Hate Waste ขยะใครใครก็ไม่รัก_Web

Hate Waste ขยะใครใครก็ไมร่ ัก



Hate Waste

ค�ำน�ำ



Inside the Book ขยะลน้ โลก....จรงิ หรอื ? 22 หรอื เพียงแคว่ าทะกรรม... ขยะอาหาร 48 นยิ าม แนวคิด ขยะอาหารกบั พฤตกิ รรม 96 ในระดับครัวเรอื น ขยะ...ประเทศไทย 106 สถานการณข์ ยะในประเทศไทย 111 ถงุ พลาสตกิ อะไรคอื ทางออก 122 คดั แยกขยะ : สนามหลวงโมเดล 138



8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

1 ขยะล้นโลก....จรงิ หรือ? หรอื เพียงแค่วาทะกรรม... 22

“ขยะลน้ โลก”เปน็ วลที นี่ กั สอ่ื สาร นักรณรงค์กล่าวถึงบ่อยๆ ในระยะกว่า 2 ทศวรรษ ที่ผ่านมา จนบางคนรู้สึกคุ้นเคยกับวลีท่ีว่านี้ แต่จะมีกี่คน ท่ตี ง้ั คำ�ถามว่า แล้ว “ขยะล้นโลก” จะเกิดขึ้นได้จริงหรือไม่ ขณะที่บางคนอาจไม่รู้สึกอะไรมากไปกว่าเป็นเพียงสำ�นวน ทเ่ี ปรยี บเปรยกระตุน้ ให้คนได้ร้สู กึ บา้ งเทา่ น้นั 23

แต่ไม่ว่าจะอย่างไรก็ตาม วลีท่ีว่า “ขยะล้นโลก” ในหมู่นักส่ิงแวดล้อมด้วยกันแล้ว ย่อมสะท้อนให้เห็น ปรากฏการณบ์ างอยา่ ง โดยเฉพาะสภาพปญั หา “ขยะ” ทใ่ี น อดีตย้อนไปเมื่อนับร้อยปีที่ผ่านมา คนยุคน้ันแทบจะไม่ คาดคิดว่าจะเป็นปัญหาสำ�คัญในโลกยุคปัจจุบัน บรรดา นกั สงิ่ แวดลอ้ มตา่ งเหน็ รว่ มกนั วา่ ปญั หานเี้ ปน็ ปญั หาทเ่ี กดิ ขนึ้ ตามกระแสการพฒั นาทง้ั ทางเศรษฐกจิ สงั คม และเทคโนโลยี ของโลก เป็นปัญหาท่ีร่วมกันของโลกที่ต้องร่วมกันป้องกัน และแกไ้ ข ปจั จยั ทสี่ �ำ คญั ตอ่ พฒั นาการของปญั หาขยะ กค็ อื การเพ่ิมข้ึนของประชากร เม่ือจำ�นวนประชากรเพิ่มสูงข้ึน ย่อมบริโภคมากข้ึน และผลที่ตามมาก็คือ มีขยะเหลือท้ิง ในรูปแบบตา่ งๆ เพิ่มมากข้ึน ย่ิงเม่ือโลกพฒั นาข้ึนประชากร โลกก็เพิ่มในอัตราท่ีสูงมากข้ึน จากสถิติพบว่ากว่าโลกของ เราจะมจี �ำ นวนประชากรครบ 1 พนั ลา้ นแรก โลกตอ้ งใชเ้ วลา ตลอดประวัติศาสตร์มวลมนุษย์จนถึงปี 1800 แต่สำ�หรับ พันล้านที่ 2 โลกใช้เวลาเพียง 130 เท่าน้ันเอง พันล้าน ท่ี 3 โลกใชเ้ วลาสนั้ กวา่ มากเพยี ง 30 ปี จากนน้ั ทกุ พนั ลา้ นคน ของโลกใชเ้ วลาเพยี ง 12-13 ปเี ทา่ นน้ั จนถงึ ปจั จบุ นั ประชากร โลกนั้นมีมากถึง 7 พันล้านคน และคาดว่าจะเพิ่มเป็น 8 พนั ลา้ นคนในปี ค.ศ. 2024 หรอื อีกไม่เกนิ 7 ปีข้างหนา้ น้ี 24

