Атау Кере

Катыннын, суы тасыды-ай, Кемершен асады-ай, Апатайдан айрылып, Суйепм меж к жасыды-ай... Жылай-жылай кун кешкен Ешю манырап су кешкен... - Же, зарлай берме, сай-суйепмд! сыркыратып. Ундемей жыла!- деп Ер1к зект тастады. Кара су болды лайлы, Козшщ жасын булайды. Б1р бул емес, апатай, Кел1Н1н, талай жылайды-ай... «Сокгы жоктауды жанынан шыгарды, - деп ойлады Таган. - Апыр-ай, артында анырап жоктаушын, калса, кандай бакыт. Нюра Фадеевна армансыз эр| иманды адам». Тунде бас алмай жауган биылгы кузд1к алгашкы жакбыры осы езфде гана толастаган. Арты калын, туманга айналды. Таудын, боз туманы мацайдагы барлык затты тумшалап тастаган. Каб1рд1н, топырагы несер суымен малшынып, аякка, курекке жабысып, сарсакга салады. Жол бойы кыксылап, аякка оралып, мазаны алган Аламойнак шокиып отыра калып улыды-ай... Ерш «ез!н,е кершан» деп, колындагы курепн ала умтылып ед|, туманный, арасына сщш кеткен. Элдекайдан, бозгылт дуниежк, эйтеуф, бф тусынан улыган уж бер|'бф ест1Л1п турды. Нюра Фадеевнаны жерлеу рес1М1 аякталган сон,, ем еркек, жалгыз эйел томпайган топырак уй|'нд1С1не салбыран,кы кабакпен карап, уназ узак турды. Эркайсысы ез1нше кайгырды, ез1нше бакылдасты. Алтайдыц жамбаска жуп-жумсак койнауы койнына алган Нурке кемп1р канша Д1ндар болса да, не мусылманша, не христианша жерленбей, ез иманын ез1 айтып, ез жаназасын ез1 шыгарып, жарык дуниен1н, бар азабынан осылайша бакилыкка азаттанып ед|... Жер беттент, К1мге екен1 белг1С1з, кеюп сыцаймен туй1лген Ер1к шугыл бурылып кете берд|. Енд| Таган мен Айна гана калган каб|р басында. Басына оранган кара шел1С1нен бет шцшж сел гана кер!нген келшшек кез жасынык суалып, агыл-тег1л жылар шагында кеу1п калганына кайран... Таган болса не 1стерш б|лмеген. Жасканшактана жакындап, Айнанык колтыгынан устады: - Апамыз келмеске кетт1, еткенше емн, еткен сок бек1н деген, жур, кайтайыК/ - деп икемдеп ед|, кел1ншек М13 баккан жок. ЕндИ турыстык лажын таппаган сок, ол да уй жакка аяндады. Жас кабфдщ басында туманга тумшаланып Айна жападан-жалгыз калды. Тун аса суык болды. Ертек1нде шеп басын алб| басып, кешег! жакбыр муздактап тастап едк Айлакта отырган жалкы омартанык тут1Н1 бул кун1 шыккан жок, т1рш1Л1КТ1К барлыгын кемп1р ез1мен ала кегкендей, егейС1ген ем1р басталды. Ежелден аз уйктап, кеп жортатын Ер1к, так кылак бере, атын ерттеп, мылтыгын екгер|П ан 900 е>-

