃນໂຮງຮຽນ ຊ່ ງຶ ແມ່ ນມາຈາກຫຼາຍຄອບຄວົ ທ່ ມີ ຖີ ານະສະພາບແວດ ລອ້ ມ, ອາຍຸ, ເພດໄວ, ສະຕປິ ນັ ຍາ, ຄວາມສາມາດ ແລະ ຄວາມຊໍານຊິ ນານຕ່ າງກນັ . 3). ຂະບວນການຮຽນ - ການສອນ ; ແມ່ ນຂະບວນການທ່ ຕີ ນົ້ ຕໍ ແລະ ສາໍ ຄນັ ຂອງການສອນ, ລກັ ສະນະ ການຈດັ ການຮຽນ - ການສອນ, ເທກັ ນກິ ການສອນຂອງຄູແຕ່ ຄນົ ທ່ ີສອນນກັ ຮຽນແຕກຕ່ າງກນັ ແລະ ມຮີ ູບ ແບບສກຶ ສາຫຼາຍຢ່ າງ. 4). ໂຮງຮຽນ: ການບໍລຫິ ານໂຮງຮຽນ, ນະໂຍບາຍ, ຫຼກັ ສູດ, ການໃຊຫ້ ກຼັ ສູດເປນັ ປດັ ໄຈສໍາຄນັ ຂອງການ ຈດັ ການຮຽນ - ການສອນ ແລະ ມຮີ ູບແບບແຕກຕ່ າງກນັ ໄປຕາມສະພາບເສດຖະກດິ , ສງັ ຄມົ ແລະ ຄວາມຊໍາ ນຊິ າໍ ນານຂອງຜູບ້ ລໍ ຫິ ານ. ຮຽບຮຽງໂດຍ ປທ ແອງທລິ າດ ຫາຼ ້ ອ່ ຸນແກວ້ 90

ສກຶ ສາສາດທ່ ວົ ໄປ 5). ການພວົ ພນັ ລະຫວ່ າງໂຮງຮຽນ ແລະ ຊຸມຊນົ : ໂຮງຮຽນບ່ ໍໄດຕ້ ງັ້ ຢ່ ູຢ່ າງໂດດດ່ ຽວ ແລະ ແຍກຕວົ ອອກ ຈາກສງັ ຄມົ -ກດິ ຈະກໍາຕ່ າງໆໃນໂຮງຮຽນມກີ ານພວົ ພນັ ກບັ ຊຸມຊນົ ພາຍນອກມລີ ກັ ສະນະແຕກຕ່ າງກນັ ແລະ ມີ ການພວົ ພນັ ຊ່ ງຶ ກນັ ແລະ ກນັ , ການສດິ ສອນເປນັ ວທິ ະຍາສາດ ແລະ ສລິ ະປະອນັ ຫນ່ ງຶ ທ່ ສີ ະລບັ ສບັ ຊອ້ ນ ດ່ ງັ ນນັ້ , ການສກຶ ສາສະພາບການຮຽນ - ການສອນຈ່ ງຶ ເປນັ ບນັ ທາສາໍ ຄນັ ຂອງການຮຽນ- ການສອນຢ່ ູໃນໂຮງຮຽນ. 1.3. ທດິ ທາງການສກຶ ສາສະພາບການຮຽນ - ການສອນທ່ ວົ ໄປ 1.3.1.ການສກຶ ສາສະພາບການຮຽນ - ການສອນ ເປນັ ການສກຶ ສາອງົ ປະກອບຫຼາຍພາກສ່ ວນທ່ ີມກີ ານພວົ ພນັ ຊ່ ງຶ ກນັ ແລະ ກນັ , ສະພາບການຮຽນ - ການສອນມລີ ກັ ສະນະຕ່ ໍເນ່ ອື ງ. ດ່ ງັ ນນັ້ , ການສກຶ ສາວເິ ຄາະຈາໍ ເປນັ ຕອ້ ງໄດພ້ ຈິ າລະນາສະພາບແວດລອ້ ມ, ພດຶ ຕິ ກໍາ ຫຼື ຄວາມເປນັ ມາຂອງອງົ ປະກອບສ່ ວນໃດສ່ ວນຫນ່ ງຶ . ຄວນສກຶ ສາສະພາບການຮຽນ-ການສອນໃນທຸກໄລຍະ, ສຶກສາສະພາບຄວາມເປັນຈງິ ໂດຍການ ປະຕບິ ດັ ທ່ ວົ ໆໄປ, ຜູສ້ ກຶ ສາມກັ ຈະລໍຖາ້ ໃຫທ້ ຸກສ່ ງິ ທຸກຢ່ າງພອ້ ມ ຈ່ ງຶ ສກຶ ສາ, ແຕ່ ຄວາມຈງິ ແລວ້ ນບັ ແຕ່ ເວລາ ໄລຍະເວລາທ່ ເີ ລ່ ມີ ເປດີ ພາກຮຽນມາຈນົ ເຖງິ ມປື ດິ ພາກຮຽນສະພາບການຮຽນ - ການສອນມີ ຄວາມແຕກຕ່ າງ ກນັ ແຕ່ ຍງັ ມຜີ ົນຕ່ ໍເນ່ ອື ງກນັ , ການສງັ ເກດສະພາບການຮຽນ - ການສອນແຕ່ ພຽງໄລຍະດຽວ ແມ່ ນຈະບ່ ໍຊດັ ເຈນໃນການຕລີ າຄາສະພາບການຮຽນ - ການສອນ. ສະນນັ້ , ການສງັ ເກດສະພາບການຮຽນ - ການສອນຕອ້ ງໄດສ້ ງັ ເກດທງັ ວທິ ີ ແລະ ພດຶ ຕກິ ໍາການສອນ ຂອງຄູ. ນອກຈາກສະພາບການຮຽນ - ການສອນທ່ ເີ ວາົ້ ມາຂາ້ ງເທງິ ນນັ້ , ຍງັ ມຫີ ຼາຍປດັ ໄຈເຊ່ ນັ : ການຈດັ ຫອ້ ງ ຮຽນ, ອຸປະກອນ, ເອກະສານ, ກະດານ...ສ່ ງິ ເຫ່ າຼົ ນສີ້ າມາດຊບີ້ ອກເຖງິ ສະພາບການຮຽນ - ການສອນເຊ່ ນັ ກນັ . 1.3.2. ສະພາບການຮຽນ-ການສອນ ສະພາບການຮຽນ - ການສອນທ່ ເີ ກດີ ຂນຶ້ ໃນເວລາກາລງັ ສອນນກັ ຮຽນ ແລະ ໃນເວລາກ່ ອນຫຼງັ ການ ສອນ, ການກຽມບດົ ສອນຂອງຄູເປນັ ບນັ ຫາສໍາຄນັ ທ່ ຊີ ່ ວຍໃຫກ້ ານສອນປະສບົ ຜນົ ສໍາເລດັ ການສດິ ສອນ ແລະ ພດຶ ຕກິ າໍ ຂອງຄແູ ຕ່ ລະຄນົ ຕອ້ ງປບັ ໃຫແ້ ທດເຫມາະ ກບັ ສະພາບຂອງນກັ ຮຽນ.  ສະພາບການຮຽນ-ການສອນ ໃນຊນັ້ ຮຽນ ການສອນໃນຊນັ້ ຮຽນ, ການສອນແບບເປນັ ກ່ ຸມ ແລະ ບຸກຄນົ , ຊ່ ງຶ ສະພາບການຮຽນ - ການສອນ ມີ ລກັ ສະນະແຕກຕ່ າງກນັ . ການສອນໃນຊນັ້ ຮຽນ ຫຼື ກ່ ຸມເປນັ ເທກັ ນກິ ການສອນຂອງຄູທ່ ມີ ຄີ ວາມແຕກ ຕ່ າງກບັ ການສດິ ສອນທ່ ສີ ອນເປນັ ລກັ ສະນະບຸກຄນົ . 1.4. ບນັ ຫາຕນົ້ ຕ່ ໍໃນການສກຶ ສາສະພາບການຮຽນ-ການສອນ ບນັ ຫາຕນົ້ ຕ່ ໃໍ ນການສກຶ ສາສະພາບການຮຽນ - ການສອນຄວນເນນັ້ ຫນກັ ບາງບນັ ຫາດ່ ງັ ນ:ີ້ - ການສກຶ ສາສະພາບການຮຽນ - ການສອນ ບ່ ໍແມ່ ນຈະສກຶ ສາແຕ່ ໃນຊນັ້ ຮຽນ, ພວກເຮາົ ຄວນ ມກີ ານ ສກຶ ສານອກຊນັ້ ຮຽນນາໍ ອກີ ກງົ ກນັ ຂາ້ ມຖາ້ ຜູສ້ ກຶ ສາບ່ ໍແມ່ ນຜູສ້ ດິ ສອນໂດຍກງົ , ຜູສ້ ກຶ ສາຕອ້ ງມກີ ານສມົ ທບົ ກບັ ບຸກຄນົ ກ່ ຽວຂອ້ ງກບັ ການຮຽນ - ການສອນ ເພ່ ອື ບນັ ລຸຕາມຈດຸ ປະສງົ ທ່ ວີ າງໄວ.