ເອກະສານບັນຍາຍ

ກສສແຸລດະ. ແະ,ສດແະອງຕຕ່ປນເ່ ສສຖິະໆຫງະັງິ ຄຈຕ)ວມົດສຸທິດັ ່ພງັາສຕຄນເິ າາສມົດມວດໂສທ.ດງັໃາອຄຍນມມສົ ຂເະລໂງັ ງດົ ຄດນເາຂມົຊນິແດໃນມໄຈຫ່ນັູ້ນດດິເໃຫຢູ້ຫຕຫັງູ້າູ້ນະຢຫກູ້ ສວນາງັ າາເກວດນ,່ ວາສດມິ ່:າງຂັຫີກຄຖນຶູ້າາມົ າຍລູ້ມທຢຄງັາ່ ແຽຍາງັູ້ ງບຮງັຈສຄໃງະງັຂສມົ ຄແ່ ອກຕມຈົ ງາວົ ງເຮນູ້ ກທຍດີຄ່່າົາສີ ຄງນົວຸດຕອນັນູ້ (ວົ ງໝາໃປສນນະດົງັ.ມຄໄເລພປນມົ ກັນແເ.ຊສີລທອະູ້ ວູ້່ໄີນ,ຊດະຮາສູ້ ເດບີ ອາູ້່ ຄໜງກຂອະານຶູ້ງພລປມດັາະາດໝຫເທພາດົ ນຽຍໄບ,ີສປຖຄະຢ່ວາຕານງາະຍມດວ່ າງັຊດັ ວກນິ ່ ນາແເວາຄມນນ່ຍີ ນໄທີູ້ ດ່ ີ ູ້ ທກມໂລ່ າຕາີ ລພອນົ ່ ງັຽາກແ,ງາຫຮສເງນລາູູ້້ ອຫດາີ ນດັ ງັທຂພບ່ ເີ ອລງລິັ ຫງກກຶິ ສວພເະຊງລິ່ຕງິ ແາໃສິ ທລນງັ ສີະຄສຸດມົງັອຄ.່ ນກມົ ໆ່ໄເດ.ກສູ້າົູ້ ະຍແງັ ດຄງງົ ອຕອວົ ກຢ່ ຢໃ່ ນາງສຈງັ ະຄແມົ ຈແງູ້ ບໃບນແເງຜ່ອນນເໄກຂາະຂຫອງອູ້ ລຍດັ ກທນິ ສິ , ງັ ຂຄຄີູ້ ມົ າູ້ ຫນອາຍອປກະແກຮດົ ງກງາານນ,ຂໂອລງບສມະາຕກທິ ີ ໜສະ່ ງຶ ຕ: ສິກງັ າຄນມົປ່ ຽຕນາແມປທງາຂມອະງດກາາແນມຄ່ ນງົ ຕຫວົ າູ້ ຫສງັງັ ຄກມົວ່ ,າ ຖາູ້ ທຽບກບັ ການຄງົ ຕວົ ສງັ ຄມົ ແມ່ ນຍອູ້ ນມາຈາກ ບນັ ດາສາເຫດຄດ່ ງັ ລ່ ຸມນ:ີູ້ ຍອູ້ ນມກີ ານກະທບົ ຢ່ າງແຂງແຮງ, ປົກກະຕິ ແລະອາົ ຂອງບນັ ດາ ການເຄ່ ອນໄຫວພດິ ຕກິ າຂອງຄນົ , ເຄຍີ ສະແດງອອກໃນລະດບັ ຄວາມໄວ ເຊ່ ງິ ສະຕສິ ງັ ຄມົ ອາດຈະບ່ ສ່ ອງແສງໄດຢູ້ ່ າງທນັ ກລວານມແແລມະ່ ນກພ່ໄຽດງກແູ້ ຕາຍ່ ປ່ເຽປນັນແສປ່ ງິ ງຫໃາູ້ນຫເມງັ .່ ອຍກ່ ງິ າໄນປປກ່ ຽວນ່ າແນປນັູ້ ງ,ຂສອະງຕກິ າສນງັ ຄຄງົມົ ຕແວົ ມສ່ ນງັ ຄອມນົັ ທ. ່ ສີ ່ ອງແສງການຄງົ ຕວົ ສງັ ຄມົ , ສະນນັູ້ ເວາົູ້ ສອງ: ຍອູ້ ນກາລງັ ແຮງຂອງຄວາມຊນິ ເຄຍີ , ມນເຊອູ້ , ຮດີ ຄອງປະເພນີ ກ່ ຄຍອູ້ ນລກັ ສະນະຫາູ້ ຫງັ ຄອງເດມີ ຂອງຮບຖານ ສະຕສິ ງັ ຄມົ ຈານວນໜ່ ງຶ . ສາມ: ສະຕສິ ງັ ຄມົ ເວລາໃດມນັ ກ່ ຕອູ້ ງຕດິ ພນັ ກບັ ຜນົ ປະໂຫຍດຂອງບນັ ດາໝວດ, ບນັ ດາລວມກ່ ຸມຄນົ , ບນັ ດາຊນົ ຊນັູ້ ທ່ ີ ແນ່ ນອນໃນສງັ ຄມົ . ຍອູ້ ນແນວນນັູ້ ບນັ ດາແນວຄດິ ເກ່ າົ ທ່ ຫີ າູ້ ຫງັ ມກັ ຖກກາລງັ ສງັ ຄມົ ພວກຝນຄວາມກາູ້ ວໜາູ້ ຮກັ ສາ ແລະ ເຜຍີ ແຜ່ ແນໃສ່ ຕາູ້ ນຄນບນັ ດາກາລງັ ສງັ ຄມົ ທ່ ກີ າູ້ ວໜາູ້ .

ຂ. ສະຕສິ ງັ ຄມົ ອາດໄປກ່ ອນການຄງົ ຕວົ ສງັ ຄມົ . ໃນເມ່ ອຢັງູ້ ຢນລກັ ສະນະຫາູ້ ຫງັ ຂອງສະຕສິ ງັ ຄມົ ຖາູ້ ທຽບໃສ່ ການຄງົ ຕວົ ສງັ ຄມົ , ປັດຊະຍາມາກກ່ໄດຮູ້ ບັ ຮວູ້ ່ າ: ໃນບນັ ດາເງ່ອນໄຂອນັ ແນ່ ນອນຂອງແນວຄດິ ຄນົ , ພເິ ສດບນັ ດາແນວຄດິ ວທິ ະຍາສາດກາູ້ ວໜາູ້ ອາດຈະຜ່ ານກາຍການ ຂະຫຍາຍຕວົ ຂອງການຄງົ ຕວົ ສງັ ຄມົ , ຄາດຄະເນໃນອະນາຄດົ ໄດູ້ ແລະ ກ່ ມຄີ ຸນປະໂຫຍດເຖງິ ການຈດັ ຕງັູ້ , ການຊນີູ້ າ ນາພາການເຄ່ ອນໄຫວພດຶ ຕກິ າຂອງຄນົ , ຫນັ ເອາົ ການເຄ່ ອນໄຫວນນັູ້ ເຂາົູ້ ໃນການແກໄູ້ ຂບນັ ດາໜາູ້ ທ່ ໃີ ໝ່ ຍອູ້ ນກາລນດັະທຫມຍິ າາຍກຕ-ເວົລຢນ່ ານິ ງສແຸກມງ່ ນອລມະແບຫບົ່ ງແຊນວີ ວດິ ຄທດິ າງຂດອາູ້ ງນຊວນົ ດັ ຊຖນັູ້ ຸຂປອະງຕສວິ ງັ ດັຄທມົ ່ ສີທຸ່ດໄີ ດຂກອູ້ ງາຍນຸດກົ ໄສວະ.ູ້ໄໝ-ຊນົ ຊນັູ້ ກາມະກອນ ເຖງິ ວ່ າມນັ ໄດກູ້ າເນດີ ຂນຶູ້ ມາແຕ່ ສະຕະວດັ ທ່ ີ XIX ຢ່ ໃນທອູ້ ງຂອງລດັ ທທິ ນຶ ນຍິ ມົ , ແຕ່ ມນັ ໄດຊູ້ ໃີູ້ ຫເູ້ ຫນັ ເຖງິ ບນັ ດາ ກດົ ເກນການເຄ່ ອນເໜງັ ທ່ ຈີ າເປັນຂອງມວນມະນຸດເວາົູ້ ລວມຂອງສງັ ຄມົ ທນຶ ນຍິ ມົ ເວາົູ້ ສະເພາະ ນອກຈາກນນັູ້ ໄດຊູ້ ີູ້ ໃຫເູ້ ຫນັ ວ່ າ: ສງັ ຄມົ ນາຍທນຶ ຈະຕອູ້ ງໄດຖູ້ ກປ່ ຽນແທນດວູ້ ຍສງັ ຄມົ ກອມມນດິ , ທດິ ສະດນີ ນັູ້ ໄດເູ້ ປັນອາວຸດທ່ ແີ ຫມ ຄມົ ປະກອບໃຫຊູ້ ນົ ຊນັູ້ ກາມະກອນ ແລະ ພກັ ກອມມນດິ ເພ່ ອປົດປ່ ອຍຕນົ ເອງ ແລະ ປົດປ່ ອຍປະຊາຊນົ ຊາວຜູ້ ອອກແຮງງານ, ບນັ ດາປະຊາຊາດທ່ ຖີ ກກດົ ຂ່ ຂີ ດຮດີ ໃນທ່ ວົ ໂລກພນົູ້ ອອກຈາກແອກປົກຄອງຂອງພວກກດົ ຂ່ ຂີ ່ ມົ ເຫງັ ເພ່ ອແນໃສ່ ສາູ້ ງສງັ ຄມົ ໃໝ່ ອນັ ດງີ າມ. ໃນຍຸກສະໄໝປະຈບຸ ນັ ນີູ້ ລດັ ທມິ າກ-ເລນນິ ຍງັ ແມ່ ນໂລກະທດັ ແລະ ວທິ ວີ ທິ ະຍາທ່ ສີ ຸດໃຫແູ້ ກ່ ຄວາມຮບັ ຮູ້ ແລະ ການດດັ ສາູ້ ງໂລກໃນທຸກຂງົ ເຂດຍງັ ຄງົ ແມ່ ນພນູ້ ຖານທດິ ສະດີ ແລະ ວທິ ວີ ທິ ະຍາໃຫແູ້ ກ່ ພາລະກດິ ແຫ່ ງການ ກ່ ສາູ້ ງສງັ ຄມົ ນຍິ ມົ .

ຄ. ສະຕສິ ງັ ຄມົ ມລີ ກັ ສະນະສບທອດໃນການຂະຫຍາຍຕວົ ຂອງຕນົ . ປະຫວດັ ສາດແຫ່ ງການຂະຫຍາຍຕວົ ຂອງຊວີ ດິ ທາງດາູ້ ນຈດິ ໃຈຂອງສງັ ຄມົ ໄດສູ້ ະແດງໃຫເູ້ ຫນັ ວ່ າບນັ ດາ ທດັ ສະນະທດິ ສະດຂີ ອງແຕ່ ລະຍຸກສະໄໝແມ່ ນບ່ ໄດກູ້ າເນດີ ຂນຶູ້ ບນົ ຕອນດນິ ທ່ ຫີ ວ່ າງເປ່ ົາ, ຫາກໄດສູ້ າູ້ ງຂນຶູ້ ບນົ ພນູ້ ຖານແຫ່ ງການສບທອດບນັ ດາຜນົ ສາເລດັ ທາງດາູ້ ນທດິ ສະດຂີ ອງຍຸກສະໄໝກ່ ອນ. ຕວົ ຢ່ າງ: ລດັ ທມິ າກ ໄດສູ້ ບ ທອດ ແລະ ຂະຫຍາຍສ່ ງິ ຍອດຍ່ ງິ ຈາກແນວຄດິ ຂອງມວນມະນຸດໂດຍກງົ ນນັູ້ ແມ່ ນພນູ້ ຖານປັດຊະຍາບຮານເຢຍລະ ມນັ , ເສດຖະສາດການເມອງບຮານອງັ ກດິ ແລະ ລດັ ທສິ ງັ ຄມົ ນຍິ ມົ ໄຝ່ ຝັນຂອງຝຣ່ ງັ . ຍອູ້ ນສະຕມິ ລີ ກັ ສະນະສບທອດໃນພາລະກດິ ແຫ່ ງການຂະຫຍາຍຕວົ , ສະນນັູ້ ຈ່ ງິ ບ່ ອາດຈະອະທແິ ນວຄດິ ໃດໜ່ ງຶ ຖາູ້ ມແີ ຕ່ ອງີ ໃສ່ ການພວົ ພນັ ເສດຖະກດິ ໃນສະໄໝນນັູ້ , ບ່ ເອາົ ໃຈໃສ່ ເຖງິ ບນັ ດາການຂະຫຍາຍຕວົ ຂອງແນວຄດິ ກ່ ອນນນັູ້ . ປະຫວດັ ສາດແຫ່ ງການຂະຫຍາຍຕວົ ຂອງບນັ ດາແນວຄດິ ສະແດງໃຫເູ້ ຫນັ ບນັ ດາໄລຍະຈະເລນີ ຮ່ ຸ ງເຮອງ ຫ ຊຸດໂຊມລງົ ຂອງປັດຊະຍາ, ວນັ ນະຄະດ,ີ ສລີ ະກາ ແລະ ອ່ ນໆ. ບາງເທ່ ອບ່ ສອດຄ່ ອງທງັ ໝດົ ກບັ ບນັ ດາໄລຍະ ພສວວີ ໄກິ ລເຮຫາົ ອຊະຸດທໂບິ ຊາມຍຂປອະງກເດສົ ກດຖານະກຍອດິູ້ ນ. ຫຮຍບັ ງັ ຮປລູ້ ະກັເທສດະໃນດະສໜບ່ ງຶທມອລີ ດະໃດນບັ ກການານຂຂະະຫຫຍຍາຍາຍຕຕວົ ວົ ຂພອສງແມົ ນຄວວຄນດິ , ,ເສມດນັ ຖໄດະຊູ້ກ່ ວດິ ຍພໃດັ ຫູ້ ຍງັ ຕ່ າ ແຕ່ ແນວຄດິ ພດັ ຢ່ ໃນລະດບັ ຂະຫຍາຍຕວົ ສງ. ຕວົ ຢາງ: ປະເທດຝຣ່ ງັ ໃນສະຕະວດັ ທີ XVIII ມພີ ນູ້ ຖານ ອເສງັ ດກຖດິ ະ, ກຝດຣິ ່ ຂງັ ,ະປຫະຍເາທຍດຕເວຍົ ແຍມລ່ ນະມຫນຸັດຢປ່ ໃະນເທກດາງອສງັ ະກຕດິ ະ,ວແດັ ຕທ່ ແີນXວIXຄດິ ເສພດດັ ຖມຄະີ ກວດາິ ມຫກາູ້ ຫາູ້ ວງັ , ໜາູ້ ກວ່ າປະເທດອງັ ກດິ ທຽບກບັ ໃນລະັ ດບັ ສງກວາ. ແຕ່ ລະດບັ ປັດຊະຍາພດັ ຢນຢນຢ່ ໃນສງັ ຄມົ ມຊີ ນົ ຊນັູ້ , ລກັ ສະນະສບທອດຂອງສະຕສິ ງັ ຄມົ ແມ່ ນຕດິ ພນັ ກບັ ລກັ ສະນະຊນົ ຊນັູ້ ຂອງບນັ ດາຊນົ ຊນັູ້ ຕ່ າງກນັ ການສບທອດບນັ ດາເນອູ້ ໃນສະຕຂິ ອງບນັ ດາຍຸກສະໄໝກ່ ອນນນັູ້ ກ່ ຕ່ າງກນັ . ຊນົ ຂນັູ້ ທ່ ກີ າູ້ ວໜາູ້ ຮບັ ເອາົ ມລະດກົ ແນວຄດິ

ກບັ ຄດວ່ ງາັ ນມນັກູ້ ,າູ້ ວໃນໜເວາູ້ ຂລອາດງກາເະນແນີ ສກແານນວຕຄ່ ສດິ ຊູ້ ປນົ ະຊຕນັູ້ ກິໃານນຂໃງົ ນເຂເງດ່ອສນະໄຕຂບິປ່ ພັດຽຈງບຸ ແນັ ຕ່ແກຕາ່ ນຫດົາກແຍຈງັງູ້ ຕລອກູ້ັ ງສໄະດນຊູ້ ະແີູ້ ຝຈນງກບນບັັ ດວາທິ ຕະນົູ້ ຍກາສາເານດດີ ,ທຝດິ ນສະ ດຂີ ອງພວກມນັ ໃນປະຫວດັ ສາດນາອກີ . ພມຂດງຽາີະທລານນທມ່ ະາວຸດດັນທກ່ ໄາສ່ :ສດດີິເະລຸ“ດແສູ້ ວນນຫຂະດະັ ນ່ິສອງປທກມົງໄັດະພາດຢຊນນ່ນູ້ເພູ້ ະກະນຖາ່ຍທສນັຍູ້າານາາໜໃູ້ ມງກຕວພາກັາແູ້ດັກນມູ້ ວອທ-ຖ່ະາກເະລ,ຊາປນນວນບີ ົກະວດນັຕິ ຄທດັທອູ້ ກອທາງະ່ມຽງແະນຂວວມນະອກ່ນນະທງບມັທກຊາລ-ະາານົ ສນຈກນັ ຊງັຂດຸດສິ ຄນັູ້ໃະະມົນແຈຫນານຕຂະຍຍ່ ຍສິອສາທມະຍົງບນລຶໄຕຕທໝ,ດັ ວອົູ້ ອສທສບງດໄງັສິອຮດຄຂງັດາເມົູ້ອຄນສຄງຂມົຂ່ມີ ອສອນນຶູ້ຂງະງຍມສິະຕພມງົຫັາສິວລບ.ຍງັກວນົຄາເມພຍມົຈນບບູ້າແົູ້ ທຖນນັັມ່ ດ່ດີດານນນາິາມຄຜໂຄລແີວນົ ລວກາສມະາະາມເຮທສລໝູ້ດັງດເັັ ຊຄຂາ່ ຍແງິມົອກລໃຂງດຫົມະອເມຍາກງກ່ ພນຫນຊວເລຂຊດິກວອອູ້.ອງງອເຕມາພນ່ັດກ່ ວນິ ຍບັນາ ສຕ່ ກດິ ບັ ກ”.ຂາະແບໜວນູ້ ນທກດັ ານສປະ່ ຽນນະແຂປອງງໃປໝັດ່ຊຢ່ ະປຍະາເມທາດກເຮ-ເາລົ ໃນນນິປັດເທຈບງຸິ ນນັ ກີູ້ ່ໃຽນວຂກງົ ບັ ເຂລດກັ ວສດັະທນະະສນບະທທາອ,ດແຂນອວງຄສດິະ,ຕໃສິ ນງັ ມເງຄ່ີອວນໄາມຂໝເສດາຍຖສະາກຄດິນັ ຕະຫາດ ແລະ ເປີດກວາູ້ ງການພວົ ພນັ ແລກປ່ ຽນກບັ ສາກນົ , ພກັ ເຮາົ ຢນຢັນ: ຂະຫຍາຍວດັ ທະນະທາຂອງຊາດໄປພອູ້ ມໆ ຊກາບັ ດກ,າທນເງັ ປຮີດບັ ກເອວູ້ າົ າສງ່ ງກິ ຍາອນດແລຍ່ ກງິ ວປ່ດັ ຽທນະວນດັ ະທທະານຂະອທງໂາຕລ່ າກງ.ປະເທດ, ທງັ ປົກປັກຮກັ ສາ ແລະ ທງັ ສງົ ເສມີ ສສີ ນັ ວດັ ທະນະທາຂອງ

ງແບກກອ.ມກນະີາັກນ່ ທໃປດນຢາ່ກນນະາອາບົ ລງະກກຫງຢີ ໜທກ່ັຕະາວາ່ນທສງາບງົຶດັ ມແຂຂະເບົສຊຂສອະນເ່າຊງງິຫະງະດແກ່ ລງພິທຍແຮກນັກັ່າາບຫີ ງນບັຍສ່່ແເອງແຖບະແກລາວນນງິດັລະາບດະນດຈະກນລັເຂາະອກຮດນອັູ້ອະກນັບາລມຫະຮະລຖະທທຍລບະຫາບາິາາຖຫນຍງວດາປສ່າວຕຍາທນ່ະງະາວໄົ ຽບສງຫຕດຂບບນະັ ສວໂິູ້ອນັຖຕດດງດັັ ງດຄອາິາຍສສນຮ່າມນົກະຮາຂບດ,ນຕງົບອຖດຢຕນສັິຖູ້ ່ງາວປວູ້ົເງັພານວຄຍະຈນວສລມເກົສງິ ກທະາກາໄະຕມ່ນດດຈໃຕສິນຄເດັຊະສູ້ິຫງັ.ງມກົໃີງູ້ັຄຕກັ່ຄນຫມບີ ມົວົ,ມແົີູ້ເນກັູ້ີ ມສຫຮມ.ດາງນາ່ັັນນັນາຄນໄຮວກກມ,ົດ່ ບາະດົປເ:ູ້ ຖທຮຫເັດຕກດາບັົ ຊານດນໃເມະຊຫສວແູ້ ທຍ່ ງະິຫຍຢູ້ ກາ່າຕ່ ບໃງມນແັກໃິນນັ ະລດາແດແດນະໜຕາລາຂ່ເ່ແລສະງງຶ ະ່ອພລະລີ ກຮນຫວນົະູູ້້ ນັໄບຢປເຍຂດ່ແຖໃະາ່ ທນມັຍນກາ່ຂານນຕແາງມນຶູ້ສວຕົດກ່ຢບະີຂລາູ່້ ານແຕດົອະນຖວມຍິບງສສຸດັກວາບີະດະຖໜສນແັ ອຕຸດ.ດະານສູ້ັິໄງາໝໃແງດອັ ຄຫລາອູ້,ນມົ ະຍກ,່, ຫວງ, ສ່ ວນຢ່ ປະເທດເອຣີ ບົ ໃນສະໄໝກາງບຮານແມ່ ນໄດຮູ້ ບັ ຜນົ ສະທອູ້ ນຈາກສາສະໜາຢ່ າງແຂງແຮງເຖງິ ທຸກດາູ້ ນຈດິ ໃຈ ສກງາັ ຄນມເົ ມຄອ:ງປພັດດັ ຊມະບີ ຍດົ າບ, າຄດຸນອສນັ ມົ ໃບຫດັ ຍ,່ ຫສວລີ ງະກປະະທກບົ າເ,ຖກງິ າບນນັ ເມດາອຮງບ, ຖກດາົ ນໝສາະຍຕສິຢ່ ງັໃຄນມົໄລອ່ຍນະ.ປະຫວດັ ສາດຕ່ ມາແມ່ ນສະຕທິ າງ ຈຫ.ວສດັ ະນສຕແີູ້າດສິມ່ງັ ນບຄ່ກພມົ າຽກນງະສແທຕະ່ບແົຕຄດາູ້ ນນງອຄຕ່ອນູ້ກກທບັ ທດກັ ່ ສສີານາະຄຄນນງັົະຕເຈຖວົ ດິ ຂງິ ຕລອະກັ ງນສສຍິງັະຄມົນມົ ຫະເນັ ອບກດົ ະບລາາດດຂທອຽງບສຖະາຕນສິ ຂງັ ອຄງມົ ສເະປຕັນສິ ເດງັ ຄດັ ມົຖ.ານລເດັ ທທ່ າົ ວນິ ດນັັູ້ ຖ, ແຸນຕຍິ ່ ຍມົ ງັ ປປະອກປັດ ທດັ ສະນະວດັ ຖຸນຍິ ມົ ທາມະດາ (ຫ ວ່ າວດັ ຖຸທວິ ດັ ຖຸນຍິ ມົ ເສດຖະກດິ ) ປະຕເິ ສດຄຸນປະໂຫຍດຢ່ າງຕງັູ້ ໜາູ້ ຂອງສະຕິ ສງັ ຄມົ ໃນການດາລງົ ຊວີ ດິ ສງັ ຄມົ .

