สูงอายุจะใช้เวลาในการเดินทางท่องเที่ยว ประมาณ 4 - 7 วัน ร้อยละ 69.30 ส่วนใหญ่รับทราบข่าวสารโปรแกรม การเดินทางของบรษิ ัททัวร์ผ่านเพื่อน / คนรจู้ ัก ร้อยละ 75.60 และเพ่ือน คอื บุคคลทม่ี ีอิทธิพลตอ่ การตัดสนิ ใจมาก ที่สุด ร้อยละ 56.70 นิยมเลือกกรุ๊ปที่มีผู้ร่วมเดินทางน้อยกว่า 15 คน คิดเป็นร้อยละ 39.60 มีค่าใช้จ่ายเฉลี่ยของ การซอ้ื โปรแกรมทวั ร์ อยู่ที่ 15,001 - 44,999 บาท รอ้ ยละ 61.75 และนักท่องเที่ยวสูงอายุรอ้ ยละ 79.30 ส่วนใหญ่ ไม่เคยจัดการเรื่องการเดินทาง / ท่ีพักผ่านระบบออนไลน์ อาทิ เว็บไซต์จองโรงแรม ต๋ัวเคร่ืองบิน ฯลฯ เมื่อเดินทาง ไปเทยี่ วตา่ งประเทศ วัตถุประสงค์ข้อ 2 ศึกษาปัจจัยส่วนประสมทางการตลาดของนักท่องเที่ยวสูงอายุที่ใช้บริการธุรกิจนาเที่ยว ตา่ งประเทศ ตารางท่ี 1 แสดงผลการวิเคราะห์ปัจจัยสว่ นประสมทางการตลาดของนักท่องเท่ียวสูงอายุท่ีใช้บริการธรุ กิจนาเท่ียว ตา่ งประเทศ ปจั จัยสว่ นประสมทางการตลาด ������̅ S.D. ดา้ นความตอ้ งการของลูกค้าและการสร้างประสบการณ์ 4.48 0.39 ดา้ นต้นทุนของผบู้ รโิ ภคและคณุ คา่ การแลกเปลยี่ น 4.23 0.60 ดา้ นความสะดวกและการตอบสนองในทกุ ที่ 4.36 0.57 ด้านการสอ่ื สารและการเผยแพร่ 3.81 0.40 จากตารางที่ 1 แสดงผลการวิเคราะห์ปัจจัยส่วนประสมทางการตลาดของนักท่องเท่ียวสูงอายุที่ใช้บริการ ธุรกจิ นาเทีย่ วต่างประเทศมีผลการวิเคราะห์ข้อมูลเรียงลาดับจากมากไปนอ้ ย กล่าวคอื อันดับหน่ึง ด้านความต้องการของลูกค้าและการสร้างประสบการณ์ ภาพรวมนักท่องเที่ยวสูงอายุให้ ความสาคัญในระดับมากท่ีสุด (������̅ = 4.48, S.D. = 0.39) โดยมีประเด็นสาคัญมากท่ีสุด กล่าวคือ บริษัทมีโปรแกรม ทัวร์ท่ีหลากหลาย (������̅ = 4.76, S.D. = 0.52) บริษัทมีโปรแกรมทัวร์ที่แตกต่างจากบริษัทอ่ืน (������̅ = 4.67, S.D. = 0.68) บรษิ ัททัวรม์ คี วามน่าเช่ือถือ (������̅ = 4.63, S.D. = 0.56) ตามลาดับ อันดับสอง ด้านความสะดวกและการตอบสนองในทุกที่ ภาพรวมนักท่องเท่ียวสูงอายุให้ความสาคัญใน ระดับมากที่สุด (������̅ = 4.36, S.D. = 0.57) โดยมีประเด็นสาคัญมากที่สุดกล่าวคือ ผู้นาทัวร์มีความเช่ียวชาญและ แก้ไขปัญหาเฉพาะหน้าให้ลูกทัวร์ได้ทันที (������̅ = 4.76, S.D. = 0.51) การเดินทางกับบริษัททัวร์ช่วยลดปัญหาเร่ือง การขอวีซ่า การพลาดเที่ยวบิน หรอื การผ่านด่านตรวจคนเข้าเมอื ง (������̅ = 4.73, S.D. = 0.58) การเดนิ ทางกบั บริษัท ทวั ร์ช่วยลดปญั หาเร่ืองการส่ือสารกบั คนต่างชาติหรือคนทอ้ งถ่นิ (������̅ = 4.59, S.D. = 0.70) ตามลาดับ อนั ดับสาม ด้านต้นทุนของผ้บู ริโภคและคุณค่าการแลกเปลี่ยน ภาพรวมนักท่องเที่ยวสูงอายุให้ความสาคัญ ในระดับมากที่สุด (������̅ = 4.23, S.D. = 0.60) โดยมีประเด็นสาคัญมากที่สุดกล่าวคือ มีการแสดงรายละเอียดและ ราคาท่ีชัดเจน ในส่วนท่ีลูกค้าต้องจ่ายเพิม่ เตมิ (������̅ = 4.76, S.D. = 0.52) มีนโยบายการคืนเงนิ ท่ีชดั เจน (������̅ = 4.67, S.D. = 0.68) ราคาและค่าบริการมีความเหมาะสมกับรายละเอียดในโปรแกรมการเดินทาง (������̅ = 4.63, S.D. = 0.56) ตามลาดบั อันดับสี่ ด้านการสื่อสารและการเผยแพร่ ภาพรวมนักท่องเท่ียวสูงอายุให้ความสาคัญในระดับมาก (������̅ = 3.81, S.D. = 0.80) โดยมีประเด็นสาคัญมากที่สุดกล่าวคือ มีการประชาสัมพันธ์โปรแกรมทัวร์ผ่านช่องทางที่หลากหลาย อาทิ เว็บไซต์ ไลน์กรุ๊ป เฟซบุค ฯลฯ (������̅ = 4.39, S.D. = 0.82) มีการส่งข้อมูลโปรแกรมทัวร์ให้กับลูกค้าเก่าหรือ
สมาชิกอย่างต่อเน่ือง (������̅ = 3.93, S.D. = 0.91) มีการโปรโมช่ันที่น่าสนใจ อาทิ โปรไฟไหม้ แจกของแถม การผ่อน จ่ายผ่านบตั รเครดติ (������̅ = 3.70, S.D. = 1.05) ตามลาดับ ผลการวิเคราะห์ปัจจัยท่ีส่งผลต่อการตัดสินใจใช้บริการบริษัททัวร์เมื่อเดินทางไปต่างประเทศ ภาพรวม นักท่องเท่ียวสูงอายุให้ความสาคัญในระดับมาก (������̅ = 4.20, S.D. = 0.85) โดยอันดับหนึ่ง คือ การเดินทางไป ต่างประเทศโดยใช้บริการบริษัททัวร์มีความปลอดภัยมากกว่าการท่องเท่ียวด้วยตนเอง (������̅ = 4.44, S.D. = 0.82) รองลงมา คือ การเดินทางไปต่างประเทศโดยใช้บรกิ ารบริษัททัวร์มีความสะดวกสบายกวา่ การท่องเท่ียวด้วยตนเอง (������̅ = 4.36, S.D. = 0.83) และในการเดินทางไปท่องเท่ียวต่างประเทศ ท่านคิดว่าการใช้บริการบริษัททัวร์ มีความ เหมาะสมกบั ท่านมากกวา่ การเดินทางดว้ ยตนเอง (������̅ = 4.33, S.D. = 0.93) ตามลาดบั วัตถุประสงค์ข้อ 3 ศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างปัจจัยส่วนประสมทางการตลาดกับการตัดสินใจใช้บริการ ธรุ กิจนาเท่ยี วตา่ งประเทศของนกั ทอ่ งเที่ยวสูงอายุ ตารางท่ี 2 แสดงการทดสอบความสัมพันธ์ระหว่างปัจจัยส่วนประสมทางการตลาดของนักท่องเที่ยวสูงอายุกับการ ตดั สินใจใช้บริการธรุ กิจนาเทีย่ วต่างประเทศ ปัจจยั สว่ นประสมทางการตลาด ความสมั พนั ธ์ p r ดา้ นความต้องการของลกู คา้ และการสรา้ งประสบการณ์ .000 ดา้ นต้นทุนของผู้บรโิ ภคและคณุ คา่ การแลกเปลี่ยน .514** .000 ด้านความสะดวกและการตอบสนองในทุกท่ี .295** .000 ดา้ นการสอ่ื สารและการเผยแพร่ .446** .000 **มนี ัยสาคญั ทางสถติ ทิ ร่ี ะดบั .01 .250** จากตารางท่ี 2 แสดงผลการวิเคราะห์ความสัมพันธ์ระหว่างปัจจัยส่วนประสมทางการตลาดของนักท่องเท่ียว สูงอายุกับการตัดสินใจใช้บริการธุรกิจนาเที่ยวต่างประเทศด้วยวิธีการหากค่าสัมประสิทธิสหสัมพันธ์ (r) พบว่า ทุกด้านมีความสัมพันธ์เชิงบวก สามารถเรียงลาดับจากมากไปน้อยได้ กล่าวคือ ด้านความต้องการของลูกค้า และ การสร้างประสบการณ์ มีความสัมพันธ์เชิงบวกในระดับปานกลาง (r = .514) ด้านความสะดวกและการตอบสนอง ในทุกท่ี มีความสัมพันธ์เชิงบวกในระดับปานกลาง (r = .446) ด้านต้นทุนของผู้บริโภคและคุณค่าการแลกเปลี่ยน ความสัมพันธ์เชิงบวกในระดับต่า (r = .446) และด้านการส่ือสารและการเผยแพร่ ความสัมพันธ์เชิงบวกใน ระดับตา่ (r = .250) อภปิ รายผลการวิจัย พฤติกรรมการท่องเท่ียวการท่องเท่ียวของนักท่องเที่ยวสูงอายุที่ใช้บริการธุรกิจนาเที่ยวต่างประเทศ นิยม เดินทางไปเท่ียวปีละครั้ง ใช้เวลาในการเท่ียว ประมาณ 4 - 7 วัน โดยกลุ่มเพ่ือนและคนรู้จัก คือ ช่องทางการรับทราบ ข่าวสารเกี่ยวกับโปรแกรมทัวร์ที่สาคัญและส่งผลต่อการตัดสินใจออกเดินทางท่องเที่ยว เลือกซื้อโปรแกรมทัวร์ ราคาประมาณหน่ึงหมื่นห้าพันถึงห้าหม่ืนบาท สอดคล้องกับ นรินทร์ สังข์รักษา สุภาภรณ์ พรหมฤาษี และธีรังกูร วรบารุงกุล (Narin Sungrugsa, Supaporn Plomelersee, & Threerangkoon Worabamrungkul, 2016) กล่าวถึง พฤติกรรมของนักท่องเท่ียวสูงอายุจะมีการจับจ่ายค่อนข้างสูง อีกท้ังยังมีระยะเวลาที่ใช้ในการท่องเท่ียวนานมากกว่า
5 วัน และเป็นสัปดาห์ จากข้อมูลดังกล่าวจึงสนับสนุนแนวทางการส่งเสริมการท่องเที่ยวของการท่องเท่ียวแห่ง ประเทศไทย (ททท.) ท่ีเน้นการขยายตลาดกลุ่มนักท่องเที่ยวสูงอายุ (Prachachat, 2019) อีกท้ังแนวโน้มการเพิ่มขึ้น ของผู้สูงอายุในประเทศไทยซ่ึงคาดว่าจะเข้าสู่สังคมผู้สูงอายุโดยสมบูรณ์แบบในช่วงปี พ.ศ. 2567 - 2568 (Sukothai Thammathirat Open University, 2019) ผลการศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างปัจจัยส่วนประสมทางการตลาดของ นกั ท่องเทยี่ วสูงอายุกับการตัดสนิ ใจใช้บริการธุรกิจนาเทีย่ วตา่ งประเทศ มีความสัมพันธ์เชงิ บวก หากแต่ผลการศึกษาใน ส่วนของความสัมพันธ์พบว่า ส่วนใหญ่มีผลอยู่ในระดับปานกลางและระดับต่า อน่ึง ระดับความสัมพันธ์ท่ีส่งผลต่อการ ตัดสินใจซึ่งนอกเหนือจากปัจจัยของส่วนประสมทางการตลาดแล้วน้ัน จากการศึกษาพบว่า นักท่องเที่ยวสูงอายุนิยม เดินทางท่องเท่ียวเพราะการชักชวนของเพ่ือนหรือคนรู้จัก สอดคล้องกับผลการศึกษาของ ลัดณา ศรีอัมพรเอกกุล (Ladna Sriampornekkul, 2018) ได้กล่าวถึง ข้อจากัดของนักท่องเท่ียวสูงอายุที่ไม่สามารถเดินทางโดยลาพังได้ ผู้สูงอายุจึงเดินทางกับกลุ่มเพื่อนมากกว่ากลุ่มอื่น ๆ นักท่องเที่ยวสูงอายุให้ความสาคัญกับธุรกิจนาเท่ียวที่สามารถ ความต้องการของลูกค้าและการสร้างประสบการณ์มีความสัมพันธ์เชิงบวกมากที่สุด ผู้ประกอบการด้านการท่องเท่ียว จึงควรจัดโปรแกรมการท่องเท่ียวให้มีความหลากหลาย ยืดหยุ่นได้ มีแหล่งท่องเที่ยวใหม่ ๆ เนื่องจากผู้สูงอายุเป็น กลุ่มที่มีประสบการณ์ด้านการท่องเท่ียวผ่านการดาเนินชีวิตมามาก การสร้างความโดดเด่น เร่ืองราวแปลกใหม่จึง เป็นส่ิงสาคัญประการหน่ึงที่กระตุ้นให้กลุ่มสูงอายุออกเดินทางท่องเที่ยว (Patterson, & Balderas, 2018) อีกท้ัง จากการศกึ ษาครั้งน้ี ยังพบประเด็นสาคัญท่ีส่งผลต่อการตัดสินใจของนักท่องเที่ยวกลุ่มสูงอายุ กล่าวคือ การเดินทางไป ต่างประเทศโดยใช้บริการบริษัททัวร์มีความปลอดภยั มากกวา่ การทอ่ งเทยี่ วด้วยตนเอง จากข้อค้นพบดงั กลา่ วแสดงให้ เห็นว่าผู้สูงอายุมีความกั งวลถึ งความไม่ปลอดภั ยในชี วิตและทรัพย์ สินข องตนหากจะต้องเดินทางด้วยตนเอง ซึ่งสอดคล้องกับทฤษฎีลาดับขั้นความต้องการพื้นฐานของมนุษย์ (Maslow, 1970) และนักท่องเที่ยวกลุ่มสูงอายุยัง เห็นวา่ การใช้บรกิ ารบรษิ ัททัวรม์ ีความสะดวกสบายกว่าการท่องเที่ยวด้วยตนเองอีกท้งั ยังมีความเหมาะสมกบั ชว่ งวัย ของตนอกี ดว้ ย ขอ้ เสนอแนะจากการวิจัย 1. ผปู้ ระกอบการธุรกิจนาเที่ยวต่างประเทศ ควรเลือกแหล่งท่องเที่ยว หรอื ที่พักที่มีสิ่งอานวยความสะดวก เพอื่ รองรับกลมุ่ นักทอ่ งเที่ยวสูงอายโุ ดยเฉพาะ อาทิ หอ้ งนา้ สาหรับผูส้ ูงอายุ ทางลาด รถเขน็ เปน็ ต้น 2. ผปู้ ระกอบการควรเร่งสร้างกลยุทธ์ทางการตลาดเพื่อเจาะกลุ่มตลาดนกั ท่องเท่ียวสูงอายุ เนอื่ งจากอัตรา การเพิ่มจานวนประชากรของผู้สูงอายุมีสัดส่วนเพิ่มสูงข้ึนท่ัวโลก อีกทั้งกลุ่มนักท่องเที่ยวสูงอายุนับว่าเป็นกลุ่ม นักทอ่ งเทย่ี วคุณภาพและกาลงั ซื้อสงู References Cronbach, L. J. (1970). Essentials of Psychological Test (5th ed.). New York: Harper Collins. Kiattiphong Udomtanateera. (2019). Marketing Strategy 4Ps+4Cs+4Es. Retrieved from https://www.iok2u.com/index.php/article/11-marketing/327-4ps-4cs-4es-marketing-mix- marketing-mix-4ps-4cs-4es Ladna Sriampornekkul. (2018). Quality tourism for senior tourists. Journal of Humanities and Social Sciences, Rajapruk University, 4(1), pp. 12 - 28. Retrieved from https://so03.tci- thaijo.org/index.php/rpu/article/view/125751
Ivasciuc, L., Epuran, G., & Micu, A. (2015). From 4P's to 4 E's – How to avoid the risk of unbalancing the marketing mix in today hotel businesses. Annals of “Dunarea de Jos” University of Galati Fascicle I. Economics and Applied Informatics. 21, pp. 77 - 85. Manager Online. (2017). The Elderly Tourism Market Contributes 200 Billion Baht. Retrieved from https://mgronline.com/business/detail/9600000001108 Maslow, A. H. (1970). Motivation and Personality (2nd ed.). New York: Harper & Row. Ministry of Tourism and Sports. (2017). Thailand Tourism Statistics. Retrieved from http://www.mots.go.th Narin Sungrugsa, Supaporn Plomelersee, & Threerangkoon Worabamrungkul. (2016). Styles and behavior in slow tourism of senior tourists in the Western region. University of the Thai Chamber of Commerce Journal Humanities and Social Sciences. 36(2), pp.1 - 19. Patterson, Ian, & Balderas, Adela. (2018). Continuing and emerging trends of senior tourism: A review of the literature. Journal of Population Ageing, 13(3), 385 - 399. Doi: 10.1007/s12062-018-9228-4. Prachachat. (2019). TAT points out \"The Disabled - elderly Market with Potential and High Spending”. Retrieved from https://www.prachachat.net/tourism/news-397069 Ranee Esichaikul. (2012). Travel motivations, behavior and requirements of European Senior Tourists to Thailand. PASOS: Revista de Turismoy Patrimonio Cultural, 10(2), pp.47 - 58. Sukothai Thammathirat Open University. (2019). Definition: Elderly society. Retrieved from https://www.stou.ac.th/stouonline/lom/data/sec/Lom12/05-01.html Received: October, 6, 2020 Revised: January, 11, 2021 Accepted: January, 11, 2021
รปู แบบการพัฒนาการท่องเทีย่ วเชิงกฬี าสาหรบั การบริการกีฬาของจังหวดั กระบี่ ปัญญา ศักด์ิแก้ว และปวณี า อุทุมภา คณะศิลปศาสตร์ มหาวทิ ยาลัยการกีฬาแห่งชาติ วิทยาเขตกระบ่ี บทคดั ย่อ การวิจัยคร้ังนี้มีวัตถุประสงค์เพ่ือ 1) ศึกษาสภาพการดาเนินงานการท่องเท่ียวเชิงกีฬาสาหรับการบริการ กีฬาของจังหวัดกระบี่ โดยตรวจสอบกับผู้เช่ียวชาญ (IOC) เท่ากับ 0.96 และเก็บข้อมูลกับผู้ทรงคุณวุฒิที่มี ความรู้และประสบการณ์ จานวน 12 คน 2) ศึกษารูปแบบการพัฒนาการท่องเท่ียวเชิงกีฬาสาหรับการบริการ กีฬาของจังหวัดกระบ่ี โดยมีค่าสัมประสิทธ์ิความเช่ือม่ันของแบบสอบถาม (Try out) เท่ากับ 0.90 เก็บข้อมูลด้วย แบบสอบถามกับผู้บริการท่องเที่ยวเชิงกีฬาของสถานประกอบการ ผู้บริการท่องเที่ยวเชิงกีฬาขององค์กร ปกครองส่วนท้องถิ่น ผู้บริการท่องเท่ียวเชิงกีฬาของผู้นาเที่ยว (มัคคุเทศก์) และผู้บริการท่องเท่ียวเชิงกีฬาของ สถานศึกษา จานวน 400 คน และ 3) ประเมินรูปแบบการพัฒนาการท่องเที่ยวเชิงกีฬาสาหรับการบริการกีฬา ของจังหวดั กระบี่ โดยตรวจสอบกบั ผู้เช่ียวชาญ (IOC) เท่ากับ 0.92 เก็บขอ้ มลู ด้วยแบบสอบถามการประเมินกับ ผู้บริหารการท่องเที่ยวเชิงกีฬา จานวน 32 คน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย คือ แบบสัมภาษณ์และแบบสอบถาม วิเคราะห์ข้อมูล โดยใช้ความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ยและส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ค่าสัมประสิทธ์ิสหสัมพันธ์ และค่า สมั ประสิทธ์ิถดถอยเชิงพหุคูณ ผลการวิจัยพบว่า 1) สภาพการดาเนินงานการท่องเที่ยวเชิงกีฬาสาหรับการบริการกีฬาของจังหวัดกระบ่ี ประกอบด้วย 4 ด้าน (1) ด้านการวางแผน (Plan) (2) ด้านการดาเนินงาน (Do) (3) ด้านการติดตามงาน (Check) และ (4) ด้านการปรับปรุงงาน (Action) 2) รูปแบบการพัฒนาการท่องเท่ียวเชิงกีฬาสาหรับการบริการกีฬาของ จังหวัดกระบี่ ประกอบด้วย 8 องค์ประกอบ 42 ตัวช้ีวัด โดยภาพรวมมีระดับมาก (������̅ = 3.78, S.D. = 0.09) เม่ือทดสอบสมมุติฐาน โดยกาหนดนัยสาคัญทางสถิติที่ระดับ .05 พบว่า ค่าสถิติ t - test เพศที่แตกต่างกัน มีความคดิ เห็นไมแ่ ตกต่างกันและค่าสถิติ (F - test) พบว่า อายุ ระดบั การศึกษา รายได้ ประสบการณ์ทางานทแ่ี ตกต่าง กันมีความคิดเห็นแตกต่างกันและตาแหน่งงานในปัจจุบันที่แตกตา่ งกนั มีความคิดเหน็ ไม่แตกต่างกัน มคี ่าสัมประสทิ ธิ์ สหสัมพันธ์ในระดับมากที่สุดและระดับมาก เม่ือวิเคราะห์ค่าสัมประสิทธิ์ถดถอยเชิงพหุคูณ (Regression Analysis) พบว่า ด้านประชาสัมพันธ์ (B = 0.19, t = 835.17, p = 0.00) ด้านการเดินทาง (B = 0.12, t = 360.48, p = 0.00) ด้านส่ิงอานวยความสะดวก (B = 0.12, t = 340.96, p = 0.00) ด้านท่ีพักและอาหาร (B = 0.12, t = 392.45, p = 0.00) ด้านกิจกรรม (B = 0.12, t = 310.78, p = 0.00) ด้านการบริการ (B = 0.12, t = 277.13, p = 0.00) ด้านความรับผิดชอบต่อสังคม (B = 0.12, t = 323.06, p = 0.00) และด้านสถานท่ีและแหล่งกีฬา (B = 0.09, t = 291.35, p = 0.00) ตามลาดับและ 3) การประเมินรูปแบบการพัฒนาการท่องเที่ยวเชิงกีฬาสาหรับการบริการ กีฬาของจังหวัดกระบ่ี ด้านความเป็นประโยชน์ โดยรวมมีความคิดเห็นระดับมาก (������̅ = 3.88, S.D. = 0.11) และด้านความเป็นไปไดพ้ บว่า โดยรวมมีความคิดเหน็ ระดบั มาก (������̅ = 4.08, S.D. = 0.05) คาสาคญั : รูปแบบการพฒั นาการท่องเที่ยวเชิงกฬี า; สภาพการดาเนินงาน; การบริการกฬี า Corresponding Author: ปัญญา ศักด์ิแก้ว คณะศิลปศาสตร์ มหาวิทยาลัยการกีฬาแห่งชาติ วิทยาเขตกระบี่ Email: [email protected]
SPORT TOURISM DEVELOPMENT MODEL FOR SPORTS SERVICE IN KRABI PROVINCE Panya Sakkaew and Paveena Utumpa Faculty of liberal arts, Thailand National Sports University Krabi campus Abstract The objectives of this study were 1) to study the condition of sports tourism operation for sports services in Krabi Province. ( the IOC=0 . 9 6 was approved by experts, data were collected by 12 experienced experts), 2) to study the development model of sports tourism development for sports services in Krabi Province by finding the confidence coefficient of the questionnaire (Try out) equal to 0.90. Four - hundred questionnaires were collected by sports tourism service providers of establishments local administrative organizations, tour leaders. (guide) and educational institutions and 3) to assess the development model of sports tourism development for sports services in Krabi Province by checking with an expert (IOC) equal to 0.92. Data were collected by questionnaire with 32 sports tourism executives. The research instruments were interview forms, questionnaires and assessment forms. Data were analyzed by using content analysis, frequency, percentage, mean and standard deviation, correlation analysis, and multiple regression analysis. The results of the research were as follows: 1) Tourism and sports operating conditions for sports services in Krabi Province consisted of 4 aspects: (1) planning (Plan)” (2) implementation (Do)” (3) monitoring work (Check)” and (4) on improving work (Action) 2) The tourism and sports development model for sports services in Krabi Province consisted of 8components, 42 indicators, overall at high level (���̅��� = 3.78, S.D. = 0.09). The statistical significance was set at level .05 was found that different sexes had no different opinions and (F - test) different age, education levels, income, and work experience had different opinions. As for the current job position, different positions had no different in opinion. The elements were related to each other on a large scale. Multiple regression analysis with statistical significance at 0.05 level of the sports tourism development model for sports services in Krabi Province was found that the public relations aspect (B = 0.19, t = 835.17, p = 0.00), the travel aspect (B = 0.12, t = 360.48, p = 0.00), the amenities aspect (B = 0.12, t = 340.96, p = 0.00). Accommodation and food (B = 0.12, t = 392.45, p = 0.00) Activities (B = 0.12, t = 310.78, p = 0.00) Hospitality (B = 0.12, t = 277.13, p = 0.00) services. Social responsibility (B = 0.12, t = 323.06, p = 0.00) and location and sport (B = 0.09, t = 291.35, p = 0.00) respectively, and 3) the benefits of Sports Tourism Development Models for Sports Services in Krabi Province were found that both useful (���̅��� = 4.08, S.D. = 0.05) and feasibility (̅������ = 3.88, S.D. = 0.11) were in the high level. Keywords: tourism and sports development Model, operating conditions, sports services Corresponding Author: Panya Sakkaew Faculty of liberal arts, Thailand National Sports University Krabi campus. Email: [email protected].