1 พัน 1930 1960 ล้านแรก พันลา้ นท่ี 2 พันล้านท่ี 3 ใช้เวลาตลอด ใชเ้ วลา 130 ปี ใชเ้ วลา 30 ปี ประวัติศาสตร์ 1974 1987 ของมวลมนษุ ย์ พันลา้ นท่ี 4 พันล้านท่ี 3 ใชเ้ วลา 14 ปี ใช้เวลา 30 ปี ปี 1800 1999 2011 UNDPPivRแooieหsppifลouuBe่งnullrทaaerttaen่มี iinooacาdnune: พันล้านท่ี 6 พันลา้ นท่ี 7 ใช้เวลา 12 ปี ใชเ้ วลา 12 ปี 2024 25 พันล้านท่ี 8 ใชเ้ วลา 13 ปี

โลก ยุโรป เอเชีย 2017 : 4,504 2017 : 1,256 2017 : 742 2030 : 4,947 2030 : 1,704 2030 : 739 2050 : 5,257 2050 : 2,528 2050 : 716 2100 : 4,780 2100 : 4,468 2100 : 653 ละตินอเมรกิ าและ แอฟรกิ า คาริบเบียน 2017 : 1,256 2017 : 646 2030 : 1,704 2030 : 718 2050 : 2,528 2050 : 780 2100 : 4,468 2100 : 712 แหล่งทม่ี า : Pอoงคpก์uาlaรสtiหonปรDะiชvาisชioาnติ ((2D0e1p7a)rtment of Economic and Social Affairs, 26

ในแงข่ องการกระจายตวั ของประชากรตามภมู ภิ าค ตา่ งๆ ของโลก ผลจากการคาดการณข์ ององคก์ ารสหประชาชาติ ปรากฏว่า ประชากรโลกในปี 2017 คาดว่ามีจ�ำ นวนมากถึง 7.5 พันล้านคน โดยมากกวา่ ครง่ึ กระจายอยใู่ นทวปี เอเชยี และเพ่ิมเป็น 8.5 พนั ล้านคนในปี 2030 โดยคาดว่าเม่อื ส้นิ ศตวรรษน้ี คือ ในปี 2100 ประชากรโลกจะเพิ่มมากถึงกวา่ 11.5 พันล้าน ท้ังน้ีประชากรโลกกระจายอยู่ในทวีปเอเชีย มากที่สุดแต่คาดว่าประชากรในทวีปเอเชียจะลดลงจาก 5.2 พันล้าน ในปี 2050 เหลือจำ�นวนประชากร 4.7 พันล้าน เม่ือส้ินสุดศตวรรษที่ 21 และมีเพียงทวีปยุโรปเพียง ทวีปเดียวเท่าน้ันท่ีจำ�นวนประชากรมีแนวโน้มลดลง ต้ังแต่ปีปัจจุบัน คือ จากจำ�นวน 742 ล้านคนในปี 2017 ลดลงเหลือ 739 ล้านคนในปี 2030 และคาดว่าเม่ือ สิ้นศตวรรษท่ี 21 ประชากรในยุโรปจะลดลงเหลือเพียง 653 ล้านคน ขณะท่ีคาดว่าประชากรในทวีปแอฟริกา จะเพิ่มขึ้นอย่างมากจาก 1.2 พันล้านในปี 2017 เป็น 4.4 พันลา้ นในปี 2100 27