ບດົ ທີ 2 ຄວາມຮກູ້ ່ ຽວກບັ ເສດຖະສາດການເມອງ 1. ການຜະລດິ ສນິ ຄາູ້ ແລະ ປະລມິ ານຂອງສນິ ຄາູ້ ຜສຄ່ າງະັ ກເຄລຊ.ມກົ່ດິາົ ນາສບເນຍິຊ່ນິ ແຜ່າງິຄມມະໃາູ່້ລນນກປດນກິາະນສນາັເູ້ ພນຜນຖິ ດຜະຄວລດະ່າູ້າລດຽິເແປວດສິ ມັນ.ສນິ ່ ນຜດນຄິ ່ກຜູ້ງັຄາູ້ ນາະາູ້ນນລັູ້ ທຜ,ດິ ່ ະາເຫນພລ່າອດິກເລຕຜເນອພະ່ນິບອລສແດິໄະລດ,ໜກຊູ້ຜແປີູ້ະອ່ ຈລຽງນຄງດິູ້ ວ,ວຕ່ າເາະພມກພ່ ອຕານັ ນຂອພຜາງູ້ຍໃກະຜ.ລາພກນດິ ລຂາສນາອນິວຜງຄແສະາລູ້ລງັ ຄແວດູ້ິ ມມົ ເເພ່ ນມ່ຕອ່ກອອູ້ໃານຊງນມນັູ້ສູ້ຈຜກີອດັ ຜາູ້ຍຕນະຕງັູ້ຊລເນົ ສຂູ້ດິ ເດາອແຍຖງຕຜ,່ ະລະເກະສລຄດິຍດິ ນອົພຕກນັາະສໜຈພ,ີະ່ນັງຶ ເຕຂສເຊອູ້ອຍ່ ງງິ ງ ເປັນສນິ ຄາູ້ ຢ່ ຕາມທອງຕະຫາດ. ພນູ້ ຖກາານນເສຜດະລຖດິ ະສກນິດິ ຄທາູ້າແມມະ່ ນຊບາດາດເກພາູ້າວະຂວ່ ະາມຫນັຍຊາຍຸກຕຍວົໃູ້ ແຫຫກູ້ ່ ງາກລາງັ ນກຜານະຜລະດິ ລສດິ ງັ ຄຂມົະຫຖຍາູ້ າວຍ່ າຕທວົ ຽຢບ່ າໃງສໄ່ ວກວາູ້ ່ນາ.ຜະລດິ ກຸມູ້ ຕນົ ເອງໃນ 1.1. ລກັ ສະນະປະຈາຕວົ ສອງຢ່ າງຂອງສນິ ຄາູ້ ກຂຕແອອ.ູ້ ມງງມ່ ນແກນຄຕາຄ່ນຸນລ່ າທປະໃສາະຊງໂນິສດູ້ ຫຄອາູູ້້ ນຍາຍູ້ ບວດ່ ສດຂັ າຖອມຸງຊາສດມົ ນິ ປໃ່ຄຽຊາູ້ນເູ້ໜຊແ່່ ນັງທຶ :ເນຊສກ່ ງິງົູ້ ນສັ,ໄາເດມສ,ອູ້າູ້ ດມ, ຕເນກອຄບີບ່ າ,ໃສຊແະລສໜູ້ ະອອຍູ້ ອງກ່ ຄນ່ ບວໆ່ ສາ.ນມາມນັຕູ້ າເອູ້ ອດງນີປູ້ກ່ ວຽາ່ ນນາ ແໃມດທນໜນຄ່່ກາງຶ ໃຂນັ ຊໄອດສູ້ງຄ.ອູູ້້ ນົຍເຂຮອາົ ອງສາດນິ ແຄມາູ້ ່ ນຄຄຸນວປາະມໂຫຍດ

ຂແມ. ່ ມກນສ່ ນອອະຄດນັ ນ່ າຕອນັແູ້່ ານ,ລສໝ່ ມກວປດນົນ່ ຽມຄແ່ນລານັ ສກສນິ ປະ່ຄແຽາູ້ນດແເງມຊເ່ປ່ ນງິ ັກນແສນັຮາງແຍງາລພນະວົ ຜພກຜູ້ ນັ ນັະທລລາະດິ ງຫສດວນິາູ້ ່ນາຄງປາູ້ບໄະດນັ ລບດູ້ ມິ ນາັ າປຈນະເຸ,ຂເພໂາົູ້ດດໃຍນມກສນານິຄນ່ຄາສໃາູ້ ນ,ິຊູ້ ເມສູ້ ປອນູ້ ອຍຄງ່ ທແາຂ່ຮແີ ອງຕງງກາເນນຕອ່ເູ້ າທງໃ່ .າົນໃດແວລດັະຖແຸດມບ່ິ ນເພທ່ນູ້າົ ໃຖດາ,ນ ຂອງມນຄ່ າແລກປ່ ຽນ. ມນຄ່ າແລກປ່ ຽນແມ່ ນມນຄ່ າພາຍນອກຂອງມນຄ່ າສນິ ຄາູ້ , ມນຄາູ້ ສະແດງເຖງິ ການພວົ ພນັ ການ ຜຄ.ະລລດກິັ ລສະະຫນະວ່ສາງອບງນັດດາູ້ ນາຜຂຜອູ້ ະງແລຮດິ ງສງານິ ນຄທາູ້່ ຜ.ີ ະລດິ ສນິ ຄາູ້ ການອອກແຮງງານຂອງຜຜູ້ ະລດິ ສນິ ຄາູ້ ມລີ ກັ ສະນະສອງດາູ້ ນຄ ດາູ້ ນໜ່ ງຶ ແມ່ ນມາຈາກແຮງງານຕວົ ຈງິ ແລະ ດາູ້ ນ ສອງແມ່ ນມາຈາກແຮງງານສານກຶ . •ແມໃໃຜຫມຈີ ່ມເນດູຸ້ ປແນກັປົາູ້ຮໝາະແງນສງລາອາງົຍະນສອຂຕະກຜອວເົ ະແພງຈລຮກາງິະດິງາງ,ນ(ຜາຮວອນນົ ບທອິທກປ່່ກກີມມີ ະແາຜຜີີທນຮນນົົ າເງຄ)ສປງ່ າອະະນໂທນປຫໄ່ອູ້ ຫຽຍນນວດຕແສພວົປະາຢງຍເ່ ກພາໃງາາຕແຍະຮຮູ້,ມບງວາຕກເທິ ປວົ າກີັນນຈາຜຕງິ ນຂະວົ ອອລຈອງດິງິ ນກຂຕາແອະຍຮງພຊວງ່ນັາງຊິງທາຕານ່ ອສີ ດັສາາຫະຊມເຍບີາພດບິທາຕະ່ມແີ ,ອຈີນເບ່ ດຸນຄສ່ປອອະະນງໜມສ, ງົກີອແຕາຮງດັນງສອງາງົອູ້ ນ,ກຕເສແວົ ຮອູ້ຈງ…ງິ ງານເພສ່ ອະເເພຮາດັ ະ ຕາມຄວາມຕອູ້ ງການຂອງສງັ ຄມົ . • ແຮງງານສານກຶ ( ແຮງງານນາມມະທາ) ແລະແມກ່ ນາລແງຮັ ກງງາູ້ ມານເຂນອອູ້ ງເຊຜ່ ງິຜູ້ ບະ່ ວລ່ າດິຜສຜູ້ ນິ ະຄລາດູ້ິ ພໃາດຍໆໃນກໃສຕນິູ້ ຮູ້ ເບປກອາງນໃນລເະມອ່ ອຽອດອຕກວົ ແຈຮງິ ,ງງນານນັູ້ ແຜມະ່ ລນດິກ.າລງັ ມນັ ສະໝອງ, ກາລງັ ເສນັູ້ ປະສາດ

1.2. ເງ່ອນໄຂການກາເນດີ ຂອງການຜະລດິ ສນິ ຄາູ້ ຕາມການວໄິ ຈຂອງ ທ່ ານ ກາກມາກ ການຜະລດິ ສນິ ຄາູ້ ການກາເນດີ ຂນຶູ້ ກຕເມ່ ອມສີ ອງເງ່ອນໄຂຄ: - ເງ່ອນໄຂທໜີ ່ ງຶ : ແມ່ ນມກີ ານແບ່ ງງານສງັ ຄມົ ໝາຍຄວາມວ່ າຢ່ ໃນສງັ ຄມົ ມກີ ານຫນັ ການຜະລດິ ເປັນວຊິ າສະເພາະ, ຄນົ ຈານວນໜ່ ງຶ ພຽງແຕ່ ຜະລດິ ວດັ ຖຸຊະນດິ ໜ່ ງຶ ເທ່ າົ ນນັູ້ , ແຕ່ ການດາລງົ ຊວີ ດິ ຂອງເຂາົ ເຈາົູ້ ພດັ ຕອູ້ ງການຢ່ າງຫາຍ, ຈາກນນັູ້ ຈ່ ງຶ ຈາເປັນຕອູ້ ງມກີ ານແລກປ່ ຽນນາກນັ . - ເງ່ອນໄຂທສີ ອງ: ແມ່ ນຢ່ ໃນສງັ ຄມົ ກາເນດີ ມລີ ະບອບກາມະສດິ ກ່ ຽວກບັ ພາຫະນະການຜະລດິ ເປັນສ່ ວນຕວົ , ຜນົ ການ ຜະລດິ ໄດຂູ້ ນຶູ້ ກບັ ຜເູ້ ປັນເຈາົູ້ ຂອງຂອງພາຫະນະການຜະລດິ , ເຂາົ ເຈາົູ້ ມສີ ດິ ແລກປ່ ຽນຜະລດິ ຕະພນັ ນາກນັ ໄດ.ູ້ 1.3. ປະລມິ ານຂອງສນິ ຄາູ້ ມນຄ່ າສນິ ຄາູ້ ແມ່ ນແຮງງານນາມະທາຂອງຜຜູ້ ະລດິ ສນິ ຄາູ້ ທ່ໄີ ດບູ້ ນັ ຈຢຸ ່ ໃນສນິ ຄາູ້ , ດ່ ງັ ນນັູ້ , ປະລມິ ານມນຄ່ າສນິ ຄາູ້ ກແມ່ ນ ປະລມິ ານແຮງງານທ່ ໄີ ດສູ້ ນິູ້ ເປອງໃນການຜະລດິ ສນິ ຄາູ້ . ແຕ່ ວ່ າປະລມິ ານແຮງງານທ່ ໄີ ດສູ້ ນິູ້ ເປອງໄປໃນເວລາຜະລດິ ສນິ ຄາູ້ ບ່ ສາມາດວດັ ແທກໄດູ້ ຊດັ ເຈນ. ສະນນັູ້ , ເພ່ ນິ ຈ່ ງິ ຖເອາົ ປະລມິ ານການອອກແຮງງານສງັ ຄມົ ອນັ ຈາເປັນເພ່ ອວດັ ແທກປະລມິ ານ ມນຄ່ າຂອງສນິ ຄາູ້ . ຜະລດິ ຕະພາບຂອງງານກແມ່ ນປັດໄຈໜ່ ງຶ ທ່ ສີ ່ ງົ ຜນົ ສະທອູ້ ນເຖງິ ປະລມິ ານມນຄ່ າຂອງ ສນິ ຄາູ້ , ຜະລດິ ຕະພາບຂອງ ງານ ແມ່ ນຄວາມອາດສາມາດຜະລດິ ຂອງແຮງງານ ເຊ່ ງິ ຖກຄດິ ໄລ່ ດວູ້ ຍປະລມິ ານຜນົ ຜະລດິ ທ່ ຜີ ະລດິ ອອກມາໄດໃູ້ ນໜ່ ງຶ ຫວົ ໜ່ ວຍເວລາ ຫ ປະລມິ ານເວລາທ່ ໄີ ດສູ້ ນິູ້ ເປອງເພ່ ອຜະລດິ ໜ່ ງຶ ຫວົ ໜ່ ວຍຜະລດິ ຕະພນັ , ຖາູ້ ວ່ າເວລາອອກແຮງງານ ເທ່ າົ ເດມີ ຜນົ ຜະລດິ ໄດຫູ້ າຍກ່ ວາເກ່ າົ ຫ ຜະລດິ ຕະພນັ ອນັ ດຽວແຕ່ ສນິູ້ ເປອງເວລາໜອູ້ ຍກ່ ວາເກ່ າົ ເອນີູ້ ວ່ າ ການເພ່ ມີ ຜະລດິ ຕະພາບ ຂອງແຮງງານ, ວທິ ກີ ານເພ່ ມີ ຜະລດິ ຕະພາບຂອງງານແມ່ ນຕອູ້ ງໄດດູ້ ດັ ແປງເຕກັ ນກິ ການຜະລດິ ໂດຍສະເພາະແມ່ ນດດັ ແປງ ເຄ່ ອງມການຜະລດິ , ຈດັ ຕງັູ້ ອອກແຮງງານຢ່ າງສມົ ເຫດສມົ ຜນົ , ຍກົ ສງລະດບັ ເຕກັ ນກິ , ລະບຽບວໄິ ນ ແລະ ຄວາມຕງັູ້ ໜາູ້ ພະຍາຍຂອງຜຜູ້ ະລດິ ໃຫສູ້ ງຂນຶູ້ .

2. ເງນິ , ໜາູ້ ທ່ ີ ແລະ ຄວາມສາຄນັ ຂອງເງນິ 2.1. ຄວາມໝາຍ ແລະ ຄວາມສາຄນັ ຂອງເງນິ ແລະເງໃນິ ຊແເູ້ ມປ່ ັນນສສ່ ກນິ ຄາງາູ້ຂພອເິ ສງກດາເນຊ່ ແງິ ຖລກກນປ່ າຽໃນຊໃເູ້ ປນັນເວວລດັ າຖແຸເລທ່ະາົ ທສຽະມຖລານາຄທາ່ ໜລີ ວ່ ງຶ ມໆ.ຂອງສນິ ຄາູ້ ທງັ ໝດົ ແມ່ ນສ່ ງິ ທ່ ຍີ ອມຮບັ ກນັ ທ່ ວົ ໄປ ສະນນັູ້ , ເງນິ ອາດຈະເຮດັ ດວູ້ ຍອນັ ໃດກໄດແູ້ ຕ່ ມລີ ກັ ຊະນະເດ່ ນັ ຄຖກການດົ ເປັນໜ່ ວຍເງນິ ຕາໃຊວູ້ ດັ ແທກມນຄ່ າສນິ ຄາູ້ ແລະ ບລກິ ານເພ່ ອອານວຍຄວາມສະດວກໃນການແລກປ່ ຽນ ເຊ່ ນັ : ເງນິ ກບີ ທະນາຄານ, ເງນິ ໂດລາເປັນຕນົູ້ . ກ. ຄວາມສາຄນັ ຕ່ ປະສດິ ທພິ າບຂອງການຜະລດິ ການເຮດັ ໜາູ້ ທ່ ເີ ປັນພາຫະນະວດັ ແທກມນຄ່ າຈະປະຕບິ ດັ ໂດຍຜ່ ານລະບບົ ລາຄາເຊ່ ງິ ເປັນປະໂຫຍດແກ່ ການແລກປ່ ຽນທ່ ຄີ ່ ອງຕວົ ແລະ ມຜີ ນົ ປະໂຫຍດຕ່ ຄວາມຊານານສະເພາະໃນດາູ້ ນການຜະລດິ , ໃນສງັ ຄມົ ປັດຈບຸ ນັ ຊບັ ພະຍາກອນມຈີ າກດັ ຈານວນປັດໄຈການຜະລດິ ບ່ ພຽງພໃນການຜະລດິ ຈ່ ງຶ ຕອູ້ ງມກີ ານໃຊປູ້ ັດໄຈການຜະລດິ ໃຫເູ້ ກດີ ປະໂຫຍດ ຫ ມປີ ະສດິ ທພິ າບສງທ່ ສີ ຸດ. ດ່ ງັ ນນັູ້ , ໃຜຈະເປັນຜໄູ້ ດໃູ້ ຊຈູ້ ານວນຊບັ ພະຍາກອນ ແລະ ປັດໄຈການຜະລດິ ເຫ່ າົ ນນັູ້ ມນັ ຂນຶູ້ ຢ່ ກບັ ວ່ າໃຜເປັນຜມູ້ ເີ ງນິ ຈ່ າຍຄ່ າຕອບແທນປັດໄຈເຫ່ າົ ນນັູ້ , ທງັ ນກີູ້ ໂດຍຜ່ ານທະນາຄານ ແລະ ລະບບົ ກຢູ້ ມ ຜ່ ານສະຖາບນັ ການເງນິ ຕ່ າງໆເງນິ ຈ່ ງິ ເປັນຕວົ ຕດັ ສນິ ໃຈວ່ າໃຜເປັນຜມູ້ ສີ ດິ ໃນປັດໄຈການຜະລດິ . ຜຜູ້ ະລດິ ຕ່ າງກປັບປຸງ ປະສດິ ທພິ າບການຜະລດິ ຂອງຕນົ ໃຫສູ້ ງຂນຶູ້ ເພ່ ອສກູ້ ບັ ລະດບັ ລາຄາປັດໄຈການຜະລດິ ທ່ ດີ ທີ ່ ສີ ຸດ ຄ ການຜະລດິ ໃນ ລກັ ສະນະສະເພາະ (specialization) ເມ່ ອປະກອບກບັ ການແລກປ່ ຽນທ່ ມີ ຄີ ວາມຄ່ ອງຕວົ ສງ ເພາະມກີ ານໃຊເູ້ ງນິ ເປັນສ່ ກາງກຍ່ ງິ ເຮດັ ໃຫກູ້ ານຜະລດິ , ການໃຊປູ້ ັດໄຈການຜະລດິ ມປີ ະສດິ ທຜິ ນົ ສງ.

ຂ. ຄວາມສາຄນັ ຕ່ ລະດບັ ການຜະລດິ . ການປ່ ຽນແປງໃນມນຄ່ າຂອງເງນິ ມຜີ ນົ ກະທບົ ຕ່ ລະດບັ ການຜະລດິ ຄເຮດັ ໃຫລູ້ ະດບັ ລາຄາ ເພມີູ້ ສງຂນຶູ້ ຜນົ ກາໄລກ່ ມທີ ່ າ ອ່ ຽງສງຂນຶູ້ , ທຸລະກດິ ຕ່ າງໆກ່ ມກີ ານລງົ ທນຶ ເພ່ ມີ ຂນຶູ້ ເຮດັ ໃຫອູ້ ຸດສາຫະກາຂະຫຍາຍຕວົ , ຖາູ້ ຂະຫຍາຍຕວົ ສງເກນີ ໄປຜນົ ຕາມ ເມລນາາ່ ອຄກ່ງາເຈຫຮາດຸັດກໃລກຫງົ າເູ້ ນບສປລດ່ ຽໂຖິ ພນະກແກປມດິ ງກັຫປຄດະົ າລຕດມິວົ ກເານັພນວາ່ແະາລເລມາະ່ ຄອມາມຍນຜີ ງັ ຄນຈົ ່ າຜະຂຫະອລຸດງດິເລງຫງົນິ ຕາຈ່ ຍມ່ ງິ ເມອກກີຜີ ນີ ນົໄຈປກ່ ງຶ ລະຈາທະຄບບົ າ່ ຊຈຕ່ ສະກູ້ ຕນິບັ ອຄູ້ຖງາູ້ ຽ,ຕນ່ ເລກລງົ ບ,ັະພເກງາານິບລໄທງວັ ກເາູ້ ພງາ່ນເອສຜຊດະໃູ້ຖລນະດິເກວຈລດິ ະ,າຫຖດຸດ່ ກງັ ລນຕງົ່ນັໄູ້ ເປມ, ່.ກອານ ໃຊນູ້ ະໂຍບາຍການເງນິ (Monetary policy) ເພ່ ອຄວບຄຸມປະລມິ ານ ແລະ ມນຄ່ າຂອງເງນິ ໃຫຢູ້ ່ ໃນລະດບັ ທ່ ພີ ຽງພກງັ ຄວາມຕອູ້ ງການຂອງພາວະເສດຖະກດິ ຈະເຮດັ ໃຫລູ້ ະບບົ ເສດຖະກດິ ຈະເລນີ ກາູ້ ວໜາູ້ ແລະ ມສີ ະຖຽນລະພາບ. ຄ. ຄວາມສາຄນັ ຕ່ ການແຈກຢາຍຄວາມຮ່ ງັ ມີ ແລະ ລາຍໄດູ້ ບປັາດກງຈຄາບຸນນົ ນັປທ່ ຈ່ຽມີ ນະລີ ຫແາປຍຍງຸງໄູ້ ໃຍດນາປູ້ ກມະຂນຈາຄາດ່ ດາເຂວຂູ້ ອຍນີ ງປກເ່ງະວນິລາຈອມິ ະາາເດນຮດີແດັ .ນໃ່ໃຫນນອບູ້ ກນາງລຄ(ະລນົນດັ ລຄີ ຖ່າູ້າລຂະວກອຍອງເຢນງນາ)ິ ງເຄຈພ່ນະົ ມີ ຮຍຂສາູ້ ນຶູ້ກກຶ ຜຈວນົ່ນົ າກລຍະາອູ້ ຍທນໄບົວດ່ ຈາທູ້ ໃະ່ ແນີ ເກທກດີຈລູ້ ມງະິ ຫນລີ ຸດນກີັ ລຄີສູ້ ່ ງາົະຂນຄອະວງກາເມງງົ ນກິເປຫນັ ັນຸດຂຢຕາູ້່ ມ່ໃານລ. ງົ ງ. ຄວາມສາຄນັ ຂອງເງນິ ມຫີ ວງຫາຍທງັ ແຕກຕ່ າງກນັ ຕາມຖານະເສດຖະກດິ ແລະ ສງັ ຄມົ ມນັ ຂນຶູ້ ຢ່ ກບັ ປັດໄຈທ່ ສີ າຄນັ ສອງປະການທ່ ມີ ກີ ການກຽູ້ ວຂອູ້ ງກນັ ຄ ຂອບເຂດຂອງຄວາມຊານານສະ ເພາະ, ການ ແລກປ່ ຽນ ແລະ ລກັ ສະນະການກະຕຸນູ້ ລະບບົ ເສດຖະກດິ ພາຍໃຕລູ້ ະບບົ ເສດຖະກດິ ຕະຫາດ. ນອກນກີູ້ ານໃຫຄູ້ ວາມສາຄນັ ແກ່ ບດົ ດບາດເງນິ ແລະ ນະໂຍບາຍການເງນິ ໃນອດັ ຕາທ່ ຫີ າຍ ຫ ໜອູ້ ຍເກນີ ໄປກຈະເຮດັ ໃຫເູ້ ກດີ ຜນົ ກະທບົ ຕ່ ກບັ ລະບບົ ເສດຖະກດິ ດ່ ງັ ນນັູ້ , ການ ດາເນນີ ນະໂຍບາຍການເງນິ ໂດຍມາດຕະການຕ່ າໆຈ່ ຄວນເຮດັ ໄປພອູ້ ມໆກບັ ມາດຕະການ ຫ ນະໂຍບາຍອ່ ນໆ.