Таган т1у«Тшакырарда тана тыншыган. 1 ки1МАеР'н жинасгырды, ™еек-орнын алкт, белмеш аршаАа!ьТА,'.ЕНеС|н14 ,,,„ы салынган сары ала сандыгын алгаш рет ашкан. Какпат\" Х™4 оны' екен1М 031 де байкамай, «бисмилла, детей соз аузына тусН Га \" РАа' неге ез1„ен жасырган мол «байлык, жок екен, тек е„ туб1нде шетьИШТ 'ШЩе орамалдын орауын жазганда, оз кезше ез! сенбед!, адамзатка бакыГ*™ аК квнетоз иконды колы калтыраи алып, бурышка апарып суйеп койды ая караган Ер1н!н ертелетт аттанганын керген Тауекелге бел байлап уйден шыккян Омартага барды. Окыс тускен суык аралардьщ да зэреан алгандай Америкадан келген будандардьщ уясын |3деп тауып, ара крп-шыгар танадай теапн шуберекпен мык,тап бек1гп. Кушактай ыргап орнынан кетерт алган куй|* езен жагасына апарды. Екшшган де жетшдк Уйден шелекке куйып керосин екелт, аямай лакылдатып гвкп агаш жешктерге. Будан сон шырпы тутатып от койды. Лап еткен жалыннан жаскана шепнт, «жауыз аранын» жанганына ракаттана карады-ай... Сейтт, енесшщ казасына себепкер болтан капиталиста шыбынды шыркырата курткан едк.. Амал не, Алтайдын ана аралары ОЛАРМЕН елдекашан шагылысып «жауыздардын» урпагы анау каптаган уянын эркайсысында кыбырлап жатканын сезген жокедЕ.. Амал не... бЕ\\ген жокедЕ.. Осы кезде Татан да окыс оянып, далата шыккан. Ен эуел1 кергеж - взен жагасында жанып таусылуга айналган отка кактанып турган Айна. Алгашында 1СТ1Н мен-жайын тусшген жок,- Кдсына барып б1лешнш1 деп беттей бергеншде, тер1с карап сулык турган келшшек жалт бурылып, Таганды керген сон, «бул кайдан шыга келдЬ> дегендей, Кдтын суына карай тура жупрдЕ Жупрген бойы ектнш бэсендетпестен, жаркабактан суга сеюрдЕ.. «Айна! Токта....» деп, айкайлай умтылган Ж1пт агын ала кашкан эйелдщ денеан куа, жар жагалаи безектеп, алдынан шыга ол да сеюрген. Муздай суга какалып-шашала малтьт, колдай жузш жагага суирелед.. Айнаньщ кшмше колы |'л1ккен сон,, сынар йны-коншына толган суды Куткарды. ©А1-Т1 р1С1 н б1лмейд|. С1люлеп жуткан, ко агызды. Аяк-колын керплеп, жаттыгу жасатып дем рРМ\" - уйге апарып, Ойел есш жиганда, куанышында шек калмаган. КИ1М1Н ауыстырды. Пешке от жагып, белмеж жылытть п жаткан Айна ез-взже Енеанщ агаш тосепнде безгеп устагандай ДФ'ЛД - Рас, меж де ажалдан агытып ал ^йтыКЬ13: 0Л1МгекимаА н ^ бар!б!р - Оуре болман,ыз... С13 маган мын ^аН уйге тастап ке ол1мнен де бетер коркынышты осы каргь огендей боламын бул жерде Т1р| журу1м екггалай... рт, аягына ТУК'Р каНдай |ске - Не 1стеу1м керек, айнам... Ерж™а*Н ш “еге^1„, солкылдай - деп кум!лж1Д1. *ян да У*™' ^ыньМ берега кашь бастаганын андаган сон, жаз ^оИГ 90* бастаган.