້ - ຜູສ້ ກຶ ສາຕອ້ ງເຂາົ້ ໃຈໃຫຈ້ ະແຈງ້ , ຊດັ ເຈນ ເຖິງຄວາມສໍາຄນັ ຂອງການສກຶ ສາວ່ າຈະຊ່ ວຍໃນການ ພດັ ທະນາຕົນເອງແນວໃດ? ຈະໃຊວ້ ທິ ີສດິ ສອນແນວໃດ? ຈ່ ງິ ຈະເຂົາ້ ໃຈລກັ ສະນະສະລບັ ຊບັ ຊອ້ ນ ຂອງ ສະພາບການຮຽນ - ການສອນ. ຮຽບຮຽງໂດຍ ປທ ແອງທລິ າດ ຫາຼ ້ ອ່ ຸນແກວ້ 91

ສກຶ ສາສາດທ່ ວົ ໄປ - ຜູສ້ ກຶ ສາ(ນກັ ຮຽນ ) ຕອ້ ງປບັ ຕວົ ໃຫແ້ ທດເຫມາະກບັ ສະພາບທ່ ຕີ ນົ ສກຶ ສາຢ່ ູ, ເວລາສກຶ ສາ ຫຼື ຄນົ້ ຄ້ ວາກ່ ຽວກບັ ບນັ ຫານຕີ້ ອ້ ງລະມດັ ລະວງັ ບ່ ໍໃຫມ້ ອີ ຸປະສກັ ຕ່ ກໍ ານຮຽນ - ການສອນ. - ຜູສ້ ກຶ ສາຕອ້ ງມມີ ະນຸດສໍາພນັ ຮູຈ້ ກັ ພຈິ າລະນາຕນົ ເອງຄື ກບັ ການພຈິ າລະນາຜູອ້ ່ ນື .. - ພະຍາຍາມບ່ ໍໃຫເ້ ຫນັ ແກ່ ຕວົ ຫຼາຍກວ່ າຜູອ້ ່ ນື , ຄວນສກຶ ສາສະພາບແວດລອ້ ມ, ຂະບວນການ ຮຽນ - ການສອນໃຫມ້ ກີ ານພວົ ພນັ ກນັ ຊ່ ງຶ ກນັ ແລະ ກນັ ພອ້ ມທງັ ມເີ ຫດ ແລະ ຜນົ . - ຜູສ້ ກຶ ສາຕອ້ ງສາມາດເກບັ ຂໍມ້ ູນ, ວເິ ຄາະ ແລະ ປະເມນີ ຜົນເພ່ ອື ນາໍ ມາພດັ ທະນາການຮຽນ - ການ ສອນຂອງຕນົ . - ຜູສ້ ກຶ ສາຕອ້ ງບນັ ທຶກການສອນ ຫຼື ສກຶ ສາແນວທາງການສອນກ່ ອນການສງັ ເກດການສອນແຕ່ ບ່ ໍ ຫມາຍຄວາມວ່ າ : ການສກຶ ສາຈະເລ່ ງັ ໃສ່ ແຕ່ ແນວທາງການສອນເທ່ າົ ນນັ້ , ແຕ່ ຕອ້ ງສກຶ ສາສະພາບແວດລອ້ ມທ່ ຢີ ່ ູ ອອ້ ມຕວົ ນອກີ . - ການສກຶ ສາ ສະພາບການຮຽນ - ການສອນແຕ່ ລະເທ່ ອື , ຜູສ້ ກຶ ສາຕອ້ ງຖເື ປນັ ບນັ ຫາສໍາຄນັ ເພ່ ອື ໃຫ້ ເກດີ ມຜີ ນົ ສໍາເລດັ ໃນການຮຽນ-ການສອນ. ນອກຈາກນນັ້ , ຜູສ້ ກຶ ສາຕອ້ ງກະຕຸນ້ ຄວາມສນົ ໃຈຂອງນກັ ຮຽນນາໍ ອກີ . 