2.2. ຕນົູ້ ກາເນດີ ຂອງເງນິ ກ. ໄລຍະທາອດິ ການແລກປ່ ຽນໄດກູ້ າເນດີ ເກດີ ຂນຶູ້ ໃຕຮູ້ ບການງ່າຍດາຍ ຫ ຍງັ ເອນີູ້ ຂອງມນຄ່ າ ໄລຍະນກີູ້ ານແລກປ່ ຽນເກດີ ມຂີ ນຶູ້ ແບບບງັ ເອນິ , ເປັນບາງຄງັູ້ ບາງຄາວເທ່ າົ ນນັູ້ ເພາະຜະລດິ ຕະພນັ ເຫອຍງັ ມໜີ ອູ້ ຍ, ຕວົ ຢ່ າງ ແພ 1 ແມດັ ປ່ ຽນເອາົ ເຂາົູ້ ເປອກ 6 ກໂິ ລກາມ. ຢ່ ທ່ ນີ ມີູ້ ນຄ່ າແພ 1 ແມດັ ສະແດງອອກມນຄ່ າຂອງເຂາົູ້ ເປອກສ່ ວນເຂາົູ້ ເປອກນນັູ້ ກ່ ເປັນຮບການສະແດງອອກມນຄ່ າຂອງແພ ຫ ເປຕັ່ນມວາດເັ ມຖ່ ອຸເກທ່ າາົ ນທຜຽະມລລດິ າຄສານິ ຂຄອາູ້ ງຂແະພຫ.ຍາຍຕວົ , ຂ. ການແລກປ່ ຽນກ່ ຂະຫຍາຍຕວົ ຈາກນນັູ້ ຈ່ ງຶ ມຮີ ບການແລກປ່ ຽນໃໝ່ ທ່ ເີ ໝາະ ສມົ ຄ ການແລກປ່ ຽນສນິ ຄາູ້ ທ່ໄີ ດກູ້ າເນດີ ໄປພາຍໃຕຮູ້ ບການຄບົ ຖວນ ຫ ຮບການເປີດກວູ້ າງຂອງມນຄ່ າຮບການນມີູ້ ນຄ່ າ ສນິ ຄາູ້ ແນວໜ່ ງຶ ອາດຈະສະແດງອອກໃນຫາຍຊະນດິ ສນິ ຄາູ້ , ຕວົ ຢ່ າງ ແກະ 1 ໂຕ = ເຂາົູ້ ເປອກ 40 Kg = ແພ 10 ແມດັ = ກາເຟ 1 Kg. ຢ່ ທ່ ນີ ກີູ້ ານແລກປ່ ຽນ ຄງົ ເປັນການແລກປ່ ຽນໂດຍກງົ ລະຫວ່ າງສນິ ຄາູ້ ກບັ ສນິ ຄາູ້ . ຄ. ເມ່ ອການຜະລດິ ແລະ ການແລກປ່ ຽນຂະຫຍາຍຕວົ ກ່ ວາເກ່ າົ ການແລກປ່ ຽນໂດຍກງົ ເລຍີ ບ່ ເໝາະສມົ ອກີ . ຜມູ້ ແີ ກະ ຢາກໄດເູ້ ຂາົູ້ ເປອກແຕ່ ຜມູ້ ເີ ຂາົູ້ ເປອກພດັ ບ່ ຕອູ້ ງການແກະ, ແຕ່ ຢາກໄດູ້ ແພ, ຜມູ້ ແີ ພພດັ ບ່ ຕອູ້ ງການແກະ, ແຕ່ ຢາກໄດກູ້ າເຟ.. ຈາກນນັູ້ ຜມູ້ ແີ ກະຕອູ້ ງໄປແລກປ່ ຽນກບັ ຫາຍຄນົ ສຸດທາູ້ ຍຈ່ ງິ ໄດເູ້ ຂາົູ້ ເປອກຕາມຄວາມຕອູ້ ງການຂອງຕນົ ການປ່ ຽນແປງແບບນີູ້ ຊກັ ຊາູ້ . ຈາກນນັູ້ , ຈ່ ງຶ ມຮີ ບການແລກປ່ ຽນທ່ ກີ າູ້ ວໜາູ້ ແລະ ເໝາະສມົ ກ່ ວາເອນີູ້ ວ່ າການແລກປ່ ຽນພາຍໃຕກູ້ ານລວມຂອງມນ ຄ່ າ. ກາລງັ ການຜະລດິ ແລະ ການແບງງານສງັ ຄມົ ໄດຂູ້ ະຫຍາຍຕວົ ຂນຶູ້ ຕ່ ມອກີ ການຜະລດິ ສນິ ຄາູ້ ແລະ ຕະຫາດນບັ ມນູ້ ບັ ຂະຫຍາຍກ ູ້ ວແເສປຕງາັ່ ັນງ່ຄມສວມົ ຄີະດັ .ຸນພູ້ ຖວຄາຸເບ່ດັ າທສທຖ່ າົ່ງຸມດີທ.່ .ງັຫີຽ.ກມາຍ່ າຍລວອູ້ ວາຈນຄດັ ງບິ າຖຄດອົ ຸງົເບນັທຕາຕ່ ວົາົດທາຢຍດ່ ຽໃຕເີ ມນດວົ່ ໂລນັ ໃລາຂນຄຫອທາະງລ່ ວົອຄວສນາັ ມງັປແຄກະລ່ມົບເະສ່ ທເໝດເີ າງຄອນາິ ະາດິ ສສມແະມົລທີ ນຕະານ່ັູ້ ດກເ,ງໂາຄນນລິ າແຫຍລແະອູ້ ລກຫນະປາຄ່ ຍຽເາງນຊນແິ ສະລນນຈິ ະ່ດິຄງຶ ມເເາູ້ ປງ.ບີ ນິັນຈດົ ແວາບມກດັ າ່ ນນດຖໂນັູ້ເຸເລປທຕຫັນ່ ອາູ້ົ ທສະງ່ ເສກຽລດມົາອງ,ລຂກຕາອເຄດັອງາງກາົ ລ່າຜາຍວະນ,ມລແກຢດິລ່ ອາູ້ຕກງນະພປບ່ພອຽູ້ ລນັນມໃມິ ສໆດານິກດໜຄນັນ່ ງາຶູ້ໃອເທນຊ່ຍ່ີ ງິ

2.3. ຊະນດິ ຂອງເງນິ ກ. ເງນິ ທ່ ເີ ປັນສນິ ຄາູ້ ໝາຍເຖງິ ເງນິ ໃນຮບຂອງສນິ ຄາູ້ , ຜນົ ຜະລດິ ຫ ສ່ ງິ ຂອງຕ່ າງໆທ່ ຜີ ະລດິ ຂນຶູ້ ມາ ແລະ ເກດີ ຂນຶູ້ ຕາມທາມະຊາດ ເຊ່ ນັ : ສາລ,ີ ຢາສບ, ເປອກຫອຍ, ລກງວົ ແລະ ອ່ ນໆ. ຂ. ເງນິ ທ່ ເີ ປັນໂລຫະ ໝາຍເຖງິ ເງນິ ທ່ ຢີ ່ ໃນຮບຂອງໂລຫະແທ່ ງ ຫ ຫຽນ. (ຜະລດິ ດວຍູ້ ຄາ, ເງນິ , ທອງ) ທາດປະສມົ ຂອງໂລຫະອ່ ນໆ. ຄ. ເງນິ ເຈຍູ້ ໝາຍເຖງິ ເງນິ ທ່ ຈີ ດັ ພມິ ດວູ້ ຍທະນາຄານແຫ່ ງລດັ ເຊ່ ງິ ມຫີ ກັ ຊບັ (ທນຶ ສາຮອງ, ເງນິ ຕາ, ຊບັ ສນິ ) ຄາູ້ ປະກນັ , ເພ່ ນິ ຍງັ ເອນີູ້ ເງນິ ເຈຍູ້ ວ່ າທະນາບດັ , ເງນິ ເຈຍູ້ ມຸນນວຽນຢ່ າງແຜ່ ຫາຍໃນທອູ້ ງຕະຫາດ ແລະ ເປັນສ່ ກາງໃນການຊຂູ້ າຍ. ງ. ເງນິ ເຄດດິ ໝາຍເຖງິ ເງນິ ທ່ ເີ ກດີ ຂນຶູ້ ດວູ້ ຍການເຊ່ ອຖເຊ່ ງິ ກນັ ແລະ ກນັ ທາງບນັ ຊລີ ະຫວ່ າງຜເູ້ ຮດັ ການແລກປ່ ຽນ, ເງນິ ຊະນດິ ນມີູ້ ລີ ກັ ສະນະ ເປັນ (ຄາສ່ ງັ ຈ່ າຍໂອນ) ເຊ່ ງິ ປັດຈບຸ ນັ ປະກດົ ໃນຮບ (ເຊກັ ) ເຊ່ ງິ ເກດີ ຈາກການຝາກເງນິ ຢ່ ທ່ ທີ ະນາຄານ, ເອາົ ຊບັ ສນິ ມຄີ ່ າໄປຝາກໄວູ້ ນປະາທລະມິ ນານາຄເງານນິ ໝແລາວຍູ້ ເເອຖາົງິໃປບະເຊລກມັິ ໄາປນໃເງຊນິ ຈູ້ ທ່ າ່ ຍໝີ ໄນດວ.ູ້ ຽນໃນກາມຂອງປະຊາຊນົ ໃນຮບຫຽນ, ທະນາບດັ , ເງນິ ຝາກກະແສລາຍວນັ ທ່ ຈີ ່ າຍ ໂອນເຊກັ ແລະ ເງນິ ຝາກປະຈາ. ປະລມິ ານເງນິ ແບບແຄບ M1 = C+D ປະລມິ ານເງນິ ແບບກວາູ້ ງ M2 = C+D+T C= ທະນາບດັ ຫ ເງນິ ຫຽນ D= ເງນິ ຝາກກະແສລາຍວນັ

ຄ່ າຂອງເງນິ ໝາຍເຖງິ ຄວາມສາມາດຊຂູ້ ອງເງນິ ທ່ ວີ ດັ ແທກດວູ້ ຍອດັ ຕາແລກປ່ ຽນລະຫວ່ າງເງນິ ກບັ ອດັ ຕາ ສນິ ຄາູ້ ຫ ສ່ ງິ ຂອງທ່ ເີ ງນິ ຊໄູ້ ດ.ູ້ (ຄວາມສາມາດຊໝູ້ າຍເຖງິ ຄວາມສາມາດຂອງເງນິ ທ່ ຈີ ະແລກປ່ ຽນກບັ ສນິ ຄາູ້ ແລະ ບລກິ ານ). ຄ່ າຂອງເງນິ ປ່ ຽນແປງໄປໃນທາງກງົ ກນັ ຂາູ້ ມກບັ ລະດບັ ລາຄາສນິ ຄາູ້ ທ່ ວົ ໄປສະເໝ.ີ . ໝາຍຄວາມວ່ າຖາູ້ ຄ່ າ ຂອງເງນິ ສງ, ລາຄາສນິ ຄາູ້ ຈະຕາ ແລະ ກງົ ກນັ ຂາູ້ ມ. - ຄ່ າຂອງເງນິ ຈະແບ່ ງເປັນຄ່ າພາຍໃນ ແລະ ຄ່ າພາຍນອກ,ຄ່ າພາຍໃນໝາຍເຖງິ “ຄວາມສາມາດໃນການ ແລກປ່ ຽນເງນິ ຕາສະກຸນໜ່ ງຶ ຂອງປະເທດໜ່ ງຶ ກບັ ສນິ ຄາູ້ ແລະ ບລກິ ານພາຍໃນປະເທດ\" - ຄ່ າພາຍນອກ ໝາຍເຖງິ ຄວາມສາມາດຊສູ້ ນິ ຄາູ້ ຈາກຕ່ າງປະເທດຂອງເງນິ ຕາສະກຸນໜ່ ງຶ ຈະມຄີ ່ າຫາຍໜອູ້ ຍ ເທ່ າົ ໃດ, ຂນຶູ້ ຢ່ ກບັ ອດັ ຕາແລກປ່ ຽນເງນິ ຕາ ແລະ ລະດບັ ລາຄາສນິ ຄາູ້ ໃນປະເທດ. • ການປ່ ຽນແປງຄ່ າຂອງເງນິ ຂໂດອຍງເທງ່ນວົິ ເໄຊປ່ ງິ ກຜ່າານນປກ່ ຽານນແປ່ ປຽນງຄແ່ າປຂງອ“ງອເງດັ ນິ ຕຈາະແປລະກກປ່ດົ ຽຢນ່ ສ” ອຂງອລງກັເງສນິ ະຕນາລະະຄຫ: ວກ່ າາງນປຫະຸເດທຄດ່ າຂກອານງເປງ່ ຽນິ ນແຄລ່ າຂະອກງາເນງນິເພສ່ ່ມີວຄນ່ າ ໃຫຍ່ ຈ່ ງິ ໝາຍເຖງິ ການປ່ ຽນແປງຄ່ າພາຍນອກຂອງເງນິ

2.4. ໜາູ້ ທ່ ຂີ ອງເງນິ ເຮາົ ສາມາດແບ່ ງໜາູ້ ທ່ ຂີ ອງເງນິ ອອກເປັນ 5 ໜາູ້ ທ່ ດີ ່ ງັ ນ:ີູ້ ກ. ໜາູ້ ທ່ ໃີ ນການວດັ ແທກມນຄ່ າ. ເປັນໜາູ້ ທ່ ກີ ່ ຽວກບັ ການການດົ ມາດຕະຖານໃນດາູ້ ນມນຄ່ າໂດຍເຮດັ ການວດັ ແທກວ່ າສນິ ຄາູ້ ແລະ ບລກິ ານ ແເງຕນິ ່ ລກະບີ ຊ,ະເງນນິດິ ບຈາະດມ, ຄີປ່ າອເທນ່ ,າົ ໃຝດຣໂ່ ງັດແຍລວະດັ ແໂທດລກາອ..ອ..ກເງມນິ າເເປປັນັນມຕາວົ ດເຖງນິານເຊທ່ ງິ ່ ແວີູ້ ຕດັ ກແທຕ່ າກງມໄປນຕຄ່າາມແສລະະກຸນບຂລອກິ ງາເນງນິ ເຊ່ ນັ ປຽບທຽບມນຄ່ າສນິ ຄາູ້ ແລະ ບລກິ ານທຸກຊະນດິ ໄດສູ້ ະດວກດຄີ ນົ ຍງັ ເປັນຫວົ ໜ່ ວຍສະແດງມນຄ່ າທາງບນັ ຊີ , ໜສີູ້ ນິ , ເງນິ ທນຶ , ລາຍຮບັ , ລາຍຈ່ າຍລູ້ ວນແຕ່ ສະແດງອອກເປັນເງນິ ຈານວນໃດໜ່ ງຶ ແລະ ເປັນການສະດວກ ໃຫແູ້ ກ່ ການໄລ່ ລຽງມນຄ່ າສນິ ຄາູ້ ແລະ ບລກິ ານຕ່ າງໆໄດດູ້ .ີ ຂ.ໜາູ້ ທ່ ເີ ປັນສກາງຂອງການແລກປ່ ຽນ (ເປັນພາຫະນະຈລະຈອນ). ຈນົ ສາມາດເຮດັ ໜາູ້ ທ່ ເີ ປັນສກາງຂອງການແລກປ່ ຽນໄດດູ້ ີ ແລະ ມາດຕະຖານກວ່ າການແລກປ່ ຽນລະ ຫແລວ່ກາງປສ່ ຽ່ ງິ ນວໄດັ ດຖໂູ້ ຸດດວຍູ້ ຍສກະດນັ ວ, ກເພວາ່ ອະຜງໄມູ້ວເີ,ງໜນິ ໄາດູ້ ທມູ້່ ດີ ອີ່ ງັ ດິກ່ສາວະເຫປະັນໃປນະກໂຫານຍເລດໃອຫກແູ້ຊກສູ້ ່ ກນິ າຄນາູ້ ຈ, ະບເລລກິນີ າກນາູ້ ຕວ່ າໜງໆາູ້ ຂແອລງະລສະາບມບົ າດ ເສດຖະກດິ ໂລກ, ເພາະວ່ າທຸກຄນົ ຕ່ າງກອອກແຮງງານຫວງັ ໄດເູ້ ງນິ ເປັນສ່ ງິ ຕອບແທນ, ການເຮດັ ໜາູ້ ທ່ ດີ ່ ງັ ກ່ າວ ນໄີູ້ ດລູ້ ະດບັ ໃດນນັູ້ ຂນຶູ້ ຢ່ ກບັ ການຖເງນິ ຂອງຄນົ ຢ່ ໃນສງັ ຄມົ ແລະ ການຝາກປະຢັດໄວຢູ້ ່ ໃນທະນາຄານ ແລະ ສະຖາບນັ ການເງນິ ຕ່ າງໆ, ແຕຖາູ້ ຫາກເກບັ ໄວຢູ້ ່ ໃນເຮອນລາູ້ ໆເງນິ ຈະເຮດັ ໜາູ້ ທ່ ດີ ່ ງັ ກ່ າວໜາູ້ .

ຄ.ໜາູ້ ເປັນພາຫະນະທອູ້ ນແຮ (ສະສມົ ທນຶ ) ເງນິ ຕາທຫອູ້ ນແຮແມ່ ນເງນິ ທ່ ຖີ ອນມາຈາກການຈລະຈອນ ແລະ ຖກທອູ້ ນແຮໄວູ້ ເມ່ ອເວລາຕອູ້ ງການຈະ ນາເອາົ ໄປໃຊ.ູ້ ເງນິ ຕາສາມາດເປັນພາຫະນະທອູ້ ນແຮ ຍອູ້ ນວ່ າມນັ ເປັນຕວົ ແທນຂອງບນັ ດາຊບັ ສມົ ບດັ ຢ່ ໃນ ສງັ ຄມົ , ມເີ ງນິ ກ່ ຊສູ້ ນິ ຄາູ້ ໃດກ່ ໄດ.ູ້ ໜາູ້ ທ່ ດີ ່ ງັ ກ່ າວເຮດັ ໄດພູ້ ຽງແຕ່ ເງນິ ທ່ ມີ ມີ ນຄ່ າສມົ ບນເທ່ າົ ນນັູ້ ຄ: ຫຽນຄາ ແລະ ຫຽນເງນິ ຫ ເຄ່ ອງຂອງທ່ ເີ ຮດັ ດວູ້ ຍຄາ ແລະ ແລະ ເງນິ ສດົ . ໃນເງ່ອນໄຂຂອງເສດຖະກດິ ຕະຫາດການທອູ້ ນແຮເງນິ ທ່ ດີ ທີ ່ ສີ ຸດແມ່ ນນາເອາົ ເງນິ ໄປຝາກ ໃນທະນາຄານ ຫ ບນັ ດາສະຖາບນັ ການເງນິ ຕ່ າງໆ, ຜນູ້ າເອາົ ເງນິ ໄປຝາກຈະໄດຮູ້ ບັ ດອກເບຍູ້ ອກີ ດວູ້ ຍ. ການທອູ້ ນແຮດວູ້ ຍວທິ ີ ເອາົ ເງນິ ໄປຝາກນາຍທະນາຄານແມ່ ນຮບການທອູ້ ນແຮທ່ ມີ ປີ ະໂຫຍດທ່ ສີ ຸດໃນການພດັ ທະນາ ງ. ໜາູ້ ທ່ ເີ ປັນພາຫະນະຊາລະສະສາງ (ຊາລະໜ)ີູ້ ເງນິ ເຮດັ ໜາູ້ ທ່ ເີ ປັນພາຫະນະຊາລະສະສາງແມ່ ນເງນິ ຕາທ່ ຖີ ກນາໃຊເູ້ ພ່ ອໃຊໜູ້ ,ີູ້ ເສຍພາສ,ີ ເສຍຄ່ າເຊ່ າົ ແລະ ອ່ ນໆ ຍອູ້ ນວ່ າຂະບວນວວິ ດັ ຂອງການແລກປ່ ຽນສນິ ຄາູ້ ໄດມູ້ ກີ ານຊຍູ້ ກົ ຂາຍຍກົ ແລະ ບນັ ທກຶ ໄວດູ້ ວູ້ ຍ ລະບບົ ບນັ ຊເີ ມ່ ອຮອດການດົ ໃນການຊາລະສະສາງຕອູ້ ງໄດເູ້ ອາົ ເງນິ ໄປເອາົ ເງນິ ຕາມຈານວນທ່ ໄີ ດຕູ້ ດິ ໜ.ີູ້ ການຊາລະໜສີູ້ ນິ ລະຫ່ ວາງກນັ ດວຍູ້ ເງນິ ໄດເູ້ ອອູ້ ອານວຍຄວາມສະດວກໃຫແູ້ ກ່ ປາຍລກໜີູ້ ແລະ ເຈາົູ້ ໜອີູ້ ນັ ເປັນຜນົ ປະໂຫຍດຕ່ ການຂະຫຍາຍຕວົ ແລະ ຈະເລນີ ກາູ້ ວໜາູ້ ຂອງເສດຖະກດິ .