บทนา กีฬามีส่วนสร้างมูลค่าเพ่ิมทางด้านเศรษฐกิจและสังคมมากข้ึนท้ังภาครัฐและภาคเอกชนการขับเคล่ือนกีฬา เข้ามาเป็นส่วนหนึ่งของการพัฒนาเศรษฐกิจชาติของรัฐบาลและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการท่องเท่ียวและกีฬา ได้นาเสนอรปู แบบการท่องเทย่ี วใหม่ในลักษณะของการทอ่ งเทีย่ วเชิงกีฬา (Sport tourism) เพื่อนารายได้เข้าสู่ ประเทศให้ขยับไปอยู่ท่ี 2.30 ล้านล้านบาท หรือ 2.40 ล้านล้านบาท (Rattaphong Boonyanuwat, 2020) การเจริญเติบโตของการกีฬาทาให้มีการกล่าวถึงโอกาสท่ีจะใช้การกีฬาช่วยสร้างมูลค่าเพ่ิมทางเศรษฐกิจได้ หลาย ๆ มิติในด้านกฬี า หากรัฐบาลสร้างสถานท่ีการออกกาลังกายให้ประชาชนก็สามารถจ้างคนที่เกี่ยวข้องใน การจัดการกีฬาเพื่อการผลิตและการบริการได้มากขึ้นและกลุ่มผู้ประกอบการกีฬาก็มีรายได้เพิ่มขึ้น สิ่งท่ีสาคัญ ท่ีสุดของการกีฬา คือ ประชาชนทุกวัยได้มีโอกาสดูแลสุขภาพไม่ต้องเสียเงินให้กับค่าใช้จ่ายด้านการรักษาสุขภาพ รฐั บาลก็ไดป้ ระโยชน์ในการประหยัดเงินงบประมาณของประเทศทีต่ ้องสนับสนุนระบบประกันสุขภาพและยังสร้าง โอกาสให้เยาวชนได้ใช้กีฬาเพื่อการหลีกเล่ียงยาเสพติด ดังนั้น เพ่ือให้กลไกของการกีฬาเดินหน้าได้ดีจึงต้องพัฒนา ระบบการบริการกีฬาเพ่ือให้การทางานดา้ นการกีฬาทั้งภาครัฐบาลและภาคเอกชน โดยเป็นส่วนหน่ึงของกลไก ในการบริการประชาชนก็จะเป็นประโยชน์ร่วมกันต่อไปในอนาคต (Somthop Thitathan, 2020) ประเทศไทยได้มี การจัดตงั้ กระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬาขึน้ เมือ่ วันท่ี 3 ตุลาคม พ.ศ. 2545 โดยมีอานาจหน้าท่ีตามมาตรา 14 เกี่ยวกับการส่งเสริม สนับสนุน และพัฒนาอุตสาหกรรมการท่องเที่ยว การกีฬา การศึกษาด้านกีฬา นันทนาการ และราชการอื่นตามที่มีกฎหมายกาหนด มีอานาจหน้าท่ีภายใต้การกากับของกระทรวงการท่องเท่ียวและกีฬา ส่วนราชการท่ีสังกัดกระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬา ตามความในมาตรา 15 ประกอบด้วย สานักงานรัฐมนตรี สานักงานปลัดกระทรวง กรมการท่องเท่ียว กรมพลศึกษา การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย การกีฬาแห่งประเทศไทย มหาวิทยาลัยการกีฬาแห่งชาติ กองบัญชาการตารวจท่องเท่ียวและองค์การบริหารการพัฒนาพื้นท่ีพิเศษเพ่ือ การท่องเท่ียวอย่างยั่งยืน (องค์การมหาชน) (Ministry of Tourism and Sport, 2019) ต่อมามีการประกาศใช้ รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560 ได้บัญญัติ “การกีฬา” ไว้ในหมวดที่ 6 แนวนโยบายแห่งรัฐ มาตรา 71 วรรคแรก “รัฐพึง...ส่งเสริมและพัฒนาการกีฬาให้ไปสู่ความเป็นเลิศและเกิดประโยชน์สูงสุดแก่ ประชาชน” มีการกาหนดพันธกิจให้ทุกรัฐบาลต้องส่งเสริมและสนับสนุนการกีฬาของชาติได้รับการพัฒนาเพื่อ ความเป็นเลิศและเกิดประโยชน์สูงสุดแก่ประเทศชาติและประชาชนท้ังปวง (National Reform Steering Council, 2017) ถึงแม้จะได้รับแรงสนับสนุนจากรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560 ตลอดจน การมอบนโยบายด้านการกีฬาแก่บุคลากรในสังกัดและการรับฟังการนาเสนอแผนการขับเคล่ือนภารกิจ ระยะ 3 เดือน 6 เดือน และ 12 เดือน โดยเน้นย้าแก่ข้าราชการและเจ้าหน้าท่ีว่า \"แนวโน้มเศรษฐกิจในปีหน้าภาค การท่องเทีย่ วนา่ จะต้องเป็นเปา้ หมายหลักด้านรายได้ท่ีจะต้องชักนานักท่องเท่ียวต่างชาติเข้ามาเพ่ือสร้างรายได้แก่ ประเทศเพม่ิ ข้ึนและให้ทุ่มเททางานให้เกดิ ผลสาเร็จอย่างเป็นรปู ธรรมเพื่อผลักดันการท่องเท่ยี วเชิงกีฬาให้ลลุ ่วง และได้รับประสิทธิภาพสูงสุดด้วยศักยภาพการท่องเท่ียวในระดับประเทศ (Ministry of Tourism and Sport, 2019) สาหรับการท่องเที่ยวเชิงกีฬาในพื้นที่ภาคใต้ โดยเฉพาะอย่างยิ่งจังหวัดกระบี่ มีแหล่งท่องเที่ยวเชิงกีฬา สาหรับบริการท่ีหลากหลาย มีจานวนนักท่องเที่ยวชาวไทย จานวน 2,521,416 คน ชาวต่างประเทศ จานวน 4,382,074 คน รวมเปน็ 6,903,490 คน ในปี 2561 (Provincial Office, Krabi, 2562) และยงั เป็นจังหวดั หน่ึง ท่ีได้รับคัดเลือกให้เป็นเมืองกีฬา มีการร่วมลงนามบันทึกข้อตกลงความร่วมมือกับภาคีเครือข่ายท่ีเก่ียวข้อง เพอ่ื ร่วมกันขับเคล่ือนการกฬี าใหบ้ รรลเุ ปา้ หมายและยทุ ธศาสตรพ์ ฒั นากฬี าจงั หวดั กระบไ่ี ว้ 6 ยุทธศาสตร์ ได้แก่ การส่งเสริมให้เกิดความรู้และความตระหนักด้านการออกกาลังกายและการกีฬาขั้นพ้ืนฐาน การส่งเสริมให้ มวลชนออกกาลังกายและมีส่วนร่วมในกิจกรรมการกีฬา การพัฒนาการกฬี าเพ่ือความเป็นเลิศและต่อยอดเพ่ือ ความสาเร็จในระดับอาชีพ การพัฒนาอุตสาหกรรมกีฬาเพื่อเปน็ ส่วนสาคัญในการสร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจของ
ประเทศ การพัฒนาองค์ความรู้และนวัตกรรมเก่ียวข้องกับการกีฬาและการพัฒนาโครงสร้างพ้ืนฐานด้านการ กีฬารองรับการเป็นเมืองกีฬา Sports City เพื่อการขับเคล่อื นการจัดต้ังเมืองกีฬาและสร้างความเจริญก้าวหน้า อย่างยั่งยืนซ่ึงจะเป็นประโยชน์ต่อสุขภาพของประชาชนมีความเป็นเลิศทางการกีฬาและมีกิจกรรมกีฬาท่ีสร้าง การเพิ่มมูลค่าทางเศรษฐกิจ (Public Relations of Krabi Province, 2019) ถึงแม้ว่าจะมีท้ังนโยบายและ ยุทธศาสตร์การส่งเสริมกีฬาและการท่องเท่ียวตามภารกิจของกระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬาก็ยังพบว่า ยังมี ปัญหาขรุขระและทุรกันดารพอสมควรในด้านการบริการกีฬาให้มีมาตรฐานและเป็นไปตามแผนงานท่ีวางไว้ ดังนั้น เพื่อการขับเคลอ่ื นการกีฬาทั้ง 6 ยุทธศาสตร์ของจังหวัดกระบี่ให้มีระบบและมีความเหมาะสมสอดคล้อง กับบริบทและความต้องการของนักท่องเท่ียวและประชาชน ผู้วิจัยจึงมีความสนใจในการศึกษาวิจัย “รูปแบบ การพัฒนาการท่องเท่ียวเชิงกีฬาสาหรับการบริการกีฬาของจังหวัดกระบ่ี” ให้มีประสิทธิภาพและบรรลุ เป้าหมายต่อไป วตั ถปุ ระสงคข์ องการวิจยั 1. เพื่อศกึ ษาสภาพการดาเนนิ งานการท่องเทยี่ วเชงิ กีฬาสาหรับการบรกิ ารกฬี าของจังหวดั กระบ่ี 2. เพื่อศึกษาการพฒั นารปู แบบการทอ่ งเท่ยี วเชิงกีฬาสาหรับการบริการกีฬาของจงั หวดั กระบ่ี 3. เพ่ือประเมนิ คุณภาพของรูปแบบการพฒั นาการท่องเทย่ี วเชิงกีฬาสาหรบั การบริการกีฬาของจังหวัด กระบี่ สมมติฐานการวจิ ยั สมมติฐาน 1 ปัจจัยส่วนบุคคลของรูปแบบการพัฒนาการท่องเทีย่ วเชิงกฬี าสาหรับการบริการกีฬาของ จงั หวัดกระบ่ีทีแ่ ตกต่างกันมีความคดิ เห็นแตกต่างกนั อย่างมีนยั สาคัญทางสถติ ทิ ีร่ ะดับ .05 สมมติฐาน 2 องค์ประกอบของรูปแบบการพัฒนาการท่องเท่ียวเชิงกีฬาสาหรับการบริการกีฬาของ จังหวัดกระบี่กับด้านการประชาสัมพันธ์ ด้านการเดินทาง ด้านสถานที่และแหล่งกีฬา ด้านส่ิงอานวยความสะดวก ด้านที่พักและอาหาร ด้านการจัดกิจกรรม ด้านการให้บริการและด้านความรับผิดชอบต่อสังคมมีความสัมพันธ์ กนั และสามารถยืนยนั ผลได้อยา่ งมีนยั สาคญั ทางสถติ ทร่ี ะดับ .05 การทบทวนวรรณกรรม ผู้วิจัยได้ทบทวนแนวคิด ทฤษฎีและงานวิจัยท่ีเก่ียวข้องที่ใช้ในการศึกษาวิจัยคร้ังน้ี ได้แก่ ก) แนวคิด เกี่ยวกับรูปแบบพัฒนา ข) แนวคิดเกี่ยวกับกีฬา ค) แนวคิดเก่ียวกับการท่องเที่ยวเชิงกีฬา ง) แนวคิดเก่ียวกับ การบริการ จ) แนวคิดเก่ียวกับยุทธศาสตร์การกีฬาจังหวัดกระบี่และ ฉ) แนวคิดเก่ียวกับจังหวัดกระบี่ ช) เอกสารและงานวิจัยที่เกยี่ วข้อง ทาใหไ้ ด้มาซง่ึ กรอบแนวคิดการวิจยั ดังภาพท่ี 1
ศึกษาทบทวนวรรณกรรม ขั้นตอนท่ี 1 ศึกษาสภาพการดาเนนิ งานการทอ่ งเทยี่ ว รปู แบบการพัฒนาการ แนวคิดทฤษฎีที่เก่ียวข้อง เชิงกีฬาสาหรับการบริการกีฬาของจังหวัดกระบ่ี ท่องเที่ยวเชงิ กฬี า รู ป แ บ บ ก า ร พัฒ นา กา ร ประกอบด้วย ด้านการวางแผน ด้านการดาเนินงาน ท่องเที่ยวเชิงกีฬาสาหรับ ดา้ นการติดตามงานและดา้ นการปรับปรุงงาน สาหรับการบรกิ ารกฬี า การบริการกีฬาของจังหวัด กระบ่ี ประกอบด้วย ขนั้ ตอนที่ 2 ศึกษารปู แบบการพัฒนาการท่องเท่ียว ของจงั หวดั กระบี่ 1. แนวคดิ เกี่ยวกับรูปแบบ เชิงกีฬาสาหรบั การบรกิ ารกีฬาของจงั หวัดกระบ่ี ประกอบดว้ ย ดา้ นการประชาสมั พนั ธ์ ด้านการเดินทาง การพฒั นา ด้านสถานท่ีและแหล่งกีฬา ด้านส่ิงอานวยความ 2. แนวคิดเก่ียวกบั กีฬา สะดวก ด้านที่พักและอาหาร ด้านการจัดกิจกรรม 3. แนวคิดเกี่ยวกับการ ด้านการใหบ้ รกิ ารและด้านความรับผดิ ชอบตอ่ สงั คม ท่องเท่ยี วเชิงกีฬา ศึกษาการประเมินคุณภาพรูปแบบการพัฒนาการ 4. แนวคดิ เกย่ี วกับการบริการ ท่องเท่ียวเชิงกีฬาสาหรับการบริการกีฬาของจังหวัด 5. แนวคิดเก่ยี วกับจงั หวัด กระบ่ี ประกอบด้วย ด้านความเป็นประโยชน์และ ความเป็นไปได้ กระบ่ี 6. เอกสารและงานวจิ ัยที่ เกยี่ วข้อง ภาพที่ 1 แสดงกรอบแนวคิดการวิจัย วิธีดาเนนิ การการวจิ ยั การศึกษารูปแบบการพัฒนาการท่องเที่ยวเชิงกีฬาสาหรับการบริการกีฬาของจังหวัดกระบี่ มีวิธี ดาเนินการวจิ ัย แบง่ ออกเป็น 3 ข้นั ตอนตามวัตถปุ ระสงค์ ดงั น้ี ข้ันตอนท่ี 1 ศึกษาสภาพการดาเนินงานด้านการท่องเที่ยวเชิงกีฬาสาหรับการบริการกีฬาของจังหวัด กระบ่ี ประกอบดว้ ย ดา้ นการวางแผนงาน ด้านการดาเนนิ งาน ดา้ นการติดตามงานและดา้ นการปรบั ปรงุ งาน 1. ประชากรและกลุ่มตัวอย่าง เป็นผู้ทรงคุณวุฒิที่มีความรู้และประสบการณ์ที่เก่ียวกับการศึกษาสภาพ การดาเนินงานการท่องเท่ียวเชิงกีฬาสาหรับการบริการกีฬาของจังหวัดกระบ่ี โดยใช้วิธีการของ แมคมิลแลน (Macmillan, 1971) จานวน 12 คน ประกอบด้วย ผู้บริหารกีฬาของสถานประกอบการโรงแรม ผู้บริหารกีฬา สถานประกอบการกีฬาเพื่อท่องเที่ยว ผู้บริหารกีฬาสถานประกอบการสปอร์ตฟิตเนส ผู้บริหารกีฬาสถาน ประกอบการท่องเที่ยวชมุ ชน ผู้บริหารกฬี ามหาวิทยาลยั การกีฬาแห่งชาติ ผู้บริหารกีฬาสถาบนั เทคนิค ผ้บู รหิ าร กีฬาศึกษาธิการจังหวัด ผู้บริหารกีฬาสานักงานเขตพ้ืนที่ ผู้บริหารการกีฬาแห่งประเทศไทย ผู้บริหารกีฬา องค์กรบรหิ ารสว่ นท้องถน่ิ ผบู้ ริหารสมาคมกีฬาแหง่ จงั หวดั และผู้บริหารท่องเท่ยี วและกีฬาจงั หวัด 2. เครื่องมือท่ีใช้ในการวิจัย เป็นแบบการสัมภาษณ์กึ่งโครงสร้างและตรวจสอบความตรงเชิงเนื้อหา ตรวจความเหมาะสมและความถูกต้องของเน้ือหาปรับปรุงแก้ไขแบบสัมภาษณ์กึ่งโครงสร้างตามที่ผู้เช่ียวชาญ เสนอแนะและจัดพมิ พเ์ แบบสัมภาษณ์กึ่งโครงสรา้ งฉบบั สมบูรณ์ คา่ IOC เทา่ กับ 0.96 3. การเก็บรวบรวมข้อมูล ผวู้ ิจยั เกบ็ รวมรวมขอ้ มูลแบบสัมภาษณ์กงึ่ โครงสร้างกับผู้ทรงคณุ วุฒิ จานวน 12 คน 4. การวิเคราะห์ข้อมูล ผู้วิจัยนาข้อมูลที่ได้โดยทาการลดทอนข้อมูลด้วยการวิเคราะห์เนื้อหาเพ่ือให้ได้ รปู แบบการพัฒนาการท่องเทีย่ วเชิงกฬี าสาหรับการบริการกฬี าของจังหวดั กระบี่ ข้ันตอนท่ี 2 ศึกษารูปแบบการพัฒนาการท่องเที่ยวเชิงกีฬาสาหรับการบริการกีฬาของจังหวัดกระบี่ ประกอบด้วย ด้านการประชาสมั พันธ์ ด้านการเดินทาง ด้านสถานท่ีและแหล่งกีฬา ด้านส่ิงอานวยความสะดวก ดา้ นทพี่ กั และอาหาร ดา้ นการจัดกิจกรรม ดา้ นการให้บรกิ ารและดา้ นความรบั ผดิ ชอบต่อสงั คม
1. ประชากรและกลุ่มตัวอย่าง เป็นบุคคลท่ีเกี่ยวข้องกับการศึกษารูปแบบการพัฒนาการท่องเที่ยวเชิง กีฬาสาหรับการบริการกีฬาของจังหวัดกระบี่ จานวน 600 คน ประกอบด้วย ผู้บริการท่องเท่ียวเชิงกีฬาของสถาน ประกอบการ ผู้บริการท่องเท่ียวเชิงกีฬาขององค์กรปกครองส่วนท้องถ่ิน ผู้บริการท่องเที่ยวเชิงกีฬาของผู้นาเท่ียว (มัคคุเทศก์) และผู้บริการท่องเที่ยวเชิงกีฬาของสถานศึกษา โดยการกาหนดกลุ่มตัวอย่างของยามาเน่ (Yamane, 1973) ได้กลุ่มตัวอย่าง จานวน 400 คน โดยเลือกผูใ้ ห้ข้อมูลแบบเจาะจง (Purposive Sampling) ตามคุณสมบัติที่ ผู้วิจัยกาหนด คือ มีคุณวุฒิการศึกษาระดับมัธยมศึกษาขึ้นไป มีความเก่ียวข้องกับการบริการท่องเท่ียวเชิงกีฬา มคี วามสมคั รใจในการให้ข้อมูลและสามารถเข้าร่วมการวจิ ัยได้จนส้ินสุดกระบวนการวจิ ัย 2. เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ผู้วิจัยนาข้อมูลท่ีได้มาสร้างแบบสอบถามรูปแบบการพัฒนาการท่องเท่ียว เชิงกฬี าสาหรบั การบริการกฬี าของจงั หวัดกระบ่ี ตรวจสอบความตรงเชิงเนื้อหา ตรวจความเหมาะสมและความ ถูกต้องของเน้ือหา จานวน 3 ท่าน ปรับปรุงแก้ไขแบบสอบถามตามที่ผู้เช่ียวชาญเสนอแนะ จัดพิมพ์ แบบสอบถามฉบับสมบูรณ์และนาแบบสอบถามที่ได้ไปทดลองใช้ (Try out) กับนักศึกษาฝึกงานการท่องเท่ียว เชงิ กีฬา จานวน 30 คน เพ่ือหาความเช่ือมน่ั (Reliability) เท่ากับ 0.90 ของแบบสอบถามท่ีใช้ในการวิจยั 3. การเก็บรวบรวมข้อมูล ผู้วิจัยเก็บรวมรวมข้อมูลจากแบบสอบถามที่ส่งไปยังผู้ให้ข้อมูลที่เก่ียวข้องกับ รูปแบบการพฒั นาการทอ่ งเทีย่ วเชิงกีฬาสาหรับการบรกิ ารกฬี าของจังหวดั กระบี่ จานวน 400 คน 4. การวิเคราะห์ข้อมูล สถิติท่ีใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล คือ ค่าความถ่ี ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบ่ียงเบน มาตรฐาน การวเิ คราะหค์ า่ สมั ประสิทธ์ิสหสัมพันธ์และการวเิ คราะห์คา่ สัมประสิทธิ์ถดถอยเชิงพหคุ ณู ข้ันตอนที่ 3 ศึกษาการประเมินรูปแบบการพัฒนาการท่องเท่ียวเชิงกีฬาสาหรับการบริการกีฬาของ จงั หวัดกระบ่ี 1. ประชากรและกลุ่มตัวอย่าง ผู้บริหารและผู้จัดการท่ีเก่ยี วข้องกับการประเมนิ รูปแบบการพัฒนาการ ท่องเท่ียวเชิงกีฬาสาหรับการบริการกีฬาของจังหวัดกระบี่ โดยการใช้วิธีการสุ่มแบบแบ่งชั้น (Stratified Random Sampling) (Zikmund, 2003) ประกอบด้วย ผู้บริหารการท่องเท่ียวเชิงกีฬาของสถานประกอบการ ผู้บริหาร การท่องเท่ียวเชิงกีฬาขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ผู้บริหารการท่องเท่ียวเชิงกีฬาของผู้นาเท่ียว (มัคคุเทศก์) และผู้บริหารการท่องเท่ียวเชิงกีฬาของสถานศึกษา โดยเลือกผู้ให้ข้อมูลแบบเจาะจง (Purposive Sampling) จานวน 32 คน 2. เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ผู้วิจัยใช้การวิจัยเชิงปริมาณ โดยการประเมินด้วยแบบสอบถามด้านความ เป็นประโยชน์และความเป็นไปได้ ตรวจสอบความตรงเชิงเน้ือหา ความเหมาะสมและความถูกต้องของเน้ือหา จานวน 3 ทา่ น ได้ค่า (IOC) เท่ากับ 0.92 และปรับปรงุ แก้ไขแบบสอบถามตามทผ่ี ู้เช่ียวชาญเสนอแนะ จัดพิมพ์ แบบสอบถามฉบับสมบูรณ์ 3. การเก็บรวบรวมข้อมูล ผู้วิจัยเก็บรวมรวมข้อมูลจากแบบสอบถามที่ส่งไปยังผู้บริหาร หรือผู้จัดการ ดา้ นท่องเท่ยี วเชงิ กฬี าสาหรบั การบริการกฬี าของจงั หวัดกระบ่ี จานวน 32 คน 4. การวเิ คราะหข์ ้อมูล สถิติท่ีใช้ในการวิเคราะห์ข้อมลู คอื ความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลยี่ สว่ นเบี่ยงเบนมาตรฐาน การวิเคราะหค์ ่าสมั ประสทิ ธ์ิสหสมั พนั ธแ์ ละการวิเคราะห์ค่าสมั ประสทิ ธ์ิถดถอยเชิงพหุคูณ ผลการวิจัย การศึกษารูปแบบการพัฒนาการท่องเที่ยวเชิงกีฬาสาหรับการบริการกีฬาของจังหวัดกระบ่ี สามารถ สรปุ ผลการวจิ ัย แบง่ ออกเปน็ 3 ขน้ั ตอนตามวตั ถุประสงค์ ดงั น้ี ขั้นตอนท่ี 1 การศึกษาสภาพการดาเนินงานการท่องเท่ียวเชิงกีฬาสาหรับการบริการกีฬาของจังหวัดกระบี่ ด้วยการสัมภาษณ์กึ่งโครงสร้างผู้ทรงคุณวุฒิ จานวน 12 คน เป็นเพศชาย รอ้ ยละ 75.0 อายุ 50 - 59 ปี ร้อยละ 50.0
การศึกษาปริญญาตรี ร้อยละ 50.0 รายได้เฉลี่ยต่อเดือน 30,001 - 50,000 บาท ร้อยละ 58.3 และประสบการณ์ ทางานมากกว่า 25 ปี ร้อยละ 41.7 พบว่า สภาพการดาเนินงานการท่องเท่ียวเชิงกีฬาสาหรับ การบริการกีฬา ของจังหวัดกระบ่ี 1) ด้านการวางแผน (Plan) การท่องเท่ียวเชิงกีฬาพัฒนาได้ นโยบายดี มียุทธศาสตร์ ตามเป้าหมาย มีแผนงาน / โครงการ 2) ด้านการดาเนินงาน (Do) มีการประชาสัมพันธ์ในรูปแบบต่าง ๆ ส่ิงอานวยความ สะดวก สถานท่ีและแหล่งกีฬา การบริการและสถานบริการที่พัก โรงแรม ภัตตาคาร ร้านอาหารมีมาตรฐาน การ ออกแบบและใชอ้ ุปกรณ์ทีเ่ ปน็ มติ รกับสิง่ แวดล้อม 3) ด้านการตดิ ตามงาน (Check) ยังไมพ่ รอ้ มหลายด้านชมุ ชน มสี ่วนร่วมน้อยใชง้ บประมาณของรัฐเป็นหลกั การพฒั นาความร้สู ู่อาชีพและรายได้ทางการกฬี ามีเปา้ หมายไม่ชดั เจน และ 4) ด้านการปรับปรุงงาน (Action) ควรเพิ่มนโยบายเมืองกีฬา ผลงานยังมีน้อยควรเน้นกีฬา ประเภทบุคคล เป็นพิเศษ ออกแบบวิจัย / กิจกรรมช่วยป้องกัน หรือลดความรุนแรงของเชื้อโควิด - 19 ส่งเสริมต่อยอดสร้าง รายไดจ้ าก OTOP กบั การลดขน้ั ตอนและระเบยี บ กฎ การเบกิ ของกระทรวงการคลงั ให้เร็วขน้ึ ข้ันตอนที่ 2 ผลการศึกษารูปแบบการพัฒนาการท่องเท่ียวเชิงกีฬาสาหรับการบริการกีฬาของจังหวัด กระบี่ ประกอบด้วย ด้านการประชาสัมพันธ์ ด้านการเดินทาง ด้านสถานที่และแหล่งกีฬา ด้านสิ่งอานวยความ สะดวก ด้านท่ีพักและอาหาร ด้านการจัดกิจกรรม ด้านการให้บริการและด้านความรับผิดชอบต่อสังคม โดยการ สอบถามข้อมูลเชิงปริมาณกับผู้บริการท่องเท่ียวเชิงกีฬาของสถานประกอบการ ผู้บริการท่องเที่ยวเชิงกีฬาของ องค์กรปกครองส่วนท้องถ่ิน ผู้บริการท่องเท่ียวเชิงกีฬาของผู้นาเที่ยว (มัคคุเทศก์) และผู้บริการท่องเที่ยวเชิงกีฬา ของสถานศึกษา จานวน 400 คน เป็นเพศหญิง ร้อยละ 56.5 อายุ 20 - 29 ปี ร้อยละ 55.0 การศึกษาปริญญาตรี ร้อยละ 74.5 รายได้เฉลี่ยต่อเดือนต่ากว่า 15,000 บาท ร้อยละ 42.0 ประสบการณ์ทางาน 1 - 5 ปี ร้อยละ 35.1 และตาแหน่งงานปัจจุบันเป็นเจ้าหน้าท่ีให้บริการ ร้อยละ 40.0 พบว่า รูปแบบการพัฒนาการท่องเท่ียวเชิงกีฬา สาหรับการบริการกีฬาของจังหวัดกระบ่ี โดยรวมมีความคิดเห็นระดับมาก (������̅ = 3.78, S.D. = 0.09) และเม่ือ ทดสอบค่าสถิติ t - test พบว่า เพศท่ีแตกต่างกันมีความคิดเห็นไม่แตกต่างกันและค่าสถิติ (F - test) พบว่า อายุ ระดับการศึกษา รายได้ ประสบการณ์ทางานท่ีแตกต่างกันมีความคิดเห็นแตกต่างกันและตาแหน่งงานใน ปจั จุบนั ที่แตกตา่ งกนั มีความคดิ เหน็ ไม่แตกต่างกัน โดยมีค่าสัมประสทิ ธ์ิสหสมั พนั ธ์ ดงั ตาราง 1 ตารางท่ี 1 แสดงผลภาพรวมค่าสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์ระหว่างรูปแบบการพัฒนาการท่องเที่ยวเชิงกีฬาสาหรับ การบรกิ ารกฬี าของจังหวดั กระบ่ี (n = 400) รายการองคป์ ระกอบ รูปแบบการพฒั นาการท่องเท่ียวเชงิ กีฬาสาหรับการบริการกีฬาของจงั หวัดกระบี่ ดา้ นประชาสัมพนั ธ์ Pearson Correlation Sig. (2-tailed) ระดบั ความสมั พนั ธ์ ด้านการเดนิ ทาง ดา้ นสถานทแ่ี ละแหล่งกีฬา .811** .000 มากทส่ี ุด ด้านสิ่งอานวยความสะดวก .848** .000 มากทส่ี ุด ดา้ นที่พกั และอาหาร .782** .000 มาก ดา้ นการจดั กจิ กรรม .830** .000 มากที่สดุ ดา้ นการให้บริการ .868** .000 มากท่ีสดุ ดา้ นความรบั ผิดชอบต่อสังคม .840** .000 มากที่สุด * มนี ยั สาคัญทางสถติ ิท่ีระดับ .05 .826** .000 มากที่สดุ .803** .000 มากทสี่ ดุ เมื่อวิเคราะห์ผลค่าสัมประสิทธ์ิถดถอยเชิงพหุคูณ (Multiple Regression) ของรูปแบบการพัฒนาการ ท่องเท่ียวเชงิ กฬี าสาหรบั การบรกิ ารกฬี าของจังหวัดกระบ่ี สามารถยนื ยันผลดงั ตาราง 2
ตารางท่ี 2 แสดงผลค่าสัมประสิทธิ์ถดถอยเชิงพหุคูณของรูปแบบการพัฒนาการท่องเท่ียวเชิงกีฬาสาหรับการ บริการกฬี าของจังหวดั กระบ่ีกับองคป์ ระกอบ (n = 400) รายการองค์ประกอบของรูปแบบการพฒั นาการทอ่ งเที่ยว คา่ สถติ ิ และกฬี าสาหรับการบรกิ ารกฬี าของจงั หวดั กระบ่ี B t p-value ด้านการประชาสมั พนั ธ์ 0.19 835.17 0.00 ดา้ นการเดินทาง 0.12 360.48 0.00 ด้านสถานทแ่ี ละแหล่งกฬี า 0.09 291.35 0.00 ดา้ นสิ่งอานวยความสะดวก 0.12 340.96 0.00 ดา้ นท่พี ักและอาหาร 0.12 392.45 0.00 ดา้ นการจดั กจิ กรรม 0.12 310.78 0.00 ดา้ นการให้บรกิ าร 0.12 277.13 0.00 ด้านความรบั ผดิ ชอบต่อสังคม 0.12 323.06 0.00 * นัยสาคัญทางสถติ ิทีร่ ะดับ .05 ขนั้ ตอนท่ี 3 ผลการศึกษาการประเมินรูปแบบการพัฒนาการท่องเที่ยวเชิงกีฬาสาหรับการบริการกีฬา ของจังหวัดกระบ่ี ประกอบด้วย ด้านความเป็นประโยชน์และด้านความเป็นไปได้ โดยการสอบถามข้อมูลเชิง ปริมาณกับผู้บริหารและผู้จัดการ ประกอบด้วย ผูบ้ ริหารการท่องเท่ียวเชิงกีฬาของสถานประกอบการ ผบู้ ริหาร การท่องเท่ียวเชิงกีฬาขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ผู้บรหิ ารการท่องเที่ยวเชงิ กีฬาของผ้นู าเที่ยว (มคั คเุ ทศก์) และผู้บริหารการท่องเที่ยวเชิงกีฬาของสถานศึกษา จานวน 32 คน เป็นเพศชาย ร้อยละ 72.0 อายุ 50 - 59 ปี ร้อยละ 37.5 การศึกษาปริญญาตรี ร้อยละ 75.0 รายได้เฉล่ียต่อเดือน 30,001 - 50,000 บาท ร้อยละ 50.0 และ ประสบการณ์ทางานมากกว่า 25 ปี ร้อยละ 25.0 พบว่า ผลการประเมินรูปแบบการพัฒนาการท่องเที่ยวเชิงกีฬา สาหรับการบริการกีฬาของจังหวัดกระบ่ี 1) ดา้ นความเป็นประโยชน์พบว่า โดยรวมมีความคิดเหน็ ระดับมาก (������̅ = 3.88, S.D. = 0.11) และเม่ือพิจารณาเป็นรายด้านพบว่า การพัฒนาด้านสถานท่ีและแหล่งกีฬาและด้าน พฒั นาการจัดกิจกรรม มีความคิดเหน็ ระดับมาก (������̅ = 4.03, S.D. = 0.93) และ (������̅ = 4.03, S.D. = 0.82) รองลงมา เป็นการพัฒนาความรับผิดชอบต่อสังคม (������̅ = 3.97, S.D. = 0.93) ตามลาดับ 2) ด้านความเป็นไปได้พบว่า โดยรวมมีความคิดเห็นระดับมาก (������̅ = 4.08, S.D. = 0.05) และเมื่อพิจารณาเป็นรายด้านพบว่า การพัฒนาที่พัก และอาหารมีความคิดเห็นระดับมาก (������̅ =4.22, S.D.=0.66) รองลงมาดา้ นการพฒั นาความรับผิดชอบต่อสังคม (������̅ = 4.19, S.D. = 0.64) และด้านการพัฒนาการประชาสัมพันธ์กับด้านด้านพัฒนาการเดินทาง (������̅ = 4.09, S.D. = 0.64) เทา่ กนั ตามลาดบั อภปิ รายผล การศึกษารูปแบบการพัฒนาการท่องเท่ียวเชิงกีฬาสาหรับการบริการกีฬาของจังหวัดกระบ่ี สามารถ อภปิ รายผลตามวัตถปุ ระสงคก์ ารวิจยั ไดด้ ังนี้ ข้ันตอนท่ี 1 การศึกษาสภาพการดาเนินงานการท่องเท่ียวเชิงกีฬาสาหรับการบริการกีฬาของจังหวัด กระบี่ 1) ด้านการวางแผน (Plan) การท่องเท่ียวเชิงกีฬาพัฒนาได้ นโยบายดี มียุทธศาสตร์ ตามเป้าหมาย มีแผนงาน/โครงการ 2) ด้านการดาเนินงาน (Do) มีการประชาสัมพันธใ์ นรูปแบบต่าง ๆ สิ่งอานวยความสะดวก สถานที่และแหล่งกีฬา การบริการและสถานบริการท่ีพัก โรงแรม ภัตตาคาร ร้านอาหาร มีมาตรฐานการ ออกแบบและใช้อุปกรณ์ท่ีเป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม 3) ด้านการติดตามงาน (Check) ยังไม่พร้อมหลายด้าน ชุมชนมีส่วนร่วมน้อย ใช้งบประมาณของรัฐเป็นหลักการพัฒนาความรู้สู่อาชีพและรายได้ทางการกีฬามี
