รายวิชาเลือกเมืองทองเนื้อเก้า 3 ระดับมัธยมศึกษาตอนปลาย(อช 331114 )

หลักสตู ร เมอื งทองเนอื้ เกา้ (อำเภอบางสะพาน) รายวชิ าเลอื ก ทองเนอื้ เกา้ 3 (ระดบั มธั ยมศกึ ษาตอนปลาย)

หนว่ ยการเรยี นรทู้ ี่ 5 การรอ่ นทองเพอ่ื การประกอบ กรอบความคดิ รวบยอดรา อาชพี และทอ่ งเทย่ี ว 1.การประกอบอาชพี รอ่ นทอง หนว่ ยการเรยี นรทู้ ่ี 1 ควา 2.การรอ่ นทองเพ่อื การทอ่ งเท่ียว 1. ตำนานทองเนอื้ เก้า 2. แหล่งที่ตั้งเหมอื งทอง 3. ประวัตกิ ารร่อนทอง 4. คุณสมบตั ิ และแรธ่ าตุ ส่วน 5. ความรพู้ ้ืนฐานของการรอ่ น 6. เรียนรูท้ องเน้ือเก้า 7. การสำรวจพน้ื ทเ่ี หมาะสมใ ปจั จุบัน 8. อปุ กรณ์ที่ใช้ในการร่อนทอ 9. วิธกี ารรอ่ นทอง 10. วธิ ีเกบ็ รักษาทอง หนว่ ยการเรยี นรทู้ ่ี 4 การเผยแพรภ่ มู ปิ ญั ญา รายวชิ า ทองเนอื้ การรอ่ นทอง จำนวน 1.การเผยแพร่ภูมปิ ัญญาการรอ่ นทองคำ หนว่ ยการเรยี นรทู้ จดั การทอง 1.การเกบ็ รกั ษาทอง - การเกบ็ รักษาทองโ 2.การจัดการทอง - เก็บสะสมเป็นของท - การจำหน่าย - การนำไปแปรรูป

ายวชิ า เมอื งทองเนอ้ื เกา้ 3 ามรพู้ น้ื ฐาน นประกอบจากการรอ่ นทอง หนว่ ยการเรยี นรทู้ ี่ 2 การแปรรปู และการใช้ นทอง ประโยชน์จากทองเนอ้ื เกา้ ในการร่อนทองตง้ั แตอ่ ดีตถึง อง 1. การแปรรปู ทองเน้อื เกา้ - เครือ่ งประดบั อเกา้ 3 อช 331114 - เครือ่ งรางของขลัง 80 ชว่ั โมง - เครอื่ งใช้ - เคร่อื งสำอางค์ ท่ี 3 การเกบ็ รกั ษาและการ 2.การใช้ประโยชนจ์ ากทองเนือ้ เก้า - ดา้ นอวกาศ โดยภมู ิปญั ญาทอ้ งถ่ิน - ดา้ นทันตกรรม ทร่ี ะลึก - ด้านอิเล็กทรอนกิ ส์ ป

คำอธบิ ายรายวชิ า รายวชิ า อช 331114 เมอื งทองเนอ้ื เก้า 3 ปกี ารศกึ ษา............... ระดบั ชน้ั มธั ยมศกึ ษาตอนปลาย เวลา 80 ชวั่ โมง ................................................................................................................................................. ในเนอ้ื หารายวชิ า เมืองทองเกา้ 3 มสี าระสำคัญประกอบไปดว้ ย ตำนานทองเนอ้ื เกา้ ในแหลง่ ทตี่ ้ังเหมือง ทอง โดยมีประวตั กิ ารร่อนทอง คุณสมบตั ิ และแร่ธาตุ ส่วนประกอบจากการร่อนทองตลอดจนความรู้พ้นื ฐาน ของการร่อนทอง การเรียนรู้ทองเนื้อเก้า การสำรวจพื้นที่เหมาะสมในการร่อนทองตั้งแต่อดีตถึงปัจจุบัน อุปกรณ์ที่ใช้ในการร่อนทอง วิธีการร่อนทอง วิธีเก็บรักษาทอง การแปรรูปทอง เนื้อเก้า เครื่องประดับ เครื่องรางของขลัง เครื่องใช้ เครื่องสำอางค์ การใช้ประโยชน์จากทองเน้ือเก้า ด้านอวกาศ ด้านทันตกรรม ด้านอิเลก็ ทรอนิกส์ การเก็บรักษาทอง การเกบ็ รกั ษาทองโดยภมู ปิ ัญญาท้องถ่ิน การจัดการทองและเก็บสะสม เปน็ ของท่รี ะลึก การจำหน่ายและการนำไปแปรรูป การเผยแพรภ่ มู ปิ ญั ญาการร่อนทองคำ การประกอบอาชีพ รอ่ นทองและการรอ่ นทองเพ่ือการทอ่ งเท่ยี ว การจัดการเรียนการสอนเน้นผู้เรียนเป็นสำคัญ คือ วิธีการสำคัญที่สามารถสร้างและพัฒนาผู้เรียน ใหเ้ กดิ คณุ ลักษณะต่างๆ ทต่ี อ้ งการในยคุ โลกาภิวัตนเ์ นอ่ื งจากเป็นการจัดการเรยี นการสอนที่ให้ความสำคัญกับ ผู้เรียน ส่งเสริมให้ผู้เรียนรูจ้ ักเรียนรู้ด้วยตนเอง เรียนในเรื่องที่สอดคล้องกบั ความสามารถและความต้องการ ของตนเองและไดพ้ ฒั นา ศกั ยภาพของตนเองอยา่ งเต็มที่ ซ่ึงแนวคิดการ จดั การศกึ ษาน้ีเป็นแนวคิดท่ีมีรากฐาน จากปรชั ญาการศกึ ษาและทฤษฎีการเรยี นรตู้ ่างๆท่ไี ด้พฒั นามาอย่าง ต่อเน่อื งยาวนาน และเปน็ แนวทางทไ่ี ดร้ ับ การพิสูจน์ว่าสามารถพัฒนาผู้เรียนให้มีคุณลักษณะตาม ต้องการอย่างได้ การจัดการเรียนการสอนโดยเน้น ผเู้ รยี นเปน็ สำคญั โดยการใช้วธิ กี ารบรรยายใหค้ วามรโู้ ดยผู้สอน และการเรียนรู้จากการทำโครงงาน เรียนรูจ้ าก ชมวีดิทัศน์ การอภิปรายกลุ่มซึ่งเป็นการระดมสมองของผู้เรียนจนเกิดองค์ความรู้ที่เป็นภาพรวม ตลอดจน การศึกษาดงู านสถานที่จริง และรบั ความรู้จากปราชญ์ชาวบ้าน เพ่ือส่งเสรมิ ให้ผู้เรียนไดพ้ ัฒนาการเรียนรู้ด้วย ตนเองอย่างต่อเนื่องตลอดชีวิตตามทักษะการเรียนรู้ในศตวรรษที่ 21 ส่งเสริมให้ผู้เรียนมีความเข้าใจในการ ร่อนทองและเผยแพร่ สบื สานอนรุ ักษ์ภูมิปญั ญาทอ้ งถ่ินการร่อนทองในชุมชนอำเภอบางสะพานได้ การวัดและประเมินผลรายวิชา เมืองทองเนื้อเก้า 3 จากบันทึกการเรียนรู้ การทดสอบย่อย การทำ รายงาน แบบฝึกหัด แฟ้มสะสมผลงานและผลงาน/โครงงาน โดยใช้เครื่องมือวัดผลประเมินผลดังนี้ แบบ บันทกึ คะแนน แบบทดสอบก่อนเรียน แบบทดสอบหลังเรยี น แบบทดสอบย่อย ใบงาน รายงาน แบบสังเกต แบบประเมินพฤติกรรม แบบประเมินชิ้นงาน/ผลงาน แบบประเมินโครงงานและแบบประเมินแฟ้มสะสม ผลงาน

มาตรฐานที่ 3 สาระการประกอบอาชพี มาตรฐานที่ 3.1 มีความรูค้ วามเข้าใจ และเจตคติที่ดีในงานอาชีพ มองเห็นชอ่ งทางและตัดสินใจประกอบ อาชีพไดต้ ามความตอ้ งการ และศกั ยภาพของตนเอง มาตรฐานที่ 3.2 มีความรู้ ความเข้าใจ ทกั ษะในอาชีพที่ตัดสนิ ใจเลอื ก มาตรฐานที่ 3.3 มีความรู้ ความเขา้ ใจ ในการจดั การอาชพี อยา่ งมีคณุ ธรรม มาตรฐานที่ 3.4 มีความรู้ ความเข้าใจ ในการพฒั นาอาชีพใหม้ คี วามมนั่ คง วัตถปุ ระสงค์ 1.เพื่อให้ผูเ้ รียนมีความรู้ ความเข้าใจในการร่อนทองเพือ่ นำไปพัฒนาอาชีพและจัดการท่องเที่ยวในชมุ ชน อำเภอบางสะพานได้ 2.เพื่อให้ผู้เรียนเกิดทักษะในการประกอบอาชีพและจัดการท่องเที่ยวด้านการร่อนทองในชุมชนอำเภอ บางสะพานได้ 3.เพื่อให้ผู้เรียนไดเ้ ผยแพร่และสบื สานอนรุ ักษ์ภูมปิ ญั ญาทอ้ งถิ่นการร่อนทองในชุมชนอำเภอบางสะพานได้ เนอ้ื หาของรายวิชา เมอื งทองเนอื้ เกา้ 3 ประกอบด้วยเน้ือหาท่ีแบง่ เป็นหน่วยการเรียนรู้ 5 เรือ่ ง ดังน้ี 1. ความรู้พน้ื ฐาน 2. การแปรรปู และการใช้ประโยชน์จากทองเนื้อเก้า 3. การเก็บรักษาและการจัดการทอง 4. การเผยแพรภ่ ูมปิ ญั ญาการรอ่ นทอง 5. การร่อนทองเพ่อื การประกอบอาชีพและทอ่ งเท่ียว

โครงสรา้ งหนว่ ยการเรยี นรู้ รายวชิ า เมอื งทองเนอ้ื เกา้ 3 ระดบั ชนั้ มธั ยมศกึ ษาตอนปลาย บทท่ี ชื่อหนว่ ยการ จุดประสงคก์ ารเรยี นรู้ สาระสำคญั เวลาสอน เรยี นรู้ (ชว่ั โมง) 1 ความรู้พื้นฐาน 1. เพื่อให้ผู้เรียนมีความรู้ 1. ตำนานทองเน้อื เกา้ 15 ความเข้าใจในการร่อนทอง 2. แหลง่ ที่ต้งั เหมอื งทอง เพือ่ นำไปพฒั นาอาชีพและ 3. ประวตั กิ ารรอ่ นทอง จัดการท่องเที่ยวในชุมชน 4. คุณสมบตั ิ และแร่ธาตุ ส่วนประกอบ อำเภอบางสะพานได้ จากการร่อนทอง 2. เพ่อื ใหผ้ ู้เรยี นได้เผยแพร่ 5. ความรู้พื้นฐานของการรอ่ นทอง และสืบสานอนรุ กั ษ์ภมู ิ 6. เรยี นรูท้ องเน้อื เก้า ปัญญาทอ้ งถ่นิ การ 7. การสำรวจพ้ืนทเ่ี หมาะสมในการ รอ่ นทองในชุมชนอำเภอ ร่อนทองตง้ั แต่อดตี ถงึ ปัจจุบนั บางสะพานได้ 8. อปุ กรณ์ที่ใชใ้ นการร่อนทอง 9. วธิ กี ารรอ่ นทอง 10. วธิ ีเก็บรกั ษาทอง 2 การแปรรปู และ 1.เพื่อให้ผเู้ รยี นเกดิ ทักษะ 1. การแปรรูปทองเนือ้ เกา้ 10 การใชป้ ระโยชน์ ในการประกอบอาชพี และ - เครือ่ งประดบั จากทอง จดั การทอ่ งเทีย่ วด้านการ - เครอื่ งรางของขลัง เน้ือเกา้ ร่อนทองในชุมชนอำเภอ - เครือ่ งใช้ บางสะพานได้ - เครอ่ื งสำอางค์ 2. การใช้ประโยชนจ์ ากทองเนอื้ เก้า - ด้านอวกาศ - ด้านทันตกรรม - ด้านอิเลก็ ทรอนกิ ส์

บทที่ ชื่อหนว่ ยการ จุดประสงคก์ ารเรยี นรู้ สาระสำคญั เวลาสอน (ชว่ั โมง) เรยี นรู้ 10 3 การเกบ็ รักษา 1. เพือ่ ใหผ้ ้เู รยี นมีความรู้ ความ 1.การเกบ็ รกั ษาทอง 15 และการจัดการ เขา้ ใจในการรอ่ นทองเพื่อนำไป - การเก็บรักษาทองโดย 30 ทอง พฒั นาอาชีพและจัดการท่องเที่ยวใน ภมู ิปญั ญาทอ้ งถิ่น ชุมชนอำเภอบางสะพานได้ 2.การจัดการทอง 2. เพือ่ ให้ผูเ้ รยี นเกิดทักษะในการ - เก็บสะสมเปน็ ของท่ี ประกอบอาชพี และจัดการทอ่ งเท่ยี ว ระลกึ ดา้ นการร่อนทองในชุมชนอำเภอ - การจำหนา่ ย บางสะพานได้ - การนำไปแปรรปู 3. เพ่อื ให้ผเู้ รียนไดเ้ ผยแพร่และสืบ สานอนุรกั ษภ์ ูมิปญั ญาทอ้ งถน่ิ การ ร่อนทองในชุมชนอำเภอ บางสะพานได้ 4 การเผยแพร่ภมู ิ 1.เพื่อให้ผู้เรียนไดเ้ ผยแพร่และสืบ 1.การเผยแพร่ภมู ปิ ัญญา ปญั ญาการร่อน สานอนุรกั ษภ์ ูมิปญั ญาทอ้ งถิ่นการ การร่อนทองคำ ทอง ร่อนทองในชมุ ชนอำเภอ บางสะพานได้ 5 การร่อนทองเพือ่ 1. เพอื่ ใหผ้ เู้ รยี นมีความรู้ ความ 1.การประกอบอาชีพ การประกอบ เข้าใจในการรอ่ นทองเพอื่ นำไป รอ่ นทอง อาชีพและ พฒั นาอาชีพและจัดการทอ่ งเทย่ี วใน 2.การรอ่ นทองเพือ่ การ ท่องเทีย่ ว ชมุ ชนอำเภอบางสะพานได้ ท่องเทยี่ ว 2. เพอ่ื ให้ผู้เรียนเกดิ ทกั ษะในการ ประกอบอาชีพและจดั การทอ่ งเที่ยว ดา้ นการรอ่ นทองในชุมชนอำเภอ บางสะพานได้ 3. เพื่อใหผ้ เู้ รยี นได้เผยแพรแ่ ละสืบ สานอนุรักษ์ภูมิปัญญาท้องถ่นิ การ ร่อนทองในชมุ ชนอำเภอบางสะพาน ได้

ระยะเวลาในการจดั การเรยี นการสอนตลอดหลกั สตู ร รายวชิ า เมอื งทองเนือ้ เกา้ 3 ใช้เวลาเรยี นทัง้ หมด 80 ช่ัวโมง ภาคทฤษฎี 40 ช่ัวโมง ภาคปฏิบตั ิ 40 ชั่วโมง แนวทางการจดั การเรยี นการสอน การจดั การเรยี นการสอนท่ีเนน้ ผเู้ รยี นเป็นสำคญั คือ วิธกี ารสำคญั ทสี่ ามารถสร้างและพฒั นาผูเ้ รียน ให้เกิด คุณลักษณะต่างๆ ที่ต้องการในยุคโลกาภิวัตน์เนื่องจากเป็นการจัดการเรียนการสอนที่ให้ความสำคัญกับผู้เรียน ส่งเสรมิ ให้ผู้เรยี นรู้จักเรยี นรดู้ ้วยตนเอง เรียนในเรื่องทีส่ อดคล้องกับความสามารถและความตอ้ งการของตนเองและ ได้พัฒนาศักยภาพของตนเองอย่างเต็มที่ ซึ่งแนวคิดการ จัดการศึกษานี้เป็นแนวคิดที่มีรากฐานจากปรัชญา การศึกษาและทฤษฎีการเรียนรู้ต่างๆ ที่ได้พฒั นามาอย่างต่อเนื่องยาวนาน และเป็นแนวทางที่ได้รับการพสิ ูจน์วา่ สามารถพัฒนาผู้เรียนให้มีคุณลักษณะตามวัตถุประสงค์ของรายวิชา ส่งเสริมการจัดการเรียนการสอนโดยเน้น ผ้เู รียนเป็นสำคญั โดยการใชว้ ธิ กี ารบรรยายให้ความรู้โดยผสู้ อน และการเรยี นรจู้ ากการทำโครงงาน เรียนรู้จากชม วีดิทัศน์ การอภิปรายกลุ่มซ่ึงเป็นการระดมสมองของผู้เรยี นจนเกิดองค์ความรูท้ ี่เป็นภาพรวม ตลอดจนการศึกษา ดูงานสถานที่จริง และรับความรู้จากปราชญ์ชาวบ้าน เพื่อส่งเสริมให้ผู้เรียนได้พัฒนาการเรียนรู้ด้วยตนเองอย่าง ตอ่ เนือ่ งตลอดชวี ิตตามทกั ษะการเรยี นรูใ้ นศตวรรษท่ี 21 สอ่ื วสั ดอุ ปุ กรณ์ และแหล่งการเรยี นรทู้ ใี่ ชใ้ นการจัดการเรยี นการสอน 1. หนังสือเรยี น 2. ใบความรู้ 3. ใบงาน 4. ปราชญ์ชาวบ้าน 5. วดี ทิ ศั น์ 6. อนิ เตอร์เน็ต 7. สมุดบนั ทึกกิจกรรม

การวดั ผลประเมนิ ผลการเรยี น ระยะเวลาเรยี น นกั เรียนต้องมาเขา้ เรยี นไม่น้อยกวา่ 64 ช่ัวโมง วธิ กี ารวดั และประเมนิ ผลการเรยี น การวัดและประเมินผลรายวิชา เมืองทองเนื้อเก้า 3 จากบันทึกการเรียนรู้ ทดสอบย่อย การทำรายงาน แบบฝึกหัด แฟ้มสะสมผลงานและผลงาน/โครงงาน โดยใช้เครื่องมือวัดผลประเมินผลดังนี้ แบบบันทึกคะแนน แบบทดสอบก่อนเรียน แบบทดสอบหลังเรียน แบบทดสอบย่อย ใบงาน รายงาน แบบสังเกต แบบประเมิน พฤติกรรม แบบประเมินชิ้นงาน/ผลงาน แบบประเมินโครงงานและแบบประเมินแฟ้มสะสมผลงาน แผนผัง ความคิด (Mind Mapping) การเกบ็ รวบรวมคะแนนและเกณฑก์ ารจบรายวชิ า เมอื งทองเนอ้ื เกา้ 3 มกี ารเกบ็ รวบรวมคะแนน แบง่ เปน็ 60 : 40 คะแนนระหวา่ งภาคเรยี น 60 คะแนน บนั ทกึ การเรียนรู้ 10 คะแนน รายงาน 10 คะแนน แบบฝกึ หัด 10 คะแนน แฟ้มสะสมงาน/ช้ินงาน 10 คะแนน โครงงาน/การนำเสนอ 10 คะแนน ทดสอบยอ่ ย 10 คะแนน คะแนนปลายภาคเรยี น 40 คะแนน รวม 100 คะแนน