ຈ. ໜາູ້ ທ່ ເີ ປັນເງນິ ຕາສາກນົ ໜາູ້ ທ່ ເີ ປັນພາຫະນະແລກປ່ ຽນເງນິ ຕາຕ່ າງປະເທດ, ຊຂູ້ າຍ, ຊາລະສະສາງຢ່ ຕະຫາດພາຍໃນ ແລະຕ່ າງປະເທດ ແລະ ຕະຫາດໂລກ. ນອກນເີູ້ ງນິ ຍງັ ເຮດັ ໜາູ້ ທ່ ອີ ່ ນໄດອູ້ ກີ ເຊ່ ນັ : ໃຊເູ້ ປັນຂອງຂວນັ , ເປັນເຄ່ ອງມໃນການແຈກຢາຍລາຍໄດູ້ ແລະ ອ່ ນໆ. ໜາູ້ ທ່ ຕີ ່ າງໆເຫ່ າົ ນເີູ້ ປັນໜາູ້ ທ່ ປີ ະກອບ ແລະ ເງນິ ຈະເຮດັ ໜາູ້ ທ່ ຕີ ່ າງໆໄດູ້ ດກີ ຕ່ ເມ່ ອເງນິ ມລີ ກັ ສະນະທ່ ມີ ີ ສະຖຽນລະພາບ ໃນມນຄ່ າ • ລກັ ສະນະຂອງເງນິ ສະກຸນແຂງ - ຕອູ້ ງເປັນທ່ ຍີ ອມຮບັ ກນັ ທ່ ວົ ໄປໃນທ່ ວົ ສງັ ຄມົ . - ເປັນສ່ ງິ ທ່ ມີ ສີ ະຖຽນລະພາບ ໃນມນຄ່ າ ຫ ເອນີູ້ ວ່ າມນຄ່ າຄງົ ທ່ ໝີ າຍຄວາມວ່ າຄ່ າຂອງເງນິ ປ່ ຽນແປງໄດູ້ ພ- ຽງເເປລັນກັ ອໜນັ ອູ້ ໜຍ່ ງຶ ອແລນັ ະດຽປວ່ ຽໃນນແດປາູ້ ງນໃມນນລຄກັ ່ າສ.ະນະຄ່ ອຍເປັນຄ່ ອຍໄປໃນທາງຫຸດ ແລະ ເພ່ ມີ . - ເປັນສ່ ງິ ຂອງທ່ ຂີ ນົ ຍາູ້ ຍໄດງູ້ ່າຍ. - ເປັນສ່ ງິ ຂອງທ່ ແີ ບງອອກຍ່ ອຍໆໄດສູ້ ະດວກ (ເງນິ ຕາຕອູ້ ງແບງເປັນຫວົ ໜ່ ວຍເງນິ ຕາເອນີູ້ ວ່ າມາດຕະຖານ ຂອງລາຄາ) ຕວົ ຢ່ າງ ຫວົ ໜ່ ວຍມາດຕະຖານຂອງລາຄາປັດຈບຸ ນັ ແມ່ ນ ຄາ o, 737g ເອນີູ້ ວ່ າ 1 ໂດລາ.

3. ການເຕາົູ້ ໂຮມການຜະລດິ ສນິ ຄາູ້ ແລະ ອງົ ການຈດັ ຕງັູ້ ຜກຂາດ 3.1ກ.ກ. ເາງນ່ອເນຕໄາົູ້ ຂໂຮທ່ມພີ ກາໃາຫນຜມູ້ ະກີ ລາດນິ ເຕາົູ້ ໂຮມການຜະລດິ ຂoດ່ ງະັ ກແກ່ າໜວາວນທິ ເງຂຂກະະາົູ້ຍາໃຫນານສຍອຂຸາາດຍດະສແເຕາຕໜວຫົ ກັ ຂະງໂກອກນງາໂານກຄລຜຽາຢລງະີມຄງັລ່ກກີກດິ າານັ ເນນພນຜຂ່ ອນັູ້ະະໃຊລຫຫນົດິຍໄຊູ້ ວາດນຍັູ້ທິ ຕູ້ ກຕະາວາົມຍມນາຈະສບັ ດຸ ກາມປດອສະູ້ເນຕງສເຂ່ກັງຊົ ນສຶູ່້ນງິ ,ງເກິ ປສນຸັນດາຍກຂທາອລງນຶ ງຕັ ໄແນົດຮເນູ້ ອງງາງໃາຄຊນໄຂທູ້ ດ່ນູ້ຕີ ໄູ້ ສດດິ າພກູ້ ເລນັາໄດັກລຂບັສໂອງຮ,ງຄງໂງດວານຍາມຂສກອະາເງູ້ ວພພໜາວະກແາູ້ ມ່ ນ ນເນາ່ ອຍງທຈນຶ າກນນນັູ້ ກາຍ່ ມທກີ ນຶ າມນຂກີ ະານຫປຍັບາຍປຸຕງເວົູ້ຕນກັ ບັ ນມກິ ເູ້ໃພນ່ ມີ ກຂານຶນູ້ ,ຜແະຕລ່ ນດິ າຍຂທອງນຶ ຕໄນົດເມູ້ອກີງໂາດນຍຄນດັ າເໃລຊອວູ້ ກທິ ທະ່ ຈີ ຍະາຈສາາູ້ ງດແເຮຕງກັງານນກິ ຂທອນັງກສາະມໄໝະກເພອ່ ອນ ເພ່ ມີ ຄວາມອາດສາມາດໃນການຜະລດິ ຂອງຕນົ ເອງໃຫສູ້ ງຂນຶູ້ ແລະ ສາມາດແຂ່ ງຂນັ ກບັ ນາຍທນຶ ອ່ ນ. ການປັບປຸງ ເໃຕຫກັ ໃູ້ ນຫກິ ຍກ່ ຂານຶູ້ນກຜ່ ວະາລເກດິ ່ ຂາົ ,ອຂງະນບາຍວທນນດຶ ່ ມງັ ກຄີ ່ າວວາໄມດຈເູ້ ຮາດເັ ປໃັນຫຕນູ້ ອູ້າຍງໃທຊນຶ ເູ້ ຄນ່ ອອູ້ ງຍຈກແັ ລໃໝະ ່ ນ, ທາຍນັ ທສນຶ ະຂໄໝະໜແາລດະກາເພງ່ບມີ ່ ສຂາະມແາໜດແງຂກ່ ງາຂນນັຜກະລບັ ດິ ນາຍທນຶ ໃບຍ່ໄດ,ູ້ ເນ່ ອງຈາກມກີ ອູ້ ນທນຶ ຈານວນໜອູ້ ຍບ່ ສາມາດຊເູ້ ຄ່ ອງຈກັ ແລະ ເຕກັ ນກິ ທນັ ສະໄໝດວູ້ ຍຂະໜາດ ໃຫຍ່ ເຂາົູ້ ມານາໃຊ,ູ້ ຕກົ ຢ່ ໃນສະພາວະດ່ ງັ ກ່ າວນເີູ້ ຮດັ ໃຫນູ້ າຍທນຶ ນອູ້ ຍ ແລະ ຂະໜາດກາງຕອູ້ ງໄດຕູ້ ດັ ສນິ ໃຈດວູ້ ຍສອງ ທາງເລອກ ຄ: - “ທາງເລອກທ່ ໜີ ່ ງຶ ຍຸບເລກີ ກດິ ຈະການຂອງຕນົ ເອງ ແລະ ຂາຍໂຮງຈກັ ໂຮງງານຂອງຕນົ ເອງໃຫນູ້ າຍທນຶ ໃຫຍ່ , ແຕ່ ໃນທ່ ສີ ຸດຕນົ ເອງກ່ ຕອູ້ ງເປັນກາມະກອນຮບັ ຈາູ້ ງໃຫແູ້ ກ່ ນາຍທນຶ ໃຫຍ່ .

- ທາງເລອກທສີ ອງບນັ ດານາຍທນຶ ນອູ້ ຍ ແລະ ນາຍທນຶ ຂະໜາູ້ ດກາງຕອູ້ ງໄດລູ້ ວມຕວົ ກນັ , ເຂາົູ້ ເພ່ ອໃຫໄູ້ ດູ້ ກອູ້ ນທນຶ ໃຫຍ່ ອນັ ໜ່ ງຶ , ເພ່ ອພອູ້ ມກນັ ສບຕ່ ດາເນນີ ການຜະລດິ ຈາກສອງທາງເລອກທ່ ກີ ່ າວມານນັູ້ ຂອງ ນາຍທນຶ ນອູ້ ຍ ແລະ ນາຍທນຶ ຂະໜາູ້ ດກາງເຫນັ ໄດວູ້ ່ ານາຍທນຶ ນອູ້ ຍ ແລະ ນາຍທນຶ ຂະໜາູ້ ດກາງໄດຖູ້ ກ ນາຍທນຶ ໃຫຍ່ ກນກນິ ຢ່ າງອດັ ຕະໂນມດັ . ຂ. ວກິ ດິ ການເສດຖະກດິ ຢ່ ໃນສງັ ຄມົ ເກດີ ມວີ ກິ ດິ ການເສດຖະກດິ ນນັູ້ ໄດມູ້ ເີ ຄ່ ອງໝາຍສະແດງອອກດ່ ງັ ນ:ີູ້ - ສນິ ຄາູ້ ທ່ ວີ າງຂາຍ(ຈາໜ່ າຍ) ຢ່ ທອູ້ ງຕະຫາດມຈີ ານວນຫວງຫາຍ, ຂາຍບ່ ອອກ. - ສງັ ຄມົ ມຄີ ວາມຕອູ້ ງການຢາກຈະຊສູ້ ນິ ຄາູ້ , ແຕ່ ບ່ ມຄີ ວາມສາມາດຊສູ້ ນິ ຄາູ້ ເຫ່ າົ ນນັູ້ ມາໃຊໄູ້ ດ.ູ້ - ການແຂ່ ງຂນັ ກນັ ຜະລດິ ສນິ ຄາູ້ ເພ່ ອສ່ ງົ ອອກຈາໜ່ າຍຢ່ ທອູ້ ງຕະຫາດຂອງພວກນາຍທນຶ ນບັ ມນູ້ ບັ ເພ່ ມີ ຂນຶູ້ . ສໂຮະງຫງຸາບນແຂລະວູ້ ໜ: ວາູ້ ດກິ ນດິ ອູ້ ກຍາຈນະທລາງມົູ້ ດລາູ້ ະນລເສາຍດແຖຕະ່ ໂກຮດິ ງແງາມນ່ ນຂປະັດໜໄາຈດໜໃ່ຫງຶ ທຍ່ ່ສີຈາະຄສນັ າຊມຸກາດຍເໃອູ້ ຫາຕມູ້ ວົ ກີ ເາອນງລລວອມດໄສດນ.ູ້ ກສາະນພຜາະບລກດິ າ,ນ ດ່ ງັ ກ່ າວໄດເູ້ ຮດັ ໃຫພູ້ ວກນາຍທນຶ ໃຫຍ່ ກນກນິ ນາຍທນຶ ນອູ້ ຍໂດຍການລວບລວມການຜະລດິ , ເປັນເງ່ອນໄຂ ພາໃຫເູ້ ກດີ ການລວບລວມທນຶ ການເຕາົູ້ ໂຮມການຜະລດິ ແມ່ ນເກດີ ຈາກ 3 ປັດໄຈທ່ ສີ າຄນັ ຄ: - ການຂະຫຍາຍຕວົ ຂອງກາລງັ ການຜະລດິ - ຜນົ ສາເລດັ ໃໝ່ ທາງດາູ້ ນເຕກັ ນກິ - ວທິ ະຍາສາດ - ຍອູ້ ນວກິ ດິ ການທາງດາູ້ ນເສດຖະກດິ

ການເຕາົູ້ ໂຮມການຜະລດິ ສາມາດດາເນນີ ໄປໄດໃູ້ ນສອງກລະນຄີ : - ກລະນທີ ໜີ ່ ງຶ ແມ່ ນການເຕາົູ້ ໂຮມກນັ ເຂາົູ້ ລະຫວ່ າງນາຍທນຶ ນອູ້ ຍກບັ ນາຍທນຶ ນອູ້ ຍ ຫ ນາຍທນຶ ນອູ້ ຍກບັ ນາຍທນຶ ຂະໜາູ້ ດກາງຫາຍຄນົ ເຂາົູ້ ກນັ ເພ່ ອໃຫກູ້ າຍເປັນກອູ້ ນທນຶ ອນັ ໃຫຍ່ ອນັ ໜ່ ງຶ . - ກລະນທີ ສີ ອງ ເຕາົູ້ ໂຮມກນັ ເຂາົູ້ ລະຫວ່ າງນາຍທນຶ ນອູ້ ຍ ແລະ ນາຍທນຶ ກາງກບັ ນາຍທນຶ ໃຫຍ່ . ການເຕາົູ້ ໂຮມການຜະລດິ ແມ່ ນການເຕາົູ້ ໂຮມກນັ ເຂາົູ້ ຂອງທນຶ ການຜະລດິ ຫາຍໆທນຶ ເພ່ ອໃຫກູ້ າຍເປັນທນຶ ຜະລດິ ອນັ ດຽວ. 3.2. ການຈດັ ຕງັູ້ ຜກຂາດ ເງ່ອກນໄານຂເທວ່ ພີ າົູ້ ໂາຮໃຫມມກູ້ ກາີ ນາຜນຜະລກດິຂໄາດດຂມູ້ ະສີ ຫາຍຍກາ່ຍຽຕວວພົ ເນັ ຖບງິ າລງຢະ່ ດາງບັ ດທ່ ງັ ່ນແີ :ີນູ້ ່ ນອນໃດໜ່ ງຶ ໄດກູ້ າູ້ ວໄປເຖງິ ການຜກຂາວດາູ້ ເສດຖະກດິ , - ໂຮງງານຜະລດິ ທ່ ມີ ຂີ ະໜາູ້ ດໃຫຍ່ ແມ່ ນມຈີ ານວນໜອູ້ ຍ, ບ່ ມຄີ ່ ແຂ່ ງຂນັ ຫາຍ, ນາຍທນຶ ນອູ້ ຍ ແລະ ນາຍທນຶ ຂະ ໜາດກາງບ່ ສາມາດແຂ່ ງຂນັ ກບັ ນາຍທນຶ ໃຫຍ່ໄດ.ູ້ - ນາຍທນຶ ໃຫຍ່ ແຕ່ ລະຄນົ ໄດຊູ້ ອກທຸກເລລ່ ຽມເພ່ ອສາູ້ ງຄວາມກດົ ດນັ ໃນການດາເນນີ ການຜະລດິ ແລະ ຈາ ໜ່ າຍ ສນິ ຄາູ້ ໃຫແູ້ ກ່ ກນັ , ເພ່ ອສາູ້ ງທ່ າດຫີ າທຸກກາລະໂອກາດຍາດເອາົ ກາໄລຫາຍມາໃຫຕູ້ ນົ ເອງ. ຈາກເງ່ອນໄຂທ່ ກີ ່ າວມາຂາູ້ ງເທງິ ເຮດັ ໃຫນູ້ າຍທນຶ ໃຫຍ່ ຕ່ າງໆຈາຕອູ້ ງມກີ ານຕກົ ລງົ ກນັ , ແບ່ ງປັນສດິ ຂອບເຂດຂອງການ ດາເນນີ ທຸລະກດິ , ການຕກົ ລງົ ແບ່ ງສດິ ຂອບເຂດຂອງການດາເນນີ ທຸລະກດິ ນນັູ້ ເອນີູ້ ວ່ າ ການຜກຂາດ. ການຜກຂາດໄດເູ້ ກດີ ຂນຶູ້ ໂດຍເລ່ ມີ ຈາກມກີ ານເຕາົູ້ ໂຮມການຜະລດິ ທ່ ານ ເລນນິ ໄດກູ້ ່ າວວ່ າ \"ການຜກຂາດເກດີ ຂນຶູ້ ຍອູ້ ນ ໝາກຜນົ ຂອງການເຕາົູ້ ໂຮມການກດົ ເກນທ່ ວົ ໄປ ແລະ ເປັນພນູ້ ຖານໃຫແູ້ ກ່ ການຂະຫຍາຍຕວົ ຂອງທນຶ ນຍິ ມົ ໃນ ປັດຈບຸ ນັ

o ການຜກຂາດ ການຜກຂາດແມ່ ນການຄບົ ຄດິ ຫ ຮ່ ວມສາພນັ ກນັ ລະຫວ່ າງນາຍທນຶ ດວູ້ ຍ. ເອາົ ທຸລະກດິ ສ່ ວນໃຫຍ່ ໃນການຜະລດິ ແລະ ການຈາໜ່ າຍສນິ ຄາູ້ . ການຜກຂາດໄດມູ້ ກີ ານຂະຫຍາຍຕວົ ດວຍຫາຍຮບແບບແຕ່ ຕາຫາສງ, ໃນປະຫວດັ ສາດແຫ່ ງການຂະຫຍາຍຕວົ ຂອງການ ຜະລດິ ແລະ ການຈາໜ່ າຍສນິ ຄາູ້ ໄດປູ້ ະກດົ ມຮີ ບການຈດັ ຕງັູ້ ຜກຂາດທ່ ເີ ກດີ ຂນຶູ້ ຄ: ກາກແຕນ, ແຊງດກີ າ, ເຕຣດິ , ກງົ ຊອກຊີ ອອມ. - ກາກແຕນແມ່ ນຮບການຜກຂາດດາູ້ ນລາຄາ ແລະ ຕະຫາດ, ສະມາຊກິ ທ່ ເີ ຂາົູ້ ຮ່ ວມກາກແຕນຍງັ ຄງົ ຮກັ ສາຖານະເປັນ ຫວົ ຫນ່ ວຍເອກະລາດ, ແຕ່ ຕກົ ລງົ ນາກນັ ກ່ ຽວກບັ ເງ່ອນໄຂການຂາຍສນິ ຄາູ້ , ການດົ ເວລາຊາລະສະສ່ າງ, ປະລມິ ານສນິ ຄາູ້ , ແບ່ ງປັນຕະຫາດ ແລະ ການດົ ລາຄາຖາູ້ ສະມາຊກິ ຄນົ ໃດຫາກຜະລດິ ແລະ ຈາໜ່ າຍກາຍການດົ ທ່ໄີ ດຕູ້ ກົ ລງົ ກຕອູ້ ງໄດຈູ້ ່ າຍຄ່ າປັບໄ ໝແກ່ ກາກແຕນ. - ແຊງດກີ າແມ່ ນຮບການຜກຂາດທ່ ສີ ງ ແລະ ມຄີ ວາມໝນັູ້ ທ່ ຽງກ່ ວາກາກແຕນ, ການຜກຂາດກ່ ຽວກບັ ການຂາຍສນິ ຄາູ້ ແລະ ການຊວູ້ ດັ ຖຸດບິ ໂດຍມຄີ ະນະກາມະການຄຸມູ້ ຄອງເປັນເອກະພາບເປັນຜຮູ້ ບັ ຜດິ ຊອບ. ຈດຸ ປະສງົ ຂອງແຊງດກີ າແມ່ ນຊວູ້ ດັ ຖຸດບິ ດວູ້ ຍລາຄາຖກ ແລະ ຂາຍສນິ ຄາູ້ ດວູ້ ຍລາຄາແພງ. - ເຕຣດິ ແມ່ ນການຈດັ ຕງັູ້ ການຜກຂາດດວູ້ ຍຮບການບລສິ ດັ ຫຸນູ້ ສ່ ວນ, ທຸກໂຮງງານທ່ ເີ ຂາົູ້ ຮວມເຕຣດິ ຕອູ້ ງເສຍຄວາມເປັນ ເອກະລາດໃນດາູ້ ນການຜະລດິ ຈາໜ່ າຍສນິ ຄາູ້ ແລະ ດາູ້ ນ ການເງນິ , ລວນແຕ່ ແມ່ ນຄະນະກາມະການຄຸມູ້ ຄອງຢ່ ພາຍໃຕກູ້ ານ ຄວບງຂອງກ່ ຸມນາຍ ທນຶ ໃຫຍ່ . ກາໄລທ່ ໄີ ດຮູ້ ບັ ຂອງຜເູ້ ຂາົູ້ ຮ່ ວມກບັ ເຕຣດິ ແມ່ ນຂນຶູ້ ກບັ ປະລມິ ານຫຸນູ້ ທ່ ເີ ຂາົູ້ ຮ່ ວມ ກດິ ຈະການນີູ້ ຂະຫຍາຍຕວົ ແຂງແຮງ ແລະ ກວາູ້ ງຂວາງຢ່ ອາເມລກິ າ. - ກງົ ຊອກຊອີ ອມແມ່ ນຮບການທ່ ຜີ ກຂາດທ່ ກີ ວາູ້ ງຂວາງ ກວມເອາົ ຫາຍຂະແໜງການກວມເອາົ ທງັ ແຊງດກີ າດ, ເຕຣດິ ແລະ ກ່ ຸມອ່ ນໆ ເຊ່ ນັ ຂະແໜງອຸດສາຫະກາ, ການຄາູ້ ມະນາຄມົ ຂນົ ສ່ ງົ , ການປະກນັ ໄພ ເຊ່ ງິ ຢ່ ພາຍໃຕກູ້ ານຄອບງາຂອງກ່ ຸມນາຍທນຶ ການ ເງນິ , ກງົ ຊອກຊອີ ອມໄດເູ້ ຮດັ ໃຫນູ້ າຍທນຶ ໄດທູ້ ່ າດໃີ ນການຍາດຊງິ ເອາົ ຕະຫາດ ໜ່ າຍສນິ ຄາູ້ , ແຫ່ ງວດັ ຖຸດບິ ແລະ ບ່ ອນລງົ ທນຶ .