เป้าหมายไม่ชัดเจน 4) ด้านการปรับปรุงงาน (Action) ควรเพิ่มนโยบายเมืองกีฬาผลงานยังมีน้อยควรเน้นกีฬา ประเภทบุคคลเป็นพิเศษ ออกแบบวิจัย/กิจกรรมช่วยป้องกัน หรือลดความรุนแรงของเช้ือโควิด - 19 ส่งเสริม ต่อยอดสร้างรายได้จาก OTOP กับการลดขั้นตอนและระเบียบ กฎ การเบิกของกระทรวงการคลังให้เร็วขึ้น ซึ่งสอดคล้องกับการวิจัยของ ทินกร ชอัมพงษ์ (Thinnakorn Cha – umpong, 2018) ได้วิจัยเรื่อง การพัฒนา รูปแบบการบริหารงานกีฬาแบบมีส่วนร่วมของมหาวิทยาลัยราชภัฏ ที่ได้ศึกษาองค์ประกอบของรูปแบบการ บริหารงานกีฬาของมหาวิทยาลัยราชภัฏพบว่า ประกอบดว้ ย 5 ดา้ น ไดแ้ ก่ 1) ด้านการวางแผน 2) ด้านการจัด องค์กร 3) ด้านการนานโยบายไปปฏิบัติ 4) ด้านการควบคุมและ 5) ด้านการประเมินผลและสอดคล้องกับการ วิจัยของ ธีรวุฒิ ปิงยศ (Teerayut Pingyot, 2013) ได้วิจัยเรื่อง การพัฒนารูปแบบการบริหารจัดการกีฬาเพื่อ สุขภาพในมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลล้านนา น่าน ผลการวิจัยพบว่า ด้านการวางแผน มีการวางแผน ยุทธศาสตร์ เป้าหมาย วัตถุประสงค์และการดาเนินงานกิจกรรมกีฬาเพ่ือสุขภาพท่ีเหมาะสมสอดคล้อง กับนโยบายและด้านการอานวยการมีการส่งเสริมสนับสนุนท่ีเป็นรูปธรรม ด้านการควบคุมมีการจัดทาการ รายงานผลการปฏิบัติงานและตรวจสอบติดตามผล สรุปและประเมินผลร่วมกันของทุกฝ่ายและสอดคล้องกับ การวิจัยของณัฐชานิตย์ ธนธรรมพานนท์ (Natchanit Thanathampanon, 2013) ได้ทาการวิจัยเร่ือง แนว ทางการแก้ปัญหาการบริหารจัดการศูนยก์ ีฬาเพ่ือความเป็นเลิศในสถาบันการพลศึกษาพบว่า สภาพและปัญหา ด้านการวางแผน ด้านการจัดองค์กร ด้านการนาและด้านการควบคุมโดยรวมอยใู่ นระดับปานกลาง แนวทางการ แก้ปัญหาด้านการวางแผนให้มีการวางแผนเป็นระยะให้สอดคล้องกับระยะเวลาการปฏิบัติงาน ด้านการจัด องค์กรให้กาหนดคุณสมบัติของผู้ฝึกสอนกีฬาจัดหานักวิทยาศาสตร์การกีฬามาให้คาปรึกษา อีกทั้งให้ทาความ ร่วมมือกับบุคลากรองค์กรต่าง ๆ ด้านการนาให้ผู้ท่ีมีส่วนเกี่ยวข้องควรมีส่วนร่วม ด้านการควบคุมให้มีการ ประเมินผลการดาเนินงานเป็นระยะและนาผลการประเมินมาปรับปรุง จัดทาข้ันตอนกระบวนการปฏิบัติงาน รวมทัง้ ให้มีการวิเคราะห์ผลการดาเนินงาน ข้ันตอนที่ 2 การศึกษารูปแบบการพัฒนาการท่องเที่ยวเชิงกีฬาสาหรับการบริการกีฬาของจังหวัด กระบ่ี โดยการสอบถามผู้บรกิ ารทอ่ งเท่ียวเชิงกีฬาของสถานประกอบการ ผู้บริการท่องเท่ียวเชิงกีฬาขององค์กร ปกครองส่วนท้องถิ่น ผู้บริการท่องเที่ยวเชิงกีฬาของผู้นาเท่ียว (มัคคุเทศก์) และผู้บริการท่องเที่ยวเชิงกีฬาของ สถานศึกษา จานวน 400 คน โดยรวมดา้ นปจั จัยส่วนบุคคล มคี วามคิดเห็นระดบั มาก (������̅ = 3.78, S.D. = 0.09) และเม่ือทดสอบค่าสถิติ t - test พบว่า เพศท่ีแตกต่างกันมีความคิดเห็นไม่แตกต่างกันและ (F - test) พบว่า อายุ ระดับการศึกษา รายได้ ประสบการณ์ทางานท่ีแตกต่างกันมีความคิดเห็นแตกต่างกัน ส่วนตาแหน่งงานใน ปัจจุบันท่ีแตกต่างกันมีความคิดเห็นไม่แตกต่างกัน และเมื่อพิจารณาด้านองค์ประกอบ 1) ด้านประชาสัมพันธ์ พบว่า ประชาสัมพันธ์ผ่านแอปพลิเคชันไลน์มีความคิดเห็นระดับปานกลาง (������̅ =3.44, S.D. =1.19) รองลงมา คือ ประชาสัมพนั ธ์ผ่านเวบ็ ไซต์กบั ประชาสมั พันธ์ผ่านยทู บู (������̅ = 3.36, S.D. =1.17) เทา่ กนั และประชาสมั พนั ธ์ ผ่านทวิตเตอร์ (������̅ =3.26, S.D. =1.21) มีค่าสัมประสิทธ์ิสหสัมพันธ์ระดับมากท่ีสุด (r = .811, Sig. (2 - tailed = .000) และค่าสัมประสิทธิ์ถดถอยเชิงพหุคูณ (B = 0.19, t = 835.17, p = 0.00) สอดคล้องกับการวิจัยของ พระอธิการสุรศักด์ิ สุขุมาโลพระมหาสุนันท์ สุนนฺโท และพระปลัดระพิน พุทฺธิสาโร (Phra - athikan Surasak Sukhumãlo, Phramaha Sunan Sunando, & Phrapalad Raphin Buddhisaro, 2021) ได้วิจัยเรื่อง การพัฒนารูปแบบการบริหารจัดการการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมในจังหวัดสระบุรีพบว่า ด้านการโฆษณาและ ประชาสัมพันธ์ควรจัดทาแผนที่การท่องเท่ียวเว็บไซต์ / เพจ / Facebook / Instagram / Line / YouTube 2) ด้านการเดินทางพบว่า การเดินทางทางน้า หรือทางเรือมีอุปกรณ์กีฬาสาหรับช่วยชีวิตทางน้าเพียงพอ มีความคิดเห็นระดับมาก (������̅ = 3.79, S.D. = 0.94) รองลงมา มีเครื่องหมายและเส้นทางบอกแหล่งกีฬา ที่ชัดเจน (������̅ = 3.72, S.D. = 1.09) และมีข้อมูลการเดินทางด้วยรถ – เรือประจาทาง และการเช่าบริการ
ทางการกีฬา (������̅ = 3.39, S.D. = 1.13) มีค่าสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์ระดับมากที่สุด (r = .848, Sig. (2 - tailed = .000) และค่าสัมประสิทธ์ิถดถอยเชิงพหุคูณ (B = 0.12, t = 360.48, p = 0.00) สอดคล้องกับการวิจัยของ ชนิสรา กุลสันติวงศ์ (Chanisara Kulsantiwong, 2019) ได้วจิ ัยเรื่อง ปัจจัยที่มีอทิ ธิพลต่อการตัดสินใจเดินทาง ท่องเท่ียวของนักท่องเท่ียวชาวไทย Generation Y หลังโรคระบาดโควิด - 19 พบว่า ปัจจัยความปลอดภัย ด้านอาชญากรรมทางร่างกาย ทรัพยส์ ินและอบุ ัตเิ หตแุ ละปจั จัยความปลอดภยั ดา้ นภยั ธรรมชาติ สุขอนามัยและ โรคระบาดท่ีมีผลต่อการตัดสินใจเดินทางท่องเที่ยวของนักท่องเท่ียวชาวไทย 3) ด้านสถานที่และแหล่งกีฬา พบว่า สถานท่ีและแหล่งกีฬาที่มนุษย์สร้างขึ้นมีเอกลักษณ์โดดเด่นน่าสนใจ มีความคิดเห็นระดับมาก (������̅ = 3.77, S.D. = 0.97) รองลงมา สถานทแี่ ละแหล่งการทอ่ งเท่ียวเชิงกีฬามกี ิจกรรมใหม่ท่ีนา่ สนใจ (������̅ = 3.72, S.D. = 0.98) และสถานทแี่ ละแหล่งกีฬา มเี จ้าหนา้ ที่ดแู ลความปลอดภัยและบรกิ าร (������̅ = 3.54, S.D. =1.11) มคี ่าสมั ประสทิ ธ์ิ สหสัมพันธ์ระดับมาก (r = .782, Sig. (2 - tailed = .000) และค่าสัมประสิทธิ์ถดถอยเชิงพหุคูณ (B = 0.09, t = 291.35, p = 0.00) สอดคล้องกับการวิจัยของ กนกวรรณ ปิยานุวัฒน์กุล อิสรีย์ ศุภเลิศจารุภัทร์ และ ศุภลักษณ์ นิลนพรัตน์ (Kanokwan Piyanuwatkun, Aitsaree Suphalerdjaruphat, & Supahlak Ninnopparat, 2019) ได้วิจัยเรื่อง ปัจจัยท่ีส่งผลต่อพฤติกรรมการท่องเที่ยวเชิงกีฬาของผู้เข้าชมการแข่งขัน กีฬาเจ็ตสกี “Jet Ski – World Cup 2019” พบว่า ด้านสิ่งที่ดึงดูดใจ มีความคิดเห็นสูงสุดในเร่ืองความสวยงามของแหล่ง ท่องเท่ียวและในเร่ืองเส้นทางในการคมนาคมขนสง่ มีความสะดวกสบายและเมื่อเข้าถึงแหล่งท่องเท่ยี วมีสถานที่ จอดรถเพยี งพอและปลอดภัย 4) ด้านสิง่ อานวยความสะดวกพบวา่ มไี ฟฟา้ ประปา และสถานที่ที่มีความสะอาด ในการบริการกีฬา มีความคิดเห็นระดับมาก (������̅ = 3.76, S.D. = 0.90) รองลงมา มีป้าย ข้อความบอกข้ันตอน การใช้บรกิ ารกีฬาและการท่องเที่ยวทช่ี ัดเจน (������̅ = 3.66, S.D. = 0.94) และมวี ัสดุและอุปกรณใ์ นการให้บริการ เพียงพอกับผู้ใช้บริการกีฬา (������̅ = 3.64, S.D. = 0.97) มีค่าสัมประสิทธ์ิสหสัมพันธ์ระดับมากท่ีสุด (r = .830, Sig. (2 - tailed = .000) และค่าสัมประสิทธ์ิถดถอยเชิงพหุคูณ (B = 0.12, t = 340.96, p = 0.00) สอดคล้อง กับการวิจัยของ เกศรินทร์ วิมลธาดา และจรัสพงศ์ คลังกรณ์ (Ketsarin Wimonthada, & Charatphong Klangkon 2020) ได้วิจัยเรื่อง การจัดการส่งเสริมการกีฬาและการท่องเที่ยวสู่การพัฒนาเมืองของจังหวัด บุรีรัมย์พบว่า ควรพัฒนาพ้ืนที่รวมทั้งปรับปรุงโครงสร้างพ้ืนฐานและ สิ่งอานวยความสะดวกต่าง ๆ พัฒนา คุณภาพแหล่งทอ่ งเท่ยี วและสิ่งแวดล้อมให้เป็นระดับสากล 5) ดา้ นท่พี ักและอาหารพบวา่ ท่พี กั และรา้ นอาหารมี ท่ีจอดรถท่ีน่ังพักและที่รับประทานอาหาร มีความคิดเห็นระดับมาก (������̅ = .74, S.D. = 1.00) รองลงมา ท่ีพัก และร้านอาหาร มีส่ิงอานวยความสะดวกบริการครบครัน (������̅ = 3.74, S.D. = 0.88) และท่ีพักและร้านอาหารมี ความสะอาดและปลอดภัย (������̅ = 3.71, S.D. = 0.83) มีค่าสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์ระดับมากที่สุด (r = .868, Sig. (2 - tailed =.000) และคา่ สัมประสิทธิ์ถดถอยเชิงพหุคูณ (B = 0.12, t = 392.45, p = 0.00) สอดคล้องกับ การวจิ ัยของ ศศุ ราภรณ์ แต่งต้งั ลา และอรยิ า พงษ์พานิช (Susaraporn Tangtenglam, & Ariya Pongpanich, 2020) ได้วิจัยเร่ือง ปัจจัยที่มีผลต่อการเลือกการเดินทางท่องเท่ียวไทยแบบปรกติใหม่พบว่า ราคา (������̅ = 4.50, S.D. = 0.57) ท่ีพัก (������̅ = 4.48, S.D. = 0.47) สถานที่ท่องเท่ียว (������̅ = 4.47, S.D.= 0.49) 6) ด้านการจัดกิจกรรม พบว่า การจดั การ แขง่ ขันกฬี าเพอื่ การท่องเทย่ี วมคี วามคมุ้ คา่ กบั ค่าใชจ้ ่าย มีความคิดเห็นระดับมาก (������̅ = 3.77, S.D. = 1.04) รองลงมา กิจกรรมกีฬามีโปรแกรมน่าสนใจมาท่องเท่ียว (������̅ = 3.71, S.D. = 0.88) และกิจกรรม ทางเรอื เหมาะสมกับพนื้ ท่ี (������̅ = 3.69, S.D. = 0.98) มคี ่าสัมประสิทธิส์ หสมั พันธ์ระดับมากทสี่ ุด (r = .840, Sig. (2 - tailed =.000) และค่าสัมประสิทธิ์ถดถอยเชิงพหุคูณ (B = 0.12, t = 310.78, p = 0.00) สอดคล้องกับ การวจิ ัยของ Chebli, & Foued (2020) ได้ทาการศึกษาผลกระทบของโรคระบาดโควดิ - 19 กับพฤติกรรมของ นักท่องเทีย่ วสง่ ผลกระทบต่อความตัง้ ใจของนักท่องเที่ยวในด้านความปลอดภัยด้านคา่ ใช้จ่าย ด้านความเชือ่ มั่น และด้านทัศนคติ 7) ด้านการให้บริการพบว่า พนักงานมีจิตสาธารณะและให้ความเต็มใจในการบริการกับ
การกีฬา มีการจัดบริการอุบัติเหตุและช่องทางพิเศษในการรักษาที่รวดเร็วทันต่อเหตุการณ์ มีความคิดเห็น ระดับมาก (������̅ = 3.72, S.D. = 0.96) เท่ากัน รองลงมา มีข้ันตอนการบริการไม่ยุ่งยาก ซับซ้อน และมีความ คล่องตัว (������̅ = 3.69, S.D. = 1.05) และมีการบริการกีฬาด้วยความเสมอภาคใน เช่น การจัดลาดับคิว (������̅ = 3.69, S.D. = 1.03) มีค่าสัมประสิทธ์ิสหสัมพันธ์ระดับมากท่ีสุด (r = .826, Sig. (2 - tailed = .000) และค่า สัมประสิทธิ์ถดถอยเชิงพหุคูณ (B = 0.12, t = 277.13, p = 0.00) สอดคล้องกับการวิจัยของขัตติยา พั้วพวง และกรเอก กาญจนาโภคิน (Kuttiya Puapuang, & Korn - eak Kanchanapokin, 2020) การจัดการสนาม กีฬาราชมังคลากีฬาสถานการกีฬาแห่งประเทศไทยเพ่ือคุณภาพการให้บริการพบว่า ในภาพรวม (R = .84) เมื่อพิจารณาเปน็ รายด้าน การจัดการสนามกีฬาราชมงั คลากฬี าสถานการกีฬาแห่งประเทศไทย มีความสัมพันธ์ กับคุณภาพการให้บริการ และ 8) ด้านความรับผิดชอบต่อสังคมพบว่า การจัดกิจกรรมกีฬามีการส่งเสริมการ รักษาส่ิงแวดลอ้ ม มคี วามคิดเหน็ ระดับมาก (������̅ = 3.84, S.D. = 1.02) รองลงมา การจัดกิจกรรมกีฬาสร้างการมี สว่ นร่วมความปรองดองและสมานฉันท์ (������̅ = 3.77, S.D. = 0.95) และการจัดกจิ กรรมกฬี ามีการกระจายรายได้ ในชมุ ชน (������̅ = 3.72, S.D. = 0.98) มีค่าสมั ประสิทธ์ิสหสัมพันธ์ระดับมาก (r = .803, Sig. (2 - tailed = .000) และค่าสัมประสิทธิ์ถดถอยเชิงพหุคูณ (B = 0.12, t = 323.06, p = 0.00) สอดคล้องกับการวิจัยของ Henderson (2009) ได้ศึกษาวิจัยเร่ือง ความรับผิดชอบต่อสังคมขององค์กร บริษัทบริหารโรงแรมในภูเก็ต ประเทศไทยพบว่า ความรับผิดชอบตอ่ สังคมเข้ามามีบทบาท สาคัญอย่างยง่ิ ในการเข้ามาช่วยเหลือในส่วนของ สังคม โดยสว่ นใหญ่จะเปน็ การช่วยเหลอื จากองคก์ ร ระดบั โลกที่เขา้ มาสร้างโรงเรยี น ดูแลเรื่องชุมชน และมีการ บริจาคเงนิ ให้กับประชาชนทไี่ ด้รบั ความเดือดร้อน ขั้นตอนที่ 3 การศึกษาการประเมินรูปแบบการพัฒนาการท่องเที่ยวเชิงกีฬาสาหรับการบริการกีฬา ของจังหวัดกระบ่ี 1) ด้านความเป็นประโยชน์ ความคิดเห็นโดยรวมระดับมาก (���̅��� = 3.88, S.D. = 0.11) และ เมื่อพิจารณารายด้านพบว่า ด้านการพัฒนาด้านสถานที่และแหล่งกีฬา มีความคิดเห็นระดับมาก (���̅��� = 4.03, S.D. = 0.93) รองลงมา เป็นด้านการพฒั นาการจดั กิจกรรม (���̅��� = 4.03, S.D. = 0.82) และด้านการพฒั นาความ รับผิดชอบต่อสังคม (���̅��� = 3.97, S.D. = 0.93) 2) ด้านความเป็นไปได้ โดยรวมมีความคิดเห็นระดับมาก (���̅��� = 4.08, S.D. = 0.05) และเม่อื พิจารณารายด้านพบว่า ด้านการพัฒนาท่พี ักและอาหาร มีความคิดเห็นระดับมาก (���̅��� = 4.22, S.D. = 0.66) รองลงมา ด้านการพัฒนาความรับผิดชอบต่อสังคม (���̅��� = 4.19, S.D. = 0.64) และ ด้านการพัฒนาการประชาสัมพันธ์กับด้านพัฒนาการเดินทาง (���̅��� = 4.09, S.D. = 0.64) เท่ากัน สอดคล้องกับ การวิจัยของ Chen, & Funk (2010) ศึกษาเรื่อง การสารวจภาพลักษณ์ การท่องเที่ยว ประสบการณ์การ เดินทางและการกลับมาเย่ียมชม โดยการเปรียบเทียบการรับรู้ของนักท่องเท่ียวท่ัวไปกับนักท่องเท่ียวเชิงกีฬา บทความนี้ได้ศึกษาวัตถุประสงค์ของการเดินทางไปยังสถานที่ทอ่ งเท่ียว และการกลบั มาเย่ยี มสถานที่ ทอ่ งเทยี่ ว ใหม่อีกคร้ังพบว่า กิจกรรมกีฬามีผลในเชิงบวกต่อการสร้างภาพลักษณ์ให้กับจดุ หมายปลายทาง นักท่องเที่ยวที่ มีมุมมองที่เหมือนกันและแตกต่างกันออกไป 3 ประเด็นที่แตกต่าง ได้แก่ 1) สถานท่ีพัก 2) สถานที่ท่องเท่ียว และ 3) ส่ิงอานวยความสะดวกด้านกีฬาและกิจกรรมต่าง ๆ นอกจากน้ียังมี ด้านการโฆษณาประชาสัมพันธ์ เปน็ สงิ่ สาคัญในการตดั สนิ ใจเดินทางมาครง้ั แรกของนักท่องเทยี่ ว ดังน้ัน รูปแบบการพัฒนาการท่องเท่ียวเชิงกีฬาสาหรับการบริการกีฬาของจังหวัดกระบ่ี ประกอบด้วย สภาพการดาเนินงาน 4 ด้าน คือ ด้านการวางแผน (Plan) ด้านการดาเนินงาน (Do) ด้านการติดตามงาน (Check) และดา้ นการปรบั ปรุงงาน (Action) โดยมีองคป์ ระกอบ 8 องค์ประกอบ ไดแ้ ก่ ด้านการประชาสัมพันธ์ ด้านการเดินทาง ด้านสถานท่ีและแหล่งกีฬา ด้านส่ิงอานวยความสะดวก ด้านที่พักและอาหาร ด้านการจัด กจิ กรรม ด้านการให้บริการและดา้ นความรบั ผดิ ชอบตอ่ สงั คม ดังภาพ 2
ดา้ นการ ด้านความ ดา้ นการ ใหบ้ รกิ าร รับผิดชอบตอ่ ประชาสมั พนั ธ์ ด้านการจดั สงั คม ดา้ นการ กจิ กรรม เดินทาง รูปแบบการพฒั นาการ ด้านทพ่ี กั และ ท่องเที่ยวเชิงกฬี า ดา้ นสถานท่ี อาหาร และแหลง่ กฬี า สาหรบั การบริการกฬี า ของจงั หวดั กระบ่ี ดา้ นสิ่งอานวย ความสะดวก ภาพที่ 2 แสดงรปู แบบการพัฒนาการทอ่ งเท่ยี วเชิงกฬี าสาหรบั การบรกิ ารกฬี าของจงั หวัดกระบ่ี ข้อเสนอแนะการวจิ ยั ในการวิจัยครั้งนี้ ผู้วิจัยมุ่งศึกษารูปแบบการพัฒนาการท่องเท่ียวเชิงกีฬาสาหรับการบริการกีฬาของ จังหวัดกระบ่ี ดังนน้ั ขอ้ เสนอแนะจึงแบ่งออกเปน็ 3 กรณี ดังนี้ ข้อเสนอแนะเชงิ นโยบาย 1. หน่วยงานท่ีกากับดูแลการท่องเท่ียวเชิงกีฬาท้ังภาครัฐและภาคเอกชนควรให้ความสาคัญกับการบริการ กฬี ามากข้นึ ในทุกด้านโดยเฉพาะด้านการมสี ่วนรว่ มของชุมชนในแหลง่ ท่องเท่ียว 2. ผ้บู ริหารควรนาการท่องเที่ยวเชิงกีฬามากาหนดมาตรฐานการบรกิ ารนาเที่ยวใหเ้ ป็นรูปธรรม 3. หน่วยงานภาครัฐและภาคเอกชนท่ีดูแลการท่องเที่ยวเชิงกีฬาควรส่งเสริมให้เกิดการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ เพอ่ื ใหเ้ กดิ นวตั กรรมการบรกิ ารกีฬารูปแบบใหมเ่ พ่ือก่อใหเ้ กิดการพฒั นาอย่างยงั่ ยนื ข้อเสนอแนะการนาไปใชป้ ระโยชน์ 1. จากผลการวิจัยพบว่า รูปแบบการพัฒนาการท่องเที่ยวเชิงกีฬาสาหรับการบริการกีฬาของจังหวัดกระบี่ มีความสอดคลอ้ งกับข้อมลู เชงิ ประจกั ษ์ในพนื้ ท่ีจงั หวัดกระบ่ี 2. สามารถนาเอาการวิจัยไปประยุกต์ใช้กับการท่องเท่ียวเชิงกีฬาสาหรับการบริการกีฬา โดยจะต้องพิจารณา ถึงความพร้อมและความเหมาะสมและต้องจัดทาคู่มือการบริการกฬี า ข้อเสนอแนะการทาวิจัยครัง้ ตอ่ ไป 1. ควรมีการศึกษาถึงกระบวนการความร่วมมือในการใช้ทรัพยากรการท่องเท่ียวเชิงกีฬาในกลุ่มจังหวัด ภาคใตฝ้ ง่ั อันดามนั 2. ควรศึกษาถึงปัญหาและอุปสรรคท่ีไม่สามารถทาให้การท่องเท่ียวเชิงกีฬาสาหรับการบริการกีฬา เพื่อเป็นแนวทางในการแก้ปัญหาและปรับปรุงเพื่อใหป้ ระชาชนและนักทอ่ งเทย่ี วเพิ่มขึน้
References Chanisara Kulsantiwong. (2019). Factors that influence travel decision - making of Thai generation Y after covid - 19 pandemic (Master’s thesis), Bangkok University. Chebli, A., & Foued, B. S. (2020). The impact of COVID - 19 on tourist consumption behavior: A perspective article. Journal of Tourism Management Research, 7(2), 169 - 207. doi: 10.18488/journal.31.2020.72.196.207. Chen, N., & Funk, D. C. (2010). Exploring destination image, experience and revisit intention: A comparison of sport and non – sport tourism perceptions. Journal of sport and Tourism, 15(3), 239 – 259. Henderson, J. C. (2009). Corporate social responsibility and tourism: Hotel companies in Phuket, Thailand, after the Indian Ocean tsunami. International Journal of Hospitality Management, 26, 228 – 239. Kanokwan Piyanuwatkun, Aitsaree Suphalerdjaruphat, & Supahlak Ninnopparat. (2019). Factor affecting the sport tourism behavior of the Jet Ski spectator in “Jet Ski – World Cup 2019”. Sports Management, Faculty of Arts National Sports University Yala Campus. Ketsarin Wimonthada, & Charatphong Klangkon. (2020). Management of sports and tourism promotion for urban development of Buri Ram Province. Journal of Social Sciences and Buddhistic Anthropology, 6(2), February. Kuttiya Puapuang, & Korn - eak Kanchanapokin. (2020). The management of Rajamangala national stadium sport authority of Thailand for service quality. Journal of Multidiscriplinary in Humanities and Social, 3(1), January – April. Provincial Office, Krabi. (2019). Tourism Development Plan of Krabi Province. Krabi: Strategic Department, Krabi Provincial Office. Public Relations of Krabi Province. (2019). Driving \"Krabi City Sports\". Krabi: Public Relations Krabi Province. Macmillan, T. T. (1971). The Delphi Technique. Paper Presented at the annual meeting of the California Junior Colleges Associations Committee on Research and Development, Monterey, California. Ministry of Tourism and Sports. (2019). The 6th National Sports Development Plan (2017 - 2021). Bangkok: Office of the Publishing House of the War Veterans Organization. Natchanit Thanathampanon. (2013). Guidelines for solving problems of sports center management for excellence (Master's thesis), Burapha University. National Reform Steering Council. (2017). 85 years waiting for “Sports” in the Constitution 2017. Bangkok: Publishing House, Secretariat of the House of Representatives. Phra-athikan Surasak Sukhumãlo, Phramaha Sunan Sunando, & Phrapalad Raphin Buddhisaro. (2021). Model development of cultural tourism management in Saraburi Province. Journal of MCU Social Sciences Review, 10(2), April – June.
Rattaphong Boonyanuwat. (2020). Sports and the creation of economic and social value added. Retrieved from https://www.matichon.co.th Somthop Thitathan. (2020). Sports management: Sport management. Retrieved from http://thithathan.blogspot.com Susaraporn Tangtenglam, & Ariya Pongpanich. (2020). Factors affecting the selection of new normal Thai travel. Journal of Multidisciplinary in Humanities and Social Sciences, 4(1), January – April. Teerawut Pingyot (2013). Development of sports for Health management model in Rajamangala University of Technology Lanna Nan (Master's thesis), Chiang Mai University. Thinnakorn Cha - umpong (2018). The development of participatory management model for sports administration Rajabhat University (Doctoral dissertation), Nakhon Sawan Yamane, T. (1973). Statistics: An Introductory Analysis (3rd ed.). New York. Harper and Row Publications. Zikmund, W. G. (2003). Business Research Methods. Ohio: United States of America. Received: October, 7, 2021 Revised: February, 8, 2022 Accepted: February, 14, 2022