เกณฑก์ ารประเมนิ ระดบั การประเมนิ ไดค้ ะแนนรอ้ ยละ 80-100 4 ไดค้ ะแนนรอ้ ยละ 75-79 3.5 ไดค้ ะแนนรอ้ ยละ 70-74 3 ไดค้ ะแนนร้อยละ 65-69 2.5 ได้คะแนนรอ้ ยละ 60-64 2 ไดค้ ะแนนรอ้ ยละ 55-59 1.5 ไดค้ ะแนนร้อยละ 50-54 1 ไดค้ ะแนนรอ้ ยละ 0-49 0 ประโยชนท์ ีค่ าดวา่ จะไดร้ บั 1. เพือ่ อนุรกั ษภ์ ูมิปัญญาท้องถน่ิ การรอ่ นทองในอำเภอบางสะพาน 2. เพอื่ ใหผ้ ูเ้ รียนนำความรู้และทกั ษะการรอ่ นทองไปใชใ้ นการประกอบอาชพี เพ่อื พัฒนาคณุ ภาพชวี ติ 3. เพือ่ สง่ เสรมิ สนับสนุนใหช้ มุ ชนใช้ความร้แู ละทักษะจัดการท่องเทีย่ วในชุมชนได้ โครงสรา้ งเนอ้ื หารายวชิ า เมอื งทองเนอ้ื เกา้ 3 ประกอบดว้ ยเนอ้ื หา 5 เรอื่ ง ดงั น้ี เร่ืองที่ 1 ความรพู้ น้ื ฐาน จำนวน 15 ชั่วโมง 1. ตำนานทองเน้อื เก้า 2. แหลง่ ที่ตั้งเหมืองทอง 3. ประวตั กิ ารรอ่ นทอง 4. คณุ สมบัติ และแร่ธาตุ ส่วนประกอบจากการรอ่ นทองระดับมธั ยมศึกษาตอนต้น 5. ความรู้พนื้ ฐานของการร่อนทอง 6. เรียนรู้ทองเนือ้ เกา้ 7. การสำรวจพ้นื ทเ่ี หมาะสมในการรอ่ นทองต้ังแตอ่ ดตี ถงึ ปัจจุบัน 8. อุปกรณ์ทใ่ี ช้ในการร่อนทอง 9. วธิ ีการร่อนทอง 10. วธิ ีเกบ็ รกั ษาทอง เรอ่ื งที่ 2 การแปรรูปและการใชป้ ระโยชนจ์ ากทองเน้ือเก้า จำนวน 10 ชว่ั โมง 1. การแปรรูปทองเนื้อเก้า - เครอ่ื งประดบั - เคร่อื งรางของขลัง

- เครอื่ งใช้ - เครื่องสำอางค์ 2. การใชป้ ระโยชน์จากทองเนือ้ เก้า - ด้านอวกาศ - ด้านทันตกรรม - ด้านอเิ ล็กทรอนกิ ส์ เรอ่ื งที่ 3 การเกบ็ รักษาและการจัดการทอง จำนวน 10 ช่ัวโมง 1. การเกบ็ รักษาทอง - การเกบ็ รักษาทองโดยภมู ิปัญญาทอ้ งถ่ิน 2. การจัดการทอง - เก็บสะสมเปน็ ของท่รี ะลกึ - การจำหนา่ ย - การนำไปแปรรูป เรือ่ งที่ 4 การเผยแพรภ่ มู ปิ ัญญาการรอ่ นทองคำ จำนวน 15 ชัว่ โมง การเผยแพร่ภูมิปญั ญาการร่อนทองคำ เรอ่ื งท่ี 5 การร่อนทองเพ่ือการประกอบอาชีพและท่องเที่ยว จำนวน 30 ชว่ั โมง 1. การประกอบอาชีพรอ่ นทอง 2. การร่อนทองเพอื่ การท่องเที่ยว

แบบทดสอบกอ่ นเรยี น จำนวน 40 ขอ้ คำสั่ง ให้เลือกคำตอบที่ถูกต้องที่สุดเพียง 5. อาํ เภอบางสะพาน เดมิ มชี อ่ื เรียกว่าอะไร คำตอบเดียว ก. เมอื งธงชยั 1. การรอ่ นทองครง้ั แรกเกิดขึ้นในสมัยใด ข. เมอื งชยั เกษม ก. พระมหาธรรมราชา ค. เมืองทับสะแก ข. พระเจ้าอยหู่ วั บรมโกศ ง. เมอื งกาํ เนดิ นพคณุ ค. พระเจา้ ตากสนิ มหาราช 6. ทองคํา มีช่ือภาษาอังกฤษว่าอยา่ งไร ง. พ่อขุนรามคําแหงมหาราช ก. Gold 2. แหล่งแรท่ องคําทีม่ ชี ือ่ เสยี งในอาํ เภอบาง ข. Cold สะพาน ค. Dold 2. จงั หวดั ประจวบคีรีขนั ธ์ ต้ังอยหู่ มู่บา้ นใด ง. Pold ก. หมู่บ้านป่ารอ่ น 7. ในปัจจุบันใชส้ ิง่ ใดในการร่อนทอง ข. หมู่บ้านคลองลอย ก. เลยี ง ค. หม่บู ้านวังน้ำเขียว ข. กระสอบ ง. หมูบ่ า้ นทงุ่ สะเดาหวาน ค. กระปอ๋ ง 3. ปัจจบุ นั อําเภอบางสะพาน มกี ี่ตําบล ง. กะละมัง ก. 5 ตําบล 8. ขอ้ ใดคือลักษณะของทองโบราณ ข. 6 ตําบล ก. มีลวดลายที่ออ่ นช้อย ค. 7 ตําบล ข. ใช้เครอื่ งจกั รในการผลติ ง. 8 ตาํ บล ค. ออกแบบดว้ ยระบบดิจิทัล 4. ทองบางสะพาน มีช่อื เรียกอีกอยา่ งหนึ่งว่า ง. มลี วดลายใหเ้ ลือกหลากหลาย อะไร ก. ทองสุโขทัย ข. ทองเมอื งเก่า ค. ทองสุวรรณภูมิ ง. ทองบางตะพาน

9. ทองดอกบวบมลี กั ษณะตามข้อใด 13. ข้อใดไม่ใช่การรักษาทองให้ยงั คงสวยงาม ก. เป็นทองเนื้อหก เหมอื นใหม่ ข. ทองท่ีตเี ป็นแผ่นบาง ค. เหรียญทองสมัยโบราณ ก. ทาํ ความสะอาด โดยใชน้ ้ำท่มี ี ง. ทองท่ีนํามาเปน็ เคร่อื งประดบั ส่วนผสมของคลอรนี 10. ทองแปมลี ักษณะอยา่ งไร ข. นําทองมาลา้ งในน้ำอุน่ ทีผ่ สมกบั น้ำยา ก. เปน็ ทองเน้ือหก ก. ลา้ งจาน ข. ทองท่ีตเี ป็นแผน่ บาง ค. เช็ดและทำความสะอาดดว้ ยผ้า ค. เหรียญทองสมยั โบราณ ชามวั ส์หรือผา้ ทีน่ ุ่ม ง. ทองทน่ี ํามาเป็นเคร่อื งประดบั ง. บบี ยาสีฟนั เลก็ น้อย นาํ มาขัดถเู บา ๆ แล้วลา้ งออกด้วยนำ้ อุ่น 11. ทองเนื้อเกา้ เชื่อกนั วา่ มพี ทุ ธคุณในด้านใด ก. ด้านค้าขาย 14. ข้อใดเปน็ ขอ้ ควรระวงั ในการรกั ษาทอง ข. ดา้ นให้โชคลาภ ก. ใช้แปรงลวดขดั คราบสกปรก ค. ด้านอยู่ยงคงกระพนั ข. ใส่ไว้ในกล่องรวมกบั เครอื่ งประดบั ง. ด้านปอ้ งกันภยนั ตรายและภูตผปี ีศาจได้ อ่ืนๆ ดี ค. หลีกเล่ียงการใส่ทองขณะออกกำลังกาย 12. ในสมัยสโุ ขทัยใชท้ องคําเป็นเครอ่ื งราช เวลาท่ีมีเหงื่อออก บรรณาการส่วนหน่ึงไดม้ าจากเมอื งใด ง. ล้างด้วยคลอรนี เพราะคลอรนี สามารถ ก. เมืองกยุ ทําปฏกิ ิรยิ ากบั ทองได้ ข. เมอื งมะริด ค. เมอื งปราณ 15. ขอ้ ใดไมใ่ ช่ประโยชนใ์ นการทําความ ง. เมอื งบางสะพาน สะอาดทอง ก. รกั ษาคณุ ภาพทอง ข. ทาํ ให้ทองมีความสะอาด ค. ทําให้ทองขายได้ราคาแพง ง. ทาํ ใหท้ องคงความสวยงาม

16. ขอ้ ใดไมใ่ ช่สิง่ ทท่ี าํ ลายความงามของ 19. การตที องจะตอ้ งตีใหล้ ะเอียดและ เคร่ืองประดับทอง สมำ่ เสมอซง่ึ การตีทองลักษณะน้ีเรียกว่าอะไร ก. ยาสฟี นั ข. ครมี บาํ รุงผิว ก. การทุบ หรอื การบุ ค. เครอ่ื งสําอาง ข. การบุ หรอื การเคาะ ง. คราบเหง่ือไคล ค. การบุ หรอื การเจาะ ง. การทบุ หรอื การเคาะ 17. คุณสมบัติพ้นื ฐาน 4 ประการ ของ เคร่อื งประดับทองคํา 20. ขอ้ ใดไมใ่ ช่คณุ สมบตั ทิ ่วั ไปของทองคํา ก. มีเนือ้ แข็ง คงทน ก. หายาก นํากลบั มาใช้ได้ คงทน หยาบ ข. ไม่หมอง ไมม่ ีคราบไคล ข. งดงามมันวาว คงทน หายาก นํา ค. มเี น้อื ออ่ น สีเหลืองสกุ ปล่ัง ง. สีเหลอื งมันวาว ไมเ่ ปน็ สนิม กลับมาใช้ได้ ค. งดงามมันวาว คงทน หาง่าย นํา 21. ขอ้ ใดคือความหมายของภมู ปิ ญั ญาไทย ก. กลบั มาใชไ้ ด้ ก. องค์ความร้ทู ่มี ีอยูท่ ั่วไปในสงั คม ง. งดงามมันวาว คงทน มีความแข็งแรง ข. องค์ความรู้ท่ที ําให้เกดิ แบบแผน การ ค. นํากลบั มาใช้ได้ ข. ดําเนนิ ชวี ิตในชมุ ชน ค. องคค์ วามรู้ท่ีเกิดจากการส่ังสมเปน็ 18. วิธกี ารผลติ ทองรปู พรรณมี 2 ส่วน คอื ขอ้ ความจริงแท้ของชมุ ชน ใด ง. องค์ความรอู้ ันเกิดจากการสั่งสมและ ค. ถา่ ยทอดสบื ตอ่ กันมาในวถิ ีชวี ติ คน ก. การแยกเป็นสว่ น ๆ กระบวนการ ผลติ ไทย ข. ล้างขดั ทําความสะอาด การแยกเป็น 22. ข้อใดไมใ่ ช่ความสําคัญของภูมปิ ญั ญาไทย ค. ส่วน ๆ ก. สามารถช่วยสรา้ งชาติใหเ้ ปน็ ปึกแผน่ ค. การประกอบเป็นทองรปู พรรณ การ ข. สามารถลดภาวการณข์ ัดแย้งใน สังคมไทย แยก ค. สร้างความภาคภูมิใจและเกยี รติภูมิ ค. เปน็ ส่วน ๆ แก่คนไทย ง. กระบวนการผลติ การประกอบเปน็ ค. ทองรูปพรรณ

ง. สามารถปรับประยุกตห์ ลกั ธรรมคํา 27. ข้อใดไม่ใช่วิธกี ารเผยแพรภ่ ูมปิ ญั ญาการ สอนทางศาสนาใชก้ ับวถิ ีชีวิตไดอ้ ยา่ งเหมาะสม ร่อนทอง 23. อาชพี การร่อนทอง ตรงกับภูมปิ ญั ญาดา้ น ก. การศึกษาข้อมูล ใด ข. การสืบทอด สบื สาน ค. การอนุรักษ์ รณรงค์ ก. ด้านอุตสาหกรรม ง. การส่งเสริม ประชาสัมพนั ธ์ ข. ดา้ นภาษาและวรรณกรรม ค. ด้านปรชั ญา ศาสนา ประเพณี 28. ขอ้ ใดคอื ภมู ิปัญญาด้านการจัดการ ง. ด้านการจัดการทรพั ยากรธรรมชาติ ทรพั ยากรธรรมชาติและส่งิ แวดล้อม และสิง่ แวดล้อม ก. การท่องเท่ียวเชิงอนรุ ักษ์ ข. การสรา้ งสรรค์ผลงานศลิ ปะ 24. ภูมปิ ญั ญาไทยมกี ี่ด้าน ค. การดแู ลสุขภาพและอนามัย ก. 7 ด้าน ง. การจัดการกองทนุ ของชุมชน ข. 8 ด้าน ค. 9 ด้าน 29. ภูมปิ ระเทศลกั ษณะใดที่มกั พบสายแร่ ง. 10 ด้าน ทองคำ 25. ภมู ิปญั ญาการรอ่ นทองเนอื้ เกา้ ตอ้ งใช้ ก. บรเิ วณท่ีราบลุม่ เปน็ ที่เกบ็ สะสมทอง อุปกรณ์ใดในการรอ่ นทอง ข. บรเิ วณคลองเล็กคลองน้อยหลายสาย ค. บริเวณคลองที่สามารถไหลลงส่ทู ะเล ก. ถาด ได้ ข. เลียง ง. บริเวณอย่เู ชิงเขา มคี ลองใหญ่ มีเนนิ ค. กระทะ มาก ง. ตะแกรง 30. เม่ือทําการร่อนทองแลว้ พบเกลด็ ทองหรือ 26. ลกั ษณะสภาพของดนิ ทีค่ าดว่าจะพบแร่ แรท่ องคําควรเก็บไวใ้ นภาชนะใด ทองคํา ก. ถัง ก. ดนิ ร่วน ข. ขวดแกว้ ใส ข. ดนิ ลูกรงั ค. ขวดแก้วขุ่น ค. ดินเหนียว ง. กลอ่ งพลาสตกิ ง. ดินปนทราย

31. อาชีพ มคี วามหมายตรงกบั ขอ้ ใด ส่ิงประดษิ ฐ์ใหม่ ๆ ก. การทํางานด้านการค้าขาย ข. การทาํ งานแล้วเกดิ มีรายได้ 35. ขอ้ ใดคอื ความหมายของการทอ่ งเทยี่ ว ค. การทาํ กิจกรรมสง่ เสรมิ การตลาด ก. การเดนิ ทางไปเพือ่ การศึกษา ง. การวางแผนและสร้างสรรค์สินค้า ข. การเดนิ ทางเพื่อความบันเทิงรนื่ เรงิ ใจ ค. การเข้ามาตั้งถนิ่ ฐานถาวรในประเทศ 32. ข้อใดไม่ใช่ความสาํ คัญของการประกอบ ง. การเดินทางไปประกอบอาชพี อย่าง อาชีพ หน่ึงอย่างใดในต่างประเทศ ก. มีโอกาสใชค้ วามรูค้ วามสามารถ 36. เหตุการณ์ทไี่ ดช้ อ่ื วา่ เป็นการท่องเท่ียวตรงกับ ข. มโี อกาสสร้างช่อื เสยี งใหแ้ ก่ตนเอง ข้อใด ค. มีความคดิ สรา้ งสรรค์ด้านศลิ ปกรรม ง. มีรายไดป้ ระจําเลี้ยงตนเองและ ก. การเดินทางเพื่อทาํ ธรุ กิจบางอย่าง ครอบครวั ข. การเดินทางไปทํางานต่างประเทศ ค. การเดินทางเพ่ือการพักผอ่ นหยอ่ นใจ 33. การประกอบอาชีพรอ่ นทอง ตรงกับ ง. การเดินทางไปประชุมหรอื ประกอบ โครงงานประเภทใด ภารกจิ ก. โครงงานสํารวจ ข. โครงงานทดลอง 37. การร่อนทอง เปน็ การท่องเทยี่ วประเภทใด ค. โครงงานส่ิงประดิษฐ์ ก. การทอ่ งเทยี่ วทางธรรมชาติ ง. โครงงานพฒั นาผลงาน ข. การทอ่ งเทีย่ วเพอ่ื นันทนาการ ค. การท่องเทีย่ วทางประวัตศิ าสตร์ 34. โครงงานประเภทพฒั นาผลงาน มีลกั ษณะ ง. การทอ่ งเท่ยี วทางศลิ ปวทิ ยาการ อย่างไร 38. ข้อใดตรงกับการอนุรักษ์การประกอบ ก. การศกึ ษาสํารวจข้อมูลสําหรบั อาชพี สมัยโบราณของอําเภอบางสะพาน ดําเนนิ งานพฒั นา จงั หวดั ประจวบคีรีขันธ์ ข. การศกึ ษาตัวแปรใดตัวแปรหนงึ่ แล้ว ก. การทอผ้า นาํ มาทดลอง ข. การถลุงแร่ ค. การปนั้ โอ่ง ค. การศกึ ษาเน้อื หาทางวิชาการ การ ง. การรอ่ นทอง งานและอาชีพ ง. การศึกษาทางทฤษฎีสร้างสรรค์

39. อาชีพร่อนทองและการทอ่ งเที่ยวสาํ คญั อยู่ 40. ข้อใดเป็นปจั จยั ความสำเร็จในการส่งเสรมิ ในพ้นื ท่ตี ําบลใดในอาํ เภอบางสะพาน จังหวัด การท่องเที่ยวเชงิ อนรุ ักษ์ ประจวบคีรีขนั ธ์ ก. ความช่วยเหลือจากภาครฐั ข. ความช่วยเหลอื จากภาคเอกชน ก. ตาํ บลธงชัย ค. ความร่วมมอื รว่ มใจของคนในพ้นื ที่ ข. ตาํ บลแมร่ ําพึง ง. ความช่วยเหลือจากหน่วยการศกึ ษา ค. ตําบลรอ่ นทอง ง. ตําบลกาํ เนิดนพคณุ

หน่วยการเรยี นรทู้ ี่ 1 เรอ่ื ง ความรพู้ นื้ ฐาน ระดบั มธั ยมศกึ ษาตอนปลาย ภาคเรยี นท…ี่ ..ปกี ารศกึ ษา................ เวลา 15 ชวั่ โมง ............................................................................................................................................ สาระสำคญั “ทองบางสะพาน” หรือ “ทองบางตะพาน” มีช่ือเสียงและรู้จักกันดีจนมีผู้กลา่ วกันว่า “เป็นทองคำเน้ือดี ที่สุดของเมืองไทยและในโลก” ทองที่พบเป็นทองธรรมชาติ เห็นเป็น Nuggest (ทองที่ขุดไดโ้ ดยไมต่ ้องถลุง) อย่าง ชัดเจน เหลอื งอร่าม สกุ ปล่งั และเนอ้ื อ่อน ทองร้อยเปอรเ์ ซ็นต์ เปน็ ทองเนอื้ เกา้ เรยี กว่า “นพคณุ เนอื้ เกา้ ” เชือ่ กนั ว่า ป้องกันภยันตรายและภูตผีปีศาจได้ดี ทองบางสะพาน หรือทองบางตะพาน หรือทองนพคุณนี้ในหนังสือประชุม ประกาศรชั กาลท่ี4 อธิบายไวว้ า่ ทองคำทซ่ี อื้ ขายกันนนั้ เรยี กตามเน้อื และตามราคา เชน่ ทองหนักบาทหนึ่งเปน็ เงิน 4 บาท เรียกว่า เนื้อสี่ ทองหนักบาทหนึ่งเป็น เงิน 5 บาท เรียกว่า เนื้อห้า ทองหนักบาทหนึ่งเป็นเงิน 6 บาท เรียกว่า เนอ้ื หก ทองหนกั บาทหน่ึงเป็นเงิน 6 บาทเรยี กว่า เนือ้ เจด็ ทองหนักบาทหน่ึงเป็นเงนิ 8 บาทเรยี กว่า เนื้อ แปด ทองหนักบาทหนึ่งเป็นเงิน 8 บาท 2 สลึง เรียกว่า ทองเนื้อแปดสองขา ทองหนักบาทหนึ่งเป็นเงิน 9 บาท เรยี กวา่ นพคณุ เกา้ น้ำ ที่ตั้งเหมืองทองแหล่งแร่ทองคําตั้งอยู่ทางทิศเหนือค่อนไปทางตะวันตกเล็กน้อยของบ้านป่าร่อน อําเภอ บางสะพาน จังหวัดประจวบคีรขี ันธ์ ห่างจากบ้านป่าร่อน ประมาณ 250-2,000 เมตร บ้านห้วยจังหัน ซึ่งเกือบอยู่ กลางแหลง่ แร่อยู่เหนือระดับน้ำทะเล 50 เมตรคลองใหญ่ เป็นทางน้ำสายใหญ่ของอําเภอและมีห้วยจังหันเป็นทาง น้ำสาขา มีเทคนคิ การหาเงินแบบไม่เหมือนใคร ขาวบา้ นยงั เชอื่ อกี ว่า การหาทองในลกั ษณะนี้ ยังได้ทองคำที่บริสุทธิ์ กว่าการขุดเหมอื งหาทองคำเสียอีก ยกตัวอย่างบางครอบครัว ทมี่ ีการสรา้ งเหมืองข้นึ ในพ้นื ท่หี า่ งออกไป 10 กโิ ล ได้ แนะนำ สอนวิธกี ารหาทองหรือมีเทคนิคต่างๆเพื่อ แนะนำให้แกช่ าวบ้านท่ีกำลังจะเร่มิ หัด การรอ่ นทอง และยังได้ บอกอกี วา่ การรอ่ นทอง ไมไ่ ด้แตกต่างอะไรกับการทำเหมอื งเลย และในช่วงต้นปีของเดือนมกราคมปี 60 ของเรานี้ มโี รงแรมบางแห่งเปิดทำการให้แก่นักท่องเทีย่ วได้ทำกิจกรรม รอ่ นทอง ร่วมกันกับขาวบา้ น เพ่อื เปน็ การอณุลักษณ์ การประกอบอาชพี สมัยโบราณ กจิ กรรมการร่อนทองของ อำเภอบางสะพานจะจัดขน้ึ กันเป็นหมูค่ ณะ และอุปกรณ์ ทใ่ี ช้สำหรับร่อนทอง ทช่ี าวบ้านเรยี กกนั วา่ “เลียง” การทาํ แรท่ องคําตงั้ แต่ครง้ั บรรพบุรุษน้นั ใช้แบบเหมืองขุด เหมืองหาบขนาดเลก็ ๆ และใช้วิธีควักร่อนง่าย ๆ แบบชาวบ้าน การแยกแร่ แรก ๆ ใช้การสาดดินปนแร่ลงบนกระสอบแล้วค่อย ๆ เก็บทองที่ติดบนกระสอบนัน้ อีกวิธหี นึ่งก็คือการแยกแร่ดว้ ยเลียงไม้ หรือที่เรียกว่าการร่อนทอง ทองบางสะพานหรือเรียกอีกอยา่ งวา่ ทองเนื้อ