2. ການສກຶ ສາສະພາບການຮຽນ - ການສອນໃນຫອ້ ງຮຽນ 2.1. ສະພາບການຮຽນ - ການສອນໃນຫອ້ ງຮຽນ 2.1.1. ທາງດາ້ ນກາຍຍະພາບ ຫມາຍເຖງິ ລກັ ສະນະຂອງຫອ້ ງຮຽນທ່ ອີ ໍານວຍຄວາມສະດວກຕ່ ກໍ ານຮຽນ - ການສອນ, ນກັ ຮຽນໃຊ້ ເວລາ ໃນຫອ້ ງຮຽນມຫື້ ນ່ ງຶ ຫຼາຍໆຊ່ ວົ ໂມງ, ສະພາບຫອ້ ງຮຽນຄວນເປນັ ລະບຽບຈບົ ງາມ, ລກັ ສະນະຂອງຫອ້ ງ ຮຽນຄວນຢ່ ູໃນສະພາບສ່ ງົ ເສມີ ຄວາມສະອາດງາມຕາສາມາດສ່ ງົ ເສມີ ການຈະເລນີ ເຕບີ ໃຫ່ ຍຂະຫຍາຍໂຕທາງ ດາ້ ນມນັ ສະຫມອງ, ອາລມົ ແລະ ສງັ ຄມົ ລະອຽດດ່ ງັ ນີ້ : - ທ່ ຕີ ງັ້ ຂອງຫອ້ ງຮຽນ ຕອ້ ງຢ່ ູທ່ ເີ ຫມາະສມົ ບ່ ໄໍ ກໂພດ. - ມຄີ ວາມເຫມາະສມົ ຕ່ ໍການຮຽນ - ການສອນເຊ່ ນັ : ແສງສະຫວ່ າງພຽງພໍ - ອາກາດລ່ ວງດີ ບ່ ໍມສີ ຽງ ລບົ ກວນ. - ອຸປະກອນຮບັ ໃຊກ້ ານຮຽນ - ການສອນພຽງພໍ ແລະ ເຫມາະສມົ . - ມກີ ານຕບົ ແຕ່ ງເຫມາະກບັ ໄວອາຍຸຂອງນກັ ຮຽນ. - ການຮກັ ສາຄວາມສະອາດ, ການເກບັ ຮກັ ສາອຸປະກອນຂອງຫອ້ ງຮຽນຄວນເປນັ ລະບຽບເຫມາະສມົ . 2.1.2. ທາງດາ້ ນສງັ ຄມົ ແມ່ ນສະພາບການບໍລຫິ ານຫອ້ ງຮຽນໃຫນ້ ກັ ຮຽນໄດຮ້ ຽນຮູກ້ ານຢ່ ູຮ່ ວມກນັ ໂດຍມຫີ ວົ ຂໍສ້ ງັ ເກດດ່ ງັ ນີ້ : - ລະບຽບວໄິ ນຂອງຊນັ້ ຮຽນໄດມ້ ກີ ານຮບັ ຮູ ້ ແລະ ປະກາດນາໃຊທ້ ່ ວົ ເຖງິ ກນັ ແລວ້ ຫຼື ບ່ ໍ? - ການຈດັ ບ່ ອນນ່ ງັ ແບບຄງົ ທ່ ີ ຫຼື ປ່ ຽນແປງໄດ.້ - ມຄີ ວາມເປນັ ປະຊາທປິ ະໄຕ ໃນການຢ່ ູຮ່ ວມກນັ . ຮຽບຮຽງໂດຍ ປທ ແອງທລິ າດ ຫາຼ ້ ອ່ ຸນແກວ້ 92

ສກຶ ສາສາດທ່ ວົ ໄປ - ການແບ່ ງກ່ ຸມ ແລະ ລກັ ສະນະການແບ່ ງກ່ ຸມ. - ການເຄ່ ອື ນຍາ້ ຍຂອງນກັ ຮຽນໂດຍທ່ ວົ ໄປມຫີ ຼາຍຫນອ້ ຍ, ມໃີ ນກ່ ຸມຂອງຕນົ ເອງ ຫຼື ລະຫວ່ າງ ກ່ ຸມ. - ໃຜເປນັ ນກັ ຮຽນທ່ ໂີ ດດດ່ ຽວ, ໃຜມກັ ເປນັ ຜູນ້ າໍ , ໃຜມກັ ເປນັ ຜູຕ້ າມຫມ່ ູ ຫຼື ນກັ ຮຽນຜູມ້ ກັ ຍອ້ ງຍ.