แนวทางการพฒั นาจัดตง้ั เมืองกฬี าเพ่ือการทอ่ งเที่ยวและนนั ทนาการ: กรณศี ึกษา เทศบาลนครขอนแกน่ ปยิ ะศิริ อินทะประสงค์ และวิมลสริ ิ แสงกรด วิทยาลัยการปกครองท้องถนิ่ มหาวทิ ยาลยั ขอนแก่น บทคดั ย่อ การท่องเที่ยวเชิงกีฬา (Sport Tourism) เป็นรูปแบบการเดินทางท่องเท่ียวที่มีวัตถุประสงค์ในการมี ส่วนร่วมกิจกรรมกีฬาในรูปแบบต่าง ๆ ทั้งทางตรงและทางอ้อม การพัฒนาเมืองกีฬาเพ่ือการท่องเท่ียวและ นันทนาการจะมีส่วนช่วยในการพัฒนาเศรษฐกิจและสังคม รวมถึงสามารถช่วยเปล่ียนภาพลักษณ์ของเมือง อันจะส่งผลดีต่อประชาชนที่อาศัยอยู่ในพ้ืนท่ีเมือง และคนที่เดินทางมาท่องเที่ยวเชิงกีฬาด้วย เทศบาลนคร ขอนแก่น มีศักยภาพความพร้อมในเชิงท่ีตั้งองค์กรท่ีสนับสนุนด้านการกีฬา บุคลากรด้านกีฬา เช่น นักกีฬา ผู้ฝึกสอน สถานที่สาหรับการจัดการแข่งขัน รวมถึงบุคคลสาคัญด้านกีฬาระดับประเทศเหล่าน้ีสามารถส่งเสริม ให้เทศบาลนครขอนแก่นสามารถพฒั นาเมอื งเป็นเมืองกีฬาได้ การศึกษานี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพใช้ระเบียบวิจัยเชิงคุณภาพในการเก็บรวบรวมข้อมูลจากกลุ่มผู้ให้ ข้อมูล 1) วิธีการศึกษาจากเอกสาร 2) วิธีการสมั ภาษณ์ โดยใช้วิธีการสัมภาษณ์แบบเชงิ ลึกเจาะจง คดั เลือกกลุ่ม ตัวอย่างท้ังหมด 9 กลุ่ม รวมทั้งหมด 10 คน ผู้วิจัยกาหนดให้มีการเก็บรวบรวมข้อมูลจากผู้มีส่วนเกี่ยวข้อง ภายในเทศบาลนครขอนแก่น ทั้งภาครัฐ เอกชน และตัวแทนประชาชน ผลการวิจัยจากการทบทวนวรรณกรรมและสัมภาษณ์ผู้มีส่วนเก่ียวข้องพบว่า ผู้บริหารองค์กรภาครัฐ องค์การส่วนบริหารส่วนจังหวัด สมาชิกผู้แทนราษฎร ภาคเอกชน ในส่วนผู้ที่มีอานาจในการตัดสินใจวางแผน พัฒนาจังหวัด การวางแผนยุทธศาสตร์ออกแบบนโยบายเกี่ยวกับด้านกีฬาหรือสอดคล้องตามแผนพัฒนากีฬา แห่งชาติไม่ถูกบรรจุลงในแผนพัฒนาจังหวัด จึงมีข้อเสนอแนะแนวทางในการจัดตั้งเมืองกีฬาดังน้ี กาหนด นโยบายเพื่อให้ทุกภาคส่วนได้มีส่วนร่วมหรือสนับสนุนผลักดันให้เกิดแหล่งท่องเที่ยวด้านกีฬาอันก่อให้เกิดแนว ทางการพัฒนาจัดตั้งเมอื งกีฬา และมแี ผนในการพฒั นาเมืองดา้ นกฬี าในอนาคต คาสาคญั : เมืองกีฬา; เทศบาลนครขอนแก่น; แนวทางการพฒั นาเมือง Corresponding Author: นายปยิ ะศริ ิ อินทะประสงค์ วทิ ยาลยั การปกครองทอ้ งถน่ิ มหาวทิ ยาลัยขอนแก่น Email: [email protected]
SPORT CITY ORGANIZATION GUIDELINES FOR TOURISM AND RECREATION: CASE STUDY OF KHON KAEN MUNICIPALITY Piyasiri Intaprasong, and Wlmonsiri Saengkrod Faculty College of Local Administration, Khon Kaen University Abstract Sport tourism is the pattern of travelling that aims to have contribution to sports activities in different ways both direct and indirect ways. Sports city progress for travelling and recreation will be able to help economic and social development including supports to change the city image which is the advantage of population who live in the society and the people who travel for sport tourism. Khon Kaen Municipality has potential for location - based readiness, organizations that support sports and sports personnel such as athlete, trainer, the venue for holding the sports events, and the national important people about sports. These can promote the Khon Kaen Municipality to be able to improve the city into a sport city. This study was a qualitative research using a qualitative methodology to collect the data from a group of respondents; 1) study from documents and 2) in - depth interview. The selected total samples were 9 groups, a total of 11 people. The researcher required information from participants within Khon Kaen Municipality both public and private sectors and people’s representatives. The result of the research from the literature review and participants’ interviews was found that the City Administrators, Government Agencies, Provincial Administrative Organization, Member of Representatives, and Private Sector, in part of decision-making authoritarian to develop the provincial strategy plan and strategic plan for designing policies about sports or under national sports development plan was not assigned in the provincial development plan. Therefore, the suggestion for establishment of a sports city was to specify the policies for all sectors to participate or support to promote the sport tourism which produced the development guidelines for organizing a sports city and the future city development plan in sports field. Keywords: Sport City, Khon Kaen Municipality, City Development Guideline Corresponding Author: Mr.Piyasiri Intaprasong Faculty College of Local Administration, Khon Kaen University Email: [email protected]
บทนา การท่องเท่ียวเชิงกีฬา (Sport Tourism) เป็นรูปแบบการเดินทางท่องเท่ียวท่ีมีวัตถุประสงค์ในการ มีส่วนร่วมกิจกรรมกีฬาในรูปแบบต่าง ๆ ทั้งทางตรงและทางอ้อมอย่างเป็นทางการและจาเป็นทางการ เป็นปัจจัยท่ีต้องเดินทางท่ีจะมีส่วนร่วมในกิจกรรมกีฬาหรือดูกีฬาท่ีเกี่ยวข้อง (Ross, 2001) การท่องเที่ยว เชิงกีฬามี 3 ประเภท คือ การจัดกิจกรรมทางด้านการกีฬาเพ่ือการท่องเท่ียว การร่วมกิจกรรมการท่องเท่ียว เชิงกีฬา และการท่องเท่ียวถวิลหาแหล่งท่องเท่ียวที่เกี่ยวกับกีฬา การท่องเท่ียวเชิงกีฬา หมายถึง การเดินทาง ออกจากที่พกั อาศยั มีเปา้ หมายในการมีส่วนร่วมกับกิจกรรมกีฬาทั้งทางตรงและทางอ้อม ในรูปแบบต่าง ๆ ไม่ว่า จะเป็นการแข่งขันกีฬา การชม / ดูกีฬาในสถานที่จัดการแข่งขัน การเดินทางเยี่ยมเยือนในสถานที่ท่ีมีสิ่งดึงดูด ใจเกี่ยวขอ้ งกบั กีฬา ความสัมพันธ์ที่สาคัญระหว่างกีฬากับการเดินทางท่องเที่ยวไปยังสถานที่ต่าง ๆ คือ การเดินทางเพื่อ เสริมสร้างประสบการณ์ใหม่ เพ่ือสุขภาพ และการผ่อนคลาย อีกทั้งยังกระตุ้นเศรษฐกิจซึ่งก่อให้เกิดรายได้แก่ แหล่งท่องเที่ยวนั้น ๆ การท่องเท่ียวเชิงกีฬามีส่วนสาคัญต่อด้านวัฒนธรรม เสริมสร้างมรดกของชาติ และจิต วิญญาณของชุมชน ในแง่ของกีฬาประจาถ่ินหรือกีฬาการละเล่นโบราณ เช่น การแข่งเรือ เป็นการส่งเสริม ทางด้านวัฒนธรรมท้องถ่ิน ก่อให้เกิดการฟ้ืนฟู และอนุรักษ์วัฒนธรรมประเพณี (Ross, 2001) การเยี่ยมชม แหลง่ ท่องเท่ียวท่ีมคี วามสัมพันธ์กับกฬี า เช่น บุคคล หรือทีมทีช่ ื่นชอบ หรือเยย่ี มชมสถานทชี่ ่นื ชอบเกยี่ วขอ้ งกับ กฬี า เชน่ พิพธิ ภณั ฑ์ หอเกียรตยิ ศทางการกีฬา หรือการพบปะกับบุคคลที่ประสบความสาเรจ็ หรือมีชื่อเสียงใน วงการกีฬา (Gibson, 1998) รายไดจ้ ากการกีฬาทัว่ โลก ในปี พ.ศ. 2558 การกีฬาเพ่ืออาชีพท่ัวโลกสามารถสร้างรายได้ 145 พันล้าน เหรียญสหรัฐ โดยระหว่างปี พ.ศ. 2553 – 2558 มีอัตราการเติบโตของอุตสาหกรรมการกีฬาสูงกว่าอัตราการ เจริญเติบโตของ GDP อีกด้วย คิดเป็นร้อยละ 2.6 ต่อปี ซ่ึงค่าบัตรเข้าชมกีฬาเป็นปัจจัยหลักในการขับเคล่ือน อุตสาหกรรมการกีฬา ในระหว่างปี พ.ศ. 2553 – 2558 พบว่า อุตสาหกรรมการกีฬามีรายได้จากผู้สนับสนุนมี แนวโน้มเติบโตเร็วที่สุด ร้อยละ 5.3 ต่อปี เมื่อเทียบอัตราการเจริญเติบโตจากรายได้ของค่าบัตรเข้าชมกีฬาที่มี เพียงร้อยละ 2.5 ตอ่ ปี (Office of the Permanent Secretary for Tourism and Sports, 2017) การกีฬาและนันทนาการกีฬาทั่วโลกได้สร้างมูลค่าเพิ่มทางเศรษฐกิจ (Gross Value Added: GVA) โดยมีอัตราเติบโตข้ึนอย่างต่อเน่ือง ในระหว่างปี พ.ศ. 2553 – 2558 ประมาณร้อยละ 2.2 ต่อปี และคิดเป็น ร้อยละ 1.24 เม่ือเทียบกับผลิตภัณฑ์มวลรวมทั่วโลก (Gross Domestic Product: GDP) แสดงให้เห็นว่าการ กีฬาและนันทนาการสามารถสร้างมูลค่าเพิ่มทางเศรษฐกิจของโลกในภาพรวมได้ อุตสาหกรรมการกีฬาโลก สามารถสร้างรายได้รวม 5 – 6 แสนล้านบาท และมีอัตราการเติบโตอย่างต่อเนื่องประมาณร้อยละ 3.8 ต่อปี รายได้จากการท่องเที่ยวและกีฬาของประเทศไทย ในส่วนของการท่องเที่ยวเชิงกีฬาในปี 2559 เป็นการ ทอ่ งเที่ยวที่เข้าถึงกลุ่มบุคคลท่ีช่ืนชอบกิจกรรมทางด้านกีฬาและแข่งขันกีฬาแบบเชิงท่องเท่ียว อีกทั้งยังกระตุ้น ใหเ้ ศรษฐกิจในประเทศไทยใหส้ ูงข้นึ สร้างรายได้แบง่ เปน็ กจิ กรรมกีฬา 1.8 หม่ืนลา้ นบาท รายได้จากการเข้าชม กิจกรรมกีฬา 2.1 หมื่นล้านบาท และรายได้จากการแข่งขันกีฬาระดับนานาชาติ 527 ล้านบาท เห็นได้ว่าการ ท่องเที่ยวเชิงกีฬานั้นก่อให้เกิดการจ้างงานในอุตสาหกรรมการกีฬาเพ่ือเพ่ิมความสามารถในการแข่งขันธุรกิจ กีฬาตา่ ง ๆ ภายใน ประเทศ
ตารางที่ 1 รายไดจ้ ากท่องเที่ยวเชงิ กีฬาของนักท่องเท่ียวชาวต่างชาติ ปี 2559 แยกตามประเภทของการท่องเที่ยว กิจกรรมปี 2559 รายได้ (ล้านบาท) การจดั การแขง่ ขนั ระดบั นานาชาติ 527 การเล่นกจิ กรรมกีฬา 18,395 การเขา้ ชมกิจกรรมกีฬา 2,080 รวม 21,003 Note. from “Sports tourism revenue of foreign tourists in 2016” by Office of the Permanent Secretary for Tourism and Sports, 2016, The tourism economy report, 2016. p.27 ในจังหวัดขอนแก่น มีกีฬาหลายประเภททั้งกีฬาประเภทเด่ียวหรือประเภททีม ที่นักกีฬาชาวขอนแก่น เป็นตัวแทนไปสร้างชื่อเสียงให้กับจังหวัดและประเทศชาติ เช่น มีบุคคลมีช่ือเสียงระดับโลกในวงการกีฬาไทย นักกีฬาจังหวัดขอนแก่นท่ีมีชื่อเสียงโดดเด่น คือ สมรักษ์ คาสิงห์ เป็นคนแรกที่สามารถนาเหรียญทองโอลิมปิก นอกจากนี้ ยังมี วิชัย ราชานนท์ นักมวยสากลได้รับเหรียญทองแดงในการแข่งขันมวยสากลสมัครเล่นโอลิมปิก ณ เมืองแอตแลนตา สหรัฐอเมริกา ภาราดร ศรีชาพันธุ นักเทนนิส อดีตมือวางลาดับท่ี 9 ของโลก เป็นต้น รวมถึง กีฬาระดับสโมสรท่ีมีในจังหวัดขอนแก่น ได้แก่ สโมสรฟุตบอล (สโมสรขอนแก่นเอฟซี และสโมสรขอนแก่น ยูไนเต็ด) และสโมสรวอลเลยบ์ อล (สโมสรวอลเลยข์ อนแก่น และสโมสรไทยเดนมาร์คหนองเรอื ) ด้านการพัฒนา ศกั ยภาพของบคุ ลากรทางการกีฬา จัดอบรมสง่ เสรมิ บุคลากรภายในจังหวดั และจังหวดั ใกลเ้ คียงท่เี ขา้ ร่วมอบรม จงั หวัดขอนแก่นเป็นศูนย์กลางของภาคตะวันออกเฉียงเหนือท่ีมีความพร้อมด้านสถานท่ีส่ิงอานวยความสะดวก มีความพร้อมในการจัดอบรมข้ันพ้ืนฐานของชนิดกีฬาน้ัน ๆ มุ่งเน้นการจัดการศึกษาที่มีคุณภาพให้กับผู้เรียน ควบคู่การพัฒนาสู่ความเป็นเลิศระดับนานาชาติ ส่งเสริมพัฒนาให้ผู้เรียนมีวินัย คุณธรรม และจริยธรรมอย่าง ย่งั ยืน ซง่ึ มีความสาคัญต่อการพัฒนานักกีฬาเป็นการวางรากฐาน ยกระดับความรู้ความสามารถให้ได้มาตรฐาน อีกทั้งชาวประชาคมกีฬาและประชาชนทั่วไป ให้ความสาคัญและเกี่ยวข้องกับทางด้านกีฬาจังหวัดขอนแก่น มศี กั ยภาพสามารถพัฒนาได้ตอ่ เนอ่ื ง การพฒั นาเมืองกีฬา เพ่ือการทอ่ งเท่ียวและนันทนาการจะมสี ่วนช่วยในการพัฒนาเศรษฐกิจ และสังคม ในเมืองน้ัน ๆ รวมถึงสามารถช่วยเปลี่ยนภาพลักษณ์ของเมืองให้เป็นเมืองเพื่อสุขภาพและนันทนาการ อันจะ ส่งผลดีต่อประชาชนที่อาศัยอยู่ในพ้ืนที่เมืองและคนท่ีเดินทางมาท่องเท่ียวเชิงกีฬาด้วย เทศบาลเมืองขอนแก่น ศักยภาพในเชิงท่ีต้ังองค์กรท่ีสนับสนุนด้านการกีฬา บุคลากรด้านกีฬา เช่น นักกีฬา ผู้ฝึกสอน สถานท่ีสาหรับ การจัดการแข่งขันรวมถึงบุคคลสาคัญด้านกีฬาระดับประเทศเหล่าน้ีสามารถส่งเสริมให้เทศบาลนครขอนแก่น สามารถพัฒนาเมืองเป็นเมืองกีฬาได้ แต่ต้องการแนวทางการพัฒนาท่ีชัดเจน ผู้วิจัยจึงสนใจที่จะศึกษาแนว ทางการพฒั นาจัดต้งั เมืองกฬี าเพื่อการท่องเที่ยวและนันทนาการ กรณีศึกษา เทศบาลนครขอนแก่น วัตถุประสงคข์ องงานวจิ ัย 1. เพื่อศึกษาข้อมูลจากผู้มีส่วนเกยี่ วข้องด้านการกฬี า เพือ่ ประกอบการตันสินใจในการออกนโยบายของ ผู้บริหารเมอื ง 2. เพื่อเสนอแนะแนวทางการพัฒนาจัดต้ังเมืองกีฬาเพื่อการท่องเที่ยวและนันทนาการ ของเทศบาลนคร ขอนแกน่ วิธีดาเนนิ การวิจัย ใช้การวิจยั เชิงคุณภาพ โดยวิธกี ารทบทวนวรรณกรรม และวิธกี ารสัมภาษณ์เก็บข้อมูล แบบเชิงลึกเจาะจง
ประชากร ประชากร คือ กลุ่มผปู้ ระกอบการในอุตสาหกรรมกีฬาในจังหวดั ขอนแก่น บุคลากรดา้ นกีฬาการท่องเท่ียว และกีฬา หรือหนว่ ยงานของภาครฐั และเอกชน กลุ่มตวั อย่าง การเลือกกลุ่มตัวอย่างแบบเจาะจง (Purposive sampling) โดยผลการคัดเลือกกลุ่มตัวอย่าง ทั้งหมด 9 กลุ่ม 1) สานักงานส่วนจังหวัดขอนแก่น 2) องค์การบริหารส่วนจังหวัดขอนแก่น 3) เทศบาลนครขอนแก่น 4) การกีฬาส่วนจังหวดั ขอนแก่น 5) โรงเรียนกฬี าจังหวดั ขอนแกน่ 6) บุคลากรทางการกีฬา ผูฝ้ ึกสอน 7) โรงยิม ฟิตเนส 8) โรงแรม 9) ท่ีทาการพรรคการเมือง รวมท้ังหมด 11 คน ผู้วิจัยกาหนดให้มีการเก็บรวบรวมข้อมูล ภายในเทศบาลนครขอนแกน่ เจาะจงไปยงั หน่วยงานภาครฐั เอกชน เขา้ ถงึ ผมู้ ีอานาจในการตัดสินใจเพอ่ื รวบรวม ข้อมูล ตารางที่ 2 กลุ่มตวั อยา่ งรวบรวมข้อมูล ภาครฐั สถานที่ บคุ ลากร จานวน 1 คน 1. สานักงานสว่ นจงั หวดั ขอนแก่น รองผวู้ ่าราชการจังหวัด 1 คน 1 คน 2. องคก์ ารบริหารสว่ นจงั หวัดขอนแก่น นายกองคก์ ารบรหิ ารสว่ นจังหวดั 1 คน 1 คน 3. เทศบาลนครขอนแก่น ผู้อานวยการฝ่ายการศกึ ษา 2 คน 4. การกีฬาสว่ นจังหวัดขอนแก่น ผอู้ านวยการ 1 คน 1 คน 5. โรงเรยี นกฬี าจังหวดั ขอนแกน่ ผอู้ านวยการ 1 คน 6. บุคลากรทางการกีฬา ผู้ฝกึ สอน ผู้ฝึกสอนกฬี า ภาคเอกชน 7. โรงยมิ ฟติ เนส ผู้จัดการ 8. โรงแรม ผ้ปู ระกอบการ สมาชกิ สภาผู้แทนราษฎร 9. ท่ีทาการพรรคการเมอื ง ผู้แทนราษฎร เครอ่ื งมือที่ใชใ้ นการวิจยั เครื่องมือท่ีใช้ คือ แบบการสัมภาษณ์ ใช้ในการเก็บข้อมูลโดยการสนทนาสอบถามปากเปล่า โดยมีการ บันทึกข้อมูลในแบบสัมภาษณ์ มีจุดประสงค์ประเด็นสาคัญในการตั้งคาถามสัมภาษณ์ผู้ให้การสนทนาข้อมูลท่ี ได้รับทง้ั ข้อมูลเชิงปริมาณละเชิงคุณภาพ คอื แบบสอบถาม 5 ด้าน 1) ด้านการท่องเท่ียวและกีฬา พัฒนาแหล่ง ท่องเที่ยวสร้างมูลค่าอุตสาหกรรมด้านกีฬา 2) การท่องเทยี่ วเชิงกีฬา วัตถปุ ระสงค์ของนักท่องเที่ยวกับการกีฬา 3) แนวทางการจดั ต้ังเมืองกีฬา ความเก่ียวข้องการท่องเท่ียวเชิงนันทนาการเพ่ือพัฒนาเมืองกีฬา 4) การพัฒนา บุคลากรและองค์ประกอบภายใน เพ่ือให้มีการบูรณาการทรัพยากรองค์ประกอบภายในจังหวัดขอนแก่น และ 5) ความต้องการมสี ่วนร่วมของภาครฐั เอกชน องคก์ ารบริหารสว่ นจงั หวดั ในการพัฒนาจัดตัง้ เมืองกฬี า ทฤษฎเี กยี่ วขอ้ ง ผู้วิจัยได้ศึกษากรอบแนวคิดการพัฒนาเมืองกีฬา ตามนโยบายในแผนพัฒนาการกีฬาแห่งชาติ ฉบับท่ี 6 ยุทธศาสตร์ที่ 4 การพัฒนาอุตสาหกรรมการกีฬา ของกระทรวงการท่องเท่ียวและกีฬา เพื่อเป็นส่วนสาคัญใน การพัฒนาเมืองและสรา้ งมูลค่าเพิ่มทางเศรษฐกิจของทอ้ งถ่นิ
กรอบแนวคิด แนวคดิ เก่ียวกับการท่องเที่ยว แนวคิดเกย่ี วกบั และนันทนาการ กรณีศึกษา แนวคดิ เกยี่ วกบั การจัด ตง้ั เมอื งกีฬา แนวทางการจดั ตั้งเมืองกีฬาเพอื่ การท่องเที่ยวและนนั ทนาการ 5 ด้าน 1. ดา้ นการทอ่ งเท่ียวและกีฬา พฒั นาแหล่งท่องเทย่ี วสรา้ งมลู คา่ อุตสาหกรรมด้านกฬี า 2. การท่องเท่ียวเชงิ กีฬา วตั ถปุ ระสงค์ของนักท่องเทย่ี วกับการกีฬา 3. แนวทางการจัดตั้งเมืองกีฬา ความเก่ียวข้องการท่องเทีย่ วเชงิ นนั ทนการเพ่อื พัฒนาเมืองกีฬา 4. การพฒั นาบคุ ลากรและองค์ประกอบภายใน เพื่อใหม้ ีการบรู ณาการทรัพยากรองคป์ ระกอบ ภายในจงั หวัดขอนแก่น 5. ความต้องการมสี ว่ นรว่ มของภาครัฐ เอกชน องค์การบรหิ ารสว่ นจังหวดั ในการพัฒนา จดั ตั้งเมืองกีฬา ภาพที่ 1 กรอบแนวคิดในการศกึ ษาแนวทางการพัฒนาจัดต้ังเมอื งกีฬาเพื่อการทอ่ งเทย่ี วและนันทนาการ กรณีศึกษา เทศบาลนครขอนแก่น กรณศี กึ ษา การท่องเท่ียวและเมืองมีความเกี่ยวข้องกันมาตั้งแต่สมัยโบราณท่ีกีฬาโอลิมปิกถูกจัดขึ้นในสมัยกรีก จนถงึ ยุคปจั จบุ ันท่ีมกี ารแข่งขันกีฬาหลากหลายประเภทมากข้ึนท้ังในระดับท้องถิ่น ภูมิภาค และระดับโลก เช่น การแข่งขันฟุตบอล FIFA World Cup การแข่งขันเทนนิส Championships Wimbledon เอเชียนเกมส์ เป็นต้น การแข่งขันเหล่านี้ได้รับความสนใจอย่างล้นหลามจากผู้ชมทั้งภูมิภาคและทั่วโลก อุตสาหกรรมการท่องเที่ยว เชิงกีฬาเติบโตอย่างต่อเน่ือง กิจกรรมกีฬาที่จัดข้ึนในสนามกีฬาของแต่ละเมืองทาให้เกิดการเดินทางของผู้คน ระหว่างเมืองต่าง ๆ เป็นปัจจัยในการกระตุ้น และสนับสนุนเศรษฐกิจของทั้งเมืองเจ้าภาพ เมืองระหว่างทาง และเมืองท่ีอยู่โดยรอบท่ีตั้งของสถานทีจ่ ัดการแข่งขันก็มีผลต่อการพัฒนา เนื่องจากสนามกีฬาส่วนใหญ่ตั้งอยู่ใน เขตเมืองจงึ ทาใหเ้ มอื งนน้ั ๆ ถูกพฒั นาเมืองในรปู แบบเมอื งเพือ่ การทอ่ งเทย่ี วเชงิ กฬี า (Phakahnun Worapinij, Korbkul Jantarakolica, & Nutworadee Kanittinsuttitong, 2017) ในบางประเทศนักบรหิ ารเมืองที่เห็นความสาคัญของการออกแบบเมอื งใหน้ า่ อยู่รว่ มกบั การพัฒนา การ กีฬา มีการใช้กีฬาเป็นเคร่ืองมือสร้างแนวทางกลยุทธ์ในการพัฒนาเมือง การปรับโครงสร้างของเมืองให้ทันยุค สมัย การจัดพื้นที่ของเมืองกีฬาสามารถผสมผสานการพัฒนาเมืองให้สอดคล้องกับการท่องเท่ียวเชิงกีฬา นันทนาการ ในรูปแบบกิจกรรมต่าง ๆ จดั การแข่งขันกีฬาระดับโลกเพ่ือผลประโยชน์ในระดับเมืองและระดับประเทศ เช่น การแข่งขันกีฬาโอลิมปิกในกรุงโรมประเทศอิตาลี ปี ค.ศ. 1960 ใช้การแข่งขันโอลิมปิกในการพัฒนาเมือง ประเทศสหรัฐอเมริกา เมืองอินเดียแนโพลิส ได้เห็นความสาคัญในการพัฒนาส่ิงอานวยความสะดวก เป็นเขต ศูนย์กลางกีฬาและอุตสาหกรรมกีฬา เพ่ือดึงดูดนักท่องเท่ียวให้มาเย่ียมชมสถานที่ท่ีเก่ียวข้องกับกีฬาในเมือง ยังมี เมืองท่ีประสบความสาเร็จกับแนวคิดการพัฒนาเมืองกีฬาในพ้ืนท่ีต่าง ๆ ของโลก เช่น เมืองคาร์ดิฟฟ์ แมนเชสเตอร์ โดฮา และดูไบ ซ่ึงได้เป็นเมืองตัวอย่างในการออกแบบโครงสร้างเปน็ เมอื งกฬี า โดยมีเป้าหมายที่ต้องการพฒั นา เมืองเพือ่ การพักผ่อนและการทอ่ งเท่ียว มาเป็นปัจจัยหลักในการขับเคล่ือนเศรษฐกิจเมือง คาร์ดิฟฟ์ และแมนเชสเตอร์
กเ็ ป็นเมืองท่ีใช้ธุรกิจการกีฬาเป็นเครอื่ งมือในการพัฒนาเมือง โดยปรับภูมิทศั น์ฟ้ืนฟูเมืองให้เหมาะสมกับสภาพ เศรษฐกจิ และการทอ่ งเที่ยวท่เี กี่ยวกับกีฬา (Andrew, 2010) ในภูมิภาคอาเซียน ประเทศสิงคโปร์ประสบความสาเร็จในการพัฒนาเมืองกีฬา โดยมีเป้าหมายเพ่ือส่งเสริม เสริมสร้างวัฒนธรรมการออกกาลังกายต้ังแต่ระดับเยาวชนไปจนถึงการสร้างนักกีฬาอาชีพให้มีศักยภาพระดับโลก สงิ คโปร์ได้รับคดั เลือกให้เป็นเจ้าภาพในการจดั แขง่ ขันยวุ ชนโอลิมปิก ปี ค.ศ. 2010 ท่ีเป็นการจัดการแข่งขันคร้ังแรก ของโลก แสดงให้เหน็ ว่าสิงคโปร์พร้อมในด้านโครงสร้างพ้ืนฐานเมือง สถานท่ีจัดการแข่งขัน บุคลากร ในการเป็น เจา้ ภาพจดั การแข่งขนั กฬี าในระดบั โลก ในประเทศไทยน้ัน ตัวอย่างของการใช้กีฬาในการพัฒนาเมืองมีให้เห็นอย่างชัดเจน คือ จังหวัดบุรีรัมย์ ที่นอกจะดึงดูดนักท่องเที่ยวด้วยปราสาทหินพนมรุ้งอันเป็นโบราณสถานสาคัญระดับประเทศแล้ว บุรีรัมย์ได้ใช้ การกีฬาในการดึงดูดนักลงทุน และนักท่องเที่ยวเพื่อขับเคลื่อนเศรษฐกิจในจังหวัด การจัดต้ังสโมสรฟุตบอล การสร้างสนามฟุตบอลของสโมสรเพ่อื จัดการแข่งขันฟตุ บอลสโมสร การแข่งขันรถ และมีความพร้อมด้านสถานท่ีที่ จะรองรับกลุ่มคนท่ีจะเข้ามาในพ้ืนท่ีเมืองที่เก่ียวข้องกับการกีฬา เช่น โรงแรมมีจานวนและความพร้อมในการ รองรับนักท่องเท่ียวท่ีมาชมการแข่งขันต่าง ๆ หรือผู้ที่มาท่องเท่ียวช่ืนชมเมือง บุรีรัมย์มีสนามช้างอารีนาของ สโมสรฟุตบอลบุรีรัมย์ยูไนเต็ด ออกแบบได้สวยงามจึงทาให้สามารถดึงดูดท่องเที่ยวและผู้มาชมการแข่งขันเป็นจุด สนใจเปน็ อย่างมาก นอกจากนี้ยังมีการจัดการแข่งขนั กีฬาระดบั โลก การแขง่ ขันโมโตจีพี 2020 และการแข่งขัน ระดับประเทศอีกมากมายท่ีจัดข้ึนภายในจังหวัด ปัจจัยท่ีทาให้การพัฒนาเมืองบุรีรัมย์ด้วยการกีฬาประสบ ความสาเร็จนั้น ประกอบด้วย สามส่วนหลัก คือ การสนับสนุนจากภาครัฐ การลงทุนของภาคเอกชน และการ สนับสนุนจากภาคประชาชน จากการสร้างความรู้สึกความเป็นเจ้าของสโมสรกีฬา หรือสถานที่ต่าง ๆ ร่วมกัน ทาใหโ้ ครงการพัฒนาเมอื งกฬี าเป็นไปอยา่ งราบร่นื ขั้นตอนการทดลอง / เกบ็ รวบรวมข้อมูล การเก็บขอ้ มลู ในการเก็บรวบรวมขอ้ มูล โดยผู้วจิ ยั ลงพน้ื ทไ่ี ปสถานทหี่ นว่ ยงาน ภาครัฐ เอกชน สถาบนั การศึกษา เพื่อ สัมภาษณ์เชงิ ลึก บันทึกเทป โดยใช้โทรศพั ทเ์ ปน็ เครื่องบนั ทึกในการสมั ภาษณ์ วธิ กี ารศกึ ษาและเก็บรวบรวมขอ้ มูล การศึกษาน้ีเป็นการวิจัยเชิงคุณภาพใช้ระเบียบวิจัยเชิงคุณภาพในการเก็บรวบรวมข้อมูลจากกลุ่มผู้ให้ ขอ้ มลู 1) วธิ กี ารศกึ ษาจากเอกสาร 2) วธิ กี ารสัมภาษณ์ 1) วธิ ีการศกึ ษาจากเอกสาร การศึกษาจากเอกสารมีการค้นคว้าจากเอกสารที่เกยี่ วข้องและมีความสาคัญกับการศึกษาวิจยั ฉบับนี้ 1.1) เอกสารวิชาการ หนังสือ บทความ และข้อมูลทีส่ บื ค้นจากแหล่งข้อมลู ตา่ ง ๆ ในระบบอนิ เตอรเ์ น็ต 1.2) ระเบียบกฎหมาย รัฐธรรมนูญ พระราชบัญญัติ พระราชกฤษฎีกา กระทรวง ประกาศคาสั่ง ระเบยี บตา่ ง ๆ ท่ีเกย่ี วขอ้ งกับการศกึ ษาวิจัย 1.3) ขา่ วสาร ที่เกี่ยวข้องกับงานวจิ ัย บทความ บทสัมภาษณ์ เคร่ืองมอื ท่ีใชแ้ ละการเก็บรวบรวมขอ้ มูล ดว้ ยกรณีศกึ ษาครง้ั น้ใี ช้ระเบียบวธิ ีวิจัยเชิงคณุ ภาพโดยมงุ่ เน้นวิธีการสมั ภาษณแ์ บบเจาะจงและรวบรวม ข้อมูลโดยใช้เคร่อื งมือที่ใช้ ประกอบด้วย การจดั เตรียมชุดคาถามการสัมภาษณ์ท่ีเก่ียวข้องกับการให้ข้อมูลและ รายละเอยี ด แนวคาถามการสมั ภาษณแ์ บบเจาะจง ประกอบไปดว้ ยแนวคาถามดงั น้ี
ส่วนท่ี 1 สอบถามข้อมูลเก่ียวกับแนวทางการพัฒนาจัดตั้งเมืองกีฬาเพื่อการท่องเที่ยวและนันทนาการ กรณศี กึ ษา เทศบาลนครขอนแก่น โดยการตั้งคาถามตามกรอบแนวคิด สว่ นที่ 2 สอบถามขอ้ มูลเกี่ยวกับปัญหา และข้อเสนอแนะทั่วไปให้มีการจัดต้ังเมอื งกีฬาเพ่ือพฒั นาการ ทอ่ งเท่ียวและนนั ทนาการ กรณีศึกษา จังหวัดขอนแก่น การวิเคราะห์ข้อมลู การจัดทาขอ้ มูล ในการศกึ ษาครงั้ นี้ผู้วิจัยเก็บข้อมูลจากด้วยการถอดขอ้ มลู การบนั ทึกเสยี ง จดบนั ทึก และรวบรวมขอ้ มูล ผู้วจิ ัยบันทกึ เสียงและเรยี บเรยี งขอ้ มูลจาแนกตามหวั ข้อประเด็นสาคัญเพ่ือให้เขา้ ใจต่อการวิเคราะห์ข้อมูล ผลการวจิ ยั จากการสรุปผลการวจิ ัย สามารถแยกเป็นประเดน็ ตามกรอบแนวคดิ ท่สี าคญั 5 ข้อ ดังน้ี 1. ศกั ยภาพการทอ่ งเที่ยว (ด้านกฬี า) จากการสัมภาษณ์ผู้มีส่วนเก่ียวข้องจากหน่วยงานภาครัฐ ท้ังหมด 7 องค์กร และภาคเอกชน ผู้ประกอบการ สมาชิกวุฒิสภาผู้แทนราษฎรพบว่า กรอบแนวคิดด้านศักยภาพการท่องเที่ยว (ด้านกีฬา) ผู้ให้ สัมภาษณ์มีความคดิ เห็นไปในทิศทางเดียวกัน คือ ยังไม่พบแหล่งท่องเที่ยวที่โดดเด่น ที่สอดคล้องเกี่ยวข้องด้าน กีฬาและในความพร้อมของแหล่งสถานที่ท่องเท่ียวภายในจังหวัดขอนแก่นไม่สามารถรองรับนักท่องเท่ียว และ ไม่เป็นจุดดึงดูดสนใจของประชาชนท่ัวไปมากนัก ผู้ให้สัมภาษณ์ส่วนใหญ่มีแนวคิดคล้ายกันในด้านการพัฒนา เมืองกีฬา จะช่วยปรับเปล่ียนภาพลักษณ์ของจังหวัดขอนแก่นมีผสมผสานให้เกิดการท่องเที่ยวเที่ยวและกีฬา นันทนาการกระตุ้นให้ทุกภาคส่วนเห็นสาคัญในการเสริมสร้างกิจกรรมกีฬาต่าง ๆ เช่น ส่งเสริมการจัดการ แข่งขันกีฬาทุกระดับ การแข่งขันกีฬาอาชีพในประเทศไทย และการแข่งขันระดับนานาชา ติ เป็นต้น โดยขอนแก่นสามารถใช้พ้ืนท่ีว่างท่ีมีอยู่เดิมปรับปรุงเพ่ือสร้างภาพลักษณ์ใหม่ด้านกีฬา เช่น การก่อสร้างสนาม กีฬาให้ได้ตามมาตรฐานตามหลักเกณฑ์ สร้างความเป็นเจ้าของร่วมให้กับชาวเมืองคนขอนแก่นได้มีความรู้สึกมี ส่วนร่วมในการพัฒนาเมืองกีฬา ส่งเสริมกิจกรรมทางกีฬาหรือพัฒนาการกีฬาสู่ความเป็นเลิศ ประชาชน สามารถใช้ประโยชน์จัดทากิจกรรมนันทนาการด้านกีฬาต่าง ๆ มีความสนใจที่จะดูแลตนเองด้านทาง สมรรถภาพทางกายอันจะเป็นผลพลอยได้ที่จะทาให้ประชาชนได้เห็นถึงความสาคัญด้านกีฬามากข้ึน อีกท้ังยัง ทาให้เป็นจุดสนใจของผู้ท่ีมาเข้ามาใช้บริการต่าง ๆ ในเทศบาลนครขอนแก่น รวมไปถึงการพักผ่อนของ นกั ทอ่ งเท่ียวทีเ่ ขา้ มาภายในจงั หวัดขอนแก่น 2. การทอ่ งเที่ยวเชิงกฬี า จากการสัมภาษณ์ผู้มีส่วนเกี่ยวข้องจากหน่วยงานภาครัฐ ทั้งหมด 7 องค์กร และภาคเอกชน ผู้ประกอบการ สมาชิกวุฒิสภาผู้แทนราษฎรพบว่า ภาครัฐที่มีส่วนเก่ียวข้องเข้าใจไปในทิศทางเดียวกัน คือ ผู้เก่ียวข้องกับการออกนโยบาย หรือผู้รับนโยบายไปปฏิบัติ ทราบถึงประโยชน์ มูลค่ารายได้ทางเศรษฐกิจท่ีจะ เกิดจากกิจกรรมอุตสาหกรรมด้านการท่องเท่ียวเชิงกีฬา ภาครัฐมีการจัดกิจกรรมส่งเสริม ประชาสัมพันธ์ด้าน การแข่งขันกีฬาอยู่สม่าเสมออย่างต่อเน่ือง เพื่อให้ประชาชนทั้งภายในจังหวัดและในประเทศไทยทราบถึงกิจกรรม ท่ีจะเกิดขึ้นในจังหวัด ในภาคเอกชนได้มีการรวมกลุ่มสนับสนุนจัดต้ังสโมสรฟุตบอลประจาจังหวัด 2 สโมสรหลัก คือ ขอนแก่น ยูไนเต็ด และขอนแก่น เอฟซี ที่มีฐานกลุ่มผู้สนับสนุนผู้ชมเป็นจานวนมาก ทั้งในพ้ืนท่ีจังหวัด ขอนแก่นและจงั หวัดใกล้เคียงเป็นอีกหน่ึงปัจจัยช่วยส่งเสรมิ กระตุ้นความสนใจของประชาชนให้เข้ามาสนับสนุน มสี ว่ นร่วมในกิจกรรมท่ีเกี่ยวกับการท่องเท่ียงเชิงกีฬามากขน้ึ ซึ่งจะสง่ ผลกระทบทางบวกในการกระตุ้นเศรษฐกิจใน พนื้ ทอ่ี ีกดว้ ย
3. แนวทางการจัดตั้งเมืองกีฬา จากการสัมภาษณ์หน่วยงานภาครัฐท่ีมีอานาจสามารถออกแบบ กาหนดนโยบายในการวางแผน พัฒนาจังหวัด รวมไปถึงสถาบันการศึกษาที่เกี่ยวข้องด้านกีฬา สมาชิกวุฒิสภาผู้แทนราษฎราษฎร ผู้มีส่วน สามารถผลักดันสนบั สนนุ การจัดต้ังเมืองกฬี าภายในเมืองเทศบาลนครขอนแก่นพบว่า ตามแผนพัฒนาด้านกีฬา ท่กี าลงั จะพฒั นาจัดตั้งเมืองกฬี า ในวันท่ี 9 กันยายน พ.ศ. 2563 ท่ีผ่านมา ทางคณะผู้บริหารได้เข้าร่วมเสนอตัว กับการกีฬาแห่งประเทศไทย การเป็นเจ้าภาพการแข่งขันกีฬาเยาวชนแห่งชาติ คร้ังที่ 39 และกีฬาแห่งชาติ คร้ังท่ี 49 ในปี 2565, 2566 เพื่อให้เป็นตามหลักเกณฑ์ของการกีฬาแห่งประเทศไทยได้กาหนดเง่ือนไขการข้ึน เป็นเมืองกีฬา แต่ก็พบปัญหาที่เป็นสาระสาคัญจากหน่วยงานท่ีรับผิดชอบด้านกีฬา ในเร่ืองของคุณภาพของ สนามในการจัด การแข่งขันยังไม่ตรงตามมาตรฐานท่ีสมาคมสหพันธ์กีฬานานาชาติรับรองที่กาหนดให้ต้องมี สนามกีฬาให้ครบทุกชนิดกีฬาตามข้อกาหนด รวมถึงโครงการปรับปรุงสนามกีฬา ซ่ึงทางหน่วยงานภาครัฐ โดยองค์การบริหารส่วนจังหวัดขอนแก่นมีงบประมาณไม่เพียงพอ ที่จะจัดสรรมาเพื่อพัฒนาเมืองให้ตรงตาม มาตรฐานการจัดตั้งเมืองกีฬาไดอ้ ย่างเต็มประสทิ ธิภาพ อีกทั้งความคิดเหน็ จากสานักงานจงั หวดั ร่วมกับการกฬี า แห่งประเทศไทย ขอนแก่น และองค์การบริหารส่วนจังหวัดได้ให้ความสาคัญเห็นตรงกันว่ามีแผนการพัฒนา สนามกีฬาให้เกิดเป็นศูนย์กีฬาแหง่ ชาติขอนแกน่ ในอนาคต โดยใช้พื้นท่ีว่างเปล่าบรเิ วณพื้นที่แก่งน้าตอ้ น ตาบล ทา่ พระ จังหวดั ขอนแก่น พื้นท่ีกว่า 4,884 ไร่ เร่ิมมกี ารพัฒนาพื้นท่ีบางสว่ นมีการเตรียมดา้ นก่อสร้างสนามกีฬา ทางน้า ทางบก ทางอากาศ เพื่อเตรียมความพร้อมในการแข่งขันกีฬาเยาวชนแห่งชาติ กีฬาแห่งชาติ ที่จะถึง ในอนาคตจึงให้มีการเตรียมความพร้อมมีแนวทางในการก่อสร้างสนามเพ่ือให้สอดคล้องตามข้อกาหนดในการ ขน้ึ เป็นเมืองกีฬา และมีแผน พฒั นาท่จี ะจดั ตง้ั เป็นศูนย์กีฬาแห่งชาตขิ อนแก่นหรือมหาลยั กีฬาแหง่ ชาติขอนแก่น ใหเ้ กิดการพฒั นาเมอื งขึ้นเป็นเมอื งกีฬาในอนาคต 4. การพัฒนาบุคลากรและองคป์ ระกอบภายใน จากการสัมภาษณ์ผู้มีส่วนเก่ียวข้องจากหน่วยงานภาครัฐ ทั้งหมด 7 องค์กร และภาคเอกชน ผู้ประกอบการ สมาชิกวุฒิสภาผู้แทนราษฎรพบว่า มีความคิดเห็นไปในแนวทางเดียวกัน กล่าวคือ จังหวัด ขอนแก่นมีความพร้อมในด้านบุคลากรท่ีเก่ียวข้องกับการพัฒนาการกีฬามีผู้ชานาญการระดับอาชีพ หรือ ระดับชาติ ท้ังนักกฬี า ผู้ฝึกสอน หรอื นักวทิ ยาศาสตรก์ ารกีฬาหลายภาคส่วนมีการให้ความรว่ มมือในการพฒั นา บุคลากร โดยการส่งบุคลากรเข้าร่วมโครงการตามที่การกีฬาแห่งประเทศไทย หรือสมาคมกีฬาแต่ละประเภท กฬี าจดั ขน้ึ มีการจัดอบรมพัฒนาศกั ยภาพเฉพาะทางดา้ นกีฬาน้ัน ๆ เห็นไดว้ ่าองค์กรทุกหน่วยงานใหค้ วามสาคัญ ท่ีจะพัฒนาองค์ความรู้ด้านกีฬาอย่างสม่าเสมอเพื่อให้ศักยภาพของนักกีฬาพัฒนาสู่ความเป็นเลิศได้อย่างเต็ม ประสิทธิภาพ และพัฒนาการต่อยอดองค์ความรู้ด้านวิชาการกีฬาหรือด้านกีฬาสู่ความเป็นเลิศ ผู้ให้สัมภาษณ์ ส่วนมากให้ความเห็นว่าควรมีการยกระดับสถาบันการศึกษา โรงเรียนกีฬาจังหวัดขอนแก่น เข้าสู่มหาวิทยาลัย หรือมีการจัดตั้งมหาวิทยาลัยกีฬาแห่งชาติ วิทยาเขตขอนแก่น เพ่ือส่งเสริมการพัฒนาการกีฬาและพัฒนาเมือง กีฬาให้ครบรอบด้านยิง่ ขึน้ 5. ความต้องการมีส่วนร่วมของภาครัฐ เอกชน องค์การบริหารส่วนจังหวัด ในการพัฒนาจัดต้ัง เมอื งกฬี า จากการสัมภาษณ์ผู้มีส่วนเกย่ี วข้องจากหน่วยงานภาครฐั ท้ังหมด 7 องค์กร และภาคเอกชน ผู้ประกอบการ สมาชิกวฒุ ิสภาผู้แทนราษฎรพบว่า การมีส่วนรว่ มของทุกภาคส่วน ให้ความมือมสี ่วนร่วมในการทากิจกรรมอื่น ๆ ท่ีจัดขึ้นเป็นประจาเป็นอย่างดี ในส่วนการพัฒนาเมือง ด้านยุทธศาสตร์แผนการพัฒนาจัดตั้งเมืองกีฬายังไม่ ปรากฎแนวทางการส่งเสริมนโยบายการจัดตั้งเมืองกีฬา ซึ่งบางหน่วยงานการทางานปฏิบัติหน้าท่ีทาตามกาหนด นโยบายของหน่วยงานตนเองไม่สามารถท่ีจะพัฒนาด้านพัฒนาเมืองกีฬาได้ จึงทาให้ทุกภาคส่วนไม่มีนโยบาย
หรือแนวทางการนายโยบายมาปฏิบัติตามแผนพัฒนากีฬาแห่งชาติมีให้เห็นเด่นชัดเฉพาะหน่วยงานท่ีรับผิดชอบ และส่งเสริมเก่ียวกับด้านกีฬาแต่ไม่สามารถผลักดันได้อย่างเต็มท่ี เนื่องจากจังหวัดขอนแก่นไม่มีแผนยุทธศาสตร์ หรือแผนพัฒนาเมืองกีฬาถูกบรรจุลงในแผนพัฒนาจังหวัดจึงไม่มีแนวปฏิบัติที่จะริเริ่มห รือเป็นแนวทางในการ ผลักดันแนวคิดการจัดตัง้ เมืองกีฬาให้เป็นรูปธรรมได้ จากความเหน็ ในการปฏิบัติหน้าที่การทางานไม่สามารถท่ี จะพฒั นาเมืองกีฬาได้ ตอ้ งใหผ้ มู้ ีอานาจบริหารเมอื งในการรเิ ร่ิมในการพัฒนาด้านกีฬาและพฒั นาเมอื งกฬี าอย่าง จริงจังเพื่อให้เกิดการจัดต้ังเมืองกีฬา เพราะการพัฒนาเมืองกีฬาเป็นการก่อสร้างสนามกีฬาหรือปรับปรุงเพื่อ ปรับเปลี่ยนภาพลักษณ์ จึงต้องมีการกาหนดแผนยุทธศาสตร์ให้สอดคล้องกับแผนพัฒนาจังหวัด ให้ผู้บริหารเมือง ได้นานโยบายตามแผนพัฒนากีฬาแหง่ ชาติ ได้กาหนดนโยบายให้ทุกภาคส่วนไปปฏิบัติรวมถึงความต้องการในการ ร่วมมือทุกหน่วยงานพร้อมท่ีจะร่วมงานในการพัฒนาจัดตั้งเมืองกีฬาให้จังหวัดขอนแก่นขึ้นเป็นเมืองกีฬา และ พร้อมในการปฏบิ ัตติ ามแผนพฒั นาจังหวัด อภิปรายผลงานวจิ ัย การริเร่ิมในการพัฒนาเมืองกีฬา เห็นได้ว่าการขึ้นเป็นเมืองกีฬาต้องใช้หลักเกณฑ์ตามมาตรฐานการ กีฬาแห่งประเทศ หรือมาตรฐานสนามกีฬาที่สมาคมสหพันธ์กีฬานานาชาติรับรอง หรือมีการก่อสร้างสนามกีฬา เกดิ เป็นภาพลักษณ์ของเมือง ความพรอ้ มของเมืองทกุ ในมิติการทางานและปฏิบัตหิ น้าท่ี รวมถึงการผลกั ดันการ ร่วมมืออย่างเป็นระบบเพ่ือให้เกิดเป็นเมืองกีฬา พัฒนาแหล่งท่องเที่ยวและเป็นเมืองต้นแบบโมเดลด้านกีฬา ใหก้ บั ภมู ภิ าคอื่น ๆ สามารถนาแนวทางไปใช้ประโยชนใ์ นการพฒั นาเมอื ง ดังนั้นจากการวิเคราะห์ข้อมูลจากรอบแนวคิด แนวทางการจัดต้ังเมืองกฬี าเพ่ือการท่องเท่ียวและนันทนาการ กรณีศึกษาเทศบาลนครขอนแก่น ศักยภาพด้านการท่องเท่ียว (ด้านกีฬา) ยังไม่พบแหล่งท่องเท่ียวท่ีโดดเด่นที่ เป็นจุดสนใจของนักท่องเที่ยวมากนัก หากจะให้เกิดการท่องเที่ยวเชิงกีฬา (Weed, 2006) ภาครัฐท่ีมีส่วน เกี่ยวข้องเป็นกาลังหลักสาคัญในการสนบั สนุน ผลักดันโดยใช้ช่องทางสอ่ื ในการประชาสัมพันธ์ ให้ประชาชนได้ สนใจรับรู้ได้มีส่วนร่วมกับกิจกรรมนันทนาการต่าง ๆ และชมแข่งขันกีฬาทุกระดับหรือเข้าร่วมกิจกรรมหรือได้ รับรู้ถึงการส่งเสริมด้านกีฬาเพ่ือสุขภาพให้ประชาชนได้เข้าใจเข้าถึงการมีส่วนร่วมด้านกีฬาส่งผลให้เกิดการ กระตุ้นเศรษฐกิจภายในประเทศและภายในจังหวัด สง่ เสริมใหผ้ ู้ประกอบการไดม้ รี ายได้มีอาชพี เพม่ิ ขึ้น ซ่งึ จะทา ให้มีการวางแผนพัฒนาเมืองหรือการมีแนวทางการจัดต้ังเมืองกีฬา (Rosentraub, 2000) ในส่วนภาครัฐ คณะผู้บริหารเมืองร่วมมือหลายภาคส่วนได้มีการเตรียมข้อมูลเกี่ยวข้องกับด้านกีฬาท้ังหมด ด้านท่องเท่ียว เชิงกีฬา ด้านศักยภาพขอนแก่นพฒั นาเมือง การบรกิ ารระบบขนสง่ มวลชน การบริการทพี่ กั อาศัย และศักยภาพ บุคลากรชานาญการด้านกีฬา เพื่อเสนอการเป็นเจ้าภาพแข่งขันกีฬาสูงสุดระดับชาติ คือ เยาวชนแห่งชาติ ครั้งท่ี 39 และกีฬาแห่งชาติ คร้ังที่ 49 ในปี 2565, 2566 เป็นเครื่องยืนยันในการเสนองบประมาณในการ จัดสรรงบในการก่อสร้างสนามกีฬาหรือก่อสร้างศูนย์กลางกีฬาแห่งชาติภูมิภาคตะวันออกเฉียงเหนือ จังหวัด ขอนแก่นเป็นศูนย์กลาง หากผ่านตามหลักเกณฑ์คณะกรรมการพิจารณาคุณสมบัติการกีฬาแห่งประเทศไทย เพื่อได้รับคดั เลือกให้จังหวัดขอนแกน่ เป็นเจ้าภาพการแข่งขันและผ่านตามหลักเกณฑ์การเป็นเมอื งจดั ต้งั เมืองกีฬา พร้อมท้ังบูรณาการมีส่วนร่วมการทางานด้านนโยบายการจัดการบริหารงานการกีฬา ด้านการจัดกิจกรรมการ ท่องเท่ียวนันทนาการ และการพัฒนาเศรษฐกิจแหล่งอุตสาหกรรมด้านกีฬาสอดคล้องกับแผนพัฒนากีฬา แห่งชาติฉบับที่ 6 ยุทธศาสตร์ท่ี 4 (Ministry of Tourism and Sports, 2016) รวมถึงการทางานทุกภาคส่วน รัฐ เอกชน ผู้ประกอบการ นักลงทุน ภายในเทศบาลนครขอนแก่นได้เห็นความสาคัญประโยชน์ของด้านกีฬา มากขึ้น หากได้รับการพัฒนาส่งเสริมอย่างจริงจังและพัฒนาอย่างต่อเนื่อง และความต้องการของทุกภาคส่วน
พรอ้ มท่ีจะพฒั นาใหเ้ ปน็ เมืองกีฬา โดยนานโยบายของผ้บู ริหารเมืองที่เป็นหลักในการกาหนดแผนพฒั นาจังหวัด ตามแผนพัฒนากฬี าแหง่ ชาติเพ่ือเปน็ ยุทธศาสตร์ในการสร้างเมอื งกีฬา ขอ้ เสนอแนะจากงานวิจัย ผู้วิจัยมีข้อเสนอแนะ จากข้อมูลที่ได้ใช้เป็นกรณีศึกษาได้เห็นถึงแนวทางการข้ึนเป็นเมืองกีฬาใน ตา่ งประเทศมีความพร้อมดา้ นการพัฒนาเมอื ง ภาครัฐใหค้ วามสาคญั ดา้ นกีฬาได้เหน็ มีการใชก้ ีฬาเปน็ เคร่ืองมือ ในการพัฒนาเมือง เพื่อใช้เป็นแนวทางการพัฒนาเมือง โครงสร้างขั้นพ้ืนฐานให้ทันตามทันยุคสมัยให้สอดคล้อง กับการท่องเที่ยวเชิงนันทนาการเพื่อดึงดูดนักท่องเท่ียวเข้ามาในเมืองน้ัน ๆ และปรับภูมิทัศน์ฟื้นฟูเมือง และ กระตุ้นเศรษฐกิจ เช่น เมืองคาร์ดิฟฟ์ และแมนเชสเตอร์ ที่เป็นเมืองท่ีใช้ธุรกิจทางด้านกีฬามาเป็นเคร่ืองมือใน การพัฒนาเมืองให้เหมาะสมกับสภาพเศรษฐกิจและพัฒนาการท่องเที่ยวเชิงกีฬา ส่วนในประเทศไทยที่ใช้ ด้านกีฬาในการส่งเสริมอุตสาหกรรมกีฬาและการท่องเที่ยวเชิงกีฬา ปัจจุบันมี 6 จังหวัด คือ ชลบุรี สุพรรณบุรี บุรีรัมย์ อดุ รธานี ศรีสะเกษ และกระบี่ ท่ีขึ้นเป็นเมืองกีฬา รวมถึงอกี 3 จังหวัด คือ เชียงราย พัทลุง และภูเก็ต ทนี่ าดา้ นกีฬาการท่องเท่ียวเชิงวฒั นธรรมและด้านการส่งเสริมกีฬาไทย (กีฬาพ้ืนบ้าน) ทใ่ี ช้กีฬาเปน็ เคร่ืองมือใน การพัฒนาเมือง เห็นได้ว่ากระทรวงการท่องเท่ียวและกีฬา ซึ่งเป็นหน่วยงานภาครัฐท่ีเป็นหลักกาหนดนโยบาย ตามแผนพัฒนากีฬาแห่งชาติให้ทุกจังหวัดได้นาแผนพัฒนากีฬาแห่งชาติ ฉบับท่ี 6 ยุทธศาสตร์ท่ี 4 การพัฒนา อุตสาหกรรมการกีฬาเพื่อเป็นส่วนสาคัญในการสร้างมูลค่าเพิ่มทางเศรษฐกิจ ไปใช้ประโยชน์ต่อการพัฒนา เศรษฐกิจจนเกิดการสรา้ งรายได้ภายในจงั หวัด ในส่วนของเทศบาลนครขอนแก่นการออกแบบเมืองหรือการพัฒนาเมืองกีฬา จังหวัดขอนแก่นมีความ พร้อมหลากหลายสาคัญของการพัฒนาศักยภาพภายในจังหวัดพร้อมที่จะจัดต้ังเมืองกีฬา (Panom Hongchumpear, & Siwat Sripokangkol, 2020) ควรให้มีมติการประชุมวางแผนดาเนินการไปในทิศทาง การพัฒนาเมืองกีฬาอย่างจริงจังและให้นักการเมืองทุกระดับภายในจังหวัดเป็นตัวแทนประชาชน และนักลงทุน ท้ังภายในประเทศไทยและต่างประเทศเข้ามามีส่วนร่วมในการลงทุน หากเปิดโอกาสให้ภาคเอกชนได้เข้ามา มีส่วนร่วมในการเสนอแนะวางแผนพัฒนา และให้ส่วนกลางรัฐบาลหรือสานักงานส่วนจังหวัดขอนแก่นเป็นเสาหลัก ในการดาเนินการเสริมสร้าง รวมไปถึงประชาชนชาวขอนแก่นได้มีส่วนร่วมในการออกแบบพัฒนาเมืองกีฬา พร้อมท้ังผู้เช่ียวชาญวิชาการด้านกีฬาและผู้ท่ีเชี่ยวชาญการพัฒนาเมืองกีฬาได้เข้ามาเสริมสร้างออกแบบระดม ความคิดเพื่อเสนอแนวทาง การจัดต้ังเมืองกีฬาเพ่ือการท่องเท่ียวและนันทนาการให้ทุกภาคส่วนได้เห็น ความสาคัญด้านกีฬา และเพ่ิมแผนกาหนดนโยบายลงในแผนพัฒนาจังหวัด และในการปฏิบัติหน้าท่ีทุกหน่วยงาน เข้าใจเป้าหมายในทิศทางเดียวกัน ตามแผนพัฒนากีฬาแห่งชาติ ฉบับท่ี 6 ยุทธศาสตร์ที่ 4 การพัฒนา อตุ สาหกรรมการกฬี าเพอื่ เป็นสว่ นสาคญั ในการสร้างมลู คา่ เพ่ิมทางเศรษฐกิจ References Andrew Smith. (2010) The development of sport - city zones and their potential value as tourism resources for urban areas a school of architecture and the built environment, University of Westminster, London, UK. Retrieved from https://www.researchgate.net/ publication/233079288_The_Development_of_Sports-City_Zones_and_Their_Potential _Value_as_Tourism_Resources_for_Urban_Areas Gibson. (1998). Sport tourism: A critical analysis of research. Retrieved from https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S1441352398700993
Mark S. Rosentraub. (2000). Sports facilities, redevelopment, and the centrality of downtown areas: Observations and lessons from experiences in a rustbelt and sunbelt city. Retrieved from https://scholarship.law.marquette.edu/sportslaw/vol10/iss2/7/ Mike Weed (2006). Sports Tourism and the Development of Sports Events. Retrieved from https://www.researchgate.net/publication/242519882_Sports_Tourism_and_the_Devel opment_of_Sports_Events Ministry of Tourism and Sports. (2016). National Cavalry Sports Issue No. 6 (2017 - 2021). Bangkok: Printing Company, Veterans General Hospital. Office of the Permanent Secretary for Tourism and Sports. (2016). Sports tourism revenue of foreign tourists in 2016. The tourism economy report 2016. Phakahnun Worapinij, Korbkul Jantarakolica, & Nutworadee Kanittinsuttitong. (2017) Sports tourism management model and the development of sport tourism in Thailand. Retrieved from file:///Users/piyasirijavelin/Downloads/SportsTourismManagementMod elandthedevelopmentofsporttourisminThailand.pdf Phanorm Hongchumpear, & Siwach Sripokangkol. (2020) Study on potentiality in Khon Kaen development toward the sport city. Journal of local governance and innovation, 4(1), January – April. 15 – 30. Ross, Stephen D. (2001). Developing Sports Tourism. National Laboratory for Tourism and Ecommerce. University of Illinois. Received: January, 7, 2021 Revised: March, 2, 2021 Accepted: March, 9, 2021
อาการคดิ ถงึ บ้านของนกั เรยี นประจาในโรงเรยี นแห่งหนึง่ ในจังหวดั กาญจนบรุ ี คุณติ า ตนั เจรญิ สขุ 1 นธิ ศิ ธงภักด์ิ2 และวรษิ ฐา เทียมทิพร3 1บรษิ ัท ไปรษณีย์ไทย จำกดั 2โรงเรียนสมเด็จพระปยิ มหำรำชรมณยี เขต 3สำนักวิทยบรกิ ำรและเทคโนโลยสี ำรสนเทศ มหำวิทยำลยั เทคโนโลยรี ำชมงคลธญั บุรี บทคดั ยอ่ กำรวิจัยครั้งน้ีมีวัตถุประสงค์เพื่อ ศึกษำผลของอำกำรโฮมซิกท่ีมีต่อกำรใช้ชีวิตของนักเรียนโรงเรียน ประจำ และแนวทำงกำรปรับตัวของนักเรียนโรงเรียนประจำที่มีอำกำรโฮมซิก กำรวิจัยคร้ังนี้เป็นงำนวิจัย เชิงคุณภำพ โดยมีกลุ่มเป้ำหมำยเป็นนักเรียนช้ันมัธยมศึกษำปีที่ 1 จำนวน 2 คน โรงเรียนประจำแห่งหนึ่งใน จังหวัดกำญจนบุรี เคร่ืองมือท่ีใช้ในกำรวิจัย ประกอบด้วย แบบประเมินอำกำรโฮมซิก (The Homesickness Questionnaire: HQ) และแบบสัมภำษณ์กึ่งโครงสร้ำง (semi-structured interview) แล้วนำแบบประเมิน ไปให้ผู้ทรงคุณวุฒิตรวจสอบควำมถูกต้องและควำมเหมำะสม ใช้วิธีกำรตรวจสอบข้อมูลสำมเส้ำ (data triangulation) โดยสัมภำษณ์ครูเรือนนอน จำนวน 2 ท่ำน และนักเรียนกลุ่มเป้ำหมำย เก็บข้อมูลโดย กำรสมั ภำษณ์เชงิ ลึก จำกน้ันนำผลมำวิเครำะห์ข้อมูลเชงิ เนื้อหำ (content analysis) ผลกำรวิจัยพบว่ำ อำกำรโฮมซิกจะส่งผลต่อกำรใช้ชีวิตโดยเฉพำะในช่วงแรกท่ีนักเรียนเข้ำมำอยู่ใน โรงเรียนประจำ เน่ืองจำกนักเรียนยังปรับตัวไม่ได้กับสภำพแวดล้อมใหม่ ๆ และกฎระเบียบที่เคร่งครัดของ โรงเรียนประจำ ในช่วง 1 เดือนแรก นักเรียนไม่สำมำรถใช้โทรศัพท์ และไม่อนุญำตให้ผู้ปกครองเข้ำมำเย่ียม แต่เมื่อระยะเวลำผ่ำนไปนักเรียนมีกำรปรับตัว เช่น หำงำนอดิเรกท่ีตนเองสนใจทำเพื่อให้ไม่มีเวลำว่ำงและไม่ กงั วลเก่ยี วกบั เรื่องทีท่ ำใหห้ นกั ใจ ซึง่ จะทำให้อำกำรโฮมซิกดีขึ้น คาสาคัญ: อำกำรโฮมซิก; กำรใช้ชีวิตในโรงเรียนประจำ; กำรปรบั ตวั Corresponding author: นางสาววรษิ ฐา เทยี มทพิ ร, สาํ นกั วิทยบรกิ ารและเทคโนโลยสี ารสนเทศ มหาวทิ ยาลยั เทคโนโลยรี าช มงคลธัญบรุ ี, Email: [email protected]
HOMESICKNESS SYNDROME OF BOARDING SCHOOL STUDENTS AT ONE BOARDING SCHOOL IN KANCHANABURI PROVINCE Khunita Tancharoensuk1, Nithis Thongpak2, and Warittha Tiamtiporn3 1Thailand post Company Limited 2Somdetchphrapiyamaharajrommaniyakhet School 3Office of Academic Resources and Information Technology Rajamangala University of Technology Thanyaburi Abstract The purposes of this research were to 1) study the effects of homesickness syndrome on the life of boarding school students, and 2 ) study the adaptation guidelines for boarding school students with homesickness. The research was a qualitative research. The subjects were 2 grade 7 students at one boarding school in Kanchanaburi Province.The research instruments included The Homesickness Questionnaire: HQ and semi - structured interview form. The data were analyzed using content analysis. The results of research were found that: homesickness affected life in a boarding school students, especially when they first moved in. This was because students were unable to adapt to the new environment and the strict rules of boarding school. This school did not allow students to use their phones as well as, parents were not allowed to visit them during the first month. Afterward, students made better adjustments, such as taking up hobbies, keeping busy, talking to friend and avoiding friends, who asked about their family. By doing so, their homesickness symptoms were better. Keywords: Homesick, Boarding school, Adaptation Corresponding author: MISS Warittha Tiamtiporn, Office of Academic Resources and Information Technology ,Rajamangala University of Technology Thanyaburi Email: [email protected]
บทนา ในช่วงเวลำใดเวลำหนึ่งท่ีต้องห่ำงไกลจำกบ้ำน ห่ำงไกลจำกคนที่เป็นท่ีรัก และสภำพแวดล้อมที่เรำคุ้นเคย คุณเคยคิดถึงช่วงเวลำและบรรยำกำศเก่ำ ๆ แบบน้ันบ้ำงหรือไม่ คุณเคยอยำกย้อนเวลำกลับไปช่วงเวลำ และ บรรยำกำศเก่ำ ๆ เหล่ำน้ันบ้ำงหรือไม่ แล้วคุณเคยคิดถึงคนท่ีคุณรักและผูกพันจนแทบจะขำดใจไหม หลำย ๆ คน คงเคยผ่ำนเหตุกำรณ์แบบน้ีมำก่อนในชีวิต เหตุกำรณ์ท่ีเรียกว่ำ “ควำมคิดถึง” ควำมคิดถึงเหล่ำน้ันอยู่ในทุกที่ ทุกช่วงเวลำของกำรดำเนินชีวิต ควำมคิดถึงบำงครั้งก็ทำให้เรำยิ้มและหัวเรำะท้ังน้ำตำ (Parichat Tanboon, 2018) “ควำมคิดถึง” เป็นที่รู้จักกันดีในชีวิตมนุษย์มำนำนแล้ว เพรำะเนื่องด้วยมนุษย์เรำนั้นเป็นสิ่งมีชีวิตที่มี ควำมผกู พันระหวำ่ งกันและเป็นสตั ว์สังคม อย่ำงไรก็ตำม ก็ยังไมม่ กี ำรศกึ ษำเก่ยี วกับ “ควำมคดิ ถึง” อย่ำงจรงิ จัง จนกระท่ังในช่วงคริสต์ศตวรรษที่ 17 จึงเร่ิมมีกำรศึกษำเก่ียวกับควำมคิดถึง แต่ศึกษำในเชิงผลเสียที่เกิดขึ้นกับ ควำมคิดถึง โดยในทำงจิตวิทยำคลินิกเรำเรียกควำมคิดถึงว่ำ “nostalgia” มีรำกศัพท์จำกภำษำกรีซ โดยเกิด จำกกำรผสมคำ คือ คำว่ำ “nosto” แปลว่ำ “Homecoming” หรือกำรกลับบ้ำน กับควำมว่ำ “algos” แปลว่ำ “pain” หรือควำมเจ็บปวดโดยศัพท์น้ีเกิดขึ้นจำกนักเรียนแพทย์ที่ใช้เรียกอำกำรวิตกกังวลและควำมกลัวของ มิชชันนำรีชำวสวิสฯ ท่ีต้องจำกบ้ำนมำไกลเพ่ือมำเผยแพร่ศำสนำ หรือจะเรียกว่ำเป็นอำกำร Homesick (Parichat Tanboon, 2018) “อำกำรคิดถงึ บ้ำนเป็นกำรคิดถึงบ้ำนและครอบครัวในขณะที่ต้องออกมำอยู่ท่หี ่ำงไกลบ้ำน” (Jungmeen, David, & Kirby, 2010) ซ่ึงอำกำรคิดถึงบ้ำนเป็นอำกำรตอบสนองท่ีพบเห็นไดท้ ั่วไปและไม่รุนแรงนักในกำรแยกตัว ออกจำกบ้ำนครอบครวั และเพ่ือนฝูงและกำรเผชิญกับกำรปรับตัวให้เขำ้ กับสภำพแวดลอ้ มใหม่ แต่สำหรับบำงคน อำกำรคิดถึงบ้ำนถึงขนำดที่ขัดขวำงกำรทำงำนตำมปกติซ่ึงคล้ำยคลึงกับกำรไว้ทุกข์หรือควำมเ ศร้ำโศกทำง พยำธิวิทยำ (Earl Banning, 2010) สอดคล้องกับ Thurber, & Walton (2007) ไดอ้ ธิบำยอำกำรคิดถึงบ้ำนว่ำ ถกู กำหนดให้เปน็ “ควำมทุกขแ์ ละควำมบกพรอ่ งในกำรทำงำนที่เกิดจำกกำรพลัดพรำกจำกบำ้ น” ทั้งนี้นักเรียนช้ันมัธยมศึกษำปีที่ 1 มีอำยุระหว่ำง 12 - 13 ปี ซึ่งเป็นวัยที่กำลังเข้ำสู่ช่วงเร่ิมต้นของ วัยรุ่นที่เข้ำมำเรียนในโรงเรียนประจำกินนอนและต้องพักอยู่ภำยในเรือนนอนท่ีทำงโรงเรียนจัดไว้ไห้ ซึ่งเป็น ลกั ษณะกำรพกั อำศัยแบบนักเรียนประจำ ซง่ึ ต้องอยู่ใตก้ ฎระเบยี บของเรือนนอน มีกิจวัตรที่ต้องปฏิบัติในแต่ละวัน อย่ำงชัดเจน กำรที่นักเรียนต้องมำอยู่ประจำทำให้อยู่ห่ำงจำกครอบครัว พบสังคม วัฒนธรรม และส่ิงรอบตัว ใหม่ ๆ ท่ีรู้สึกว่ำไมค่ นุ้ เคย จึงต้องมีกำรปรับตวั ใหเ้ ข้ำกบั วิถชี ีวติ วฒั นธรรม รูปแบบกำรเรยี นใหมก่ ับสภำพแวดล้อม ใหม่ ๆ ท่ไี ม่คนุ้ เคย ตอ้ งปรับวิถกี ำรใช้ชีวติ ประจำวนั ซ่ึงอำจทำให้เกดิ ควำมวติ กกงั วลกับสภำพสังคมใหม่ รวมถึง กำรหำเพื่อนใหม่ บำงคนมีควำมรู้สึกดดันกับกำรท่ีต้องทำให้ตนเองประสบควำมสำเร็จในกำรศึกษำอีกด้วย ซง่ึ อำกำรโฮมซิก จะเกิดขน้ึ กับคนทตี่ อ้ งอยหู่ ่ำงจำกครอบครวั มำใชช้ ีวิตในสภำพแวดล้อมใหม่ ๆ ที่ไกลบ้ำนซ่งึ จะ ทำให้เกิดรู้สกึ ไม่สบำยใจและส่งผลถงึ สขุ ภำพกำยและสขุ ภำพจิต จำกปัญหำของนักเรียนใหม่ที่เข้ำมำเรียนในโรงเรียนประจำ ซึ่งโรงเรียนประจำมีหลำยประเภท ทำงผู้วิจัยเลือกศึกษำโรงเรียนประจำที่เป็นโรงเรียนศึกษำสงเครำะห์ ซ่ึงจัดต้ังขึ้นสำหรับช่วยเหลือนักเรียน ท่ีเรียนดีแต่ลำบำกทำงฐำนะทำงกำรเงิน และนักเรียนที่ด้อยโอกำสทำงกำรศึกษำที่ไม่สำมำรถเข้ำรับกำรศึกษำ ได้อย่ำงสะดวก จำกทุกพื้นที่ท่ัวประเทศ ให้มีโอกำสได้รับกำรศึกษำต่อตำมขีดควำมสำมำรถของแต่ละบุคคล โดยไม่ต้องเสียค่ำใช้จ่ำยในกำรเล่ำเรียน โดยที่นักเรียนต้องใช้ชีวิตภำยใต้กฎระเบียบท่ีต้องปฏิบัติกิจวัตร ประจำวันอย่ำงเป็นเวลำ อีกท้งั นักเรียนที่เข้ำมำเรียนในโรงเรียนประจำแห่งนี้ยังมำจำกหลำกหลำยจงั หวัด ซ่ึงมี ท้ังนกั เรียนที่ยำกจน นักเรียนทป่ี ระสบปญั หำครอบครัวหย่ำร้ำงและนักเรียนท่ีอยู่ตำมชำยแดนของประเทศไทย เป็นต้น ทำให้นักเรียนบำงส่วนอำจประสบกับปัญหำกำรใช้ชีวิตที่แตกต่ำงกัน เม่ือนักเรียนเข้ำมำใหม่ นักเรียน
บำงสว่ นยังไม่สำมำรถปรบั ตวั ใหเ้ ข้ำกับสภำพแวดล้อมของโรงเรียน กฎระเบียบ วิถีชีวิตใหม่ ในโรงเรียนประจำได้ จึงทำให้นักเรียนบำงส่วนมีอำกำรโฮมซิกหรืออำกำรคิดถึงบ้ำน ทำงคณะผู้วิจัยจึงต้องกำรศึกษำว่ำอำกำร โฮมซิกส่งผลต่อกำรใช้ชีวิตของนักเรยี นโรงเรียนประจำอย่ำงไร และนกั เรียนมีกำรปรบั ตวั เม่ือมีอำกำรโฮมซิกใน ลกั ษณะใดบ้ำง ท้ังน้ี เพื่อศึกษำผลของอำกำรโฮมซิกทม่ี ีตอ่ กำรใช้ชีวิตของนักเรียนโรงเรียนประจำ และแนวทำง กำรปรับตัวของนักเรียนโรงเรียนประจำที่มีอำกำรโฮมซิก รวมท้ัง คำดว่ำจะเป็นประโยชน์ต่อกำรวำงแผน กำหนดนโยบำย และแนวทำงกำรดำเนินงำนของโรงเรียนประจำ อันจะส่งผลต่อกำรเรียนรู้และกำรใช้ชีวิตใน โรงเรยี นประจำของนักเรียนไดอ้ ย่ำงมีประสทิ ธิภำพ วัตถุประสงคก์ ารวจิ ยั 1. เพอ่ื ศึกษำผลของอำกำรโฮมซิกท่ีมตี อ่ กำรใช้ชีวิตของนกั เรยี นโรงเรยี นประจำ 2. เพอ่ื ศึกษำแนวทำงกำรปรับตัวของนักเรียนโรงเรียนประจำทม่ี ีอำกำรโฮมซิก วิธดี าเนินการวิจัย กำรวิจัยคร้ังนี้ผู้วิจัยดำเนินกำรวิจัยตำมขั้นตอนกำรวิจัย โดยเร่ิมจำกกำรคัดเลือกกลุ่มเป้ำหมำย จำกน้นั สรำ้ งเครื่องมือในกำรวิจัย ตรวจสอบข้อมูล เก็บรวบรวมข้อมลู และวเิ ครำะห์ข้อมลู ดังน้ี กลมุ่ เปา้ หมาย ในกำรศึกษำ เร่ือง โฮมซิกอำกำรทำงใจของเด็กหอโรงเรียนประจำ: กรณีศึกษำโรงเรียนประจำแห่ง หนึ่งในจังหวัดกำญจนบุรี กลุ่มเป้ำหมำย คือ นักเรียนช้ันมัธยมศึกษำปีท่ี 1 โรงเรียนประจำแห่งหนึ่งในจังหวัด กำญจนบุรี โดยมีกำรคัดเลือกกลุ่มเป้ำหมำยจำกแบบประเมินอำกำรโฮมซิก ( The Homesickness Questionnaire: HQ) จำนวน 2 คน โดยได้รับกำรยินยอมในกำรสัมภำษณ์จำกผู้ปกครองของกลุ่มเป้ำหมำย และทำงผู้วิจัยได้ทำหนังสือขออนุญำตเข้ำเก็บข้อมูลในโรงเรียนจำกผู้บริหำรสถำนศึกษำ และสัมภำษณ์ข้อมูล เพ่ิมเติมจำกครูเรือนนอนจำนวน 2 ท่ำน ซ่ึงครูเรือนนอนมีควำมใกล้ชิดกับนักเรียน เนื่องจำกต้องดูแลนักเรียน ตลอดเวลำทนี่ ักเรียนอย่เู รอื นนอน อีกท้งั ครูเรอื นนอนยังเป็นครูผ้สู อนในรำยวิชำทเ่ี รียนในโรงเรยี นอกี ด้วย เครอื่ งมอื ทใี่ ช้ในการวจิ ยั เครอ่ื งมอื ที่ใช้ในกำรวจิ ัยครั้งนี้ประกอบด้วย 1) แบบประเมินอำกำรโฮมซิก (The Homesickness Questionnaire: HQ) มีข้อคำถำมจำนวน 15 ข้อ แบบ rating scale (5 ระดับ ประกอบด้วย เห็นด้วยน้อยท่ีสุด เห็นด้วยน้อย เห็นด้วยปำนกลำง เห็นด้วยมำก และเห็นด้วยมำกที่สุด) โดยแบบประเมินนำมำจำกงำนวิจัยเรื่อง Homesickness in College Students: The Moderating Effect of Religiousness on the Relationship between Homesickness and Maladjustment (Chair, Harrison, & Deater - Deckard, 2010) 2) แบบสัมภำษณ์กึ่งโครงสร้ำง เร่ือง โฮมซิกอำกำรทำงใจของเด็กหอโรงเรียนประจำ: กรณีศึกษำ โรงเรียนประจำแห่งหน่ึงในจังหวัดกำญจนบุรี จำนวน 6 ข้อ ซ่ึงเป็นแบบสัมภำษณ์ที่มีข้อคำถำมที่เก่ียวกับผล ของอำกำรโฮมซิกที่มีต่อกำรใช้ชีวิตในโรงเรียนประจำ และแนวทำงกำรปรับตัวของนกั เรียนในโรงเรยี นประจำที่ มีอำกำรโฮมซิก โดยผลกำรตรวจสอบจำกผู้ทรงคุณวุฒิมีควำมเหมำะสม สำมำรถนำไปใช้ในกำรสัมภำษณ์ กลุ่มเป้ำหมำยได้ นำแบบประเมินอำกำรโฮมซิกและแบบสัมภำษณ์ก่ึงโครงสร้ำงให้ผู้ทรงคุณวุฒิ จำนวน 3 ท่ำน ตรวจสอบควำมถูกต้องและควำมเหมำะสมพบว่ำ แบบประเมินอำกำรโฮมซิกและแบบสัมภำษณ์กึ่งโครงสร้ำง สำมำรถนำไปใชใ้ นกำรคัดเลือกกลุม่ เป้ำหมำยและนำไปสมั ภำษณก์ ลุ่มเปำ้ หมำยของงำนวจิ ยั นี้ได้
การตรวจสอบขอ้ มลู ผู้วิจัยใช้วิธีกำรตรวจสอบข้อมูลสำมเส้ำ (data triangulation) เพื่อตรวจสอบควำมสอดคล้องของข้อมูล ท้งั น้ผี ู้วิจัยได้สัมภำษณค์ รูเรือนนอนที่ดแู ลนักเรยี นโรงเรียนประจำที่มีอำกำรโฮมซิก และนักเรียนกลุ่มเป้ำหมำย จำนวน 2 คน โดยให้ผู้ทรงคุณวุฒิทมี่ ีประสบกำรณ์ในด้ำนกำรศึกษำตรวจสอบควำมสมบูรณ์ของข้อมลู ที่ได้จำก กำรสัมภำษณ์อีกครั้งว่ำมีควำมเหมำะสมหรือไม่ ผู้ทรงคุณวุฒิท่ีใช้ในกำรสัมภำษณ์เชิงลึกและผู้ทรงคุณวุฒิท่ี ตรวจสอบควำมสมบูรณ์ของเน้ือหำจำนวน 3 ท่ำน ได้แก่ ดร.ธนนันท์ ธนำรัชตะภูมิ ดร.อุษณี ลลิตผสำน และ ดร.สรียำ โชติธธรรม อำจำรย์ประจำสำขำกำรวิจัยและประเมินทำงกำรศึกษำ คณะศกึ ษำศำสตร์ มหำวิทยำลัย เกษตรศำสตร์ การเก็บรวบรวมข้อมลู และวิเคราะหข์ ้อมูล ผู้วิจัยเก็บข้อมูลโดยใช้แบบประเมินอำกำรโฮมซิก (The Homesickness Questionnaire: HQ) แล้ว พบว่ำ มีนักเรียนท่ีมีอำกำรโฮมซิกจำนวน 2 คน หลังจำกได้กลุ่มเป้ำหมำยแล้ว ผู้วิจัยสัมภำษณ์เชิงลึก โดยใช้ แบบสัมภำษณ์แบบกึ่งโครงสร้ำงกับกลุ่มเป้ำหมำย ครูผู้สอน และครูเรือนนอน จำกน้ันนำผลท่ีได้จำกกำร สัมภำษณ์มำวิเครำะห์ข้อมูลโดยกำรวิเครำะห์เชิงเน้ือหำ (content analysis) ระยะเวลำในกำรเก็บข้อมูล คือ เดือนมนี ำคม - เดอื นเมษำยน 2564 ผลการวิจยั กรณีศึกษำจำกกำรสอบถำมกลุ่มเป้ำหมำย จำนวน 2 คน ซ่ึงเป็นนักเรียนช้ันมัธยมศึกษำปีที่ 1 ได้ผล กำรสมั ภำษณเ์ ป็นดงั นี้ กรณศี กึ ษาคนท่ี 1 เด็กหญิงเอ (นำมสมมติ) ช้นั มัธยมศกึ ษำปีท่ี 1 ภูมิลำเนำจงั หวัดสุพรรณบุรี เด็กหญิงเอต้องกำรมำอยู่ท่ี โรงเรียนประจำด้วยตนเอง เนื่องจำกทะเลำะกับแม่ แมจ่ ึงส่งเดก็ หญิงเอมำท่ีโรงเรียนประจำ เพรำะอยำกให้ฝึก กำรใชช้ ีวิตดว้ ยตนเอง เม่อื เข้ำมำอยู่ที่โรงเรียนประจำนักเรียนรู้สึกไม่ดีกับโรงเรยี น ในช่วงแรกเหน็ มำรดำกลับไปไม่ไดค้ ิดอะไร แต่เม่ืออยู่โรงเรียนประจำไปสักพักก็เกิดอำกำรคิดถึงมำรดำ คิดถึงบรรยำกำศเก่ำ ๆ และร้องไห้ทุก ๆ วัน แต่ไม่ทุกเวลำ และเด็กหญิงเอมีควำมรู้สึกไม่อยำกอยู่ท่ีโรงเรียนประจำ เนื่องจำกมีปัญหำกับรุ่นพี่ในโรงเรียน รุ่นพี่ชอบใช้ให้ทำอะไรหลำย ๆ อย่ำงในเรือนนอน จึงทำให้เด็กหญิงเอ รู้สึกคิดถึงบ้ำนและคิดถึงคนที่บ้ำน มำกกวำ่ ปกติ กำรกระทำดังกล่ำวเหมือนจะเรง่ เวลำให้เรว็ ขึ้นแต่กเ็ ร่งไม่ได้ เวลำที่ไม่ไดท้ ำอะไร สมองคิดไปเร่ือย เป่ือย ไม่ได้โฟกัสเร่ืองใดเร่ืองหนึ่ง แต่เวลำมีอะไรให้ทำจะเลิกคิด เวลำเด็กหญิงเอร้องไห้ จะหนีไปอยู่ที่เงียบ ๆ คนเดียว เพรำะไม่อยำกให้คนเห็น ทุกครั้งท่ีรับโทรศัพท์จะคุยกับผู้ปกครอง ครั้งละ 30 นำที ถึง 1 ชั่วโมง เด็กหญิงเอมักมีอำกำรคดิ ถึงบ้ำนเฉพำะในเวลำท่ีไม่มีอะไรทำ ซึ่งเป็นเวลำกลับเรือนนอน หำกมีเร่ืองเครียดเเล้ว ได้รับโทรศัพท์คุยกับผู้ปกครอง จะรู้สึกอยำกกลับบ้ำนมำกกว่ำเดิมจนสัมผัสได้ เคยมีเพ่ือนสนิทแล้วปัจจุบัน เพ่อื นสนิทลำออกกลำงเทอม เมื่อเด็กหญิงเอเครียด เด็กหญิงเอจะนอน เนื่องจำกเมื่อนอนและต่ืนข้ึนมำจะลืมเรื่องรำวท้ังหลำย ไปหมด อำกำรเครียดจึงน้อยลง และเมือ่ เวลำเด็กหญิงเอกงั วลใจ มกั จะพดู คุยกบั เพื่อน ๆ อำกำรคิดถึงบ้ำนสำหรับเด็กหญิงเอทำให้ในช่วงเวลำเรียน ช่วงแรกจะเหม่อลอย ใจลอยถึงท่ีบ้ำน แต่ ในช่วงหลังเด็กหญิงเอปรับตัวดีขึ้น โดยกำรคิดถึงบ้ำนไม่มีผลกระทบต่อกำรใช้ชีวิตในโรงเรียนประจำวันของ เด็กหญงิ เอ เนื่องจำกเพือ่ น ๆ ทำใหอ้ ำกำรคดิ ถงึ บ้ำนของเดก็ หญิงเอดีขน้ึ ได้เอง
อำกำรคิดถึงบำ้ นส่งผลกระทบต่อสุขภำพของเดก็ หญงิ เอ โดยในชว่ งแรกกำรคิดถึงบ้ำนทำให้เบื่ออำหำร ไม่อยำกอำหำรทั้ง ๆ ที่รู้สึกหิว เป็นอยู่ครึ่งสัปดำห์ อำกำรเหมอื นเศร้ำ ๆ เนื่องจำกเครียด สำเหตุเพรำะไมไ่ ด้ใช้ โทรศัพท์เลย 1 เดือน อยำกคุยกับผู้ปกครองมำก ๆ แต่ไม่ได้คุยเลย อยำกให้ผู้ปกครองมำรับกลับบ้ำน พอเร่ิม เขำ้ เดือนท่ี 2 ไดเ้ บกิ โทรศพั ท์และโทรกลับบ้ำนจงึ ทำให้มีอำกำรดีข้นึ ติดโทรศัพท์ โดยเดก็ หญงิ เอ ปรบั ตัวโดยให้ กำลังใจตัวเองว่ำเดี๋ยวก็ได้กลับบ้ำนแล้ว และหำอะไรทำเพื่อไม่ให้มีเวลำว่ำง อ่ำนกำร์ตูน อ่ำนนิยำย มำรดำจะ ซ้อื นยิ ำยให้เดือนละ 6 เล่ม เพ่อื มำอำ่ นในโรงเรยี นประจำ โดยจำกกำรสัมภำษณ์เพ่ิมเติมจำกครูเรือนนอนพบว่ำ ในช่วงแรกเด็กหญิงเอมีอำกำรร้องไห้บ่อยคร้ัง ในบำงคร้ังมีกำรกรีดแขนตัวเองโดยไม่ได้ใช้อุปกรณ์มคี ม เม่ือไปสอบถำมครูเรือนนอนไดร้ ับเหตุผลว่ำเด็กหญิงเอ เครียด แต่เหตุผลจริง คือ อยำกกลับบ้ำน ในช่วงแรกเม่ือมำเรียนในห้องเรียนมักจะขออนุญำตไปเข้ำห้องน้ำ และใช้ระยะเวลำนำนมำกในกำรเข้ำห้องน้ำแตล่ ะคร้ัง เม่ือสอบถำมพบว่ำ หลงั จำกทีเ่ ด็กหญิงเอเข้ำห้องน้ำเสร็จ มักจะไปเดินเรื่อยเป่ือยสักพักก่อนข้ึนห้องเรียน และเมื่อถึงเวลำท่ีสำมำรถเบิกโทรศัพท์มือถือใช้ได้ เด็กหญิงเอ มกั จะโทรศพั ทก์ ลับหำคนท่บี ำ้ น รอ้ งไห้ และใชเ้ วลำในกำรคุยโทรศัพทค์ อ่ นขำ้ งนำน กรณีศึกษาคนที่ 2 เด็กหญงิ บี (นำมสมมติ) ช้ันมัธยมศกึ ษำปที ี่ 1 ไม่เคยอยู่ไกลจำกบ้ำน เปน็ คนที่ติดบ้ำนมำก สำมำรถไป นอนท่ีอื่นได้ ถ้ำรู้ว่ำตัวจะได้กลับมำที่บ้ำน ช่วง 14 วันแรกในโรงเรียนประจำเด็กหญิงบีไม่มีเพื่อน ไม่อยำกทำ อะไรเลย มีควำมรู้สึกอยำกกลับบ้ำนตลอดเวลำ กินอำหำรไม่ลง รู้สึกเบ่ืออำหำร และบำงคร้ังอำเจียน ไม่นึก อยำกอำหำรถึงแม้จะรู้สึกหวิ ตัวเด็กหญิงบอี ยทู่ เ่ี รอื นนอนแตใ่ จอยูท่ ่ีบำ้ น เด็กหญงิ บีรู้ตัวเองวำ่ มอี ำกำรโฮมซิก ในช่วงแรกที่โรงเรียนประจำเด็กหญิงบีสนิทกับเด็กหญิงซี (นำมสมมติ) เนื่องจำกคุยกับเด็กหญิงซีแล้ว ถูกคอ ช่วงหนึ่งเดือนแรกในโรงเรียนประจำเป็นเดือนทรี่ ้องไห้บอ่ ย ในหน่งึ วันร้องไห้ 3 รอบ โดยห้ำมพูดถงึ คนท่ี บ้ำน ห้ำมถำมอะไรเก่ียวกับที่บ้ำนเลย เช่น มพี ี่น้องก่ีคน บ้ำนอยทู่ ี่ไหน เพรำะจะทำให้เด็กหญิงบีมอี ำกำรคิดถึง บ้ำน หำกมีเพ่ือน ๆ เล่ำว่ำที่บ้ำนเคยทะเลำะกัน ไม่ว่ำจะเป็นครอบครัวใดก็ตำม จะทำให้เด็กหญิงบีมีอำกำร และจะมีอำกำรบ่อยท่ีเรือนนอน และดีขึ้นเมื่อได้มำเรียน เม่ือได้เบิกโทรศัพท์โทรหำผู้ปกครองจึงมีอำกำรดีขึ้น คยุ กับผู้ปกครองนำน โดยอย่ำงน้อยสุด คือ 30 นำที นำนมำกท่ีสุด 3 ชั่วโมง คุยไปด้วยและร้องไห้ไปด้วย และ ก่อนเขำ้ นอนเด็กหญิงบจี ะตอ้ งพูดคยุ กบั เพ่ือนเตยี งข้ำง ๆ ทุกคืน ช่วงแรก ๆ หำกเด็กหญิงบีมีปัญหำ หรือรู้สึกไม่สบำยใจ คิดอะไรไม่ออก เด็กหญิงบีจะนั่งร้องไห้ อยู่ ๆ ร้องไหต้ อนน่งั กินข้ำวเพรำะสอบตก ตอนนั่งกนิ ขำ้ วคิดถึงคนท่ีบ้ำนแล้วร้องไห้ ทุกครั้งทเ่ี ครียด ท้อ เหน่ือย จะมี อำกำรอยำกกลบั บำ้ น อำกำรคิดถึงบ้ำนสำหรับเด็กหญิงบีไม่ค่อยมีผลกระทบต่อกำรเรียน มีเพียงอำกำรเหม่อลอยเพียง เล็กน้อยในช่วงเวลำเรียน และไม่ค่อยมีผลกระทบต่อสุขภำพ อำกำรคิดถึงบ้ำนไม่ได้ถึงกับทำให้เด็กหญิงบีนอน ไม่หลับ เด็กหญิงบีมีวิธีกำรปรับตัวเพื่อให้ไม่เกิดอำกำรโฮมซิกโดยปรึกษำกับเพ่ือน ๆ ตลอด และเมื่อได้คุยกับ ผปู้ กครองอำกำรคดิ ถึงบำ้ นกจ็ ะดีข้นึ และพยำยำมทำตัวไมใ่ หว้ ่ำง โดยกำรนง่ั คยุ กับเพ่อื น ๆ รอ้ งเพลงร่วมกนั จำกกำรสัมภำษณ์เพ่ิมเติมจำกครูเรือนนอน พบว่ำ เด็กหญิงบี สภำพครอบครัวไม่ได้อยู่ร่วมกนั กับบิดำ มำรดำ โดยเด็กหญิงบีอยู่กับญำติ และเป็นคนท่ีติดบ้ำน ในช่วงแรกที่มำอยู่โรงเรียนประจำติดโทรศัพท์มำก ไมย่ อมฝำกโทรศัพท์ไวก้ บั ครเู รอื นนอน จำกกำรสัมภำษณ์กลุ่มเป้ำหมำยทั้ง 2 กรณีพบว่ำ อำกำรโฮมซิกจะส่งผลต่อกำรใช้ชีวิตโดยเฉพำะใน ช่วงแรกที่นักเรียนเข้ำมำอยู่ในโรงเรียนประจำ เนื่องจำกนักเรียนยังปรับตัวไม่ได้กับสภำพแวดล้อมใหม่ ๆ และ กฎระเบียบทเ่ี คร่งครัดของโรงเรียนประจำ กำรท่ีไม่ให้นักเรียนใชโ้ ทรศัพท์ตลอดระยะเวลำ 1 เดือนทเี่ ขำ้ มำใหม่
และไม่อนุญำตให้ผู้ปกครองเข้ำมำเย่ียมในช่วง 1 เดือนแรก ซึ่งเป็นปัจจัยที่ส่งผลให้นักเรียนเกิดอำกำรโฮมซิก แต่เมื่อระยะเวลำผ่ำนไปนักเรียนมีกำรปรับตัว เช่น หำงำนอดิเรกทำเพ่ือให้ไม่ว่ำงและไม่ต้องคิดอะไร คุยกับ เพ่อื น ซ่งึ จะทำให้อำกำรโฮมซิกดขี ้นึ สรปุ ผลการวิจัย 1. ผลของอำกำรคิดถึงบำ้ นที่มตี อ่ กำรใชช้ วี ิตของนักเรยี นโรงเรียนประจำ จำกกำรสัมภำษณ์กลุ่มเป้ำหมำยท่ีเป็นนักเรียนจำนวน 2 คน พบว่ำ อำกำรโฮมซิกมีผลต่อกำรใช้ชีวิต ของนักเรียนในโรงเรียนประจำช่วงแรก (1 - 30 วันแรก ของกำรใช้ชีวิตในโรงเรียนประจำ) โดยในช่วงสัปดำห์ แรกพบว่ำ นักเรียนมีอำกำรโฮมซิกค่อนข้ำงมำก เนื่องมำจำกยังไม่สำมำรถปรับตัวได้ โดยเด็กหญิงเอ (นำม สมมต)ิ และเดก็ หญงิ บี (นำมสมมติ) ได้เล่ำถึงควำมรสู้ กึ ในช่วงสัปดำห์แรกที่ได้เข้ำมำอยใู่ นโรงเรยี นประจำวำ่ “ในช่วงแรกท่ีหนูเข้ามาอยู่ที่โรงเรียนประจําก็รู้สึกไม่โอเค ในช่วงแรกเห็นคุณแม่กลับ บ้านไปก็ไม่ได้คิดอะไร แต่เม่ือใช้ชีวิตอยู่โรงเรียนประจําไปสักพักก็เกิดอาการคิดถึง คิดถึงอะไร เกา่ ๆ และรอ้ งไหท้ กุ ๆ วันแตไ่ มท่ กุ เวลา” เด็กหญงิ เอ (นามสมมต)ิ “ช่วงหน่ึงเดือนแรกเป็นเดือนท่ีหนูร้องไห้บ่อย ในหน่ึงวันหนูเคยร้องไห้มากถึง 3 รอบ บอกเพ่ือนห้ามพูดถึงคนที่บ้านหรือห้ามถามอะไรเกี่ยวกับท่ีบ้านเลย เช่น มีพ่ีน้องก่ีคน บ้านอยู่ ที่ไหน เพราะจะทําให้หนูมีอาการคิดถึงบ้าน หากมีเพื่อน ๆ เล่าว่าที่บ้านเคยทะเลาะกัน ไม่ว่า จะเป็นครอบครัวใดกต็ าม จะทําใหม้ อี าการดราม่า และจะเป็นบอ่ ยเมือ่ อยูท่ ่ีเรอื นนอน” เดก็ หญงิ บี (นามสมมติ) นอกจำกน้ีเด็กหญิงเอ (นำมสมมติ) ได้เล่ำควำมรู้สึกให้ผู้วิจัยฟังเพ่ิมเติมว่ำ “ทุกครั้งที่เบิกโทรศัพท์จะ คุยกับผู้ปกครอง คร้ังละ 30 นาที ถึง 1 ช่ัวโมง เด็กหญิงเอจะมีอาการคิดถึงบ้านเฉพาะในเวลาท่ีไม่มีอะไรทํา ซ่ึงเป็นเวลากลับเรือนนอน หากมีเรื่องเครียดเเล้วได้เบิกโทรศัพท์คุยกับผู้ปกครอง จะรู้สึกอยากกลับบ้านมาก กว่าเดิมจนสัมผัสได้” ซึ่งสอดคล้องกับควำมรู้สึกของเด็กหญิงบี (นำมสมมติ) ที่ได้เล่ำควำมรู้สึกให้ผู้วิจัยฟังว่ำ “เม่ือได้เบิกโทรศัพท์โทรหาผู้ปกครองจึงอาการดีข้ึน คุยกับผู้ปกครองนาน โดยอย่างน้อยสุด คือ 30 นาที นาน มากท่ีสุด 3 ช่ัวโมง คุยไปดว้ ยและรอ้ งไห้ไปด้วย” โดยเดก็ หญิงเอ และเด็กหญิงบี ในชว่ งสัปดำห์แรกท่ีเข้ำมำอย่โู รงเรยี นประจำมีอำกำรทีค่ ลำ้ ยกนั ได้แก่ รบั ประทำนอำหำรไม่ลง รู้สึกเบื่อ ไมอ่ ยำกจะทำอะไร ดังคำสัมภำษณข์ องเดก็ หญิงเอ “ในชว่ งแรกหนูคดิ ถึงบา้ น ทาํ ให้กินอาหารไมล่ ง ไมอ่ ยากอาหารทงั้ ๆ ทีร่ ูส้ กึ หิว เป็นอยู่คร่งึ สปั ดาห์ อาการเหมือนเศรา้ ๆ เนือ่ งจากเครียด” ซงึ่ สอดคล้องกบั ควำมรูส้ ึกของเด็กหญงิ บีว่ำ “หนูไมอ่ ยากทําอะไรเลย มีความร้สู กึ อยากกลบั บ้านตลอดเวลา กิน ข้าวไม่ลง จะอว้ กและรสู้ ึกเบื่ออาหาร หิวแต่ไม่อยากกิน ตัวอยู่ท่เี รอื นนอนแตใ่ จอยทู่ ีบ่ ้าน” 2. แนวทำงกำรปรบั ตวั ของนักเรยี นโรงเรยี นประจำที่มอี ำกำรคดิ ถึงบ้ำน จำกกำรสัมภำษณ์กลุ่มเป้ำหมำยที่เป็นนักเรียนจำนวน 2 คน พบว่ำ เด็กหญิงเอ (นำมสมมติ) และ เด็กหญิงบี (นำมสมมติ) ได้เล่ำให้ฟังถึงแนวทำงกำรปรับตัวจำกอำกำรโฮมซิก ซ่ึงมีแนวทำงกำรปรับตัวที่ คล้ำยคลงึ กนั เช่น กำรหำงำนอดิเรกทำเพอ่ื ให้ไม่ว่ำงและไมต่ อ้ งคิดอะไร เช่น กำรอ่ำนนยิ ำย อ่ำนหนงั สอื กำร์ตูน กำรมเี พื่อนและพูดคุยกบั เพ่ือน ดังนี้
“หนูก็ให้กําลังใจตัวเองว่าเดี๋ยวก็ได้กลับบ้านแล้วค่ะ และพยายามหาอะไรทําเพื่อให้ไม่ วา่ ง จะได้ไมต่ อ้ งคดิ อะไร และอา่ นการต์ นู อา่ นนยิ าย” เดก็ หญิงเอ (นามสมมติ) “พอหนูเริ่มมีเพ่ือน อาการโฮมซิกกด็ ีข้ึนเรื่อย ๆ เวลามีอะไรก็ปรึกษาเพื่อนตลอด และ พอได้คุยกับผู้ปกครองอาการก็จะดีขึ้น และพยายามไม่ทําตัวให้ว่าง นั่งคุยกับเพ่ือน ๆ นั่งร้อง เพลง” เดก็ หญงิ บี (นามสมมติ) เมอื่ สัมภำษณค์ รูเรือนนอนเก่ียวกับแนวทำงในกำรปรบั ตวั ของนกั เรยี นท่มี ีอำกำรโฮมซกิ พบว่ำ “จากประสบการณ์ที่เป็นครูเรือนนอนมากสิบกว่าปี พ่ีคิดว่าโรงเรียนมีความสําคัญในการ แกป้ ัญหาให้นักเรียนช้ัน ม.1 ทม่ี ีอาการโฮมซิกเปน็ อย่างมากนะ เพราะนับต้งั แต่ก้าวแรกท่ีเขาเข้ามาอยู่ ในโรงเรียนประจําที่นี่ ถ้าเขาได้รับการต้อนรับท่ีอบอุ่น สนุกสนาน และผ่อนคลายจากครูและรุ่นพี่ ในกิจกรรมปฐมนิเทศที่เราจัดให้กับนักเรียนใหม่ทุก ๆ ปี มันเป็นสิ่งท่ีจะทําให้นักเรียนรู้สึกว่าโรงเรียน เป็นเสมือนครอบครัว ก่อนท่ีจะเร่ิมเข้าสู่ช่วงการศกึ ษาจริง ๆ การมีกิจกรรมที่ส่งเสริมดา้ นสุขภาพ เช่น การออกกําลังกาย รวมทั้งกิจกรรมต่าง ๆ จะทําให้เด็กเกิดความรู้สึกเท่าเทียมและเป็นส่วนหน่ึงของ สังคมใหม่ท่เี ขาไมค่ ุ้นเคย” ครเู รอื นนอน สรุปผลการวจิ ัย จำกผลงำนวิจัยพบว่ำ อำกำรโฮมซิกมีผลต่อกำรใช้ชีวิตของนักเรียนโรงเรียนประจำในช่วงแรกท่ีย้ำย เข้ำมำเรียนและอยู่ในโรงเรียนประจำ โดยอำกำรโฮมซิกส่งผลต่อกำรใช้ชีวิตของนักเรียน ได้แก่ รู้สึกหิวแต่ไม่ อยำกรับประทำนอำหำร รู้สึกเบื่อ ไม่อยำกทำกิจกรรมใด ๆ ร้องไห้บ่อยครั้ง โดยสำเหตุหลักมำจำกกำรคิดถึง บ้ำน คิดถึงพ่อแม่และผู้ปกครอง ซึ่งเมื่อระยะเวลำผ่ำนไปอำกำรโฮมซิกก็จะดีขึ้นเนื่องจำกนักเรียนสำมำรถ ปรับตัวได้ โดยนักเรียนมีวิธีกำรปรับตัวแตกต่ำงกันไปในแต่ละบุคคล ได้แก่ กำรหำงำนอดิเรกทำเพื่อให้ไม่ว่ำง และไม่ต้องคิดอะไร เช่น กำรอ่ำนนิยำย อ่ำนหนังสือกำร์ตูน กำรมีเพื่อนและพูดคุยกับเพ่ือน อีกทั้งกำรได้คุย โทรศัพท์กับผู้ปกครองก็จะทำให้อำกำรโฮมซิกดีข้ึน นอกจำกแนวทำงกำรปรับตัวข้ำงต้นยังพบอีกว่ำ โรงเรียนมี ควำมสำคัญในกำรแก้ปัญหำให้นักเรียนที่มีอำกำรโฮมซิกเป็นอย่ำงมำก เพรำะนับตั้งแต่ก้ำวแรกที่เข้ำมำอยู่ใน โรงเรียนประจำ ถ้ำนักเรียนได้รับกำรต้อนรับที่อบอุ่น สนุกสนำน และผ่อนคลำยจำกครูและรุ่นพี่ในกิจกรรม ต่ำง ๆ จะเปน็ สิ่งที่ทำให้นกั เรียนรู้สึกว่ำโรงเรียนเป็นเสมือนครอบครวั กำรมีกิจกรรมที่ส่งเสริมด้ำนสขุ ภำพ เช่น กำรออกกำลังกำย รวมทั้งกิจกรรมต่ำง ๆ เช่น กิจกรรมปฐมนิเทศนักเรียนใหม่ กิจกรรมเรือนนอน จะทำให้ นกั เรียนเกิดควำมรู้สกึ เท่ำเทยี มและเปน็ ส่วนหนง่ึ ของสงั คมใหม่ที่ไม่คนุ้ เคย การอภิปรายผล จำกผลกำรสัมภำษณ์กลุ่มเป้ำหมำยพบว่ำ อำกำรโฮมซิกส่งผลต่อกำรใช้ชีวิตโดยเฉพำะในช่วงแรกท่ี นกั เรียนเขำ้ มำอยู่ในโรงเรียนประจำ เนอื่ งจำกนักเรียนยงั ปรบั ตัวไม่ไดก้ ับสภำพแวดล้อมใหม่ ๆ และกฎระเบียบ ที่เคร่งครัดของโรงเรียนประจำ กำรที่ไม่ให้นักเรียนใช้โทรศัพท์ตลอดระยะเวลำ 1 เดือนท่ีเข้ำมำใหม่ และไม่ อนุญำตให้ผู้ปกครองเข้ำมำเยี่ยมในช่วง 1 เดือนแรก โดยสอดคล้องกับผลกำรวิจัยของ Valeria Biasi และคณะ (2018) ท่ีพบว่ำ กำรคิดถึงบ้ำนอำจส่งผลเสียต่อด้ำนต่ำง ๆ ของจิตใจและกำรทำงำน เช่น ควำมรู้ควำมเข้ำใจ อำรมณ์ พฤติกรรมทำงร่ำงกำยและทำงสังคม มิติของกำรคิดถึงบ้ำนหรือกำรติดบ้ำนและกำรไม่ชอบโรงเรียน
อำจมไี ด้ท้งั ทำงตรงและผลทำงออ้ มต่อควำมทกุ ข์ทำงจิตใจและปัญหำกำรนอนหลบั อกี ทัง้ มิติของกำรคิดถึงบ้ำน แตกต่ำงกันไปเนื่องจำกมีเพียงข้อเดียวเท่ำน้ันที่เก่ียวข้องกับปัญหำในกำรปรับสถำนที่ใหม่ (เช่น กำรไม่ชอบที่ เรียน) ส่งผลท้ังทำงตรงและทำงอ้อมต่อปัญหำกำรนอนหลับของนักเรียน แต่เม่ือระยะเวลำผ่ำนไปนกั เรียนจะมี กำรปรับตัว เช่น หำงำนอดิเรกทำเพื่อให้ไม่ว่ำงและไม่ต้องคิดอะไร คุยกับเพ่ือน ซึ่งจะทำให้อำกำรโฮมซิกดีข้ึน สอดคล้องกับทฤษฎีกำรปรับตัวของ วรำภรณ์ ตระกูลสฤษดิ์ (Varaporn Tragoolsarid, 2002) ได้ให้ควำมหมำย ของกำรปรับตัวไว้ว่ำ กำรปรับตัวเป็นกระบวนกำรท่ีบุคคลใช้ควำมพยำยำมในกำรปรับตนเอง เม่ือเผชิญกับ สภำพปัญหำควำมอึดอัดใจ ควำมคับข้องใจ ควำมเครียด ควำมทุกข์ใจ ควำมวิตกกังวลต่ำง ๆ เป็นต้น จนเป็น สภำพกำรณ์ที่บุคคลน้ัน ๆ สำมำรถอยู่ในสภำพแวดล้อมหรือในสภำพปัญหำน้ัน ๆ ได้ อีกท้ังงำนวิจัยของ Thurber, & Walton (2012) พบว่ำ นักศึกษำมหำวิทยำลัยมีอำกำรโฮมซิก ซ่ึงถือเป็นปัญหำทห่ี นัก โดยอำกำร โฮมซิกสำมำรถทำให้อำรมณ์และควำมวิตกกังวลที่มีมำก่อนอยู่แล้วรุนแรงข้ึนอีกได้ ซึ่งอำกำรโฮมซิกส่งผล โดยตรงต่อสุขภำพจิตและสุขภำพร่ำงกำย ในบำงกรณีอำจถึงขั้นนำไปสู่กำรลำออกจำกมหำวิทยำลัย และ นอกจำกนย้ี ังสอดคลอ้ งกับงำนวจิ ยั ของ อุษำ แก้วกำกง (Usa Kaewkamkong, 2008) พบว่ำ ระยะแรกนักเรียน อำจจะประสบปัญหำกำรปรับตัวในเร่ืองกำรแบ่งเวลำในชีวิตประจำวัน เนื่องจำกเม่ือนักเรียนเข้ำมำอยู่หอพัก เด็กโต นักเรียนไม่มีครูคอยดูแลอย่ำงใกล้ชิดเหมือนเด็กเล็ก ทำให้นักเรียนต้องรับผิดชอบตัวเองมำกขึ้น และ ปัญหำกำรปรับตัวเรื่องกำรเล่นกีฬำ เน่ืองจำกเมื่อเข้ำมำหอพักเด็กโตนักเรียนต้องเล่นกีฬำหนักกว่ำเด็กเล็ก ซ่ึงหำกนกั เรียนคนใดไม่แขง็ แรงหรือไม่มคี วำมอดทนเพียงพอก็จะทำใหน้ ักเรียนไม่สำมำรถปรับตัวได้ และทำให้ นกั เรียนไม่อยำกเข้ำโรงเรียนหรือเข้ำหอพัก นอกจำกนน้ั นกั เรียนช้นั มธั ยมศึกษำปีท่ี 1 เป็นนักเรียนที่กำลังเข้ำสู่ วัยรุ่นซึ่งเป็นวัยที่กำลังมีกำรเปลี่ยนแปลงในทุกด้ำน ทั้งด้ำนร่ำงกำย อำรมณ์ สังคม และสติปัญญำ ดังนั้น ในช่วงวัยน้ีนักเรียนจึงมักประสบกับปัญหำกำรปรับตัวท่ีเกิดจำกกำรเปล่ียนแปลง โดยเฉพำะมักประสบกับ ปัญหำกำรปรับตัวให้เข้ำกับสังคม สอดคล้องกับคำกล่ำวของ สุชำ จันทร์เอม (Sucha Chanaim, 1993) ท่ีกล่ำวว่ำ วัยรุ่นจะประสบกับปัญหำและเผชิญกับวิกฤตกำรณ์ในกำรปรับตัวให้เข้ำกับสังคมและส่ิงแวดล้อม รอบข้ำงมำกกว่ำวัยอื่น ๆ ซึ่งหำกไม่สำมำรถปรับตัวให้เข้ำกับสังคมและส่ิงแวดล้อมได้ ก็จะเกิดควำมขัดแย้ง ควำมเครียด ควำมคับข้องใจ และควำมวิตกกังวล ท่ีทำให้กลำยเป็นปัญหำทำงพฤติกรรมอันเนื่องมำจำกควำม บกพร่องในกำรปรับตัวทำงสังคม และพบว่ำ ปัจจัยท่ีส่งผลต่อปัญหำกำรปรับตัวทำงสังคมของนักเรียน มัธยมศกึ ษำปที ี่ 1 ในโรงเรียนประจำ ท่สี ำคัญประกำรหนึ่ง คอื ปัจจัยด้ำนครอบครอบครัว โดยครอบครัวมีส่วน เก่ียวข้องกับควำมสำมำรถในกำรปรับตัวทำงสังคม ได้แก่ พื้นฐำนของครอบครัวหรือกำรอบรมเลี้ยงดูของ ครอบครัว เป็นท่ีสังเกตว่ำหำกนักเรียนไม่ได้รบั ควำมอบอุน่ จำกครอบครัวเท่ำท่ีควร ครอบครัวแตกแยกหรือพ่อ แม่ไม่ค่อยมีเวลำได้อบรมส่ังสอนหรือไม่ค่อยรู้จักวิธีกำรอบรมเล้ียงดู เช่น เล้ียงดูแบบปล่อยปละละเลย เล้ียงดู แบบตำมใจ เล้ียงดแู บบไม่ให้รับผิดชอบตัวเอง ชว่ ยเหลือตัวเอง หรือเลีย้ งดูแบบปกปอ้ งเกินไป จะทำใหน้ กั เรียน ปรับตวั ไม่ได้หรือปรับตวั ยำก โดยเฉพะกำรทีน่ ักเรียนต้องมำอยู่ในสงั คมใหม่ ๆ อยู่รว่ มกับคนหลำกหลำย มำจำก คนละท่คี นละท้องถิน่ กำรศึกษำคร้ังน้ีสอดคล้องกับผลกำรศกึ ษำของฉัตรดนัย ศรชัย และกันตณัฏฐ์ อยู่ตรีรักษ์ (Chatdanai Sornchai, & Kantanut Yootreeruk, 2018) พบว่ำ สิ่งสำคัญ คือ กำรดูแลตนเองในเรื่องของอำกำร Homesick โดยอำจเริ่มจำกกำรโทรศัพท์กลับไปเพื่อพูดคุยกับคุณพ่อคุณแม่ หรือหำกเป็นไปได้สำมำรถใช้ Video Call จะช่วยทำให้มีกำรเห็นภำพและทำให้เกิดควำมรู้สึกใกล้ชิดมำกขึ้นได้ กำรหำกิจกรรมทำหลังเลิกเรียน เชน่ กำร ออกกำลังกำย กำรทำกิจกรรมชมรมต่ำง ๆ หรือกำรทำกิจกรรมอ่ืน ๆ กับเพ่ือน ๆ หลังเลิกเรียนก็อำจจะ สำมำรถช่วยบรรเทำอำกำรคิดถึงบ้ำนลงไปได้ กำรบอกเล่ำควำมรู้สึกคิดถึงบ้ำนให้เพื่อนที่คุณสนิทและไว้ใจฟัง ก็อำจจะเป็นจุดหน่ึงท่ีช่วยบรรเทำควำมเศร้ำลงไปได้ และอำจจะช่วยให้ได้รับกำลังใจจำกพวกเขำได้ ซ่ึงสอดคล้อง
กับกำรศึกษำของ อำระวี ทับทิม (Arawee Tubtim, 2017) พบว่ำ นักเรียนท่ีอยู่หอพักจะมีปัญหำและรู้สึก ห่วงใยคนในครอบครัวมำกท่ีสุด เนื่องจำกต้องแยกออกมำอยู่หอพักภำยในโรงเรียน ท้ังนี้เน่ืองจำกนักเรียนทุกคน ต้องพักอยู่ภำยในหอพักที่ทำงโรงเรียนจัดไว้ให้เป็นลักษณะกำรพักอำศัยแบบนักเรียนประจำ ซ่ึงอยู่ภำยใต้ กฎระเบียบของหอพักทเี่ ครง่ ครัด ต้องอยูห่ ่ำงจำกคนในครอบครวั ต้องปรับตัวเข้ำกับวถิ ชี ีวติ วัฒนธรรม รูปแบบ กำรเรียนใหม่ ๆ เจอกบั สภำพแวดลอ้ มทีไ่ ม่ค้นุ เคย ต้องปรับสภำพร่ำงกำย มีควำมวิตกกงั วลกับสภำพสังคมใหม่ รวมไปถึงควำมจำเป็นในกำรหำเพ่ือนใหม่ บำงคนมีควำมรู้สึกกดดันกับกำรท่ีต้องทำให้ตนเองประสบ ควำมสำเรจ็ ในกำรศึกษำอีกดว้ ย ซึ่งอำกำรเหล่ำน้ีเปน็ ลักษณะของอำกำรคิดถึงบำ้ น อกี ทงั้ ยังพบว่ำ โรงเรียนเป็น ตัวจักรสำคัญในกำรแกป้ ัญหำให้นกั เรียน นับตั้งแต่กำ้ วแรกทเ่ี ข้ำมำอยู่ในโรงเรยี น กำรไดร้ ับกำรต้อนรับทอ่ี บอุ่น สนกุ สนำน และผ่อนคลำย ทำให้รสู้ กึ ว่ำโรงเรียนเป็นเสมือนครอบครัว ก่อนที่จะเรมิ่ เขำ้ สชู่ ่วงกำรศึกษำจรงิ ๆ มี กิจกรรมท่ีส่งเสริมด้ำนสุขภำพ และจิตใจต่ำง ๆ ทำให้เกิดควำมรู้สึกเท่ำเทียม และเป็นส่วนหน่ึงของสังคมใหม่ ทำให้นักศึกษำไม่รู้สึกว่ำพวกเขำกำลังขำดบำงสิ่งบำงอย่ำงในชีวิต หรือสิ่งท่ีเคยมีที่บ้ำน หำกมีกำรเตรียมตัวท่ีดี ล่วงหน้ำ ศึกษำกฎระเบียบ รูปแบบกำรเรียนมำก่อน เมื่อต้องมำเรียนจริงก็จะปรับตัวได้ง่ำยและไม่มีอำกำร คิดถงึ บ้ำน ขอ้ เสนอแนะจากการวิจัย งำนวิจัยเรื่องโฮมซิกอำกำรทำงใจของเด็กหอโรงเรียนประจำ: กรณีศึกษำโรงเรียนประจำแห่งหนึ่งใน จังหวัดกำญจนบุรี มีข้อเสนอแนะเป็น 2 ประกำร คือ ข้อเสนอแนะและกำรนำผลกำรวิจัยไปใช้ประโยชน์ และ ข้อเสนอแนะในกำรทำวจิ ัยครั้งตอ่ ไป แสดงรำยละเอียด ดังน้ี 1. ขอ้ เสนอแนะและการนาผลการวจิ ยั ไปใช้ 1.1 กำรวิจัยในครั้งน้ีเป็นกำรศึกษำกับนักเรียนโรงเรียนประจำท่ีอยู่ในบริบทของโรงเรียนศึกษำ สงเครำะห์ เพรำะฉะน้นั ผลกำรวิจยั สำมำรถอ้ำงอิงในบรบิ ทของโรงเรยี นประจำทีเ่ ป็นโรงเรียนศึกษำสงเครำะห์ 1.2 จำกผลกำรวิจัยผู้วิจัยข้อเสนอแนะสำหรับครูอำจำรย์ ในกำรพัฒนำเด็กให้มีควำมสำมำรถในกำร ปรับตัวทำงสังคมทดี่ ีนั้น ต้องอำศยั ควำมร่วมมือและกำรส่งเสริมจำกครู อำจำรย์ ทั้งครูทดี่ ูแลนักเรียนประจำใน หอพัก และครูผู้สอน ในกำรจัดกำรดูแลและกำรจดั กิจกรรมกำรเรียนกำรสอน โดยใหน้ ักเรียนมีส่วนร่วมในกำร แสดงควำมคิดเห็น และมีกำรทำกิจกรรมร่วมกัน ตลอดจนสนับสนุนให้เด็กทำกิจกรรมที่สร้ำงสรรค์ โดยเฉพำะ กิจกรรมที่ส่งเสริมควำมสัมพันธ์อันดีต่อกันระหว่ำงรุ่นพ่ีและรุ่นน้องในโรงเรียน เพ่ือให้เด็กได้เรียนรู้และ มพี ัฒนำกำรกำรปรบั ตวั ทำงสังคมท่ีเหมำะสม โดยมีครู อำจำรยค์ อยให้คำปรึกษำ 2. ขอ้ เสนอแนะในการทาวิจัยครงั้ ต่อไป 2.1 กำรศึกษำครั้งน้ีเป็นกำรศึกษำแนวทำงกำรปรับตัวของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษำปีท่ี 1 ที่มีอำกำร โฮมซิกในโรงเรียนประจำ ดังนั้นจึงควรมีกำรศึกษำในระดับช้ันอื่นด้วยเพื่อให้ได้ข้อมูล ครอบคลุมปัญหำกำร ปรับตัวทำงสังคมของนักเรียนระดับชั้นอ่ืน ๆ ในโรงเรียนประจำ เช่น โรงเรียนที่รับนักเรียนประจำตั้งแต่ ระดับช้ันประถมศึกษำ ก็ควรศึกษำปัญหำกำรปรับตัวทำงสังคมของนักเรียนในระดับชั้นประถมศึกษำที่เพิ่งเข้ำ มำอยใู่ นโรงเรียนประจำดว้ ย 2.2 กำรศึกษำครั้งนี้เป็นกำรศึกษำแบบกรณีศึกษำโรงเรียนประจำแห่งหนึ่งในจังหวัดกำญจนบุรีเพียง จังหวัดเดียว ดังนั้นในกำรวิจัยครั้งต่อไปจึงควรมีกำรศึกษำเพ่ิมเติมในโรงเรียนประจำจังหวัดอื่น ๆ เพื่อ เปรียบเทียบผลกำรวจิ ัย และได้ขอ้ มลู ทคี่ รอบคลมุ รอบดำ้ นและหลำกหลำยบรบิ ทมำกขึ้น 2.3 กำรศึกษำคร้ังน้ีทำให้ได้แนวทำงกำรปรับตัวทำงสังคมของนักเรียนมัธยมศึกษำปีที่ 1 ในโรงเรียน ประจำ ดงั นัน้ จึงควรมีกำรศึกษำวิจัยต่อยอด โดยนำแนวทำงกำรแก้ปญั หำไปทดลองใช้จริง แลว้ ศกึ ษำผลอย่ำง
เป็นประจำและต่อเนื่อง เพ่ือให้ได้ข้อสรุปผลกำรแก้ปัญหำแล้วนำไปใช้เป็นแนวทำงแก้ปัญหำกำรปรับตัวทำง สังคมของนกั เรียนในโรงเรียนประจำ 2.4 ควรมีกำรศึกษำกำรปรับตัวของนักเรียนและปัจจัยท่ีส่งผลต่อกำรปรับตัวของนักเรียนในโรงเรียน ปกติด้วย รวมถึงเปรียบเทียบปัญหำกำรปรับตัวทำงสังคมระหว่ำงโรงเรียนประจำและโรงเรียนปกติว่ำเหมือน หรือแตกต่ำงกันหรือไม่ อยำ่ งไร กติ ติกรรมประกาศ งำนวิจัยฉบับน้ีสำเร็จลุล่วงไปได้ด้วยควำมช่วยเหลือและกำรสนับสนุนของ ดร.ธนนันท์ ธนำรัชตะภูมิ ดร.อุษณี ลลิตผสำน และดร.สรียำ โชติธธรรม ซ่ึงท่ำนได้ให้คำแนะนำและข้อคิดเห็นต่ำง ๆ อันเป็นประโยชน์ อย่ำงยิ่งในกำรทำวิจัย คอยกระตุ้นและให้กำลังใจในกำรดำเนินกำรทำวิจัย อีกท้ังยังช่วยแก้ปัญหำต่ำง ๆ ทีเ่ กดิ ขน้ึ ระหว่ำงกำรดำเนินงำนอกี ดว้ ย ผ้วู จิ ยั ขอกรำบขอบพระคุณเปน็ อย่ำงสูงมำ ณ โอกำสนี้ References Arawee Tubtim. (2017). The study explores the problems of nursing students Royal Thai Army Nursing College (Master’s thesis), Ramkhamhaeng University. Chatdanai SornChai, & Kantanut Yootreeruk. (2018). Good Health Starts Here. Retrieved from https://hd.co.th/ask/56375418 Earl Banning. (2010). The Effect of Homesickness on Air Force Academy Cadets. Retrieved from https://digitalcommons.pcom.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1154&context= psychology_dissertations&httpsredir=1&referer= Jungmeen Kim Chair, David W. Harrison, & Kirby Deater - Deckard. (2010). Homesickness in college students: The moderating effect of religiousness on the relationship between Homesickness and Maladjustment (Master’s thesis), Virginia Polytechnic Institute and State University. Parichat Tanboon. (2018). Home, Blue Nostalgia (Master’s thesis), Silpakorn University. Sucha Chunaim. (1993). General Psychology. Bangkok: Thai Watana Panich Company Limited. Thurber, C. A., & Walton, E. A. (2007). Preventing and treating homesickness. Child and Adolescent Psychiatric Clinics of North America, 16(4), 843 – 858. Retrieved from https://doi.org/10.1016/j.chc.2007.05.003 Thurber, C., & Walton, E. (2012) Homesickness and adjustment in university students. Retrieved from https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/07448481.2012. 673520?scroll=top&needAccess=true Usa Kaewkamkong. (2008). An analysis of social adjustment problems of grade seven students in boarding schools: Cross - case study (Master’s thesis), Chulalongkorn University. Valeria Biasi, Luca Mallia, Paolo Russo, Francesca Menozzi, Rita Cerutti, & Cristiano Violani. (2018). Homesickness experience, distress and sleep quality of first – year university students dealing with academic environment. Journal of Educational and Social Research, 8(1), 9 – 17. Retrieved from http://archive.sciendo.com/JESR/jesr.2018.8. issue-1/jesr-2018-0001/jesr-2018-0001.pdf
Varaporn tragoolsarid. (2002). Adaptation psychology. Bangkok: Academic Promotion Center Publishing Hous Company Limited. Received: August, 31, 2021 Revised: October, 18, 2021 Accepted: October, 20, 2021
แนวทางการพัฒนาศักยภาพแหล่งท่องเทยี่ วในจงั หวัดศรีสะเกษ สุดาภรณ์ สมัครผล คณะศลิ ปศาสตร์ มหาวิทยาลัยการกีฬาแหง่ ชาติ วทิ ยาเขตศรีสะเกษ บทคดั ยอ่ การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพ่ือ ศึกษาความต้องการของนักท่องเที่ยวและประชาชนเก่ียวกับการ พัฒนาศักยภาพแหล่งท่องเที่ยวในจังหวัดศรีสะเกษ และเพ่ือเสนอแนวทางการพัฒนาศักยภาพแหล่งท่องเที่ยว ในจังหวัดศรีสะเกษ กลมุ่ ตัวอย่างท่ใี ช้ในการวิจยั แบ่งออกเป็น 3 กลุ่ม ได้แก่ นกั ท่องเทยี่ วชาวไทยที่เดินทางมา ท่องเท่ียว ประชาชนในท้องถิ่น และเจ้าหน้าที่จากภาครัฐท่ีเกี่ยวข้องกับการท่องเที่ยวในจังหวัดศรีสะเกษ วิธีการได้มาซ่ึงขนาดกลุ่มตัวอย่างของนักท่องเที่ยวและประชาชนได้มาจากการเปิดตารางของยามาเน่ ได้กลุ่ม ตัวอย่าง กลุ่มละ 400 คน ซ่ึงในการวิจัยคร้ังนี้ผู้วิจัยใช้วิธีกาหนดจานวนกลุ่มตัวอย่างแบบโควต้า เป็นกลุ่มละ 200 คน รวมทั้งส้ิน 400 คน จาก 5 อาเภอ ท่ีเลือกมาและกาหนดโควตากลุ่มตัวอย่าง อาเภอละ 40 คน เท่ากัน การได้มาซึ่งกลุ่มตัวอย่างของท้ังสองกลุ่มใช้วิธีการได้มาซ่ึงกลุ่มตัวอย่างแบบบังเอิญ ส่วนกลุ่มตัวอย่างท่ีเป็น เจ้าหน้าท่ีจากภาครฐั จานวน 6 คน ได้มาจากการใช้วิธีการเลอื กกลุ่มตวั อย่างแบบเจาะจง เคร่ืองมือที่ใช้ในการ วิจัยเป็นแบบสอบถาม 2 ชุด ประกอบด้วย 1) แบบสอบถามสาหรับนักท่องเที่ยว มีค่าดัชนีความสอดคล้อง เท่ากับ 0.90 2) แบบสอบถามสาหรับประชาชนในท้องถิ่น มีค่าดัชนีความสอดคล้องเท่ากับ 0.88 และแบบ สัมภาษณ์กึ่งโครงสรา้ งสาหรับเจา้ หนา้ ทีจ่ ากภาครัฐ มีคา่ ดัชนีความสอดคลอ้ งเทา่ กับ 0.96 นาขอ้ มูลที่ไดจ้ ากการ เก็บรวบรวมข้อมูลจากแบบสอบถามมาวิเคราะห์ทางสถิติ โดยการหาค่าร้อยละ ค่าเฉล่ีย ส่วนเบี่ยงเบน มาตรฐาน นาเสนอผลการวิเคราะห์ในรูปตารางประกอบความเรียง และนาข้อมูลที่ได้จากการสัมภาษณ์มา วเิ คราะห์เน้อื หา สรปุ ตามประเดน็ หลกั ของการสัมภาษณ์แล้วนาเสนอในรูปความเรยี ง ผลการวิจยั พบว่า นกั ท่องเท่ียวและประชาชนมีความต้องการเกี่ยวกับการพฒั นาศักยภาพแหล่งท่องเที่ยว ในจังหวัดศรีสะเกษ จานวน 6 ด้าน ได้แก่ ด้านสิ่งดึงดูดใจในแหล่งท่องเที่ยว ด้านความสามารถในการเข้าถึง แหล่งท่องเที่ยว ด้านสง่ิ อานวยความสะดวก ด้านการจัดโปรแกรมการทอ่ งเที่ยว ด้านกิจกรรมในแหล่งท่องเทีย่ ว และด้านการบริการเสริมในแหล่งท่องเที่ยว โดยค่าเฉลี่ยรวมของความต้องการทุกด้าน อยู่ในระดับมาก ส่วนแนวทางการพัฒนาศักยภาพแหลง่ ทอ่ งเที่ยวในจังหวัดศรีสะเกษ พอสรุปแนวทางที่สาคัญได้วา่ หน่วยงานท่ี รับผิดชอบควรจัดทาแผนพัฒนาและกาหนดนโยบายด้านการท่องเท่ียวให้ชัดเจน พัฒนาแหล่งท่องเที่ยวให้เกิด ความย่ังยืนและเป็นรูปธรรม สอดคล้องกับศักยภาพของแต่ละพื้นท่ีตามความต้องการของชุมชนและ นักท่องเที่ยว คาสาคัญ: การพัฒนา; ศกั ยภาพแหลง่ ทอ่ งเทยี่ ว; จังหวัดศรสี ะเกษ Corresponding Author: นางสาวสุดาภรณ์ สมคั รผล มหาวทิ ยาลัยการกีฬาแหง่ ชาติ วทิ ยาเขตศรสี ะเกษ Email: [email protected]
DEVELOPMENT GUIDELINES OF TOURISM DESTINATION POTENTIALS IN SI SA KET PROVINCE Sudaporn Samakphol Faculty of Liberal Arts, Thailand National Sports University, Si Sa Ket Campus Abstract The purposes of this research were to study the tourists and people’s needs for a potential development of tourism destination in Si Sa Ket Province and to offer the development guidelines of tourism destination potentials in Si Sa Ket Province. The samples were divided into 3 groups; namely, Thai visitors, local people, and government officers who were related to the tourism in Si Sa Ket Province. The sample size of tourists and people was derived from applying Yamane’s sample size table which received 400 people per group. They were selected by using quota sampling which consisted of 200 people per group from 5 selected districts. The quota sampling included 40 people from each district equally. Both sample groups were gained by accidental sampling while those who were 6 government officers were acquired by purposive sampling. The research instruments comprised two questionnaires; namely, 1) the questionnaire for tourists with Index of Item Objective Congruence value of 0.90, 2) the questionnaire for local people with Index of Item Objective Congruence value of 0.88, and the semi-structured interview for government officers with Index of Item Objective Congruence value of 0.96. For data analysis, percentage, mean, standard deviation were utilized. Data analysis results were presented in the form of table with essay. And the data derived from the interview was analyzed in terms of contents and summarized in line with the main points of the interview as well as presented in essay. The results of this study were revealed that tourists and people’s needs for the potential development of tourism destination in Si Sa Ket Province which comprised 6 different aspects; namely, the Attraction, the Accessibilities, the Amenities, the Available Packages, the Activities, and the Ancillary Service had means value overall at a high level. As for the development guidelines of tourism destination potentials in Si Sa Ket Province were concluded that the responsible sectors should organize a development plan and set a policy on tourism distinctly as well as develop the tourism destination for achieving concretely sustainable tourism in keeping with the potential of each area according to the tourists and people’s needs. Keywords: development, potential of tourism destination, Si Sa Ket province Corresponding Author: Miss Sudaporn Samakphol Thailand National Sports University, Si Sa Ket Campus Email: [email protected]
บทนา อุตสาหกรรมการท่องเท่ียวมีความสาคัญต่อการพัฒนาเศรษฐกิจของประเทศเป็นอย่างมาก เนื่องจาก สามารถช่วยกระตุ้นให้เกิดการลงทุนการผลิตสินค้าและบริการต่าง ๆ อันเป็นการช่วยสร้างงานและกระจายรายได้ ไปสู่ทุกระดับอาชีพ (Boonlert Jittangwattana, 2005) อีกท้ังรัฐบาลมีนโยบายสนับสนุนกิจกรรมทางการ ท่องเท่ียว เพื่อนารายได้เข้าสู่ประเทศและสามารถแข่งขันกับนานาประเทศได้ ซ่ึงในปัจจุบันอุตสาหกรรมการ ทอ่ งเทยี่ วของประเทศไทยมีการพัฒนาเติบโตอย่างตอ่ เนื่อง เกดิ การลงทุนด้านสง่ิ กอ่ สร้างต่าง ๆ เพ่ือรองรับการ ขยายตัวของกจิ กรรมด้านการท่องเทย่ี ว จึงจาเปน็ ที่จะต้องมีการคิดวางแผนการจดั การและการอนรุ ักษไ์ ว้เพือ่ ลด ปัญหาหรือผลกระทบต่อทรัพยากรส่ิงแวดล้อมที่อยากเกิดข้ึนได้ในอนาคต รวมไปถึงวัฒนธรรม ขนบธรรมเนียม และ ประเพณี (Nisa Chatkul, 2012) ปัจจุบันมีหลายจังหวัดกาลังเร่งพัฒนาแหล่งท่องเที่ยวของจังหวัดเพ่ือให้เป็น สถานท่ีน่าสนใจและสามารถดึงดูดนักท่องเที่ยวให้เดินทางเข้ามาท่องเที่ยว เพื่อก่อให้เกิดรายได้แก่ประชาชนใน จังหวัด จังหวัดศรีสะเกษเป็นจังหวัดหนึ่งท่ีให้ความสาคัญต่อการพัฒนาศักยภาพแหล่งท่องเที่ยวเพื่อดึงดูดและ ตอบสนองความต้องการของนักทอ่ งเที่ยวใหเ้ ดนิ ทางมาท่องเทย่ี ว เน่ืองจากจังหวัดศรีสะเกษเป็นจังหวัดชายแดนใน ภาคอีสานตอนล่างท่ีเต็มไปด้วยเร่ืองราวทางประวัติศาสตร์ อารยธรรมขอมโบราณ ศิลปวัฒนธรรม ประเพณี และความหลากหลายทางกลุ่มชาตพิ นั ธุ์ได้อยา่ งลงตวั และกลมกลนื มเี อกลกั ษณโ์ ดดเดน่ และน่าสนใจ จังหวัดศรีสะเกษ ได้รับการจัดให้อยู่ในกลุ่มจังหวัดภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนล่าง 2 โดยจังหวัด ศรีสะเกษได้มีการจัดทาแผนพัฒนาการท่องเที่ยวไว้ เพื่อผลักดันให้จังหวัดเป็นแหล่งท่องเที่ยวท่ีมีคุณภาพ แต่ในการดาเนินการ ที่ผ่านมายังประสบปัญหาหลายประการ ดังนั้น การศึกษาแนวทางการพัฒนาศักยภาพ แหล่งท่องเท่ียวในจังหวัดศรีสะเกษ จะก่อให้เกิดประโยชน์เป็นอย่างมากต่อการพัฒนาแหลง่ ท่องเที่ยวในจังหวัด ซึ่งจะได้นาข้อมูล ข้อเสนอแนะมาปรับปรุงและพัฒนาในส่วนต่าง ๆ ของแหล่งท่องเที่ยว นอกจากนี้ยังเป็น ประโยชน์แก่นักท่องเท่ียวและประชาชนท่ีจะสามารถแสดงความคิดเห็นในการปรับปรุงพัฒนาแหล่งท่องเท่ียว ในจังหวัดศรีสะเกษให้ตรงตามความต้องการ จากความสาคัญดังกล่าวทาให้ผู้วิจัยได้ทาการศึกษาแนวทาง การพัฒนาศักยภาพแหล่งท่องเท่ียวในจังหวัดศรีสะเกษ เพ่ือให้ผู้มีส่วนเกี่ยวข้องได้ทราบความต้องการ ของนักท่องเท่ียวและประชาชน ตลอดจนนาข้อมูลท่ีได้ไปใช้ในการพัฒนาศักยภาพแหล่งท่องเท่ียวให้ สอดคล้องกับแผนพัฒนาการทอ่ งเทยี่ วจงั หวดั ศรสี ะเกษและนโยบายส่งเสริมการท่องเท่ียวของรฐั บาลตอ่ ไป วตั ถปุ ระสงคข์ องการวจิ ัย 1. เพ่อื ศึกษาความตอ้ งการของนกั ท่องเทย่ี วเกย่ี วกับการพฒั นาศกั ยภาพแหลง่ ทอ่ งเท่ียวในจงั หวดั ศรีสะเกษ 2. เพ่อื ศกึ ษาความต้องการของประชาชนเกี่ยวกบั การพฒั นาศักยภาพแหลง่ ทอ่ งเที่ยวในจงั หวัดศรสี ะเกษ 3. เพือ่ เสนอแนวทางการพฒั นาศกั ยภาพแหล่งท่องเท่ียวในจังหวัดศรีสะเกษ วธิ ีดาเนนิ การวจิ ยั การวิจัยคร้งั นีเ้ ปน็ การวิจยั แบบผสมผสาน (Mixed Method Research) ประชากร ประชากรทีใ่ ชใ้ นการวิจยั ครัง้ น้ี ประกอบด้วย 1. กลุ่มนักท่องเท่ียวชาวไทยท่ีเดินทางมาท่องเท่ียวในจังหวัดศรีสะเกษ จานวน 1,532,375 คน (Ministry of Tourism and Sports, 2019) 2. กลมุ่ ประชาชนในท้องถิ่นจังหวดั ศรสี ะเกษ จานวน 702,403 คน (Si Sa Ket Statistical Office, 2020) 3. กลุ่มเจ้าหน้าทจี่ ากภาครฐั ทเี่ กี่ยวข้องกับการทอ่ งเทีย่ วในจังหวดั ศรสี ะเกษ จานวน 6 คน
กล่มุ ตวั อย่าง กลุ่มตวั อย่างท่ใี ช้ในการวิจยั คร้งั น้ี และวิธีการได้มาซึ่งกลมุ่ ตวั อยา่ งแตล่ ะกล่มุ ดังรายละเอียดตอ่ ไปนี้ 1. กลุ่มนักท่องเท่ียวชาวไทยที่เดินทางมาท่องเที่ยวในจังหวัดศรีสะเกษ จานวน 400 คน ที่ได้จากการ เปิดตารางของยามาเน่ (Yamane, 1967) ทร่ี ะดับความเชื่อมัน่ 95% 2. กลุ่มประชาชนในท้องถิ่นจังหวัดศรีสะเกษ จานวน 400 คน ที่ได้จากการเปิดตารางของยามาเน่ (Yamane, 1967) ท่รี ะดบั ความเชือ่ มนั่ 95% ผู้วิจัยได้กาหนดขนาดตัวอย่าง ข้อ 1. และ ข้อ 2. โดยใช้วิธีโควต้า (Quota method) ได้เป็นกลุ่ม ตวั อยา่ งกล่มุ ละ 200 คน รวมทงั้ สิน้ 400 คน ผวู้ ิจัยได้กาหนดจานวนกลุ่มตัวอย่างท้ังสองกลมุ่ ใน 5 อาเภอ ที่เลือกมาแบบเจาะจง (Purposive selection sampling method) โดยใช้วิธีโควต้า (Quota method) เป็นอาเภอละ 40 คน การได้มาซึ่งกลุ่มตัวอย่างใช้วิธีการ ไดม้ าแบบบังเอญิ (Accidental sampling method) รวมจานวนกลมุ่ ตวั อย่างทัง้ สองกล่มุ ทั้งส้นิ 400 คน 3. กลุ่มเจ้าหน้าท่ีจากภาครัฐที่เกี่ยวข้องกับการท่องเที่ยวในจังหวัดศรีสะเกษ จานวน 6 คน ประกอบด้วย ท่องเท่ียวและกีฬาจังหวัดศรีสะเกษ นายอาเภอกันทรลักษ์ นายอาเภอขุนหาญ นายอาเภอเมืองศรีสะเกษ นายอาเภอขุขันธ์ และนายอาเภออุทุมพรพิสัย การได้มาซ่ึงกลุ่มตัวอย่างใช้วิธีเลือกแบบเจาะจง (Purposive selection sampling method) เคร่อื งมือท่ีใช้ในการวิจยั เครื่องมอื ทใ่ี ชใ้ นการวิจยั คร้งั นี้ คือ แบบสอบถามและแบบสมั ภาษณ์ มรี ายละเอียดดังนี้ 1. แบบสอบถามสาหรับนักท่องเที่ยวและประชาชน เป็นแบบสอบถามความต้องการเกี่ยวกับแนวทาง การพัฒนาศักยภาพแหล่งท่องเท่ียวในจังหวัดศรีสะเกษ แบ่งออกเป็น 6 ด้าน คือ 1) ด้านสิ่งดึงดูดใจในแหล่ง ท่องเที่ยว 2) ด้านความสามารถในการเข้าถึงแหล่งท่องเท่ียว 3) ด้านส่ิงอานวยความสะดวก 4) ด้านการจัด โปรแกรมการทอ่ งเทยี่ ว 5) ดา้ นกจิ กรรมในแหลง่ ท่องเท่ียว และ 6) ดา้ นการบรกิ ารเสรมิ ในแหลง่ ท่องเท่ยี ว 2. แบบสัมภาษณ์สาหรับเจ้าหน้าท่ีจากภาครัฐ เป็นแบบสัมภาษณ์เกี่ยวกับแนวทางการพัฒนาศักยภาพ แหล่งท่องเท่ียวในจังหวัดศรีสะเกษ ลักษณะของแบบสัมภาษณ์เป็นแบบก่ึงโครงสร้าง (Semi - Structured Interview) โดยมีการกาหนดคาถามไว้เปน็ ขอ้ ๆ ใหผ้ ู้รบั สมั ภาษณต์ อบ การสรา้ งและการหาคุณภาพของเคร่อื งมือ การสรา้ งและการหาคณุ ภาพของเครือ่ งมอื ผวู้ ิจยั ไดด้ าเนินการตามข้ันตอน ดงั น้ี 1. ศึกษาข้อมูลจากเอกสาร ตารา วารสาร ทฤษฎี และงานวิจัยท่ีเก่ียวข้อง เพื่อเป็นแนวทางในการ สรา้ งเครือ่ งมอื เพ่ือการวจิ ยั 2. สร้างกรอบแนวคิดเกี่ยวกับแนวทางการพัฒนาศักยภาพแหล่งท่องเที่ยวในจังหวัดศรีสะเกษ โดยใช้ ทฤษฎีความต้องการของนักท่องเท่ียว 6A's ของบูฮาริส (Buharis, 2000) เป็นกรอบแนวคิดในการสร้าง เคร่อื งมอื ท่ีใช้ในการวจิ ัย 3. แบบสอบถาม ประกอบดว้ ย แบบสอบถามสาหรับนักทอ่ งเท่ียวและแบบสอบถามสาหรับประชาชน ในท้องถ่ิน ซึ่งในแบบสอบถาม ประกอบด้วย 1) ข้อคาถามแบบตรวจสอบรายการ (Check List) 2) ข้อคาถาม แบบมาตราส่วนประมาณค่า (Rating Scale) และ 3) ข้อคาถามแบบปลายเปิด (Open – Ended Questions) โดยแบบสอบถามท่ีมีลักษณะเป็นแบบมาตราส่วนประมาณค่า (Rating Scale) สาหรับการแปลผลผู้วิจัยจะนา ค่าเฉลี่ยมาเปรียบเทียบกับเกณฑ์ในการกาหนดน้าหนักคะแนนของข้อคาถาม จานวน 5 ระดับ โดยใช้เกณฑ์ คะแนนเฉลี่ยตามสูตรการคานวณอนั ตรภาคชน้ั ของบุญชม ศรีสะอาด (Boonchom Srisa - ard, 2000)
4. ผู้วิจัยนาแบบสอบถามที่สร้างขึ้นให้ผู้ทรงคุณวุฒิจานวน 5 ท่าน พิจารณาความตรงของ แบบสอบถามโดยการตรวจสอบความตรงเชิงเนื้อหา (Content Validity) ด้วยวธิ ีการหาคา่ ดชั นีความสอดคล้อง ระหว่างข้อคาถามกับวัตถุประสงค์ (Index of Item Objective Congruence: IOC) ซึ่งแบบสอบถามสาหรับ นักท่องเที่ยว มีค่าดัชนีความสอดคล้องเท่ากับ 0.90 ส่วนแบบสอบถามสาหรับประชาชนในท้องถิ่น มีค่าดัชนี ความสอดคล้องเทา่ กับ 0.88 และแบบสมั ภาษณเ์ จ้าหน้าทจ่ี ากภาครฐั มคี า่ ดัชนีความสอดคลอ้ งเท่ากับ 0.96 5. ผู้วิจัยได้แก้ไขแบบสอบถามตามที่ผู้ทรงคุณวุฒิได้ให้คาแนะนาเสนอแนะแล้ว จึงนาแบบสอบถามไป ทดลองใช้ (Try Out) กับนักท่องเท่ียวและประชาชนในท้องถิ่นท่ีไม่ใช่กลุ่มตัวอย่างจริง แต่มีลักษณะและ คุณสมบัติใกล้เคยี งกับกลุม่ ตัวอย่าง จานวนกลุ่มละ 30 ชุด แลว้ นามาวิเคราะห์หาค่าความเช่ือม่นั (Reliability) ของแบบสอบถาม โดยหาค่าสัมประสิทธิ์แอลฟาของครอนบาค (Cronbach’s Alpha Coefficient) ด้วยโปรแกรมสาเร็จรูปทางคอมพิวเตอร์พบว่า แบบสอบถามสาหรับนักท่องเที่ยว มีค่าสัมประสิทธ์ิแอลฟา เท่ากบั 0.89 และแบบสอบถามสาหรบั ประชาชนในทอ้ งถิ่น มคี ่าสมั ประสทิ ธ์แิ อลฟา เทา่ กบั 0.88 6. ผวู้ ิจัยนาแบบสอบถามและแบบสมั ภาษณ์ไปใชใ้ นการเก็บรวบรวมขอ้ มูลการวจิ ัยกบั กลุ่มตัวอย่างจริง ผู้วิจัยได้เสนอขอรับการพิจารณาจริยธรรมการวิจัย และได้ผ่านการพิจารณาจากคณะกรรมการ จริยธรรมการวิจัย มหาวิทยาลัยการกีฬาแห่งชาติ หมายเลขใบรับรอง 001/2563 รหัสโครงร่างการวิจัย TNSU 180/2563 ได้รับการรับรองการพิจารณาด้านจริยธรรมตามหลักการและแนวทางปฏิบัติสากล ได้แก่ Declaration of Helsinki, CIOMS International Ethical Guideline และ ICH - GCP อนุญาตใหด้ าเนินการ วิจัยเมื่อวันที่ 14 ธันวาคม 2563 การวเิ คราะห์ขอ้ มูล ผู้วิจยั ไดน้ าขอ้ มูลท่ีเก็บรวบรวมได้ มาวิเคราะหต์ ามลาดับ ดงั น้ี 1. นาข้อมลู จากแบบสอบถามของนักท่องเที่ยวและประชาชนในท้องถ่ินทัง้ 4 ตอน มาวเิ คราะห์โดยใช้ สถิติเชิงพรรณนา ทาการแจกแจงความถี่ (Frequency distribution) หาค่าร้อยละ (Percentage) ค่าเฉล่ีย (Mean) และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน (Standard Deviation) แล้วนาเสนอผลการวิเคราะห์ในรปู ตารางประกอบความเรียง 2. นาข้อมูลจากแบบสัมภาษณ์รายบุคคลมาถอดความ ทาการวิเคราะห์เน้ือหา (Content Analysis) โดยการวิเคราะห์จัดกลุ่มสาระข้อมูล สรุปประเด็นความคิดเห็นท่ีเกี่ยวข้องกับแนวทางการพัฒนาศักยภาพ แหลง่ ท่องเทยี่ วของจงั หวดั ศรีสะเกษแลว้ นาเสนอผลการวเิ คราะห์ในรูปความเรียง ผลการวจิ ัย ตารางที่ 1 คา่ เฉลี่ย และสว่ นเบ่ียงเบนมาตรฐาน ความต้องการของนกั ท่องเที่ยวเก่ียวกับการพฒั นาศกั ยภาพ แหลง่ ท่องเทยี่ วในจังหวดั ศรีสะเกษ ความต้องการเกย่ี วกับการพฒั นาศกั ยภาพ N = 200 ระดบั ความต้องการ แหลง่ ท่องเทยี่ วของจงั หวดั ศรีสะเกษ ������ S.D. มาก 4.11 0.42 มาก 1. ดา้ นสง่ิ ดึงดดู ใจในแหล่งทอ่ งเท่ียว 4.06 0.38 มาก 2. ด้านความสามารถในการเขา้ ถึงแหล่งท่องเท่ียว 4.16 0.40 มาก 3. ด้านส่ิงอานวยความสะดวก 4.07 0.42 มาก 4. ด้านการจดั โปรแกรมการท่องเทีย่ ว 4.10 0.48 มาก 5. ดา้ นกิจกรรมในแหลง่ ท่องเทีย่ ว 4.08 0.38 มาก 6. ด้านการบรกิ ารเสรมิ ในแหลง่ ท่องเท่ียว 4.10 0.25 รวม
จากตารางที่ 1 พบว่า นักท่องเท่ียวมีความต้องการเกี่ยวกับการพัฒนาศักยภาพแหล่งท่องเที่ยวใน จังหวดั ศรีสะเกษ ทงั้ 6 ดา้ น โดยภาพรวมและเปน็ รายดา้ นอย่ใู นระดับมากทุกดา้ น ตารางที่ 2 ค่าเฉลี่ย และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ความต้องการของประชาชนในท้องถ่ินเกีย่ วกับการพัฒนาศักยภาพ แหล่งท่องเทีย่ วในจังหวัดศรีสะเกษ ความต้องการเกีย่ วกบั การพฒั นาศักยภาพ N = 200 ระดับความต้องการ แหล่งท่องเทย่ี วของจงั หวัดศรีสะเกษ ������ S.D. มาก 4.14 0.39 มาก 1. ดา้ นสิ่งดึงดดู ใจในแหล่งท่องเทยี่ ว 3.99 0.40 มาก 2. ด้านความสามารถในการเข้าถึงแหลง่ ทอ่ งเทยี่ ว 4.12 0.44 มาก 3. ด้านส่ิงอานวยความสะดวก 4.00 0.44 มาก 4. ด้านการจดั โปรแกรมการทอ่ งเทีย่ ว 4.05 0.45 มาก 5. ด้านกิจกรรมในแหล่งท่องเทยี่ ว 4.00 0.32 มาก 6. ดา้ นการบริการเสรมิ ในแหล่งท่องเที่ยว 4.05 0.24 รวม จากตารางที่ 2 พบว่า ประชาชนในทอ้ งถน่ิ มีความต้องการเก่ียวกับการพัฒนาศักยภาพแหล่งท่องเที่ยว ในจงั หวดั ศรีสะเกษ ทัง้ 6 ดา้ น โดยภาพรวมและเปน็ รายดา้ นอยู่ในระดับมากทกุ ด้าน ตารางที่ 3 ค่าเฉล่ีย และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ความต้องการของนักท่องเที่ยวและประชาชนในท้องถ่ินเกี่ยวกับ การพฒั นาศักยภาพแหลง่ ทอ่ งเท่ียวในจังหวัดศรีสะเกษ ความต้องการเกย่ี วกบั การพัฒนาศกั ยภาพ N = 400 ระดับความต้องการ แหล่งท่องเท่ยี วของจงั หวดั ศรีสะเกษ ������ S.D. มาก มาก 1. ดา้ นส่งิ ดงึ ดดู ใจในแหลง่ ท่องเที่ยว 4.12 0.40 มาก 2. ดา้ นความสามารถในการเข้าถึงแหล่งท่องเทย่ี ว 4.02 0.39 มาก 3. ด้านสิง่ อานวยความสะดวก 4.14 0.42 มาก 4. ด้านการจดั โปรแกรมการท่องเที่ยว 4.03 0.43 มาก 5. ด้านกจิ กรรมในแหลง่ ทอ่ งเท่ยี ว 4.08 0.46 มาก 6. ด้านการบรกิ ารเสรมิ ในแหลง่ ท่องเทีย่ ว 4.04 0.35 รวม 4.07 0.24 จากตารางท่ี 3 พบว่า แนวทางการพัฒนาศักยภาพแหล่งท่องเท่ียวในจังหวัดศรีสะเกษ ตามความต้องการ ของนักท่องเท่ียวและประชาชนในท้องถิ่น ทั้ง 6 ด้าน โดยภาพรวมอยู่ในระดับมากทุกด้าน (������ = 4.07) และเมื่อ พิจารณาเป็นรายด้าน เรียงตามลาดับค่าเฉล่ียจากมากไปหาน้อย ได้แก่ ด้านส่ิงอานวยความสะดวก (������ = 4.14) ด้านส่ิงดึงดูดใจในแหล่งท่องเท่ียว (������ = 4.12) ด้านกิจกรรมในแหล่งท่องเที่ยว (������ = 4.08) ด้านการบริการเสริม ในแหลง่ ท่องเที่ยว (������ = 4.04) ด้านการจัดโปรแกรมการท่องเที่ยว (������ = 4.03) ด้านความสามารถในการเข้าถึง แหล่งท่องเทย่ี ว (������ = 4.02) สรุปผลการวจิ ยั 1. นักท่องเท่ียวมีความต้องการเกี่ยวกับการพัฒนาศักยภาพแหล่งท่องเท่ียวในจังหวัดศรีสะเกษ ทั้ง 6 ด้าน ประกอบด้วย ด้านส่ิงดึงดูดใจในแหล่งทอ่ งเท่ียว ดา้ นความสามารถในการเข้าถึงแหล่งท่องเท่ียว ด้านสิ่งอานวย
ความสะดวก ด้านการจัดโปรแกรมการท่องเท่ียว ด้านกิจกรรมในแหล่งท่องเท่ียว และด้านการบริการเสริม ในแหลง่ ท่องเที่ยว โดยภาพรวมและเป็นรายด้านอยู่ในระดับมากทกุ ดา้ น 2. ประชาชนในท้องถ่ินมีความต้องการเกี่ยวกับการพฒั นาศักยภาพแหลง่ ท่องเท่ียวในจังหวดั ศรสี ะเกษ ท้ัง 6 ด้าน ประกอบด้วย ด้านส่ิงดึงดูดใจในแหล่งท่องเที่ยว ด้านความสามารถในการเข้าถึงแหล่งท่องเที่ยว ด้านส่ิงอานวยความสะดวก ด้านการจัดโปรแกรมการท่องเท่ียว ด้านกิจกรรมในแหล่งท่องเที่ยว และด้านการ บริการเสรมิ ในแหลง่ ท่องเทย่ี ว โดยภาพรวมและเป็นรายด้านอย่ใู นระดบั มากทกุ ด้าน 3. แนวทางการพัฒนาศักยภาพแหล่งท่องเท่ียวในจังหวัดศรีสะเกษ ตามลาดับความต้องการสรุปได้ ดังนี้ 1) ด้านสงิ่ อานวยความสะดวก ควรปรบั ปรุงแก้ไขห้องน้า หอ้ งสขุ า ให้สะอาดถูกสุขลักษณะเพียงพอตอ่ ความต้องการ ของนักท่องเที่ยว ปรับปรุงแก้ไขพื้นที่จอดรถให้เพียงพอกว้างขวางสะดวกสบาย และควรมีการจัดหรือเพ่ิมร้านค้า สินค้า อาหาร ของท่ีระลึก สาหรับนักท่องเที่ยวทั้งในแหล่งท่องเที่ยวและบริเวณใกล้เคียง 2) ด้านสิ่งดึงดูดใจ ในแหล่งท่องเท่ียว แหล่งท่องเที่ยวในจังหวัดศรีสะเกษมีสิ่งดึงดูดใจที่มีความโดดเด่นและเป็นเอกลักษณ์ ควรมี การประชาสัมพันธ์แหล่งท่องเที่ยวให้เป็นท่ีรู้จักมากขึ้น ฟื้นฟูและปรับปรุงสภาพภูมิทัศน์ของแหล่งท่องเที่ยวท่ี เส่ือมโทรมให้เกิดความสมบูรณ์และยั่งยืน 3) ด้านกิจกรรมในแหล่งท่องเท่ียว กิจกรรมในแหล่งท่องเท่ียวควรมี ความปลอดภัย เช่น มีการตรวจคัดกรองควบคุมโรค ควรมีการจัดกิจกรรมที่มีความโดดเด่นหลากหลายและมี เอกลกั ษณ์เฉพาะถ่ิน ควรจดั หรือเพ่ิมเจ้าหน้าที่ให้ความรู้และดูแลในการทากิจกรรม 4) ด้านการบริการเสริมใน แหล่งท่องเท่ียว ควรปรับปรุงแก้ไขสาธารณูปโภคพื้นฐานทุกประเภทให้คุณภาพดีและเพียงพอต่อความต้องการ ของนักท่องเท่ียว ยกระดับระบบความปลอดภัยและสุขอนามัยในแหล่งท่องเท่ียว ควรมีการจัดหรือเพิ่มจุดบริการ ตู้กดเงินสดและปรับปรุงแก้ไขสัญญาณเครือข่ายอินเทอร์เน็ตไร้สายให้ใช้งานได้อย่างมีคุณภาพ 5) ด้านการจัด โปรแกรมการท่องเท่ียว ควรจัดหรือเพ่ิมโปรแกรมการท่องเท่ียวให้มีความหลากหลายน่าสนใจและโดดเด่นเป็น เอกลักษณ์ท้องถ่ิน โดยคานึงถึงความปลอดภัย รวมทั้งมีป้ายนิทรรศการแนะนาแหล่งท่องเที่ยวใกล้เคียงที่ น่าสนใจ 6) ดา้ นความสามารถในการเข้าถึงแหลง่ ท่องเท่ียว ควรปรบั ปรุงสภาพเสน้ ทางทเ่ี ออ้ื อานวยความสะดวกใน การเดินทางเข้าถึงแหล่งท่องเท่ียว ปรับปรุงแก้ไขการคมนาคมและยกระดับขนส่งสาธารณะมีป้ายบอกเส้นทางใน การเข้าถึงแหล่งท่องเท่ียวให้ชัดเจน และผลักดันให้เกิดนโยบายด้านการบริการรถโดยสารจากตัวเมืองถึงแหล่ง ทอ่ งเทย่ี วตา่ ง ๆ อภิปรายผลการวจิ ัย แนวทางการพัฒนาศักยภาพแหล่งท่องเที่ยวในจังหวัดศรีสะเกษ ตามความต้องการของนักท่องเที่ยว และประชาชนในท้องถนิ่ มปี ระเดน็ ทนี่ ามาอภปิ รายทง้ั 6 ด้าน ตามลาดับดงั นี้ 1. ด้านส่ิงอานวยความสะดวก ควรปรับปรุงแก้ไขห้องน้า ห้องสุขา ให้สะอาดและถูกสุขลักษณะ พ้ืนที่ จอดรถที่กว้างขวางสะดวกสบายและเพียงพอต่อความต้องการของนักท่องเที่ยว รวมถึงทางลาด ราวจับ สาหรับ ผู้พิการและผู้สูงอายุ เพื่อรองรับการท่องเที่ยวท่ีปราศจากอุปสรรคสาหรับคนท้ังมวล (Tourism for All) และควรมี การจัดหรือเพ่ิมร้านคา้ สินค้า อาหาร และของท่ีระลึก สาหรับนักท่องเที่ยวทงั้ ในแหลง่ ทอ่ งเท่ียวและบริเวณใกล้เคียง ซึ่งสอดคล้องกับแนวคิดของ บุญเลิศ จิตตั้งวัฒนา (Boonlert Jittangwatana, 2013) กล่าวไว้ว่า สิ่งอานวย ความสะดวกเป็นองค์ประกอบสาคัญของทรัพยากรท่องเท่ียวที่ต้องมีสิ่งอานวยความสะดวกไว้บริการนักท่องเท่ียว ที่เข้ามายงั แหล่งท่องเท่ียวใหไ้ ด้รับความสุข ความสบาย และความประทับใจ ทาให้นกั ท่องเที่ยวอยากจะท่องเที่ยว นานวันขึ้น และสอดคล้องกับ ศิรินันทน์ พงษ์นิรันดร โอชัญญา บัวธรรม และชัชชญา ยอดสุวรรณ (Sirinan Pongnirundorn, Ochanya Buatham, & Chatchaya Yodsuwan, 2016) ได้ทาการศึกษาวิจัยเร่ือง แนวทางใน
การพัฒนาศักยภาพการจัดการท่องเท่ียว อาเภอวังน้าเขียว จังหวดั นครราชสีมา ผลการวิจัยพบว่า ควรจัดให้มี การบรกิ ารด้านส่งิ อานวยความสะดวกที่ครอบคลมุ และท่วั ถึงซ่งึ เปน็ ส่วนหน่งึ ของการจัดการแหลง่ ท่องเท่ียว 2. ดา้ นสง่ิ ดึงดูดใจในแหลง่ ท่องเที่ยว จงั หวดั ศรีสะเกษ มีแหล่งท่องเทีย่ วทางประวัติศาสตร์ วัฒนธรรม และประเพณีท่ีดึงดูดใจ มีความโดดเด่นและเป็นเอกลักษณ์ ควรมีการประชาสัมพันธ์แหล่งท่องเท่ียวให้เป็นท่ีรู้จัก มากข้ึน โดยผ่านสื่อออนไลน์ต่าง ๆ เช่น Web page, Facebook, Social media เป็นต้น ควรมีการฟ้ืนฟูและ ปรับปรุงสภาพภูมิทัศน์ของแหล่งท่องเท่ียวท่ีเสื่อมโทรมให้เกิดความสมบูรณ์และยั่งยื นคงความเป็นเอกลักษณ์ ดั้งเดิม เน้นการตกแต่งให้มีความสวยงามและสอดคล้องกลมกลืนกับธรรมชาติของแหล่งท่องเที่ยว ดูแลรักษา ความสะอาดโดยรวมของสถานท่ีเพื่อทาให้นักท่องเท่ียวเกิดความประทับใจและอาจส่งผลต่อการกลับมาใช้บริการ อีกคร้ัง ตลอดจนกระตุ้นใหน้ ักท่องเที่ยวเดินทางมาท่องเทีย่ วเพ่ิมมากข้ึน ซึ่งสอดคล้องกับแนวคิดของ Chi, & Qu (2008) กลา่ วไว้ว่า ลกั ษณะทางกายภาพทด่ี ีของแหล่งท่องเที่ยวสง่ ผลต่อการกลับมาเยี่ยมเยือนของนกั ทอ่ งเทยี่ ว และสอดคล้องกับ วภิ า ศรรี ะทุ (Vipa Srirathu, 2008) ได้ทาการศึกษาวิจยั เรือ่ ง ศักยภาพแหล่งท่องเที่ยวเชิงนิเวศ ในอาเภอเขาคอ้ จังหวัดเพชรบูรณ์ ผลการวิจัยพบว่า แหล่งท่องเทยี่ วท่ีมีพน้ื ฐานอยู่กับธรรมชาติและมีลกั ษณะเฉพาะ ท้องถิน่ ประวัติศาสตร์ โบราณวัตถุ โบราณสถาน วัฒนธรรมประเพณีในทอ้ งถ่ินซึ่งเป็นปัจจัยท่ีสาคัญในการดึงดูด ใหน้ กั ทอ่ งเที่ยวเขา้ มาท่องเทย่ี วในพ้ืนที่ 3. ด้านกิจกรรมในแหล่งท่องเท่ียว กิจกรรมในแหล่งท่องเท่ียวควรมีความปลอดภัย เช่น มีการตรวจ คัดกรองควบคุมโรค ควรมีการจัดกิจกรรมท่ีมีความโดดเด่น หลากหลาย และมีเอกลักษณ์เฉพาะถ่ินเพ่ือก่อให้เกิด การอนุรักษ์และเปิดโอกาสให้นักท่องเที่ยวได้มีส่วนร่วมและสามารถเลือกเข้าร่วมกิจกรรมได้อย่างหลากหลาย ตามความสนใจของแต่ละบุคคล ช่วยเพิ่มความน่าสนใจให้แหล่งท่องเท่ียวทาให้นักท่องเที่ยวเดินทางมาท่องเท่ียว มากยิ่งขึ้น ตลอดจนควรจัดหรือเพ่ิมเจ้าหน้าที่ให้ความรู้และดูแลในการทากิจกรรม ซ่ึงสอดคล้องกับแนวคิด ของ Goeldner, & Ritchie (2009) กล่าวไว้ว่า งานเทศกาลและการจัดงานกิจกรรมต่าง ๆ เป็นส่วนท่ีสาคัญ สาหรับอุตสาหกรรมการท่องเที่ยว เพราะกิจกรรมท้ังสองประเภทนี้สามารถดึงดูดนักท่องเท่ียวในช่วงฤดู ท่องเท่ียวได้เป็นอย่างมาก และสอดคล้องกับแนวคิดของ วรรณนา วงษ์วาณิช (Wanna Wongwanich, 2003) กลา่ วไว้ว่า กิจกรรมทีเ่ กิดขึ้นในการท่องเท่ยี วเป็นกจิ กรรมต่าง ๆ ทีน่ ักทอ่ งเท่ยี วเดินทางเขา้ มาเพ่อื ทากิจกรรมตาม เหตุผลของแต่ละคน เช่น การพักผ่อนหย่อนใจ การผ่อนคลายความเครียด การเดินทางท่องเที่ยวเพ่ือการ ประชุมสมั มนาต่าง ๆ 4. ด้านการบริการเสริมในแหล่งท่องเท่ียว ควรปรับปรุงแก้ไขสาธารณูปโภคพ้ืนฐานทุกประเภทให้มี คุณภาพดีและเพียงพอในทุกช่วงเวลาอย่างเหมาะสม ได้แก่ ระบบไฟฟ้าส่องสว่าง ระบบน้าประปาจากแหล่งน้า ธรรมชาติที่สะอาดถูกหลักอนามัย ระบบโทรคมนาคม สัญญาณเครือข่ายอินเทอร์เน็ตไร้สาย จุดบริการตู้กดเงินสด เพ่ือตอบสนองความต้องการของนักท่องเท่ียว ควรปรับปรุงหรือเพ่ิมมาตรการรักษาความปลอดภัยและสุขอนามัยใน แหล่งทอ่ งเที่ยว มีป้ายคาเตือน ป้ายระวังอันตรายในจุดต่าง ๆ ท่ีมีความเสยี่ งต่อการเกดิ อุบัติเหตุ ควรจัดให้มีจุด บริการนักท่องเท่ียวและจัดให้มีบริการชุดปฐมพยาบาลเบ้ืองต้น รวมถึงป้ายแนะนาจุดต่าง ๆ ป้ายกฎระเบียบ ข้อห้าม ข้อบังคับ คาชี้แนะ แนะนาส่ิงท่ีควรทาและไม่ควรทาอยา่ งชัดเจน เพื่อให้นกั ทอ่ งเทย่ี วที่เข้ามาใช้บริการ ปฎิบัติตามกฎอย่างเคร่งครัด เพราะความปลอดภัยของนักท่องเที่ยวถือว่าเป็นส่ิงสาคัญอย่างย่ิงซึ่งสอดคล้องกับ แนวคิดของ Goeldner, & Ritchie (2009) กล่าวไว้ว่า หน่วยงานควรจัดบริการส่ิงจาเป็นอื่น ๆ สาหรับการท่องเท่ียว เช่น การบริการด้านการแพทย์และโรงพยาบาล ด้านความปลอดภัย การบริการเก็บและจากัดขยะส่ิงปฏิกูล การบริการร้านค้า เป็นต้น และสอดคล้องกับแนวคิดของ บุญเลิศ จิตตั้งวัฒนา (Boonlert Jittangwattana, 2006) กล่าวไว้ว่า นักท่องเที่ยวจะตัดสินใจเลือกแหล่งท่องเที่ยวโดยคานึงถึงปัจจัยด้านความพร้อมของแหล่ง ทอ่ งเท่ยี วประกอบการตัดสินใจ โดยแหล่งทอ่ งเที่ยวจาเป็นต้องมีระบบสาธารณูปโภคพ้ืนฐานทกุ ประเภทท่ีมคี ุณภาพ
Search
Read the Text Version
- 1
- 2
- 3
- 4
- 5
- 6
- 7
- 8
- 9
- 10
- 11
- 12
- 13
- 14
- 15
- 16
- 17
- 18
- 19
- 20
- 21
- 22
- 23
- 24
- 25
- 26
- 27
- 28
- 29
- 30
- 31
- 32
- 33
- 34
- 35
- 36
- 37
- 38
- 39
- 40
- 41
- 42
- 43
- 44
- 45
- 46
- 47
- 48
- 49
- 50
- 51
- 52
- 53
- 54
- 55
- 56
- 57
- 58
- 59
- 60
- 61
- 62
- 63
- 64
- 65
- 66
- 67
- 68
- 69
- 70
- 71
- 72
- 73
- 74
- 75
- 76
- 77
- 78
- 79
- 80
- 81
- 82
- 83
- 84
- 85
- 86
- 87
- 88
- 89
- 90
- 91
- 92
- 93
- 94
- 95
- 96
- 97
- 98
- 99
- 100
- 101
- 102
- 103
- 104
- 105
- 106
- 107
- 108
- 109
- 110
- 111
- 112
- 113
- 114
- 115
- 116
- 117
- 118
- 119
- 120
- 121
- 122
- 123
- 124
- 125
- 126
- 127
- 128
- 129
- 130
- 131
- 132
- 133
- 134
- 135
- 136
- 137
- 138
- 139
- 140
- 141
- 142
- 143
- 144
- 145
- 146
- 147
- 148
- 149
- 150
- 151
- 152
- 153
- 154
- 155
- 156
- 157
- 158
- 159
- 160
- 161
- 162
- 163
- 164
- 165
- 166
- 167
- 168
- 169
- 170
- 171
- 172
- 173
- 174
- 175
- 176
- 177
- 178
- 179
- 180
- 181
- 182
- 183
- 184
- 185
- 186
- 187
- 188
- 189
- 190
- 191
- 192
- 193
- 194
- 195
- 196
- 197
- 198
- 199
- 200
- 201
- 202
- 203
- 204
- 205
- 206
- 207
- 208
- 209
- 210
- 211
- 212
- 213
- 214
- 215
- 216
- 217
- 218
- 219
- 220
- 221
- 222
- 223
- 224
- 225
- 226
- 227
- 228
- 229
- 230
- 231
- 232
- 233
- 234
- 235
- 236
- 237
- 238
- 239
- 240
- 241
- 242
- 243
- 244
- 245
- 246
- 247
- 248
- 249
- 250
- 251
- 252
- 253
- 254
- 255
- 256
- 257
- 258
- 259
- 260
- 261
- 262
- 263
- 264
- 265
- 266
- 267
- 268
- 269
- 270
- 271
- 272
- 273
- 274
- 275
- 276
- 277
- 278
- 279
- 280
- 281
- 282
- 283
- 284
- 285
- 286
- 287
- 288
- 289
- 290
- 291
- 292
- 293
- 294
- 295
- 296
- 297
- 298
- 299
- 300
- 301
- 302
- 303
- 304
- 305
- 306
- 307
- 308
- 309
- 310
- 311
- 312
- 313
- 314
- 315
- 316
- 317
- 318
- 319
- 320
- 321
- 322
- 323
- 324
- 325
- 326
- 327
- 328
- 329
- 330
- 331
- 332
- 333
- 334
- 335
- 336
- 337
- 338
- 339
- 340
- 341
- 342
- 343
- 344
- 345
- 346