เกา้ เปน็ ทองคำบริสุทธ์ิ เป็น “ทองธรรมชาติ” หรอื บางที่เรียกว่า “ทองชมพนู ชุ ” เป็นทองทมี่ ีสีเหลืองเข้มออกแดง นอกจากนี้ยังมีชื่อเรียกแตกต่างกันอีกหลายชื่อ เช่น “ทองเนื้อแท้” “ทองคำเลียง” ซึ่งหมายถึงทองบริสุทธ์ิ ปราศจากธาตอุ ื่นเจือปน ทองคำ (องั กฤษ: gold) คือธาตเุ คมที ีม่ หี มายเลขอะตอม 79 และสญั ลักษณ์คอื Au (มาจากภาษาละตินว่า aurum) จัดอยู่ในกลุ่มธาตุโลหะมีสกุลชนิดหนึ่ง ทองคำเป็นธาตุโลหะทรานซิชันสีเหลืองทองมันวาวเนื้ออ่อนนุ่ม สามารถยืดและตีเปน็ แผ่นได้ ทองเนอื้ เก้า หมายถึงเป็นทองคำบริสุทธิ์ เรียกวา่ “ทองธรรมชาติ” หรอื บางทเี่ รยี กวา่ “ทองชมพูนชุ ” เป็น ทองที่มีสเี หลืองเข้มออกแดง เรียกว่า“ทองเนอื้ แท้” คณุ สมบัติของทองเนอื้ เกา้ “ทองบางสะพาน” เป็นทองคำแท้ บริสุทธิ์เนอ้ื ดีที่สดุ ทวี่ ดั คา่ ความบรสิ ุทธไิ์ ด้สงู 97.00-99.50+% เปน็ ทองธรรมชาติ จากการลานแร่ สีของทองเปน็ เอกลักษณ์มีสีเหลอื งอรา่ ม อ่อนตัว เป็นก้อนชิ้นเลก็ ชิ้นนอ้ ย แยกตัวออกจากแร่ชนิดอื่น โดยไม่ตอ้ ง นำไปบด หรอื ทบุ ให้แร่ทองคำบริสุทธห์ิ ลุดออกมา เมอ่ื นำทองท่ีขุดได้มารวมกัน ใช้ไฟลนให้อ่อนตัวเป็นแท่งได้ง่าย จงึ ไม่ตอ้ งใช้เตาถลงุ เพราะไมม่ ีเศษส่งิ อน่ื ใดเจือปน ลักษณะภูมิประเทศของอำเภอบางสะพาน เปน็ อำเภอที่ตัง้ อยู่ทางตอนใต้ของจังหวัดประจวบคีรีขันธ์ มเี น้อื ทีป่ ระมาณ 868 ตารางกโิ ลเมตร เปน็ ท่ีมาของทองบางสะพานที่ข้ึนช่อื ซงึ่ “ทอง”น้ี ได้ร่อนท่ีตำบลร่อนทอง อำเภอบางสะพานจึงเป็นทร่ี ้จู ักมากขน้ึ อำเภอบางสะพาน มมี าตัง้ แต่ในสมยั กรุงศรีอยุธยา เดิมมีช่ือว่า เมอื งกำเนิด นพคณุ และสดุ ท้ายได้เปล่ียนเปน็ อำเภอบางสะพาน เมอ่ื ปี พ.ศ.2460 จนถึงปัจจบุ ัน การเปรียบเทียบและสังเกตลักษณะดิน สภาพพื้นดินโดยทั่วไป มีลักษณะเป็นดินร่วนปนทราย เนอื่ งจากพน้ื ทีข่ องจงั หวัดมีอาณาเขตตดิ ต่อกับ ชายทะเลโดยตลอด การหาแร่ทองคำ แร่ทองคำจะฝังปะปนในเนื้อหิน/แร่ควอตซ์ (quartz) และแร่ทองคำ ที่ผุพังมาจากหินควอตซ์และปะปนอยู่ในชั้นเปลือกดิน แร่ทองคำจะขุดพบในชัน้ เปลอื กดินก่อน โดยนำเอาดินปน เศษหินไปล้างและร่อนเพื่อแยกแร่ทองคำออกมา ทองคำที่ได้จะเป็นก้อนเล็กๆ รูปร่างของทองคำมักกลม ไม่มี เหลย่ี ม แตห่ ากนำสายควอตซท์ ีม่ ที องคำฝังปะปนอยู่ จะตอ้ งนำเอาหนิ ไปบดใหล้ ะเอยี ดกอ่ น เพอื่ แยกแรท่ องคำออก จากก้อนหิน แลว้ จงึ นำไปลา้ งและรอ่ น อีกครัง้ หน่ึง อปุ กรณท์ ่ีใช้ในการรอ่ นทอง มี จอบ เสียม พลัว่ บุ้ง ตะกร้า เลยี ง ขวดแก้วใส สารปรอท 1. วิธกี ารและเทคนิคการร่อนทอง 2. ขนั้ ตอนการร่อนทอง 1.ขุดดนิ ทรายที่คดิ ว่ามีสะกิดทอง เอามาใสใ่ นภาชนะเกบ็ ดินทราย 2.นำดินทรายในภาชนะมาแช่นำ้ เอากรวดหนิ ออกกอ่ น จะไดด้ ินทรายท่ีละเอียด 3.นำดนิ ทรายละเอยี ดที่ไดม้ าร่อนท่ีแมน่ ้ำดว้ ยอปุ กรณร์ ่อนทราย เอาทรายออกทล่ี ะนดิ ขั้นตอนนีเ้ ราจะเริ่ม มองเห็นสะกิดทอง

4.พยายามเอาทรายออกให้ไดม้ ากทสี่ ุด ข้นั ตอนนี้จะใช้เวลานานและจะทำขนั้ 1 ถงึ 4 เวยี นไปเรอ่ื ยๆ จะได้ ดินทรายทส่ี ะกดิ ทองใหม้ ากที่สดุ 5.ขั้นตอนสำคัญที่สุด “การจับทอง” คือ การใส่น้ำและสารปรอทเข้าไปในดินทรายที่มีสะกิดทอง แล้ว ตะแคงให้ปรอทกลง้ิ ไปท่วั ๆเพ่ือให้เศษทองเขา้ ไปในปรอท เมอื่ ทั่วแล้วกต็ ักสารปรอทนน้ั ลงในผา้ ไนล่อขาว แลว้ ก็บิด หรอื บบี ให้เปน็ กอ้ นเศษทองและสารปรอท 6.นำก้อนเศษทองและสารปรอทไปเผา ก็จะได้ ทองคำ 80% ออกมาการจัดเก็บรักษาทองจากการ ร่อนทอง ในพื้นที่ตำบลร่อนทอง โดยวิธีการเก็บรักษาในขวดใสมีฝาปิด ใส่น้ำถึงคอขวด เพื่อเป็นการรักษาสภาพ ทองคำท่ีเปน็ เน้ือทองคำบริสุทธิ์ จุดประสงคก์ ารเรยี นรู้ 1. เพือ่ ใหผ้ ูเ้ รียนมีความรู้ ความเข้าใจในการรอ่ นทองเพอ่ื นำไปพัฒนาอาชพี และจัดการท่องเท่ียวในชุมชน อำเภอบางสะพานได้ 2. เพื่อให้ผู้เรียนได้เผยแพร่และสืบสานอนุรักษ์ภูมิปัญญาท้องถิ่นการร่อนทองในชุมชนอำเภอ บางสะพานได้ สาระการเรยี นรู้ 1.ตำนานทองเนอ้ื เกา้ คำขวัญจงั หวัดประจวบคีรีขนั ธ์ “เมืองทองเนอ้ื เก้า มะพร้าวสับปะรด สวยสด หาด เขา ถำ้ งามล้ำ นำ้ ใจ” อำเภอบางสะพาน เปน็ อำเภอหน่ึงของจังหวัดประจวบคีรขี นั ธ์ เป็นทม่ี าของทองบางสะพาน ทเ่ี ลอื่ งชื่อ มี การร่อนที่ตำบลร่อนทอง บางสะพานเป็นอำเภอที่มีเศรษฐกิจที่ดีในระดับหนึ่งของประจวบคีรีขันธ์ เนื่องจากมี ประชากรมาก และมีแหล่งท่องเที่ยวที่สวยงาม ไม่ว่าจะเป็นชายทะเลบ้านกรูดหรือเกาะทะลุ ทำให้อำเภอบาง สะพานเปน็ ทีร่ ้จู กั มากข้นึ ในอดีต บางสะพานเปน็ เมอื งทมี่ ีการขุดและรอ่ นทองเป็นครง้ั แรก สมยั พระเจ้าอยู่หัวบรม โกศ ในปี พ.ศ. 2289 เจา้ เมอื งกยุ ได้ส่งทองร่อนหนกั 3 ตำลงึ นำถวายพระเจ้าอยหู่ ัวบรมโกศ พระองคจ์ ึงเกณฑ์ไพร่ จำนวน 2,000 คน ไปร่อนทองที่บางสะพานเป็นเวลาปีเศษ ได้ทองคำหนัก 90 ชั่งเศษ เป็นน้ำหนัก 54 กิโลกรัม หรอื 3,600 บาท และไดน้ ำทองทง้ั หมดไป หุ้มยอดมณฑป รอยพระพุทธบาทสระบรุ ี แตย่ อดมณฑปนีถ้ กู โจรจีนเผา หลอมทองเอาไปทั้งหมด เมื่อครั้งเสียกรุงศรอี ยุธยาครั้งที่ 2 (พ.ศ.2310) ที่มาของ “ทอง” บางสะพาน แหล่งแร่ ทองคำที่มีชื่อเสียง และรู้จักกันดีในประเทศไทย มีด้วยกัน ๓ แหล่ง ได้แก่ อำเภอ กบินทร์บุรี จังหวัดปราจีนบุรี อำเภอสุคิริน จังหวัดนราธิวาส และอำเภอ บางสะพาน จังหวัด ประจวบคีรีขันธ์ อำเภอบางสะพาน เดิมชื่อ เมือง กำเนดิ นพคุณ ตวั เมอื งตง้ั อยู่ทีท่ ่ามะนาว ฝ่ังขวาของลำนำ้ แม่รำพงึ ต่อมาตัง้ ท่ีทา่ กะหลอ ปัจจุบนั เรยี กว่า บ้านหลัก เมือง อยู่รมิ ฝัง่ ขวาลำน้ำบางสะพาน ซ่งึ ยงั มีหลกั ฐานเสาหนิ หลกั เมอื งปรากฏอยู่ ตอ่ มาใน พ.ศ. 2437 มีการจัดการ

ปกครองท้องที่เป็นระบบมณฑลเทศาภิบาล เมืองกำเนิดนพคุณถูกยุบเป็นอำเภอเมืองนพคุณ ขึ้นต่อเมืองชุมพร เมือ่ ถึง พ.ศ.2449 ต้ังเมอื งประจวบคีรีขนั ธแ์ ละยกอำเภอเมืองนพคุณขึ้นต่อเมืองประจวบคีรีขันธ์ และย้ายมาต้ังริม ทางรถไฟ ในปี พ.ศ. 2459 และ เปลี่ยนชื่อเป็นอำเภอบางสะพานใน พ.ศ. 2560 เป็นต้นมา ปัจจุบันอำเภอบาง สะพาน มี 7 ตำบล ได้แก่ ตำบลกำเนดิ นพคุณ ตำบลร่อนทอง ตำบลพงศ์ประศาสน์ ตำบลทองมงคล ตำบลชยั เกษม ตำบลแม่รำพงึ และตำบลธงชัย (หรือบ้านกรูดนน่ั เอง) ทองท่มี ีชื่อเสยี งนนั้ อย่ใู นเขตหมู่บ้านปา่ รอ่ น ตำบลร่อนทอง และบริเวณที่มีการขุดทองมากที่สุดอยู่ที่บริเวณห้วยจังหัน ซึ่งอยู่ห่างจากหมู่บ้านประมาณ 750–2,000 เมตร ปจั จุบนั ปรมิ าณทองลดน้อยลงมาก แตก่ ย็ งั มชี าวบา้ นมารอ่ นทอง เพอ่ื เป็นอาชีพรองอยู่เสมอ ทองบางสะพาน “ทอง บางสะพาน” หรือ “ทองบางตะพาน” มีชื่อเสียงและรู้จักกันดีจนมีผู้กล่าวกันว่า “เป็นทองคำเนื้อดีที่สุดของ เมืองไทยและในโลก” ทองที่พบเป็นทองธรรมชาติ เห็นเป็น Nuggest (ทองที่ขุดได้โดยไม่ต้องถลุง) อย่างชัดเจน เหลืองอร่าม สกุ ปล่ังและเนือ้ ออ่ น ทองร้อยเปอร์เซน็ ต์ เปน็ ทองเนอ้ื เก้า เรียกวา่ “นพคุณเนื้อเก้า” เช่ือกันว่าป้องกนั ภยันตรายและภูตผีปีศาจได้ดี ทองบางสะพาน หรือทองบางตะพาน หรือทองนพคุณนี้ในหนังสือประชุมประกาศ รชั กาลท่ี4 อธิบายไว้วา่ ทองคำทีซ่ อื้ ขายกันน้ัน เรียกตามเน้อื และตามราคา เชน่ ทองหนกั บาทหน่ึงเปน็ เงนิ 4 บาท เรียกวา่ เนอื้ สี่ ทองหนกั บาทหนึ่งเป็น เงิน 5 บาท เรียกว่า เนื้อหา้ ทองหนกั บาทหน่งึ เป็นเงนิ 6 บาท เรียกว่า เนื้อ หก ทองหนักบาทหนึ่งเป็นเงิน 6 บาทเรียกว่า เนื้อเจ็ด ทองหนักบาทหนึ่งเป็นเงิน 8 บาทเรียกว่า เนื้อแปด ทอง หนักบาทหนึ่งเป็นเงิน 8 บาท 2 สลึง เรียกว่า ทองเนื้อแปดสองขา ทองหนักบาทหนึ่งเป็นเงิน 9 บาท เรียกว่า นพคุณเก้าน้ำ คณุ สมบตั ิเด่นเฉพาะของทองบางตะพาน ปรากฏอยใู่ นวรรณคดีไทยหลายเรือ่ ง ยกตัวอยา่ งเชน่ นริ าศ นรนิ ทร์ “บางสะพานสพาดพ้นื ทองปาง แก่แฮ รอยชะแลงชระลุราง รอ่ นกล้มุ ระลึกโฉมแมแ่ บบบาง บวั มาศ กเู อย ควรแผ่แผ่นทองหุ้ม ห่อไวห้ วังสงวน” ขุนช้างขุนแผน “เอาไม้สรรพยามาทำฝัก ผสมผงลงรักให้ผวิ ผ่อง กาบหุ้มตน้ ปลายลายจำลอง ทำด้วยทองบาทชาตบิ างตะพาน” 2. แหลง่ ทตี่ งั้ 2.1แหล่งทต่ี งั้ เหมอื งทองในอดตี แหล่งแรท่ องคาํ ภาคตะวันตกและภาคใต้ บรเิ วณภาคตะวนั ตกของประเทศ ภูมิประเทศสว่ นใหญ่เป็น ภูเขาสูง เนื่องจากการดันตัว ของหินแกรนติ เข้ามาในหินยคุ ต่างๆ อาทิเช่น ยุคคาร์บอนิเฟอรสั (280-345ล้านปี มาแล้ว) เดโวเนียน (345-355 ลา้ นปมี าแล้ว) ไซลเรียน (345-435 ล้านปีมาแล้ว) การดนั ตวั ของหินแกรนิตเปน็ ผล ทาํ ให้ เกิดแหลง่ แร่ดีบุกและวลุ แฟรมตลอดแนวเขาทางภาคตะวันตก ในลานแรด่ ีบุกและวุลแฟรมมกั จะพบทองคํา สะสมตัวอยู่ด้วย ซึ่งเข้าใจวา่ แร่ทองคํานี้มาจากสายแร่ควอรตซ์ ที่เป็นผลมาจากการดันตัวของหนิ แกรนิต เมื่อมี การผุพังทลายตัว แร่ทองคําก็จะถูกพัดพามาสะสมตัวอยู่บริเวณลานแร่ในที่ราบเชิงเขา แหล่งแร่ทองคําป่าร่อน

อําเภอบางสะพานใหญ่ จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ (ยอร์จ ซี เทเลอร์ จูเนียร์ และชุมเจษฎี จรัลชวนะเพท, 2446) แหลง่ แรท่ องคําว่ารอ่ น เปน็ แหลง่ ลานแร่ที่สําคัญ และมชี ่อื เสียงเป็นทีร่ ู้จักกนั มานาน และ ดูเหมือนจะเป็นแหล่ง ลานแร่ที่มีแร่ทองคําอุดมสมบูรณ์มากที่สุดแหล่งหนึ่ง ที่ตั้งของแหล่งแร่อยู่ทางทิศเหนือค่อนไปทางตะวันตก เล็กน้อยของบ้านป่ารอ่ น อําเภอบางสะพาน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ ห่างจากบา้ นป่ารอ่ น ประมาณ 250-2,000 เมตร บ้านห้วยจงั หนั ซง่ึ เกือบอยู่ กลางแหล่งแร่อยู่เหนือระดบั น้ำทะเล 50 เมตรคลองใหญ่ เป็นทางน้ำสายใหญ่ ของอําเภอและมีห้วยจังหันเป็นทางน้ำสาขา ซึ่งจะกลาย เป็นห้วยแห้งในฤดูแล้งชื่อสถานที่และตําแหน่งของ สถานท่ตี ่างๆ ในรายงานน้ี เช่น คลองใหญ่ ห้วยจังหัน เนนิ เนินพอ เนินซา้ ย เปน็ ไก่เข่ีย ไมป่ รากฏพบดังท่ีกล่าวไว้ ในแผนทีม่ าตราสว่ น 150,000 ของกรมแผนท่ีทหาร พ.ศ.2515 2.2 แหลง่ ที่ตง้ั เหมืองทองในปจั จบุ ัน ตำบลร่อนทอง เป็นพื้นที่ส่วนหนึ่งของอำเภอบางสะพาน ซึ่งเป็นพื้นที่ที่มีแร่ทองคำเป็นจำนวนมาก โดยเฉพาะที่บ้านป่าร่อน ได้มีราษฎรจากแหล่งต่าง ๆ รวมทั้งชาวต่างชาติได้อพยพเข้ามาในพื้นที่ขุดหาแร่ทองคำ มีการจัดตง้ั บา้ นเรือนกนั เป็นกลุ่ม ๆ เชน่ ทีก่ ล่มุ ตลาดห้วยจังหัน กล่มุ ท่าตลาด ฯลฯ สภาพพ้ืนทโี่ ดยทั่วไปเป็นที่หุบ เขาสลับกับพื้นที่ราบ โดยมีหุบเขาทางทิศตะวันตกแลเป็นพื้นที่ราบลงมาทางทิศตะวันออก มีป่าไม้และ ทรพั ยากรธรรมชาตคิ ่อนข้างสมบูรณ์ ดนิ มีความอุดมสมบูรณ์ อากาศชุ่มชื้น มลี ำคลองสายสัน้ ๆ ไหลลงสู่พื้นท่ีราบ เขตพนื้ ท่ีทศิ เหนือ ตดิ กบั ต.ชัยเกษม อ.บางสะพาน จ.ประจวบคีรขี นั ธ์ ทิศใต้ ตดิ กับ ต.ทองมงคล อ.บางสะพาน จ.ประจวบครี ขี นั ธ์ ทศิ ตะวันออก ติดกับ ต.กำเนดิ นพคณุ อ.บางสะพาน จ.ประจวบครี ีขนั ธ์ ทิศตะวันตก ติดกับ สาธารณรัฐสงั คมนยิ มแห่งสหภาพเมียนม่าร์ ซ่งึ ในปัจจุบนั การประกอบอาชีพการทำเหมืองแร่ได้ปิดกิจการแล้ว แต่ คนในชมุ ชมได้ทำการอนุรักษแ์ ละฟืน้ ฟกู ารร่อนทองดว้ ยภูมิปัญญาท้องถน่ิ โดยไม่ใช้เครอื่ งจักรในการหาทอง และได้ เปดิ เป็นศนู ยศ์ ึกษาการเรยี นรู้การรอ่ นทอง 3.ประวตั กิ ารรอ่ นทอง แร่ทองคําได้สะสมกันเป็นลานแร่ อยู่ในเขตหมู่บ้านป่าร่อนบริเวณห้วยจังหัน และสองฝั่งคลอง ทอง นา่ จะมกี ารขดุ ร่อนกันมาไม่ตำ่ กว่า 200 ปีมา แลว้ หรือกวา่ น้ันมาก ดงั หลกั ฐานต่าง ๆ ทย่ี กมาอา้ งแล้ว หลุมแร่ เก่าแก่เปน็ เครื่องยนื ยนั ให้เหน็ เปน็ จำนวนมากตลอดสองฟากฝ่ังคลอง การทําแร่ทองคาํ ตั้งแต่ครั้งบรรพบุรุษนั้นใช้ แบบเหมืองขุด เหมืองหาบขนาดเลก็ ๆ และใช้วิธีควกั ร่อนง่าย ๆ แบบชาวบ้าน การแยกแร่ แรก ๆ ใช้การสาดดนิ ปนแร่ลงบนกระสอบแล้วค่อย ๆ เก็บทองที่ติดบนกระสอบ นั้น อีกวิธีหนึ่งก็คือการแยกแร่ด้วยเลียงไม้ หรือที่ เรยี กวา่ การร่อนทองน่ันเอง

วิวฒั นาการของการร่อนทอง อดีตการรอ่ นทองเป็นแบบเหมอื งขุด เหมืองหาบขนาดเลก็ ๆ และใช้วิธคี วักร่อนง่าย ๆ แบบชาวบ้าน การแยกแร่ แรก ๆ ใช้การสาดดินปนแร่ลงบนกระสอบแล้วค่อย ๆ เก็บทองที่ติดบนกระสอบ นั้น อีกวิธีหนึ่งก็คอื การแยกแร่ดว้ ยเลียงไม้ หรือทีเ่ รียกวา่ การร่อนทอง การรอ่ นดว้ ยเสยี งนน้ั จะเริ่ม ตน้ จากการนําเอาดนิ ปนแร่มาขยา่ บ้ี กับน้ำใหเ้ ป็นโคลนในเล่ียงเสียกอ่ นแลว้ ค่อย ๆ เอียงเลยี้ งหมนุ ให้นำ้ จาก ลาํ คลองพัดโคลนในเลย้ี งหมุนวน ดนิ โคลน ทราย และอ่นื ๆ ท่เี บากวา่ ทองจะถูกน้ำพัดลอยออกไป สว่ น ทองและแรอ่ ่นื ๆ ท่ีหนักกวา่ จะรวมตัวกันอยู่กันเสียง แร่อื่น ๆ จะมีสีดํา แร่ทองจะมีสีเหลืองแวววาว จะมอง เห็นได้อย่างชัดเจน การแยกแร่ด้วยวิธีดังกล่าวข้างต้นนี้ เชอื่ ว่าการหายหกตกหลน่ ย่อมจะมีมาก ทองค่าที่กู้ ได้สว่ นใหญจ่ ะเป็นเม็ดเป็นแทง่ โต ที่เป็นเกลด็ เล็ก ๆ หรอื เป็นผง ละเอยี ดคลา้ ยแปง้ จะถกู เทคืนไปปะปนกับ โคลน ดิน ทราย กลายเป็นทรัพยใ์ นดินสิน้ ในนำ้ ให้ลกู หลานนักนิยมทอง ขดุ คน้ กนั ตอ่ ไปดนิ ในบ่อแร่ทองคําก็มีช่ือเรยี กแต่ละชนั้ แตกต่างกนั ไป ดนิ ชัน้ บนเรียกวา่ \"ดนิ เมือง” จากดินเมืองต่อ ลงไป เปน็ “ดินกรงั ” ดนิ ช้ันนีอ้ าจแบ่งเรียกเป็น “ดินหลังสะ” และ “ดนิ กระสะ” ลงไปอีกเรยี กวา่ “ดนิ ใช้” ดินใช้ คอื ดินท่มี ีแรท่ องคาํ ปนอยู่ ตำ่ ลงไปเป็นดินแข็งเรยี กว่า “ดินโกด” คอื ดานหรอื หนิ ดานนนั่ เอง การร่อนแร่ก็ คือการ น่า ดินใช้มาแยกหาเนื้อแร่ทองคํา การขุดแร่ต้องขุดให้ถึงชั้นดาน ดานลึกดื่นอย่างไร ความลึกตื้น ของบ่อก็เป็น เชน่ นน้ั ด้วย 4.คุณสมบตั ิ และแรธ่ าตุ สว่ นประกอบจากการรอ่ นทอง ทองคำ (อังกฤษ: gold) คอื ธาตุเคมีทมี่ ีหมายเลขอะตอม 79 และสญั ลักษณ์คือ Au (มาจากภาษาละตินว่า aurum) จัดอยู่ในกลุ่มธาตุโลหะมีสกุลชนิดหนึ่ง ทองคำเป็นธาตุโลหะทรานซิชันสีเหลืองทองมันวาวเนื้ออ่อนนุ่ม สามารถยืดและตีเป็นแผ่นได้ ทองคำไม่ทำปฏิกิริยากับสารเคมีส่วนใหญ่ ทองคำใช้เป็นทุนสำรองทางการเงนิ ของ หลายประเทศ ใชป้ ระโยชนเ์ ปน็ เครอื่ งประดับ งานทนั ตกรรม และอุปกรณ์อิเลก็ ทรอนิกส์ มีความแวววาวอยู่เสมอ ทองคำไม่ทำปฏิกิริยากับออกซิเจนดังนั้น เมื่อสัมผัสถูกอากาศสีของทองจะไม่ หมองและไม่เกดิ สนิม มีความอ่อนตัว ทองคำเป็นโลหะที่มีความอ่อนตัวมากที่สุด ด้วยทองเพียงประมาณ 2 บาท เราสามารถยืดออกเปน็ เส้นลวดได้ยาวถึง 8 กโิ ลเมตร หรอื อาจตเี ป็นแผ่นบางได้ถงึ 100 ตารางฟตุ ทองคำเป็นโลหะ ชนิดหนง่ึ ทสี่ ามารถนำไฟฟา้ ได้ดี สะท้อนความรอ้ นไดด้ ี ทองคำสามารถสะท้อนความร้อนไดด้ ี ได้มกี ารนำทองคำไป ฉาบไวท้ ี่หนา้ กากหมวกของนักบินอวกาศ เพือ่ ป้องกนั รงั สอี ินฟราเรด มนษุ ย์รูจ้ ักทองคำมาต้ังแต่ประมาณ 5,000 ปี เป็นความหมายแหง่ ความมัง่ คงั่ จุดหลอมเหลว 1064 องศาเซลเซียส และจุดเดือด 2970 องศาเซลเซียส เป็นโลหะที่มีค่าที่มีความเหนียว (Ductility) และความสามารถในการขึ้นรูป (Malleability) คือจะยืดขยาย (Extend) เมื่อถูกตีหรือรีดในทุกทิศทาง โดยไม่เกิดการปริแตกได้สูงสุด ทองคำ บริสุทธิห์ นัก 1 ออนซ์สามารถดึงเป็นเส้นลวดยาวได้ถงึ 80 กิโลเมตร ถ้าตีเป็นแผ่นก็จะได้บางเกนิ กวา่ 1/300,000

นวิ้ ส่วนความกว้างจะไดถ้ ึง 9 ตารางเมตร ทองคำบรสิ ุทธไ์ิ ม่วอ่ งไวต่อการเกิดปฏกิ ิริยาเคมี จึงทนต่อการผุกร่อนและ ไม่เกดิ สนมิ กบั อากาศ แต่ทำปฏิกิริยากบั สารเคมบี างชนิด เชน่ คลอรีน ฟลูออรีน น้ำประสานทอง คุณสมบตั ิเหล่านี้ประกอบกับลกั ษณะภายนอกท่ีเปน็ ประกายจึงทำให้ทองคำเปน็ ทห่ี มายปองของมนุษย์มา เป็นเวลานับพนั ปี โดยนำมาตมี ลู คา่ สำหรบั การแลกเปล่ยี นระหว่างประเทศและใช้เป็นวัตถดุ ิบที่สำคัญสำหรบั วงการ เครื่องประดบั ทองคำได้รับความนิยมอย่างสูงสุดในวงการเครื่องประดบั ทองคำ เพราะเป็นโลหะมีค่าชนิดเดยี วที่มี คณุ สมบัตพิ ื้นฐาน 4 ประการซึง่ ทำให้ทองคำโดดเด่น และเปน็ ท่ตี อ้ งการเหนือบรรดาโลหะมีคา่ ทกุ ชนิดในโลก คอื 1.งดงามมันวาว (lustre) สีสันที่สวยงามตามธรรมชาติผสานกับความมันวาวก่อให้เกิดความงามอันเป็น อมตะ ทองคำสามารถเปลี่ยนเฉดสีทองโดยการนำทองคำไปผสมกับโลหะมีค่าอื่นๆ ช่วยเพิ่มความงดงามให้แก่ ทองคำได้อีกทางหนึง่ 2.คงทน (durable) ทองคำไมข่ ึ้นสนมิ ไมห่ มอง และไมผ่ ุกร่อน แม้ว่ากาลเวลาจะผา่ นไป 3000 ปีก็ตาม 3.หายาก (rarity) ทองเปน็ แรท่ ่ีหายาก กวา่ จะไดท้ องคำมาหนง่ึ ออนซ์ (31.167 gram) ตอ้ งถลุงกอ้ นแร่ท่ีมี ทองคำอย่เู ป็นจำนวนหลายตัน และตอ้ งขดุ เหมืองลึกลงไปหลายสิบเมตร จงึ ทำให้มคี า่ ใชจ้ ่ายทส่ี ูง เปน็ เหตุให้ทองคำ มรี าคาแพงตามต้นทนุ ในการผลิต 4.นำกลับไปใช้ได้ (reuseable) ทองคำเหมาะสมที่สุดต่อการนำมาทำเป็นเครื่องประดับเพราะมีความ เหนยี วและอ่อนนิม่ สามารถนำมาทำขึน้ รปู ไดง้ า่ ย อีกท้ังยังสามารถนำกลบั มาใช้ใหม่โดยการทำให้บริสทุ ธิ์ (purified) ดว้ ยการหลอมไดอ้ กี โดยนับคร้งั ไม่ถว้ น ทองบางสะพานหรือเรียกอีกอย่างว่า ทองเนื้อเก้าเป็นทองคำบริสุทธิ์ เป็น “ทองธรรมชาติ” หรือบางที่ เรยี กวา่ “ทองชมพูนชุ ” เปน็ ทองที่มสี ีเหลืองเข้มออกแดง นอกจากน้ียงั มชี อื่ เรียกแตกต่างกนั อีกหลายชื่อ เช่น “ทองเนือ้ แท้” “ทองคำเลยี ง” ซงึ่ หมายถึงทองบริสุทธิ์ปราศจากธาตุอ่นื เจือปน ซึ่งตรงกบั คำในภาษาล้านนาว่า “คำขา” นอกจากนี้ยังมีชื่อเรียกทองคุณภาพต่าง ๆ อีกหลายชื่อ เช่น “ทองปะทาสี” ซึ่งเป็นทองคำเปลวเนอ้ื บรสิ ุทธ์ิชนดิ หนา “ทองดอกบวบ” เปน็ ทองท่ีมีเนื้อทองสีเหลืองออ่ นคล้ายดอกบวบ การร่อนทองเปน็ การการนำเอาแร่ธาตุทมี่ ีค่า โดยใชว้ ิธกี ารต่าง ๆ เชน่ การขดุ การเจาะ การอ่ นโดยใช้เลียง ในการร่อนแล้วนำเอาแรธ่ าตุทตี่ ้องการสกัดออกมาจากดินหรือหินอีกที มีท้งั ที่เป็นแรโ่ ลหะและแร่อโลหะแร่โลหะ . แรท่ องแดง แรท่ องคำ แรต่ ะก่วั แร่เงนิ แร่ไททาเนยี ม แรส่ ังกะสี ส่วนแรอ่ โลหะ พลอย เพชร ถา่ นหนิ หยก รวมไปถงึ วัสดุอื่น ๆ ที่ไม่จัดอยู่ในแร่ธาตุ ได้แก่ ดิน หิน ทราย ก๊าซธรรมชาติ น้ำมันเชื้อเพลิง เป็นต้น การทำเหมืองแร่ ก่อให้เกิดประโยชน์อย่างมหาศาลต่อประเทศชาติ เพราะสามารถลดต้นทุนการนำเข้าแร่ธาตุจากต่างประเทศ รวมถึงสามารถส่งออกไปจำหนา่ ยเพม่ิ รายไดเ้ ข้าประเทศได้อีกดว้ ย ทองคำ (อังกฤษ: gold) คอื ธาตุเคมที มี่ ีหมายเลขอะตอม 79 และสัญลักษณ์คือ Au (มาจากภาษาละตินว่า aurum) จัดอยู่ในกลมุ่ ธาตุโลหะมีสกุลชนดิ หน่ึง ทองคำเปน็ ธาตุโลหะทรานซชิ ันสีเหลืองทองมันวาวเนอ้ื ออ่ นนุ่ม สามารถยดื และตเี ป็นแผน่ ได้ ทองคำไมท่ ำปฏกิ ริ ิยากับสารเคมีส่วนใหญ่ ทองคำใชเ้ ป็นทนุ สำรองทางการเงนิ ของ หลายประเทศ ใช้ประโยชนเ์ ปน็ เคร่อื งประดบั งานทันตกรรม และอปุ กรณ์อเิ ลก็ ทรอนิกส์

ทองเนอ้ื เกา้ หมายถงึ อะไร เป็นทองคำบริสทุ ธ์ิ เรียกว่า “ทองธรรมชาติ” หรือบางทเ่ี รียกวา่ “ทองชมพู นุช” เปน็ ทองทมี่ สี ีเหลืองเข้มออกแดง นอกจากน้ียังมีชือ่ เรียกแตกต่างกันอกี หลายชื่อ เช่น “ทองเน้ือแท”้ “ทองคำ เลียง” ซึ่งหมายถึงทองบริสทุ ธิป์ ราศจากธาตุอ่ืนเจือปน ซึง่ ตรงกับคำในภาษาล้านนาว่า “คำขา” นอกจากนยี้ งั มชี ่อื เรียกทองคณุ ภาพต่าง ๆ อกี หลายชอ่ื เชน่ “ทองปะทาสี” ซง่ึ เป็นทองคำเปลวเนือ้ บริสทุ ธชิ์ นดิ หนา “ทองดอกบวบ” เปน็ ทองที่มเี น้ือทองสเี หลอื งออ่ นคล้ายดอกบวบ เอกลกั ษณแ์ ละลกั ษณะของทองบางสะพาน คือ สขี องทองคำสุกเหลอื งอร่าม อ่อนตวั เป็นกอ้ นชิน้ เล็ก ชนิ้ นอ้ ย แยกตวั ออกจากแรช่ นิดอ่ืน โดยไม่ต้องนำไปบด หรอื ทบุ ให้แร่ทองคำบรสิ ุทธ์หิ ลุดออกมา เม่ือนำทองทข่ี ดุ ได้มา รวมกนั ใช้ไฟลนให้ออ่ นตวั เป็นแทง่ ไดง้ ่าย จงึ ไม่ต้องใชเ้ ตาถลุง เพราะไม่มีเศษสง่ิ อ่นื ใดเจอื ปน ในสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 5) มีความหมายประมาณว่า ทองคำที่มี น้ำหนัก 1 บาทซ่งึ มีเนอ้ื บรสิ ุทธ์ิใกลเ้ คยี งกบั ทองคำบริสทุ ธ์ริ อ้ ยเปอร์เซน็ ต์ เป็นทองท่มี ีสเี หลอื งเขม้ ออกแดง ราคาใน สมยั นัน้ คือ 9 บาท ซง่ึ ในอดตี กม็ ีคำเรยี กทองประเภทนีก้ ันหลากหลายนอกเหนือจากคำว่า \"ทองเนือ้ เก้า\" เชน่ บางที กเ็ รียกว่า \"ทองนพคุณ\" หรอื \"ทองชมพนู ชุ \" ด้วยความบริสทุ ธ์ิ และเป็นทองเนือ้ ดี ในสมัยก่อนนั้น การกำหนดคุณภาพทองคำของไทย (ปรากฎหลักฐานตามประกาศของพระบาทสมเด็จ พระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 5) จะตั้งพิกัดราคาทองคำตามประมาณของเนื้อทองคำบริสุทธิ์ใน ทองรปู พรรณ เน้ือทองคำดังกล่าวอาจผสมดว้ ยแรเ่ งนิ หรอื ทองแดงมากนอ้ ยตามคณุ ภาพของทองคำ สว่ นการเรียก ทองคณุ ภาพต่าง ๆ น้นั ใช้วธิ ีการเรียกราคาของทองคำต่อน้ำหนกั ทอง 1 บาทเปน็ มาตรฐานในการเรียกชื่อทองคำ โดยเริ่มตง้ั แต่ \"ทองเน้ือสี่\" ขึ้นไปจนถงึ \"ทองเนอื้ เก้า\" ซ่งึ ทองเน้ือสจี่ ะเป็นทองท่ีคุณภาพด้อยท่ีสุด กล่าวคือทองคำ น้ำหนัก 1 บาททองคำ จะมีมูลค่าการซือ้ ขายเพียงส่ีบาท โดยในสมัยก่อน มีการจำแนกประเภททองคำ และราคา เปน็ ดังนี้ ทองเนื้อสี่ หมายถงึ ทองคำหนกั หนึ่งบาท ราคา 4 บาท ทองเนื้อหา้ หมายถึง ทองคำหนกั หนึง่ บาท ราคา 5 บาท ทองเนอื้ หก หมายถึง ทองคำหนักหนง่ึ บาท ราคา 6 บาท ทองเนือ้ เจด็ หมายถงึ ทองคำหนกั หน่ึงบาท ราคา 7 บาท ทองเนื้อแปด หมายถงึ ทองคำหนกั หนึง่ บาท ราคา 8 บาท ทองเนอ้ื เก้า หมายถึง ทองคำหนกั หนึ่งบาท ราคา 9 บาท

การกำหนดคณุ ภาพและราคาทองคำในปจั จบุ นั การกำหนดคุณภาพของทองคำในระบบสากลปัจจุบัน ยังคงใช้ความบริสุทธิ์ของทองคำในการบ่งบอก คุณภาพของทองคำ โดยการคิดเนื้อทองเป็น \"กะรัต\" แทน ปัจจุบันน้ี ทองคำบริสทุ ธิ์ หมายถึง ทองคำที่มีเน้ือทอง 99.99 เปอรเ์ ซ็นตห์ รือมากกว่านัน้ หรอื เรยี กกนั ว่าทองรอ้ ยเปอรเ์ ซ็นต์ หรอื เรียกกนั ในระบบสากลวา่ ทอง 24 กะรัต ทองคำซง่ึ มีเกณฑก์ ารบง่ บอกคุณภาพของเนือ้ ทองโดยบง่ บอกความบรสิ ุทธ์ิเป็นกะรตั มีชือ่ เรียกว่า \"ทองเค\" โดยถ้าเป็นทองคำบริสุทธิ์ที่ไม่มีโลหะ หรือสารอื่นเจือปนอยู่ จะเรียกเป็นทอง 24 กะรัต หากมีความบริสุทธิ์ของ ทองคำลดต่ำลงมา ก็แสดงว่ามีโลหะอื่นเจือปนมากขึ้นตามส่วน เช่น ทอง 14 กะรัต หมายถึง ทองที่มีเนื้อทอง บริสุทธ์ิ 14 สว่ น และมโี ลหะอ่ืนเจือปน 10 สว่ น เปน็ ต้น ซ่งึ ทองประเภทน้ี บางทกี เ็ รยี กว่า \"ทองนอก\" ซึ่งส่วนมาก นิยมนำมาทำเป็นเครอ่ื งประดบั เพชรพลอยตา่ ง ๆ ในอุตสาหกรรมอญั มณี https://www.checkraka.com/econ/gold/1016/ 2. คณุ สมบัตขิ องทองเนอื้ เกา้ คุณสมบัติของทองคำ มีความแวววาวอยู่เสมอ ทองคำไม่ทำปฏิกิริยากับออกซิเจนดังนั้น เมื่อสัมผัสถูก อากาศสีของทองจะไม่หมองและไม่เกิดสนิม มีความอ่อนตัว ทองคำเป็นโลหะที่มีความอ่อนตัวมากที่สุด ด้วยทอง เพียงประมาณ 2 บาท เราสามารถยืดออกเป็นเส้นลวดได้ยาวถึง 8 กิโลเมตร หรืออาจตีเป็นแผ่นบางได้ถึง 100 ตารางฟุต ทองคำเป็นโลหะชนิดหนึ่งที่สามารถนำไฟฟ้าได้ดี สะท้อนความร้อนได้ดี ทองคำสามารถสะท้อนความ ร้อนได้ดี ได้มกี ารนำทองคำไปฉาบไว้ท่หี น้ากากหมวกของนกั บนิ อวกาศ เพอื่ ป้องกันรงั สอี ินฟราเรด มนษุ ย์รูจ้ ักทองคำมาตงั้ แต่ประมาณ 5,000 ปี เปน็ ความหมายแห่งความมั่งคัง่ จุดหลอมเหลว 1064 องศา เซลเซยี ส และจุดเดอื ด 2970 องศาเซลเซยี ส เป็นโลหะท่ีมคี า่ ทีม่ ีความเหนยี ว (Ductility) และความสามารถในการ ขึ้นรูป (Malleability) คือจะยืดขยาย (Extend) เมื่อถูกตีหรือรีดในทุกทิศทาง โดยไม่เกิดการปริแตกได้สูงสุด ทองคำบริสุทธิ์หนัก 1 ออนซ์สามารถดึงเป็นเส้นลวดยาวได้ถึง 80 กิโลเมตร ถ้าตีเป็นแผ่นก็จะได้บางเกินกว่า 1/300,000 นว้ิ ส่วนความกวา้ งจะไดถ้ ึง 9 ตารางเมตร ทองคำบริสุทธิ์ไม่ว่องไวต่อการเกิดปฏิกิริยาเคมี จึงทนต่อการผุกร่อนและไม่เกิดสนิมกับอากาศ แต่ทำ ปฏกิ ริ ยิ ากบั สารเคมีบางชนดิ เชน่ คลอรนี ฟลูออรนี นำ้ ประสานทอง คณุ สมบตั เิ หลา่ นี้ประกอบกับลกั ษณะภายนอกท่เี ป็นประกายจึงทำให้ทองคำเป็นทห่ี มายปองของมนุษย์มา เป็นเวลานับพนั ปี โดยนำมาตีมลู คา่ สำหรบั การแลกเปล่ียนระหวา่ งประเทศและใชเ้ ปน็ วตั ถดุ บิ ทส่ี ำคัญสำหรับวงการ เคร่อื งประดบั

ทองคำได้รับความนิยมอย่างสูงสุดในวงการเครื่องประดับทองคำ เพราะเป็นโลหะมีค่าชนิดเดียวที่มี คณุ สมบตั ิพ้นื ฐาน 4 ประการซ่งึ ทำใหท้ องคำโดดเด่น และเป็นที่ตอ้ งการเหนอื บรรดาโลหะมคี า่ ทกุ ชนิดในโลก คอื งดงามมนั วาว (lustre) สีสันที่สวยงามตามธรรมชาติผสานกับความมนั วาวกอ่ ให้เกิดความงามอนั เปน็ อมตะ ทองคำสามารถเปลี่ยนเฉดสีทองโดยการนำทองคำไปผสมกับโลหะมคี า่ อื่นๆ ชว่ ยเพ่ิมความงดงามให้แกท่ องคำได้อีก ทางหนง่ึ คงทน (durable) ทองคำไม่ขนึ้ สนมิ ไมห่ มอง และไมผ่ กุ รอ่ น แมว้ า่ กาลเวลาจะผา่ นไป 3000 ปกี ็ตาม หายาก (rarity) ทองเป็นแร่ที่หายาก กว่าจะได้ทองคำมาหนึง่ ออนซ์ (31.167 gram) ต้องถลุงก้อนแร่ที่มี ทองคำอยเู่ ป็นจำนวนหลายตนั และต้องขุดเหมืองลกึ ลงไปหลายสบิ เมตร จึงทำให้มีคา่ ใชจ้ ่ายทส่ี ูง เป็นเหตุให้ทองคำ มรี าคาแพงตามต้นทนุ ในการผลิต นำกลบั ไปใชไ้ ด้ (reuseable) ทองคำเหมาะสมทส่ี ุดตอ่ การนำมาทำเปน็ เคร่อื งประดับเพราะมีความเหนียว และอ่อนนม่ิ สามารถนำมาทำขน้ึ รูปไดง้ ่าย อกี ทงั้ ยงั สามารถนำกลับมาใช้ใหมโ่ ดยการทำให้บริสุทธ์ิ (purified) ด้วย การหลอมไดอ้ กี โดยนับคร้งั ไมถ่ ว้ น กรมทรัพยากรธรณี ได้มกี ารแบง่ การเกดิ ของแรท่ องคำออกเปน็ 2 แบบ ตามลกั ษณะท่ีพบในธรรมชาตไิ ด้ ดงั นี้ • แบบปฐมภูมิ คือกระบวนการทางธรณีวิทยา มีการผสมทางธรรมชาติจากน้ำแร่ร้อน ผสมผสานกับ สารละลายพวกซิลกิ ้า ทำใหเ้ กดิ การสะสมตัวของแร่ทองคำในหนิ ตา่ งๆ เชน่ หินอคั นี หนิ ช้ัน และหินแปร มี การพบการฝงั ตวั ของแร่ทองคำในหิน หรือสายแรท่ ่ีแทรกอยู่ในหิน ซึง่ ส่วนใหญ่จะมองไม่เหน็ ด้วยตาเปล่า • แบบทุตยิ ภมู หิ รอื ลานแร่ คือการที่หินท่มี แี รท่ องคำแบบปฐมภมู ิไดม้ กี ารสึกกร่อน และถูกน้ำพดั พาไปสะสม ตวั ในที่แห่งใหม่ เชน่ ตามเชงิ เขา ลำห้วย หรอื ในตะกอนกรวดทรายในลำน้ำ แหลง่ แรท่ องคำปฐมภมู ใิ นไทย • แหล่งโต๊ะโมะ จ.นราธิวาส • แหลง่ เขาสามสิบ จ.สระแกว้ • แหลง่ ชาตรี (เขาโป่ง) จ.พจิ ติ ร - จ.เพชรบูรณ์ • แหล่งดอยตงุ (บา้ นผาฮ)้ี จ.เชียงราย • แหลง่ เขาพนมพา จ.พจิ ติ ร

แหลง่ แรท่ องคำทตุ ยิ ภมู ใิ นไทย • แหล่งบ้านป่ารอ่ น จ.ประจวบคีรีขันธ์ • แหล่งบา้ นนาล้อม จ.ปราจีนบรุ ี • แหล่งบา้ นท่งุ ฮ้ัว จ.ลำปาง • แหล่งในแมน่ ้ำโขง จ.เลย - จ.หนองคาย • แหล่งบา้ นผาช้างมูบ จ.พะเยา https://th.wikipedia.org/wiki/ทองคำ คุณสมบัติของทองบางสะพาน มีชื่อเสียงและรู้จักกันดีจนมีผู้กล่าวกันว่า “เป็นทองคำเนื้อดีที่สุดของ เมืองไทยและในโลก” ทองที่พบเป็นทองธรรมชาติ เห็นเป็น Nuggest (ทองที่ขุดได้โดยไม่ต้องถลุง) อย่างชัดเจน เหลืองอรา่ ม สุกปลง่ั และเนื้ออ่อน ทองร้อยเปอร์เซ็นต์ เป็นทองเนอื้ เก้า เรยี กวา่ “นพคณุ เน้อื เก้า” คุณสมบตั ิของทองเนอื้ เกา้ 1. เป็นทองคำบริสุทธิ์แท้ทีว่ ัดค่าความบริสทุ ธิ์ได้สูง 97.00-99.50+% เป็นทองธรรมชาตจิ ากการเกิดแบบ ลานแรห่ รอื ทตุ ยิ ภมู ิ ไมต่ ้องถลุง 2.มีประวัตยิ าวนาน 200 กว่าปตี ้ังแตก่ รงุ ศรีอยุธยา นำไปทำเป็นเครื่องราง พระพทุ ธรูป เคร่ืองประดับของ มงคลตา่ งๆ เชอื่ วา่ เปน็ เลศิ ในบรรดาโลหะธาตมุ งคลและป้องกนั ภัยมพี ุทธคณุ ในตัว เสริมศริ มิ งคลตอ่ เจ้าของ 3.เป็นทองคำที่มีเสน่ห์เฉพาะตัวคือกว่าจะได้ต้องร่อนด้วยเลียงหรือหลังน้ำท่วม สืบทอดทั้งวัฒนธรรม พื้นบา้ น หายากราคาสงู ซ้อื ขายกนั แบบพระเครือ่ ง 4.สีทองสุกผ่องเนื้อสวยเป็นเอกลักษณ์ เป็นเกล็ดเป็นก้อน แต่ละก้อนมีชิ้นเดียวในโลกเวลานำมาทำ เครื่องประดับ 5.บทประพันธ์ต่างกล่าวถึง เช่น นิราศนรินทร์ , นิราศถลาง, ขุนช้างขุนแผน, สังข์ทอง, เรือนมยุรา, บท กลอนประตูวดั เปน็ ตน้ 6.แสดงถึงความมั่นคงมัง่ คงั่ ของคหบดหี รอื ข้าราชการมาแต่สมัยโบราณ และนยิ มเปน็ ของฝากของของขวัญ ของกำนัล เลื่อนขั้น การงาน งานมงคลต่างๆ ใช่รองก้นหลุมเรือนปลูกใหม่ว่าง่ายๆคือ อีกหนึ่งสิ่งแสดงยศศักด์ิ ความร่ำรวย มีหนา้ ตาทางสังคม 7.หากให้คนรักแสดงถึงมิตรไมตรีอนั บริสุทธิ์ ความรกั ม่ันคงไม่เส่ือมคลาย 8.เปน็ ทองคำทีม่ ีชือ่ เรยี กเป็นคำไวพจนน์ ับสบิ คำ เชน่ ทองบางตะพาน ทองเน้ือเก้า ทองนพคุณเกา้ นำ้ ทอง ชมพนู ทุ ทองคำเลยี ง ทองธรรมชาติ คำขา ทองเมด็ ทองนพคุณ หมายความว่าเป็นทองซึ่งดีทส่ี ดุ ในสยาม

9.เปรียบเทียบว่าเปน็ “ทองเนือ้ เกา้ ” คือแพงกว่าทองทุกๆทีท่ ัง้ ราคาและคุณค่า แม้จักอยูห่ รือเกิดในห้วย หนองคลองโคลนตมกย็ ังเปน็ ทองผุดผอ่ งใสไม่มรี าคีหายากดที ้งั ความหมายไดท้ ง้ั ความมงคล http://plodlock.com/2017/08/03/thongnoppagao/ 1.ลักษณะภูมปิ ระเทศของอำเภอบางสะพาน อำเภอบางสะพาน จังหวัดประจวบครี ขี ันธ์ อำเภอบางสะพานเป็นอำเภอทต่ี ง้ั อยู่ทางตอนใต้ของจังหวัดประจวบคีรีขันธ์ มีเนื้อทีป่ ระมาณ 868 ตาราง กโิ ลเมตร เปน็ ทม่ี าของทองบางสะพานทข่ี ้ึนชอื่ ซง่ึ ทองน้ีได้รอ่ นที่ตำบลรอ่ นทอง อำเภอนีม้ ีประชากรคอ่ นข้างมาก มี แหลง่ ทอ่ งเท่ียวมากมาย เช่น ชายทะเล บา้ นกรดู และเกาะทะลุ อำเภอบางสะพานจึงเปน็ ที่ร้จู กั มากขนึ้ อำเภอบาง สะพานมีมาตั้งแต่ในสมัยกรุงศรีอยุธยา เดิมมีชื่อว่า เมืองกำเนิดนพคุณ และสุดท้ายได้เปลี่ยนเป็น อำเภอ บางสะพาน เม่ือปี พ.ศ.2460 จนถงึ ปัจจุบนั คำขวัญอำเภอบางสะพาน พระธาตุเจดีย์สงู เสียดฟ้า มากคณุ คา่ ทองเน้ือเก้า เด่นเร่อื งราวการท่องเท่ียว หนึ่งเดียวอุตสาหกรรมเหล็ก ชมุ ชนใหญ่เลก็ รกั สามคั คี ไหว้พระดีปอู่ ินทร์ – ป่ทู ว้ ม สภาพภมู อิ ากาศ มีสภาพอากาศร้อนช้นื ท่ีตัง้ และอาณาเขตอำเภอบางสะพาน ทิศเหนอื ตดิ ต่อกบั อำเภอทบั สะแก จงั หวัดประจวบครี ีขนั ธ์ ทศิ ตะวนั ออก จรดอา่ วไทย ทศิ ใต้ ติดต่อกับ อำเภอบางสะพานน้อย จงั หวัดประจวบคีรขี ันธ์ ทศิ ตะวนั ตก ตดิ ตอ่ กับ เขตตะนาวศรี (ประเทศพม่า) การปกครองส่วนภูมภิ าคอำเภอบางสะพานแบ่งพื้นท่กี ารปกครองออกเป็น 7 ตำบล ได้แก่ 1.กำเนิดนพคุณ (Kamnoet Nopphakhun) 8 หมบู่ ้าน 2.พงศป์ ระศาสน์ (Phong Prasat) 10 หมบู่ า้ น 3.รอ่ นทอง (Ron Thong) 12 หมู่บ้าน 4.ธงชัย (Thong Chai) 11 หม่บู ้าน

5.ชยั เกษม (Chai Kasem) 12 หมบู่ ้าน 6.ทองมงคล (Thong Mongkhon) 10 หมูบ่ า้ น 7.แมร่ ำพึง (Mae Ramphueng) 8 หมู่บ้าน 2.การเปรยี บเทยี บและสงั เกตลกั ษณะดนิ สภาพพื้นดินโดยทั่วไป มีลักษณะเป็นดินร่วนปนทราย เนื่องจากพื้นที่ของจังหวัดมีอาณาเขตติดต่อกับ ชายทะเลโดยตลอด พื้นที่ทางตอนเหนือ และตอนใต้ของจังหวัดมีความแตกต่างกันมาก พื้นที่ตอนใต้ นบั จากอำเภอเมือง ฯ ลงไป มีความอดุ มสมบรู ณม์ ากกวา่ พน้ื ท่ีทางตอนเหนือของอำเภอเมือง จึงมีคำกลา่ วว่า เหนือ ทำไร่ ใตท้ ำสวน แหล่งนำ้ ตามธรรมชาติที่สำคัญไดแ้ ก่ แม่น้ำปราณบุรี อยใู่ นเขตอำเภอปราณบุรี แม่น้ำกยุ บรุ ี อยู่ใน เขตอำเภอกุยบุรี แม่น้ำบางสะพาน อยู่ในเขตอำเภอบางสะพาน คลองบางนางรม อยู่ในเขตอำเภอเมือง ฯ และ คลองกรูด อยูใ่ นเขตอำเภอบางสะพาน ปัจจบุ ันแหล่งนำ้ ดงั กล่าวนอ้ี ยู่ในสภาพต้ืนเขิน มีนำ้ เฉพาะในฤดฝู น ในฤดู แลง้ น้ำจะแห้งเป็นส่วนใหญ่ ดินร่วนปนทราย หรือดินทรายที่เฉลี่ยแล้วมีมากกว่าดินปกตินั้น เหมาะกับการปลูกพืชชนิดใด คำถามนี้เหมือนเป็นปัญหาที่เกษตรกรผู้มีที่ดินและอยากเพิ่มมูลค่าพื้นที่ดินของตนเอง เช่น ปลูกกล้วย มะม่วงสน ยางนา หรือไม้ยืนต้นชนิดต่างๆ ทั้งสัก ยูคาลิปตัส ฯลฯ ซึ่งนั่นหมายถึงว่าเป็นพื้นท่ี ๆ ไม่ได้ใช้ประโยชน์อะไรมากนัก และไม่ต้องเน้นในการดูแลปรับปรุงรักษามากนัก เพราะไม้จำพวกนี้ มีการดูแลไม่นานก็สามารถเติบโตเองได้ดีในทุกสภาพแวดล้อม แต่หากต้องมีในเรื่องของผลผลิตตาม มาเป็นปัจจัยในการตดั สินใจแล้วล่ะกต็ อ้ งมาพจิ ารณาหลายกรณีดว้ ยกนั การหาแรท่ องคำ แร่ทองคำจะฝงั ปะปนในเน้ือหิน/แรค่ วอตซ์ (quartz) และแร่ทองคำ ที่ผุพังมาจากหิน ควอตซ์และปะปนอยใู่ นชัน้ เปลอื กดนิ แรท่ องคำจะขุดพบในชนั้ เปลือกดินกอ่ น โดยนำเอาดนิ ปนเศษหินไปล้างและ ร่อนเพอ่ื แยกแรท่ องคำออกมา ทองคำทีไ่ ดจ้ ะเป็นกอ้ นเลก็ ๆ รูปรา่ งของทองคำมักกลม ไมม่ เี หล่ยี ม แตห่ ากนำสาย ควอตซ์ท่มี ีทองคำฝังปะปนอยู่ จะต้องนำเอาหนิ ไปบดให้ละเอียดก่อน เพ่อื แยกแร่ทองคำออกจากกอ้ นหิน แล้วจึง นำไปลา้ งและร่อน อีกครัง้ หนึ่ง กจิ กรรมการเรยี นรู้ 1. ครูผู้สอนบรรยายให้ความรู้ เรื่อง ตำนานทองเนื้อเก้า ประวัติการร่อนทอง ความรู้พื้นฐานของการ ร่อนทอง 2. ใหผ้ เู้ รยี นแบง่ กลุ่มเพอ่ื ศกึ ษาใบความรู้ เร่ือง - การสำรวจพืน้ ทเ่ี หมาะสมในการรอ่ นทองตง้ั แตอ่ ดตี จนถึงปัจจุบนั - อุปกรณท์ ่ีใช้ในการร่อนทอง - วิธกี ารรอ่ นทอง - วิธีเกบ็ รักษาทอง

3. ให้ผู้เรยี นนำเสนอหน้าช้นั เรยี น 4. ครผู สู้ อนและผู้เรยี นร่วมกันสรุปองคค์ วามรู้รว่ มกัน 5. ครูผู้สอนมอบหมายเน้ือหาการแปรรปู และการใชป้ ระโยชนจ์ ากทองเน้ือเกา้ สอื่ การเรยี นร/ู้ แหลง่ เรยี นรู้ 1. หนงั สือเรียน 2. ใบความรู้ 3. ใบงาน การวดั และประเมนิ ผล จดุ ประสงคก์ ารเรยี นรู้ วธิ กี าร เครอื่ งมอื เกณฑก์ ารวดั 1.ทดสอบย่อย - ผู้เรยี นต้องไดค้ ะแนน 1. เพือ่ ใหผ้ ู้เรียนมคี วามรู้ -ใหผ้ ู้เรยี นทำ 2. รายงาน ไม่ตำ่ กวา่ ร้อยละ 80 3. แบบฝึกหัด ของแบบทดสอบ ความเข้าใจในการ แบบทดสอบ/ - ผ้เู รยี นตอ้ งได้คะแนน ไมต่ ่ำกวา่ รอ้ ยละ 80 รอ่ นทองเพือ่ นำไป แบบฝึกหัด/รายงาน ของแบบฝึกหดั - ผเู้ รยี นต้องได้คะแนน พัฒนาอาชพี และจัดการ ไม่ต่ำกวา่ รอ้ ยละ 90 ของรายงาน ทอ่ งเทีย่ วในชุมชน อำเภอบางสะพานได้ 2. เพอื่ ใหผ้ ูเ้ รยี นได้ เผยแพรแ่ ละสบื สาน อนุรักษ์ภมู ิปญั ญา ทอ้ งถ่นิ การรอ่ นทองใน ชุมชนอำเภอ บางสะพานได้

หน่วยการเรยี นรทู้ ี่ 2 เรอื่ ง การแปรรปู และการใชป้ ระโยชนจ์ ากทองเนอื้ เกา้ ระดบั มธั ยมศกึ ษาตอนปลาย ภาคเรยี นท…ี่ …..ปกี ารศกึ ษา........... เวลา 10 ชวั่ โมง ................................................................................................................................................ สาระสำคญั การแปรรูปทองเนื้อเก้าสามารถนำมาแปรรูปได้หลายรูปแบบ เช่น เครื่องประดับ เครื่องรางของขลัง เครื่องใช้และเครื่องสำอางค์ เป็นต้น แต่โดยส่วนใหญ่ในปัจจุบันนั้นพบว่ามักมีการนำทองเนื้อเก้ามาเป็น เคร่ืองประดับ เชน่ การทำสร้อยคอ สรอ้ ยขอ้ มอื แหวน จี้ประดับ การใช้ประโยชน์จากทองเนื้อเก้านิยมใช้ในกิจกรรม 3 ด้าน เช่น ด้านอวกาศ โดยการนำไปใช้ชุดนักบิน อวกาศและแคปซลู เพื่อปอ้ งกนั ไมใ่ ห้กระทบกบั รงั สีในอวกาศทมี่ ีพลังงานสูง ด้านทันตกรรมใช้ในการทำเคลอื บฟัน ปลอม อดุ ฟัน จัดฟัน ครอบฟัน และดา้ นอเิ ล็กทรอนิกส์ใช้เป็นประกอบในการแผงวงจรอเิ ลก็ ทรอนกิ ส์ จุดประสงคก์ ารเรยี นรู้ เพื่อให้ผู้เรียนเกิดทักษะในการประกอบอาชีพและจัดการท่องเที่ยวด้านการร่อนทองในชุมชนอำเภอ บางสะพานได้ สาระการเรยี นรู้ ความรู้เกย่ี วกับทองโบราณ ผ้ทู ีจ่ ะประสบความสำเร็จในอาชีพช่างทองโบราณนัน้ ต้องมีความมุง่ มน่ั ความตั้งใจจริง มแี รงจูงใจ และไม่ ลืมพน้ื ฐานในการรกั ษาเอกลักษณข์ องลวดลายทองโบราณไว้ และยังต้องขวนขวายหาความรู้มหี ูตากวา้ งไกล มีไหว พรบิ และความคดิ พลกิ แพลงเพอ่ื ตอ่ ยอดงานออกไปไดเ้ รื่อยๆโดยสามารถคงเอกลักษณข์ องความเปน็ ทองโบราณไว้ คุณค่าทางศิลปะของทองโบราณนั้นอยู่ที่สุนทรียภาพของลวดลาย ความอ่อนช้อย ตามแบบสมัยโบราณ คุณลักษณะของงานทองโบราณคอื เปน็ งานหัตกรรมลว้ นๆไม่ใช่งานท่ีทำมาจากเคร่ืองจักร ตัง้ แตก่ ารคิดลาย การรีด เส้นทอง การข้นึ รูป การทำงานออกมาในแต่ละชน้ิ ต้องอาศัยความแมน่ ยำในการสร้างรปู ทรงตามทไ่ี ดก้ ำหนดขึ้นมา ใหเ้ ป็นไปตามนน้ั ให้ได้ ทองโบราณจึงมักมคี ุณค่าทางใจต่อผู้ทมี่ คี วามชืน่ ชอบ หรือตอ้ งการมีไวใ้ นครอบครอง ซ่งึ เป็นผลมาจากการ ลงมือ ลงแรง การรักษาเอกลักษณ์เฉพาะตัวเอาไว้ให้ได้ และการมคี วามคิดพลกิ แพลงทำให้ชิ้นงานออกมาสวยงาม ร่วมสมัยโดยไมท่ ้ิงความเปน็ ทองโบราณ

ลกั ษณะของทองคำและการนำมาใชท้ ำงานทอง ในสมัยโบราณนั้นพิจารณาเนื้อทอง และตั้งราคาทองตามคุณลักษณะของเนื้อทอง มีตั้งแต่ ทองเนื้อสี่ถงึ ทองเนื้อเก้า ตามประกาศของรัชกาลท่ี 4 เช่น ทองเนอ้ื หกคือ ทองหนัก 1 บาท ราคา 6 บาท ทองเน้อื เก้าคอื ทอง หนัก 1 บาท ราคา 9 บาท ทองเนื้อเก้าเป็นทองที่บริสุทธิ์ 100 เปอร์เซ็นต์ เนื้อสุกปลั่งมีสีเหลืองอมแดง เป็น ทองธรรมชาติ บางครั้งเรียกว่า ทองชมพูนุท หรือ ทองเนื้อแท้ นอกจากนี้ ในรัชกาลที่ 4 ยังทรงกำหนดอัตรา แลกเปลยี่ นไว้ด้วย คอื - ทองทศ มีค่าเท่ากับ 1 ใน 10 ของ ชงั่ หรือเทา่ กับ 8 บาท (1 ชง่ั = 80 บาท) - ทองพิศ มคี ่าเท่ากับ 1 ใน 20 ของชั่ง หรือเทา่ กับ 4 บาท - ทองพัดดึงส์ มีค่าเท่ากับ 1 ใน 32 ของช่ัง หรอื เทา่ กับ 2.50 บาท นอกจากการกำหนดอัตราแลกเปลี่ยนทองคำตามมูลค่าที่กำหนดโดยความบริสุทธิ์ของเนื้อทองแล้ว ยังได้ กำหนดคณุ สมบัตขิ องเนือ้ ทอง โดยพจิ ารณาจากรปู ลกั ษณ์ สี และวิธที ี่จะนำทองนั้นมาใช้งาน หรือแปรรูปให้เหมาะ กับงาน ชอ่ื ทีน่ ยิ มเรียกกนั คือ 1. ทองดอกบวบ หรือทองคำที่มีสีดอกบวบ เป็นทองเนื้อหก ซึ่งเรียกกันตามความรู้สึกและสายตาที่เหน็ นิยมนำมาทำเปน็ ภาชนะตา่ งๆและพระพุทธรูป 2. ทองนพคณุ เป็นทองคำแท้ ทองคำบริสุทธ์ิ หรือทองเน้อื เกา้ 3. ทองแล่ง เป็นทองคำที่นำมาแล่ง หรือทำเป็นเส้นลวดเล็กๆแล้วแตจ่ ะนำไปใช้งานลักษณะใด เช่น งาน สาน งานขดั หรืองานทอ หรือใชป้ กั เครื่องน่งุ หม่ ทท่ี ำขน้ึ พเิ ศษ หรือทำเปน็ เคร่อื ง-ประดบั ต่างๆ เชน่ สร้อยคอ สรอ้ ย ข้อมือ มงกุฎ อาจใช้เป็นส่วนย่อยของเครื่องประดับชนิดต่างๆ หรือใช้คาดรัดร้อยยอดเจดีย์ที่ห่อหุ้มปลียอดด้วย ทองคำ 4. ทองแป คือ เหรียญทองในสมัยโบราณใช้แลกเปล่ียนเป็นเงนิ ตรานำมาใช้ซื้อขายแลกเปลี่ยนสนิ ค้าตาม มลู คา่ ได้ 5. ทองใบ เป็นทองคำที่ตีแผเ่ ป็นแผน่ บางๆความหนาขึน้ อยู่กับการนำไปใช้งาน จากนั้นนำไปตัดเป็นชิ้นๆ เพือ่ นำไปพับหรือมว้ น บางครัง้ ก็เรียกว่า “ทองมว้ น” 6. ทองเค เดมิ เป็นชื่อใชเ้ รียกทองคำเพอ่ื เป็นเกณฑว์ ัดความบรสิ ุทธ์ิ โดยทอง 24 กะรัต หรอื 24 เค ถอื เป็น ทองคำแท้ ส่วนทอง 14 เค หมายถึง ทองที่มีจำนวนเนื้อทองคำ 14 กะรัต ที่เหลือ 10 กะรัตจะมีเน้ือโลหะอืน่ เจือ ปน ปัจจุบนั คำน้ีมกั หมายถึง ทองทมี่ ีเนื้อโลหะอ่ืนเจอื ปนอยู่หรือเรียกอีกอย่างหนึ่งว่า “ทองนอก” 7. ทองคำเปลว เปน็ ทองคำท่ีตี เป็นแผ่นบางมาก ใชส้ ำหรับปดิ องค์พระพทุ ธรูปหรอื นำไปทำงานหัตถกรรม ชัน้ สูง เชน่ ตพู้ ระธรรม งานไม้แกะสลกั ลาย มกี ารลงรกั แลว้ นำทองคำเปลวไปปิด ซ่งึ เรยี กกนั วา่ “ลงรกั ปดิ ทอง” 8. ทองรูปพรรณ คือ ทองคำที่นำมาเปน็ เครือ่ งประดับต่างๆ เช่น สร้อยคอ สร้อยข้อมือ ต่างหู กำไล และ แหวน

ทองรูปพรรณนี้เองเป็นทีม่ าของงานทองโบราณเปน็ การทำเครือ่ งประดับท่ีมีลวดลายละเอียดออ่ น ขึ้นอยู่ กับว่าช่างผู้ทำแต่ละคนจะมีความคิดสร้างสรรค์แบบชิ้นงานให้มีลวดลายออกมาเช่นใด ความประณีตของ ทองรปู พรรณซ่ึงจดั วา่ อย่ใู นระดับยอดฝมี ือของประเทศไทยและถือเป็นเอกลักษณ์ของงานหัตถศิลปช์ ั้นสูง วธิ กี ารผลติ ทองรปู พรรณ มี 2 ส่วน คอื กระบวนการผลิตและการประกอบเขา้ ด้วยกันเปน็ ทองรูปพรรณ 1. กระบวนการผลิต มหี ลายขัน้ ตอน แตล่ ะขัน้ ตอนมีความสำคัญ ที่จะผลติ ทองให้ได้ตามรูปแบบ ทชี่ ่างทองออกแบบไว้ ไดแ้ ก่ - การคดั เลอื กเนอ้ื ทอง - การหลอมทอง - การหลอ่ - การชักลวดหรอื การรีด - การทำไข่ปลา - การสลักและการดุน 2. การประกอบเป็นทองรปู พรรณ เมอ่ื ผา่ นขัน้ ตอนแรกของการทำทองรปู พรรณ ซ่ึงแยกออกเปน็ สว่ นๆ ตา่ งๆ เช่น ลวดทอง ไข่ปลา แผ่นทอง ลวดลายสลักดุน กจ็ ะนำสว่ นเหลา่ นนั้ มาประกอบเปน็ ทองรปู พรรณ ตามท่ตี อ้ งการ เช่น นำลวดทองคำขนาดต่างๆ มาถักเป็นสายสร้อยคอ เป็นแบบ 4 เสา 6 เสา ถักเสร็จติดตะขอ ล้างขัดทำความสะอาด ถ้าไม่ต้องการตกแต่ง ลวดลาย ก็พร้อมส่งให้ลูกค้าหรือสวมใส่ได้ทันที แต่ถ้าต้องการประดับตกแต่งให้สวยงามยิ่งขึ้นไปอีก ช่างทองก็ จะตอ้ งผลติ ชนิ้ ส่วนประดับรูปร่างต่างๆ เพือ่ ประกอบเข้ากับชน้ิ งานทองรูปพรรณนน้ั จนแลว้ เสร็จตามที่ออกแบบ ไว้ การประกอบเปน็ ทองรปู พรรณมกี รรมวิธี ดงั น้ี - การถกั หรอื สานทอง - การทำอะไหลส่ ่วนประดบั กจิ กรรมการเรยี นรู้ 1. ครผู ้สู อนให้ผู้เรยี นรับชมวีดที ัศน์เรื่องการแปรรูปและการใช้ประโยชนจ์ ากทองเนื้อเก้า 2. ครผู สู้ อนแบ่งกลุ่มผเู้ รียนและมอบหมายหัวขอ้ เพื่อใหผ้ ู้เรียนได้ร่วมกนั อภปิ ราย 3. ครผู ู้สอนให้ผูเ้ รียนนำเสนอผลงานเปน็ แผนผังความคิด (Mind Mapping) 4. ครูผสู้ อนให้ผเู้ รยี นนำเสนอผลงานหน้าชน้ั เรียน 5. ครผู สู้ อนมอบหมายเน้ือหาการแปรรปู และการใชป้ ระโยชน์จากทองเน้อื เกา้

สอื่ การเรยี นร/ู้ แหลง่ เรยี นรู้ 1. หนังสือเรยี น 2. ใบความรู้ 3. ใบงาน การวดั และประเมนิ ผล วธิ กี าร เครอ่ื งมอื เกณฑก์ ารวดั จดุ ประสงคก์ ารเรยี นรู้ - ให้ผู้เรียนทำใบงาน 1. ใบความรู้ - ผู้เรียนต้องได้คะแนนไม่ 2. ใบงาน ตำ่ กวา่ ร้อยละ 80 ของ 1.เพ่อื ใหผ้ เู้ รียนเกิดทกั ษะ 3. วีดีทัศน์ ใบงาน ในการประกอบอาชีพและ จัดการท่องเท่ียวดา้ นการ ร่อนทองในชุมชนอำเภอ บางสะพานได้

หนว่ ยการเรยี นรทู้ ี่ 3 เรอ่ื ง การเกบ็ รกั ษาและการจดั การทองเนอื้ เกา้ ระดบั มธั ยมศกึ ษาตอนปลาย ภาคเรยี นท…่ี …..ปกี ารศกึ ษา............ เวลา 10 ชวั่ โมง ................................................................................................................................................. สาระสำคญั เครื่องประดับทอง เป็นนิยม บ่งบอกถึงความมีค่า มีราคา ไม่ว่าจะเป็น แหวน สร้อยคอ สร้อยข้อมือ จี้ แตเ่ มอ่ื ใสไ่ ปนานๆ อาจเกิดความหมอง จากคราบเหงอื่ ไคล ไขมนั เคร่ืองสำอาง ครมี บำรงุ แปง้ ฝนุ่ และอีกสารพัด ที่อาจทำลายความงามของเคร่ืองประดับทอง การเก็บรักษาทอง โดยภูมิปัญญาท้องถิน่ นั้นเราต้องหมั่นดูแลรักษา กันเพื่อให้ทองยังคงสวยงามเหมือนใหม่ ให้สมกับมูลค่าและราคาทอง เป็นเครื่องประดับที่ทนทานที่สุด แต่ถ้า กระแทกหรือถูกขูดแรงๆ ก็เป็นรอยได้ การจัดการทองสามารถทำไดห้ ลากหลายรูปแบบ อาทิเช่น การเก็บสะสมเป็นของทีร่ ะลึก เพื่อมอบให้กับ คนทีเ่ รารกั หรือเคารพ เนือ่ งในโอกาสสำคญั ตา่ ง ๆ การจำหนา่ ย ในปจั จบุ นั ทองเนือ้ เก้านยิ มจำหนา่ ยในรูปแบบเกลด็ ทอง ผงทอง โดยมีการจำหนา่ ยในราคาท่ี มีการตกลงกันระหว่างผู้ซ้อื กับผูข้ าย การนำไปแปรรูปทองรูปพรรณมี 2 ส่วน คือ กระบวนการผลิตและการประกอบเข้าด้วยกันเป็น ทองรปู พรรณ จุดประสงคก์ ารเรยี นรู้ 1. เพอื่ ใหผ้ เู้ รยี นมีความรู้ ความเขา้ ใจในการรอ่ นทองเพอื่ นำไปพฒั นาอาชีพและจัดการท่องเที่ยวในชุมชน อำเภอบางสะพานได้ 2. เพอ่ื ใหผ้ ู้เรียนเกิดทกั ษะในการประกอบอาชพี และจดั การท่องเท่ียวด้านการรอ่ นทองในชุมชนอำเภอบาง สะพานได้ 3. เพื่อให้ผู้เรียนได้เผยแพร่และสืบสานอนุรักษ์ภูมิปัญญาท้องถิ่นการร่อนทองในชุมชนอำเภอ บางสะพานได้ สาระการเรยี นรู้ คณุ สมบตั ขิ องทองบางสะพาน “ทองบางสะพาน” หรอื “ทองบางตะพาน” มชี ือ่ เสียงและรู้จักกันดีจนมีผู้ กล่าวกนั วา่ “เป็นทองคำเนอื้ ดที สี่ ุดของเมอื งไทยและในโลก” ทองที่พบเปน็ ทองธรรมชาติ เหน็ เปน็ Nuggest (ทอง ที่ขุดได้โดยไม่ต้องถลุง) อย่างชัดเจน เหลืองอร่าม สุกปลั่งและเนื้ออ่อน ทองร้อยเปอร์เซ็นต์ เป็นท องเนื้อเก้า เรียกว่า “นพคุณเนื้อเก้า” เชื่อกันว่าป้องกันภยันตรายและภูตผีปีศาจได้ดี ทองบางสะพาน หรือทองบางตะพาน

หรือทองนพคณุ นีใ้ นหนงั สอื ประชมุ ประกาศรัชกาลที่ 4 อธิบายไวว้ า่ ทองคำทีซ่ อ้ื ขายกันนั้น เรยี กตามเนื้อและตาม ราคา เช่น ทองหนักบาทหนึ่งเป็นเงนิ 4 บาท เรียกว่า เนอื้ ส่ี ทองหนกั บาทหนง่ึ เป็นเงนิ 5 บาท เรยี กวา่ เนื้อห้า ทอง หนักบาทหนึ่งเป็นเงิน 6 บาท เรียกว่า เนื้อหก ทองหนักบาทหนึ่งเป็นเงิน 7 บาทเรียกว่า เนื้อเจ็ด ทองหนักบาท หนึ่งเปน็ เงนิ 8 บาทเรียกว่า เนือ้ แปด ทองหนักบาทหนง่ึ เปน็ เงิน 8 บาท 2 สลึง เรยี กวา่ ทองเนือ้ แปดสองขา ทอง หนักบาทหนง่ึ เป็นเงนิ 9 บาท เรยี กวา่ นพคุณเกา้ น้ำ 1. การเกบ็ รกั ษาทอง เครื่องประดบั ทอง เป็นนิยม บ่งบอกถึงความมีค่า มีราคา ไม่ว่าจะเป็น แหวน สร้อยคอ สร้อยข้อมือ จ้ี แตเ่ ม่ือใสไ่ ปนานๆ อาจเกิดความหมอง จากคราบเหง่อื ไคล ไขมนั เครอ่ื งสำอาง ครีมบำรุง แป้งฝนุ่ และอกี สารพัด ที่อาจทำลายความงามของเคร่ืองประดบั ทอง เราต้องหม่ันดแู ลรกั ษากนั เพือ่ ให้ทองยังคงสวยงามเหมือนใหม่ ใหส้ ม กบั มลู ค่าและราคาทอง เป็นเครอ่ื งประดบั ท่ีทนทานที่สุด แตถ่ า้ กระแทกหรือถูกขูดแรงๆ กเ็ ปน็ รอยได้ วธิ ที ำความสะอาดเครอื่ งประดบั ทองคำ มหี ลายวธิ ดี ว้ ยกนั เช็ดและทำความสะอาดดว้ ยผ้าชามวั ส์หรอื ผ้าท่ีนมุ่ หลงั จากลา้ งน้ำ การการเก็บรกั ษาให้หลีกเลี่ยงจากฝุ่น ความชนื้ เหง่อื ไคลและเครอื่ งสำอางค์ หากเคร่อื งประดับทองไม่สกปรกหรือหมองมากนกั ใหน้ ำทองมาลา้ งในน้ำอุ่นท่ีผสมกับน้ำยาล้างจานเพียง เล็กน้อยก็พอ แต่ถ้าหากทองสกปรกมีคราบแป้ง ไขมัน เหงื่อไคลมาก ให้ใช้โซดาชะล้างสิ่งสกปรก แต่ควรนำ เครือ่ งประดบั ทองไปจ่มุ แชใ่ นน้ำทำความสะอาดกอ่ นสกั 15 นาที จะช่วยใหค้ ราบหลุดออกง่าย และไมต่ ้องขัดมาก แต่ถ้าอยากจะขัดเครื่องประดับทองด้วยแปรงสีฟัน ก็ขอให้เลือกแปรงสีฟันที่มีขนอ่อนนุ่มมาใช้จะดีกว่า สงั เกตจากฉลากดา้ นหน้าผลิตภัณฑ์ หรือถ้ามีแปรงสำหรับแปรงคิว้ ที่ไมไ่ ด้ใช้ กส็ ามารถนำมาขัดเคร่ืองประดับทอง ได้เหมือนกัน โดยให้ขัดอย่างเบามือท่ีสุดลักษณะเปน็ วงกลม ขัดไปเรื่อย ๆ จนกว่าทองจะกลับมาสะอาดสดใสอีก ครัง้ การใช้ยาสีฟัน ก็ช่วยให้เครื่องประดับทองกลับมาสะอาดเปล่งประกายได้เหมือนเดิม โดยบีบยาสีฟัน เลก็ น้อย นำมาขัดถูเบาๆ แล้วล้างออกด้วยนำ้ อุ่น ทำความสะอาดดว้ ยน้ำต้มเดือด หากเคร่ืองประดบั ทองบงั เอญิ ไปเปอ้ื นขี้ผึง้ หรือน้ำมนั อะไรสกั อย่าง ให้ทำ ความสะอาดโดยนำเครื่องประดับไปจุม่ ในน้ำต้มเดอื ดเพ่ือให้คราบสกปรกหลดุ ออกไป เมื่อหลุดออกไปแล้วคอ่ ยใช้ นำ้ ผสมสบหู่ รอื นำ้ ผสมแอมโมเนียทำความสะอาดอีกรอบ 2. การจัดการทอง 2.1 การเกบ็ สะสมเป็นของที่ระลึก ปราชญช์ าวบา้ นเล่าเร่อื ง “ทองบางสะพาน” ทองนพคุณท่นี อกจากมมี ูลคา่ ราคาสูงแลว้ ยังมีความเช่อื ความศรทั ธาท่ีผ้คู รอบครองทองคำนเ้ี ชอ่ื เป็นการส่วนบุคคล แม้มีเงนิ แตไ่ มม่ บี ารมีก็ใชว่ า่ จะไดค้ รอบครอง คุณสมบัติเฉพาะตัวของทองบางสะพานเป็นทองนพคุณ ที่มีเนื้อดี เหลืองอร่าม สุกปลั่ง ยิ่งใช้ยิ่งสุก เป็น ทองท่ไี ม่ตอ้ งผ่านขัน้ ตอนการถลงุ แร่เหมอื นแหล่งอน่ื ๆ ในประเทศ อกี ประการหน่ึง คอื หากผูใ้ ดมีไว้ในครอบครอง

เชื่อวา่ จะช่วยเสริมบารมี ปกป้องคุ้มครอง ทำให้แคลว้ คลาดจากภยั อนั ตรายทั้งปวง โดยหลายคนมคี วามเช่ือในเร่ือง ของพทุ ธคณุ ในตัวเอง ดจุ ดงั พระเคร่ือง เช่อื วา่ หากเก็บไว้บนหิ้งพระก็จะช่วยปกป้องทรพั ยส์ ินและคนในครอบครัว ให้อยู่เย็นเป็นสุข ถ้าเป็นเครื่องประดับติดตัวก็จะทำให้บุคคลที่เป็นเจ้าของมีความเชื่อมั่นในตัวเองสูง รู้สึกอุ่นใจ ปลอดภยั ยามเดนิ ทาง นอกจากน้ยี ังเปน็ ที่นิยมมอบให้กบั บุคคลอนั เปน็ ทีร่ ัก ทองบางสะพานที่พบ มีลักษณะทั้งเป็น ผง เม็ด เกล็ด และก้อน ขึ้นอยู่กับประติมากรรมของธรรมชาติ ซ่งึ ไมใ่ ช่มีเงินแล้วจะหาซอ้ื ได้จากท้องตลาด แตต่ ้องหาซื้อจากแหล่งรอ่ นทองในพืน้ ท่เี ท่านัน้ เหตุผลที่บุคคลท่ัวไปไม่ สามารถซื้อขายทองก้อนใหญ่ ส่วนหนึ่งเชื่อว่าเป็นในเรื่องของบุญบารมีของผูท้ ี่จะได้ครอบครอง จังหวะและราคา เปน็ การตกลงกันระหว่างผูซ้ ้ือและผขู้ ายโดยไมไ่ ด้อา้ งอิงจากราคาทองตามทอ้ งตลาด ขน้ึ อยู่กับความพอใจของทั้งผู้ ซื้อและผู้ขาย ซึ่งทองบางสะพานที่เป็นลักษณะทองก้อนในปัจจุบันนี้ล้วนตกไปอยู่ในครอบครองของคหบดีผู้มี ช่ือเสียงตา่ งๆ ท่วั ประเทศ แต่เจา้ ของเหลา่ นม้ี ักไม่เปดิ เผยตัวตน แตเ่ ป็นทรี่ ูก้ นั ในผ้ทู เ่ี ปน็ นักสะสมทองบางสะพานว่า ไปอยูก่ ับผู้ใดและเป็นมรดกตกทอดกันมาจากรุ่นสรู่ นุ่ “นอกจากการมองทองบางสะพานในมมุ ของความเป็นวัตถุที่มีค่า มีราคา อยากให้มองย้อนกลับไปถึงวิถี การดำรงชีวิตของชาวร่อนทอง วัฒนธรรมในการร่อนทองที่เป็นอัตลักษณ์และเอกลักษณ์อันทรงคุณค่าของชาว ตำบลรอ่ นทอง ใหเ้ ป็นสมบัติของชาตสิ บื ไป ซง่ึ เชือ่ ว่าส่ิงตา่ งๆ เหล่าน้ี มีคา่ ยงิ่ เหนือสง่ิ อื่นใด” ที่สุดแห่งทองคำบ้านทองนพคุณ เครื่องประดับแห่งความมงคล สมบัติแห่งความมั่งคั่ง ควรค่าแก่การ ครอบครอง สะสม หรือเป็นของขวัญทมี่ คี ณุ ค่ายงิ่ 2.2 การจำหน่าย การจำหน่าย ทองคำได้รับความนิยมอย่างสูงสุดในวงการเครื่องประดับทองคำ เพราะเป็นโลหะมีค่าชนิดเดียวที่มี คณุ สมบตั ิพ้นื ฐาน 4 ประการซ่ึงทำให้ทองคำโดดเด่น และเป็นทตี่ ้องการเหนอื บรรดาโลหะมคี า่ ทุกชนดิ ในโลก คือ 1. งดงามมันวาว (lustre) สีสันที่สวยงามตามธรรมชาติผสานกับความมันวาวก่อให้เกิดความงามอันเป็น อมตะ ทองคำสามารถเปลี่ยนเฉดสีทองโดยการนำทองคำไปผสมกับโลหะมีค่าอื่นๆ ช่วยเพิ่มความงดงามให้แก่ ทองคำไดอ้ กี ทางหนง่ึ 2. คงทน (durable) ทองคำไมข่ น้ึ สนิม ไม่หมอง และไม่ผกุ รอ่ น แม้วา่ กาลเวลาจะผา่ นไป 3000 ปกี ต็ าม 3. หายาก (rarity) ทองเป็นแร่ท่ีหายาก กว่าจะไดท้ องคำมาหน่ึงออนซ์ (31.167 gram) ต้องถลุงก้อนแร่ท่ี มีทองคำอยู่เป็นจำนวนหลายตัน และต้องขุดเหมืองลึกลงไปหลายสิบเมตร จึงทำให้มีค่าใช้จ่ายที่สูง เป็นเหตุให้ ทองคำมรี าคาแพงตามตน้ ทนุ ในการผลิต 4. นำกลับไปใช้ได้ (reuseable) ทองคำเหมาะสมที่สุดต่อการนำมาทำเป็นเครื่องประดับเพราะมีความ เหนยี วและออ่ นน่ิมสามารถนำมาทำขนึ้ รูปได้ง่าย อีกทั้งยงั สามารถนำกลบั มาใช้ใหมโ่ ดยการทำใหบ้ ริสุทธิ์ (purified) ด้วยการหลอมไดอ้ ีกโดยนับครัง้ ไมถ่ ว้ น

2.3 การนำไปแปรรปู วิธกี ารผลติ ทองรูปพรรณมี 2 สว่ น คือ กระบวนการผลิตและการประกอบเขา้ ดว้ ยกนั เปน็ ทองรปู พรรณ 1. กระบวนการผลติ มีหลายขั้นตอน แตล่ ะข้ันตอนมีความสำคญั ที่จะผลิตทองให้ไดต้ ามรปู แบบ ท่ีช่างทองออกแบบไว้ ไดแ้ ก่ 2. การประกอบเป็นทองรปู พรรณ เมือ่ ผ่านขั้นตอนแรกของการทำทองรูปพรรณ ซง่ึ แยกออกเป็นสว่ นๆ ต่างๆ เช่น ลวดทอง ไข่ปลา แผ่นทอง ลวดลายสลกั ดุน กจ็ ะนำส่วนเหลา่ นั้น มาประกอบเป็นทองรปู พรรณ ตามทตี่ อ้ งการ เช่น นำลวดทองคำขนาดต่างๆ มาถักเป็นสายสร้อยคอ เป็นแบบ 4 เสา 6 เสา ถักเสร็จติดตะขอ ล้างขัดทำความสะอาด ถ้าไม่ต้องการตกแต่ง ลวดลาย ก็พร้อมส่งให้ลูกค้าหรือสวมใส่ได้ทันที แต่ถ้าต้องการประดับตกแต่งให้สวยงามยิ่งขึ้นไปอีก ช่างทองก็ จะต้องผลิตชนิ้ ส่วนประดบั รูปร่างตา่ งๆ เพอื่ ประกอบเข้ากบั ชน้ิ งานทองรูปพรรณนนั้ จนแล้วเสร็จตามท่ีออกแบบไว้ การประกอบเป็นทองรปู พรรณมกี รรมวธิ ี ดงั นี้ การถักหรือสานทอง การคัดเลอื กเนื้อทอง การหลอมทอง การหล่อ การชกั ลวดหรือการรีด การทำไขป่ ลา การสลักและการดนุ กจิ กรรมการเรยี นรู้ 1. ครผู ู้สอนให้ปราชญ์ชาวบ้านเปน็ ผูบ้ รรยาย เร่อื ง การเกบ็ รกั ษาและการจัดการทอง 2. ครใู ห้ผู้เรียนตง้ั คำถามและบนั ทกึ ผลการเรียนรู้ จากปราชญช์ าวบ้าน 3. ครผู ูส้ อนมอบหมายให้ผ้เู รยี นนำเสนอการเก็บรกั ษาและการจัดการทองในรูปแบบรายงานเดี่ยว สอื่ การเรยี นร/ู้ แหลง่ เรยี นรู้ 1. หนงั สอื เรยี น 2. ใบความรู้ 3. ใบงาน 4. วดี ีทัศน์

การวดั และประเมนิ ผล จดุ ประสงคก์ ารเรยี นรู้ วธิ กี าร เครอ่ื งมอื เกณฑก์ ารวดั 1. แบบสอบถาม - ผเู้ รยี นต้องได้คะแนน 1. เพ่ือให้ผู้เรียนมีความรู้ - ให้ผู้เรยี นตอบ 2. แบบบนั ทกึ ผลการ ไม่ตำ่ กว่าร้อยละ 80 เรียนรู้ ของแบบสอบถาม ความเข้าใจในการ แบบสอบถาม - ผู้เรียนต้องไดค้ ะแนน ไมต่ ำ่ กว่ารอ้ ยละ 80 ร่อนทองเพื่อนำไป -ให้ผู้เรียนบันทึกผลการ ของแบบบันทกึ ผลการ เรยี นรู้ พฒั นาอาชีพและจดั การ เรียนรู้ ทอ่ งเทยี่ วในชุมชน อำเภอบางสะพานได้ 2. เพ่ือให้ผเู้ รยี นเกิด ทักษะในการประกอบ อาชพี และจัดการ ท่องเทีย่ วดา้ นการ ร่อนทองในชุมชนอำเภอ บางสะพานได้ 3. เพื่อให้ผู้เรียนได้ เผยแพรแ่ ละสบื สาน อนรุ ักษ์ภูมปิ ญั ญา ท้องถ่นิ การรอ่ นทองใน ชมุ ชนอำเภอ บางสะพานได้

หนว่ ยการเรยี นรทู้ ่ี 4 เรอื่ ง การเผยแพรภ่ มู ปิ ญั ญาการรอ่ นทองเนอื้ เกา้ ระดบั มธั ยมศกึ ษาตอนปลาย ภาคเรยี นท…ี่ ….ปกี ารศกึ ษา........... เวลา 15 ชวั่ โมง ……………………………………………………………………………………………………………………………….. สาระสำคญั ภูมิปัญญา (Wisdom) หมายถึง ความรู้ ความสามารถ ความเชื่อ ที่นำมาไปสู่การปฏิบตั ิเพื่อแก้ไขปัญหา ของมนุษย์ หรือ ภูมิปัญญา คือ พื้นความรู้ของปวงชนในสังคมนั้น ๆ และปวงชนในสังคมยอมรับรู้ เชื่อถือ เข้าใจ ร่วมกัน เรยี กว่า ภมู ิปญั ญา ภมู ปิ ัญญา สามารถแบง่ ออกเป็น 9 ด้าน เชน่ ด้านเกษตรกรรม ด้านอตุ สาหกรรม ดา้ นการแพทย์ ดา้ นการ จัดสรรทรัพยากรธรรมชาตแิ ละสงิ่ แวดลอ้ ม ด้านกองทุนและธรุ กจิ ชุมชน ดา้ นศิลปกรรม ด้านภาษาและวรรณกรรม ดา้ นปรัชญา ศาสนาและประเพณี และด้านโภชนาการ การเผยแพร่ภมู ปิ ญั ญาการร่อนทองมกั นยิ มใช้วธิ ีการและเทคนิคการรอ่ นทองที่สืบทอดกันมาอย่างยาวนาน การหาทองคำ ในรปู แบบน้ีเรียกวา่ การร่อนทอง หากจะเปรียบเทียบแล้วก็คงจะเหมือนการขดุ เหมืองเล็กๆอยู่หน้า บา้ นตัวเองน่ันเอง จดุ ประสงคก์ ารเรยี นรู้ เพ่ือใหผ้ เู้ รียนไดเ้ ผยแพร่และสืบสานอนุรกั ษภ์ มู ิปญั ญาท้องถน่ิ การร่อนทองในชุมชนอำเภอบางสะพานได้ สาระการเรยี นรู้ ความหมายของภมู ิปัญญา ภูมิปัญญา (Wisdom) หมายถึง ความรู้ ความสามารถ ความเชื่อ ที่นำมาไปสู่การปฏิบัตเิ พื่อแก้ไขปัญหา ของมนุษย์ หรือ ภูมิปัญญา คือ พื้นความรู้ของปวงชนในสังคมนั้น ๆ และปวงชนในสังคมยอมรับรู้ เชื่อถือ เข้าใจ รว่ มกัน เรยี กว่า ภูมิปญั ญา ภูมิปัญญาไทย หมายถึง องค์ความรู้ ความสามารถและทักษะของคนไทยอันเกิดจากการสั่งสม ประสบการณท์ ่ผี ่านกระบวนการเรยี นรู้ เลือกสรร ปรงุ แตง่ พฒั นา และถ่ายทอดสืบตอ่ กันมา เพ่ือใชแ้ ก้ปัญญาและ พัฒนาวิถชี ีวติ ของคนไทยให้สมดลุ กับสภาพแวดล้อมและเหมาะสมกับยุคสมัย ภูมิปัญญาไทยนี้มีลักษณะเป็นองค์ รวม มคี ุณค่าทางวัฒนธรรมเกดิ ขน้ึ ในวถิ ชี วี ิตไทย ซงึ่ ภูมิปัญญาทอ้ งถิ่นอาจเปน็ ทีม่ าขององคค์ วามร้ทู ง่ี อกงามข้ึนใหม่ ท่ีจะช่วยในการเรยี นรู้ การแก้ปัญหา การจัดการและการปรับตัวในการดำเนินวิถีชวี ิตของคนไทย ลักษณะองค์รวม ของภูมิปญั ญามีความเด่นชดั ในหลายด้านเชน่ ด้านเกษตรกรรม ด้านอุตสาหกรรม และหัตถกรรม ด้านการแพทย์

แผนไทย ด้านการจัดการทรัพยากรและสิ่งแวดล้อม ด้านกองทุนและธุรกิจชุมชน ด้านศิลปกรรม ด้านภาษาและ วรรณกรรม ด้านปรัชญา ศาสนา และประเพณี และดา้ นโภชนาการ วัฒนธรรม พฒั นาการทางประวัติศาสตร์ เอก ลกั ษณะและภมู ิปญั ญา ความสำคัญของภมู ิปญั ญาไทย 1. สร้างความภาคภูมิใจและเกียรติภูมิแก่คนไทย คนไทยในอดีตมีความสามารถเป็นที่ปรากฏใน ประวัติศาสตรม์ ากมาย และถือได้ว่าเปน็ ที่ยอมรับของตา่ งประเทศเชน่ คนไทยมีอักษรเปน็ ของตนเองมาตั้งแต่สมัย สุโขทัย และพัฒนาสืบเน่ืองมาจนถึงปัจจุบันทีม่ ีทั้งภาษาพูดและภาษาเขียน วรรณกรรมไทยมีความไพเราะ เป็นที่ ยอมรับทั้งในประเทศและต่างประเทศ รวมไปถึงภูมิปญั ญาไทยด้านอาหารที่มรี สชาติอร่อยเป็นที่ถูกใจของทัง้ ชาว ไทยและชาวต่างชาติ และสามารถป้องกันโรคได้ดว้ ย เช่น ตะไคร้ ขิง ข่าเป็นตน้ ภูมิปัญญาไทยทีม่ ีชื่อเสยี งยังมีอีก มากมายไมส่ ามารถยกมากลา่ วได้หมด นีเ่ ป็นเพียงตัวอย่างหนึง่ เท่าน้ัน 2. ช่วยสร้างชาติให้เป็นปึกแผ่น พระมหากษัตริย์ไทยทรงใช้ภูมิปัญญาสร้างชาติให้เป็นปึกแผ่น มาตั้งแต่สมยั สโุ ขทัย พ่อขุนรามคำแหงมหาราช ทรงปกครองประชาชนด้วยความเมตตา แบบพ่อปกครองลูก ผู้ใด ประสบความเดอื ดร้อนสามารถตีระฆงั เพ่ือขอความชว่ ยเหลือ พระนเรศวรมหาราช พระองค์ทรงใช้ภูมิปัญญาของ พระองค์เองในการทรงกระทำยทุ ธหัตถีจนชนะข้าศึก ทำใหส้ ามารถประกาศอสิ รภาพชนะข้าศกึ ศัตรไู ด้ 3. สร้างความสมดุลระหว่างคนในสังคมและธรรมชาติได้อย่างยั่งยืน ภูมิปัญญาไทยมีความเด่นชัดในเร่อื ง ของการยอมรับนับถือ และให้ความสำคัญแก่คน สังคมและธรรมชาติ เช่น ในการรักษาป่าไม้ ต้นน้ำลำธาร ทรพั ยากรธรรมชาติต่าง ๆ ไดป้ ระยุกตใ์ ห้มีประเพณีการบวชป่า เพ่ือให้คนเคารพสงิ่ ศักดิ์สิทธ์ิ ทรัพยากรธรรมชาติ และสภาพแวดล้อม ซงึ่ เปน็ การอนุรกั ษ์ทรัพยากรธรรมชาตใิ ห้อยู่คกู่ ับทอ้ งถิ่น 4. ช่วยเปลี่ยนแปลงปรับวิถีชีวิตของคนไทยให้เหมาะสมได้ตามยุคสมัย แม้ว่าความรู้สมัยใหม่ จะหลั่งไหลเข้ามามากมาย แต่ภูมิปัญญาไทย ก็สามารถปรับเปลี่ยนให้เหมาะสมกับยุคสมัย เช่น การรู้จักนำ เครอ่ื งยนต์มาติดตัง้ กับเรือ ใส่ใบพัด เป็นหางเสอื ทำใหเ้ รือสามารถแลน่ ได้เรว็ ขึ้น เรยี กว่า เรอื หางยาว การรู้จักทำ การเกษตรแบบผสมผสาน สามารถฟืน้ ฟูธรรมชาติใหอ้ ดุ มสมบรู ณ์เพอ่ื ทดแทนสภาพเดมิ ท่ีถูกทำลายไป 5. สามารถปรบั ประยกุ ตห์ ลักธรรมคำสอนทางศาสนาใช้กบั วิถีชีวิตไดอ้ ย่างเหมาะสม ในสงั คมไทยประกอบ ไปด้วยบุคคลที่นับถือศาสนาหลากหลาย เช่นพุทธศาสนา คริสต์ อิสลาม เป็นต้น แต่โดยส่วนใหญ่คนไทยนับถือ ศาสนาพุทธ โดยได้นำหลกั ธรรมคำสอนของศาสนา มาปรับใช้ในการดำเนินชีวติ ประจำวนั ได้อย่างเหมาะสมทำให้ คนไทยเปน็ ผูอ้ ่อนนอ้ มถอ่ มตน เอ้ือเฟ้ือเผอื่ แผ่ มีความอดทน ให้อภยั แกผ่ สู้ ำนึกผิด ใช้ชีวิตอยา่ งเรียบง่าย ทั้งหมดน้ี สบื เนอ่ื งมาจากหลักธรรมคำสอนของศาสนาท่ีคนไทยนับถือ เปน็ การใชภ้ ูมิปัญญาในการประยุกตน์ ำเอาหลักธรรม คำสอนของศาสนามาใช้ในการดำเนนิ ชีวติ ประจำวัน

ภมู ิปญั ญาแบง่ ออกเป็น 9 ดา้ น 1. ด้านเกษตรกรรม 2. ดา้ นอตุ สาหกรรม 3. ดา้ นการแพทย์ 4. ด้านการแพทย์ 5. ด้านกองทนุ และธรุ กิจชมุ ชน 6. ดา้ นศลิ ปกรรม 7. ด้านภาษาและวรรณกรรม 8. ดา้ นปรชั ญา ศาสนา ประเพณี 9. ดา้ นโภชนาการ การเผยแพร่ภมู ิปัญญาการร่อนทอง วิธกี ารและเทคนิคการร่อนทอง กจิ กรรมการเรยี นรู้ 1. ครูผู้สอนอธบิ ายความสำคัญของการเผยแพร่ การอนรุ ักษ์ ภมู ปิ ญั ญา 2. ครูผู้สอนบรรยายให้ความรเู้ รอ่ื ง ภมู ิปัญญาการรอ่ นทอง และแนวทางการเผยแพร่ภมู ิปญั ญาร่อนทอง 3. ครูผู้สอนมอบหมายให้ผู้เรียนแบ่งกลุ่มและทำใบงานเกี่ยวกับการเผยแพร่ภูมิปัญญาการร่อนทอง เช่น แผน่ พับ ,การจดั ทำคลปิ วีดีโอ , แผนผงั ความคิด (Mind Mapping) สอ่ื การเรยี นร/ู้ แหลง่ เรยี นรู้ 1. ใบความรู้ 2. ใบงาน 3. อินเตอรเ์ น็ต 5. สมุดบนั ทกึ กิจกรรม

การวดั และประเมนิ ผล วธิ กี าร เครอ่ื งมอื เกณฑก์ ารวดั จดุ ประสงคก์ ารเรยี นรู้ - ให้ผู้เรยี นทำใบงาน 1. ใบความรู้ - ผูเ้ รียนตอ้ งได้คะแนน 1.เพ่อื ให้ผเู้ รยี นได้ 2. ใบงาน ไม่ต่ำกวา่ ร้อยละ 80 เผยแพรแ่ ละสบื สาน ของแบบใบงาน อนุรกั ษภ์ มู ปิ ัญญา ท้องถน่ิ การรอ่ นทองใน ชุมชนอำเภอ บางสะพานได้

หน่วยการเรยี นรทู้ ี่ 5 เรอื่ ง การรอ่ นทองเพอ่ื การประกอบอาชพี และทอ่ งเทยี่ วเนอ้ื เกา้ ระดบั มธั ยมศกึ ษาตอนปลาย ภาคเรยี นท.่ี ....ปกี ารศกึ ษา.......... เวลา 30 ชว่ั โมง ................................................................................................................................................. สาระสำคญั นอกจากการประกอบอาชีพร่อนทองของอำเภอบางสะพานที่สามารถสร้างรายได้ให้กับชุมชนตลอดจน ส่งเสรมิ อนรุ ักษ์ภมู ิปัญญาทอ้ งถิ่น และให้เปน็ แหลง่ ทอ่ งเทยี่ วทีส่ ำคญั จุดประสงคก์ ารเรยี นรู้ 1. เพ่ือให้ผเู้ รียนมีความรู้ ความเขา้ ใจในการร่อนทองเพอ่ื นำไปพฒั นาอาชีพและจัดการท่องเท่ียวในชุมชน อำเภอบางสะพานได้ 2. เพ่อื ให้ผูเ้ รียนเกิดทกั ษะในการประกอบอาชพี และจดั การทอ่ งเที่ยวด้านการรอ่ นทองในชุมชนอำเภอบาง สะพานได้ 3. เพื่อให้ผู้เรียนได้เผยแพร่และสืบสานอนุรักษ์ภูมิปัญญาท้องถิ่นการร่อนทองในชุมชนอำเภอ บางสะพานได้ สาระการเรยี นรู้ การรอ่ นทองเพอื่ การประกอบอาชพี อำเภอบางสะพาน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ เป็นที่ที่นักท่องเท่ียวเดินทางไปเพื่อเยีย่ มชมการร่อนทอง แบบสมัยโบราณ ที่สืบทอดกันมาอย่างยาวนาน การหาทองคำ ในรูปแบบนี้เรียกว่า การร่อนทอง หากจะ เปรียบเทียบแล้วก็คงจะเหมือนการขุดเหมืองเล็กๆอยู่หน้าบ้านตัวเองนั่นเอง การทำลักษณะนี้ไม่ผิดกฎหมาย ไม่ตอ้ งไปวง่ิ เตน้ เพือ่ แจง้ ตอ่ ภาครัฐตา่ งๆ เป็นการหาทองท่ีมกี ารถา่ ยทอดมานับร้อยๆ ปี ของชาวบา้ นบางสะพาน การทอ่ งเทย่ี วเกย่ี วกับการรอ่ นทอง จากกรณีชาวบ้านแห่ร่อนทองในคลองทองทีบ่ างสะพาน จ.ประจวบคีรีขันธ์ หลังมีคนร่อนได้ทองก้อน หนัก 2 บาท โดยนางจิดาภา จิตรณรงค์ อายุ 39 ปี เปิดเผยว่า หลังน้ำลดได้นำอุปกรณ์ร่อนทองก็คือ เลียง เสียม และกระป๋อง ไปลงร่อนทองในคลองทองได้พบทองคำ 1 ก้อน จึงนำไปให้ร้านทองชั่งดู มีน้ำหนัก 2 บาทกว่า ทางร้านทองขอซ้ือ 1 แสนแต่ยังไม่ขาย เพราะต้องการเก็บไว้ สภาวัฒนธรรมบางสะพานชี้เป็นหนึ่งในวิถีชีวิตชาว ตำบลร่อนทอง เผยเปน็ ภมู ปิ ญั ญาท่สี ืบทอดมากวา่ 200 ปี หลังมีนำ้ ปา่ ชะหน้าดนิ จะลงคลองไปร่อนทองกนั ชี้ทอง บางสะพานเปน็ ทองคำท่ดี ีที่สุดในประเทศ

กจิ กรรมการเรยี นรู้ 1. ครผู สู้ อนนำผู้เรยี นไปยังแหลง่ เรยี นรู้เพื่อให้ผู้เรียนมีความรู้ ความเข้าใจ เกิดทักษะที่นำไปสู่การ พัฒนา อาชีพและจดั การทอ่ งเท่ียวในชมุ ชนอำเภอบางสะพานได้ 2. ครูผู้สอนมอบหมายให้ผู้เรียนจัดทำโครงงานเพือ่ การประกอบอาชีพและการจัดการท่องเที่ยวในชุมชน อำเภอบางสะพานที่หลากหลาย 3. ครูผ้สู อนให้ผู้เรียนนำเสนอผลงานของตนเองหนา้ ชนั้ เรียน 4. ครผู สู้ อนและผู้เรยี นรว่ มกนั สรปุ องค์ความรู้ท่ีได้รบั 5. ครผู ู้สอนใหผ้ ู้เรยี นนำผลงานของตนเองไปเผยแพร่ตอ่ ชมุ ชนและบนั ทกึ ผลที่ได้รับ สอ่ื การเรยี นร/ู้ แหลง่ เรยี นรู้ 1. ใบความรู้ 2. ใบงาน 3. ปราชญ์ชาวบ้าน 4. อนิ เตอรเ์ น็ต 5. สมดุ บันทกึ กิจกรรม การวดั และประเมนิ ผล วธิ กี าร เครอื่ งมอื เกณฑก์ ารวดั จดุ ประสงคก์ ารเรยี นรู้ - ให้ผเู้ รยี นทำโครงงาน 1. ใบความรู้ - ผ้เู รียนต้องไดค้ ะแนน ไมต่ ำ่ กวา่ ร้อยละ 80 1. เพื่อให้ผู้เรียนมคี วามรู้ 2. ใบงาน ของแบบทดสอบ ความเข้าใจในการรอ่ นทอง - ผเู้ รียนตอ้ งไดค้ ะแนน เพอื่ นำไปพฒั นาอาชพี และ ไม่ต่ำกว่ารอ้ ยละ 80 จัดการท่องเที่ยวในชมุ ชน ของแบบฝึกหัด อำเภอบางสะพานได้ - ผเู้ รยี นตอ้ งได้คะแนน 2. เพอื่ ให้ผ้เู รยี นเกิดทกั ษะ ไม่ตำ่ กวา่ ร้อยละ 90 ในการประกอบอาชีพและ ของรายงาน จัดการทอ่ งเท่ียวดา้ นการ รอ่ นทองในชมุ ชนอำเภอ บางสะพานได้ 3. เพือ่ ใหผ้ เู้ รียนไดเ้ ผยแพร่ และสบื สานอนรุ กั ษภ์ ูมิ ปัญญาทอ้ งถน่ิ การร่อนทอง ในชุมชนอำเภอบางสะพาน ได้

ภาคผนวก ก. ใบความรู้ / ใบงานประจำหนว่ ย

ใบความรู้ หนว่ ยการเรยี นรทู้ ่ี 1 ความพน้ื ฐาน อช 331114 รายวชิ าเมอื งทองเนอ้ื เกา้ 3 1.ตำนานทองเนอ้ื เกา้ คำขวัญจงั หวดั ประจวบคีรีขันธ์ “เมอื งทองเน้อื เกา้ มะพรา้ วสับปะรด สวยสด หาด เขา ถำ้ งามล้ำ น้ำใจ” อำเภอบางสะพาน เป็นอำเภอหนึ่งของจังหวดั ประจวบคีรีขนั ธ์ เป็นที่มาของทองบางสะพาน ที่เลื่องชื่อ มี การร่อนที่ตำบลร่อนทอง บางสะพานเป็นอำเภอที่มีเศรษฐกิจที่ดีในระดับหนึ่งของประจวบคีรีขันธ์ เนื่องจากมี ประชากรมาก และมีแหล่งท่องเที่ยวที่สวยงาม ไม่ว่าจะเป็นชายทะเลบ้านกรูดหรือเกาะทะลุ ทำให้อำเภอบาง สะพานเปน็ ท่ีรู้จกั มากขึน้ ในอดีต บางสะพานเป็นเมอื งทม่ี ีการขุดและร่อนทองเปน็ คร้ังแรก สมยั พระเจ้าอยู่หัวบรม โกศ ในปี พ.ศ. 2289 เจ้าเมืองกุยไดส้ ง่ ทองร่อนหนกั 3 ตำลงึ นำถวายพระเจ้าอยหู่ ัวบรมโกศ พระองคจ์ ึงเกณฑ์ไพร่ จำนวน 2,000 คน ไปร่อนทองที่บางสะพานเป็นเวลาปีเศษ ได้ทองคำหนัก 90 ชั่งเศษ เป็นน้ำหนัก 54 กิโลกรัม หรอื 3,600 บาท และได้นำทองท้ังหมดไป หมุ้ ยอดมณฑป รอยพระพุทธบาทสระบุรี แต่ยอดมณฑปน้ีถกู โจรจีนเผา หลอมทองเอาไปทั้งหมด เมื่อครั้งเสียกรุงศรีอยุธยาครั้งที่ 2 (พ.ศ.2310) ที่มาของ “ทอง” บางสะพาน แหล่งแร่ ทองคำที่มีชื่อเสียง และรู้จักกันดีในประเทศไทย มี ด้วยกัน 3 แหล่ง ได้แก่ อำเภอ กบินทร์บุรี จังหวัดปราจีนบุรี อำเภอสุคิริน จังหวัดนราธวิ าส และอำเภอ บางสะพาน จังหวัด ประจวบคีรีขันธ์ อำเภอบางสะพาน เดิมชื่อ เมือง กำเนิดนพคณุ ตัวเมอื งตง้ั อยู่ท่ีท่ามะนาว ฝัง่ ขวาของลำนำ้ แมร่ ำพึง ตอ่ มาตงั้ ทที่ ่ากะหลอ ปัจจบุ ันเรียกว่า บ้านหลัก เมอื ง อยรู่ ิมฝ่งั ขวาลำนำ้ บางสะพาน ซง่ึ ยังมหี ลักฐานเสาหนิ หลักเมืองปรากฏอยู่ ต่อมาใน พ.ศ. 2437 มีการจัดการ ปกครองทอ้ งท่ีเป็นระบบมณฑลเทศาภิบาล เมอื งกำเนดิ นพคุณถูกยุบเปน็ อำเภอเมืองนพคณุ ขึน้ ต่อเมืองชมุ พร เมื่อ ถึง พ.ศ. 2449 ตง้ั เมืองประจวบคีรขี ันธแ์ ละยกอำเภอเมอื งนพคุณข้นึ ต่อเมืองประจวบครี ีขันธ์ และยา้ ยมาต้ังริมทาง รถไฟ ในปี พ.ศ. 2459 และ เปลย่ี นช่อื เปน็ อำเภอบางสะพานใน พ.ศ. 2460 เปน็ ต้นมา ปจั จบุ นั อำเภอบางสะพาน มี 7 ตำบล ได้แก่ ตำบลกำเนดิ นพคุณ ตำบลรอ่ นทอง ตำบลพงศป์ ระศาสน์ ตำบลทองมงคล ตำบลชัยเกษม ตำบล แม่รำพึง และตำบลธงชัย (หรือบา้ นกรูดน่ันเอง) ทองทม่ี ชี อ่ื เสียงนนั้ อยใู่ นเขตหมบู่ า้ นป่ารอ่ น ตำบลร่อนทอง และ บรเิ วณท่ีมีการขุดทองมากที่สุดอย่ทู ่ีบรเิ วณหว้ ยจังหัน ซ่ึงอยู่หา่ งจากหมู่บา้ นประมาณ 750 – 2,000 เมตร ปัจจุบัน ปริมาณทองลดน้อยลงมาก แต่ก็ยังมีชาวบ้านมาร่อนทอง เพื่อเป็นอาชีพรองอยู่เสมอ ทองบางสะพาน “ทองบาง สะพาน” หรือ “ทองบางตะพาน” มีชื่อเสียงและรู้จักกันดีจนมีผู้กล่าวกันว่า “เป็นทองคำเน้ือดที ี่สุดของเมืองไทย และในโลก” ทองทพี่ บเปน็ ทองธรรมชาติ เห็นเป็น Nuggest (ทองทข่ี ดุ ได้โดยไม่ต้องถลงุ ) อยา่ งชดั เจน เหลืองอร่าม สุกปลั่งและเนือ้ อ่อน ทองร้อยเปอร์เซ็นต์ เป็นทองเนือ้ เก้า เรียกว่า “นพคุณเนื้อเก้า” เชื่อกันว่าป้องกนั ภยันตราย และภูตผีปีศาจได้ดี ทองบางสะพาน หรือทองบางตะพาน หรือทองนพคณุ นี้ในหนังสือประชุมประกาศรัชกาลที่ 4 อธิบายไว้ว่า ทองคำที่ซื้อขายกันนั้น เรียกตามเนื้อและตามราคา เช่น ทองหนักบาทหนึ่งเป็นเงิน 4 บาท เรียกว่า เนือ้ สี่ ทองหนกั บาทหน่ึงเปน็ เงิน 5 บาท เรียกว่า เน้อื หา้ ทองหนกั บาทหนง่ึ เปน็ เงิน 6 บาท เรียกว่า เนื้อหก ทอง

หนักบาทหนึ่งเป็นเงิน 7 บาทเรียกว่า เนื้อเจ็ด ทองหนักบาทหนึ่งเป็นเงนิ 8 บาทเรียกว่า เนื้อแปด ทองหนักบาท หน่ึงเปน็ เงิน 8 บาท 2 สลึง เรยี กวา่ ทองเนอื้ แปดสองขา ทองหนักบาทหน่ึงเป็นเงิน 9 บาท เรยี กวา่ นพคุณเก้าน้ำ คุณสมบตั เิ ด่นเฉพาะของทองบางตะพาน ปรากฏอยใู่ นวรรณคดีไทยหลายเรอื่ ง ยกตัวอยา่ งเชน่ นริ าศนรนิ ทร์ “บาง สะพานสพาดพ้นื ทองปาง แก่แฮ รอยชะแลงชระลรุ าง ร่อนกล้มุ ระลึกโฉมแมแ่ บบบาง บัวมาศ กูเอย ควรแผ่แผ่น ทองหุ้ม ห่อไว้หวังสงวน” ขุนช้างขุนแผน “เอาไม้สรรพยามาทำฝัก ผสมผงลงรักให้ผิวผ่อง กาบหุ้มต้นปลายลาย จำลอง ทำด้วยทองบาทชาตบิ างตะพาน” 2. แหลง่ ที่ตงั้ เหมืองทองในอดีต แหลง่ แร่ทองคาํ ภาคตะวันตกและภาคใต้ บรเิ วณภาคตะวันตกของประเทศ ภมู ิประเทศสว่ นใหญ่เป็นภูเขา สงู เนอ่ื งจากการดนั ตัว ของหินแกรนิตเขา้ มาในหนิ ยุคต่างๆ อาทิเช่น ยุคคาร์บอนิเฟอรัส (280-345ล้านปีมาแล้ว) เดโวเนยี น (345-355 ล้านปมี าแล้ว) ไซลเรียน (345-435 ลา้ นปมี าแลว้ ) การดันตวั ของหินแกรนติ เป็นผลทาํ ให้ เกิด แหล่งแร่ดบี ุกและวุลแฟรมตลอดแนวเขาทางภาคตะวันตก ในลานแร่ดีบุกและวุลแฟรมมักจะพบทองคํา สะสมตัว อยู่ด้วย ซึ่งเข้าใจว่าแร่ทองคํานี้มาจากสายแร่ควอรตซ์ ที่เป็นผลมาจากการดันตัวของหินแกรนิต เมื่อมีการผุ พังทลายตัว แร่ทองคําก็จะถูกพัดพามาสะสมตัวอยู่บรเิ วณลานแร่ในที่ราบเชิงเขา แหล่งแร่ทองคาํ ป่าร่อน อําเภอ บางสะพานใหญ่ จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ (ยอร์จ ซี เทเลอร์ จูเนียร์ และชุมเจษฎี จรัลชวนะเพท, 2446) แหล่งแร่ ทองคาํ ว่ารอ่ น เปน็ แหลง่ ลานแร่ท่ีสาํ คญั และมชี อื่ เสยี งเป็นทร่ี จู้ ักกนั มานาน และ ดเู หมือนจะเป็นแหล่งลานแร่ท่ีมี แรท่ องคาํ อุดมสมบูรณ์มากท่สี ุดแหลง่ หนง่ึ ท่ีตัง้ ของแหล่งแรอ่ ยู่ทางทิศเหนอื ค่อนไปทางตะวันตกเล็กน้อยของบ้าน ป่าร่อน อําเภอบางสะพานใหญ่ จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ ห่างจากบ้านป่าร่อน ประมาณ 250 - 2,000 เมตร บ้าน ห้วยจังหัน ซึ่งเกือบอยู่ กลางแหล่งแร่อยู่เหนือระดับนำ้ ทะเล 50 เมตรคลองใหญ่ เป็นทางน้ำสายใหญ่ของอําเภอ และมีห้วยจังหันเป็นทางน้ำสาขา ซึ่งจะกลาย เป็นห้วยแห้งในฤดูแล้งชื่อสถานทีแ่ ละตาํ แหน่งของสถานท่ีต่างๆ ใน รายงานนี้ เช่น คลองใหญ่ หวั ยจงั หัน เนนิ เนินพอ เนินซา้ ย เป็นไก่เขี่ย ไมป่ รากฏพบดงั ทก่ี ล่าวไว้ในแผนที่มาตรา สว่ น 150,000ของกรมแผนที่ ทหาร พ.ศ.2515. แหลง่ ทตี่ งั้ เหมอื งทองในปจั จบุ นั ตำบลร่อนทอง เป็นพื้นที่ส่วนหนึ่งของอำเภอบางสะพาน ซึ่งเป็นพื้นที่ที่มีแร่ทองคำเป็นจำนวนมาก โดย เฉพาะทบ่ี า้ นป่ารอ่ น ไดม้ ีราษฎรจากแหลง่ ตา่ ง ๆ รวมทง้ั ชาวต่างชาติไดอ้ พยพเข้ามาในพนื้ ทขี่ ุดหาแร่ทองคำ มีการ จัดตั้งบ้านเรือนกันเป็นกลุ่ม ๆ เช่น ที่กลุ่มตลาดห้วยจังหัน กลุ่มท่าตลาด ฯลฯ สภาพพื้นที่โดยทั่วไปเป็นที่หุบเขา สลับกับพื้นที่ราบ โดยมีหุบเขาทางทิศตะวันตกแลเป็นพื้นที่ราบลงมาทางทิศตะวันออก มีป่าไม้และ ทรัพยากรธรรมชาตคิ ่อนข้างสมบรู ณ์ ดนิ มคี วามอุดมสมบูรณ์ อากาศชุ่มชนื้ มีลำคลองสายสนั้ ๆ ไหลลงสู่พ้ืนท่ีราบ เขตพ้นื ท่ที ศิ เหนือ ตดิ กบั ต.ชยั เกษม อ.บางสะพาน จ.ประจวบครี ีขันธ์ ทศิ ใต้ ตดิ กบั ต.ทองมงคล อ.บางสะพาน จ.