ໍ - ລກັ ສະນະການພວົ ພນັ ສງັ ຄມົ ຂອງນກັ ຮຽນກ່ ອນ ຫຼື ຫງຼັ ເຂາົ້ ຮຽນ. 2.1.3. ທາງດາ້ ນຈດິ ຕະວທິ ະຍາ ແມ່ ນສະພາບການຈດັ ການຮຽນ - ການສອນທ່ ມີ ລີ ກັ ສະນະດູດດ່ ມື ແລະ ພດັ ທະນາແນວຄດິ ດຕີ ່ ໍ ກບັ ການຮຽນດ່ ງັ ມຫີ ວົ ຂໍ້ ສກຶ ສາໄດດ້ ່ ງັ ນີ້ : - ການຈດັ ແລະ ປບັ ປຸງຊນັ້ ຮຽນ ເພ່ ອື ເປນັ ສະພາບແວດລອ້ ມດາ້ ນການສກຶ ສາທ່ ກີ ະຕຸນ້ ຄວາມ ສນົ ໃຈ ແລະ ຈງູ ໃຈໃຫນ້ ກັ ຮຽນຮກັ ການຮຽນ ແລະ ຮຽນຮ່ ວມກບັ ຜູອ້ ່ ນື ເຊ່ ນັ : ປະກາດຜນົ ງານນກັ ຮຽນ, ຕດິ ຄໍາຂວັ ນ ເຕອື ນໃຈ..... - ການຈດັ ໃຫມ້ ກີ ານປ່ ຽນແປງໃນຊນັ້ ຮຽນເຊ່ ນັ : ປ່ ຽນໂຕະຕ່ ງັ ນ່ ງັ ຂອງນກັ ຮຽນໃຫເ້ ຫມາະກບັ ກດິ ຈະ ກາໍ ແລະ ການຮຽນ - ການສອນ. - ການຈດັ ຊນັ້ ຮຽນ ໂດຍອງີ ໃສ່ ຄວາມແຕກຕ່ າງກນັ ລະຫວ່ າງບຸກຄນົ . - ເຈດຄະຕິ ( ແນວຄດິ ) ທ່ ນີ ກັ ຮຽນມຕີ ່ ກໍ ນັ ແລະ ຕ່ ວໍ ຽກງານຊ່ ງຶ ກນັ ແລະ ກນັ . - ຄວາມແຕກຕ່ າງດາ້ ນວຸດທພິ າວະ. - ນກັ ຮຽນຜູໃ້ ດມຄີ ວາມສນົ ໃຈໄລຍະສນັ້ ຫຼື ໄລຍະຍາວ. - ນກັ ຮຽນຜູໃ້ ດມຄີ ວາມຫຍຸງ້ ຍາກ ໃນການເຮດັ ວຽກທ່ ມີ ອບຫມາຍໃຫ.້ - ນກັ ຮຽນຄນົ ໃດມພີ ດຶ ຕກິ າທ່ ມີ ບີ ນັ ຫາທ່ ເີ ກດີ ຂນຶ້ ແລະ ວທິ ແີ ກໄ້ ຂ. - ນກັ ຮຽນທ່ ນີ ່ ງັ ເບອື້ ງຫງຼັ - ນ່ ງັ ຂາ້ ງ ມພີ ດຶ ຕກິ ໍາແຕກຕ່ າງນກັ ຮຽນຜູອ້ ່ ນື ຫຼບື ່ ?ໍ . - ບດົ ບາດຂອງຄູໃນການເປນັ ຜູນ້ າໍ ໃນຊນັ້ ຮຽນ ແລະ ບດົ ບາດນກັ ຮຽນໃນຊນັ້ ຮຽນ..... 2.1.4. ທາງດາ້ ນກດິ ຈະກາໍ ແມ່ ນສະພາບຂອງການຈດັ ກດິ ຈະກໍາການຮຽນ-ການສອນເພ່ ອື ໃຫນ້ ກັ ຮຽນໄດມ້ ສີ ່ ວນຮ່ ວມ ການຮຽນ ໄດຮ້ ຽນຮູຕ້ າມຈດຸ ປະສງົ ຈະມຫີ ວົ ຂໍສ້ ກຶ ສາ ແລະ ສງັ ເກດດ່ ງັ ນີ້ : - ຄວາມພອ້ ມຂອງຄໃູ ນການດາໍ ເນນີ ການຮຽນ - ການສອນ. - ບຸກຄະລກິ ພາບຂອງຄູສະແດງອອກໃນກລິ ຍິ າທ່ າທາງ, ນາໍ້ ສຽງ ແລະ ຄວາມຫມນັ້ ໃຈ. - ພາສາທ່ ຄີ ູໃຊຄ້ ວນເຫມາະສມົ ແລະ ສາມາດເຂາົ້ ໃຈໄດງ້ ່າຍ. - ວທິ ກີ ານໃຊເ້ ພ່ ອື ພດັ ທະນາ, ສາ້ ງສ່ ງິ ກະຕຸນ້ ໃຫນ້ ກັ ຮຽນມຄີ ວາມສນົ ໃຈ, ຢາກຮູຢ້ າກເຫນັ ແລະ ຢາກ ຮຽນ. - ຄູຕອ້ ງດາໍ ເນນີ ການສອນໃຫບ້ ນັ ລຸຕາມຈດຸ ຫມາຍທ່ ກີ ານດົ ໄວ.