ผลการศกึ ษาของธนาคารโลกเกยี่ วกบั สถานการณ์ และการคาดการณ์ปริมาณขยะในระดับโลก ซึ่งได้จัดท�ำ รายงานล่าสุดเผยแพรเ่ ม่ือปี 2012 พบข้อมูลท่สี �ำคัญหลาย ประการ ดังนี้ ในปี 1900 โลกมีประชากรจ�ำนวน 220 ล้านคน ทอ่ี าศยั ในเขตเมอื ง หรอื คดิ เปน็ 13% ของประชากรทง้ั หมด และผลติ ขยะไม่ถึงวันละ 300,000 ตัน แตใ่ นปี 2000 โลกมี ประชากรที่อาศัยในเขตเมืองเพิ่มขึ้นเป็น 2.9 พันล้าน คิดเป็น 49% ของประชากรทั้งโลก และผลิตขยะวันละ 3 ลา้ นตนั เพ่ิมขึน้ ประมาณ 10 เทา่ ภายในเวลา 100 ปี และ คาดวา่ ภายในปี 2025 จะเพม่ิ ขนึ้ เปน็ อกี สองเทา่ ของปี 2000 ซงึ่ เทยี บเทา่ กบั ปรมิ าณขยะทบี่ รรทกุ ในรถบรรทกุ ตอ่ เรยี งกนั ไดย้ าวถงึ 5,000 กโิ ลเมตร ปจั จบุ นั ประมาณวา่ โลกเรามภี าระตอ้ งจดั การขยะ ท่ีเราสร้างข้ึนประมาณ 1.3 พันล้านตันต่อปี และคาดว่า จะเพ่มิ ขึน้ ราว 2.2 พันลา้ นตันตอ่ ปีภายในปี 2025 ตวั เลข น้ีแสดงให้เห็นถึงความส�ำคัญของการเพ่ิมข้ึนของอัตราการ ผลติ ขยะเฉลย่ี จากอตั ราคนละ 1.2 เปน็ 1.42 กโิ ลกรมั ตอ่ คน ต่อวันภายในอีก 15 ปีข้างหน้า และในประเทศก�ำลัง พัฒนาอัตราการผลิตขยะจะเพิ่มข้ึนมากกว่าสองเท่าตลอด ระยะเวลาอีก 20 ปขี ้างหน้า ในแงข่ องเงนิ ลงทนุ ในการก�ำจดั ในระดบั โลกปรากฏวา่ มลู คา่ เงนิ ลงทนุ จะตอ้ งเพม่ิ ขน้ึ จากปจั จบุ นั (2012) ทมี่ มี ลู คา่ ปีละ 205.4 พัน (ล้าน) เหรียญอเมริกัน และคาดว่าจะ เพิ่มข้ึนเป็น 375.5 พัน (ล้าน) เหรียญอเมริกันในปี 2025 อย่างไรก็ตาม ค่าใช้จ่ายในประเทศรายได้ต่�ำจะเพ่ิมสูงขึ้น อย่างมากอาจสูงมากถึง 5 เทา่ 28

ในขณะที่โลกพยายามพัฒนาความเป็นเมืองให้ เติบโตทุกหนทุกแห่ง แต่กลับพบว่าอัตราการผลิตขยะของ มวลมนุษย์ได้เพิ่มสูงข้ึนกว่าอัตราการขยายตัวของเมือง เมอ่ื สิบปีทแี่ ล้ว (2002) มีประชากรอาศยั อยู่ในเขตเมอื ง 2.9 พันล้านคนมีอัตราการผลิตขยะคนละ 0.64 กิโลกรัมต่อวัน (0.68 พนั ลา้ นตนั ตอ่ ป)ี แตจ่ ากรายงานฉบบั นี้ พบวา่ ปจั จบุ นั (2012) จ�ำนวนประชากรท่ีอาศัยอยู่ในเขตเมืองเพ่ิมขึ้นเป็น 3 พันล้านคนและผลิตขยะคนละ 1.2 กิโลกรัมต่อวัน (1.3 พันล้านตันต่อปี) และในปี 2025 จ�ำนวนประชากร ทอ่ี าศยั อยใู่ นเขตเมอื งจะเพม่ิ ขนึ้ เปน็ 4.3 พนั ลา้ นคน คาดวา่ จะผลติ ขยะคนละ 1.42 กโิ ลกรมั ตอ่ วนั (2.2 พนั ลา้ นตนั ตอ่ ป)ี ประเทศในเอเชียทตี่ อ้ งจับตามอง คอื ประเทศจนี ด้วยการก้าวกระโดดทางเศรษฐกิจและเทคโนโลยีของจีน ท�ำให้ในปี 2004 จีนจัดเป็นประเทศที่ผลิตขยะมากท่ีสุด ในโลก แซงหน้าประเทศสหรัฐอเมริกาที่ถูกจัดล�ำดับให้เป็น ประเทศท่ีผลิตขยะมากที่สุดในโลกมาก่อนหน้าน้ี อีกทั้ง ยังมีแนวโน้มว่าจีนจะผลิตขยะชุมชนเพิ่มมากกว่าอเมริกา เป็นสองเท่า  โดยคาดว่าขยะในประเทศจีนจะเพิ่มขึ้นจาก 520,550 ตัน/วัน ในปี 2005 เป็น 1.4 ล้านตันต่อวัน ในปี 2025 อตั ราการเติบโตของปริมาณขยะมีแนวโนม้ เพิม่ ขน้ึ อย่างรวดเรว็ มากสดุ ในแถบเอเชียตะวนั ออก การด�ำเนินการจัดการขยะมูลฝอยถ้าพิจารณา แยกตามระดับการพัฒนาทางเศรษฐกิจของประเทศ ตามระดับรายได้ของประเทศ (ต่�ำ ปานกลาง และสูง โดยประเทศไทยจัดเป็นกลุ่มประเทศรายได้ปานกลาง) ธนาคารโลกได้สรุปสถานการณ์การจัดการไว้ตั้งแต่ปี 1999 ถึงปี 2012 ไว้ตามตารางต่อไปน้ี 29

การจัดการขยะของกลุม่ ประเทศตา่ งๆ แยกตามรายได้ (1999-2012) ประเทศรายไดต้ ่ำ� ประเทศรายได้ปานกลาง ประเทศรายได้สูง ยังไม่มีโปรแกรมท่ีเป็นระบบ มกี ารหารอื ถงึ การลดปรมิ าณจาก มีโปรแกรมให้การศึกษา เน้น แต่มักพบเป็นการน�ำกลับมา แหล่งก�ำเนิด แต่ยังคงไม่มีการ หลกั การ 3Rs Reduce, Reuse ใช้ใหม่ และส่วนมากยังเป็น จัดการท่เี ปน็ ระบบ and Recycle ผู้ผลิตมีความ ประเทศท่ีมีอัตราการผลิต รบั ผดิ ชอบมากขน้ึ และเนน้ การ ขยะต่อคนในระดบั ต�่ำ ออกเบบผลิตภณั ฑ์ มบี รกิ ารการเกบ็ รวบรวมบา้ ง มีการปรับปรุงการบริการและ การเกบ็ รวบรวมมากกวา่ รอ้ ยละ ประปราย และไม่เพียงพอ เพิ่มการเก็บรวบรวมจากแหล่ง 90 ส่วนใหญ่มีรถเก็บขนและ ได้รับผลกระทบจากปริมาณ ทอี่ ยู่อาศัย ความสามารถในการ เครอ่ื งมอื ทม่ี ปี ระสทิ ธภิ าพ รวม สะสมของขยะ โดยภาพรวม เกบ็ รวบรวมแตล่ ะประเทศผนั แปร ท้ังมีสถานีขนถ่ายปริมาณขยะ การเกบ็ รวบรวมตำ�่ กวา่ รอ้ ยละ แตกต่างกันระหว่างร้อยละ 50- จัดว่าเป็นปัจจัยส�ำคัญในการ 50 80 และมีความพยายามปรับให้ พิจารณาการด�ำเนินงาน การจัดการเป็นระบบซึ่งเป็นไป อยา่ งช้าๆ ประชาชนมีส่วนคัดแยก ภาคส่วนที่ไม่เป็นทางการยังมี มบี รกิ ารเกบ็ รวบรวมขยะรไี ซเคลิ ขยะรีไซเคิลแต่ตลาดส่ิงของ สว่ นเกย่ี วขอ้ ง มกี ารใชเ้ ทคโนโลยี และใช้เทคโนโลยีคัดแยกและ รีไซเคิลยังไม่มีระเบียบกฎ ช่วยคัดแยกและอ�ำนวยความ ด�ำเนินการ มีกฎเกณฑ์ควบคุม เกณฑ์ และยังมีคนกลาง สะดวกอตั ราการรีไซเคิลสูง และ และค�ำนึงถึงการตลาดระยะ เก่ียวขอ้ งจ�ำนวนมาก ตลาดรไี ซเคลิ มรี ะเบยี บกฎเกณฑ์ ยาว มากขึน้ ภาพรวมแล้วอัตราการรีไซเคิล สูงกว่าประเทศรายได้ต�่ำและ ปานกลาง แต่ภาคสว่ นที่ไมเ่ ป็น ทางการกย็ ังคงปรากฏอยู่ 30

