งานอำนวยความปลอดภัยสำหรับหมวดบำรุงทางหลวงชนบท

การบริหารเชิงแก้ไข (Reactive Management) การปรับปรงุ จดุ อันตราย (Black Spot Improvement) จุดท่มี อี บุ ตั ิเหตเุ กดิ ขึ้นบอยครง้ั เกดิ ซ้ํา ๆ บรเิ วณเดมิ

ขอ้ มูลอุบตั เิ หตุ คดั ลอกคดจี ราจร จากสถานีตาํ รวจในพ้ ืนท่ี กรมทางหลวงชนบท ถนนปลอดภัย ผู้ใช้ถนนปลอดภยั

การวิเคราะหจ ดุ /บริเวณอันตราย (Black Spot) ความถี่ การวเิ คราะหม วี ิธีการพจิ ารณา ดงั น้ี การเกิด 1. จุดอันตราย คอื จดุ ทเ่ี กดิ อุบัตเิ หตุ อุบตั ิเหตุ ตั้งแต 3 ครง้ั ขึน้ ไปในชว งถนน 200 ม. ชวง แบง กลุม ชว ง ในชว ง 3 ปล า สดุ 200 ม. สภาพถนน 500 ม. 2. บริเวณอนั ตราย คือบริเวณท่ีเกิด จุด อุบัตเิ หตตุ ัง้ แต 3 ครง้ั ข้นึ ไปในชว งถนน อันตราย 500 ม. ในชว ง 3 ปล าสดุ (พจิ ารณาปท เี่ กดิ อบุ ัติเหตเุ ปนสําคญั )

รายละเอียดขอ มูลอบุ ัตเิ หตทุ างถนน แบบรายงานอบุ ตั ิเหตบุ นทางหลวงชนบท เวลา และสถานที่เกดิ เหตุ สภาพสายทางขณะเกดิ เหตุ ผูใชทางท่เี กย่ี วของและความเสยี หาย รายละเอยี ดของอุบัตเิ หตุ มูลเหตุสนั นษิ ฐาน รายงานเหตกุ ารณโ ดยยอ กรมทางหลวงชนบท DEPARTMENT OF RURAL ROADS

การบรหิ ารเชิงปอ งกนั (Proactive Management) การตรวจสอบความปลอดภัยทางถนน “การตรวจสอบโครงการดานถนนหรอื ดา นจราจรอยา งเปนทางการ โดยผู ตรวจสอบอิสระท่ที รงคณุ วฒุ ิ ซ่งึ การตรวจสอบนจ้ี ะครอบคลมุ ถึงโครงการ หรอื ถนนท่มี อี ยูแลว โครงการที่กําลงั กอ สรา ง หรืออยรู ะหวางการออกแบบ โดยผตู รวจสอบจะรายงานถึงความเสยี่ งในการเกิดการชนและระดบั ความ ปลอดภัยในการใชงานของโครงการดังกลา ว”

การตรวจสอบความปลอดภยั ทางถนน นาํ แนวทาง Road Safety Audit มาใช “ตัดลูกโซ” ท่ีเกี่ยวของกับสภาพแวดลอมของถนนท่ีมีสวนในการนําไปสู การเกดิ อุบตั เิ หตจุ ํานวนมาก คน ถนน รถ กรมทางหลวงชนบท DEPARTMENT OF RURAL ROADS

หลกั การพน้ื ฐาน ของการตรวจสอบความปลอดภัยทางถนน “การปอ งกนั ดกี วา การแกไข” (Prevention is better than cure)

ขั้นตอนตาง ๆ ของโครงการทีจ่ ะทาํ การตรวจสอบ RSA - ขน้ั ตอนการศึกษาความเหมาะสมของโครงการ (Feasibility Stage) - ข้ันตอนการออกแบบเบื้องตน (Preliminary Design Stage) - ขน้ั ตอนการออกแบบกอสราง (Detailed Design Stage) - ข้นั ตอนระหวา งการกอ สราง (During Construction Stage) - ขน้ั ตอนกอนเปด การจราจร (Pre-opening to Traffic) - การตรวจสอบถนนท่เี ปด ใหบ รกิ ารแลว (Existing Roads)

การตรวจสอบพน้ื ทภ่ี าคสนาม (กรณถี นนเปดใชง านแลว)  ตรวจสอบความปลอดภยั ทั้งใน เวลากลางวนั และ กลางคืน 59

การตรวจสอบพ้ืนท่ภี าคสนาม  ตรวจสอบความปลอดภยั ทง้ั ใน เวลากลางวัน และ กลางคืน 60

การตรวจสอบพ้นื ทภี่ าคสนาม  ประเมินแนวโนม อุบัตเิ หตทุ อี่ าจเกดิ ขึ้นกบั ทกุ กลมุ ของผูใชถ นน 61

การทดลองเดนิ เทาและขบั รถผา นบริเวณที่ศกึ ษา โดยวิธีการน้ีจะชวยใหผูตรวจสอบสามารถเห็น ขอบกพรองจากมุมมองของผูใชทาง และทราบ ถึงความคิดและความรูสึกของผูใชทาง ซึ่งขอมูล ในสวนน้ีมีความสําคัญ เทาเทียมกับขอมูล ทางดา นวิศวกรรมจราจรอ่ืนๆ 62

การศึกษาพฤตกิ รรมของผใู ชทางบริเวณที่ศึกษา • สังเกตพฤติกรรมการขับขี่ การใชรถใชถนน เพ่ือทําใหทราบขอมูลเพ่ิมเติมเกี่ยวกับส่ิงบกพรองจาก มุมมองของผูใชทาง • ทําการบันทึกพฤติกรรมที่ไมถูกตองของผูใชทาง การฝาฝนกฎจราจร การใชความเร็วเกินกําหนด ฯลฯ ผูใชถนนปฏิบัติตามปายจราจรเครื่องหมายจราจร ขับรถแซงโดยประมาทหรือไม คนขามถนนใน ตาํ แหนงทางขามหรอื ไม เปนตน 63

การเขยี นบรรยายรายละเอยี ด • บรรยายรายละเอียดเก่ียวกับสภาพปญหาความ ปลอดภยั ที่ตรวจพบ • ปญหาของผูใชทางที่สังเกตพบจากการตรวจสอบ เพื่อประโยชนในการกําหนดมาตรการแกไขตาง ๆ ที่ กอใหเ กิดความปลอดภยั • มีการสเก็ตภาพประกอบเพ่ือใหเกิดความเขาใจและ ปองกันการลืมในประเด็นท่ีสําคัญ โดยเฉพาะที่ เก่ียวของกับระยะทั้งทางแนวด่ิงและแนวราบ ปาย จราจร เครอ่ื งหมายจราจร 64

ประโยชนข องการตรวจสอบความปลอดภัยทางถนน ตรวจหาจดุ ทอ่ี าจกอใหเกดิ อนั ตรายตอผใู ชถนน และเสนอแนะแนวทางในการขจัด หรอื บรรเทาอันตรายรวมทั้งยกระดับความปลอดภัยใหสงู ขึน้ ประโยชนของการตรวจสอบความปลอดภัยทางถนน ถนนทีอ่ อกแบบใหม จะมี ลดโอกาสในการเกดิ ลดการบาดเจบ็ และเสยี ชีวิต ความปลอดภัยมากข้นึ อุบตั เิ หตุในโครงขายถนน ยกระดบั ความสาํ คัญของ ทาํ ใหผ อู อกแบบและ ชว ยลดคาใชจ า ยโดยรวมที่ ความปลอดภัยทางถนนให ผูเกย่ี วของกบั การออกแบบ เกดิ ขึ้นกับประเทศชาติ เทาเทยี มกับปจ จยั อนื่ ๆ คํานึงถึงผูใ ชถ นน ในการออกแบบ ทกุ ประเภท 65

คูมอื ตรวจสอบความปลอดภยั ทางถนน ประเทศสหรฐั อเมริกา ประเทศแคนาดา ประเทศสหรัฐ อาหรบั เอมิเรตส ประเทศออสเตรเลีย ประเทศนิวซีแลนด ประเทศแอฟริกาใต ประเทศออสเตรเลยี ประเทศออสเตรเลยี องคกรความรวมมอื ทาง ถนนระหวางประเทศ

คมู อื การตรวจสอบความปลอดภัยทางถนน

1) แนวทางและรปู ตัดถนน 68 2) ทางแยก 3) การระบายน้ํา 4) ปา ยจราจร 5) สญั ญาณไฟจราจร 6) เครอื่ งหมายจราจรและเคร่อื งหมายนําทาง 7) สภาพอนั ตรายขา งทาง 8) พืน้ ถนน 9) ไฟฟา แสงสวาง 10) คนเดินเทา คนขามถนน คนขจี่ ักรยาน 11) ทางเชื่อม 12) อืน่ ๆ

แนวทางและรปู ตดั ถนน  โคงราบ โคงด่ิง และการยกโคง มีความเหมาะสม กับความเร็วของ การจราจร  ระยะการมองเห็นตามแนวทาง (Sight Distance)  ความกวา ง ชองจราจรและจาํ นวนชอ งจราจรเพยี งพอ  ความกวา งของไหลทาง  ความลาดเอียงของไหลท าง 69



ความเรว็ ในการออกแบบ – คาความเรว็ ในการออกแบบจะแตกตางกันขึ้นอยูก ับประเภทของสายทาง จาํ นวนชอง จราจร รวมถึงสภาพแวดลอ มรอบ ๆ สายทาง ประเภทถนน ความเร็วออกแบบ ถนนนอกเมือง/ชนบท (กโิ ลเมตร/ชั่วโมง) พ้ืนท่ีราบ (Flat Terrain) 90-110 พ้ืนที่เนินเขา (Rolling Terrain) 80-100 พ้ืนท่ีบนภูเขา (Mountainous Terrain) 60-80 60-100 ถนนในเมือง 50-70 ถนนสายหลกั ในเชตเมือง (Arterial Streets) ถนนสายหลกั ในบริเวณชุมชนหนาแน่น (Arterial streets with extensive development ) California Highway Design Manual (2006)

ความเรว็ ในการออกแบบ – การเลอื กคาความเรว็ ในการออกแบบขึ้นกับ • ประเภทของทาง • ความยาวของเสนทาง • ลักษณะภูมปิ ระเทศ • สภาพขา งทาง • ประเภทและปรมิ าณจราจรของรถท่จี ะมาใชเสนทาง – ควรสอดคลองกับความเรว็ จรงิ และความคาดหวังคนผขู บั ข่ที ีว่ ิ่งอยบู นทางประเภท เดียวกัน (85th percentile) 72

อตั ราความเรว็ ของยานพาหนะบนทางหลวงชนบทตามกฎหมาย (พรบ.ทางหลวง) 1. รถยนตห รือรถจักรยานยนต ใหใชค วามเร็วไมเกิน 90 กิโลเมตรตอ ช่วั โมง 2. รถยนตขณะทลี่ ากจงู รถพวง หรอื รถยนตสามลอ ใหใ ชความเร็ว ไมเ กนิ 60 กิโลเมตรตอชวั่ โมง 3. รถบรรทุกทีม่ ีนา้ํ หนกั รวมทง้ั นํ้าหนกั บรรทกุ เกิน 1,200 กิโลกรัม ไมวา จะลากจูงรถพว งดวยหรือไมก็ตาม หรอื รถบรรทกุ คนโดยสาร ใหใ ชความเร็วไมเ กิน 80 กโิ ลเมตรตอ ชวั่ โมง 73

ลักษณะทางโคงที่มีระยะมองเห็น ปลอดภัยไมเพียงพอ 74

1.⁰ ⁴fl1 fl€К 2. € ⁴1 К1 fi1К€ 3.Super Elevation 4.₂3€ffl⁴ fi1 €fi1К€1 € 9/3/2021 �1 ffl⁰�1 fl1 ⁰\"ffl1 €€ 75

กรมทางหลวงชนบท สํานกั อํานวยความปลอดภยั

ระยะมองเหน็ ตามแนวราบในทางโคง

กรมทางหลวงชนบท สํานกั อํานวยความปลอดภยั



แนวทางราบ+ด่ิง self-explaining? • หลีกเลย่ี งการเปลย่ี นแปลง แนวทางราบหลังโคง คว่ํา โคงขวาหลงั โคงดิ่ง 80 ผขู ับขี่ทขี่ ้นึ เนินมาจะไมทันสังเกตเห็น จุดเริม่ โคง ขวา อาจสับสน ขับไมเขา โคง อันตราย Austroads (2010)

ทางโคง อยูในบรเิ วณจดุ ยอดของโคง ด่งิ

แนวทางราบ+ดงิ่ • ไมควรออกแบบโคง ควา่ํ หรอื โคง หกั ศอก ใกลท างแยก หรือ จุดตดั ทางรถไฟ ยอดโคงคว่ําบงั ทางแยก (การออกแบบท่ไี มด)ี 82 ทม่ี า: VicRoads (2002) อา งใน Austroads (2010)

ขนาดความกวา งชอ งจราจรทเ่ี หมาะสมตามสภาพการใชง าน Rural Urban Type of US (feet) Metric US (feet) Metric Roadway (meters) (meters) Freeway 12 3.6 12 3.6 Ramps (1- 12.30 3.69 12.30 3.69 lane) Arterial 11.12 3.33 10.12 3.03 Collector 10.12 3.03 10.12 3.03 Local 9.12 2.73 9.12 2.73 ที่มา : FDHWA http://safety.fhwa.dot.gov/geometric/pubs/mitigationstrategies/chapter3/3_lanewidth.htm



ทางแยก  พิจารณาลักษณะทางเรขาคณิตของทางแยก (เชน รูปแบบของทาง แยกไมผ ูใชถนนเกดิ ความสบั สน)  การมองเห็น (เชน ตําแหนง ท่ีตั้งของทางแยกมีปญหาในเรื่องการ มองเห็นจากสาเหตุของแนวทางราบหรอื แนวทางดง่ิ หรือไม เปน ตน)  การควบคุมการจราจรบริเวณทางแยกและการนําทาง (เชน มี อุปกรณหรือเคร่ืองหมายนําทางผาน ทางแยกอยางเหมาะสมหรือไม เปน ตน ) 85

Űř ĺτ ŰŚŹσ→Ň 86

เกาะกลาง

แยกน้ี อยทู่ ี่ใหน?????? 88

ทางแยกที่เอ้อื ตอความปลอดภัย 89 • ควบคุมความเรว็ เขา สูทางแยกใหเหมาะสม โดยการปรับ แนวเสน ทาง ความกวา งชอ งจราจร การควบคมุ จราจร หรอื ใชการจาํ กัดความเรว็ 89

วงเวียนขนาดกะทดั รัดในเยอรมนั (Compact single-lane roundabout) 90 ที่มา: กลบั ภาพจาก Brilon (2014)

-A- -B- -C- -D- ลดขนาดพ้ืนทีข่ ัดแยง -E- ปรับแนวขาของทางแยกใหต้ ดั ตัง้ ฉาก AASHTO (2011) Figure 9-14 page 9-26 91

คมุ ความเรว็ สัมพทั ธข ณะขดั แยง 60 / / 60 / / 60 / 60 / e at ve speed 85 e at ve speed 8 A = 60 km/h A = 60 km/h A = 60 km/h A = 20 km/h B = 60 km/h B = 60 km/h B = 10 km/h B = 20 km/h Relative speed = 85 km/h Relative speed = 118 km/h Relative speed = 62 km/h Relative speed = 10 km/h 92

ปรบั กายภาพ จัดชอ งการไหล พ้นื ท่ขี ัดแยง ขนาดใหญ ความเรว็ สัมพทั ธส ูง จัดชอ งการไหลใหพ บกันเปน มมุ ฉาก ลดขนาดพื้นท่ขี ดั แยง Austroads(2013) Guide to Traffic Management Part 6: Intersections, Interchanges and Crossings 93

94

ทางแยกท่เี อื้อตอ ความปลอดภัย • ผูขับขส่ี ามารถมองเหน็ รถในทศิ ทางอื่นไดไ กลพอ เหมาะสมกับลกั ษณะการควบคุมทางแยก (visibility) ท่ีมา: AASHTO (2011) 95

Minor Road b b 96 Major Road 96 a1 a2 Clear Sight Triangle Clear Sight Triangle Decision Point Decision Point Approaching Sight Triangle for Viewing Traffic Approaching Sight Triangle for Viewing Traffic Approaching the Minor Road from the Right Approaching the Minor Road from the Left สามเหล่ียมการมองเหน็ ทีท่ างแยก กรณไี มม กี ารควบคุมทางแยก หรือควบคุมโดยการใหทาง ท่ีมา: Mirror picture from AASHTO (2011) Figure 9-15A Page 9-30

ระยะการมองเหน็ ปลอดภยั บรเิ วณทางเช่อื มทางแยก (Approach Sight Triangle) Recommended Sight Distances for Intersections with No Traffic Control (Case A) b ความยาวแตล่ ะขา ความเร็ว (กม./ชม) ระยะ a,b (เมตร) b 20 ของสามเหล่ียมจะ 20 25 35 a เป็นระยะท่ีผขู้ บั ข่ี 30 45 สามารถมองเหน็ 40 55 รถท่ีว่งิ เขา้ สทู่ าง 50 65 แยกและมีเวลาท่ี 60 75 90 เพียงพอท่ีจะชะลอ 70 หรอื หยดุ รถไม่ให้ 80 ชนกนั ท่ีทางแยก 90 a 100 105 110 120 120 135 130 150 Policy on Geometric Design of Highway and Streets ของ AASHTO 2011 97

75 75 80 กม./ชม. 80 กม./ชม. 50 กม./ชม. (Approach Sight Triangle) 50 กม./ชม. 98

มาตรฐานและการตดิ ต้งั ปายจราจร กรมทางหลวงชนบท 99

การระบายนา้ํ  ความลาดเอียงของผวิ ทางเพยี งพอตอ การระบายนาํ้ บนผวิ ทางหรอื ไม  ระบบระบายนาํ้ มคี วามเหมาะสมหรือไม เปน ตน 100