- Олай болса азге окпем жок,— Жолыныз болсын. - Сел уназ жатты да: - Мен азге сез салып, маган уйлен деп, колка артып жатканым жо^ мынау каареттен куткарар адам баласы бар ма деп, корланып жатырмын... Эйтеуф, суйемелдеп тау асырып тастасаныз болды... ез1ме 03!мшн шамам жетер емес... Арага таланып елгенше, Алтайдын аюы жегеш иманды шыгар... - Олай болса, мен дайынмын! - дед| улы теуекелге бел бугандай ширыккан Таган. - Кудай да, адам да кешер бул юм1здк - Бул жалганда сенерщ, суйенерщ, куткарарын, кол ушын берерщ болганга не жетон, - дед! басын котерт, орнынан турган Айна сергек унмен. Таган кел1ншект1н, су-су шашынан сипап, алгаш рет мандайынан шскед|. - Сен болмасац, менщ де сау-саламат журу1м еюталай, айнам, шЫшт Олт калар ед1м. - Кызык, екен, ага, - деп ентек жымиды. - Бурын азден |[±нмд1ктщ ига шыгатын, каз1р сэбидщ бе, сэби жергепнщ бе, вйтеуф, жанынды жарылкайтын езгеше бф таныс та бейтаныс шс сез1лед|... Тихой езеншесшен Айнаны кетерген куй!, белуардан кешт еткен Таган Шалдыц «мемлекетше» жетелейт1н б1лте жолмен Алтайдын кара орманына С1Н1П бара жатты... Он сапар Т1лешк, агайын... «НЕГЕ Б13 ОСЫ...» Аннан кештетт оралган Ер«к кел1ншег1 мен маскунем досынын жым-жылас жогалып кеткен1н б1лд1, сезд|, 1здеген жок. Салкын кандылыкпен: «Жет1сер!» - дед|, Т1С1Н сакур-сукьф кайрап. Содан сон «Жет1серандер, жет1серс1ндер! - деп, жын ургандай, тауды басына копире сакылдап кулген. - Прохор келан,вертолетпен Бекзатты алдьфамын. Маган.'бер1б1р, катын болса - болды». ЕртеЫнде елемд| аппак кеб|нге орап кар жауды. Биылгы жылдын алгашкы сонары... «Анга шыгу керек, - деп ойлады ширыккан омарташы. - Дуниеде одан кызык та кымбат не бар? Калганынын барлыгы каран калсын!» Келер жылдын кектем! шыгып, жабагыланган с1реу кар ерш, таусылып, аркьфап озен тасып, агаш бурлеп, гул бас жарганда, Ер1к жылдагы едет|'нше Катын суын кулдап, тарихи мекен1не барган. Аргы беттег! шынарга жанарынан су акканша карады. вне, кер1ндП Сол! ©зП Акбоз ат М1нген сулу! Омарташынын гашыгы! Аттан тус|'п жетелеген куш, озен жагасына келд| - тым жакыннан кертдЕ Колын булгады. Ержте ес калмады. Суга тусердей болып, жагалауга мшбелей ынтыккан. «А, кудай, арага айналсам екен, ара болып аргы бетке ушсам екен» деп, Т1зерлей отырып, колын аспанга соза, бар болмысымен т1лед|- ай, тунгыш рет зар еЫреп жылады-ай... Кудайдын куд!рет1мен омарташы арага айналды... 61 рак бал арасына емес, малга тыныштык бермейтш кокбас сонага айналды. Айналуы сол екен, аргы жиектег! Кызга зымырай ушкан. Ушкан калпы гашыгына жет1п, иыгына конды. Не болганын б1лмей сасып калган Кыз колындагы ек1 буктелген камшымен 9оае>

сескене салып калганда, енд| СеР Катын суынын, айдагындагыкереГ А°МаЛап ^еТ ме >К'С°На,> 6ал арадары иен калды. Калса - калсым* ^к^еар байлы ^анатын су кетер.лгенде, бэр,б|р ш|р|„ астында 'ка.Г УММай ^тынга тогаРна толган мал, Су астында Нюра Фадеевнанын жеГ \" °Рнатылып/ «НЕГЕ Б13 0СЫ...» еТ1 Мс|Реген зираты Аэ калды... I 90*

.V у- •4 -С>4^ ,.. ЭдйШй!V.- • •у.*- \"■* ■ - - * • •« ,.-5 •;.— V, •--■• -' • ч. •.... ■••* . V. X ■ ~_х - •а ■ ч5 5- V Ь-л *г >» «-; - 3 \"'V ':‘ г *»>-. **.. Л, X; СЫ ; ^ ' • -• -' --.л,- .;’ х , •;- Г:-: