กรอบหลักสูตรท้องถิ่น สพป.นค 2

ประกาศสำนักงานเขตพืน้ ที่การศึกษาประถมศึกษาหนองคาย เขต 2 เรือ่ ง ให้ใช้กรอบหลกั สูตรท้องถิ่น สำนกั งานเขตพืน้ ทก่ี ารศกึ ษาประถมศึกษาหนองคาย เขต 2 ตามที่ กระทรวงศึกษาธิการ กำหนดให้สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา จัดทำกรอบหลักสูตรท้องถิ่น ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551 (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. 2560) และให้ สอดคล้องกับความต้องการของท้องถิ่น สู่การพัฒนาหลักสูตรสถานศึกษา และเป็นประโยชน์ต่อการพัฒนา คณุ ภาพการศึกษาของผเู้ รียน ในเขตพื้นทก่ี ารศกึ ษา น้ัน สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาหนองคาย เขต 2 ได้จัดทำกรอบหลักสูตรท้องถ่ิน สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาหนองคาย เขต 2 โดยความร่วมมือจากคณะทำงานฝ่ายต่าง ๆ ที่เกีย่ วขอ้ ง 3 ขนั้ ตอน ดังนี้ ขนั้ ที่ 1 ขั้นรา่ งกรอบหลักสตู ร ขนั้ ที่ 2 ขั้นประชาพิจารณ์ ขั้นที่ 3 ขน้ั ขออนุมัติความเห็นชอบจากคณะกรรมการศกึ ษาธิการจังหวดั ทั้งนี้ กรอบหลักสูตรท้องถิ่น สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาหนองคาย เขต 2 ได้รับความเห็นชอบจากคณะกรรมการศึกษาธิการจังหวัด เมื่อวันท่ี 19 เดือนสิงหาคม พ.ศ. 2565 เพ่อื ใหส้ ถานศกึ ษาในสงั กดั ได้นำกรอบหลักสตู รทอ้ งถิ่น ไปใชเ้ ปน็ แนวทางในการจดั การเรียนการสอน ตอ่ ไป จึงประกาศให้ใชก้ รอบหลกั สูตรท้องถิน่ สำนักงานเขตพ้ืนที่การศกึ ษาประถมศึกษาหนองคาย เขต 2 ตั้งแตบ่ ดั น้ี เปน็ ต้นไป ประกาศ ณ วันที่ 22 เดือน สงิ หาคม พ.ศ. 2565 (นายวรรณชัย บุสนาม) ผูอ้ ำนวยการสำนักงานเขตพน้ื ทกี่ ารศึกษาประถมศึกษาหนองคาย เขต 2

ก คำนำ ตามที่กระทรวงศึกษาธิการ ได้ประกาศให้ใช้หลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551 (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. 2560) ในสถานศึกษา ทุกสังกัด และกำหนดให้สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา มีหน้าที่ในการบริหารจัดการศึกษาและพัฒนาสาระของหลักสูตรการศึกษาให้มีความสอดคล้องกับหลักสูตร แกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน รวมทั้งพัฒนางานวิชาการและจัดทำกรอบหลักสูตรท้องถิ่น ในสำนักงานเขต พ้นื ท่กี ารศกึ ษา กรอบหลักสูตรท้องถิ่น สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาหนองคาย เขต 2 เล่มนี้ ประกอบด้วยองคป์ ระกอบ 5 ส่วน คอื บทนำ ข้อมลู จังหวดั หนองคายและทศิ ทางการพัฒนาคุณภาพการศึกษา โครงสรา้ งกรอบหลักสูตรท้องถนิ่ แนวทางการวดั และประเมินผลตามกรอบหลักสูตรท้องถ่ิน และ แนวทางการ นำกรอบหลักสูตรท้องถิ่นสู่การพัฒนาหลักสูตรสถานศึกษา ซึ่งข้อมูลเหล่านี้ ได้จากการรวบรวมข้อมูลจาก หลักฐานทปี่ รากฎในเอกสารทางประวตั ิศาสตร์ หนงั สอื และขอ้ มูลจากหน่วยงานต่าง ๆ ที่เกยี่ วข้อง สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาหนองคาย เขต 2 ได้รับความร่วมมือจากทุกภาคส่วน ในการจดั ทำกรอบหลักสูตรท้องถ่นิ และพฒั นาให้สอดคล้องกับมาตรฐานการเรียนรกู้ ารศึกษาข้ันพืน้ ฐาน ให้มี ความเหมาะสมทันสมัยและเป็นประโยชน์ต่อการพัฒนาคุณภาพการศึกษาของผู้เรียนในเขตพื้นที่การศึกษา โดยให้สถานศึกษาใช้เป็นแนวทางการจัดการเรียนการสอนในเร่ืองเกีย่ วกับท้องถ่ิน ทั้งด้านประวัติความเป็นมา ภูมิประเทศและอากาศ ทรัพยากรและสิ่งแวดล้อม เศรษฐกิจและอาชีพที่สำคัญ ภาษาศิลปะวัฒนธรรม ประเพณีและภูมปิ ัญญาท้องถิ่น บุคคลสำคัญ สถานท่ีและแหล่งท่องเทีย่ ว/แหล่งเรียนรู้ เพื่อให้ผู้เรียนได้เรียนรู้ เรื่องราวของชุมชนท้องถิ่น ซึ่งเป็นสภาพแวดล้อมในชีวิตจริงของผู้เรียนทำให้เกิดความรักผูกพันมีความ ภาคภูมิใจในบ้านเกิดของตนเอง เป็นสมาชิกที่ดีของชุมชน ตลอดจนสามารถแก้ปัญหาพัฒนาคุณภาพชีวิต พฒั นาอาชพี และสังคมได้ กลุม่ นิเทศติดตามและประเมินผลการจัดการศึกษา สำนักงานเขตพ้ืนที่การศึกษาประถมศึกษาหนองคาย เขต 2

สารบัญ ข เรอ่ื ง ก หนา้ ข คำนำ สารบัญ บทท่ี 1 บทนำ 1 ความเป็นมา............................................................................................................................ 1 วิสัยทัศนก์ รอบหลักสูตรระดับทอ้ งถ่นิ สำนักงานเขตพน้ื ทกี่ ารศึกษาหนองคาย เขต 2.......... 2 จดุ หมาย................................................................................................................................. 2 เป้าหมาย........................................................................................................... ..................... 2 จดุ เนน้ ............................................................................................................................. ....... 3 นยิ ามและความหมาย............................................................................................................. 4 ข้ันตอนการดำเนนิ งานจดั ทำกรอบหลกั สตู รระดับท้องถิ่น...................................................... 4 บทที่ 2 ข้อมูลจงั หวัดหนองคายและทิศทางการพฒั นาคณุ ภาพการศึกษา 7 ประวัตคิ วามเป็นมา................................................................................................................. 7 ชมุ ชนและชาติพันธ.์ ................................................................................................................ 8 ลักษณะภูมิประเทศ............................................................................................................. ... 8 ลักษณะภมู อิ ากาศ.................................................................................................................. 10 ข้อมูลการปกครองและประชากร............................................................................................ 10 จุดผา่ นแดนระหว่างประเทศ................................................................................................... 11 ขนบธรรมเนียม ประเพณี และวัฒนธรรม............................................................................... 12 ศาสนสถานและนักบวช.......................................................................................................... 14 ข้อมูลดา้ นโครงสรา้ งพ้ืนฐาน.................................................................................................... 14 ทิศทางการพฒั นาคณุ ภาพการศกึ ษา....................................................................................... 17 ศาสตรพ์ ระราชา................................................................................................................ ...... 17 สถานการณ์และแนวโน้มการจดั การศึกษาในจังหวดั หนองคาย............................................... 19 สภาพปญั หาการจัดการศึกษาจำแนกปัญหาเป็นรายด้าน........................................................ 19 - สภาพปัญหาด้านผู้เรยี น........................................................................................ 19 - สภาพปัญหาดา้ นหลักสตู รและการจดั การเรยี นการสอน....................................... 20

ค สารบญั (ตอ่ ) เรอ่ื ง หน้า บรบิ ทของสำนกั งานเขตพ้ืนที่การศึกษาประถมศึกษาหนองคาย เขต 2................................. 20 การวเิ คราะห์องค์กร................................................................................................................ 21 ทิศทางการพฒั นาคณุ ภาพการศึกษาของสำนักงานเขตพื้นท่ีการศึกษาประถมศึกษา หนองคาย เขต 2................................................................................................................... 24 นโยบายและแนวทางการพัฒนาคุณภาพการศึกษา ปีงบประมาณ 2562-2565................ 29 แนวความคดิ กับนวตั กรรมการบริหารจัดการศึกษา ก-ฮ สรา้ งประสทิ ธิภาพ ในการบริหาจดั การ................................................................................................................ 30 บทที่ 3 โครงสร้างกรอบหลักสตู รท้องถนิ่ 31 โครงสร้างกรอบหลักสตู รทอ้ งถ่ิน สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศกึ ษาหนองคาย เขต 2 ....................................................................................................................... ............. 31 การวเิ คราะหค์ วามสัมพนั ธ์โครงสร้างกรอบหลักสตู รท้องถ่ินกบั กลุม่ สาระการเรียนรู้............. 32 เน้ือหาประกอบหลักสูตร........................................................................................................ 55 เน้อื หากรอบหลักสตู รท้องถิ่น อำเภอโพนพิสัย.................................................................. 56 เนื้อหากรอบหลกั สตู รท้องถิ่น อำเภอรัตนวาปี................................................................... 85 เนื้อหากรอบหลกั สตู รท้องถ่นิ อำเภอโพนพิสัย.................................................................. 106 บทท่ี 4 แนวทางการวัดและประเมินผลตามกรอบหลกั สูตรทอ้ งถ่ิน.................................................. 120 บทบาทหน้าท่ีการวดั และประเมนิ ผลของสถานศึกษา............................................................. 120 บทบาทหน้าท่ีการวดั และประเมินผลระดบั สำนกั งานเขตพน้ื ที่การศึกษา................................ 121 แนวทางการวัดและประเมินผลการจดั กิจกรรมการเรียนรูต้ ามกรอบหลักสตู รท้องถนิ่ ............. 121 บทที่ 5 แนวทางการนำกรอบหลักสูตรทอ้ งถ่ินส่กู ารพัฒนาหลกั สูตรสถานศกึ ษา.............................. 130 บรรณานุกรม........................................................................................................................................... 133 ภาคผนวก............................................................................................................................. ................... 134

บทที่ 1 บทนำ ความเป็นมา พระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พุทธศักราช ๒๕๔๒ และที่แก้ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ ๒) พ.ศ.๒๕๔๕ มาตรา 7 ระบุว่ากระบวนการเรียนรู้ต้องมุ่งปลูกฝังจิตสำนึกที่ถูกต้องเกี่ยวกับการเมือง การปกครองในระบอบประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุข รู้รักษาและส่งเสริมสิทธิ หน้าท่ี เสรีภาพ เคารพกฎหมาย ความเสมอภาค และศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ มีความภาคภูมิใจ ในความเป็นไทย รู้จักรักษาผลประโยชน์ส่วนรวมและของประเทศซาติ รวมทั้งส่งเสริมศาสนา ศิลปวัฒนธรรมของชาติ การกีฬา ภูมปิ ญั ญาท้องถนิ่ ภูมปิ ญั ญาไทยและความรู้อันเปน็ สากล ตลอดจน อนรุ กั ษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ความสามารถ ในการประกอบอาชพี รูจ้ ักพึ่งตนเอง มี ความคิดรเิ ร่มิ สรา้ งสรรคใ์ ฝร่ ู้ และเรียนร้ดู ้วยตนเองอยา่ งตอ่ เนอื่ ง มาตรา ๒๗ ให้คณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน กำหนดหลักสูตรแกนกลางการศึกษา ขั้นพื้นฐานเพื่อความเป็นไทย ความเป็นพลเมืองที่ดีของชาติ การดำรงชีวิตและการประกอบอาชีพ ตลอดจนเพือ่ การศกึ ษาตอ่ ให้สถานศกึ ษาขน้ั พ้นื ฐานมหี น้าที่จดั ทำสาระของหลักสูตรในสว่ นท่ีเกี่ยวกับ สภาพปัญหาในชุมชน และสังคมภูมิปัญญาท้องถิ่น คุณลักษณะอันพึงประสงค์ เพื่อเป็นสมาชิกที่ดี ของครอบครวั ชมุ ชน สังคมและประเทศชาติ มาตรา ๓๙ ให้กระทรวงกระจายอำนาจการบริหารและการจัดการศึกษา ทั้งด้านวิชาการ งบประมาณ การบริหารงานบุคคล การบริหารงานทั่วไป ไปยังคณะกรรมการและสำนักงานเขตพื้นที่ การศึกษาและสถานศึกษาในเขตพน้ื ท่ีการศึกษาโดยตรง พระราชบัญญัติระเบียบบริหารราชการกระทรวงศึกษาธิการ พ. ศ.๒๕๔๖ มาตรา ๓๕ ระบุไว้ว่า สถานศึกษาที่จัดการศึกษาขั้นพื้นฐาน เฉพาะที่เป็นโรงเรียน มีฐานะเป็นนิติบุคคล และ มาตรา ๓๗ ให้มีสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา เพื่อทำหน้าที่ในการดำเนินการให้เป็นไปตามอำนาจ หน้าที่ของคณะกรรมการตามที่กำหนดไว้ในมาตรา ๓๖ และให้มีอำนาจหน้าที่เกี่ยวกับการศึกษา ตามท่กี ำหนด ไว้ในกฎหมายน้ี หรอื กฎหมายอืน่ และมอี ำนาจหนา้ ท่ี ดังนี้ ๑) อำนาจหน้าที่ในการบริหารและจัดการศึกษาและพัฒนสาระของหลักสูตรการศึกษา ให้สอดคล้องกับหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน ของสำนักงานคณะกรรมการการศึกษา ข้ันพ้ืนฐาน ๒) อำนาจหน้าที่ในการพัฒนางานด้านวิชาการและจัดให้มีระบบประกันคุณภาพ ภายในสถานศกึ ษาร่วมกนั กบั สถานศึกษา ระเบียบกระทรวงศึกษาธิการ ว่าด้วยคณะกรรมการการบริหารหลักสูตรและงานวิชาการ สถานศึกษาข้ันพ้นื ฐาน พ.ศ.๒๕๔๔ ข้อ ๕ ระบวุ า่ ให้มีคณะกรรมการคณะหนึ่งเรียกวา่ \"คณะกรรมการ บริหารหลักสูตรและงานวิชาการสถานศึกษา\" อยู่ภายใต้คณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน และ ข้อ 6 ให้คณะกรรมการมีหน้าที่วางแผนดำเนินงานวิชาการ กำหนดวาระรายละเอียดของหลักสูตร ระดับสถานศึกษาและแนวทางการจัดสัดส่วนสาระการเรียนรู้และกิจกรรมพัฒนาผูเ้ รียนให้สอดคล้อง กับหลกั สตู รการศึกษาขนั้ พนื้ ฐาน สภาพเศรษฐกจิ สังคม ศลิ ปะ วัฒนธรรม ภมู ปิ ัญญาของทอ้ งถ่นิ กรอบหลกั สตู รท้องถิ่น สำนกั งานเขตพนื้ ท่ีการศกึ ษาประถมศึกษาหนองคาย เขต 2

2 จากพระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พุทธศักราช ๒๕๔๒ พระราชบัญญัติระเบียบบริหาร ราชการกระทรวงศึกษาธิการ ระเบียบกระทรวงศกึ ษาธิการ หน่วยงานท่ีเกี่ยวข้องในการจัดการศึกษา นอกจากต้องจัดการศึกษาให้ผู้เรียนเกิดความรู้คู่คุณธรรม ยังต้องจัดการศึกษาให้สอดคล้องกับสภาพ ความเป็นทอ้ งถิ่นเพ่อื ให้ผเู้ รียนได้เรยี นรู้ชวี ิตจริงของตนเองเรียนรู้สภาพภมู ิศาสตรป์ ระวัติความเป็นมา สภาพเศรษฐกจิ สงั คม การดำรงชีวิต ภูมิปญั ญา ศลิ ปะ วัฒนธรรม ให้มีความรักความผูกพัน และ มี ความภาคภมู ิใจในทอ้ งถิ่นของตนเองรวมทงั้ สามารถนำไปประยุกต์ใชใ้ ห้เกิดประโยชน์ ต่อ การประกอบอาชีพและการดำรงชวี ิตในสังคม สถานศกึ ษาหรอื หนว่ ยงานทเี่ กย่ี วข้อง จึงต้องตระหนัก ถึงความสำคัญดังกล่าวนี้ รวมท้ังต้องส่งเสริมสนับสนุนให้ครูผู้สอนนำสาระการเรียนรู้ท้องถิ่น ไปจัดกิจกรรมการเรยี นการสอนใหผ้ เู้ รยี นเกดิ สมั ฤทธผ์ิ ลตามมาตรฐานการเรยี นรู้อยา่ งแท้จรงิ สำนักงานเขตพนื้ ที่การศึกษาประถมศกึ ษาหนองคาย เขต 2 ไดก้ ำหนดวิสัยทัศน์ จดุ หมาย เปา้ หมาย และจดุ เน้นการจัดการศกึ ษาตามกรอบหลักสตู รทอ้ งถ่ิน ดังน้ี วิสยั ทศั นก์ รอบหลักสตู รทอ้ งถิ่น สำนกั งานเขตพืน้ ทก่ี ารศกึ ษาประถมศกึ ษาหนองคาย เขต 2 สำนักงานเขตพนื้ ทก่ี ารศกึ ษาประถมศกึ ษาหนองคาย เขต 2 มุง่ พฒั นาผ้เู รยี นให้เปน็ คนดี มี ความรู้ความสามารถก้าวทันการเปลี่ยนแปลงของโลก มีทักษะที่จำเป็นสำหรับศตวรรษที่ 21 มีจติ สำนึกรกั และภาคภมู ใิ จในท้องถ่นิ และดำรงตนอยูใ่ นสงั คมอย่างมีความสขุ จุดหมาย ๑. มีวินยั มคี วามรับผิดชอบ ช่ือสตั ย์ ทง้ั ตอ่ ตนเอง ตอ่ ทอ้ งถ่ินและสังคม ๒. มคี วามรู้ความเขา้ ใจและดำเนนิ ชีวติ ตามขนบธรรมเนยี มประเพณีอันดงี ามของบรรพชน ๓. มีความรู้ความสามารถทางวิชาการ มีทักษะทางภาษาและคิดสร้างสรรค์ ก้าวทัน การเปลี่ยนแปลงมีขีดความสามารถในการแข่งขันนานาชาติ อันจะก่อเกิดการมีอาชีพ มีรายได้ อยูใ่ นท้องถนิ่ ของตน อย่างมคี ุณภาพชีวิตท่ดี ี และมคี วามสุข ๔. มีจิตสำนึกในการอนุรักษ์ศิลปวัฒนธรรมและภูมิปัญญาท้องถิ่นของจังหวัดหนองคาย อนุรักษ์และพัฒนาส่ิงแวดล้อม มีจิตสาธารณะที่มุ่งทำประโยชน์ สร้างสิ่งที่ดีงามในชุมชนทอ้ งถิ่น และ อย่รู ว่ มกันอย่างมีความสุข ๕. มจี ติ สำนึกรักแผน่ ดนิ ถ่นิ กำเนิดและเป็นพลเมอื งทด่ี ขี องชุมชนและประเทศชาติ เปา้ หมาย นักเรียนระดับการศึกษาขั้นพื้นฐาน ในสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษา หนองคาย เขต 2 ทกุ คน มคี ณุ ภาพตามเปา้ หมายของหลักสตู ร ดังนี้ ๑. มีวนิ ยั มีความรับผดิ ชอบ ชอื่ สัตย์ ทง้ั ต่อตนเอง ตอ่ ท้องถิน่ และสงั คม 2. มีความรู้ความเข้าใจและดำเนินชีวิตตามขนบธรรมเนียมประเพณีอันดีงามของบรรพชน ๓. มีความรู้ความสามารถทางวิชาการ มีทักษะทางภาษาและคิดสร้างสรรค์ก้าวทันการ เปลี่ยนแปลง มีขีดความสามารถในการแข่งขันระดับนานาชาติ อันจะก่อเกิดการมีอาชีพ มีรายได้ อยู่ในท้องถนิ่ ของตน อยา่ งมคี ุณภาพชวี ติ ที่ดี และมีความสุข กรอบหลกั สตู รท้องถิน่ สำนักงานเขตพนื้ ท่ีการศึกษาประถมศึกษาหนองคาย เขต 2

3 ๔. มีจิตสำนึกในการอนุรักษ์ศิลปวัฒนธรรมและภูมิปัญญาท้องถิ่นของจังหวัดหนองคาย อนุรักษ์และพัฒนาส่ิงแวดล้อม มีจิตสาธารณะที่มุ่งทำประโยชน์ สร้างส่ิงที่ดีงามในชมุ ชนทอ้ งถิ่น และ อยรู่ ว่ มกนั อย่างมคี วามสขุ 5. มจี ิตสำนกึ รักแผน่ ดินถิน่ กำเนิดและเป็นพลเมอื งที่ดีของชมุ ชนและประเทศชาติ จุดเน้น ๑. นักเรียนมีวินยั มีความรบั ผดิ ชอบ ซอื่ สตั ย์ และใฝเ่ รยี นรู้ ๒. นักเรียนมคี วามคดิ สรา้ งสรรค์ ก้าวทนั การเปล่ียนแปลงของโลก ๓. นกั เรียนมีทกั ษะในการสอ่ื สารได้หลายภาษา ๔. นักเรียนมีทักษะชีวิต และทักษะการทำงาน สามารถสร้างอาชีพ มีรายได้ และสามารถ แขง่ ขนั ระดับนานาชาติ ๕. นักเรียนรักและภูมิใจท้องถิ่น อนุรักษ์และพัฒนาสิ่งแวดล้อม สืบสานศิลปวัฒนธรรม และ ภมู ิปญั ญาท้องถนิ่ นยิ ามและความหมาย 1. “ท้องถิ่น” หมายถึง บริเวณสถานที่รวมทั้งสภาพแวดล้อมและสังคมวัฒนธรรมที่ผู้เรียน มีวิถีชีวิต คุ้นเคยมาตั้งแต่กำเนิด มีขอบข่ายครอบคลุมทั้งหมู่บ้าน ตำบล อำเภอ จังหวัด และภูมิภาค ของท้องถิน่ น้ัน ๆ ๒. “กรอบหลักสตู รทอ้ งถน่ิ ” หมายถงึ ขอบข่ายของเนื้อหาการเรียนรู้ทอ้ งถิน่ ท่ีสำนกั งานเขต พื้นที่การศึกษาหรือหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง วิเคราะห์กำหนดขึ้นเพื่ออำนวยประโยชน์ให้สถานศึกษา นำไปจัดทำรายละเอียดสาระการเรียนรู้ท้องถิ่นตามสภาพความพร้อมและความต้องการของ สถานศึกษา เช่น สภาพภูมิประเทศ ภูมิอากาศ ทรัพยากร สิ่งแวดล้อม ประวัติความเป็นมา สภาพ เศรษฐกิจ สังคม การดำรงชีวิต การประกอบอาชีพ ศิลปะ วัฒนธรรม ประเพณี ภูมิปัญญาตลอดจน สภาพปัญหาและสิ่งที่ควรได้รับการถ่ายทอดจากชุมชนและสังคมนั้น ๆ ที่สถานศึกษากำหนดขึ้น เพอื่ นำไปใช้จดั ประสบการณ์ใหผ้ ู้เรยี นได้เรียนรู้เก่ียวกบั ท้องถ่ินของตนเอง ๓. “ข้อมูลสารสนเทศของท้องถิ่น” หมายถึง รายละเอียดของข้อมูลสารสนเทศในท้องถ่ิน ซึง่ ครอบคลมุ ทั้งข้อมูลในดา้ นสภาพเศรษฐกจิ สังคม การดำรงชีวิต การประกอบอาชพี ศลิ ปวัฒนธรรม ประเพณี ภมู ปิ ญั ญา บคุ คล ตลอดจนสภาพปัญหาในชมุ ชนและสงั คมนน้ั ๆ ๔. “วัฒนธรรม\" หมายถึง วิถีชีวิตของคนในสังคม เป็นแบบแผนประพฤติปฏิบัติ และการ แสดงออก ซึ่งความรู้สึกนึกคิดในสถานการณ์ต่าง ๆ ที่สมาชิกในสังคมเดียวกันสามารถเขา้ ใจ ซาบซ้งึ ยอมรับและใชป้ ฏิบัตริ ่วมกัน อันจะนำไปสู่การพัฒนาคณุ ภาพชีวติ ๕. “ศิลปวัฒนธรรม” หมายถึง ผลงานที่มนุษย์สร้างขึ้นเพื่อที่จะรับใช้สังคม และชุมชน เปน็ สิง่ ควบคมุ พฤตกิ รรมของสังคมและชมุ ชนให้งาม ให้พอดีและเหมาะกบั สังคมและชมุ ชนนั้น ๖. “ภาษากลาง” หมายถึง ภาษาที่ใช้เป็นระบบให้บุคคลพูดภาษาเดียวกัน สามารถสื่อสาร ไดท้ ว่ั โลก กรอบหลกั สตู รท้องถ่ิน สำนกั งานเขตพ้นื ที่การศึกษาประถมศึกษาหนองคาย เขต 2

4 ๗. “ภาษาถิ่น” หมายถึง ภาษาที่ใช้สื่อสารในท้องถิ่นต่าง ๆ ในประเทศไทย และมีความ แตกตา่ งกนั ไปตามท้องถิ่น เพื่อการสือ่ ความหมาย ความเขา้ ใจกันระหว่าง ผู้คนที่อาศยั อยู่ตามท้องถิ่น นนั้ ๆ ๘. “ภาษามาตรฐาน” หมายถึง ภาษาที่ได้รับการยอมรับให้เป็นภาษาที่ถูกต้องมากที่สุด ในสงั คมระดับชาติ และใช้กันทั่วโลก ๙. “ประเภทของวัฒนธรรม” หมายถึง การจัดหมวดหมู่วัฒนธรรมพื้นบ้านของสภา วัฒนธรรม แหง่ ชาติ 5 ประเภท ดังนี้ ๙.1 ขนบธรรมเนียมประเพณี ความเชื่อ ศาสนา ได้แก่ ความเชื่อ ปรัชญา ศาสนา ไสยศาสตร์ โหราศาสตร์ กฎหมาย ธรรมเนยี มการปกครอง ประเพณี ๙.2 ภาษาและวรรณกรรม ได้แก่ ข่าวสาร วรรณกรรม วรรณคดี วรรณกรรมท้องถิ่น ภาษาถิ่นและภาษาต่างกลุ่ม นิทานและภูมินาม ความเรียงและฉันทลักษณ์ ปริศนาคำทาย วาทการ ภาษิต ๙.3 ศิลปกรรมและโบราณคดี ได้แก่ จิตรกรรม ประติมากรรม สถาปัตยกรรม ศลิ ปหัตถกรรม โบราณคดี โบราณสถานไทย วฒั นธรรมสถาน ๙.4 การละเล่นดนตรีและการพักผ่อนหย่อนใจได้แก่ การขับร้องดนตรี ระบำรำฟ้อน มหรสพ เพลงเดก็ และเพลงกลอ่ มเดก็ การละเล่นพนื้ บ้าน กฬี านนั ทนาการ การทอ่ งเทย่ี ว ๙.5 ชีวิตความเป็นอยู่และวิทยาการ ได้แก่ เครื่องมือ เครื่องใช้ คหกรรมศาสตร์ ยาสมุนไพร โภชนาการ ทอ่ี ยูอ่ าศยั ชวี ประวตั ิ เกษตรกรรม ๑๐. สืบสานภูมิปัญญา หมายถึง นำประสบการณ์ที่เกิดจากการเรียนรู้ เลือกสรร พัฒนา และถ่ายทอดสืบต่อกัน เพื่ออนุรักษ์และพัฒนาวิถีชีวิตของตนให้สมดุลกับสภาพแวดล้อม และ เหมาะสมกับยุคสมยั ขนั้ ตอนการดำเนนิ งานจดั ทำกรอบหลักสตู รระดับท้องถนิ่ สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาหนองคาย เขต 2 กำหนดจุดประสงค์การจัดทำ กรอบหลกั สูตรระดับท้องถน่ิ เพือ่ เปน็ กรอบทิศทางใหส้ ถานศกึ ษาไดน้ ำไปประกอบการพจิ ารณาจัดทำ หรอื เพม่ิ เตมิ ในสว่ นท่จี ะสามารถตอบสนองตอ่ ความตอ้ งการของทอ้ งถิ่นภายใต้ บริบทของสถานศึกษา ตามหลักการจัดการศึกษาโดยเน้นผู้เรียนเป็นสำคัญ ในแนวการบริหารจัดการหลักสูตรแกนกลาง การศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551 ได้กำหนดให้หน่วยงานระดับท้องถิ่น ซึ่งหมายถึงจังหวัด สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา และหรือองค์กร หน่วยงานอื่น ๆ ที่มีส่วนเกี่ยวข้องกบั การจัดการศึกษา ขนั้ พน้ื ฐาน โดยมขี นั้ ตอนการดำเนินงาน ดังน้ี 1. แตง่ ตัง้ คณะกรรมการจัดทำกรอบสาระการเรียนรู้ท้องถิ่น ดำเนนิ การจัดประชุมเสวนา ร่วมประชุมปฏิบตั ิการและระดมความคิดเห็น เพื่อกำหนดจุดเนน้ สาระการเรียนรู้ในทอ้ งถิ่น ในหัวข้อ “ประวัติความเป็นมาของจังหวัดหนองคาย” และวิสัยทัศน์ “เมืองน่าอยู่ ประตูสู่อาเซี่ยน” โดย ผู้นำท้องถิ่น ข้าราชการบำนาญ และหัวหน้าส่วนราชการที่เกี่ยวข้อง เมื่อวันที่ 14 มิถุนายน 2565 ณ หอประชุมพิสัยสรเดช สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาหนองคาย เขต 2 และสำรวจ ความคิดเห็นและประชาพิจารณ์จากตัวแทน 3 อำเภอ ได้แก่ อำเภอโพนพิสัย อำเภอเฝ้าไร่ และ กรอบหลักสตู รท้องถน่ิ สำนกั งานเขตพน้ื ทก่ี ารศึกษาประถมศึกษาหนองคาย เขต 2

5 อำเภอรัตนวาปี มาร่วมวิพากษ์และให้ข้อเสนอแนะ จนได้กรอบหลักสูตรระดับท้องถิ่นของสำนักงาน เขตพืน้ ท่กี ารศกึ ษาประถมศึกษาหนองคาย เขต 2 2. ศึกษา/วิเคราะห์/สังเคราะห์ หลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551 คณะกรรมการจัดทำกรอบสาระการเรียนรู้ท้องถิ่น ได้ศึกษา/วิเคราะห์หลักสูตรแกนกลาง การศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551 ซึ่งครอบคลุมทั้งมาตรฐานการเรียนรู้การศึกษาขั้นพื้นฐาน และตัวชี้วัดชั้นปีของสาระการเรียนรู้และกิจกรรมพัฒนาผู้เรียน เพื่อให้ได้ขอบข่ายของการกำหนด กรอบสาระการเรียนรทู้ ้องถน่ิ 3. ศึกษา/วิเคราะห์/สังเคราะห์ข้อมูลสารสนเทศของท้องถิ่น คณะผู้จัดทำได้ศึกษา วิเคราะห์/สังเคราะห์ข้อมูลสารสนเทศของท้องถิ่น ทั้งในด้านประวัติความเป็นมา ภูมิประเทศและ อากาศ ทรัพยากร และสิ่งแวดล้อม เศรษฐกิจและอาชีพที่สำคัญ ภาษาศิลปะวัฒนธรรม ประเพณี และภูมิปัญญาท้องถิ่น บุคคลสำคัญ สถานที่และแหล่งท่องเที่ยว/แหล่งเรียนรู้ สภาพปัจจุบัน/ปัญหา ในชุมชน/สงั คม ฯลฯ รวมทง้ั สังเคราะห์ขอ้ มูลจุดเน้น หรือประเดน็ ทีส่ ถานศึกษาในเขตพน้ื ที่การศึกษา ให้ความสำคัญ แล้วนำข้อมูลที่ได้มาทั้งหมดใช้เป็นข้อมูลพื้นฐานในการจัดทำกรอบสาระการเรียนรู้ ทอ้ งถิ่น 4. กำหนดโครงสร้างกรอบหลักสูตรท้องถิ่น คณะผู้จัดทำวิเคราะห์/สังเคราะห์ขอบข่าย จากหลักสตู รแกนกลางการศึกษาข้ันพ้ืนฐาน พทุ ธศักราช 2551 (ฉบบั ปรบั ปรงุ พุทธศักราช 2560) รวมทั้งข้อมูลสารสนเทศของท้องถิ่น เพื่อให้สถานศึกษาสามารถนำไปกำหนดรายละเอียดของเนื้อหา องค์ความรไู้ ดอ้ ย่างเหมาะสมและสอดคลอ้ งกบั จดุ เน้นของสถานศึกษา 5. สอบถามและรบั ฟงั ความคิดเหน็ จากผเู้ กีย่ วขอ้ ง นำกรอบหลักสูตรระดบั ท้องถ่นิ ให้ บุคคลที่เกี่ยวข้องในท้องถิ่น เช่น ผู้ทรงคุณวุฒิ ผู้นำชุมชน ผู้บริหารการศึกษา ผู้บริหารสถานศึกษา ศึกษานิเทศก์ ครู ผู้ปกครอง และนักเรียน ทำประชาพิจารณ์ เพื่อรับฟังความคิดเห็นจาก ตลอดจน ผู้เกี่ยวข้องได้ประเมนิ และให้ขอ้ เสนอแนะเพอ่ื ปรบั ปรุงแก้ไขให้สมบูรณย์ ่ิงข้ึน 6. ปรับปรุงแก้ไข คณะผู้จัดทำร่วมกันวิเคราะห์/สังเคราะห์ ความคิดเห็นที่ได้จากการ สำรวจความคิดเห็นและประชาพิจารณ์แลว้ นำมาปรับปรงุ แกไ้ ขกรอบหลกั สูตรระดบั ท้องถ่ิน ให้ มีความสมบรู ณ์ 7. เสนอคณะกรรมการศึกษาธิการจังหวัดให้ความเห็นชอบ คณะผู้จัดทำนำกรอบ หลักสูตรทอ้ งถน่ิ เสนอคณะกรรมการศึกษาธกิ ารจงั หวดั พิจารณาใหค้ วามเหน็ ชอบ 8. เผยแพร่และประชาสัมพันธ์กรอบหลักสูตระดับท้องถิ่น สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา ประถมศึกษาหนองคาย เขต 2 ได้มอบหมายให้สถานศึกษานำไปจัดทำหลักสูตรสถานศึกษา และ เผยแพร่ประชาสัมพันธ์กรอบหลกั สูตรระดบั ทอ้ งถ่นิ ต่อไป 9. การนิเทศ กำกับ ติดตาม และประเมินผล สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษา หนองคาย เขต 2 ดำเนินการนิเทศ กำกบั ติดตาม และประเมนิ ผลการนำกรอบหลักสตู รระดบั ท้องถ่ิน สู่การพฒั นาหลักสูตรสถานศกึ ษา และสชู่ นั้ เรยี นอยา่ งต่อเน่ือง สามารถสรปุ ได้ดังนี้ กรอบหลักสูตรท้องถน่ิ สำนักงานเขตพื้นทก่ี ารศึกษาประถมศึกษาหนองคาย เขต 2

6 ข้นั ตอนการดำเนินงานจัดทำกรอบหลกั สูตรท้องถนิ่ พ.ร.บ.การศึกษาแหง่ ชาติ สพป.หนองคาย เขต 2 พ.ศ. ๒๕๔๒ และ ทแ่ี กไ้ ข 1.แต่งตงั้ คณะกรรมการดำเนินงาน เพิ่มเติม (ฉบบั ท่ี ๒) พ.ศ.๒๕๔๕ มาตรา 27, 39 2. ศึกษา/วิเคราะห์/ หลกั สูตรแกนกลาง การศกึ ษาขน้ั พนื้ ฐาน พ.ศ. 2551 (ฉบบั ปรับปรุง พ.ศ. 2560) 3. ศกึ ษา/วิเคราะห์/ ขอ้ มูลสารสนเทศทอ้ งถิน่ 4. กำหนดโครงสรา้ งกรอบหลักสูตรท้องถ่นิ 5. ประชาพจิ ารณ/์ รับฟังความคดิ เหน็ ข้อเสนอแนะจากผู้เก่ยี วข้อง 6. ปรับปรงุ /แกไ้ ข ไมเ่ หน็ ชอบ คณะกรรมการศึกษาธกิ าร จังหวัดพิจารณาเห็นชอบ เห็นชอบ สพป.หนองคาย เขต 2 เผยแพร่ ประชาสัมพันธ์ ภาพแสดง ขั้นตอนการดำเนินงานจัดทำกรอบหลักสูตรท้องถิน่ สำนกั งานเขตพน้ื ที่การศึกษา ประถมศึกษาหนองคาย เขต 2 กรอบหลกั สตู รท้องถ่นิ สำนกั งานเขตพ้ืนที่การศกึ ษาประถมศึกษาหนองคาย เขต 2

บทท่ี 2 ข้อมลู จังหวดั หนองคายและทิศทางการพัฒนาคุณภาพการศึกษา ประวัติความเป็นมา หนองคาย “เมืองน่าอยู่ริมฝั่งโขง” ที่ตั้งในปัจจุบันได้มีการตรวจพบแหล่งโบราณคดใี นตำบล โคกคอน อำเภอทา่ บ่อ พบหมอ้ ดนิ โบราณ เหรยี ญเงนิ ฟูนัน (อายุสองพันปี) กระดกู มนุษย์ กระจายอยู่ ทั่วไป และเป็นแหล่งถลุงแรโ่ ลหะขนาดใหญ่ นอกจากนี้ยังพบแหล่งถลุงโลหะสมัยก่อนประวัติศาสตร์ ในพืน้ ทต่ี อนเหนือของจงั หวดั มีการต้งั ถิน่ ฐานของมนุษย์มาแต่สมัยโลหะพบในเขตภโู ลน้ อำเภอสังคม ซงึ่ เปน็ แหลง่ ทำเหมืองแรท่ องแดงสมัยกอ่ นประวัตศิ าสตร์ ในยุคประวัติศาสตร์มีการตั้งถิ่นฐานในพื้นที่จังหวัดหนองคายโดยปรากฏหลักฐานการติดต่อ ระหว่างอาณาจักรใกล้เคียง ที่ได้มีการบันทึกเกี่ยวกับบ้านเมือง ที่ตั้งอยู่บริเวณจังหวัดหนองคาย เมืองหนองคายในอดีตเป็นชุมชนเมืองที่ขึ้นกับอาณาจักรขอม เมื่ออาณาจักรขอมล่มสลายได้ขึ้นกับ อาณาจักรล้านช้าง หลวงพระบางและเวียงจันทน์ตามลำดับ จนกระทั่งในสมัยกรุงรัตนโกสินทร์ พ.ศ. 2369 เจ้าอนุวงศ์ยกทัพผ่านเมืองรายทางถึงเมืองนครราชสีมา ทางกรุงเทพมหานครได้ให้ พระยาราชสุภาวดี “สิง สิงหเสนี” เป็นแม่ทัพปราบปราม โดยมีท้าว สุวอธรรมมา (บุญมา) ยกทัพ จากเมืองยโสธรและพระยาเชียงสามารถช่วยเป็นกำลังสำคัญในการทำศึกจนได้รับชัยชนะ และได้รับ พระราชทานบำเหน็จความดีความชอบพร้อมทั้งให้ท้าวสุวอธรรมมาเลือกทำเล สร้างเมือง 4 แห่ง คือเมืองพานพร้าวอย่ตู รงขา้ มกบั เวียงจันทน์ (ปัจจบุ นั คอื อำเภอศรีเชยี งใหม่) เมอื งเวยี งคุก เมืองปะโค และบ้านไผ่ (บ้านบงึ คา่ ย) พ.ศ. 2370 ทา้ วสวุ อธรรมมา (บญุ มา) ไดเ้ ลอื กบ้านไผส่ รา้ งเปน็ เมืองหนองคาย โดยโปรดเกล้า ฯ ใหท้ ้าวสวุ อธรรมมา (บุญมา) ดำรงตำแหนง่ เจา้ เมืองหนองคายคนแรกใหเ้ มอื งเวยี งจนั ทน์ขน้ึ ตรงตอ่ เมอื งหนองคาย พ.ศ. 2434 ภายหลังกบฏฮ่อ พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงพระกรุณา โปรดเกล้า ฯ ให้พระเจ้าน้องยาเธอกรมหมื่นประจักษ์ศิลปาคม เป็นสมุหเทศาภิบาลประจำมณฑล ลาวพวน ตั้งทที่ ำการมณฑลอยู่ทเี่ มืองหนองคาย (ต่อมาเปน็ มณฑลฝา่ ยเหนือและมณฑลอุดรธาน)ี พ.ศ. 2436 (เหตุการณ์ ร.ศ. 112) ไทยเสียดินแดนฝั่งซ้ายของแม่น้ำโขงให้แก่ฝรั่งเศสและ ระบุในสัญญาว่า “ห้ามมิให้ไทยตั้งหรือนำกองทัพทหารอยู่ในเขต 25 กิโลเมตรจากชายแดน” กรมหม่ืน ประจักษ์ศิลปาคม จึงย้ายที่ทำการมณฑลไปอยูท่ ี่บริเวณบ้านเด่ือหมากแข้งและตั้งเปน็ มณฑลอุดรธานี มาจนถึงรชั กาลที่ 6 พ.ศ. 2457 โปรดเกล้า ฯ ให้ตราพระราชบญั ญตั ปิ กครองทอ้ งทีข่ ึน้ โดยให้ยกเลิก ระบอบเจ้าปกครองนคร (เจ้าเมือง) และเปลี่ยนคำเรียกชื่อ “เมือง” มาเป็น “จังหวัด” มีข้าหลวงปกครอง (ต่อมาเรียกว่า “ผู้ว่าราชการจังหวัด”) ในวันที่ 1 เมษายน พ.ศ. 2458 กระทรวงมหาดไทย ได้มีคำส่ัง สถาปนาเมืองหนองคายเปน็ จังหวัดหนองคายตั้งแต่นัน้ มา กรอบหลักสูตรท้องถน่ิ สำนกั งานเขตพ้นื ทีก่ ารศึกษาประถมศกึ ษาหนองคาย เขต 2

8 ชุมชนและชาตพิ ันธุ์ ชุมชนและชาติพันธุ์ในจังหวัดหนองคาย ปัจจุบันกลุ่มคนที่อพยพมาอยู่ในเขตจังหวัดหนองคาย ได้มีการปรับตัวและปรับเปลี่ยนเอกลักษณ์เฉพาะตัวให้กลมกลืนกับชาวพื้นเมืองที่ตั้งถิ่นฐานอยู่เดิม จนแทบไม่เห็นความแตกต่าง ทั้งการแต่งกาย ที่อยู่อาศัย ประเพณีต่าง ๆ จะสังเกตได้เฉพาะสำเนียง ของภาษาพูดท่ยี งั คงเหลอื เค้าให้ทราบวา่ เดมิ เป็นชนเผา่ ไหน ซึ่งพอจำแนกได้ ดังนี้ 1. กลุ่มชาวไทอีสาน/ลาวอีสาน เนื่องจากเดิมเป็นอาณาจักรล้านช้างจึงนับเป็นกลุ่มลาว ล้านช้างด้วย แต่ถึงอย่างไรก็ดี หน้าตา ผิวพรรณ สำเนียงการพูด ก็แตกต่างจากชาวลาว จึงเรียกว่า “ไทอีสาน” ถือวา่ เปน็ กลุ่มชนทมี่ ากท่สี ดุ ในจงั หวัดหนองคาย 2. กลุ่มไทพวน มีถิ่นฐานเดิมจากเมืองพวน แขวงเชียงขวาง ประเทศลาว อาศัยอยู่ที่อำเภอ ศรีเชยี งใหม่และอำเภอโพธิต์ าก 3. กล่มุ ไทลื้อ/ไทด่าน/ไทเหนือ เปน็ กลุ่มที่อพยพมาจากเมืองหลวงพระบาง และอำเภอด่านซ้าย จังหวดั เลย ปัจจุบนั อยูท่ ่ีอำเภอสงั คม และอำเภอโพธิ์ตาก 4. กลุ่มคนเวียดนาม อพยพมาในสมัยสงครามอินโดจีน พร้อม ๆ กับเจ้าเมืองจันทบุรี (เวียงจันทน์) มาอยู่ทอ่ี ำเภอท่าบ่อ ตามประวัติศาสตร์เดิม มีกลมุ่ คนท่ีเป็นชาติพันธ์ุต่าง ๆ อพยพมา ที่จังหวัดหนองคายมากกว่านี้ แต่ปัจจุบันไม่สามารถหาหลักฐานหรือสิ่งบอกเหตุว่าเป็นชนกลุ่มนั้น ๆ หรือไม่ เนือ่ งจากมีการกลมกลืนกนั เป็นไทอสี านหมดแลว้ และมบี างส่วนที่เปน็ กลุ่มคนที่อพยพมาจาก จงั หวัดอื่น ๆ มาตงั้ ถน่ิ ฐานในอำเภอรตั นวาปีและอำเภอโพนพสิ ัย ซ่ึงเรียกวา่ “ไทครวั ” เพราะในหมู่บ้าน หนึ่ง ๆ จะมาจากหลากหลายจังหวัด และไม่สามารถสืบสานชาติพันธุ์ได้และปัจจุบันได้กลมกลืนกับ ชาวบ้านท่อี าศัยอย่เู ดิมหมดแลว้ ลักษณะภูมิประเทศ 1. พื้นท่ี พน้ื ทสี่ ภาพภมู ิประเทศของจังหวดั หนองคาย มีลกั ษณะทอดยาวตามลำนำ้ โขง ซง่ึ เป็น เส้นเขตแดนระหว่างราชอาณาจักรไทยกับสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว ระยะทางรวม 210.6 กิโลเมตร หนองคายเป็นจังหวัดชายแดนทางภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนบน มีอาณาเขต ติดกับนครหลวงเวียงจันทน์ เป็นเมืองหลวงของประเทศลาว โดยมีแม่น้ำโขงเป็นเส้นกั้นเขตแดน จังหวัดหนองคายเป็นจงั หวดั ชายแดนที่มีเอกลักษณ์พิเศษ โดยมีพื้นที่ทอดขนานยาวไปตามลำน้ำโขง ความกว้างของพื้นที่ทอดขนานไปตามลำน้ำโขง โดยเฉลี่ยประมาณ 20 – 25 กิโลเมตร ช่วงที่กว้าง ที่สุดอยู่ที่อำเภอเฝ้าไร่ และช่วงที่แคบที่สุดอยู่ที่อำเภอท่าบ่อ จังหวัดหนองคาย มีอำเภอที่อยู่ติดกับ ลำน้ำโขง 6 อำเภอ คือ อำเภอสังคม อำเภอท่าบ่อ อำเภอศรีเชียงใหม่ อำเภอเมืองหนองคาย อำเภอ โพนพิสัย และอำเภอรัตนวาปี และมีอาณาเขตติดต่อกับประเทศลาว คือ แขวงเวียงจันทน์ นครหลวง เวยี งจันทน์ และแขวงบอลิคำไซ กรอบหลักสตู รท้องถ่นิ สำนักงานเขตพื้นทีก่ ารศกึ ษาประถมศึกษาหนองคาย เขต 2

9 ลักษณะภมู ิประเทศ โดยทัว่ ไปเปน็ ทรี่ าบสงู แยกเปน็ 4 บริเวณ คือ 1.1 พ้นื ท่ีคอ่ นข้างราบ ไดแ้ ก่ เขตอำเภอเมอื งหนองคาย อำเภอท่าบอ่ อำเภอศรเี ชียงใหม่ ซงึ่ ใชป้ ระโยชนใ์ นการทำนา และปลูกพืชสวนบริเวณรมิ แม่นำ้ โขง 1.2 พื้นที่เป็นคลื่นลอนลาด กระจายอยู่ทุกอำเภอเป็นหย่อม ๆ ซึ่งส่วนใหญ่ เปน็ พน้ื ท่ีทำนา และปลูกพืชไร่ พชื สวน และป่าธรรมชาติ 1.3 พ้ืนทเี่ ป็นคล่ืนลอนชันและเปน็ เขาเป็นป่าธรรมชาติเช่น ป่าไมเ้ ต็งรังเบญจพรรณ พบในเขตอำเภอสังคม 1.4 สภาพพื้นที่เป็นภูเขาที่มีความสูงชันจากระดับน้ำทะเล ตั้งแต่ ๒๐๐ เมตร เป็นบริเวณเทอื กเขาตา่ ง ๆ ทางทิศตะวันตกในเขตอำเภอสังคม 2. ขอบเขตจังหวัด ทิศเหนอื ติดลำแม่นำ้ โขง อันเปน็ เส้นเขตแดนระหว่างราชอาณาจักรไทย กับสาธารณรัฐประชาธปิ ไตยประชาชนลาว ทิศใต้ ตดิ ตอ่ กับอำเภอบา้ นมว่ ง จังหวดั สกลนคร อำเภอบา้ นดุง อำเภอเพญ็ อำเภอสรา้ งคอม และอำเภอบา้ นผือ จังหวดั อุดรธานี ทิศตะวันออก ติดอำเภอโซ่พสิ ัย และอำเภอปากคาด จงั หวัดบึงกาฬ ทศิ ตะวันตก ติดอำเภอปากชม จังหวัดเลย ภาพแสดง ขอบเขตการแบง่ พื้นที่จังหวัดหนองคาย กรอบหลกั สูตรท้องถนิ่ สำนักงานเขตพน้ื ท่ีการศึกษาประถมศกึ ษาหนองคาย เขต 2

10 ลกั ษณะภูมิอากาศ ฤดูกาลของจังหวดั หนองคาย จัดอยู่ในจำพวกฝนแถบร้อนและแหง้ แลง้ แบ่งเปน็ 3 ฤดู ดังน้ี 1. ฤดหู นาว เริ่มตน้ กลางเดือนตุลาคมถงึ กลางเดือนกมุ ภาพันธ์ อากาศโดยท่วั ไปจะหนาว เย็นและแห้ง โดยมีอากาศหนาวจัดในบางวันและเดือนที่มีอากาศหนาวมากที่สุดจะอยู่ในช่วงเดือน ธนั วาคมถงึ มกราคม 2. ฤดูรอ้ น เร่ิมตน้ กลางเดือนกมุ ภาพนั ธถ์ ึงกลางเดือนพฤษภาคม มีอากาศรอ้ นอบอ้าว โดยเฉพาะเดอื นเมษายนเปน็ เดอื นทม่ี ีอากาศร้อนอบอ้าวท่ีสุดของปี 3. ฤดูฝน เริ่มต้นกลางเดือนพฤษภาคมถึงกลางเดือนตุลาคม อากาศเริ่มชุ่มชื้น และ มีฝนตกชุกตั้งแต่กลางเดือนพฤษภาคมเป็นต้นไป โดยเฉพาะเดือนสิงหาคมเป็นเดือนที่มีฝนตกชุก หนาแน่นมากที่สดุ ข้อมูลการปกครองและประชากร จังหวัดหนองคาย มีพ้นื ทท่ี ้งั หมด 3,026.53 ตารางกโิ ลเมตรแบ่งการปกครองเป็น 9 อำเภอ 62 ตำบล 678 หมู่บ้าน มีองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น จำนวน 68 แห่ง ประกอบด้วย องค์การ บริหารส่วนจังหวัด 1 แห่ง เทศบาลเมือง 2 แห่ง เทศบาลตำบล 17 แห่ง และองค์การบริหารส่วน ตำบล 48 แห่ง จากการสำรวจข้อมูลประชากรจังหวัดหนองคาย รวมทั้งสิ้น 517,435 คน แยกเป็น ประชากรชาย 256,823 คน คดิ เป็นรอ้ ยละ 49.63 และประชากรหญิง 260,612 คน คิดเปน็ ร้อยละ 50.37 อำเภอที่มีจำนวนประชากรมากที่สุดคือ อำเภอเมืองหนองคาย และอำเภอที่มีจำนวนประชากร น้อยทีส่ ดุ คอื อำเภอโพธิ์ตาก ตารางท่ี 1 แสดงข้อมลู ประชากรของจังหวดั หนองคาย อำเภอ จำนวนประชากร ครัวเรือน หมบู่ า้ น ตำบล พ้ืนที่ เทศบาล อบต ชาย หญงิ รวม จำนวน จำนวน จำนวน ตร.กม. เมอื ง ตำบล 1. เมือง 74,090 76,348 150,438 58,994 147 16 จำนวน 18 7 หนองคาย 40,479 41,889 82,368 26,769 90 10 607.456 ๑๓ ๘ 2. ทา่ บ่อ 48,966 49,316 98,282 32,605 159 11 ๑๐ 3. โพนพสิ ัย 14,854 15,218 30,072 10,139 43 ๓๕๕.๓๑๓ -๒ ๓ 4. ศรีเชยี งใหม่ 12,910 12,638 25,548 8,560 36 4 ๖๔๒.๗๓๙ -๒ ๕ 5. สงั คม 13,374 13,167 26,541 8,200 ๔๑ 5 -๑ ๓ ๖. สระใคร 25,427 25,485 50,912 15,413 ๗๓ ๓ ๑๙๗.๙๖๑ -- ๔ ๗. เฝา้ ไร่ 19,064 18,926 37,990 12,932 ๖๒ ๕ -๑ ๕ ๘. รตั นวาปี 7,659 7,625 15,284 5,136 ๒๗ ๕ ๔๔๙.๗๒๔ -- ๓ ๙. โพธิต์ าก 256,823 260,612 517,435 178,748 ๖๗๘ ๓ -- ๔๘ ๖๒ ๒๑๐.๙๐๒ ๒ ๑๗ รวม ๒๕๕.๙๐๐ ๒๐๔.๐๐๗ ๑๐๒.๕๓๒ ๓,๐๒๖.๕๓ ที่มา : กรมการปกครอง (ขอ้ มูล ณ เดอื น ธนั วาคม 2563) กรอบหลกั สูตรท้องถิน่ สำนกั งานเขตพืน้ ทกี่ ารศึกษาประถมศึกษาหนองคาย เขต 2

11 จุดผ่านแดนระหว่างประเทศ จังหวดั หนองคาย มีอำเภอตั้งอยตู่ ามแนวชายแดน รวม 6 อำเภอ คือ อำเภอเมือง หนองคาย อำเภอทา่ บอ่ อำเภอศรีเชยี งใหม่ อำเภอสังคม อำเภอโพนพิสัย และอำเภอรัตนวาปี โดยมี จดุ ผา่ นแดนและจดุ ผ่อนปรนการคา้ ดังต่อไปน้ี 1. จดุ ผา่ นแดนและจุดตรวจคนเข้าเมือง ตามประกาศกรมศลุ กากร ที่ 21/2561 ประกาศ ณ วนั ที่ 26 มกราคม พ.ศ. 2561 ได้กำหนดชว่ งเวลาขนสง่ ของเขา้ มาในหรือออกไปนอกราชอาณาจักรผา่ นดา่ นพรมแดน 3 แหง่ ดงั นี้ 1.1 ดา่ นพรมแดนสะพานมิตรภาพไทย-ลาว แห่งท่ี 1 บา้ นเหลา่ จอมมณี ตำบล มีชัย อำเภอเมืองหนองคายกับด่านสากลบ้านดงพูสี เมืองหาดทรายฟอง นครหลวงเวียงจันทน์ เปิดให้บรกิ ารทุกวันเวลา 06.00 - 22.00 น. การคมนาคมทางบกข้ามสะพานมิตรภาพไทย - ลาวแห่งท่ี 1 โดยรถยนต์ และรถไฟเปิดใชอ้ ย่างเป็นทางการ เมือ่ วนั ท่ี 23 เมษายน พ.ศ. 2537 1.2 ดา่ นพรมแดนท่าเรือหนองคาย ตำบลในเมือง อำเภอเมืองหนองคายกับดา่ น สากลท่าเด่ือ เมืองหาดทรายฟอง นครหลวงเวยี งจันทน์ เปิดให้บริการทุกวนั เวลา 08.๐0 - ๑8.00น. การคมนาคมทางน้ำ เรือหางยาว และเรือโดยสาร โดยเปิดใช้อย่างเป็นทางการเมื่อวันที่ 6 เมษายน พ.ศ. 2547 1.3 ด่านตรวจคนเข้าเมือง ณ สถานีรถไฟหนองคาย อำเภอเมืองหนองคาย เปดิ ทำการทุกวัน เดนิ รถวันละ 2 เทย่ี ว เปดิ ใชเ้ ปน็ ทางการเมือ่ วนั ที่ 5 มีนาคม 2552 (ใช้เวลา เดินทาง 15 นาท)ี เทีย่ วท่ี 1 ออกจากสถานีหนองคาย เวลา 09.00 น.กลบั จากสถานที ่านาแลง้ สปป.ลาว เวลา 11.15 น. เทีย่ วที่ 2 ออกจากสถานีหนองคาย เวลา 14.45 น.กลับจากสถานที า่ นาแลง้ สปป.ลาว เวลา 17.00 น. 2. จุดผอ่ นปรนการค้า จุดผอ่ นปรนการคา้ (Checkpoint for Border Trade) หมายถงึ ช่องทางท่รี ฐั บาลไทย เปิดเพื่อช่วยเหลือประเทศเพื่อนบ้านในด้านมนุษยธรรม และส่งเสริมความสัมพันธ์ของประชาชน ในระดับท้องถิ่นโดยการผ่อนปรนให้มีการค้าขายสินค้าอุปโภค – บริโภคที่จำเป็น ทั้งนี้ การพิจารณา การเปิดจุดผ่านแดน มอบหมายให้กระทรวงมหาดไทยพิจารณาความเหมาะสมในทางปฏิบัติ โดยจังหวัดจะเสนอขอเปิดจุดผ่อนปรนทางการค้าไปยังกระทรวงมหาดไทยเมื่อรัฐมนตรีว่าการ กระทวงมหาดไทยให้ความเห็นชอบ และมอบให้จังหวัดจัดทำประกาศเปิดจุดผ่อนปรนการค้า โดยจะกำหนดรายละเอียดต่าง ๆ ที่เกี่ยวกับบริเวณจุดผ่อนปรนมาตรการการควบคุมดูแลการผ่าน เขา้ - ออก จุดผ่อนปรนของประชาชนจากประเทศเพ่ือนบ้านตลอดจนสนิ ค้าบางประเภทที่ไม่อนุญาต ให้ค้าขาย ณ จุดผอ่ นปรนการค้า ซงึ่ จังหวดั หนองคายมีประกาศจุดผ่อนปรนการค้าใหเ้ ปน็ ช่องทางสำหรับ ประชาชนไทยและสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว ได้ติดต่อซื้อขายสินค้า และแลกเปลี่ยน เรยี นร้วู ฒั นธรรม จำนวน 4 แหง่ ในพน้ื ท่ี 4 อำเภอ ดงั นี้ กรอบหลกั สตู รท้องถ่ิน สำนักงานเขตพื้นท่ีการศกึ ษาประถมศกึ ษาหนองคาย เขต 2

12 2.1 จุดผ่อนปรนบา้ นม่วง หมูท่ ี่ 2 ตำบลบา้ นม่วง อำเภอสังคมกบั ด่านประเพณี บา้ นโคกแฮ่ เมืองสังทอง นครหลวงเวียงจันทน์ เปิดทุกวันพธุ และวันเสาร์ เวลา 06.00 – 18.00 น. การคมนาคมทางนำ้ โดยเรือโดยสาร 2.2 จดุ ผอ่ นปรนบ้านหม้อ หม่ทู ี่ 8 ตำบลบ้านหม้อ อำเภอศรีเชียงใหม่ กับ ด่าน ประเพณบี า้ นหนองดา เมืองสีโคดตะบอง นครหลวงเวยี งจันทน์ เปิดทุกวนั จันทร์ ถึงวันเสาร์ เวลา 06.00 - 17.00 น. การคมนาคมทางน้ำ โดยเรือโดยสาร 2.3 จดุ ผอ่ นปรนบา้ นจมุ พล หมูท่ ่ี 1 ตำบลจมุ พล อำเภอโพนพิสัยกับดา่ นประเพณี บ้านโดน เมอื งปากงึม นครหลวงเวียงจันทน์ เปดิ ทุกวนั องั คาร และวันเสาร์ เวลา 08.00 - 16.00 น. การคมนาคมทางนำ้ โดยเรือโดยสาร 2.4 จุดผ่อนปรนบ้านเปงจาน หมทู่ ี่ 8 ตำบลโพนแพง อำเภอรัตนวาปีกับดา่ นประเพณี บา้ นทวย เมอื งท่าพระบาด แขวงบอลคิ ำไซ เปดิ ทุกวันพุธ วนั ศุกร์ และวนั อาทติ ย์ เวลา 08.00 -16.30 น. การคมนาคมทางน้ำ โดยเรอื โดยสาร ขนบธรรมเนียม ประเพณี และวัฒนธรรม ถึงแม้จะมีความหลากหลายทางชาติพนั ธุ์ แต่เอกลักษณ์ที่โดดเดน่ และสำคัญของชาวจงั หวดั หนองคายมีร่วมกัน คือ การมีวิถีชีวิตแบบเรียบง่ายเป็นรูปแบบเฉพาะของคนหนองคาย ภายใต้ วัฒนธรรม ขนบธรรมเนียมและประเพณีที่สวยงาม ไม่มีการทะเลาะเบาะแว้งที่รุนแรงในหมู่ประชาชน ในชว่ งหลายปที ่ีผ่านมาประชาชนคนไทยอาจมีความคิดเห็นทางการเมืองที่แตกต่างกัน แต่ในพ้นื ท่ีจงั หวัด หนองคายไม่มีความรนุ แรงใด ๆ เกิดขึ้นโดยขนบธรรมเนียม ประเพณี และวัฒนธรรมที่สืบทอดกันมา ยาวนาน และมีความสำคัญของจังหวัดหนองคายที่นักท่องเที่ยวทั้งชาวไทย และชาวต่างประเทศ ชื่นชอบ และนยิ มเขา้ มาเยีย่ มเยอื นเปน็ ประจำทุกปี คือ 1. งานนมสั การหลวงพ่อพระเจ้าองค์ตื้อ ประดิษฐานอยู่ท่วี ดั ศรชี มภอู งคต์ ือ้ บา้ นนำ้ โมง เป็นพระพุทธรูปขนาดใหญ่หล่อด้วยทองสำริด ฝีมือของช่างฝ่ายเหนือและช่างล้านช้าง เป็นพระพุทธรูปที่มีลักษณะงดงาม นั่งขัดสมาธิปางมารวิชัย เป็นพระพุทธรูปศักดิ์สิทธิ์ที่ประชาชน ทั้งสองฝั่งแม่น้ำโขงเคารพนับถือมาก สร้างเมื่อ พ.ศ. 2105 โดยพระเจ้าไชยเชษฐาธิราช กษัตริย์ อาณาจักรลา้ นช้าง ผ้สู ถาปนากรงุ เวียงจนั ทน์ โดยใชท้ องคำ ทองเหลอื ง และเงนิ ผสมกันรวมน้ำหนักได้ 1 ตอ้ื (ตื้อเป็นมาตราโบราณของอีสาน) ใช้เวลาในการสร้าง 7 ปี 7 เดือน จังหวัดได้กำหนดจดั งานนมัสการหลวง พ่อพระเจา้ องค์ตอ้ื เป็นประจำทกุ ปีในวนั ข้ึน 15 ค่ำ เดอื น 4 2. งานอนุสาวรีย์ปราบฮ่อจดั ประมาณเดือนมนี าคมของทุกปี ณ บรเิ วณอนสุ าวรยี ป์ ราบฮอ่ เขตเทศบาลเมืองหนองคาย ภายในงานจะมีการแสดงการละเล่นที่เป็นเอกลักษณ์ วัฒนธรรม ชาวหนองคาย รวมทัง้ มกี ารออกร้านจำหน่ายสินคา้ ราคาถูกด้วย 3. งานวันสงกรานต์ เป็นงานประจำปี จัดขึ้นที่วัดโพธิ์ชัย (พระอารามหลวงชั้นตรี) เขตเทศบาลเมืองหนองคาย มีการอัญเชิญหลวงพ่อพระใสแห่รอบเมืองเพื่อให้ประชาชนได้สรงน้ำ ทำบุญตกั บาตรในวนั สงกรานต์เฉลมิ ฉลองหลวงพอ่ พระใสทีว่ ดั โพธชิ์ ัย มงี านรื่นเริง การละเล่นพนื้ เมือง การกีฬาท้องถิน่ และมหรสพครบครนั 5 วนั 5 คืน เริ่มจัดขึ้นในวันท่ี 13 เมษายนของทกุ ปี กรอบหลกั สตู รท้องถิ่น สำนกั งานเขตพื้นท่กี ารศึกษาประถมศกึ ษาหนองคาย เขต 2

13 4. งานแข่งเรือ เป็นงานประเพณีของท้องถ่นิ ทีจ่ ดั ขึ้นก่อนวนั ออกพรรษา ไดจ้ ัดให้มกี าร แข่งเรือยาวในลำแม่น้ำโขง โดยประชาชนในคุ้มต่าง ๆ ได้จัดเรือแข่งจากอำเภอ และบางปีก็มีเรือ จากสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาวมาร่วมการแข่งขันด้วย เป็นการแสดงถึงความสามัคคี ทีม่ ี ตอ่ กันมายาวนาน โดยจัดให้มขี นึ้ ในวนั แรม 1 คำ่ เดือน 11 ของทุกปี 5. งานแห่ปราสาทผึง้ เป็นประเพณขี องท้องถิ่นทเี่ ก่าแก่ จดั ให้มขี ึน้ ควบคกู่ นั กับงานแข่งเรือ มีการจัดทำปราสาทผึ้งประกวดและนำลงเรือยนต์ล่องไปตามลำแม่น้ำโขง กลางคืนมีการไหลเรือไฟ ประดับดวงไฟมากมายและดูทิวทัศน์แสงไฟกระทบพื้นน้ำยามค่ำคืนสวยงามมาก เพื่อนมัสการ พระธาตุกลางแม่น้ำโขงหรือพระธาตหุ ล้าหนอง (วัดและองค์มหาเจดีย์ได้พังลงในแมน่ ้ำโขงไปนานแล้ว) อยู่หนา้ วดั สริ ิมหากัจจาย(วัดธาตุ) เขตเทศบาลเมืองหนองคาย จัดขึ้นในวนั เพญ็ เดือน 11 พร้อมกับงาน แข่งเรือประจำปี 6. งานวันออกพรรษา จัดเป็นงานตอ่ จากวันแห่ปราสาทผึง้ และแข่งเรือเป็นวนั ทำบุญ ของท้องถิ่นมีการตักบาตรเทโว ประชาชนท้องถิ่นถือเป็นวันสำคัญยิ่ง ไม่ว่าจะไปประกอบอาชีพ อยู่ต่างจังหวัดหรือต่างประเทศ เมื่อถึงกำหนดวันทำบุญออกพรรษาแล้ว คนส่วนมากจะเดินทางกลับ บ้านเพอื่ ทำบุญอทุ ศิ กศุ ลแกบ่ รรพบุรษุ ตามประเพณีนิยมทไ่ี ดป้ ฏบิ ตั ติ ่อเน่ืองมาแต่โบราณกาล 7. บั้งไฟพญานาค เป็นปรากฏการณ์ที่เกิดขึ้นเองตามธรรมชาติตามลำน้ำโขงมานานหลายปี ตามคำร่ำลือของชาวบ้าน แต่บั้งไฟพญานาคเพิ่งจะได้รับส่งเสริมเป็นส่วนหนึ่งของการท่องเที่ยวของ จังหวัดหนองคายไม่กี่ปีมานี้เอง บั้งไฟพญานาคเป็นลูกไฟที่พุ่งขึ้นมาจากใต้แม่น้ำโขง พุ่งลอยขึ้นสู่ อากาศ ประมาณ 20 - 30 เมตร แล้วก็หายไป ลูกไฟไม่จำกัดบริเวณที่เกิดและเกิดไม่ซ้ำที่บริเวณนั้น ขนาดของลูกไฟ มีหลายขนาดและเกิดขึน้ ไม่แน่นอน แตต่ อ้ งมดื คำ่ บางปีเกดิ ต้งั แต่หัวค่ำประมาณ 18.00 น. บางปีเร่มิ เกิด 20.00 – 21.00 น. และจะเกิดไปอกี ประมาณ 3 – 4 ชวั่ โมง จึงหมดลงจำนวนลูกไฟที่เกิดขึ้น บริเวณหนง่ึ ๆ มจี ำนวนไม่แนน่ อน ส่วนใหญ่จะอยู่ในพื้นที่อำเภอโพนพสิ ัยและอำเภอรตั นวาปบี ง้ั ไฟพญานาค เกิดข้นึ ในคนื วนั เพญ็ เดือน 11 ของทกุ ปี 8. งานประเพณีการเล่นโหวด การเล่นโหวดเป็นศิลปวัฒนธรรมที่บ่งบอกความเชื่อ ค่านิยม ศาสนาและรูปแบบการดำเนินชีวิตตลอดจนอาชีพของคนในท้องถิ่นของประชาชนชาวอำเภอสังคม โหวด หรือ โบด เป็นเครื่องดนตรีไทยประเภทเครื่องเป่าหรือแกว่าง มีรูปร่างเป็นทรงกระบอกคล้าย บั้งไฟ ทำจากไม้กู่แคนซึ่งเป็นไม้ซางชนิดเดียวกับที่ใช้ทำแคนด้านบนมีซันโรง มีลักษณะคล้ายกับ เครื่องดนตรีกรีกโบราณ และยังใช้ประกอบพิธีกรรมหย่าฝนหลังฤดูเก็บเกี่ยวข้าวของชาวบ้านตำบล แก้งไก่ อำเภอสังคม 9. กิจกรรม “นุ่งผ้าหนองคาย ตักบาตรริมโขง” ในเขตเทศบาลเมืองหนองคาย ผู้ว่าราชการ จังหวดั หนองคาย ร่วมกบั ประชาชนและนักท่องเทย่ี ว จัดกิจกรรม “นุ่งผา้ หนองคาย ตกั บาตรริมโขง” เพอื่ ตอ้ งการอนุรกั ษ์ประเพณไี ทยดัง้ เดิมและสง่ เสริมการท่องเทีย่ วของจงั หวดั หนองคาย 10. งานประเพณีบญุ เบกิ ฟ้า บชู าพระธาตุรวงข้าวเจดยี ์ เพ่ือเป็นการตอบแทนคุณ และบูชา พระพทุ ธเจา้ และพระแม่โพสพ เพ่ือเป็นการอนรุ กั ษว์ ฒั นธรรมประเพณดี ัง้ เดิมของ ชาวอสี านที่สืบทอด ต่อกันมาแต่โบราณกาล และยังเป็นการส่งเสริมการท่องเที่ยวของอำเภอสระใครและจังหวัด หนองคาย โดยมีจดุ เดน่ ท่ีพระธาตุรวงข้าวเจดยี ์ศรีพระแมโ่ พสพ กว้าง 7 เมตร สูง 32 เมตร กรอบหลักสตู รท้องถ่นิ สำนักงานเขตพน้ื ท่ีการศึกษาประถมศกึ ษาหนองคาย เขต 2

14 11. งานบุญคณู ลาน เปดิ ตำนานเลา่ ขานเรื่องข้าว สบื ทอดประเพณีด้งั เดิมของชาวนา ให้คน รุ่นใหม่ได้รู้จักและสืบสานต่อไปอำเภอเฝ้าไร่ และยังเป็นกิจกรรมสร้างสรรค์ เป็นแหล่งเรียนรู้ เศรษฐกิจพอเพียง การอนุรักษ์ฟื้นฟูวัฒนธรรมการทํานาไว้ไม่ให้สูญหายไป กิจกรรมทำขวัญข้าว โดยพราหมณช์ าวบ้าน ทงั้ การอญั เชิญบวงสรวงเทพยดา ขอขมาแม่พระโพสพและขอบคณุ ข้าวเป็นพิธี การแบบดง้ั เดิมทสี่ บื ทอดกันมาแตบ่ รรพบุรษุ 12.ประเพณสี บื สานพธิ ีกำฟา้ เผาขา้ วหลามทิพย์ จ่ขี า้ วจี่ ชาวไทยพวนในพ้ืนทีอ่ ำเภอโพธิ์ตาก เป็นสัญลักษณ์ที่แสดงถึงความรักสามัคคี และการเคารพต่อธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม วัฒนธรรม ประเพณแี ละวถิ ชี ีวิตทร่ี ม่ เย็นเปน็ สุขของชาวไทยพวน ศาสนสถานและนักบวช จำนวนวดั สำนักสงฆ์ และท่พี กั สงฆ์ (ศาสนาพทุ ธ) 1. โบสถ์ (ศาสนาครสิ ต)์ จำนวน 30 แห่ง 2. มสั ยิดถ์ (ศาสนาอิสลาม) จำนวน 1 แห่ง ข้อมูลดา้ นโครงสร้างพนื้ ฐาน 1. โรงไฟฟ้า/สถานไี ฟฟา้ จงั หวัดหนองคาย มีโรงไฟฟ้าพลังงานทดแทนจำนวนทง้ั สิน้ ๗ แหง่ ประกอบด้วย 1.1 โรงไฟฟ้าเชื้อเพลิงจากขยะ จำนวน 1 แห่ง กำลังการผลิตติดตั้ง 8 เมกะวัตต์ โดยมกี ารเซน็ สัญญาซื้อขายไฟฟ้า (Power Purchase Agreement: PPA) แลว้ แต่ยงั ไมจ่ า่ ยไฟฟ้า เขา้ ระบบเชิงพาณชิ ย์ (Commercial Operation Date: COD) 1.2 โรงไฟฟา้ เชอ้ื เพลิงพลังงานแสงอาทิตย์ จำนวน ๕ แหง่ กำลงั การผลิตติดตั้ง 5.8 เมกะวตั ต์ มกี ารจา่ ยไฟฟ้าเขา้ ระบบเชิงพาณิชย์ (Commercial Operation Date: COD) 1.3 โรงไฟฟ้าเชอื้ เพลงจากชีวมวล 1 แห่ง กำลังการผลิตติดตงั้ 9.9 เมกะวัตต์ โดยมีการจา่ ยไฟฟ้าเขา้ ระบบเชิงพาณิชย์ (Commercial Operation Date: COD) แล้ว จังหวัดหนองคาย มีสถานไี ฟฟ้า จำนวน 4 แหง่ กำลังการผลติ รวม 250 เมกะวตั ต์ มคี วาม ต้องการพลังงานไฟฟ้าสูงสดุ 93.36 เมกะวัตต์ ประกอบด้วย 1) สถานีไฟฟ้าหนองคาย จำนวน 2 สถานี 2) สถานีไฟฟ้าโพนพิสัย จำนวน 1 สถานี 3) สถานีไฟฟา้ ศรเี ชียงใหม่ จำนวน 1 สถานี จังหวัดหนองคายมีสถานีบริการนำ้ มนั เช้ือเพลิง ท่จี ดทะเบียนตามรายช่ือผูค้ ้านำ้ มนั เช้ือเพลิง มาตรา 11 แห่งพระราชบัญญตั ิการคา้ น้ำมนั เช้ือเพลิง พ.ศ. 2543 จำนวน 143 แหง่ กระจาย ในแต่ละอำเภอตา่ งๆ ดังน้ี 1) อำเภอท่าบ่อ จำนวน 26 แหง่ 2) อำเภอเฝา้ ไร่ จำนวน 11 แหง่ 3) อำเภอโพธ์ติ าก จำนวน 4 แห่ง 4) อำเภอโพนพสิ ัย จำนวน 31 แห่ง กรอบหลกั สตู รท้องถน่ิ สำนักงานเขตพืน้ ที่การศกึ ษาประถมศึกษาหนองคาย เขต 2

15 5) อำเภอเมืองหนองคาย จำนวน 49 แหง่ 6) อำเภอรตั นวาปี จำนวน 3 แห่ง 7) อำเภอศรีเชียงใหม่ จำนวน 10 แหง่ 8) อำเภอสระใคร จำนวน 3 แห่ง 9) อำเภอสงั คม จำนวน 6 แหง่ 2. สถานบี ริการก๊าซ จังหวดั หนองคายไม่มสี ถานบี ริการก๊าซธรรมชาติ (NGV) มีสถานีบรกิ ารก๊าซ ปโิ ตรเลียมเหลว (LPG) ที่จดทะเบียนตามรายช่ือผูค้ ้าน้ำมนั เชอื้ เพลิงมาตรา 11 แห่งพระราชบัญญตั ิ การค้าน้ำมนั เชอื้ เพลงิ พ.ศ. 2543 จำนวน 2 แห่ง กระจายในแต่ละอำเภอตา่ งๆ ดังน้ี 2.1 อำเภอเมืองหนองคาย จำนวน 4 แห่ง 2.2 อำเภอโพนพิสยั จำนวน 1 แหง่ 3. การใช้พลังงานทดแทน จังหวัดหนองคายมกี ารส่งเสริมการใช้เทคโนโลยพี ลงั งานทดแทน ค่อนข้างน้อย เมอ่ื เทียบกับการใชพ้ ลังงานทดแทนเชงิ พาณิชย์ โดยมกี ารส่งเสรมิ เทคโนโลยใี นดา้ นต่าง ๆ ดังนี้ 3.1 การใช้พลงั งานทดแทนในภาคการเกษตร จังหวดั หนองคายมกี ารส่งเสริมการใชพ้ ลงั งานทดแทนภาคการเกษตร ภายใต้ โครงการระบบสูบน้ำพลงั งานแสงอาทติ ยส์ ้ภู ยั แลง้ จำนวน ๗ แห่ง ดำเนนิ การในพนื้ ท่ีตา่ ง ๆ ดงั นี้ 3.1.1 อำเภอเฝา้ ไร่ จำนวน 2 ระบบ 3.1.2 อำเภอโพนพสิ ัย จำนวน 4 ระบบ 3.1.3 อำเภอเมืองหนองคาย จำนวน 1 ระบบ 3.2 การใช้พลงั งานทดแทนในการแปรรูปสนิ ค้าเกษตร จงั หวัดหนองคายมกี ารส่งเสริมการใชพ้ ลังงานทดแทนในการแปรรูปสนิ คา้ เกษตร ในการสง่ เสรมิ ระบบอบแห้งพลงั งานแสงอาทติ ย์ จำนวน 35 แหง่ ดำเนินการในพื้นท่ตี ่าง ๆ ดังน้ี 3.2.1 อำเภอทา่ บ่อ จำนวน 8 ระบบ 3.2.2 อำเภอโพธต์ิ าก จำนวน 4 ระบบ 3.2.3 อำเภอโพนพิสัย จำนวน 1 ระบบ 3.2.4 อำเภอเมืองหนองคาย จำนวน 1 ระบบ 3.2.5 อำเภอรัตนวาปี จำนวน 1 ระบบ 3.2.6 อำเภอสังคม จำนวน 4 ระบบ 3.2.7 อำเภอสระใคร จำนวน 5 ระบบ 4. การประปา จงั หวัดหนองคาย มีกำลังผลติ น้ำประปาในจังหวัดทั้งส้ิน 9,198,000 ลูกบาศกเ์ มตรต่อปี (หรือที่ 756,000 ลูกบาศก์เมตรต่อเดือน) มีผู้ใช้น้ำทั้งสิ้น 21,308 ราย ซึ่งมีความต้องการใช้ น้ำประปา 480,000 ลบ.ม./เดือน ทั้งนี้ แหล่งน้ำดิบของการประปาส่วนภูมิภาคหนองคาย อยู่ในลุ่มแม่น้ำโขง ปริมาณน้ำที่จ่ายเพื่อสาธารณประโยชน์และรั่วไหล เฉลี่ยต่อเดือนที่ 23.7 % ของปริมาณนำ้ ท่ผี ลติ (ทีม่ า : การประปาสว่ นภมู ิภาค สาขาหนองคาย) กรอบหลกั สตู รท้องถน่ิ สำนักงานเขตพน้ื ทก่ี ารศกึ ษาประถมศกึ ษาหนองคาย เขต 2

16 5. การคมนาคมขนสง่ 5.1 ทางหลวงแผ่นดิน จังหวัดหนองคายตั้งอยู่บนถนนมิตรภาพหรือทางหลวงแผ่นดิน หมายเลข 2 เริ่มต้นจากเขตอำเภอสระใคร (เขตติดต่ออำเภอเพ็ญจังหวัดอุดรธานี) สิ้นสุด ณ สะพาน มติ รภาพไทย - ลาว แห่งที่ 1 (หนองคาย-เวียงจันทน์) ระยะทางประมาณ 23.921 กิโลเมตร เส้นทาง นี้สามารถเดินทางผ่านสะพานมิตรภาพไทย – ลาว แห่งที่ 1 เชื่อมไปยังสาธารณรัฐประชาธิปไตย ประชาชนลาว สาธารณรฐั ประชาชนจีน (ตอนใต)้ และสาธารณรัฐสังคมนิยมเวียดนามได้ 5.2 เสน้ ทางการคมนาคมจากกรงุ เทพมหานครไปจังหวดั หนองคาย ใช้ 3 เส้นทาง 5.2.1 เส้นทางที่ 1 โดยทางเครื่องบินจากสนามบินสุวรรณภูมิ และสนามบิน ดอนเมืองไปลงสนามบินนานาชาติอุดรธานี ใช้เวลาเดินทางประมาณ 45 นาที ต่อด้วยรถยนต์ จากสนามบินนานาชาติอุดรธานีถึงจังหวัดหนองคาย ระยะทาง 53 กิโลเมตร ใช้เวลาเดินทาง ประมาณ 40 นาที 5.2.2 เส้นทางที่ 2 โดยทางรถยนต์เริ่มจากสถานีขนส่งหมอชิต กรุงเทพมหานครถึงจังหวัดหนองคาย ณ แยกหินกอง (แยกถนนพหลโยธินตัดกับถนนมิตรภาพ ณ อำเภอเมืองสระบรุ ี จังหวัดสระบุรี) รวมระยะทาง 615 กิโลเมตร ใช้เวลาเดนิ ทางประมาณ 8 – 9 ชั่วโมง 5.2.3 เส้นทางที่ 3 โดยทางรถไฟจากสถานีรถไฟหัวลำโพงกรุงเทพมหานคร ถึงสถานีรถไฟหนองคาย ระยะทาง 625 กิโลเมตร ใช้เวลาเดินทางประมาณ 12 ชั่วโมง และสามารถ เช่อื มตอ่ ไปยงั สถานีรถไฟ ท่านาแลง้ บ้านดงพสู ี เมืองหาดทรายฟอง นครหลวงเวียงจนั ทน์ สาธารณรัฐ ประชาธปิ ไตยประชาชนลาวตงั้ แตป่ ี พ.ศ. 2558 และปัจจุบนั อยู่ระหว่างการศึกษาและก่อสร้างรถไฟ ทางคูข่ นานทางมาตรฐาน 1.435 เมตรตามยทุ ธศาสตรก์ ารพัฒนาโครงสร้างพื้นฐาน ดา้ นการคมนาคม ขนส่งของไทย พ.ศ. 2558 – 2565 เส้นทางหนองคาย – นครราชสีมา – แก่งคอย – มาบตาพุต ระยะทาง 734 กิโลเมตร ซ่ึงสามารถรองรับรถไฟความเรว็ สูงจากสาธารณรฐั ประชาชนจีนได้ในอนาคต 5.3 ระยะทางการเดินทางจากอำเภอเมืองหนองคายถึงอำเภอตา่ ง ๆ ของจังหวดั - อำเภอเมืองหนองคาย - อำเภอท่าบอ่ ระยะทาง 28 กโิ ลเมตร - อำเภอเมืองหนองคาย - อำเภอสระใคร ระยะทาง 34 กโิ ลเมตร - อำเภอเมืองหนองคาย - อำเภอโพนพสิ ัย ระยะทาง 45 กโิ ลเมตร - อำเภอเมืองหนองคาย – อำเภอศรีเชยี งใหม่ ระยะทาง 45 กิโลเมตร - อำเภอเมืองหนองคาย - อำเภอโพธต์ิ าก ระยะทาง 61 กิโลเมตร - อำเภอเมอื งหนองคาย - อำเภอรัตนวาปี ระยะทาง 70 กิโลเมตร - อำเภอเมอื งหนองคาย - อำเภอเฝา้ ไร่ ระยะทาง 72 กโิ ลเมตร - อำเภอเมืองหนองคาย – อำเภอสงั คม ระยะทาง 82 กิโลเมตร กรอบหลกั สตู รท้องถ่นิ สำนักงานเขตพ้ืนทีก่ ารศึกษาประถมศึกษาหนองคาย เขต 2