ประเทศรายได้ต่ำ� ประเทศรายไดป้ านกลาง ประเทศรายได้สูง แทบไมม่ กี ารด�ำเนนิ การอยา่ ง โรงงานท�ำปุ๋ยหมักขนาดใหญ่มัก ได้รับความนิยมมากขึ้นทั้งใน เป็นทางการแม้ว่ามีร้อยละ ไม่ประสบความส�ำเร็จเนื่องจาก การด�ำเนินการที่สวนหลังบ้าน ของประมาณขยะอินทรีย์สูง การปนเปื้อนและค่าด�ำเนินการ และการด�ำเนนิ การดว้ ยโรงงาน มาก ยังขาดทั้งตลาด และ สงู (เนอื่ งจากมกี ารแยกขยะนอ้ ย) ขนาดใหญ่ ปรมิ าณขยะอนิ ทรยี ์ ความตระหนักของสงั คม แต่โครงการระดับชุมชนได้รับ มีสัดส่วนน้อยกว่าประเทศ ความส�ำเร็จมากกวา่ รายได้ต่�ำและปานกลาง มีการ แยกขยะมากท�ำให้ด�ำเนินการ ได้งา่ ยข้ึน ยังมีน้อย โดยทั่วไปยังไม่ มีการใช้เตาเผาบ้าง แต่ต้อง ด�ำเนินการด้วยราคาที่ดิน ประสบความส�ำเรจ็ เนอ่ื งจาก ประสบกับความยุ่งยากทางการ ท่ีสูงและมีที่ดินที่ด�ำเนินการ ต้องใช้เงินทุนสูง ใช้เทคนิค เงินและการด�ำเนินการ การ คอ่ นขา้ งจ�ำกัด (เช่น เกาะ) เตา และคา่ ด�ำเนนิ การสงู ขณะท่ี ควบคุมมลพิษทางอากาศยังไม่ เผาส่วนใหญ่มีการควบคุมทาง ขยะมคี วามชื้นสูง ดีพอ ส่ิงแวดล้อมและระบบการใช้ พลงั งาน การใช้เทคโนโลยีต่�ำยังคง มสี ถานทฝ่ี งั กลบแบบถกู วธิ พี รอ้ ม ด้วยเทคโนโลยีที่สูง มีระบบ เทกองบนพ้ืนดิน บางคร้ัง ท้ังการควบคุมทางสิ่งแวดล้อม ป้องกันการปนเปื้อนและการ รวมเอาขยะติดเชื้อทางการ บ้าง แต่การเทกองยังคงปรากฏ บ�ำบดั ปญั หาทพี่ บ มกั เปน็ ความ แพทย์ด้วย ส่งผลกระทบต่อ ท่วั ไป กังวลจากประชาชนที่อาศัย สิ่งแวดล้อม สุขภาพทั้งของ อยู่บริเวณใกล้เคียง ที่ฝังกลบ ประชาชนและคนงาน ที่ปิดเลิกใช้แล้ว มักเปลี่ยนใช้ ประโยชน์อืน่ เชน่ สนามกอล์ฟ และทีพ่ ักผอ่ น ค่าเก็บรวบรวมคิดเป็น ค่าเก็บรวบรวมคิดเป็นค่าใช้จ่าย คา่ เกบ็ รวบรวมคดิ เปน็ คา่ ใชจ้ า่ ย ค่าใช้จ่าย 80-90% ของ 50-80% มกี ารเกบ็ คา่ ธรรมเนยี ม ต�่ำกว่า 10% มีการลงทุนจาก งบประมาณการจัดการของ บ้าง บางแห่งใช้การเก็บรวมใน ภาครฐั สงู และประชาชนมสี ว่ น เทศบาลบางแห่ง มีการเก็บ ค่าไฟฟ้าหรือค่าน้�ำ มีเอกชนเข้า ร่วมท�ำให้สามารถลดค่าใช้จ่าย คา่ ธรรมเนยี มแตก่ ไ็ มเ่ พยี งพอ ร่วมด�ำเนินการมากกว่าประเทศ ในการก�ำจัด และยงั ไดร้ บั งบประมาณจาก รายไดต้ ำ�่ รฐั นอ้ ย แหล่งท่ีมา : ธนาคารโลก (2012) 31

ปรมิ าณขยะในโลกจะถึงจดุ สูงสุดเมื่อใด Hoornweg และคณะ (2013) ได้วิเคราะห์คาดการณ์ ปริมาณขยะของโลกว่าจะดำ�เนินไปจนถึงจุดสูงเม่ือใด ซง่ึ ได้ต้ังเง่ือนไขไว้ 3 เงอื่ นไข เสน้ ประสเี ทาแสดงกรณีทีป่ ระชากรเพิม่ ขึ้นไมม่ าก และ มกี ารใชท้ รพั ยากรอยา่ งมปี ระสทิ ธภิ าพใสใ่ จตอ่ สง่ิ แวดลอ้ ม คาดว่าจะมีประชากรโลกจำ�นวน 7 พันล้านคน และ ประมาณ 90% อยอู่ าศยั ในเขตเมือง เส้นประสีฟ้าแสดงกรณีท่ีเศรษฐกิจและสังคมยังคง ด�ำ เนนิ ไปอยา่ งปกติ (business-as-usual : BAU) คาดวา่ จะมปี ระชากรโลกจ�ำ นวน 9.5 พนั ล้านคนและประมาณ 80% อยูอ่ าศยั ในเขตเมอื ง เสน้ ประสแี ดงแสดงกรณที ป่ี ระชากรเพม่ิ ขน้ึ อยา่ งตอ่ เนอื่ ง คาดว่าจะมปี ระชากรโลกจำ�นวน 13.5 พนั ลา้ นคนและ ประมาณ 70% อยูอ่ าศยั ในเขตเมือง การคาดการณแ์ นวโนม้ การเกิดขยะในปี 2100 SSP1 SSP2 SSP3 12 ป ิรมาณขยะ ี่ทเกิด ้ขึน 8 4 0 1950 2000 2050 2100 2550 1900 แหล่งทมี่ า: Hoornweg and Kennedy (2013) 32

การคาดการณ์เปน็ รายภมู ิภาค กรณเี ศรษฐกิจและสังคมยงั คงดำ� เนนิ ไปอยา่ งปกติ frica Latin America and the Caribbean Middle East and North Africa High-income and OECD countries 3 ปริมาณขยะ ่ทีเ ิกด ้ขึน 2 1 0 2010 2040 2070 2100 แหล่งท่มี า: Hoornweg and Kennedy (2013) 33 จากกราฟทแี่ สดงถงึ การคาดการณป์ รมิ าณขยะของ โลก ในสถานการณต์ ่างๆ กัน แสดงให้เห็นว่าถา้ สถานการณ์ ทางเศรษฐกจิ และสงั คมยงั คงด�ำ เนนิ ไปอยา่ งปกติ (เสน้ สฟี า้ ) โ ล ก ก็ จ ะ ยั ง ไ ม่ ต้ อ ง เ ผ ชิ ญ กั บ ภ า ว ะ ปั ญ ห า ท่ี สู ง สุ ด ข อ ง ปริมาณขยะในโลก แต่คาดว่าปริมาณขยะในโลกจะ มากถึง 11 ล้านตันต่อวันซ่ึงมากกว่าปัจจุบัน (2013) ถึง 3 เท่า แต่ถ้ากรณีที่แย่ท่ีสุดกล่าวคือ ประชากร โลกยังคงเพ่ิมอย่างต่อเนื่อง และโลกยังคงไม่สามารถ จัดการปัญหาความยากจนและปัญหาสังคมได้อย่าง มีประสิทธิภาพ (เส้นกราฟสีชมพู) รวมถึงมีการเพิ่มข้ึน ของประชากรอย่างรวดเร็วในบางภูมิภาค จะส่งผลให้ ปริมาณขยะของโลกมากขึ้นถึง 12 ล้านตันต่อวัน ในปี 2100  อย่างไรก็ตาม ถ้าโลกสามารถจัดการปัญหา การเพ่ิมขึ้นของประชากร และมีการใช้ทรัพยากรได้อย่าง มีประสิทธิภาพ (ตามกราฟเส้นสีเทา) จะทำ�ให้ปริมาณ การผลิตขยะของโลกประมาณ 9 ล้านตนั ตอ่ วัน

ในแต่ละปีประชากรชาวยโุ รปผลิตขยะพลาสติก จ�ำ นวน 25 ลา้ นตันแต่สามารถทำ�การจัดเก็บ เพ่ือการรีไซเคิลได้ไม่ถึง 30% โดยระบบเศรษฐกิจ สามารถคงมลู คา่ ของวสั ดบุ รรจุภณั ฑพ์ ลาสตกิ ได้เพยี ง 5% ของมลู ค่าทั้งหมด สว่ นทเี่ หลอื จะหายไปหลงั จากทใ่ี ชง้ านครัง้ แรก คดิ เป็นมูลค่า ทห่ี ายไปกวา่ 70 ถงึ 105 พนั ล้านยูโรตอ่ ปี 34

การคาดการณ์จ�ำนวนประชากร และปรมิ าณขยะปี 2025 แยกตามภูมภิ าค ประเทศทม่ี รี ายไดส้ งู จะมปี รมิ าณขยะสงู สดุ ในชว่ ง กลางศตวรรษ ขณะท่ีคาดว่าปริมาณขยะของโลกจะสูงสุด หลังปี 2100 (กรณีท่ีการพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมยังคง ดำ�เนินเป็นปกติ) แต่ในกรณีที่โลกมีการใช้ทรัพยากรอย่าง มีประสิทธิภาพและจัดการการเพ่ิมขึ้นของประชากรให้อยู่ ในระดับท่ีเหมาะสมจะส่งผลให้ปริมาณสูงสุดจะเกิดข้ึนราว ปี 2075 และจากน้ันจะลดลงราว 30% อย่างไรก็ตามขนาด ของปริมาณสูงสุดเปลี่ยนแปลงไปตามปริมาณการผลิตขยะ ซ่ึงอาจผนั แปรระหวา่ ง 7.3 – 10.9 ลา้ นตนั ตอ่ วนั ถา้ มีการ จัดการที่ดี ระยะเวลาจุดสูงสุดข้ึนกับการพัฒนาของเมือง ในแถบแอฟรกิ าซง่ึ เปน็ ภมู ภิ าคทคี่ าดวา่ มอี ตั ราการเตบิ โตของ ประชากรมากกว่าสองเทา่ เมอ่ื เทยี บกบั ภมู ภิ าคอน่ื ๆ ของโลก และจากข้อมูลท่ีกล่าวมาข้างต้นเกี่ยวกับสถานการณ์ขยะ ในระดบั โลก แสดงใหเ้ หน็ ถงึ ความจ�ำ เปน็ ในการรว่ มมอื กนั จัดการปัญหานี้ เพ่ือป้องกนั มใิ ห้ขยะลน้ โลกเกดิ ขึน้ จรงิ 35

การคาดการณ์จำ� นวนประชากรและปริมาณขยะปี 2025 แยกตามภมู ภิ าค คาดการณป์ ี 2025 AFRICA 518 441,840 1,229 1.86 Europe and 239 354,810 central Asia Middle East Asia Latin America 466 728,392 and North Africa and the Caribbean 257 369,320 OECD 842 1.74 South Asia 734 567,545 �จำนวนรวม 4,285 6,069 36 แหลง่ ท่มี า : ธนาคารโลก (2: 012) (2012)

O AL Middle East Asia Latin America Europe and and North Africa and the Caribbean central Asia South Asia OECD AFRICA 260 ขอ้ มลู ปี 2012 777 227 399 162 729 426 2,980 169,119 738,958 254,389 437,545 173,545 1.56 192,410 3.53 37

ปริมาณการผลิตขยะและการคาดการณ์ในปี 2025 ของกลุ่มประเทศแยกตามระดับรายได้ ขอ้ มลู ปี 2012 343 204,802 676 584,272 1,293 1.01 2,080 2.61 572 665,586 619 987,039 774 1.64 912 1.87 จ�ำนวนรวม 2,982 3.53 4,287 6.06 แหล่งทม่ี า : ธนาคารโลก (2012) 38

องคป์ ระกอบของขยะ แยกตามระดบั รายไดข้ องประเทศ ปีทีร่ ายงาน (2012) และคาดการณ์ปี 2025 ระดบั รายได้ ของประเทศ 2012 2025 2012 2025 2012 2025 2012 2025 2012 2025 2012 2025 แหลง่ ท่ีมา : ธนาคารโลก (2012) 39

ปริมาณขยะ แยกตามประเทศปี 2012 และการคาดการณ์ปี 2025 ข้อมลู ปี 2012 58.6 29,315 86.4 77,776 4.8 7,205 5. 1 9,187 22.4 39,452 29 56,673 12.8 5,616 24.7 21,012 14.4 21,918 27.1 51,655 1.9 1,342 3.7 4,154 11 7.4 61,644 271 151,921 40

ข้อมูลปี 2012 29.3 27,918 55.5 66,269 247 0.52 554 0.28 10 6 35,068 822 72,909 CHINA 24 520,548 538 1.3 INDIA 111 109,589 30 5 321 624,700 376,639 USA 241 701,709 แหล่งทม่ี า : ธนาคารโลก (2012) 41

42

43

44

45

46

47

2 ขยะอาหาร 48

นยิ าม แนวคิด “อาหาร”ที่เป็นหน่ึงใน ปั จ จั ย สี่ ข อ ง มวลมนุษยชาติเป็นประเด็นท่ีได้รับความสนใจจากทุกระดับ ตั้งแต่ระดับครอบครัว ไปจนถึงระดับโลกมาแต่อดีตกาล ยิ่งเมื่อประชากรของโลกเพ่ิมมากข้ึน “อาหาร” ก็ย่ิง เ ป็ น ป ร ะ เ ด็ น ที่ ไ ด้ รั บ ค ว า ม ส น ใ จ ม า ก ขึ้ น ต า ม ลำ � ดั บ ทำ�ให้ “อาหาร” เข้าไปเก่ียวข้องในการจัดการแทบทุก เรื่องไม่เฉพาะแต่เรื่องปากท้องเท่าน้ัน รวมไปจนถึง เรื่องการเมือง ความมั่นคง จนถึงศตวรรษนี้ ประเด็น “ความมั่นคงทางอาหาร” ก็เป็นประเด็นท่ีทั่วโลกให้ ความสนใจ โดยเฉพาะทำ�อย่างไรให้ทั่วโลกมีการแบ่งปัน อาหาร มีการสร้างความมั่นคงและเปิดโอกาสให้กับ ผู้ ค น ใ น สั ง ค ม ไ ด้ เ ข้ า ถึ ง อ า ห า ร ที่ มี คุ ณ ภ า พ ไ ด้ อ ย่ า ง เทา่ เทยี มกนั 49

“ขยะอาหาร” เป็นอีกประเด็นหน่ึงที่กำ�ลังอยู่ใน ความสนใจของโลกในยุคปัจจุบัน โดยเฉพาะในช่วง 10 ปี ที่ผ่านมา ใครจะคิดว่าอาหารท่ีเหลือท้ิงในแต่ละม้ืออาหาร ท่ีในอดีตบางคนอาจคิดว่าเป็นเรื่องส่วนตัวของแต่ละคน แต่จะด้วยเหตุผลของความสำ�เร็จในการพัฒนาเศรษฐกิจ และสังคม รวมไปถึงความก้าวหน้าทางวิทยาศาสตร์และ เทคโนโลยี หรือเหตใุ ดกต็ าม ท�ำ ให้อาหารเหลอื ทงิ้ ในแตล่ ะ มื้อจากแต่ละครอบครัวกลายเป็นประเด็นปัญหาสำ�คัญ ท่ีโลกต้องหันมาให้ความสนใจ เพราะพบว่าปริมาณอาหาร ที่เหลือท้ิงในสังคมมิใช่เพียงแต่เศษอาหารเหลือท้ิงระดับ ครอบครัวเท่าน้ัน หากแต่ยังมีท่ีมาจากอีกหลากหลายแห่ง ท้ังจากร้านอาหาร ซูเปอร์มาร์เก็ต การจัดเลี้ยงในโรงแรม เปน็ ตน้   ท�ำ ใหใ้ นรอบสบิ ปที ผ่ี า่ นมามกี ารเกบ็ รวบรวมขอ้ มลู ในระดับต่างๆ ท้ังระดับประเทศไปจนถึงระดับโลกและ เผยแพรผ่ า่ นชอ่ งทางตา่ งๆ พรอ้ มทง้ั เรยี กรอ้ งใหท้ กุ ประเทศ ท่ัวโลกใหค้ วามสนใจหนั มาจัดการปญั หา “ขยะอาหาร” ในปี 2011 องค์การอาหารแห่งสหประชาชาติ (United Nation Food Organization, FAO) ไดจ้ ดั พมิ พ์ รายงานภายใต้ชื่อ “Global Food Losses and Food Waste” น�ำ เสนอแนวคดิ และขอ้ มลู ผลการศกึ ษาทเี่ กยี่ วขอ้ ง กับสภาวะการสูญเสียอาหารและขยะอาหารในระดับโลก น�ำ เสนอแนวคดิ และนยิ ามค�ำ ทเ่ี กย่ี วขอ้ งเพอื่ เปน็ ฐานส�ำ หรบั การศกึ ษาและการเกบ็ รวบรวมขอ้ มลู ในระดบั ประเทศอย่าง เป็นระบบต่อไปในอนาคตเพื่อให้ได้ข้อมูลที่สามารถนำ�ไปใช้ ประโยชน์ในระดับโลก อีกทั้งยังสามารถนำ�ไปสู่การพัฒนา 50