້ - ຄາຖາມທ່ ຄີ ູໃຊ,້ ຖາ້ ນກັ ຮຽນບ່ ເໍ ຂາົ້ ໃຈຄູຈະມວີ ທິ ກີ ານແກໄ້ ຂແນວໃດ? - ຄູຄວນຕງັ້ ຄາໍ ຖາມຕ່ ນໍ ກັ ຮຽນທ່ ບີ ່ ເໍ ຄຍີ ຕອບຄໍາຖາມຂອງຄູ. - ຄຄູ ວນສ່ ງົ ເສມີ ໃຫນ້ ກັ ຮຽນມສີ ່ ວນຮ່ ວມໃນການຮຽນຢ່ າງທ່ ວົ ເຖງິ . - ກດິ ຈະກໍາຕ່ າງໆຂອງນກັ ຮຽນ ແລະ ຜນົ ປະໂຫຍດທ່ ມີ ຕີ ່ ໍຈດຸ ປະສງົ ຂອງການຮຽນ. ຮຽບຮຽງໂດຍ ປທ ແອງທລິ າດ ຫາຼ ້ ອ່ ຸນແກວ້ 93

ສກຶ ສາສາດທ່ ວົ ໄປ - ການຕອບສະຫນອງຕ່ ໍການກະທາຂອງນກັ ຮຽນໃນທາງບວກ ຫຼື ທາງລບົ ໃຫເ້ ຫມາະສມົ . - ເວລານກັ ຮຽນມດິ ງຽບ, ຄູຄວນຫມນູ ໃຊຄ້ ໍາເວາົ້ ຫຼື ປະໂຫຍກໃດທ່ ມີ ຄີ ວາມຫມາຍ ແລະ ເປນັ ຫນາ້ ສນົ ໃຈຫາຼ ຍຂນຶ້ . - ຄູຄວນມກີ ານປ່ ຽນແປງກດິ ຈະກາໍ ການຮຽນໃນຫອ້ ງຮຽນຢ່ ູເລອື້ ຍໆ. - ການສ່ ງົ ເສມີ ນກັ ຮຽນເກ່ ງັ ແລະ ຊ່ ວຍເຫອຼື ນກັ ຮຽນທ່ ຮີ ຽນຊາ້ . - ການຊ່ ວຍເຫຼອື ຜູຕ້ ອ້ ງການຄວາມຊ່ ວຍເຫອຼື ເປນັ ບຸກຄນົ ຫຼື ກ່ ຸມ. - ການແກໄ້ ຂບນັ ຫາທ່ ເີ ກດີ ຂນຶ້ ຢ່ າງບ່ ໍຄາດຝນັ . - ວທິ ກີ ານມອບວຽກໃຫນ້ ກັ ຮຽນ. - ວທີ ກີ ານໃຊສ້ ່ ກື ານຮຽນ - ການສອນຂອງຄ.ູ 2.2. ອງົ ປະກອບອ່ ນື ໆທ່ ຕີ ອ້ ງສກຶ ສາປະກອບມີ 3 ອງົ ປະກອບ 2.2.1. ການສກຶ ສາ, ການໃຊເ້ ວລາຂອງຄູນອກຈາກການສອນໃນຊນັ້ ຮຽນ ນອກຈາກເວລາສອນນກັ ຮຽນຢ່ ູໃນຫອ້ ງແລວ້ , ຄູສ່ ວນຫຼາຍບ່ ໄໍ ດຄ້ ໍານງຶ ເຖງິ ວຽກງານແຕ່ ລະດາ້ ນມກີ ານ ພວົ ພນັ ເຖງິ ການຮຽນ - ການສອນຂອງຄູ ເພ່ ອື ຢາກໃຫກ້ ານຮຽນ - ການສອນ ໃນຫອ້ ງຮບັ ປະຄຸນນະພາບຄູ ຄວນສກຶ ສາບາງບນັ ຫາດ່ ງັ ນ:ີ້ - ການໃຫຄ້ ະແນນ - ສາ້ ງແບບປະເມນີ ຜນົ . - ການກະກຽມບດົ ສອນ. - ວຽກງານປະຈາຫອ້ ງ, ການບໍລຫິ ານຫອ້ ງຮຽນ, ວຽກງານປະຈາໍ ຊນັ້ ... - ການປະຊຸມ, ການສ່ ງັ ວຽກ, ສາ້ ງແຜນວຽກໃຫນ້ ກັ ຮຽນ, ການອບົ ຮມົ ແນະນາໍ ... - ກດິ ຈະກໍາເສມີ ຫຼກັ ສູດ, ສະຫວດັ ດກີ ານນກັ ຮຽນ. - ການກວດສະຖານທ່ ,ີ ການເວນຍາມ. - ການຄວມຄຸມດູແລນກັ ຮຽນທ່ ເີ ປນັ ວຽກໃຈກາງຂອງໂຮງຮຽນ. 