ອແລກີ ະຮດບວູ້ຂກຍະາ.ຫນນຍຈກັ າດັຍທຕຂດິ ງັູ້ອສຜງະກຂດຂະນີ າຫດາຍຍຂາທອຍນງຶ ອນເອວາກຍາົູ້ ວທເ່ປານຶກັນກາວນາງົເຄກນອວດີູ້ ບາຂງງໄນຶູ້ າປຂຂທອະ່ ຫວງົ ກພຍານາູ້ນຍຖຈຕາດັ ວນົ ຕເເລສງັູ້ ່ກມດີ າຖຈນາະຜກກກຂດິ ຂະຂາແດອໜແງບມງກນ່ັ ນາດຈນາະໜປສະ່ ງຶາູ້ເໄງທປງເດສງ່່ທອຂນະນຶ ໄແນຂໜຍິ ເພມົງ່ ກອກ່າດເນຂບັ ອາົູ້ ສຮ່ ນ່ນວມ ການຊ່ ວງຊງິ ແລະ ລບົ ລາູ້ ງວກິ ດິ ການເສດຖະກດິ . 3.3. ທນຶ ນຍິ ມົ ຜກຂາດແຫ່ ງລດັ ກງົ ຈທກັ ນຶອນນັ ຍິດມົຽວຜກກນັຂ,າດເພແ່ ອຫຈ່ ງດລຸ ປດັ ະແສມ່ງົນຄກວາານມເຮຕ່ ງາັົູ້ ໂມຮໃີ ມຫກກູ້ ່າຸມລນງັ ຂາຍອທງກນຶ ່ ຸມຜນກາຂຍາທດນ,ຶ ກຜ່ ຸມກຂນາາດຍເທຂນຶ າົູ້ ຮໄ່ ດວນມູ້ າກໃຊບັ ອກູ້ າານລາງັ ດແລຮດັງໃຂນອກງລານດັ ເປັນ ໝບລດົ ກິ ລາດັນໃຫຫນັ ແູ້ເສກ່ດນຖາຍະທກນຶດິ ໄຜປກທຂາາງດກ,າສນາທູ້ ງເະງຫ່ອານນໄສຂາທູ້ ງ່ ດທີ ໃີຸກຫຮແູ້ບກກ່ ການານເພເ່ຄອ່ ອກນ່ ສໄງົຫຄວາມທ່ຂມີ ນຶູ້ຜີ ,ນົ ໂກດໄຍລລຂດັ ອຮງນບັ າປຍະທກນຶນັ ຜກການຂສາ່ດງັ ຈ, ອກ່ ງອກນາອນ່ ນ ຜະລດິ ພາຫະນະສງົ ຄາມທຸກຊະນດິ , ທຸມູ້ ເທກາລງັ ອນັ ມະຫາສານໃຫແູ້ ກ່ ພວກນາຍທນຶ ຜກຂາດ ທ- ນຶ ນກຍິ າມມົ ຜະສກດິຂຜາດກແຂຫາ່ດງລແດັຫ່ສງລະແດັ ດກ່ ງອອນອອກ່ ນຫແາມຍ່ ນຮກບາກລາງັ ນຂທອ່ ແີງລຕດັກຕຕ່່ ໂາຮງກງຈນັ ກດັ ່ ,ງັ ນໂ:ຮີູ້ ງງານອຸດສາຫະກາ,ການຄມົ ມະນາຄມົ , ທະນາຄານ ແລະ ອ່ ນໆ. ກາມະສດິ ດ່ ງັ ກ່ າວໄດສູ້ າູ້ ງຂນຶູ້ ໂດຍວທິ ກີ ານ ກສາູ້ ງກດິ ຈະການໂດຍອາໄສງບົ ປະມານຂອງລດັ ຫ ລດັ ໄດຊູ້ ຫູ້ ຸນູ້ ຮ່ ວມຜກຂາດ ແລະ ສາູ້ ງ ຕງັູ້ ກດິ ຈະການແບບປະສມົ ຂນຶູ້ , ການກາເນດີ ກາມະສດິ ແຫ່ ງລດັ ແມ່ ນຍອູ້ ນ ນາຍທນຶ ມອບກາມະສດິ ຜກຂາດໄປຢ່ ໃນກາມຂອງລດັ ທງັ ນກີູ້ ເພາະວ່ າລດັ ໄດເູ້ ປັນຕວົ ແທນຂອງຊນົ ຊນັູ້ ນາຍທນຶ ທງັ ໝດົ ແລະ ຮບັ ປະກນັ ໃຫລູ້ ະບອບທນຶ ນຍິ ມົ ຄງົ ຕວົ ຢ່ ຢ່ າງຍາວນານ.

ແເພຮບວຮດັ ບກໃບນນຫກຂີາຕູ້າຍອນະທງຫຊລນຶ ມົາດັ ດດໃແວຊມູ້ ມຍແຄູ້ີ ່ ນຫລວ່ກາງາຄລມານາດັໝທກ່ລລນີັອູ້ ດັດຄັບນຊງົກ,າສູ້ເູ້ຍສ່ອວທາາູ້ົ ນງນນຶເໃງາໄ່ຫຍອດທນຍດູ້ ່ໄແນຶາຂເມຜນໃ່ ນກຫນີ ອຂນດູ້ ຸປາາວູ້ ດຍະຍທທກຮ່ ຕອີນຶບກົນຜກຍກການຢາຂ່ນເໃາກທດນບັໄະສດຊຫະຮູູ້້ພາແນບັ າລບກແະໜາລໄບກະລັ ລສໜສກິ ງ່ນິາວຂນຄງນຶູ້ ຕ.າູ້,່ ສາເງວພໆນາ,ະເກກວ່ານາີ ນລຂເດັ ກອເບັງກຊຜບັ ່ ຂກຊອສຂູ້ ງານິ ລດຄດັຮາູ້ ໄບກດກບັ ູ້ ານ - ການໄກເກ່ ຍເສດຖະກດິ ລດັ ໄດໃູ້ ຊນູ້ ະໂຍບາຍດາູ້ ນງບົ ປະມານການເງນິ ແລະ ພາສອີ າກອນ, ໂດຍອງີ ໃສ່ ນະໂຍ ບກາາຍນໄດກ່ ງັ ກເກ່ າ່ ຍວດລາດັູ້ ນໄວດງົຮູ້ ຈບັ ອປນະຢກ່ ານັງກທວນຶ າູ້ ຮງຂອວນາໃງຫເຊແູ້່ ງິ ກເ່ນນອູ້າຍໃນທຂນຶ ອຢງ່ ມໃນນັ ສແະມພ່ ນາຢບຸດເສຕດກິ ຖານະລກງົດິ ທທນຶ ນຶ ໃນນໄຍິ ລມົ ຍບະ່ ຫພມາກນັູ້ ວຄງົງົ ຈ, ອລນດັ ຍນກົາໃຕຊວົ ວູ້ ດທິ ວູ້ ີ ຍ ຈດຸ ປະສງົ ຫກີ ເວນັູ້ ການຜະລດິ ເຫອລນົູ້ , ແຕ່ ຈະອອກແຮງງານສຸມການລງົ ທນຶ ໃນຊວງໄລຍະພາກວງົ ຈອນວກິ ດິ ການ ແ- ລກະ າພນາວກາວງໂງົ ຄຈງອກນາຊນຸດເສໂດຊຖມດະກວດຍິ ແຈມດຸ ່ ນປກະສານງົ ຈປາະກກດັ ອກບາສນາູ້ຜງໂະຄລງດິ ກຕານກົ ໃຕນ່ າໄແລລຍະະຍຊາຸກວຍນທາູ້ ນາຂງອອອງກກງຈົ ຈາກກັ ລວດກັິ ເດິ ພກ່ ອາຜນນັ. ຂະຫຍາຍ ການລງົ ທນຶ , ແນໃສ່ ຮບັ ປະກນັ ເງ່ອນໄຂສະດວກໃຫແູ້ ກ່ ການເຄ່ ອນໄຫວຂອງພວກນາຍທນຶ ຜກຂາດ. 4. ການປັບຕວົ ຂອງເສດຖະກດິ ທນຶ ນຍິ ມົ ສະໄໝໃໝ່ 4.1.ຈດຸ ພເິ ສດຂອງເສດຖະກດິ ທນຶ ນຍິ ມົ ສະໄໝໃໝ່ ການຜກຂາດແມ່ ນລກັ ສະນະຈາເພາະຂອງທນຶ ນຍິ ມົ ສະໄໝໃໝ່ , ແຕ່ ມນັ ໄດມູ້ ກີ ານປ່ ຽນແປງດາູ້ ນຂະໜາດ, ຮບ ການ ແລະ ກນົ ໄກເມ່ ອປຽບທຽບໃສ່ ທນຶ ນຍິ ມົ ຜກຂາດໃນເມ່ ອກ່ ອນ, ດວູ້ ຍເຫດນນັູ້ ທນົ ນຍິ ມົ ສະໄໝໃໝ່ ຈ່ ງິ ມຈີ ດຸ ພເິ ສດດ່ ງັ ນ:ີູ້

-ເກຕາກັນນຜກກິະງົ ຈລໃນກດັິ ລກໄປະານ,ດຈສບັ ່ ດອັສຕດັງ,ງຕັູ້ ຜໄະດະໂສລູ້ນາດິູ້ມງໄລດັດະປເູ້ ບຂະບາົົຢູ້ ສກັດ່ ລາກະນາບຄລບົຸມງູ້ັ ແລຄຮະອບງງງຽທາບນ່ ທີ ຮຄນັ ຽນົ ສບແະຮໄລອູ້ໝະຍຂ,ວນຶູ້ລດັ ເດຖັພ່ທຸດອທບອິິ ເານຶ ຮນນດັວຍິໃຍຫມົ ຄສລູ້ ວະາບຍໄຄໝໄດຸມໃແູ້ ໝແຫ່ ລ່ໄງດຊະບາູ້ ຈດນັ ດັສລລງຸຜຂະນົ ນບຶູ້ ສ.ຽາບເລກດັານທໃາໝງວ່ ແທິ ລະະຍາຂສອາດງ ທ- ນຶ ນກຍິ າມົເນເປດີ ັນບຜນັ ກດູ້ ວາບດລກສິ າດັ ແຂລາູ້ ະມຊປາະດຕດບິ ວູ້ ດັ ຍກການານເຄຫ່ ອນັ ນເປໄຫັນວສຢາ່ກບນົ ນັ ເດສາດພຖນູ້ ະຖກາດນິ ເໃສນດປຖັດະຈກບຸ ດິ ນັ ປບະນັເທດດາບທລນຶ ສິ ນດັ ຍິ ຂມົ າູ້ ມແຊລາະດທງັ ໝດົ ລະບບົ ທນຶ ນຍິ ມົ . -ກເສນັ ດທຖສງັ ະາຂູ້ ງກນຶກູ້ ດິ ຕາ່ຢນກ່ າແນັງບແ, ງຂກງງາາແນນຮສພງາວົ ກກພນົ ານັູ້ ໃວນໝໄບີູ້ປ່ ດນັ ສວູ່້ດກຍາາໃກນຈາເກປນາັນສງຕະເສສະດຫມົ ຖາທດະນຶ ກຮວດແິ ລມທະລນຶ ະນເຕຫຍິ ກັ ວມົ ່ນາພງກິ ວຊຂມາດະເໜໂປດັນາູ້ ຍດຜອໃປູ້ ງຫີ ົກຕຍຄາ່ ,ມອໃທງດນ່ າວປແູ້ ັຮຍດງກຈຂບາຸ ອລນັ ງງັ ພຕແວຮນົ ມງມອຫກີ ນັ ນັາມນໄປະຊຫສຸກ່ ກາຍສາເູ້ ານຊນ່ ຂງິ ທກະນາັຫງດຍແາາລູ້ ນຍະ ທນຶ ແລະ ເຕກັ ນກິ . -ຜເຫະ່ າົລນດິ ນເັູ້ ຕຢມ່ ກັາຄີງນໃວຫກິ າຍອມ່ ຫດັເຂຕວມັູ້ະງ.ໂແໂນຂດມງຍທດັ ສາະແງດເລພາູ້ະນາະເເປສຕັດດກັ ຈຖນບຸກະິ ນກັວປດິທິ ະ,ະເຢຍທາາດກສໃເາຮດດດັເປຮໄດະດັ ໃສກູ້ ່ຫບົອໂຜນູ້ ຄນົອງ່ ສນປາໝະເລກດົ ດັອຕທບອູ້ າເງສງຫດດນາັູ້ຖນປະ່ອຽກຸດນດິສເຕປາ່ ຫກັຽນນະແກກິ ປາວທງທິ ່ ທີແະລນັຍະສາສະຫາໄດນໝັ ປ-່ກຽ່ ເເນທຮທດກັັ ໃດິໂຫນທໂປູ້າລງະກຢເທີາໃນຫດ ູ້ ທນັ ສະໄໝ ແລະ ມປີ ະສດິ ທພິ າບ. ປວ-ແ່່ ມຽາກ່ນນາໂແກນຄປາຫງນງປພມຄະນນູຸ້ມູ້ກຖໃຄອຊາອບນູ້ ງສເວ່ສງິແດັ ດດລຖ່ ງັຖະກຸຂະ່ າເອກສວງດິມໃີກໃຫຂາໝນມະູ້ ່ ຜຫເປີ ຮະະຍດັລສາໃດຍິ ດິຫປທແລູ້ ັດລຜະິ ໄບະນົ ຈບສົ ຄກຄງນົານຸມນູ້ ,ນັູ້ນຄຂແາອຸດມໃງຄ່ຊມນນົູ້ໝູ້ບກີ ກ່ ຄາາານກກລປຜນັງັ່ ຽແນົ,ບນຮຂນແັງອຂປຫງອງວາ,ນງທິ ຄບແີູ້ ະນນົັມຍ່ທດນາາສາຂນງານຶດູ້ ກດັ ກາູ້ ເເນສຕບັ ສດກັລະຖນະຕດກະິ ປິ ກບັເັນປດິ ແັຍນຕລາວ່ າເະຽງຫກກ່ ວອໃທທິແຫ່ ບີຮກີ ່ຄູ້ຍງາວນາແກາຄລມປຸມູ້ະຢາຄນັງູ້ອອຢໃ່ ນດງນໆ,,ວ.ພ່ ແາກເິ ຕສ່າດນ

4.2. ບາດກາູ້ ວການຂະຫຍາຍຕວົ ຂອງເສດຖະກດິ ທນຶ ນຍິ ມົ ສະໄໝໃໝ່ ປ- ະຕເວິ ສດັ ດວຖທິ ະະກຍດິ າທສານຶ ດນຍ-ິ ມົເຕສກັ ະນໄໝກິ ຄໃໝງັູ້ ທ່ ມີ IບີIIາດອກນັ ໄາູ້ ວດກໄູ້ ຂະສໂດງັ ກດາທດາແງດຫ່າູ້ງນຍຄຸກຸນສນະະໄພໝາສບ່ ສຂາອນງທກ່ ທາີ ລນັ ງັ ສກະາໄນໝຜະກລາູ້ ວດິ ໜໄດາູ້ປູ້ໃະນສກບົ ານຜຈນົ ດັສຕາເງັູ້ລຂດັ ະກຫາຍນາຍ ການຜະລດິ ແລະ ການຫນັ ເປັນສາກນົ ແຫ່ ງການດາລງົ ຊວີ ດິ ຂອງມວນມະນຸດຢ່ າງແຂງແຮງ. - ປຜທັດກນຶ ຈຂນບາຸຍິ ດນັມົ ແກຜຫາກ່ ນງຂລຜາດັ ກດ,ຂກເາຊາດ່ເງິນກແດີ າມນ່ແນຜລກກະວຂຂມາດະເອໃຫນາົ ຍທເາວຸກຍລດຕາາວນົ ນໃນັູ້ ,ນຕທສນົູ້ ຸກະຕໄເແໝຂມດທ່ ນກນຶ ຂານນະຍິຜແມົະໜລກງດິາອຍຸດແເປສລັນາະຫຈກະກັ າກກນາະບໜພລກັດັກິ ,າແນນລາ,ູ້ ມະເຊນັຕ່ ງິ່ເມບຊ່ າພອູ້ ກຽໄ່ ແງຟແມ,ຕ່ ນທ່ ຜລະກະນຂບາຄາອດາບນພທ,າຍນຶ ໃໃນນນຍິ ມົ 5. ປລະະເທບດອແບຕປ່ ຍະຊງັ ຜາທກປິຂະາໄດຕຂປາູ້ ມະຊຊາາຊດນົ ອກີແລດະວຍເສ. ນັູ້ ທາງກາູ້ ວຂນູ້ ສງັ ຄມົ ນຍິ ມົ ຂອງປະເທດເຮາົ 5ປພສ່ .ຽະດັ 1ນນ.ທລຄແນັູ້ະປວະ,ນບງາຈາມໃອກນິ ນສບາຕູ້ ກວາປະນາຂະນງກຶນຊູ້ຊາສກຸາມທ“ງາັ ຄນປປລິ ມໃົີະ8ະໄໝ0ນບຕ່ຍອິ ປຂຂມບົ ະອອປ.ຊງງະສາກຊຊດັ ານົານຕທກະຕປິ ວາາູ້ ະວມດັ ໄຂທທຕນູ້ ດປິີ ສສະXງັ ຊງັXຄຄາມົຊມົ ໂນນົນດຍິຍິ “ຍມົມົ ສຄໄະດເປູ້ພກະາາະນກໄສດົດາຕູ້ ຊູ້ງວົລໃີູ້ ຂຫະນບູ້ເູ້ ຫໃອນນັບໄສປລະະຍພຊະາາທວທ່ ະບີປິ ຄນັະວດໄຕາາມປປະເະປຊເທັນາຊຈດນົ ງສິ ຂໄງັ ດອຄຖງູ້ມົ ປກະກເນທາຍນິ ດມດົົ ດໄອອູ້ດອຍມູ້ ກກີ ໃານນ ກແຈປເທ່ ຫະງອິ ່ ສອ່ເງງທບລປກດຕະະາ່ນເກຊຢຮປຸມານູ້ າົວັບແຢສ.ປມັນນຸ່ງນເກ,ນສາຂອູ້ງບະຄໃຕຫງນັູ້່ ທກຈຍ່ ສີດາິ7ຍາູ້ໃງສຈແແະດລລ່ໄງັະໝະກ່ ບາຂທວລະໃີ ະIຫນVນກຍະເາອຊລຍງງິະລປພບະະກັ ອບຊເບຸອຮມປໃາບົ ໄະຫປດຊຍະຢູ້ ່າຊຄັງູ້ທຢາງັູ້ ປທິທນະ່ ປິວີ ໄV່ ະາຕໄ:–ປຕ“ະກປVຊາະIນາIຊຊປຂານົຊະອຕນົ ຂງພວ,ິ າູ້ ມກດກັັ ່ ຂຜສປ່ ອາາະູ້ ງນຊງປຂາປະຊນູ້ ຖະນົສເມ່ົ ທປສປະງດັ ຄັຕດເຮໃມົວິ ຈາົດນັໃເນລຍພິ ໄ່ າມອົ ລວກເຍວທາູ່້່ະາວອໃ:ຂລໝກນະູ້ ່າກນສແ່ າສປູ້ມວ່ງະັນ”ຄຕໄມົລວິຈນຍດັາກຍະິຂນມົອນັູ້ງ

ພນູ້ ທຖດາິ ນສຂະອດງີ ກມາານກປ-ະເຕລວິ ນດັ ນິ ກໄາມດຊະູ້ ຊໃີູ້ ຫບີ ແເູ້ ຫມນ່ັ ນວປ່ ່າຽ:ນບແນັ ທຫນາອອາານນາາດດກກາານນປປົົກກຄຄອອງງເເກປ່ ັນາົ ດພວູ້ ນູ້ ຍຖອາານນຂາອດງກທານຸກປກົການຄປອະງໃຕໝວິ ່ ດັຂສອງັງຄຊມນົົ ຊ,ຈນັູ້ ດຸ ໝາຍ ກສກາັ ມທດະນີາກດາທອແ່ ທນຫີ .ປງູ້ົ ເະຫຊອາໄທວປິ ໃູ້ ະຫໄສຕູ້ ນໝີູ້ ເຊາຍງີ ,ເຖປງິ ະກຕບາິ ນດັ ລສບົ ດິ ລປາູ້ ະງບຊນາັ ທດປິາຮະ່ ອໄຕງຮເປອັນຍເຫຈາາົູູ້້ ປຫະງັ ຝເທນດປຊະາຕດວິ ຂດັ ອຂງອປງະລຊະາບຊອນົ ບບລນັ່ າດເມາເອຜງ່ າົ ຂໃນູ້ຫນເູ້ ກບັ ່ າົ ມ-ໃສູ້ ໝງຂ່ ແນູ້ ໃລນະ ທຸກຂງົ ເຂດຊວີ ດິ ສງັ ຄມົ . ຮປ່ ວະຕມທວິ ຂດາັ ອດເງປແປັນທະພຂຊູ້ ນູ້ອາຊຖງນປົ ານ,ະຊພຊາານົ ຊຍຊໃນົ ນັຕູ້ ສກູ້ ະແາແລນດະນງຊາເພຖນັູ້ າງິ ຄຂກນົອາໃນງນພເຂສກັ າງົັູ້ ນຮຄ່ນັວູ້ມົ ຈມເພະຂ່ ຮອອບສັ ງປາປູ້ ງະະໃກຊຫນາັ ມູ້ຊໃພີນົຫນັບແູ້ ທນັ ກດະ່ ກພາາເານຜບ່ ປາົ ກະໃາຕນມບິພະດັາກລຈອະດຸ ນກໝ,ດິ ຊາປຍາະວສຕກງັ ວິຄະດັມສົ ໃກິນນອຍໄິ ລນມົ ຍ,ສະແາໃເລລໝະດັ ່ .ຢປ່ ປັນກະຍານເາທຊເຂດນົ າົູ້ ເຮາົ . ທາດແທປູ້ ະຊາຊນົ ສະແດງອອກ: ທຸກການຕກົ ລງົ ກ່ ຽວກບັ ແນວທາງ, ນະໂຍບາຍຂອງພກັ ຕ່ າງໆ,ລະບຽບກດົ ໝາຍຂອງລດັ ລວູ້ ນແຕ່ ສ່ ອງແສງເຖງິ ເຈດຈານງົ , ຄວາມມຸງູ້ ມາດປາດຖະໜາຂອງປະຊາຊນົ ແລະ ແນ່ ໃສ່ ຮບັ ໃຊສູ້ ດິ ຜນົ ປະໂຫຍດຂອງປະຊາຊນົ ບ5.ນັ 2ດ.າເຜ່ າົ ເ.ສນັູ້ ທາງກາູ້ ວຂນຶູ້ ສງັ ຄມົ ນຍິ ມົ ຂອງປະເທດເຮາົ ຈດຸ ໝາຍສຸດທາູ້ ຍຂອງພກັ ເຮາົ ແມ່ ນນາພາປະເທດຊາດ,ປະຊາຊນົ ກາູ້ ວໄປເຖງິ ຈດຸ ໝາຍສງັ ຄມົ ນຍິ ມົ ;ຢາກເຮດັ ສາເລດັ ຈດຸ ໝ ສາຍະດໄ່ ງໝັ ກ່ທາວີ Vພດວ່ ງກັ ນເຮ:ີູ້ າົ ຕອູ້ ງເອາົ ໃຈໃສ່ ສາູ້ ງບນັ ດາປະຖມົ ປັດໄຈດາູ້ ນຕ່ າງໆເຊງິ ພກັ ເຮາົ ໄດກູ້ ານດົ ແຈງູ້ ໃນ ກອງປະຊຸມສນກາງຄງັູ້ ທີ 9 1. ສສສາາາູູູ້້້ ງງງອພແລານູ້ ນະຖາປາດັນບລວປດັ ຸດງັ ປພຖະກັ ຸເຕໃຕວຫິ ກັ ດັໜູ້ນທກິ ກັ່ ໜີ ,ແສກໜັ າູ້ແງນູ້ ໜເສແນດູ້ ລເຖຂະະມັູ້ ເກຂແດິມັຂູ້ ແແງຫ.ຂ່ ງງຊທາຸກດດໃາຫູ້ ນນູ້ .ບັ ມນູ້ ບັ ຂະຫຍາຍຕວົ . 2. 3.

4. ສສາາູູ້້ ງງລລະະບບບບົົ ຄກຸມດ້ົູ ໝຄອາງຍລໃຫດັ ທນູ້ ່ ບມີັ ມຄີ ນວູ້ ບາັ ມສສມົ ກັ ບສນດິ . . 5. 6. ສາູ້ ງຄວາມສາມກັ ຄປີ ອງດອງລະຫວ່ າງປະຊາຊນົ ເຜ່ າົ ຕ່ າງໆ ແລະ ລະຫວ່ າງຊນັູ້ ຄນົ ຕ່ າງໆ. 7. ສາູ້ ງຊບັ ພະຍາກອນມະນຸດ. ເສທຈ98ປ..າາງູ້ັ ັນນງໝປໄວສປະສດົ ນາູ້ສຖາທງູ້ໜງສາ່ມົກກີລ່ ະງຶ່ ປາາບັເພວລຊັດກາມງງັິໃບໃາປຈານນແອຂເກວແພງາູ້ າຕດງ່ກູ້ ອວເ່ ລລນທັກຂອະຊູ້ງິາູ້ນູ້ບນວມາຂດານຂັູ້ພດອນາ-ູ້ ແກງຍສປປມາູ້ນງັວ່ະອູ້ ນຄອເຈງເທມົກກນະດນອນອຕັູ້ ເຍນິັຄໃອູ້ຮມເນົວງາອົ ມຕແເາອທູ້ມເມນີົູ້ ນ່ອອ່ສຕນອາູ້ລະຂກນໃຫະອວານກນງງຍບກາກົແູ້ ສວພລາາາຢນນາລະ່ ຍປສດົ ບັ ລໃະາທູ້ ພງນະເ່ ລຖີທາເດລຂະກດບັ ະບມັູ້ຕເຄກຮອແອູ້າດາິົບຂດງ.ປປງໝບແ.ົກະນລົາປຊຍເະັກາສລທເນຮັູ້ະຊປິທກ່ັອອະສາຽໃໄງດານຕກພແຜປາູ້ ວສລນົະຂມົະຊສນຄູ້າາສຊເນວລາູ້ນົນງັນູ້ດັ ສກຈ.ດ່ າຄະ່ດປງັ ່ກຕກງັະນ່ອາູ້າເນວທນັງູ້ ໄ.,ດດຈຊຜູ້ ່ ງ່ຶາາເດນປ.ັນບໄາລດຍກະາູ້ ທວ່ ຕີ ອູ້ ງ 66ທກກດຈກຂ່ ..າງະານາຸຶິກ1ເເນນຫ.,ນວໆເຜທກໃຍເນາມີົສູ້ ຄນະວາດິາກ່ງອັ່ນອລກຍາຄສາງກຜງດຕິານມ,ະົ ນນາະແວົຜດ່ຢນລຸງຜລບສວະຫີາຜວູ້ດະິ່ກບລງ່າມະນົລວເດໂຄດິທລແ,ດດດິວັູ້ນ່ົດູ້ດາຕິົຢວຖດຍໃຄ່ ວຕາຖດຸັດຮດສວປູ້ດອັູ່້ຖຽບາງ,ິູ້າົວຖຫງຂວວຸຖກສທພຸອ່,ສາທິງາາິ ກະ່າງນຂນດງິ ະກແຍຂວເອຜວຍູ້ ່າສມາອາງນະຍດາ່ສດນ,ງສລຜເ,ແງັຖຫພຄາດິຄະເມດນະນຮົດູ້ກລມົ່ ,ນກຖເ່ອນດຍິຮໜຢພດິ່ນານັວູ້ງິາົນ່ານມູ້ງຢຕຶກ-ດກັ ່ໆຂຖແອລາີູ້ຖສເຢອນຄລາງກັງຸັສຸນ່ງດເຜອຄະ່ສພສງິຂກະອນ່ມົຂະງງັິ ່ອລາໄຄນພນອນຫງດິມໆາົະງກຜອວຢຮທສ່າະາສ່ໃບັນງຈັີໄລນຄລິໃສດາດິ ສມເຊົະເາປແຊລປງັຊສູ້ ່ັນມຄງິງະົວີງ່ກແຊມົນເວດິທກນໃວັີຄນັ ກ່່ດາົກດິນົນນແາກຂາເນະລນັນູ້ຮຕອຄເະ.ເາປົາງປະຈມັມນກດັນະຈຢະນັແີບຢ່ ງນ່ິເ່,ລມພເແຸດອບ່ະອຊີ່ ຕ.ນີມອູ້ ຄ່ວີ່ສວນໃີ ງ່ດົິ່ ງິາຜໆຕເກໄຫຈແວົ າດ່ລະານົ ແກນູ້ແະຜ່ລອນຍັູ້ ະສະນຄກລງັ ອນົອຂຄດິ ່ ນເອະມົສຮຄຫກກງັາົ ໄນຄົ່ຍຈຈດເມົາາະຮມຍກູ້ ,ບາົ ເາສ່ ຕສຊຄແງ່ັອງັູ້ນງມັົ ຄຄຕງ່ຢນມົມມົວົ າມເກຍອໄີ ພ່ແດີ ່າງເິ ອຄຫຕດູ້ ່່ດອຕາສານນອູ້ເະກໄນງຫນໄານີ ນດນັວູ້ດ,ູ້

6.2. ການພວົ ພນັ ສດັ ຈະວພິ າກລະຫວ່ າງກາລງັ ການຜະລດິ ແລະ ການພວົ ພນັ ການຜະລດິ ກ. ກາລງັ ການຜະລດິ ກາລງັ ການຜະລດິ ແມ່ ນການພວົ ພນັ ລະຫວ່ າງຄນົ ກບັ ທາມະຊາດ. ກາລງັ ການຜະລດິ ສະແດງເຖງິ ກາລງັ ແຮງທາງດາູ້ ນວດັ ຖຸ າແບຍລດົ ກະຮາສເຽນຕະນອກັ ນຄອນນັວູ້ ກກິ ,າແມຂກຮອຊາງລງາງຂນງັາກະນຊິ ບາເານພນວ່ ຜອານນະຜກໃລະນາດລິນກປດິຜາະວນະກລດອັ ອດຖິອບ.ຸກສ່ດຄອງິ ຂວນົູ້ຮອຍເງຮງງກາາສົ ານໝະລຂໜນງັ ອແໃອງຮຊຕງງກຄູ້ນງົ າາວເນລພາ່,ງມັອແພສຕຮາາອູູ້້ຫງງທງໃະກຫານາງມນະດູ້ ກຂແາີູ້ ນາລອນມະງຜຄນນັ ະນົສາໃລ.ະຊດິໝພູ້ ,າອໃຫງນະ,ພນສາະະຫກຕະາປິນນັນະອຍກອາາກ,ນຄແຜຮວະງາລມງດິາຮນພຄກູ້ ດັ ວະມາທພມີ ບົ າສຫໃາສະມ່ ເນາປດະົາູ້ ,ໝ ການອອກແຮງງານ ແລະ ເປົາູ້ ໝາຍການອອກແຮງງານ. ຂ. ການພວົ ພນັ ການຜະລດິ ລຜກກະະາບັ ນຫລຄຮກກດິວນົ່ ວ່າາມາໃນນງມນບີຄພພມກດົນົວວົົ ກາບກພພນບາັ ບັນນັັຜດວທສກະຕທິ ລງາາັດັ ມຄນໃີ ດິສດມຜົະກນິ ໜມະຢແ.່ ລ່ະໃມງຶກດຊນິ ່ ນແາໄແານລຄລດມພະວຍ.່ ນວົ ຈາະແກມພກາລາກນຈັ ານກນນກາພປເຜນັາປູ້່ ວົຽນະັນນກພຜລພເນາັະດິຄນາລລ່ວມອຜະດິະນີະຫ4ປວໄລໄຫວະິຂດິສ່ ດາວອຈງ,ວູ້ນຄ່ດງທຶ ຍເານົຄກກງັສກ:ນດີນັາບຜັກີມູ້ຂ.ຄະເດນຶູ້ພລນົ າ,ູ້ າດນິໃະທນ,ດວ່ າ່່ຂແງັນາຕຈະກຍ່ໄບກປາອູ້ ວກຢນນນມາ:ີມູ້ຍວາກີ,ກວິ າແເດັ ນວລແພາົູ້ກຫວວົ ່ປ່ າງ່ພຄຽກນັນນົາລນແເຮະຜລາົຫະະທລໃວາ່ຊດິາກງສ.ູ້ າຄນອກູ້ ນົ ຜຍາກນະ.ບັພລໃຄວດນົິ ນົ ພໄສຈດນຂັີ ງກິູ້ລອມຕະດ່ກີ ເຫນມາວກນ່ີູ້ ອ່ າາພມງນວົຄີ ພນົ ນັ - ກາມະສດິ ກ່ ຽວກບັ ພາຫະນະການຜະລດິ - ຖານະໃນການຈດັ ຕງັູ້ ແລະ ຄຸມູ້ ຄອງການຜະລດິ - ການແບ່ ງປັນຜະລດິ ຕະພນັ ສະນນັູ້ , ແບບວທິ ກີ ານຜະລດິ ແລະ ກາລງັ ການຜະລດິ ເປັນເກະພາບກນັ ລະຫວ່ າງການພວົ ພນັ ການຜະລດິ ແລະກາລງັ ການຜະລດິ .

o ການພວົ ພນັ ລະຫວ່ າງກາລງັ ການຜະລດິ ກບັ ການພວົ ພນັ ການຜະລດິ ກ. ກາລງັ ການຜະລດິ ຕດັ ສນິ ການຄງົ ຕວົ ແລະ ການຂະຫຍາຍຕວົ ຂອງສງັ ຄມົ ກາລງັ ການຜະລດິ ເປັນປັດໄຈເຄ່ ອນເໜງັ ແລະ ປະຕວິ ດັ ກ່ ອນເພ່ ນິ ໝດົ , ມນັ ມກີ ານຂະຫຍາຍຕວົ ແລະ ປ່ ຽນແປງຢ່ ເລອູ້ ຍໆ, ເພາະວ່ າບດົ ຮຽນໃນການຜະລດິ ນບັ ມນູ້ ບັ ອຸດມົ ສມົ ບນ ແລະ ພດັ ທະນາຂນຶູ້ ຢ່ າງບ່ ຢຸດຢັງູ້ , ເຕກັ ໂນໂລຢີໃໝ່ ກໄດຄູ້ ນົູ້ ພບົ ແລະ ນາ ໃຜພຜຊະະວົ ຢລລູ້ພ່ າດດິິນັ ງເສກກກນິາວູ່້າົນຄໃາຜງນາູ້ ຂນະເວມາລໆ່າອດິ ງຊກ,ສະ່ ເອອນຊນດ່ ດງິິ ແຄໄອ່ດລອອເວູ້ງູ້ ຮກກສດັມບັາໃູ້ ງາມຫກຮນັພບາັູ້ ນ.ໃາຫຊສພສະະູ້ ວົ ນນງັ ພຄນະັູ້ ນມັົອ, ກ,ອເມາເກມ່ນອແ່ ຜອກຮະກາງລລາງລາດງິັ ນກງັໃໄກາໝດນາ່ຮນູ້ຜທບຜັ່ະສີ ກະລອລາດິ ດນດິຂຄດຂ່ະອດັ ະຫງແຫກຍປຍາບັ ງຍາລໃຍຕຫກັ ຕວົ ທສູ້ວົສະນ່ັຮລນສອະະະດດໄແໄບັໝລລສມຍະງມະາລໃເນັປະດຈັນດມ່ ງກິບັ ນັມາກູ້ກາວູ້ າງຮໆນກຽ.ຂາກນຈະຮພາຫກອູ້ວົຍນງພໃານຍັູ້ນຫັ ,ຕກກູ້ ກວົ າາ່ ນສຂນາອມງາດ ກາລງັ ການຜະລດິ ໃນປັດຈບຸ ນັ . ດ່ ງັ ນນັູ້ , ຈ່ ງິ ເວາົູ້ ໄດວູ້ ່ າກາລງັ ການຜະລດິ ມບີ ດົ ຕດັ ສນິ ຕ່ ການພວົ ພນັ ການຜະລດິ . ຂ. ບດົ ບາດຂອງການພວົ ພນັ ການຜະລດິ ຕ່ ກາລງັ ການຜະລດິ ບດົ ບາດກະທບົ ຕ່ ກາລງັ ການຜະ ລດິ ໃນດາູ້ ນຕງັູ້ ໜາູ້ ແລະ ດາູ້ ນຫຍທູ້ ູ້ ດ່ ງັ ນ:ີູ້ - ດາູ້ ນຕງັູ້ ໜາູ້ ຖາູ້ ການພວົ ພນັ ການຜະລດິ ສອດຄ່ ອງກບັ ລກັ ສະນະ ແລະ ລະດບັ ການຂະຫຍາຍຕວົ ຂອງກາລງັ ການຜະລດິ ມນັ ຈະ ກຈປົວາະກຕແນຸກປນັູ້ງຊໃກຸກຫຈຍດູ້ະໃູ້ ຂເີ ຫຮນຶູ້ ກດັູ້ ໃແາຫລລງັເະູ້ ກສມດານຖຄີ ຜຸນະະກນລດະິ ດິ ພແຂາຫະບ່ ງຫທຊ່ຍດີາດາ.ີ ຍຂຕະວົຫ.ຍາຍຕວົ ຢ່ າງວ່ ອງໄວ ແລະ ເຮດັ ໃຫຊູ້ ວີ ດິ ການເປັນຢ່ ຂອງຊາວຜອູ້ ອກແຮງງານໄດຮູ້ ບັ ການ - ດາູ້ ນຫຍທູ້ ູ້ ຖາູ້ ການພວົ ພນັ ການຜະລດິ ບ່ ສອດຄ່ ອງກບັ ລກັ ສະນະ ແລະ ລະດບັ ການຂະຫຍາຍຕວົ ຂອງກາລງັ ການຜະລດິ ມນັ ຈະ ເປັນການກດົ ໜ່ ວງທ່ ວງດງຶ ການຂະຫຍາຍຕວົ ຂອງກາລງັ ການຜະລດິ ແລວູ້ ກຈະສ່ ງົ ຜນົ ສະທອູ້ ນ ຕ່ ສະພາບການພດັ ທະນາເສດຖະກດິ ຈແບ່ ຫາມກ່ ງຄີ ນຊວນາັູ້ າດຈມຂະສະກະຫາຫູ້ ວຍງໄາບປົ ຍເຕເຖຊວົ່ ງິນັ ຊກ:າາູ້ ຄ,ນວເທຮາາດັມລໃຂາຫຍດັ ຊູ້ກແວີ ຍານດິ ງູ້ ພດກວາົາູ້ ນນພຜເນັປນົ ກັນປາຢະນ່ ຂໂຜອຫະງຍລຊດດິ າ,ວເພກຜ່ ອາອູ້ ນໃອຫຕກ່ ສສູ້ ແເອູ້ ຮອດງາົ ງຄສາ່ ອດິນງເທສກຸກລບັ ຍພີລາາກັ ກບສອ,ະກດຶ ນຢາະນາກປແຸນ,ູ້ລເຈະຮ,ີູ້ ດັລກໃະຫາດນສູ້ບັ ກະກ່ ວພານິ ນາບາຂດເະສສຫດະຍກຖາາະຍກແຕລດິ ວົ ະກຂາອອນ່ ນງເກມໆາ.ອລງງັ

ບໂກຄນາົ ກນງຂບາຜອນນົ ະງພທລສວ່ົ ດສິີງັ ພຄກອນ່ັມົ ດມກເຄກີຊ່າອ່ ານງິ ນກງຜກພະະບັວທົ ລມພບົດິ ນໃນັັ ແສກກມ່ ວາ່ານຍນວິ ພເເດັ ປມນູ້ ແັນອຖຫຮງາ່ ,ງນບກກຂຖາດົອນານໝງຂລເະສາະຍຫດບ,ຍຖບົ ແາະສຍນກງັຕວຄດິ ວົຄມົ-ຂດສິ ອແງັ ອຄລງນເັມົະສແ.ດມນຖ່ ນນັ ະຕອກດັນດິສແນິແລຊບະວີບກດິວາກທິ ນາກີພນາວົເນປພຜັນນັ ະຢສ່ລຂງັດິ ອຄວງມົ ສດັ ທງຖັ ່ ຄລີ ຸສມົວ່ ງິ ມສຂມົອເຂງຄາົລູ້່ ກກວບນັັ ມກກເາາຂນຍາົູ້ ເພກປວນົັ ັນພກໂນັຄບັ ງ ແຜນວາດສະແດງແບບການຜະລດິ ແບບວທິ ກີ ານຜະລດິ ກາລງັ ການຜະລດິ ການພວົ ພນັ ການຜະລດິ ຄນົ ອອກແຮງງານ ພາຫະນະການຜະລດິ ກາມະສດິ ກ່ ຽວກບັ ພາ ກະນະການ ຖານະການຈດັ ຕງັູ້ ແລະ ການແບງປັນ ການຄຸມູ້ ຄອງການ ຜະລດິ ຜະລດິ ຜະລດິ ສງັ ຄມົ ຕະພນັ -ກາລງັ ແຮງງານຄວາມ ເປົາູ້ ໝາຍການ ພາຫະນະການອອກ -ກາມະສດິ ອກະ -ນາຍທນຶ ເປັນເຈາົູ້ ຊານຊິ ານານ ອອກແຮງງານ ແຮງງານ ຊນົ ມນັ ສະໝອງ -ມະຫາຊນົ ເປັນ -ເຄ່ ອງມ, ເຄ່ ອງຈກັ -ກາມະສດິ ເຈາົ ູ້ -ບ່ ສະເໝພີ າບ -ສ່ ງິ ເກບັ ມຽູ້ ນວດັ ຖຸ ສ່ ວນລວມ -ສະເໝພີ າບ -ສ່ ງິ ທາມະຊາດ ຄມົ ມະນາຄມົ -ວດັ ຖຸ ດບິ

ບດົ ທີ 3 ການບລຫິ ານຂອງ ສ ປປ ລາວ 1. ຄວາມຮພູ້ ນູ້ ຖານກ່ ຽວກບັ ລດັ ຖະທາມະນນ ລເ1ສ.ດ1ັ ດ.ຖຖນະຍິະທກາມາດິມລະ-ດັ ນສຖນງັະແຄທມມົ າ່ ນມ, ກສະນດດິົ ນ,ໝພານັຍທພນະູ້ ພຖນູ້ານຖຂານອຂງລອດັ ງພທ່ນົ ສີ ລະະແເດມງອເຖງ,ງິ ເຫຈກັດກຈາານນຈງົ ຂດັ ອຕງງັູ້ ຊແນົ ລຊະນັູ້ ປເຄົກ່ ອຄນອໄງຫໃວນຂກອານງກກງົ າຈນກັດົ ລລດັະ.ບອບການເມອງ, 1.2. ທາດແທຂູ້ ອງລດັ ຖະທາມະນນ ທາດແທຂູ້ ອງລດັ ຖະທາມະນນແມ່ ນທາດແທຂູ້ ອງຊນົ ຊນັູ້ ຂອງມນັ , ມນັ ສ່ ອງແສງເຖງິ ເຈດຈາຂອງຊນົ ຊນັູ້ ປົກຄອງ, ປົກປອູ້ ງ ສ1.ດ3ິ ຜ. ບນົ ດົປບະໂາດຫຍແດລຂະອໜງຊາູ້ ທນົ ່ ຂຊີ ອນັູ້ ງປລົກດັ ຄຖອະງທໃນາມສະງັ ຄນມົນ. 1.3.1. ພາລະບດົ ບາດ ລດັ ຖະທາມະນນແຫ່ ງສປປລາວມພີ າລະບດົ ບາດປົກປັກຮກັ ສາ ແລະ ກ່ ສາູ້ ງປະເທດຊາດເວາົູ້ ລວມ, ປົກປັກຮກັ ສາລະບອບ 1ຂກໜປ.ະອ3.າູ້ ຊງ.ໜທ2ພແລາ່ ກີ.ທານູ້ມົດັ່ທສໜ່ປລິຖນ່ ທາີູ້ະະາກງະູ້ ທາໄພເທາງມຕ່ ນນຶດີູ້ າອປດມຖົາູ້ ງະນລະາລຊກນະນາາເາບວນຊສນອ,ມນົດເຫບມແີຖ3ກກອັລະາງກໜະກນໝາດິເານູ້ ມໃທາຈໝ່ກອໃີ ດັ ງຜ່ຫ,ຕ,ນົຍວງເັູ້່ຂສຄແດັ ອກລ:ທງະຖະກກະນາາກນານທດປິ ເາຄ,ະອ່ ອຕສນັ ນວງິັ ດຄໄດັ ງຫີມົ ,າວມ,ປຂທແົກອລາປດງະັກກແສຮງທົ າູ້ ຈກັງຊູ້ຄກັສນົ ນົລາໃຊຮດັ ຫນັຸູ້ນູ້.ມຂໃູ້ ໝອສີ ງະ່ ເລປຖດັັນຽແນພລລນົ ະະລຕພະ່ າາເງມບປທອະງາເທດງດຂີດາູ້ອ,ນງສກຊດິາານແດເລ.ມະອພງທນັ ງັທມະພີ ພານູ້ລຖະານ

ຂ. ໜໜາາູູ້້ ທທແ່່ ທທີີມ່າານງງດດກາາດູູ້້ົ ນນໝກແນດາົ ຍວໝພຄານູດ້ິຍຖານແມ່ ນໃຈກາງຂອງລະບບົ ກດົ ໝາຍ, ທງັ ແມ່ ນຍຸດທະສາດທາງດາູ້ ນກດົ ໝາຍຂອງສປປລາວ. ຄ. ລດັ ຖະທາມະນນມກີ ານກະທບົ ໃສ່ ແນວຄດິ ຕ່ ສງັ ຄມົ , ສກຶ ສາອບົ ຮມົ ປະຊາຊນົ ໃຫມູ້ ນີ າູ້ ໃຈຮກັ ຊາດ, ຮກັ ລະບອບ ປ1.ະ4ຊ. າຫທກັ ປິ ກະາໄນຕແປລະະຊເນາຊອູ້ ນົ ໃ,ນເພຊນູ້ ດີ ຖຊາສນະຂຕອເິ ງປລັນດັ ເຖຈາະົູ້ ຂທອາງມປະະນເນທດຊາດ, ສະຕເິ ຄາົ ລບົ ກດົ ໝາຍ. 1.4.1ລ. ດັຫຖກັ ະກທານາມຂະອນງລນດັແຖຫ່ະງສທປາມປະລນາວນໄດກູ້ ່ ສາູ້ ງຂນຶູ້ ບນົ ພນູ້ ຖານຫກັ ການດ່ ງັ ນ:ີູ້ - ຫກັ ກຫາກັ ນກອາານນອາດານເປາດັນເຂປອັນງຂປອະງຊປາະຊຊນົ າຊນົ ເປັນຫກັ ການທ່ ສີ າຄນັ ກວ່ າໝ່ , ຫກັ ການນໄີູ້ ດຖູ້ ກການດົ ໄວໃູ້ ນມາດຕາ 2 ຂອງລດັ ຖະ ທເພາ່ ອມຜະນົນປນະວໂ່ າຫ: ຍລດດັ ຂສອປງປປລະຊາວາຊແນົ ມຂ່ ນອລງບດັ ນປັ ະດຊາເາຜປ່ າົ ະເຊຊ່ ງິາປທະປິ ກະອໄຕບປດະວູ້ ຊຍາບຊນັ ນົ ດ, າອຊານັູ້ນຄາດນົ ທຢ່ ໃງັ ໝນສດົ ງັ ເຄປມົັນໂຂດອຍງແປມະ່ ຊນາກຊານົມ,ະໂກດອຍນປ,ະຊຊາາວຊກນົ ະສແລີ ະ ກຂອອງນປແະລຊະາຊນນົ ກັບຮນັ ຽດນາເຮຜປູ່້ າົ ັນໝຍາາຍຊວນົ່ າເປອັນານຫາກັດແເປຫັນ່ ງຂ. ອມງາປດະຕຊາາ4ຊນົຂໄອດງຮູ້ລບັ ດັ ກຖາະນທປາະມຕະວິ ນດັ ນໂບ່ດງົ ບຍອຜ່ ການໄວອວງົູ້ ່ກາ:ານສຕະວພົ ແາແທຫນ່ ງຂຊອາດງຕເປນົ ັນເຊຕ່ ງິ ວົ ແແມທ່ ນນ ສປະະພຕບາິ ແດັ ຫ່ແງຊລາະດຮ. ບັມປາດະຕການັ 3ກາລນດັ ເຄຖ່ ອະນທໄາຫມວະຂນອນງບລ່ ງົ ະບບອບົ ກກໄາວນວູ້ ເ່ ມາ:ອສງດິເຊເ່ປງິ ປັນະເຈກາົູ້ອຂບອດງປວູ້ ະຍເພທກັ ດ,ຊລາດັດ,ຂອອງົງກປາະນຊຈາຊດັ ນຕົ ບງັູ້ ມນັ ະດຫາເາຜຊ່ າົ ນົ ໄດແຮູ້ ລບັ ະການ ສງັ ຄມົ .

-ຊເຫປາກັ ັນຊກແນົຫາກບນກັ່ ນນັ ນກນດຖີູ້າາານກ.ເນຜພກ່ າາົ ກັາພໄນດເາປດຂົ ຮູ້ ໄັນອບັ ວກງກໃພູ້ າານລກັນມງັ ປາແະດລຕຕະບິ າດັຜ3ກູ້ ແລາລນດັ ະດຖົ ທໄະດທດິ ຮູ້ ທາບມັ າປະງກນະາກນນນສັ ເຄກປ່ ອາປນນລເໃາຄຫວ່ ອວແູ້ ນ່ າກໄ:່ ຫລສດັວດິ ,ຂເປພອັນກັງລເນຈະາາົບພູ້ ຂບາົ ອລກງດັ ປານະແເເລມທະອດງສຊເຊງັາຄ່ດງິ ມມົຂອພດີ ງກວັູ້ ປຍປະແະຊນາວຊທນົ າປງນະະຕໂວິ ຍດັ ບລາາຍວ ຂອງພກັ , ພກັ ບ່ ເຮດັ ບເຮດັ ການບລຫິ ານແທນລດັ ໄດ.ູ້ ໄສປຢ-ປ່ ດສະະປໝຕເູ້ປປທຫບິລປາດຍດກັລາັ ວຄຄກາແວວ:ລາບນ່າມໄະອມອດອາລວາຮນູ້ບ່ນດັາບາັ ໜກາດຖກດາທາະູ້ານເທອນບງັ ລ່ ໝດີກສາວນາາູ້ະູ້ດົນມ,ງພຕເນມອປາງັູ້ຕບິາອັນຂນບິບຂນຶູ້ານັໜອດບຍງທນົ າູ້ປດັ ທພງັ ໂະໝ່ ນຕີູ້ດຊຸຖລດຍົາຊາາເແກຂນນົມາາົກູ້່ ໃນນເາຊນສໃນ່ ງິອຫະແແງພົແຍູ້ມກາກ່ກນແາ່ ອນອບຫງ່ົດາ່ເງກນກຽຊາາວດີານດດ.ແຕ.ມຫລຸລ່ ດອັງາອກຖບານາະນນທາູ້ າທດຖາ່ ມກີເດອາະຍນກນແບະນມພລໄ່ ດນາຫິ ບກສູ້າ.ນາາໃນອນຫາດົ ແນອແູ້ ລາບງົດະ່ກງເໜອາໄນອກາູ້ບຍທະລ່ະພໃີ ຫິກາຫບາາແູ້ນນບກ່ ປ່ເອຊະ່ງົຊງິ ກເາປາຊນັນນົ ລປ,ດະັ ລທດັ ານ - ຫກັ ການລວມສນປະຊາທປິ ະໄຕ ຫກັ ການອານາດເອກະພາບຕດິ ພນັ ຢ່ າງສະໜດິ ສະແໜນູ້ ກບັ ຫກັ ການລວມສນປະຊາທປິ ະໄຕມາດຕາ 5 ຂອງ ງພລາດນັູ້ນຖຖກະາານນທກເາຄມາ່ ອນະນນນໄານຫພໄາວດຢຂ່ກູ້າອງາລນງຕວດົ ນົມໄວຕສ່ ວອູ້ນ່ າງົ.:ກອສາງົນະກລພາດັານແຂລຫນັດູ້ັ ່ ງເຂຊທນັູ້າງິ ດເ.ທແງິ ລກະວດທກຸກາອກງົາກນາເນຄ່ ຈອດນັ ໄຕຫງັູ້ ຂວອຂງອັູ້ ລງົ ດັກໄານດລຮູ້ ດບັັ ຂກນາັູ້ ນລລ່ ຸມວ,ມອສງົ ກນາປນະລຊດັ າທຂນປັິູ້ ລະ່ ໄຸມຕຕບອູ້ ນົ ງລາຍ

- ຫກັ ການນຕິ ທິ າ ນຕິ ທິ າ ແມ່ ນການເຄາົ ລບົ ກດົ ໝາຍຢ່ າງເຂມັູ້ ງວດໂດຍອງົ ການຈດັ ຕງັູ້ ຂອງພກັ , ລດັ ແລະ ມະຫາຊນົ , ສງັ ຄມົ , ແລມດັ ່ ຖນຫະກກັ ອກນານແໜລ່ ງຶະຂພອນົງກລາະນເມເຄອ່ ອງນ. ໄຫຫກັ ວກຂາອນງນລຕິ ດັ ທິ , າເໄປດັນຖູ້ ເງກ່ອກນາໄນຂດົ ອໄນັ ວຈໃູ້ ານເປມັນາດສຕາລາ ບັ10ກາຂນອກງ່ ສລາດູ້ັ ງຖແະລທະາມຂະະຫນນຍາລຍປຕປວົ ລລາະວບວອ່ າບ:ນຕິ ທິ າ ປະຊາທປິ ະໄຕປະຊາຊນົ ຢ່ ສປປລາວ ພວກເຮາົ . ລ-ລດດັັ ຖຖຫະະກັທທກາາມມານະະສນນດິນນໃສແຫະລສບູ້ ະດິບັ ເນສແໄີູ້ລລດພະີ ກູ້ າາເບສນປລດົ ະພສີ ຊາດິ າບທແປປິລະະະຊໄາພຕທນັຂປິ ທອະງະໄພຕພນົຢນູ້ ່ ລາຖງະກາເນມວູ້ ຂອາອງງຂງພວນາົ ງລທະງັ ເຮມບັ ອປງະລກາວນັ ຊຕ່ ງຶ ວົ ແຈມງ່ິ ນດສວູ້ ດິຍທກມິດົ ະໝນາຸດຍຂ. ນັນູ້ ພແີູ້ ນມູ້ ່ຖນາລນກັ ອສກີ ະດນວູ້ະຍທ.່ ີ ສາຄນັ ຂອງປະຊາທປິ ະໄຕຢ່ ໃນ ສປປລາວຂອງພວກເຮາົ . 1.5.ລະບອບການເມອງ ເຢປຊ່ າະ່ ງິງຊແລລແາມາຊກັມບ່ ນນ່ົສານບກບະເນັວນຍນັ ຫາົະາດູ້ ເວຂາຖາທນເອຜງິ່ າສີຄ່ງາົນ່ ລງຢິວ່ຄດັແາານງມັເມແຮກ່ເນທປາົ ວແເັນຈູ່້ວາມໝເງິາ່ົູ້ອນ.ເ່ ຖມກນລງະິນແັີູ້ ດອັ ລມແປງົ່າມນປດະ່ ນລະ,ຊໝກກັ ອາທອສາານບກປະິ ານຂະຜດໄະອນົ ອຕຊງອະປລນົ ນັທະດັຊໃຊປິໜນັຫູ້ າະຂ່ຊຍງຶໄ່ອທນົຕຫ່ງ.ເີ,ວລປອຜງັດນັ າຂນທເນອອແ່ າສີ ງກຜດປອນະທະດລດງັຊຄໝານິ່າດອຊອດົ.ງນນົັກເປລຄບັ ັນາບົ ໄວຂຖລຍອຍວູ້ າງະນດປປແມະະລາຊໄຊະາດາຊຄທດູ້ ນວົ ວປິູ້ າແຍະມໄລຄເຕປະວປັນາເະມເພອຊ່ ເອສກາຜຊຍະນົນົພສປາະທບະຫງໂັພະສຫາອຍຍແດໃລດນຄະຂ່ຊອອຕາງ່ງດສູ້ ກຮບບັັ ປສະະກພນາັ ວດະວູ້ ຕຍວົ ກຈາງິນຂເອຄ່ ງອສນງັໄຄຫມົ ວລລາະວບ. ບົ ສກດິ າເນປເັນມເຈອາງົູ້ ຄອອນັ ງມປພີ ະກັ ເທປດະຊຊາາດຊຂນົ ອປງະປຕະວິ ຊດັ າລຊານົ ວບເປນັ ັນດແາເກຜ່ນາົ ໄນດາ,ຮູ້ ໄບັ ດກກູ້ ານານປດົ ະກຕນົບິ ໄດັ ກຄແຸລມູ້ ະຄອງສງັ ຄມົ ຢ່ ປະເທດເຮາົ ຄ ບດົ ບາດຕດັ ສນິ ກ່ ອນໝ່ ແມ່ ນການນາພາຂອງພກັ , ບດົ ບາດຂອງການຄຸມູ້ ຄອງສງັ ຄມົ ຂອງລດັ ແລະ ສດິ ເປັນເຈາົູ້ ຂອງປະເທດຊາດຂອງປະຊາຊນົ .

1ຍກ.ກ6າົ ນ.ລຈລລລະລດະັດະບະສບບັ ່ຈອງອົຊເອບບສວີ ນເເມດີິສສ,ກທດດຫາຖຸກຖນນັ ພະະເເປສກາກກັນດດິດິ ສຢຖຢ່່່ວ-ທໃະນສນກາງເງັດິສດສຄທດາປມູ້ົ ນາຖປມວລະດະັ ກາຊຖວດິ າຸ ແດແແໄຂມລປ່ງະນຂສເ່ ຈນເັສສດແິດດໃລຖຖຈະະຂະຮກ່ກອວດິ ງດິມຫປສມະານິ ຍກຊຄພານັ າຊູ້າຂເກນຮົ ະສລດັຫ່ ໃວາຍວຫນາບພທູ້ຍນັ່ນຶູ້ກມີ ດຖາຈີ ານາເດຸ ນຜຜໝ່ ເະາົ ສລາສດຍດິງຖຂຂທະະນຶູຸ້ລກຫເະລດິຍກອູ້ແາດິຍຍຫ,ກໆ່ ງທ.ຊານຸກາດຜພຂະາກລະຫດສິ ່ ແວຍລນາຍະເສຕເປດວົ ີດຖຂກນຶະູ້ ວູ້ກແາດິ ງລະ ລວູ້ ນແຕ່ ມຄີ ວາມສະເໝພີ າບຕ່ ໜາູ້ ກດົ ໝາຍ. ລດັ ປົກປອູ້ ງສດິ ກ່ ຽວກບັ ກາມະສດິ (ສດິ ຄອບຄອງ, ສດິ ນາໃຊ,ູ້ ສດິ ໂອນ, ສດິ ໄດຮູ້ ບັ ໝາກຜນົ ແລະສດິ ສບທອດຊບັ ສມົ ບດັ ) ຂອງ ການຈດັ ຕງັູ້ ແລະ ບຸກຄນົ ຕາມກດົ ໝາຍ. 1.7. ສພສດນິົດິ ພລແນະູ້ ລເຖມະາອນພງຂນັແອທມງ່ ະນພຂຜນົ ອມູ້ລງສີະພເນັ ນົມຊລອາະງດລເລມາາວອວງຕລາາມວທ່ ກີ ານດົ ໄວໃູ້ ນກດົ ໝາຍ - ສດິ ສະເໝພີ າບໂດຍບ່ ຈາແນກຍງິ - ຊາຍ, ຖານະທາງດາູ້ ນສງັ ຄມົ , ລະດບັ ການສກຶ ສາ, ຄວາມເຊ່ ອຖ ແລະ ຊນົ ເຜ່ າົ ຕ່ ກດົ ໝ - -າເວຍນັ.ູ້ ແພຕນົ ່ ຜລເູ້ ະປເັນມບອາູ້ ງເລສາຍວຈຜດິ ທູ້ ່ ແມີ ລອີ ະາຍຜຸແທູ້ ຕ່ ່ຖີ 1ກ8ສຂານນຶູ້ ໄຕປດັ ມສສີນິ ດິປບົດອສນດິ ບເລດັ ອເລກອຕກງັູ້ ຕແງັູ້ລແະລຮະບັ ຜສທູ້ ະ່ ມີ ໝອີ ກັາຍເລຸ 2ອ1ກປຕີຂງັູ້ .ນຶູ້ ໄປມສີ ດິ ຮບັ ສະໝກັ ເລອກຕງັູ້ , - ພນົ ລະເມອງມສີ ດິ ເທ່ າົ ທຽມກນັ ທາງດາູ້ ນການເມອງ, ເສດຖະກດິ , ວດັ ທະນະທາສງັ ຄມົ ແລະ ຄອບຄວົ . --ປແ່ ຮິນງປງພມົວານນົສີເວ,ລດິ ລໃເະສນາເເມຍກຈອອາບັ ນງງົ ເຄລປເຮະາັນວໃດັ ,ນມວໄເສຽີດວກດິຮລູ້ ຮບາັແເບັກຖລກາະາົູ້ ນແານປຊກ່ສະ່ວແກກຶຍລອສເຫະບາຮອອໃ່ າໃານຮຊນກຽບີກນລທລ,ະ່ ບະີນຍ່ ນຂອກີົ ມ່ີດັນສກດົໆງຄຄບັຕວວກາມາາດົ ມມທໝກສ່ ກີ າາາູ້ າຍມວນ,ໜາດົ ດຜໄາູ້ອອູ້.ວອອໃູ້ ກກນແກຮດົ ງໝງາານຍມ. ສີ ດິ ໄດຮູ້ ບັ ການພກັ ຜ່ ອນ, ໄດຮູ້ ບັ ການ

ພ- ນົ ລພະນົເມລອະງເລມາອວງມລສາີ ວດິ ມເສສີ ລດິ ພິ ຮາອູ້ ບງໃທນຸກກ,າຮນອຕູ້ ງງັູ້ ຟພອມູ້ ງຖແານລລະາສເນະາົ ເໜແລຄີ ະວາໄມປຄຕດິາມເຫທນ່ັ ກີ ຕາ່ ອນງດົົ ກໄວານໃູ້ ທນ່ ກກີ ່ ດຽົ ວໝຂາອູ້ຍງ.ກ່ ຽວກບັ ບນັ ຫາທ່ ພີ ວົ ພນັ ເຖ່ ງິ -ຖ--ສດິກກແພພພກັລນນນົົົ ຕະລລລວົ ະະະຜເເເນຫົ ມມມປອອອກະງງງວໂລລລຫດາາາຍວວວເຄດມມມຫລສສສີີີ າວດດດິິິສມເໃທະສ່ນຫຖຈີ ລກສະາພີ ນ່າບວນາ່ໂມບນເດຊໃໃຕີ ຍ່ ນອຜວົ ບກຖລສ່ ມ່ ວາຫະນຄີ ງເບພປລາ່ ສເາາະຊະກງັ່ເອຂມຂເວຖອອດີ າົູ້ງໄສງ,ໄຕດາອຂສນທົູ້ ຍດີ ະ.າະຂໜງດກຽາານູ້າ.ນນ,ຮຫຮ່ າ່ ສວງກາມນາຊຍປຸມ,ະນຊກຸມາຽຊດ,ນົ ສຈເດັດວັ ສຕນັູ້ ,ີງັເູ້ ສສເຄຍະຫມໃນາາສຄກະມົ ລຖະແານນລທີ ,ະ່ ກີພເາດນົ ນນີລດົ ຂະໄເະວມບໃູ້ ອວນງນກລທດາົ ່ວບີໝ່ຈຂາະດັຍບກ.່ ບັ ລະບຽບກດົ ໝາຍ. -ເ-ຕກັ ໂລພນດນັົ ໂປລລົກະຊເ.ປີ ມປອູ້ ອະງງສດລດິດິາວສແມາູ້ລງສີ ,ະດິຜສເນົລີ ສປະລປະພີ ໂະາຫວບຍນັໃດນນອກະນຄັານຖະຄດກນົີູ້ ກແຄລດົ ວູ້ ະໝາ ດາແຍາລເຂນະອນີ ກງກພາານນົ ນນລເາຄະໃ່ ອເຊມນຄູ້ອໄວຫງລາວມາທວກ່ ທບີ າູ້ ່່ວຂຢີ ່ໜດັຕ່ ກາາູ້ ງທບັ ປລາະງະເດທບາູ້ ດນຽບ.ວກທິ ດົະໝຍາາສຍາ.ດ, ເຕກັ ນກິ ແລະ ພນັ ທະຂອງພນົ ລະເມອງລາວ - ພນົ ລະເມອງລາວມພີ ນັ ທະເຄາົ ລບົ ລດັ ຖະທາມະນນ ແລະ ກດົ ໝາຍ, ປະຕບິ ດັ ລະບຽບການອອກແຮງງານລະບຽບການ ດາລງົ ຊວີ ດິ ຂອງສງັ ຄມົ ແລະ ຄວາມເປັນລະບຽບຮຽບຮອູ້ ຍຂອງສງັ ຄມົ . - ພນົ ລະເມອງມພີ ນັ ທະເສຍພາສີ ແລະ ສ່ ວຍອາກອນຕາມລະບຽບກດົ ໝາຍ. - ພນົ ລະເມອງລາວມພີ ນັ ທະປົກປັກຮກັ ສາປະເທດຊາດ ແລະ ປອູ້ ງກນັ ຄວາມສະຫງບົ , ປະຕບິ ດັ ພນັ ທະການທະຫານທ່ ກີ ານດົ ໄວຕູ້ າມກດົ ໝາຍ.