17 5.4 โครงข่ายเส้นทางการคมนาคมขนส่งและการเดินทางภายในจงั หวดั หนองคาย โครงข่ายทางหลวงแผ่นดิน จังหวัดหนองคายมีโครงข่ายทางหลวงแผ่นดิน จำนวน 13 สายทาง ประกอบไปด้วยทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 2, 211, 212, 233, 242, 243, 2020, 2095, 2230, 2264, 2266, 2267 และ 2376 รวมทง้ั ส้นิ 422.306 กโิ ลเมตร ทิศทางการพัฒนาคณุ ภาพการศึกษา สำนักงานเขตพน้ื ทีก่ ารศึกษาประถมศึกษาหนองคาย เขต 2 ตระหนกั ถึงความสำคัญของการ จัดการศึกษาเพื่อการเรียนรู้ตลอดช่วงชีวิต ตามเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน (Sustainable Development Goals: SDGs) เป้าหมายท่ี 4 การศกึ ษาทีม่ คี ุณภาพ อันมงุ่ สรา้ งการศึกษาที่เท่าเทียม และทั่วถึง ส่งเสริมการเรียนรู้ตลอดชีวิตแก่ ทุกคน รวมทั้งได้ ดำเนินการให้เป็นไปตามกฎหมาย ยทุ ธศาสตร์ นโยบาย กลยุทธ์ และแผนต่าง ๆ ทส่ี ำคญั ที่มคี วามเก่ียวข้อง ดังนี้ ศาสตรพ์ ระราชา ศาสตร์พระราชา คือ แนวทางการพัฒนาของในหลวงรัชกาลที่ 9 ที่มีความลุ่มลึกรอบด้าน มองการณ์ไกล และเน้นความยงั่ ยืนยาวนาน เปน็ แนวทางการพฒั นาที่มุ่งยกระดับคุณภาพชีวิตของคน ไทยทุกหมเู่ หลา่ หรอื อกี นัยหน่งึ เป็นศาสตร์การจดั การและการอนุรกั ษ์ดิน น้ำ ปา่ ที่พระบาทสมเด็จ พระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมพิ ล อดลุ ยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ทรงศกึ ษา คดิ คน้ และวิจัย แล้ว พระราชทานให้กับปวงชนชาวไทย เพื่อใช้ในการจัดการลุ่มน้ำ ตงั้ แต่ต้นน้ำ กลางนำ้ สู่ปลายน้ำ จากภู ผาสู่มหานที เมื่อนำองค์ความรู้นี้มาปฏิบัติตามหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงและทฤษฎีใหม่ ซึ่งจะ นำไปสู่การพง่ึ พาตนเองและการพฒั นาอย่างย่ังยืน ภาพแสดง หลักแนวคดิ ของเศรษฐกิจพอเพียง กรอบหลกั สตู รท้องถนิ่ สำนักงานเขตพื้นทกี่ ารศกึ ษาประถมศกึ ษาหนองคาย เขต 2

18 องค์ประกอบของศาสตร์พระราชา คือ การศึกษาและสุขภาพ การเพ่ิมผลติ ภาพการผลิต การค้นคว้า วิจัยการบริหารความเสี่ยง การอนุรักษ์ธรรมชาติ และปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง แต่ละองคป์ ระกอบลว้ นมสี ว่ นชว่ ย ยกระดับคณุ ภาพชวี ิตของทกุ ผ้ทู กุ คน โดยเฉพาะคนจนผู้ยากไร้ หลกั การทำงานตามศาสตร์พระราชา“เข้าใจ เขา้ ถึง พฒั นา” เปน็ วิธกี ารแหง่ ศาสตรพ์ ระราชา เพอ่ื การพฒั นาทีย่ งั่ ยืน ที่พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดลุ ยเดชทรงใชเ้ ป็นวิธีการทรงงาน มาตลอดรัชสมัย พระบรมราโชบายในรชั กาลท่ี 10 “การศกึ ษา คอื ความมน่ั คงของประเทศ...การศึกษาตอ้ งสรา้ งให้คนไทยมีทศั นคตทิ ีด่ ี และ ถูกตอ้ ง มีพ้ืนฐานชวี ติ ท่ีมน่ั คงเข้มแข็ง มีอาชพี มงี านทำและมีความเปน็ พลเมืองดี มีระเบียบวินยั ” (พระราชดำรัสพระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจา้ อย่หู วั ร.10 พระราชทานแก่คณะองคมนตร)ี ภาพแสดง พระบรมราโชบายในพระบาทสมเด็จพระปรเมนทรรามาธิบดศี รสี ินทร มหาวชริ าลงกรณฯ พระวชริ เกล้าเจา้ อยหู่ ัว รัชกาลท่ี 10 กรอบหลักสูตรท้องถิน่ สำนกั งานเขตพน้ื ทีก่ ารศึกษาประถมศึกษาหนองคาย เขต 2

19 สถานการณแ์ ละแนวโนม้ การจดั การศึกษาในจังหวดั หนองคาย สภาวการณ์ทางการศึกษาในจังหวัดหนองคาย มีจุดแข็งที่มีสถาบันทางการศึกษาทุกระดับ โดยเฉพาะระดับการศึกษาขั้นพื้นฐานมีโรงเรียนยอดนิยมหลายแห่งทั้งภาครัฐและภาคเอกชน และ ถึงแม้ว่าสถาบันทางการศึกษามีสถาบันที่จัดการศึกษาในระดับอุดมศึกษา คือมหาวิทยาลัยขอนแก่น วิทยาเขตหนองคาย มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัยวิทยาเขตหนองคาย และสถาบัน การอาชีวศึกษา ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ยังมีมหาวิทยาลัยหลายแห่งมาตั้งศูนย์เพื่อให้บริการ การศึกษา โดยจัดการศึกษาตั้งแต่ระดับปริญญาตรีและปริญญาโทมีหน่วยงานทางการศึกษา ทร่ี บั ผิดชอบการศึกษาในแตล่ ะระดบั ในพนื้ ท่ีชัดเจนถือเป็นจุดแข็งของจังหวัดสภาพชมุ ชนในพ้ืนท่ีตาม แนวชายแดนไทยกับ สปป.ลาว ส่วนใหญ่กระจายตามที่ราบลุ่มแม่น้ำและเชิงเขามีความคล้ายคลึง ทางด้านวิถีชีวิตวัฒนธรรมประเพณีและการประกอบอาชีพ การติดต่อของพรมแดนที่ทอดยาวตลอด แนวชายแดนง่ายต่อการข้ามพรมแดนและเป็นจุดเสี่ยงต่อความมั่น คงปัญหายาเสพติดการบุกรุก ทำลายป่าการคา้ มนษุ ยห์ ลีกเล่ยี งการค้าหนีภาษี ซ่งึ ล้วนเป็นปจั จัยที่สง่ ผลตอ่ คุณภาพการจดั การศึกษา ของประชาชนในพ้นื ทช่ี ายแดนของจงั หวดั หนองคาย สภาพปญั หาการจัดการศึกษาจำแนกสภาพปญั หาเปน็ รายดา้ น ดงั น้ี 1. สภาพปัญหาดา้ นผูเ้ รยี น 1.1 แนวโน้มประชากรวัยเรียนลดลงอย่างต่อเนื่องส่งผลให้นักเรียนลดลงทำให้มี โรงเรยี นขนาดเลก็ เพิ่มข้ึน 1.2 มีอาณาเขตติดต่อกับประเทศเพื่อนบ้านจึงเป็นพื้นที่เฝ้าระวังด้านยาเสพติด และ ปัจจุบันผู้ค้า – ผู้เสพมีการพัฒนายุทธวิธีลักลอบนำยาเสพติดมาจำหน่ายซึ่งมีแนวโน้มเพิ่มมากขึ้น ส่งผลต่อพฤติกรรมเส่ียงของเดก็ และเยาวชนทขี่ าดทกั ษะชีวติ อยู่ในภาวะเสยี่ งตอ่ ปญั หายาเสพติด 1.3 ผลสมั ฤทธิท์ างการเรยี นของนกั เรียนต่ำ 1.4 ปญั หาการอา่ นออกเขียนได้ 1.5 สัดส่วนผูเ้ รยี นสายสามญั และสายอาชีพยังไม่สอดคลอ้ งกับนโยบายของรฐั บาล 1.6 การผลิตและคุณภาพผู้สำเร็จอาชีวศึกษาและอุดมศึกษามีความสามารถและ สมรรถนะไม่สอดคล้องกับความต้องการของผู้ใช้ตลาดแรงงานเนื่องจากขาดความเชื่อมโยง การจดั การศึกษาเชิงนโยบายและเชงิ ระบบ 1.7 ขาดความเชื่อมโยงของระบบการจัดการศกึ ษาในทกุ ระดับ 1.8 นักเรียนบางสว่ นขาดคณุ ธรรมจริยธรรมและวนิ ัย 1.9 นกั เรยี นท่ีเขา้ เรยี นบางพนื้ ทเี่ ปน็ คนต่างดา้ วไม่มีเลขประจำตวั 13 หลัก 1.10 ผู้ปกครองที่อยู่ตามแนวชายแดนระหว่างไทยกับ สปป.ลาว ล้วนมีฐานะยากจน และ ส่วนใหญป่ ระกอบอาชพี เกษตรกรรม 1.11 การไม่สนบั สนุนให้ลกู หลานเขา้ เรียนตามสถานศึกษาและจบการศกึ ษา ภาคบงั คับเน้นการฝึกการทำงานและประกอบอาชพี เปน็ สว่ นใหญ่ 1.12 ปัญหาการเรียนออนไลน์ มีนักเรียนบางส่วน ขาดแคลนอุปกรณ์การเรียน การสอน เชน่ โทรศัพท์มือถือ แทบ็ เลต โทรทัศน์ กรอบหลักสูตรท้องถน่ิ สำนักงานเขตพื้นทกี่ ารศึกษาประถมศึกษาหนองคาย เขต 2

20 1.13 เด็กนักเรียนยังขาดความพร้อมในการเรียนทางออนไลน์ ไม่มีสมาธิในการเรียน ไม่สามารถเรียนด้วยตนเองได้ ขาดแรงจูงใจ เพราะไม่มีครคู อยกระตนุ้ เตือนเหมือนในห้องเรยี น 2. สภาพปญั หาด้านหลักสูตรและการจัดการเรยี นการสอน 2.1 หลักสูตรไม่สอดคล้องกับสภาพบริบทและความต้องการกำลังคนในพื้นที่ ตลาดแรงงานและสถานประกอบการ 2.2 ขาดการสง่ เสริมดา้ นวชิ าชีพเพื่อพฒั นาตอ่ ยอดอาชีพเดิมในท้องถิ่น 2.3 ขาดการสง่ เสริมดา้ นวชิ าชพี เพื่อพฒั นาตอ่ ยอดอาชีพเดิมในท้องถิ่น 2.4 ขาดการวิจยั ในการพัฒนาสนู่ วตั กรรมวิชาชพี ในสังคม บรบิ ทของสำนกั งานเขตพืน้ ทก่ี ารศึกษาประถมศกึ ษาหนองคาย เขต 2 สำนกั งานเขตพ้นื ที่การศกึ ษาประถมศกึ ษาหนองคาย เขต 2 เป็นหนว่ ยงานทางการศึกษา อยู่ภายใต้การกำกบั ดูแลของสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขนั้ พนื้ ฐาน มอี ำนาจหน้าที่และภารกิจ รบั ผิดชอบตามพระราชบญั ญัตริ ะเบียบบริหารราชการกระทรวงศึกษาธิการ พ.ศ. 2546 และท่ีแก้ไข เพิ่มเติม รวมทั้งประกาศกระทรวงศึกษาธิการ เรื่อง การแบ่งส่วนราชการภายในสำนักงานเขตพื้นท่ี การศึกษา พ.ศ. 2560 โดยมอี ำนาจหนา้ ท่ี ดังตอ่ ไปน้ี 1. จัดทำ นโยบาย แผนพัฒนา และมาตรฐานการศึกษาของเขตพื้นทีก่ ารศึกษาให้สอดคลอ้ ง กับนโยบาย มาตรฐานการศึกษา แผนการศึกษา แผนพัฒนาการศึกษาขั้นพื้นฐานและความต้องการ ของทอ้ งถิ่น 2. วิเคราะห์การจัดตั้งงบประมาณเงินอุดหนุนทั่วไปของสถานศึกษา และหน่วยงานในเขต พื้นที่การศึกษา และแจ้งการจัดสรรงบประมาณที่ได้รับให้หน่วยงานข้างต้นรับทราบ รวมทั้งกำกับ ตรวจสอบ ตดิ ตาม การใชจ้ า่ ยงบประมาณของหน่วยงานดงั กลา่ ว 3. ประสาน ส่งเสริม สนบั สนนุ และพฒั นาหลักสูตรร่วมกบั สถานศกึ ษาในเขตพื้นทก่ี ารศึกษา 4. กำกบั ดแู ล ติดตาม และประเมินผลสถานศึกษาขั้นพ้ืนฐานและในเขตพนื้ ทกี่ ารศึกษา 5. ศกึ ษา วิเคราะห์ วิจัย และรวบรวมขอ้ มลู สารสนเทศด้านการศึกษาในเขตพนื้ ทกี่ ารศึกษา 6. ประสานการระดมทรัพยากรดา้ นต่าง ๆ รวมทง้ั ทรัพยากรบุคคล เพือ่ ส่งเสริม สนับสนนุ การจัดและพัฒนาการศึกษาในเขตพืน้ ที่การศึกษา 7. จัดระบบประกนั คุณภาพการศกึ ษา และประเมินผลสถานศึกษาในเขตพนื้ ท่ีการศึกษา 8. ประสาน ส่งเสริม สนับสนุน การจัดการศึกษาของสถานศึกษาเอกชน องค์กรปกครอง ส่วนท้องถิ่น รวมทั้งบุคคล องค์กรชุมชน องค์กรวิชาชีพ สถาบันศาสนา สถานประกอบการ และ สถาบันอ่ืนท่ีจัดการศกึ ษารปู แบบทห่ี ลากหลายในเขตพื้นที่การศกึ ษา 9. ดำเนนิ การและประสานส่งเสรมิ สนับสนนุ การวิจยั และพัฒนาการศึกษาในเขตพ้ืนที่ 10. ประสาน ส่งเสรมิ การดำเนินการของคณะกรรมการ คณะอนุกรรมการ และคณะทำงาน ดา้ นการศึกษา 11. ประสานการปฏิบัติราชการท่วั ไปกับองค์กรหรือหนว่ ยงานตา่ ง ๆ ท้ังภาครฐั เอกชน และ องค์กรปกครองสว่ นท้องถ่นิ กรอบหลกั สตู รท้องถนิ่ สำนกั งานเขตพื้นทีก่ ารศึกษาประถมศกึ ษาหนองคาย เขต 2

21 12. ปฏบิ ตั งิ านร่วมกับหรือสนับสนุนการปฏิบตั ิงานของหนว่ ยงานอื่นทเี่ ก่ียวข้องหรือทีไ่ ดร้ บั มอบหมาย การวิเคราะห์องคก์ ร สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาหนองคาย เขต 2 ศึกษาสภาพแวดล้อมภายนอก ขององค์กร โดยระดมความคิดเห็นจากผู้มีส่วนเกี่ยวข้องในการกำหนดนโยบาย การนำนโยบายสู่การ ปฏิบัติทั้งในระดับสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาและสถานศึกษา ประกอบกับการวิเคราะห์จากข้อมูล ผลการดำเนนิ งานทผี่ า่ นมา สภาพปัญหาและความตอ้ งการของผู้มสี ว่ นไดส้ ่วนเสยี วเิ คราะหไ์ ด้ ดงั นี้ การวเิ คราะหส์ ภาพแวดล้อมภายนอก 1. ดา้ นสงั คมและวฒั นธรรม 1.1 โอกาส (Opportunities : O) (1) จงั หวัดหนองคายเปน็ จังหวัดที่สามารถอนรุ กั ษ์ สบื ทอดวัฒนธรรมท้องถ่นิ และวัฒนธรรมของชาติได้เป็นอย่างดี ส่งผลต่อการปลูกฝังให้ผู้เรียนเกิดความภาคภูมิใจในอัตลักษณ์ ของสังคมและวฒั นธรรม และรักษา สืบทอดวิถีชวี ติ ท่ีดงี ามใหค้ งอยู่ไดส้ ืบไป (2) จังหวัด/อำเภอ มีความหลากหลายทางวัฒนธรรม ประเพณี ทำให้สังคม/ชุมชน เกิดภมู ปิ ญั ญาและแหล่งเรียนรทู้ ีห่ ลากหลาย (3) ภูมิปัญญาท้องถิ่น วัฒนธรรมประเพณีที่มีอยู่ สามารถนำไปสอดแทรก ในหลกั สูตรสรา้ งคนให้เป็นคนดี รักบา้ นเกดิ และสืบทอดวัฒนธรรมประเพณที ่ีดีงามให้คงอยูต่ ลอดไป (4) สถาบันทางสังคมมีเครอื ข่ายและองค์กรต่าง ๆ สนับสนนุ การศึกษา 1.2 อปุ สรรค (Threats : T) (1) ผลกระทบจากสถานการณ์การแพร่ระบาดของเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 (COVID-19) ส่งผลให้ประชาชนในจังหวัด/อำเภอ มีคุณภาพชีวิตที่ไม่ดี และขาดความพร้อมในการ สนับสนนุ การจดั การศกึ ษา (2) ผูป้ กครองนิยมสง่ บุตรหลานเขา้ เรียนในโรงเรียนที่มีชื่อเสียง สง่ ผลให้มีการสมัคร เขา้ เรยี นในโรงเรยี นยอดนิยมสูงกว่าความสามารถในการรองรับนักเรยี น (3) ประชากรวัยเรียนระดบั การศกึ ษาข้นั พื้นฐานลดจำนวนลงอย่างต่อเน่อื ง จึงทำให้ มสี ถานศึกษาขนาดเลก็ เพม่ิ ข้ึน สง่ ผลตอ่ ประสทิ ธิภาพความคมุ้ คา่ ในการจดั การศกึ ษา (4) ผูป้ กครองและชมุ ชนมีค่านิยมเลยี นแบบ วัฒนธรรมตา่ งชาติ ส่งผลต่อพฤตกิ รรม ของผู้เรียน กรอบหลักสูตรท้องถ่ิน สำนักงานเขตพ้ืนท่ีการศกึ ษาประถมศึกษาหนองคาย เขต 2

22 2. ด้านเทคโนโลยี 2.1 โอกาส (Opportunities : O) (1) ความเจริญก้าวหนา้ ทางเทคโนโลยสี ารสนเทศและการสื่อสารส่งผลให้สำนักงาน เขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาหนองคาย เขต 2 และสถานศึกษา สามารถนำมาใช้ในการ เพ่ิม ประสทิ ธภิ าพการบริหารจัดการศึกษา (2) การดำเนินธุรกิจที่เกี่ยวกับเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสารของสังคม/ ชุมชนสง่ ผลใหผ้ ู้เรียนสามารถศึกษาค้นควา้ ไดด้ ว้ ยตนเองมากข้ึน (3) โครงสร้างพื้นฐานทางเทคโนโลยคี รอบคลุมทกุ พ้นื ที่ ส่งผลให้การสือ่ สาร และ การจัดการเรียนรู้ของสถานศึกษามปี ระสทิ ธภิ าพ 2.2 อุปสรรค (Threats : T) (1) สื่อเทคโนโลยีไม่สร้างสรรค์ ผู้เรียนใช้เทคโนโลยีขาดการคิดวิเคราะห์ ในการแยกแยะ ส่งผลให้มีพฤตกิ รรมทไ่ี ม่พงึ ประสงค์ (2) การดำเนินธุรกิจที่เกี่ยวกับเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร (ร้านเกมส์) ของสังคม/ชุมชน ส่งผลต่อแบบแผนพฤติกรรม คุณธรรม จริยธรรมและการเรียนรู้ของเด็กและ เยาวชน 3. ด้านเศรษฐกจิ 3.1 โอกาส (Opportunities : O) น้ำมันราคาสูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง ส่งผลให้สถานศึกษาสนับสนุนส่งเสริมให้นักเรียน จดั ทำโครงงาน/กจิ กรรมประหยัดพลังงาน/กิจกรรมเชิงอนุรักษ์ 3.2 อปุ สรรค (Threats : T) (1) ภาวะวิกฤตทางเศรษฐกจิ ทำให้อตั ราว่างงานเพ่ิมขน้ึ ประชาชนมรี ายได้น้อย ส่งผลตอ่ การสนบั สนุนการศกึ ษา (2) ราคาน้ำมันสูงข้ึนอย่างต่อเนื่อง ส่งผลกระทบต่อเศรษฐกิจ ราคาสินค้า และ คา่ ครองชีพของผปู้ กครองสูงข้นึ มีผลต่อการสนบั สนนุ และค่าใช้จ่ายทางการศึกษาของสถานศึกษา (3) รายได้เฉลี่ยต่อหัวของประชากรในจังหวัด/อำเภอ มีแนวโน้มลดลง ส่งผล ต่อการสง่ เสรมิ สนบั สนนุ การจัดการศกึ ษาของสถานศึกษา 4. ดา้ นการเมอื งและกฎหมาย 4.1 โอกาส (Opportunities : O) (1) องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นให้การสนับสนุนการศึกษาทุกระดับ ทำให้ สถานศึกษามคี วามพร้อมในการจดั การศึกษา ส่งผลดีต่อการพฒั นาคณุ ภาพผูเ้ รียน (2) การประกันคุณภาพภายนอกโดยสำนักงานรับรองมาตรฐานและประเมิน คุณภาพการศึกษา (องค์การมหาชน) ส่งผลให้โรงเรียนยกระดับคุณภาพการบริ หารจัดการ ให้มปี ระสทิ ธภิ าพ ได้มาตรฐาน กรอบหลกั สูตรท้องถน่ิ สำนกั งานเขตพน้ื ท่กี ารศึกษาประถมศกึ ษาหนองคาย เขต 2

23 4.2 อปุ สรรค (Threats : T) (1) การเปลย่ี นแปลงโครงสร้างและนโยบายทางการศึกษา ทำให้การบรหิ าร จดั การศึกษาเป็นไปอยา่ งขาดความต่อเนื่อง (2) สถานการณ์ทางการเมอื งเปน็ ผลใหน้ โยบายมีการเปลย่ี นแปลงอยู่ตลอดเวลา ส่งผลกระทบต่อการพฒั นาคุณภาพการศึกษา (3) สำนกั งานคณะกรรมการการศกึ ษาขน้ั พ้นื ฐาน กำหนดนโยบายการรวมโรงเรยี น ขนาดเลก็ สง่ ผลให้เกดิ ข้อขัดแยง้ กบั ชุมชน ผ้ปู กครองไมเ่ ข้าใจถึงเหตุผลท่แี ท้จรงิ ในการรวมโรงเรียน (4) สำนักงานคณะกรรมการการศกึ ษาขั้นพื้นฐาน กำหนดโครงการ/กจิ กรรม การดำเนินงานพัฒนาต่อสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา/สถานศึกษา ไม่สามารถดำเนินงานตอบสนอง ความตอ้ งการความจำเปน็ ของสำนกั งานเขตพื้นท่ีการศึกษา/สถานศึกษาได้ (5) นโยบายกระจายอำนาจการบรหิ าร และการจัดการศึกษายังไม่ดำเนินการ อย่างจรงิ จงั สง่ ผลต่อความคล่องตัวในการบรหิ ารจดั การ (6) นโยบายปฏิรูปการศกึ ษายังไม่ดำเนินการอย่างจริงจัง สง่ ผลตอ่ การพฒั นา การศกึ ษาใหก้ ้าวทันตอ่ การเปล่ียนแปลง (7) รฐั บาลจัดสรรงบอุดหนนุ โครงการสนบั สนนุ คา่ ใช้จ่ายในการจัดการศึกษา ตั้งแต่ระดับอนุบาลจนจบการศึกษาขั้นพื้นฐาน โดยใช้หลักเกณฑ์เดียวกัน ส่งผลให้มีปัจจัยสนับสนุน ผู้เรยี นด้อยโอกาสไม่เพยี งพอ จากการวิเคราะหบ์ รบิ ทของสำนกั งานเขตพ้นื ทีก่ ารศึกษาประถมศกึ ษาหนองคาย เขต 2 สามารถกำหนดแนวทางดำเนินงานในปีงบประมาณ พ.ศ. 2565 ได้ดงั น้ี 1. กลยทุ ธ์เชิงรกุ (SO) 1.1 จัดตง้ั เครือขา่ ยเฝา้ ระวังและป้องกันสถานการณ์การแพรร่ ะบาดของโรคตดิ เช้ือ ไวรสั โคโรนา 2019 (COVID-19) ระดบั เขตพ้ืนท่ีการศึกษาและโรงเรียน 1.2 สนับสนนุ และส่งเสริมการนำเทคโนโลยดี ิจทิ ลั มาใชใ้ นการปฏิบตั ิงานเตม็ รปู แบบ 1.3 จดั ตัง้ จดุ บรกิ ารแบบเบ็ดเสรจ็ (One Stop Service) เพ่อื อำนวยความสะดวก แกผ่ ้มู าติดต่อราชการหรือผูร้ ับบริการ ณ สำนกั งานเขตพนื้ ทีก่ ารศึกษา 2. กลยทุ ธเ์ ชงิ แกไ้ ข (WO) 2.1 เร่งสง่ เสรมิ การจดั กจิ กรรมการเรียนรูแ้ บบเชิงรุก (Active Learning) ทเ่ี น้นให้ผู้เรยี น เกิดทกั ษะการคดิ วิเคราะห์ และทกั ษะท่ีจำเปน็ ในศตวรรษที่ 21 2.2 พฒั นาทกั ษะและสมรรถนะครผู ู้สอนแบบเข้ม สำหรับกลุ่มสาระการเรยี นรวู้ ิชาหลัก กรอบหลักสูตรท้องถน่ิ สำนกั งานเขตพ้ืนที่การศกึ ษาประถมศกึ ษาหนองคาย เขต 2

24 ทิศทางการพฒั นาการศกึ ษาของสำนักงานเขตพน้ื ทก่ี ารศกึ ษา สำนกั งานเขตพน้ื ที่การศึกษาประถมศกึ ษาหนองคาย เขต 2 ได้กำหนดวิสัยทัศน์ จดุ หมาย เป้าหมายและจดุ เน้นในการจัดการศึกษาตามกรอบหลกั สูตรระดับท้องถน่ิ ดงั น้ี วิสัยทัศน์ (Vision) “สำนกั งานเขตพ้ืนท่ีการศกึ ษาประถมศกึ ษาหนองคาย เขต 2 เป็นองค์กรชัน้ นำที่มีคุณภาพ ตามมาตรฐาน บรู ณาการศาสตร์พระราชาสู่การจัดการศึกษา ผู้เรยี นมคี วามร้แู ละทักษะในศตวรรษ ที่ 21” พนั ธกิจ (Mission) 1. จดั กระบวนการเรยี นการสอนใหผ้ ู้เรยี นทุกระดับมคี ณุ ภาพตามเกณฑม์ าตรฐาน 2. ส่งเสริมสนับสนุนผู้เรียนครูและบุคลากรทางการศึกษาให้น้อมนำศาสตร์พระราชา สู่การปฏิบัติ 3. บรหิ ารจดั การศกึ ษาโดยใช้หลกั ธรรมาภบิ าล 4. นำศาสตรพ์ ระราชามาใช้ในกระบวนการบรหิ ารจดั การทกุ ระดับ 5. พัฒนาระบบการจัดการแหล่งเรียนรู้และภูมิปัญญาท้องถิ่น ปรับสภาพแวดล้อม ให้เออ้ื ตอ่ การเรียนรู้ 6. เพิม่ ประสิทธิภาพระบบเทคโนโลยสี ารสนเทศเทคโนโลยใี หม้ ปี ระสิทธภิ าพทนั เวลา และทันสมัย 7. พัฒนาครูและบคุ ลากรทางการศึกษาใหม้ คี วามรู้และทักษะตามมาตรฐานวิชาชพี ให้เป็นมืออาชพี 8. ส่งเสริมสวัสดิการและสวสั ดภิ าพครู บุคลากรทางการศกึ ษา และผู้เรียนอยา่ งท่วั ถึง 9. ให้บริการผูม้ ีสว่ นไดส้ ่วนเสยี อยา่ งพึงพอใจ ค่านิยม (Corporate Values) คา่ นยิ มการทำงานสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาหนองคาย เขต 2 คือ 3D – ดี บริการ ดีทมี งาน ดีคณุ ภาพ กรอบหลักสตู รท้องถิน่ สำนักงานเขตพนื้ ทีก่ ารศกึ ษาประถมศึกษาหนองคาย เขต 2

25 ภาพแสดง ทศิ ทางการพัฒนาคุณภาพการศกึ ษาตามแนวคิด “NAGA MODEL” เปา้ ประสงคห์ ลัก (Goals) 1. ผูเ้ รียนเปน็ ผูม้ คี ณุ ภาพตามมาตรฐานการศึกษา เป็นคนเก่ง คนดี มีความสขุ มคี ุณธรรม และจรยิ ธรรม 2. ครแู ละบุคลากรทางการศึกษา ได้รบั การพฒั นาศกั ยภาพ 3. ชมุ ชน ผูป้ กครอง เครอื ข่ายมีส่วนรว่ มในการส่งเสริมสนับสนุนการจดั การศึกษา ทม่ี ีคุณภาพ 4. สำนกั งานเขตพืน้ ที่การศกึ ษามีมาตรฐานการบริหารจัดการศกึ ษาทีด่ ี มคี ณุ ภาพ และการบรกิ ารทีป่ ระทับใจ ยุทธศาสตร์ (Strategy) 1. ด้านการจัดการศึกษาเพ่ือความมั่นคง 2. ด้านการพัฒนาคุณภาพผเู้ รียนและส่งเสรมิ การจดั การศึกษาเพ่ือสร้างขีดความสามารถ ในการแข่งขัน 3. ดา้ นการสง่ เสริม พฒั นาครแู ละบุคลากรทางการศึกษา 4. ดา้ นโอกาส ความเสมอภาค และความเทา่ เทยี ม การเข้าถึงบริการทางการศกึ ษา 5. ดา้ นการจดั การศึกษาเพอ่ื สรา้ งเสรมิ คณุ ภาพชวี ติ ที่เปน็ มติ รกับส่ิงแวดลอ้ ม 6. ด้านการพัฒนาระบบบรหิ ารจดั การและส่งเสรมิ ให้ทุกภาคสว่ นมสี ว่ นร่วม ในการจัดการศกึ ษา กรอบหลักสูตรท้องถ่ิน สำนักงานเขตพน้ื ทีก่ ารศึกษาประถมศกึ ษาหนองคาย เขต 2

26 กลยทุ ธที่ 1 การจัดการศกึ ษาเพ่ือความมนั่ คง เป้าหมายและแนวทางดำเนินการ : 1. เสริมสร้างความมั่นคงของสถาบันหลัก และการปกครองในระบอบประชาธิปไตยอันมี พระมหากษัตรยิ ์ทรงเปน็ ประมขุ 1.1 นอ้ มนำแนวพระราชดำริ สบื สานพระราชปณิธานและพระบรมราโชบาย ด้าน การศึกษา หรอื “ศาสตรพ์ ระราชา” มาใชใ้ นการจดั กระบวนการเรียนรู้อยา่ งย่ังยืน 1.2 ปลูกฝังและเสริมสร้างวิถีประชาธิปไตย ความสามัคคี สมานฉันท์ สันติวิธี ตอ่ ต้านการทจุ รติ คอรร์ ัปชัน่ และยึดม่ันในการปกครองระบอบประชาธปิ ไตยอนั มีพระมหากษัตริย์ ทรงเป็นประมุข 1.3 เสรมิ สร้างความรู้ความเข้าใจท่ีถูกต้องเกี่ยวกับสถาบันชาติ ศาสนา พระมหากษัตริย์ ผา่ นหลกั สูตรและกระบวนการเรียนรปู้ ระวตั ศิ าสตรแ์ ละความเปน็ พลเมอื ง 2. ปลกู ฝงั ผู้เรียนด้านคณุ ธรรม จริยธรรม และค่านิยมทพี่ งึ ประสงค์ 2.1 ส่งเสริมสนับสนุนการจัดกิจกรรมทั้งในและนอกห้องเรียน ที่เอื้อต่อการพัฒนา คุณธรรม จรยิ ธรรม คณุ ลักษณะอนั พงึ ประสงค์ตามหลักสตู รและคา่ นิยมหลกั ของคนไทย 12 ประการ 2.2 เสริมสร้างความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับภัยคุกคามในรูปแบบใหม่ เช่น อาชญากรรม และความรุนแรงในรูปแบบต่าง ๆ สิง่ เสพติด ภยั พบิ ัตจิ ากธรรมชาติ ภยั จากโรคอบุ ตั ใิ หม่ ภัยจากไซเบอร์ กลยุทธ์ที่ 2 การพัฒนาคณุ ภาพผเู้ รียนและส่งเสริมการจดั การศกึ ษาเพื่อสร้างขีด ความสามารถในการแข่งขนั เป้าหมายและแนวทางดำเนินการ : 1. เสรมิ สรา้ งความเข้มแข็งในการพฒั นาผเู้ รยี นอยา่ งมีคุณภาพดว้ ยการปรับ หลกั สูตร การวัดและประเมนิ ผลที่เหมาะสม 1.1 ปรบั ปรงุ หลกั สตู รในระดับปฐมวัยและหลกั สูตรแกนกลางการศกึ ษา ขัน้ พ้ืนฐานและนำหลักสูตรไปสู่การปฏบิ ัติให้เกิดประสิทธิภาพ และจดั การเรยี นรู้ให้สอดคลอ้ ง กับหลักสตู ร ตามความจำเป็นและความต้องการของผเู้ รยี น ชมุ ชน ทอ้ งถ่ิน และสังคม 1.2 ส่งเสริมการเรียนการสอนให้ผู้เรียนมีความมั่นใจในการสื่อสารภาษาอังกฤษ ภาษาประเทศค่คู ้า และภาษาอาเซยี น อย่างน้อย 1 ภาษา 1.3 พัฒนาระบบการวัดและประเมินผลทุกระดบั ให้มคี ณุ ภาพและมาตรฐาน นำไปสู่ การพัฒนาคุณภาพผู้เรยี นเต็มตามศักยภาพ 2. พัฒนาคณุ ภาพกระบวนการเรียนรู้ 2.1 พัฒนาผู้เรียน ให้มีพัฒนาการทางด้านร่างกาย อารมณ์ จิตใจ สังคมและ สติปัญญา ใหม้ ีความพร้อม เข้าสูก่ ารเรยี นในระดับท่สี ูงขนึ้ 2.2 สง่ เสรมิ สนบั สนนุ ใหผ้ ู้เรียนสามารถอ่านออกเขยี นไดต้ ามช่วงวัย 2.3 ส่งเสรมิ สนับสนุนใหผ้ ู้เรยี นมีนิสัยรักการอา่ น 2.4 ส่งเสริมการจัดการเรียนรู้ที่ให้ผู้เรียนได้เรียนรู้ผ่านกิจกรรมการปฏิบัติจริง (Active Learning) เน้นทักษะกระบวนการให้เกิดทักษะการคิดวิเคราะห์ คิดแก้ปัญหาและ คิดสร้างสรรค์ในทุกกลุ่มสาระการเรยี นรู้ ท้งั ในและนอกห้องเรยี น 2.5 ส่งเสรมิ ใหผ้ ูเ้ รยี นมที ักษะการเรยี นรใู้ นศตวรรษท่ี 21 กรอบหลกั สูตรท้องถนิ่ สำนกั งานเขตพน้ื ทีก่ ารศกึ ษาประถมศกึ ษาหนองคาย เขต 2

27 2.6 สนับสนนุ การผลติ จัดหาและใชส้ ือ่ การเรียนการสอน เทคโนโลยี นวัตกรรม และสิ่งอำนวยความสะดวกที่หลากหลายรวมทั้งการพัฒนาห้องสมุดและแหล่งเรียนรู้ภายใน สถานศกึ ษา ในการจดั การเรียนรู้ได้ท้งั ในห้องเรียนและนอกห้องเรียน เพื่อให้ผู้เรียนได้เรยี นรู้อย่างเต็ม ศกั ยภาพ 2.7 ส่งเสริมการจัดหลกั สตู รทักษะอาชีพ ควบคู่ไปกับวิชาสามัญ เช่น ทวิศึกษา (Dual Education) หลักสูตรระยะส้ัน 2.8 สง่ เสริม สนับสนุนการพฒั นาผเู้ รียนท่ีมีความต้องการจำเป็นพิเศษ (ผู้พิการ ผดู้ อ้ ยโอกาสและ ผ้มู คี วามสามารถพิเศษ) ให้เต็มตามศักยภาพด้วยรปู แบบทเ่ี หมาะสม 2.9 ส่งเสริมสนับสนุนการจัดกิจกรรมแนะแนวเพื่อการศึกษาต่อ และ การประกอบอาชพี อย่างเข้มแขง็ ตอ่ เน่ือง เป็นรปู ธรรม 3. สรา้ งขีดความสามารถในการแขง่ ขนั 3.1 ยกระดับผลการประเมินระดบั นานาชาติตามโครงการ PISA (Program for International Student Assessment) 3.2 ส่งเสริมการพัฒนาศักยภาพผูเ้ รียนส่คู วามเป็นเลศิ ในดา้ นตา่ ง ๆ 3.3 ส่งเสริมการเรียนรู้เชิงบูรณาการแบบสหวิทยาการ เช่น สะเต็มศึกษา (Science Technology Engineering and Mathematics Education: STEM Education) เพื่อพัฒนากระบวนการคิดและการ สร้างสรรค์นวัตกรรม เพื่อสร้างมูลค่าเพิ่มสอดคล้องกับ ประเทศไทย 4.0 4. ส่งเสริมสนบั สนนุ การทำวิจัยและนำผลการวิจยั ไปใช้พัฒนาคุณภาพการศึกษา 4.1 ส่งเสริมการทำวิจยั เพื่อพฒั นาการบริหารจัดการศกึ ษา 4.2 ส่งเสริมการทำวิจัยเพื่อพัฒนาหลักสูตร กระบวนการเรียนรู้ การวัด และ ประเมนิ ผลโดยเน้นให้มกี ารวจิ ัยในช้นั เรยี น กลยทุ ธท์ ่ี 3 การสง่ เสริม พัฒนาครูและบคุ ลากรทางการศึกษา เปา้ หมายและแนวทาง ดำเนินการ : 1. พัฒนาครแู ละบคุ ลากรทางการศกึ ษา ให้สามารถจดั การเรียนรูอ้ ยา่ งมีคณุ ภาพ ในรปู แบบ ทหี่ ลากหลาย เช่น 1.1 TEPE Online (Teachers and Educational Personals Enhancement Based on Mission and Functional Areas as Majors) 1.2 ชุมชนแห่งการเรยี นร้ทู างวิชาชีพ (Professional Learning Community : PLC) 1.3 การเรยี นรผู้ ่านกิจกรรมการปฏิบัติจรงิ (Active Learning) ฯลฯ 2. พฒั นาระบบการบรหิ ารงานบุคคลให้มีประสทิ ธิภาพโดยเชอ่ื มโยงกบั หน่วยงานที่เกี่ยวข้อง 2.1 การกำหนดแผนอัตรากำลงั การสรรหา การบรรจแุ ต่งตงั้ การประเมิน และ การพัฒนา 2.2 การสรา้ งแรงจูงใจให้ครูและบคุ ลากรทางการศึกษามีขวญั และกำลงั ใจการทำงาน กรอบหลักสูตรท้องถิน่ สำนักงานเขตพ้นื ท่ีการศึกษาประถมศึกษาหนองคาย เขต 2

28 กลยทุ ธ์ท่ี 4 การสรา้ งโอกาส ความเสมอภาค ความเท่าเทียม และการเขา้ ถงึ บรกิ ารทาง การศึกษา เปา้ หมายและแนวทางดำเนนิ การ : 1. เพม่ิ โอกาสการเข้าถงึ การศึกษาทมี่ ีคณุ ภาพ 1.1 สง่ เสรมิ ประชากรวยั เรยี นทกุ คนให้ได้รบั โอกาสในการเข้ารับบริการ ทางการศึกษาอยา่ งท่ัวถงึ มคี ณุ ภาพและเสมอภาค 1.2 สรา้ งความเข้มแข็งของระบบการดแู ลช่วยเหลือนักเรยี น ระบบสง่ เสรมิ ความประพฤตินักเรียน ระบบค้มุ ครองนักเรยี นและการสรา้ งภมู ิคุ้มกนั ทางสงั คม 2. ลดความเหล่อื มลำ้ ทางการศึกษา 2.1 ประสานหนว่ ยงานที่เกยี่ วข้องในการจัดการศึกษาทเี่ หมาะสมสำหรับเด็กด้อยโอกาส ทไ่ี ม่อยู่ในทะเบยี นราษฎรเช่น เดก็ ไรส้ ญั ชาติ เด็กพลดั ถ่ิน เด็กตา่ งด้าว เด็กไทยไมม่ ีเลขประจำตวั ประชาชน ฯลฯ 2.2 สง่ เสริมสนับสนุนการใช้เทคโนโลยใี นการจดั การศกึ ษาใหค้ รอบคลมุ ทกุ พื้นที่ อย่างทั่วถึง เช่น การพัฒนาคุณภาพศึกษาทางไกลผ่านเทคโนโลยีสารสนเทศ (Distance learning information technology : DLIT) กลยทุ ธ์ท่ี 5 การจดั การศึกษาเพ่อื สรา้ งเสริมคณุ ภาพชวี ิตทเ่ี ปน็ มติ รกบั ส่ิงแวดล้อม เปา้ หมายและแนวทางดำเนินการ : การจดั การศกึ ษาเพื่อสรา้ งเสริมคุณภาพชีวิต 1. ส่งเสริม สนับสนุนการสร้างจิตสำนึกรักษ์สิ่งแวดล้อม มีคุณธรรม จริยธรรม และน้อมนำ แนวคดิ ตามหลักปรชั ญาของเศรษฐกจิ พอเพียงสู่การปฏิบัติในการดำเนินชีวิต 2. ส่งเสริม สนับสนนุ ใหส้ ถานศกึ ษาพฒั นาหลกั สตู ร กระบวนการเรยี นรู้ แหลง่ เรียนรู้ และ สอ่ื การเรียนรู้ตา่ ง ๆ ทเี่ ก่ียวข้องกับการสร้างเสรมิ คุณภาพชีวติ ท่ีเป็นมติ รกับส่ิงแวดลอ้ ม 3. สร้างเครือข่ายความร่วมมือกับภาคส่วนต่าง ๆ ในการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและ ส่งิ แวดลอ้ ม กลยุทธท์ ี่ 6 การพัฒนาระบบบริหารจัดการและส่งเสริมใหท้ กุ ภาคส่วนมีส่วนร่วมในการ จดั การศกึ ษา เปา้ หมายและแนวทางดำเนินการ : 1. พัฒนาระบบบริหารจัดการให้มีประสิทธิภาพ 1.1 พัฒนาระบบการวางแผน การนำแผนไปสู่การปฏิบัติ การกำกับ ติดตาม ตรวจสอบและประเมนิ ผลเพ่ือการบรหิ ารจดั การท่มี ีประสทิ ธภิ าพ โดยยึดหลักธรรมาภิบาล 1.2 พัฒนาระบบงบประมาณและการสนับสนนุ คา่ ใชจ้ า่ ยเพ่อื การศึกษาข้นั พืน้ ฐาน 1.3 พฒั นาระบบเทคโนโลยดี จิ ทิ ลั เพ่ือการจัดการศึกษาท่ีมีมาตรฐานเชอื่ มโยงเข้าถงึ 1.4 สร้างความเขม้ แข็ง และยกระดับคุณภาพสถานศึกษาตามบรบิ ทของพ้ืนท่ี เช่น โรงเรียนท่ีประสบปัญหาวิกฤตทางการศกึ ษา (ICU) โรงเรียนประชารัฐ (ดีใกล้บ้าน) โรงเรียนคณุ ธรรม โรงเรียนหอ้ งเรียนกีฬาโรงเรยี นมาตรฐานสากล ฯลฯ 1.5 ส่งเสริมระบบประกนั คณุ ภาพภายในของสถานศึกษาให้เข้มแขง็ 1.6 ยกย่องเชิดชูเกียรติสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา สำนักบริหารงานการศึกษา พิเศษ สถานศึกษา และองค์คณะบคุ คลท่มี ีผลงานเชงิ ประจกั ษ์ กรอบหลกั สูตรท้องถ่นิ สำนักงานเขตพืน้ ทก่ี ารศึกษาประถมศกึ ษาหนองคาย เขต 2

29 2. สรา้ งความเขม้ แข็งในการบรหิ ารจดั การแบบมสี ่วนรว่ ม 2.1 สง่ เสริมการบริหารจัดการเขตพนื้ ท่กี ารศึกษาโดยใชพ้ ้ืนที่เปน็ ฐาน (Area-base Management) รปู แบบการบริหารแบบกระจายอำนาจ “CLUSTERs” เปน็ ต้น 2.2 เขตพ้นื ทีก่ ารศึกษาจัดทำแผนบรู ณาการจัดการศึกษารว่ มกับสำนักงาน ศึกษาธิการจงั หวัดและภาค 2.3 สร้างความเข้มแข็งในการยกระดับคุณภาพการศึกษารูปแบบเครือข่าย เช่น เครือข่ายส่งเสริมประสิทธิภาพการจัดการศึกษา ศูนย์พัฒนากลุ่มสาระการเรียนรู้ กลุ่มโรงเรียน ฯลฯ 2.4 ส่งเสริมและพัฒนาโรงเรียนด้วยพลงั ประชารฐั อยา่ งต่อเนอ่ื ง และยัง่ ยืน 3. ส่งเสรมิ การมีสว่ นรว่ มพัฒนาคณุ ภาพผู้เรยี น 3.1 ส่งเสริม สนับสนุนผู้ปกครอง ชุมชน สังคมและสาธารณชนให้มีความรู้ ความเข้าใจ สร้างความตระหนกั ในการจัดการศึกษาขั้นพื้นฐาน การกำกับดูแล ตลอดจนการส่วนรว่ ม รบั ผดิ ชอบในการพัฒนาคุณภาพผูเ้ รียน 3.2 ประสานสถาบนั หรอื หน่วยงานทางการศึกษาใหค้ ดั เลอื กผเู้ รยี นเข้าศกึ ษาต่อ ดว้ ยวิธีการท่ีหลากหลาย นโยบายและแนวทางการพัฒนา ปงี บประมาณ พ.ศ. 2562 - 2565 แนวทางการพฒั นา “ปลอดภัยเป็นเลศิ ประเสริฐดว้ ยคุณธรรม นำการบรหิ ารจัดการ สานมาตรฐานและคุณภาพสู่สากล ตามหลักปรชั ญาของเศรษฐกิจพอเพยี ง” ภาพแสดง ทศิ ทางการพัฒนาการศึกษาของสำนักงานเขตพน้ื ทก่ี ารศกึ ษาประถมศึกษาหนองคาย เขต 2 สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศกึ ษาหนองคาย เขต 2 มงุ่ สง่ เสริมสนบั สนุน การบรหิ าร จดั การ ศึกษาให้มปี ระสิทธิภาพและประสทิ ธผิ ล นำไปส่กู ารเปน็ สำนกั งานเขตพนื้ ท่ีการศึกษา 3D – ดี บริการ ดีทีมงาน ดีคณุ ภาพ เพ่อื ให้เกิดความเขม้ แข็งในทกุ มิติ 5 ประการ ดังน้ี 1. ปลอดภัยเป็นเลิศ สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา และสถานศึกษา มีมาตรการดำเนินการ สง่ เสรมิ การจดั การศึกษาใหผ้ ู้เรียนมีความปลอดภยั จากภัยทุกรูปแบบ สามารถปรบั ตัวต่อโรคอุบัติใหม่ โรคอบุ ตั ิซ้ำ และรองรับวิถชี ีวิตใหม่ (New Normal) รวมถึงการจัดสภาพแวดล้อมที่เอ้ือต่อการมีสุขภาวะ ท่ดี ี เพ่อื สรา้ งความเช่อื มัน่ ให้กบั ผปู้ กครอง ผูเ้ รยี นและผู้มีส่วนไดเ้ สยี ในการจัดการศึกษา กรอบหลักสตู รท้องถิ่น สำนักงานเขตพนื้ ทีก่ ารศกึ ษาประถมศึกษาหนองคาย เขต 2

30 2. ประเสรฐิ ดว้ ยคณุ ธรรม สำนักงานเขตพ้นื ที่การศึกษา และสถานศึกษา ดำเนินการปลูกฝัง สร้างเสริมคุณธรรม จริยธรรม ค่านิยมและคุณลักษณะอันพึงประสงค์ให้กับผู้เรียน ตามหลักสูตร แกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551 เพื่อให้ผู้เรียนเกิดการพัฒนาในองค์รวม ทั้งด้าน สติปัญญา และคุณธรรม อนั จะนำไปส่คู วามเจริญกา้ วหนา้ และความม่นั คงสงบสขุ ในสังคม 3. นำการบรหิ ารจัดการ สำนักงานเขตพนื้ ท่ีการศึกษา และสถานศึกษา มีการนำระบบข้อมูล สารสนเทศและเทคโนโลยดี ิจิทัลมาใชใ้ นการเพิ่มประสิทธภิ าพการบริหารจดั การ เหมาะสมตามบรบิ ท และวิถีชีวติ ใหม่ (New Normal) รวมทั้งส่งเสริมใหเ้ กิดนวัตกรรมการบริหารจดั การ 4. สานมาตรฐานและคุณภาพสู่สากล สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา และสถานศึกษา ส่งเสริม สนับสนุนให้ครูจัดการเรียนรู้แบบเชิงรุก (Active Learning) มีการออกแบบกิจกรรมการ เรียนรู้ที่เน้นให้ผู้เรียนทุกช่วงวัยได้รับการพัฒนาทักษะการคิดวิเคราะห์ การคิดอย่างมีวิจารณญาณ การสื่อสาร/นำเสนอ และการใช้เทคโนโลยีสารสนเทศอย่างเหมาะสม โดยยึดห่วงโซ่คุณภาพเป็น แนวทางพัฒนารปู แบบกระบวนการเรยี นรแู้ ละการวดั ประเมินผล 5. ตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา และสถานศึกษา น้อมนำหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง มาใช้เป็นแนวทางพัฒนาประสิทธิภาพการบริหารจัดการ องค์รวมในทุกระดับและ ทุกมิติ ก่อให้เกิดการพฒั นาทีส่ มดุลและย่ังยืน พร้อมรับต่อการเปลี่ยนแปลง ในทกุ ด้าน ทง้ั ดา้ นเศรษฐกิจ สังคม สิ่งแวดล้อม ความรู้ และเทคโนโลยี แนวความคิดกับนวตั กรรมการบริหารจดั การศกึ ษา ก-ฮ สรา้ งประสิทธภิ าพในการบริหารจัด การศึกษา แนวคิดเชิงนวัตกรรม ก - ฮ โดย นายวรรณชัย บุสนาม ผู้อำนวยการสำนักงานเขตพื้นท่ี การศึกษาประถมศึกษาหนองคาย เขต 2 เชื่อว่า หากผู้บริหารสถานศึกษาในสังกัดมีความรู้ ความเข้าใจ และนำแนวคิดดังกล่าวสู่การปฏิบัติ จะช่วยให้การบริหารจัดการสถานศึกษาเกิด ประสิทธิภาพประสิทธิผลในทุกมิติ นำไปสู่การยกระดับคุณภาพผู้เรียน ซึ่งได้จัดทำแบบประเมิน ประสิทธิภาพในการเป็นผู้บรหิ ารตามแนวคิดเชงิ นวัตกรรม ก่อนกำหนดสภาพอนั พงึ ประสงคใ์ นอนาคต เพอ่ื สง่ เสรมิ สนับสนนุ การบริหารจดั การศกึ ษาใหม้ ีประสิทธภิ าพและประสิทธิผลในทุกมิติ ตามลำดบั ภาพแสดง แนวความคิดกบั นวตั กรรมการบริหารจดั การศึกษา ก – ฮ กรอบหลกั สูตรท้องถนิ่ สำนักงานเขตพ้นื ท่ีการศึกษาประถมศึกษาหนองคาย เขต 2

บทท่ี 3 โครงสรา้ งกรอบหลักสตู รทอ้ งถ่นิ โครงสร้างกรอบหลกั สตู รทอ้ งถิ่น สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาหนองคาย เขต 2 ได้ศึกษาวิเคราะห์ข้อมูล สารสนเทศในชุมชน อำเภอ ในจังหวัดหนองคาย จัดเป็นกลุ่มองค์ความรู้แต่ละเรื่อง ที่ประกอบด้วย สาระการเรียนรู้ ทักษะ หรือกระบวนการ คุณลักษณะอันพึงประสงค์ และสมรรถณะสำคัญ ของนักเรียน กำหนดเป็นกรอบหลกั สูตรท้องถิ่น ที่ครอบคลุมข้อมูลสารสนเทศของจังหวัดหนองคาย รวมไว้เป็น 9 เรื่อง และวิเคราะห์เชื่อมโยงความสัมพันธ์โครงสร้างกรอบหลักสูตรท้องถ่ิน กับกลุ่มสาระการเรียนรู้และมาตรฐานการเรียนรู้ ตามหลักสูตรแกนกลาง พุทธศักราช 2551 (ฉบับปรบั ปรุง 2560) มรี ายละเอียด ดังน้ี ภาพแสดง โครงสร้างกรอบหลกั สตู รทอ้ งถิน่ สำนกั งานเขตพน้ื ท่ีการศึกษา ประถมศึกษาหนองคาย เขต 2 กรอบหลักสูตรท้องถิ่น สำนักงานเขตพ้ืนท่กี ารศึกษาประถมศึกษาหนองคาย เขต 2

๓๒ การวิเคราะห์ความสัมพันธ์โครงสร้างกรอบหลักสูตรท้องถิ่น กับกลุ่มสาระการเรียนรู้ และ มาตรฐานการเรียนรู้ ตารางแสดง การวิเคราะห์ความสัมพันธ์โครงสร้างกรอบหลักสูตรท้องถิ่น กับกลุ่มสาระการเรียนรู้ และมาตรฐานการเรียนรู้ หลักสูตรแกนกลางการศกึ ษา การจัดการเรียนรู้ เรอื่ ง กรอบหลักสูตรท้องถน่ิ ขน้ั พ้ืนฐาน พ.ศ.2551 และมาตรฐาน ระดบั ชัน้ ที่ การเรียนร้กู ลุ่มสาระการเรียนรู้ (ฉบับปรับปรุง พ.ศ.2560) ประถม ม.ต้น 1 ประวตั ิความเป็นมาของ ภาษาไทย ✓✓ จังหวดั หนองคาย/อำเภอ/ สาระที่ 1 การอ่าน ชุมชนของตนเอง มาตรฐาน ท 1.1 1.1 ประวตั คิ วามเปน็ มา สาระท่ี 2 การเขยี น ✓ ✓ จังหวัดหนองคาย มาตรฐาน ท 2.1 ✓ ✓ - ความเปน็ มาของจังหวัด สาระท่ี 5 วรรณคดแี ละวรรณกรรม หนองคาย มาตรฐาน ท 5.1 - คำขวัญ/สัญลักษณป์ ระจำ สงั คมศกึ ษา สาสนาและวัฒนธรรม จงั หวดั หนองคาย สาระท่ี 4 ประวตั ิศาสตร์ - วิสยั ทศั นป์ ระจำจงั หวัด มาตรฐาน ส 4.1 หนองคาย มาตรฐาน ส 4.2 มาตรฐาน ส 4.3 - ลกั ษณะของชุมชนในอดีต สุขศกึ ษาและพลศกึ ษา และปัจจุบนั สาระที่ 2 ชวี ิตและครอบครัว 1.2 ประวัตคิ วามเปน็ มา มาตรฐาน พ 2.1 อำเภอโพนพสิ ยั ศลิ ปะ ✓✓ - ความเป็นมาของอำเภอ สาระที่ 1 ทศั นศิลป์ โพนพสิ ยั มาตรฐาน ศ 1.1 - คำขวญั /สัญลกั ษณ์ประจำ มาตรฐาน ศ 1.2 อำเภอโพนพสิ ัย การงานอาชีพ ✓ ✓ - วสิ ยั ทศั น์อำเภอโพนพิสยั สาระที่ 1 การดำรงชวี ิตและครอบครวั 1.3 ประวตั ิความเปน็ มา มาตรฐาน ง 1.1 ✓✓ อำเภอรตั นวาปี ภาษาตา่ งประเทศ สาระท่ี 1 ภาษาเพื่อการสอื่ สาร - ความเป็นมาของอำเภอ รัตนวาปี มาตรฐาน ต 1.1 มาตรฐาน ต 1.2 มาตรฐาน ต 1.3 กรอบหลกั สูตรท้องถนิ่ สำนักงานเขตพืน้ ท่ีการศึกษาประถมศึกษาหนองคาย เขต 2

๓๓ เรื่อง กรอบหลักสูตรท้องถิ่น หลักสูตรแกนกลางการศกึ ษา การจัดการเรียนรู้ ที่ ขน้ั พน้ื ฐาน พ.ศ.2551 และมาตรฐาน ระดบั ชั้น 1 ประวตั ิความเป็นมาของ การเรยี นรูก้ ลมุ่ สาระการเรียนรู้ ประถม ม.ต้น จังหวัดหนองคาย/อำเภอ/ (ฉบบั ปรบั ปรุง พ.ศ.2560) ✓✓ ชมุ ชนของตนเอง (ต่อ) - คำขวัญ/สญั ลักษณ์ประจำ ภาษาต่างประเทศ อำเภอรัตนวาปี สาระท่ี 3 ภาษากบั ความสัมพนั ธ์ - วสิ ัยทัศน์อำเภอรตั นวาปี 1.3 ประวตั ิความเป็นมา กับกล่มุ สาระการเรยี นรู้อน่ื อำเภอเฝ้าไร่ มาตรฐาน ต 3.1 - ความเป็นมาของอำเภอ เฝ้าไร่ - คำขวัญ/สญั ลกั ษณ์ประจำ อำเภอเฝา้ ไร่ - วสิ ยั ทศั นอ์ ำเภอเฝา้ ไร่ กรอบหลกั สูตรท้องถนิ่ สำนกั งานเขตพ้นื ทก่ี ารศึกษาประถมศึกษาหนองคาย เขต 2

๓๔ เร่อื ง กรอบหลักสูตรท้องถ่นิ หลกั สูตรแกนกลางการศกึ ษา การจดั การเรยี นรู้ ที่ ขัน้ พ้นื ฐาน พ.ศ.2551 และมาตรฐาน ระดับชนั้ 2 สภาพภมู ปิ ระเทศ ภมู ิอากาศ การเรยี นรูก้ ลุ่มสาระการเรียนรู้ ประถม ม.ต้น และการคมนาคม (ฉบบั ปรบั ปรงุ พ.ศ.2560) ✓✓ 2.1 สภาพภมู ิประเทศ ภาษาไทย ✓✓ ภมู ิอากาศและการคมนาคม สาระที่ 1 การอา่ น จงั หวดั หนองคาย ✓✓ - สภาพภมู ปิ ระเทศและ มาตรฐาน ท 1.1 อาณาเขตจงั หวัดหนองคาย สาระท่ี 2 การเขียน ✓✓ - สภาพภมู อิ ากาศของ เมอื งหนองคาย มาตรฐาน ท 2.1 ✓✓ - เส้นทางการคมนาคมและ สาระที่ 3 การฟัง การดู และการพดู ✓✓ การตดิ ต่อระหว่างจงั หวัด/ อำเภอ/ชมุ ชนของตนเอง มาตรฐาน ท 3.1 คณติ ศาสตร์ 2.2 สภาพภมู ปิ ระเทศ สาระที่ 2 การวดั และเรขาคณิต ภมู อิ ากาศและการคมนาคม ของอำเภอต่าง ๆ ในจงั หวดั มาตรฐาน ค 2.1 หนองคาย มาตรฐาน ค 2.2 - สภาพภูมิประเทศ และ วทิ ยาศาสตร์ อาณาเขตของอำเภอในจังหวัด สาระที่ 1 วทิ ยาศาสตร์ชีวภาพ หนองคายท่ีควรรู้ มาตรฐาน ว 1.1 - การคมนาคมและ มาตรฐาน ว 1.2 การติดต่อ สังคมศกึ ษา ศาสนาและวัฒนธรรม - ปฏสิ ัมพนั ธ์ระหวา่ ง สาระท่ี 5 ภมู ิศาสตร์ สง่ิ แวดล้อมกับวิถีการดำเนนิ มาตรฐาน ส 5.1 ชวี ติ ในอำเภอของตนเอง มาตรฐาน ส 5.2 ศลิ ปะ สาระท่ี 1 ทศั นศลิ ป์ มาตรฐาน ศ 1.1 การงานอาชีพ สาระที่ 1 การดำรงชวี ิตและครอบครวั มาตรฐาน ง 1.1 กรอบหลกั สตู รท้องถนิ่ สำนักงานเขตพ้นื ทก่ี ารศึกษาประถมศึกษาหนองคาย เขต 2

๓๕ หลกั สูตรแกนกลางการศึกษา การจดั การเรียนรู้ เรอ่ื ง กรอบหลักสูตรท้องถิ่น ขัน้ พนื้ ฐาน พ.ศ.2551 และมาตรฐาน ระดับชั้น ท่ี การเรียนร้กู ลุ่มสาระการเรยี นรู้ (ฉบับปรับปรุง พ.ศ.2560) ประถม ม.ต้น 2 สภาพภมู ปิ ระเทศ ภมู ิอากาศ ภาษาตา่ งประเทศ ✓✓ และการคมนาคม (ต่อ) สาระท่ี 1 ภาษาเพ่ือการสือ่ สาร มาตรฐาน ต 1.1 มาตรฐาน ต 1.2 มาตรฐาน ต 1.3 สาระที่ 3 ภาษากับความสมั พันธก์ ับ กลมุ่ สาระการเรยี นรู้อนื่ มาตรฐาน ต 3.1 กรอบหลกั สตู รท้องถนิ่ สำนักงานเขตพ้ืนที่การศึกษาประถมศกึ ษาหนองคาย เขต 2

๓๖ หลกั สูตรแกนกลางการศกึ ษา การจัดการเรยี นรู้ เร่อื ง กรอบหลักสูตรท้องถน่ิ ข้ันพน้ื ฐาน พ.ศ.2551 และมาตรฐาน ระดับช้นั ท่ี การเรยี นรู้กลุ่มสาระการเรียนรู้ (ฉบับปรับปรงุ พ.ศ.2560) ประถม ม.ต้น 3 ทรพั ยากรและส่ิงแวดล้อม ภาษาไทย ✓✓ ในท้องถ่นิ สาระท่ี 1 การอา่ น 3.1 ทรพั ยากรและส่ิงแวดลอ้ ม สาระท่ี 2 การเขยี น ✓ ✓ ในอำเภอโพนพสิ ยั มาตรฐาน ท 2.1 ✓ ✓ ✓ ✓ 3.1.1 แหล่งน้ำในอำเภอ สาระท่ี 3 การฟงั การดู และการพูด ✓ ✓ โพนพสิ ัย มาตรฐาน ท 3.1 ✓ ✓ ✓ ✓ - แม่นำ้ โขง คณิตศาสตร์ - ล่มุ น้ำหว้ ยหลวง สาระที่ 3 สถติ ิและความน่าจะเปน็ - ลุม่ นำ้ สวย มาตรฐาน ค 3.1 - อา่ งเกบ็ นำ้ ห้วยหินมุก มาตรฐาน ค 3.2 - ลมุ่ นำ้ หว้ ยหลวงตอนลา่ ง วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี - ฝายห้วยเป สาระท่ี ๑ วิทยาศาสตรช์ วี ภาพ 3.1.2 ป่าไมใ้ นอำเภอ มาตรฐาน ว 1.1 โพนพสิ ยั มาตรฐาน ว 1.2 - ป่าสงวนแห่งชาติ สังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม - ป่าทุง่ หลวง สาระที่ 5 ภมู ิศาสตร์ - ปา่ สชี มพูโพนพสิ ัย มาตรฐาน ส 5.1 - ป่าชุมชน อ่นื ๆ มาตรฐาน ส 5.2 3.1.3 ดนิ ในอำเภอโพนพิสัย ศิลปะ - ลักษณะและประเภทของ สาระที่ 1 ทัศนศลิ ป์ ดนิ ในอำเภอโพนพสิ ัย 3.1.4 การอนรุ กั ษแ์ ละ มาตรฐาน ศ 1.1 พฒั นาทรัพยากรธรรมชาติและ การงานอาชพี สิ่งแวดล้อม สาระท่ี 1 การดำรงชีวิตและครอบครัว - วธิ กี ารอนุรกั ษ์ทรัพยากร และส่งิ แวดลอ้ มทค่ี ุณทำได้ มาตรฐาน ง 1.1 - การเผยแพร่ประชาสัมพนั ธ์ ภาษาตา่ งประเทศ - การสำรวจและคน้ หา สาระท่ี 3 ภาษากบั ความสัมพนั ธ์กบั กลมุ่ สาระการเรียนรู้อืน่ มาตรฐาน ต 3.1 สาระท่ี 4 ภาษากบั ความสมั พันธ์กับ ชุมชนและโลก มาตรฐาน ต 4.1 มาตรฐาน ต 4.2 กรอบหลักสตู รท้องถิ่น สำนักงานเขตพ้ืนทก่ี ารศึกษาประถมศึกษาหนองคาย เขต 2

๓๗ หลกั สูตรแกนกลางการศกึ ษา การจดั การเรยี นรู้ เรอ่ื ง กรอบหลักสูตรท้องถ่ิน ขั้นพนื้ ฐาน พ.ศ.2551 และมาตรฐาน ระดับชนั้ ท่ี การเรียนรกู้ ลุ่มสาระการเรยี นรู้ (ฉบบั ปรับปรงุ พ.ศ.2560) ประถม ม.ต้น 3 ทรัพยากรและส่ิงแวดล้อม ในท้องถ่นิ (ต่อ) 3.1.5 การพัฒนาทรพั ยากร และส่ิงแวดล้อมสคู่ วามย่งั ยนื - แนวทางการปลูกฝงั ความรกั ในทรพั ยากรและ สิ่งแวดล้อม - การวางแผนจดั การ ทรพั ยากรและสง่ิ แวดล้อม อยา่ งยงั่ ยนื 3.2 ทรพั ยากรและสงิ่ แวดลอ้ ม ในอำเภอรตั นวาปี 3.2.1 แหลง่ น้ำในอำเภอ รัตนวาปี - แม่น้ำโขง - หนองคอน - ห้วยคาด - หนองทรง 3.2.2 ป่าไมใ้ นอำเภอ รัตนวาปี - ป่าสงวนแหง่ ชาติ - ปา่ ชมุ ชน อน่ื ๆ 3.2.3 ดนิ ในอำเภอรัตนวาปี - ลักษณะและประเภท ของดนิ ในอำเภอรตั นวาปี 3.2.4 การอนุรักษแ์ ละ พฒั นาทรัพยากรธรรมชาติ และสงิ่ แวดลอ้ ม - วธิ กี ารอนรุ กั ษ์ทรัพยากร และสง่ิ แวดล้อมท่คี ุณทำได้ - การเผยแพรประชาสัมพนั ธ์ - การสำรวจและคน้ หา กรอบหลักสูตรท้องถ่ิน สำนกั งานเขตพืน้ ทกี่ ารศกึ ษาประถมศึกษาหนองคาย เขต 2

๓๘ หลักสตู รแกนกลางการศกึ ษา การจดั การเรียนรู้ เรื่อง กรอบหลักสตู รท้องถนิ่ ข้นั พ้นื ฐาน พ.ศ.2551 และมาตรฐาน ระดบั ชนั้ ที่ การเรยี นรกู้ ลุ่มสาระการเรยี นรู้ (ฉบบั ปรับปรงุ พ.ศ.2560) ประถม ม.ต้น 3 ทรพั ยากรและสิ่งแวดล้อม ในท้องถิน่ (ต่อ) 3.2.5 การพฒั นาทรัพยากร และสง่ิ แวดลอ้ มสูค่ วามยัง่ ยนื - แนวทางการปลกู ฝัง ความรักในทรพั ยากรและ สงิ่ แวดลอ้ ม - การวางแผนจดั การ ทรพั ยากรและสิง่ แวดล้อม อย่างย่งั ยืน 3.3 ทรัพยากรและ สง่ิ แวดลอ้ มในอำเภอเฝา้ ไร่ 3.3.1 แหล่งนำ้ ในอำเภอ เฝา้ ไร่ - แมน่ ้ำสงคราม - ลำห้วยเป - ลำหว้ ยงู - ลำห้วยคำมดิ - ลำหว้ ยโคน 3.3.2 ป่าไมใ้ นอำเภอเฝ้าไร่ - ปา่ ไม้ ส.ป.ก. 4-01 - ปา่ เตง็ ป่ารงั - ปา่ ชุมชน อ่ืน ๆ 3.3.3 ดนิ ในอำเภอเฝา้ ไร่ - ลักษณะและประเภท ของดินในอำเภอเฝ้าไร่ กรอบหลกั สูตรท้องถน่ิ สำนกั งานเขตพ้นื ทีก่ ารศึกษาประถมศึกษาหนองคาย เขต 2

๓๙ เรือ่ ง กรอบหลักสตู รท้องถ่ิน หลกั สตู รแกนกลางการศึกษา การจัดการเรียนรู้ ท่ี ข้นั พ้ืนฐาน พ.ศ.2551 และมาตรฐาน ระดับชั้น การเรียนรูก้ ลุ่มสาระการเรยี นรู้ (ฉบบั ปรบั ปรงุ พ.ศ.2560) ประถม ม.ต้น 3 ทรัพยากรและส่ิงแวดล้อม ในท้องถิน่ (ต่อ) 3.3.4 การอนุรกั ษ์และ พัฒนาทรัพยากรธรรมชาติ และสิง่ แวดลอ้ ม - วิธีการอนรุ ักษท์ รัพยากร และสิ่งแวดลอ้ มทีค่ ุณทำได้ - การเผยแพรป่ ระชาสัมพันธ์ - การสำรวจและคน้ หา 3.3.5 การพัฒนาทรัพยากร และสิ่งแวดล้อมสูค่ วามย่งั ยืน - แนวทางการปลกู ฝงั ความรักในทรัพยากรและ สิ่งแวดล้อม กรอบหลักสตู รท้องถนิ่ สำนกั งานเขตพ้ืนทีก่ ารศึกษาประถมศกึ ษาหนองคาย เขต 2

๔๐ หลกั สตู รแกนกลางการศึกษา การจดั การเรยี นรู้ เรือ่ ง กรอบหลักสตู รท้องถ่นิ ขั้นพื้นฐาน พ.ศ.2551 และมาตรฐาน ระดับช้นั ท่ี การเรียนรกู้ ลมุ่ สาระการเรียนรู้ (ฉบับปรบั ปรงุ พ.ศ.2560) ประถม ม.ต้น 4 เศรษฐกิจและอาชีพในท้องถ่ิน ภาษาไทย ✓✓ 4.1 กล่มุ อาชพี สาระที่ 1 การอา่ น ✓ ✓ ดา้ นการเกษตร มาตรฐาน ท 1.1 - ทำนา (ข้าว) สาระท่ี 2 การเขียน - ยางพารา มาตรฐาน ท 2.1 - เลยี้ งสัตวแ์ ละประมงนำ้ จืด - ไรม่ นั สำปะหลงั สาระที่ 3 การฟัง การดูและการพดู - ปาลม์ นำ้ มัน มาตรฐาน ท 3.1 - สวนผลไม้ คณติ ศาสตร์ สาระท่ี 3 สถติ ิและความน่าจะเป็น มาตรฐาน ค 3.1 4.2 อาชพี กลุม่ การผลติ มาตรฐาน ค 3.2 ✓✓ สนิ ค้าขนาดเล็ก หตั ถกรรม วทิ ยาศาสตรแ์ ละเทคโนโลยี ในครวั เรือน หรอื OTOP สาระท่ี 4 เทคโนโลยี - การจกั สาน สื่อกก มาตรฐาน ว 4.1 ✓ ✓ - ช่างปัน้ สงั คมศกึ ษา ศาสนา และวัฒนธรรม - สบั ปะรดกวน ข้าวเกรยี บ สาระที่ 3 เศรษฐศาสตร์ - ไม้กวาดดอกหญา้ มาตรฐาน ส.3.1 - ผ้าทอมดั หม่ี ผา้ ไหม มาตรฐาน ส.3.2 ✓✓ ผ้าฝา้ ย ศลิ ปะ - การถนอมอาหารปลาส้ม / สาระท่ี 1 ทัศนศิลป์ ปลารา้ มาตรฐาน ศ 1.1 - เฟอร์นเิ จอร์รากไม้ มาตรฐาน ศ 1.2 - กลุม่ ปลูกผกั ปลอดสารพิษ สาระที่ 2 ดนตรี 4.3 อาชพี กมลามุ่ ตรฐาน ศ ๒.๑ มาตรฐาน ศ 2.1 ✓✓ พาณิยกรรมและบริการ มาตรฐาน ศ 2.2 ✓✓ ในชุมชน การงานอาชพี สาระท่ี 2 การอาชีพ - รา้ นขายของชำ มาตรฐานท่ี ง 2.1 - ร้านขายอาหาร ภาษาต่างประเทศ - บริการ (ซ่อมรถ เสรมิ สวย สาระท่ี 3 ภาษากับความสมั พันธ์ ตัดผม โรงแรม/ทพี่ ัก รบั จ้าง) กับกลุม่ สาระการเรียนรู้อ่ืน - เปน็ คนกลางรับซอื้ - ขาย มาตรฐาน ต 3.1 กรอบหลกั สตู รท้องถ่ิน สำนกั งานเขตพนื้ ทกี่ ารศกึ ษาประถมศกึ ษาหนองคาย เขต 2

๔๑ หลักสตู รแกนกลางการศกึ ษา การจดั การเรยี นรู้ เรื่อง กรอบหลักสูตรท้องถนิ่ ข้นั พ้ืนฐาน พ.ศ.2551 และมาตรฐาน ระดับชนั้ ท่ี การเรียนรูก้ ลุม่ สาระการเรยี นรู้ (ฉบบั ปรบั ปรุง พ.ศ.2560) ประถม ม.ตน้ 4 เศรษฐกิจและอาชีพในท้องถิ่น ภาษาตา่ งประเทศ ✓✓ (ตอ่ ) สาระที่ 4 ภาษากับความสมั พนั ธ์ 4.4 อาชีพกลุม่ ขา้ ราชการ กับชมุ ชนและโลก - กลมุ่ ข้าราชการครู มาตรฐาน ต 4.1 - กลมุ่ ตำรวจ กฎหมาย มาตรฐาน ต 4.2 และคดี - กลมุ่ สาธารณสุข กรอบหลกั สตู รท้องถ่นิ สำนักงานเขตพื้นทกี่ ารศึกษาประถมศกึ ษาหนองคาย เขต 2

๔๒ หลกั สตู รแกนกลางการศกึ ษา การจดั การเรยี นรู้ เรอ่ื ง กรอบหลักสูตรท้องถน่ิ ข้นั พนื้ ฐาน พ.ศ.2551 และมาตรฐาน ระดับชนั้ ที่ การเรยี นรู้กลมุ่ สาระการเรยี นรู้ (ฉบับปรบั ปรุง พ.ศ.2560) ประถม ม.ต้น 5 ภาษาและวรรณกรรมใน ภาษาไทย ✓✓ ท้องถิ่น สาระที่ 4 หลักการใช้ภาษาไทย 5.1 ภาษา มาตรฐาน ท 4.1 ✓ ✓ 5.1.1 ภาษา (ถน่ิ ) สาระที่ 5 วรรณคดแี ละวรรณกรรม ✓ ✓ - ไทยอีสาน ✓ ✓ - ไทยพวน มาตรฐาน ท 5.1 - ไทยลาว คณิตศาสตร์ - ไทยจีน สาระที่ 2 การวดั และเรขาคณิต - ไทยญวน 5.1.2 ภาษามาตรฐาน มาตรฐาน ค 2.1 - ภาษาไทย มาตรฐาน ค 2.2 5.1.3 ภาษากลาง สงั คมศึกษา สาศนาและวัฒนธรรม - ภาษาอังกฤษ สาระที่ 2 หน้าที่พลเมือง วัฒนธรรม 5.1.4 คำผญาสุภาษิต และการดำเนนิ ชวี ิตในสงั คม มาตรฐาน ส 2.1 พ้นื บา้ น ศิลปะ สาระที่ 1 ทัศนศลิ ป์ มาตรฐาน ศ 1.1 5.2 วรรณกรรมในท้องถิน่ มาตรฐาน ศ 1.2 - วรี กรรมปราบฮ่อ การงานอาชพี ✓ ✓ - ตำนานบ้งั ไฟพญานาค สาระท่ี 1 การดำรงชีวิตและครอบครวั - ตำนานถำ้ พญานาค มาตรฐาน ง 1.1 ✓✓ - ตำนานเมอื ง ภาษาต่างประเทศ ปากหว้ ยหลวง สาระท่ี 1 ภาษาเพือ่ การส่ือสาร - ตำนานหลวงพอ่ พระเสี่ยง มาตรฐาน ต 1.1 - ตำนานเปงจานนคร มาตรฐาน ต 1.2 - ตำนานห้วยงู มาตรฐาน ต 1.3 - นทิ านพ้ืนบ้าน สาระที่ 2 ภาษาและวัฒนธรรม - คำผญา มาตรฐาน ต 2.1 - เพลงกล่อมเดก็ มาตรฐาน ต 2.2 สาระที่ 3 ภาษากบั ความสมั พนั ธ์ กับกลุ่มสาระการเรยี นรู้อืน่ มาตรฐาน ต 3.1 กรอบหลกั สูตรท้องถนิ่ สำนกั งานเขตพ้นื ที่การศึกษาประถมศึกษาหนองคาย เขต 2

๔๓ หลักสูตรแกนกลางการศึกษา การจัดการเรยี นรู้ เรอ่ื ง กรอบหลักสตู รท้องถิน่ ข้นั พ้นื ฐาน พ.ศ.2551 และมาตรฐาน ระดบั ชนั้ ท่ี การเรียนรู้กลุ่มสาระการเรยี นรู้ (ฉบับปรบั ปรุง พ.ศ.2560) ประถม ม.ต้น 6 ดนตรี ศลิ ปะในทอ้ งถนิ่ ภาษาไทย ✓✓ 6.1 ดนตรี และการร้องรำ สาระที่ 2 การเขยี น ✓ ✓ - รอ้ งสรภญั ญะ มาตรฐาน ท 2.1 ✓ ✓ - หมอลำ ✓ ✓ - ฟ้อนบาสโลบ วิทยาศาสตรแ์ ละเทคโนโลยี - กลองยาว สาระท่ี 4 เทคโนโลยี ✓ ✓ - เซง้ิ บ้ังไฟ รำเซง้ิ บ้งั ไฟ - รำบวงสรวงพญานาค มาตรฐาน ว 4.1 สังคมศกึ ษา ศาสนาและวัฒนธรรม 6.2 ศิลปะและทัศนศิลป์ สาระท่ี 2 หน้าที่พลเมอื ง วัฒนธรรม และการดำเนินชวี ติ ในสงั คม ในทอ้ งถ่ิน มาตรฐาน ส 2.1 สขุ ศกึ ษาและพลศึกษา - ภาพวาดผนงั โบสถ์วัด สาระที่ 2 ชีวิตและครอบครัว ในชุมชน มาตรฐาน พ 2.1 - รูปปัน้ ประตมิ าในชุมชน สาระที่ 3 การเคลอ่ื นไหว ออก - ศลิ ปะ ลวดลายและ กำลงั กาย เกมกีฬาไทย กฬี าสากล การตกแต่ง (ผนังโบสถ์ มาตรฐาน พ 3.1 เครอ่ื งปน้ั ดินเผา ถ้วย ชาม มาตรฐาน พ 3.3 หลังคาโบสถ์ ฯลฯ) สาระท่ี 5 ความปลอดภยั ในชีวิต - การสลกั และการแกะสลัก มาตรฐาน พ 5.1 (สลักตน้ เทียน สลกั หยวก ศลิ ปะ การแทงหยวก การแกะสลักผัก สาระท่ี 1 ทศั นศลิ ป์ และผลไม้ ฯลฯ) มาตรฐาน ศ 1.1 - การออกแบบลายผา้ มาตรฐาน ศ 1.2 (ผ้าไหม ผ้าหมข่ี ิด ผ้าฝ้าย) สาระท่ี 2 ดนตรี - การจกั สมานาตร(กฐารนะตศิบข๒า้ .๑ว มาตรฐาน ศ 2.1 ตระกรา้ กระเปา๋ ส่ือกก ส่ือผอื ) มาตรฐาน ศ 2.2 - การทอผา้ สาระที่ 3 นาฏศลิ ป์ มาตรฐาน ศ 3.1 มาตรฐาน ศ 3.2 ✓✓ การงานอาชพี สาระท่ี 2 การอาชพี มาตรฐาน ง 2.1 กรอบหลักสูตรท้องถ่นิ สำนกั งานเขตพนื้ ที่การศึกษาประถมศกึ ษาหนองคาย เขต 2

๔๔ หลกั สตู รแกนกลางการศึกษา การจดั การเรียนรู้ เรือ่ ง กรอบหลักสตู รท้องถน่ิ ข้ันพ้ืนฐาน พ.ศ.2551 และมาตรฐาน ระดับชั้น ท่ี การเรียนรู้กลมุ่ สาระการเรียนรู้ (ฉบบั ปรับปรงุ พ.ศ.2560) ประถม ม.ต้น 6 ดนตรี ศิลปะในท้องถน่ิ (ต่อ) ภาษาต่างประเทศ ✓✓ สาระท่ี 3 ภาษากบั ความสัมพันธ์ กับกลุ่มสาระการเรยี นรอู้ ่นื มาตรฐาน ต 3.1 สาระที่ 4 ภาษากบั ความสัมพนั ธ์ กบั ชุมชนและโลก มาตรฐาน ต 4.1 มาตรฐาน ต 4.2 กรอบหลกั สูตรท้องถนิ่ สำนกั งานเขตพื้นท่ีการศกึ ษาประถมศกึ ษาหนองคาย เขต 2