2.2.2.ການສກຶ ສາໃນໂຮງຮຽນ ໂຮງຮຽນທຸກໆແຫ່ ງເຖງິ ຈະມຈີ ດຸ ປະສງົ ການສກຶ ສາ, ຫຼກັ ສູດ ແລະ ການຈດັ ຫອ້ ງຮຽນໄວຄ້ ກື ນັ ກໍຕາມ ແຕ່ ໂຮງຮຽນແຕ່ ລະແຫ່ ງ ມລີ ກັ ສະນະສະເພາະຂອງຕນົ ເພ່ ອື ໃຫເ້ ຂາົ້ ໃຈການຮຽນ - ການສອນໃນຫອ້ ງຮຽນ ການສກຶ ສາ ໃນໂຮງຮຽນກ່ ຽວພນັ ເຖງິ ສະພາບດາ້ ນວດັ ຖຸເຊ່ ນັ : ອາຄານ, ຂະໜາດເນອື້ ທ່ ີ ແລະ ທງັ ສງັ ຄມົ ສະ ແດງອອກໃນຄວາມສໍາພນັ ກບັ ຊຸມຊນົ , ຄວາມມ່ ຸງຫວງັ ທາງອາຊບີ , ຄວາມກາ້ ວຫນາ້ ທາງການສກຶ ສາ ແລະ ການ ບໍລຫິ ານ...ລວ້ ນແລວ້ ແຕ່ ມຜີ ນົ ກະທບົ ຕ່ ໂໍ ຮງຮຽນ, ຍ່ ງິ ກ່ ວານນັ້ ໂຮງຮຽນຍງັ ມກີ ານພວົ ພນັ ກບັ ຫນ່ ວຍງານອ່ ນື ໆ ເຊ່ ນັ ສະຖາບນັ ທາງວດັ ທະນະທາໍ , ສະຖາບນັ ການວໄິ ຈ, ສະຖາບນັ ສາທາລະນະສຸກ ແລະ ສະມາຄມົ ຜູປ້ ກົ ຄອງ. ການສກຶ ສາໃນໂຮງຮຽນມີການກ່ ຽວຂອ້ ງໄປເຖິງສະພາບອາຄານ, ສະຖານທ່ ີ, ວັດຖຸ ອຸ ປະກອນ, ຂະຫນາດ, ເນອື້ ທ່ .ີ ...ນອກຈາກນນັ້ , ກ່ ຍໍ ງັ ມກີ ານພວົ ພນັ ທາງດາ້ ນສງັ ຄມົ ພາຍນອກເຊ່ ນັ ຊຸມຊນົ , ດາ້ ນວຊິ າຊບີ , ດາ້ ນການສກຶ ສາ ແລະ ການບລໍ ຫິ ານອ່ ນື ໆ. 2.2.3. ການສກຶ ສາສະພາບການຮຽນ - ການສອນໃນຫອ້ ງຮຽນ ການສກຶ ສາສະພາບການຮຽນ - ການສອນພວກເຮາົ ສາມາດແບ່ ງອອກດ່ ງັ ນີ້ : ຮຽບຮຽງໂດຍ ປທ ແອງທລິ າດ ຫາຼ ້ ອ່ ຸນແກວ້ 94

ສກຶ ສາສາດທ່ ວົ ໄປ  ໂດຍທາງກງົ ຜູສ້ ກຶ ສາຕອ້ ງສງັ ເກດສະພາບການຮຽນ - ການສອນລາຍລະອຽດດ່ ງັ ນີ້ : - ການສກຶ ສາຈາກການເປນັ ຜູສ້ ອນຫຼື ເປນັ ຜູຊ້ ່ ວຍສອນ ຫຼື ຊ່ ວຍປະຕບິ ດັ ງານສອນ (ກວດປມື້ ບດົ ຮຽນ , ເຝກິ ຫດັ ) ການສກຶ ສາຈາກການເປນັ ຜູສ້ ອນເອງເປນັ ການສໍາພດັ ວຽກສອນນກັ ຮຽນໂດຍກງົ ຕອ້ ງເຂາົ້ ໃຈສະ ພາບການຮຽນ - ການສອນໄດຢ້ ່ າງແທຈ້ ງິ . ຈາກປະສບົ ການຂອງຕນົ ຜູສ້ ອນຈະມໂີ ອກາດສກຶ ສາ, ວເິ ຄາະໄດ້ ຈາກປະຕກິ ລິ ຍິ າຂອງນກັ ຮຽນເຊ່ ນັ : ເບ່ ງິ ຈາກການຕອບ, ການເຮດັ ວຽກສະແດງຄວາມຄດິ ເຫນັ ຕ່ າງໆ ແຕ່ ການ ສກຶ ສາດ່ ງັ ກ່ າວມຂີ ອບເຂດຈາໍ ກດັ ເພາະວ່ າ ໃນເວລາສອນຄູສາມາດສຸມໃສ່ ບດົ ຮຽນ, ພອ້ ມກນັ ນນັ້ ຕອ້ ງເອາົ ໃຈໃສ່ ນກັ ຮຽນບາງຄນົ , ບາງກ່ ຸມ ໂດຍບ່ ໍສາມາດສຶກສາໄດທ້ ່ ວົ ເຖິງ, ເວລາຄູໃຫວ້ ຽກບາ້ ນນກັ ຮຽນ, ເອົານກັ ຮຽນ ເປນັ ໃຈກາງການຮຽນ, ການອະທບິ າຍ, ການເຮດັ ວຽກເປນັ ກ່ ຸມເຊ່ ງິ ຄູຈະມເີ ວລາສກຶ ສາການຮຽນຂອງນກັ ຮຽນ ບາງຄນົ ໄດ.້  ຄູທ່ ສີ ອນໂດຍກງົ ແມ່ ນຜູທ້ ່ ມີ ກີ ານພວົ ພນັ ກບັ ນກັ ຮຽນໂດຍກງົ ແລະ ເຂາົ້ ໃຈສະພາບການຮຽນ - ການສອນຂອງນກັ ຮຽນ ດກີ ວ່ າຜູອ້ ່ ນື ໆ, ນອກຈາກການສງັ ເກດການຮຽນ - ການສອນຂອງຄູຜູອ້ ່ ນື ໆທ່ ີມຫີ ນາ້ ທ່ ີຮບັ ຜິດຊອບໃນຫອ້ ງ ຮຽນນາໍ ອກີ .  ໂດຍທາງອອ້ ມ ການສກຶ ສາຫາຂໍມ້ ູນຈາກຜູທ້ ່ ກີ ່ ຽວຂອ້ ງໃນສະພາບການຮຽນ - ການສອນເຊ່ ງິ ມວີ ທິ ກີ ານຕ່ າງໆ ດ່ ງັ ນີ້ : - ການອອກແບບສອບຖາມ. - ການສາາພາດ. - ການສກຶ ສາສະພາບການຮຽນ - ການສອນ ໂດຍນາໍ ໃຊເ້ ທກັ ໂນໂລຢກີ ານສກຶ ສາ. - ຈາກວທິ ກີ ານດ່ ງັ ກ່ າວທ່ ເີ ວາົ້ ມາຂາ້ ງເທງິ ນນັ້ ບ່ ໍວ່ າຈະເປນັ ການສກຶ ສາທາງກງົ ຫຼື ທາງອອ້ ມກໍຕາມ ກໍ ຕອ້ ງໄດໃ້ ຊກ້ ານສງັ ເກດປະກອບດວ້ ຍທຸກໆວທິ ເີ ຊ່ ນັ : ໃນການສກຶ ສາຈາກການເປນັ ຜູສ້ ອນເອງ, ຜູສ້ ອນກໍຕອ້ ງ ໃຊກ້ ານສງັ ເກດຜນົ ຂອງການດໍາເນນີ ການຮຽນ - ການສອນຂອງຕນົ , ການອອກແບບສອບ ຖາມ ຫຼື ການສໍາ ພາດຜູສ້ ກຶ ສາກໍຕອ້ ງໃຊກ້ ານສງັ ເກດເຊ່ ນັ ດຽວກນັ . ດ່ ງັ ນນັ້ , ການສກຶ ສາໂດຍການສງັ ເກດຈ່ ງຶ ເປນັ ວທິ ທີ ່ ໃີ ຊເ້ ປັນ ຫກຼັ ການຢ່ ູທ່ ວົ ໄປ. ຮຽບຮຽງໂດຍ ປທ ແອງທລິ າດ ຫາຼ ້ ອ່ ຸນແກວ້ 95