2. ກດົ ໝາຍແຮງງານ 2ສນ.ຍງັິ 1ຄາ.ມມົກແໜມອດົ ່່ ານນໝູ້ ທໆດ່າຂີທດັຍອ່ ປຕແີ ງັບຮດິກສງພດົ ງານັໝາຍນກພາແບັຍວົມກແພ່ ນຮານັນລງກງອະາາບອນນບກົ ອຂແອກຮູ້ ກງາແນງາຮດົນງທ.ງ່ າດີ ນດັ ,ປເັບສ່ ສມີ າຂຍະພຫວົ ຍພານັຍສທງັ ຸກຄຄມົ ວກາ່ ຽມວສກາມບັ ກາດານຂແອອງແອຮກງແງາຮນງຢງ່ າານງຄແບົ ລຖະວູ້ສນາຍເຂພາົູ້ ວົ ໃພນນກັ ານ ພດັ ທະນາເສດຖະກດິ - ສງັ ຄມົ ຂອງຊາດ. ຍກົ ສງປະສດິ ທພິ າບ ແລະ ຜະລດິ ຕະພນັ ຂອງແຮງງານສງັ ຄມົ . 2.2. ຫກັ ການລວມຂອງກດົ ໝາຍແຮງງານ ຫກັ ການຕ່ າງຝ່ າຍຕ່ າງໄດຮູ້ ບັ ຜນົ ປະໂຫຍດລະຫວ່ າງຜໃູ້ ຊແູ້ ຮງງານກບັ ຜອູ້ ອກແຮງງານ.ລດັ ປະຕບິ ດັ ຫກັ ການຮບັ ປະກນັ ໃຫຜູ້ ູ້ ໃຊແູ້ ຮງງານແລະຜອູ້ ອກແຮງງານຕ່ າງຝ່ າຍຕ່ າງໄດຮູ້ ບັ ຜນົ ປະໂຫຍດຜອູ້ ອກແຮງງານຕອູ້ ງເຄາົ ລບົ ລະບຽບຂອງການອອກແຮງງານ ແລະປະຕບິ ດັ ຕາມຂກູ້ ານດົ ຂອງການອອກແຮງງານ. 2.3. ຂອບເຂດການນາໃຊກູ້ ດົ ໝາຍແຮງງານ ທເອ່ ເີ ນີຮູ້ ວດັຂ່ າວອກຽບກມົເຂງກນດອໂກງຮາແງນຮງນາງນາງໃາ,ນຊອ.ກູ້ ງົ ກດົ າໝນາ,ຍກແາຮນງຈງດາັ ນຕ,ງັູ້ ຢກ່ ໃດົ ນໝຂາງົ ຍເຂແດຮຂງງອານງລມດັ ຜີ ນ-ົ ບເອງັ ກຄບະັ ຊປນົະຕແບິ ລດັ ະສເາອລກບັ ະກຊາມນົ ະເກຊ່ ງອິ ນ ແລະ ລດັ ຖະກອນ

2.4. ເນອູ້ ໃນຂອງກດົ ໝາຍແຮງງານ 2.4.1. ລະບຽບການຄຸມູ້ ຄອງແຮງງານ ແລະ ສນັ ຍາແຮງງານ ກ. ລຜະໃບູ້ ຊຽແບູ້ ຮກງາງນາຄນຸມອູ້ າຄດອຈງະແມຮອງງບານສດິ ຄຸມູ້ ຄອງຂອງຕນົ ທງັ ໝດົ ໃຫຜູ້ ໃູ້ ດຜໜູ້ ່ ງຶ ບຸກຄນົ ນນັູ້ ຕອູ້ ງຮບັ ຜດິ ຊອບຕ່ ຜໃູ້ ຊູ້ ແຄຮອງງງລາດັນຕ.່ ຜກອູ້ານອຄກຸມູ້ ແຄຮອງງງາພນາແຍມໃ່ນນກອາງົ ນກອານອຈກດັແຕຮງັງູ້ ລງາດັ ນທອ່ ຄີາດຸມູ້ ກຄາອນງດົ ແໄຮວງວູ້ງ່າາໃນນແກລດົ ະລໜະບາູ້ ຽທບຂີ ພອາງຍອໃງົ ນກກາ່ ນຽວດ່ ກງັ ກບັ ່ າກວາມນດີອ່ ງັອນກ:ີູ້ ແຮງງານ. ການຄຸມູ້ ອແ- ຮງົ ກງງາຄານຸມນູ້ ລ.ຄດັ ຊອທນີ້ງູ ່ ຄີແາກຸມຮູ້ ວງຄງດອານກງແາແກຮລາງນະງາປນກະນາຕນນັູ້ ບິນຈດັາະໃຂບຊ່ກູ້ງົ ແູ້ໄາວຮນໃງດູ້ົ ງນາແລນລະຢະບາງຽບຖບຽກສບຕະກອເູ້ າພງນາ,ດະວ່ .ງັ່ າກງ່ າລວະດບ່ ງັ ຽນບ:ີູ້ ຄກຸມູ້ າຄນອຈງດັ ແຕຮງັູ້ ງແງາລນະແລກະານກເຄາ່ນອນນາໄໃຫຊວູ້ ຕວົ ຈງິ ຂອງ ອ- ງົ ກາຜນໃູ້ ທຊ່ ມີແູ້ ຮສີ ງດິ ງອານານມາພີດນັຂທອະງລປດັະເຕປບິ ັນດັ ຜທປູ້ ຸກະມກາາດດໃຕຊະເູ້ເຊກ່ ນັນ:ກຂ່ ຽນຶວູ້ ທກະບັ ບກຽານນແຄຮຸມູ້ ງຄງອານງ,ລສດັ ະຕ່ຖກຕິານແິ ອຮອງງກາແນຮພງອູ້ ງມານກໂບັດມຍາແດມຕ່ ນາຕະເກນອ່ ນໆ. ຂ. ສນັ ຍາແຮງງານ ທຕຄລ- ນອດັົຸກຖງຕໂກສຮາະມບນັງັ ກງກວຍອານຊດາິົ ນແ,າໝທຮສອ່ ເາງະີ ງົຂຍງເກາພາົູ້ ນເຫາາຮນແະດັຈສມແວ່ດນລັັນຽຕຍະກກຄງັາູ້າເທຕນວອ່ າໄຕີານີູ້ມດມກົວກເຊູ້່ລຫາາາຜງົນນນັ ລໃູ້ ແດຊິ ຊະຕນີາຫແູ້່ນງາຮວຕກາ່ ນງາງັູ້ນັງງທາຜແ່ນກໄີມອູ້ ຕດາ່ ອນນອລູູ້້ ກບເງະ່ຊມແປບນັ ຮະກຸີໄສງຕວາງນັນບິຢາູ້ ່ຍເນດັາຮາງແຂແດຄັ ລຜູ້ຮສຢະກງນບັ ຜງພຍຖາໃູ້ ນນັາຊວູ້ ແແແນແູ້ ຮຮຮມງງສ່ງງນງ່ ວງາາຮານນນນບ.ເຜຫຊກ່ໃູ້ ງຕິ າຊຝນວົ່ ແາູ້ ໜແຍຮທ່ຜງງຶ ໃງນອູ້ ນາໃອນກຫກຕາບູ້ອນແູ້ ຸກຮງຮຈຄງບັ ່ ງານົເາຍອນດຄາ່ົ ຕງ່ັແາກອແູ້ຮ່ າຮງງວປງງາງະນາຕນ,ບິໂກດດັ າຍໜນສຮາູ້ ອທບັ ດ່ ເຂີ ອອາົ ງ -ແທ່ຮມີ ງບີ ງຮາລບນມິ ກປາາາດກນໜເແປ່ອູ້ ລົາຍະໂ.ດອຍະອນງີ ຸສໃສນັ ່ ຕຍາາມແຮເງງ່ອງນານໄຂຕອູ້ ແງລເຮະດັ ລເປກັ ັນສລະານຍະລຂກັ ອອງວກັ ຽສກອງນເຊໃ່ ນນັ ບວາຽງກກລຊ່ ະວົ ນຄອີາວາດ, ຈວະຽເກຮງດັ ານເປເປັນັນສແນັ ຕຍ່ ລາ ະອນັ ແລະ ວຽກ

2.4.2. ລະບຽບການອອກແຮງງານ, ເວລາເຮດັ ວຽກແລະເວລາພກັ ຜອນ ກ. ລະບຽບການອອກແຮງງານ ກ-- ານດົຜມໄອາູ້ ວດອໃຕູ້ ກນະແກເຮກດົ ງນໝງຜານາອູ້ ຍຕອ,ອູ້ກອງແປງົ ຮກະງາຕງນບາິ ,ນດັ ກທພ່າຝີນັນ່ າທຈຝດະັນປຕລະງັູ້ະຕແບບິ ລຽດັບະລກໃະານນບກອຽາບອນກກສາແນັນຮຍອງາອງແາກຮນແອງງຮາາດງນງຖທານ່ກໄີ ປດຍະເກົູ້ ຊກຍນັອາກບຍໄບັດປຜວູ້ ເອຍູ້ຮອສດັ ກດວິ ແແຽກຮລງະບງ່ ພອານນັນແທອ່ຕນະ່ ລຂຊ່ະອວົ ຄງຄຜນົ າອ.ວູ້ ອຫກຢແຸດຮກງງາານນ ເຮດັ ວຽກໃນມາດຕາ 15 ແລະ 17ຂອງກດົ ໝາຍແຮງງານ ສ.ປ.ປ ລາວ ໃນກລະນຜີ ກູ້ ່ ຽວກ່ ຄວາມເສຍຫາຍທາງດາູ້ ນຊບັ ສມົ ບດັ ແກ່ ໂຮງງານ, ອງົ ການ, ການຈດັ ຕງັູ້ ແມ່ ນໃຫຜູ້ ກູ້ ່ ຽວໃຊແູ້ ທນຄ່ າເສຍຫາຍ. ຂເຫຜຊວ່ ວ.ອົູ້ອລເໂອາວາມທກເລຮງດິແາຕດັ ໜຮເ່ ມຮວງ່ ງຶດຽັຫງູ້ າກ4ວບນ່ຜ0ຽໃທກອູ້ຫ່ ຊເີ ອຮ່ເວູ້ົ ກກດັ ໂດີວແມຮຽ3ງກໂງ0ງດໃາຍຊນນ່ ບວສົ,່ ຮໂະອມຖາງົ ແກງາຕນນາ່ ນອກທ,່າປທີ ທກະ່ ມີ ດິາເພນສີເປດຈານັນຂດັ ເຕອຕຄນົູ້ງງັມູ້ ກແ.ຫີມານ່ເນປຮຫັນບັ າອູ້ ເວງນັ ນນັ ິ ຕເຕດະ່ ອລອາານທຍຫດິຕຄ່,ສ່ າມຸຂແໜະູ້ຮພ່ງງຶ ງາບາບ່ ໃນແຫ.ມເູ້່ ກນນບີ ່ ໃ8ຫຊເູ້ ກ່ ວົ ນີ ໂມ6ງ - ເຮດັ ວຽກບ່ ອນມກີ າມນັ ຕະພາບລງັ ສີ - ເເເຮຮຮດດດັັັ ວວວຽຽຽກກກກຢກ່ ອບບັັ ຸມວເຄດງັົ່ ອ,ຖງບຸສລ່ ອ່ ນະັ ນເສບຊະດຸີມເທ,, ສອໃາຕນນດເູ້ ເປຄນິ ັນມຫປຕີ ະ່ າພຈງນໆູ້າ ນາູ້ - ເເຮຮດດັັ ວວຽຽກກບບ່່ ອອນນມຮອຂູ້ີ ນວນັ ຫທ່ ເເີ ຢປັນັນຜອດິນັ ປຕົກລິ ກາຍະຕຕ່ ສ.ິ ຸຂພາບ, ມກີ ່ ນິ ເໝນັ . - - -

ຄ. ເວຜມລທພູູ້້ າ່ ກເັີພຮປກັ ດັ ະຜວ່ຈອຽານກອຕາທາມິ ແລລະະບອມບພູ້ ເກັ ງນທິ ເາດງອລນດັ ໃຖນະເກມາ່ ອນເໃຈນບັ ແເຕປ່ ລັນະຍອອູ້ ານທພດິ ະຜຍເູ້ າຮດດັ ຜວກູ້ ຽ່ ຽກວມໂສີດດິຍພມກັໃີ ບຜ່ ຢອັງນູ້ ຢ.ນຈາກແພດສາມາດ - - ໜ-ພກັ່ ງຶ ໃປດກີຂານ3ຶູ້ນ0ໄພປກັວ.ປນັໄະດ. ຈປູ້ າະປຕີຜບິ ອູ້ ດັ ອວກຽແກຮງງງາງນານໜເຮ່ ງຶ ປດັ ີເວຕຽມັ ກກຕມາມສີ ສດິ ນັລຍາພາໂກັ ດປຍະບຈ່ ມາປກີ ີ າ1ນ5ນມດົ .ເູ້ ວລາແລະສນັ ຍາແຮງງານທ່ ມີ ກີ ານດົ 2.4.3. ແຮງງານເພດຍງິ ແລະ ເດກັ ນອູ້ ຍ ກ. ແຮງງານເພດຍງິ - ຫາູ້ ມເພດຍງິ ເຮດັ ວຽກຄ ວຽກສອູ້ ມແປງຄາດຫາູ້ ງເຊ່ ງິ ມຄີ ວາມສງ 5 ແມດັ ຂນຶູ້ ໄປວຽກທ່ ເີ ລອູ້ ຍຈກັ ໃຫຍ່ ແລະ ມຄີ ວາມໄວ ສງ. - ຫາູ້ ມແຮງງານເພດຍງິ ທ່ ພີ ວມຖພາ ຫ ຢ່ ໃນໄລຍະລຽູ້ ງລກນອູ້ ຍ. ຫາູ້ ມແຮງງານເພດຍງິ ທ່ ພີ ວມຖພາ ຫ ພາຍຫງັ ອອກລກ -ນອູ້ ຍຫຕ່ າາູ້ ມກແວ່ ຮາຫງງກົ ານເດເພອດນຍເຮງິ ດັທ່ວພີ ຽວກມ.ຖພາ ຫ ຢ່ ໃນໄລຍະລຽູ້ ງລກນອູ້ ຍ. ຫາູ້ ມແຮງງານເພດຍງິ ທ່ ພີ ວມຖພາ ຫ ພາຍຫງັ ອອກລກ ນອູ້ ຍຕ່ າກວ່ າສບິ ສອງເດອນເຮດັ ວຽກ. - ການພກັ ວຽກຂອງຜອູ້ ອກແຮງງານເພດຍງິ ກ່ ອນ ຫ ຫງັ ອອກລກມສີ ດິ ໄດພູ້ ກັ ຢ່ າງໜອູ້ ຍບ່ ຕ່ າກວ່ າ ຫກົ ເດອນ ແລະໄດຮູ້ ບັ ຄ່ າ ແຮງງານຕາມປົກກະຕ.ິ ແຂມ. ່ ກນຜາບນ່ໃູ້ໃໃຊຫຊແູ້ ເູ້ແູ້ກຮຮງນີ ງງງາ6ນານສຊເ່ າດວົ ມກໂັ າມນດງອຮູ້ ຕຍ່ບັ ມເອູ້ ແາົ ລເດະກັ ອນາອູ້ທຍດິ ທໜ່ ມີ ່ ງຶ ອີບ່ າເຍກຸ ນີ 153ປ0ີຂຊນຶູ້່ ວົ ໄໂປມແງ.ຕ່ ບ່ ເຖງິ 18 ປີ ເຂາົູ້ ມາເຮດັ ວຽກໄດ,ູ້ ແຕ່ ຊ່ ວົ ໂມງເຮດັ ວຽກ

2---ປແ-ດ່ ຕີ.ງຂັ 4່ນນຜຶູ້ .5:ີຜສຜູ້4ໄອູ້ ປ.າຊອປູູ້້ອລເ.າອີຂກບບຍັກກນຶູ້ແຍູ້ຜອາແໄຮນບາອູ້ປຮຍງຮາອແງນງຸ ບັາກງ6ມານາເນ່0ແນບນເຮຊໄຍແູ້ປ່ດ2ງງິລບີ,ງບ0ຮູ້ າະາ່ຜມບນນັ ປຍບູ້ ເເທາີ ີ.ງງນງາິ່່ນອເີເິ ຜນ5ນປນອດັ5ູ້ດໄັະອວຂກປກຽຄນັີ,ກບແົ ໄອບຮຖພາ່ ອງຍສວູ້ ງນຸກງນັາຄນອາຕນມ,ົນັ າມອຕຄ2ງະທົບົ 5ກ່ລກີ 2າປາ່ ນາຍ5ີຂວ,ຕນມຶປູ້່ກສໄີສາາຸຂຂປນາະລາ.ູ້ຈງພບັເດັ ທາຜຕບງິທູ້ ງັຜນູ້ ່ໃອີ ຊແູ້ີູ້ນອາມຂຍກ່ ນງົອແເຈຂາຮະຍດງໄຸ ງເດ5ຄາຮນ່5ູ້ ອບບັ ນປ່ ບອໄີ,ຫານຜເອຍນວູ້ ນງດັເິັ ສ5ຕວດ0ະທິ ຖລປຄີ ະາີ,ດິ ຍກອໄຕດິ ລາ່ ສຍ່-ເສຸບຂຸກງັຍະູ້າຄນພບມົ າາ2ບຕນ0ອາູ້ ນງມແເີ ລງ່ອະນບໄາຂເນດັ ແມ່ ນສານກັ ງານນາຍກົ ລດັ ຖະມນົ ຕເີ ປັນຜກູ້ ານດົ ແຕ່ ລະໄລຍະ. 3. ກດົ ໝາຍແພ່ ງ 3.1 .ຄວາມໝາຍຂອງກດົ ໝາຍແພ່ ງ ພສຈຫ3.າານກູ້ັ 1ນຍ.ຖກ1ງພົກກ.າຂາວົນດດນົົນອພຄໝໝລຍິ ງນັວຊວາາາມສານມຍຍົ ່ມວຊແແຄສນພພນັກູ້ ະ່່ຕງງປນັ ເວົົໝກແແກທມມຄບັພີ່ ່່ບີອນນບາ່ ມບງຂບນັ ,ລລີນະັດບແກະັດາດົກຫໜສາບຂດົວ່ະງນັ່ກູ້ໝນໜາຍງາະ່ຜນາງດຶັຊຍຂເດູ້ົກຂບັຂອກດົາສົູ້ະງຮດົໝລມແົ່ ວໝໜະບາມບຍ່າດັ ງໃຍບົມກທນດກ່ລາີຕີສດນັດົກັດິາປອໝຍສພ່ ັບນພະນັາສໆນຍວົ(າໝບະທພຍ່ເານຢາັີພປງ່ຍອດໃັວນົ ຄ່ນນັງັພຂກວລບນກັູ້່ ່າາດັຕທມາວໜນດິ່ .ມວີ ດພົ່່ ງາຶລີ ນແ.ັ ແກັ ຕ)ດລກສ່່ ລງັ ະະບນັ ະນສນມັຂູ້ ະາ,ຜະີ ຍຊກແນົ ພບັ ໜດົບວສົ ໝ່ງັ ງພມົຄການັບບັ ຍດົ ທດທັ ແ່ໃ່ມີວພົ ນໄລີງຮປໝຈກັ ບ່ ງຶສແາມກຍລະລາີ ແນະນກັມະສອ່ສຊນ່ນິ ນະບັສຄໆນ່ ສອາູ້.ະ-ມົງແເແບງສລດນັ ິງະຕເບຖານົ ງິ ແເຈລດະ

ເໂ++-+ເສພຂສວຄໃ+ປປຮນນອອາາວັົ ັົານູ້ຍຍງຂນງບພໝງຜພພດສສເສສະາະຄນັປປານວວວູ້ົົບາາາາູ້ຄອສຍົາູ້ຍຍຍຍະ,ພພຍວໝະງງັດພພພພພອນນກຄນັັດຫດັາວວວວນົົົົັງົສລມກນົີັຍປກຫ່ພພພພບວະາມຂັບແາ2ນນນນນດັັັັົຫນນສອອລຂເປທປປໃຕວປ,ຄລບງີ ະອ່ດ່ະະະ່ມສີວາໃົະກອະງງບເເເກຫາເທລປພພພີກນາຄພຍດົນ່ບກໄກັະດດດບູ້ນດີົົດປ່ໜຫຈ່ແສບນນນມັກໝແ:ະ່ດມວັະງບອອບຶີີີລູູູ້້້ບເີລັ ່າແ່ຕພທນສຸນກາາມກຄຍັະລດດງດັະາສູ້າຄເນີສົຍວງຈຈນອູ້ຊແນແານົດກະ່ພຍເະະອນມບລແັູ້ີູ່້ວອນາຽູ້ວພຖຖ່ົໃໆມສະ່ນນລວນະພນວ່ົກກ.ມກສົນຊາ,ກພເນພັນບາຊບາສບເັນບດົັ່ຍນທນຂັນສັບດູ້ັັດສລຊດັ່ພຜາລົມບູ້າີສແຖມົຮະບປັມ່ວະົະມລ່ມມີົເວບະສັບລຫາພມ່ ກບັີນບກດມດມັດົດິນັວອຸກສສດແັດມິ່ວສບ,ູ້ສາງະຄາຍທງຍາເລກດີັງຍັ ນຊຄ່ຍນກົຄບີຂ.ກັາ່ພະນນ່ັພົອນອມແົບະສວ່ຊົ:ກວນົກອມແນັະພບັ່ເພບພ່ໃັກສໜນຊນດນສັດນົສນ່ັາຈູ້່ວງະາິ ງ່ສມງົລຜດງດິາພກດສ,ັ ຂງ່ັກບະເດງັັູ້ນຄກຖດາູ້ົຂອກເດຕັມປຖມມໝຸ່າົາເົງູ້າວົັນຂບຮາວແອາດ່່ຫາບແຂນນດວັ ລກງຍເຸຕກນດ:ວທົມູ້ປະບຊຕັ່່ຫ່ຄສງກຍັ່ັນມສີບບາັສນ່ ນງຂາົງົຽຜາຸຊກີສກາ,ເໆີໄຍູ້ດກຊູ້ປຍບູ້ັມຄດົກເບພ່ສານຊະພັ່ສນເົບູ້າແນວ່ົກັຊພ:ນັວນົມົອດມັດ່ົພສນັນ່:ັພຄ່ນບ.ກນນັ,ີ:ດກນາັູ້ດສັ ສດ່ທົຊຫຖງັດສົຫອາ່່າກໝ່,ມີຍາໝວູ້ຍນ່ັໂວາກເພລີໃານພຮວ່ສາາຍາດວກົັຕຍບ.ວງົດນແງອພສຸວອກພົຖປາພນນັະັນທານຄັະະງຍນໜ່ທ,.ລນພບົີກາ່ະ່ອ່ມີກະໃມນກັງດຶິ ຊງເ່ຫດົລດ,ີົຽລອີປກບັ ໜ່ວວກບັກນັັນາສ່ ກາ່ດນສົໆສກງຶມງົ ຫບໝວະັ.ສະາແບ່ນມກທນິາງິ ລາດກັ ະາະຍະະະນຊສຊຍແອນບກັດບພິັາາສນ່ດິສາສສງນ່າທດຈມົວມົດຈດະັາບນບ,ດແັປແດຕັດັ ຕມັບລແວົ.່ງັນສູ້ະມໄເຊາ່ວນກຍ່ ນໃັູ້ ານ:ນ ໃໃເກຫສ່ດີ ຮນູ້ ສາູ້າຍາມຍ,ມພກະວົ ດົຍພໝດົ ນັ ແາທຍກ່ ມ່ີຄຜລອີໃູ້ ກດບັ ຄຜສວະໜົູ້ ນກ່ ງຶ່ະຽ.ຊວໃບັກນສບບັ ມົາກງບາກນ່ດັ ລເ.ລະນອກກີ ານນາຮມບັສຮະກສູ້ ຸດນິ ສຂ່ ວອນງຜຕວົ ວົ ທຫ່ ບີ ່ເແມມຍ່ ນ, ວກດັ ດົ ຖຸຂອໝງຜາຍໃູ້ ກດ່ ຽຜວໜູ້ ກ່ ງຶບັ ນກນັູ້ ານແບມລ່ ນຫິ ເງາ່ອນນກໄ່ ຽຂວທກ່ ພີ ບັ າກໃຫານູ້

•ລຈທຂເຈພຊກະດາວັຸົາ່ ງິນງແພພສກດພງົດວໜຕເນະິັນຂັາ່ສນູູ້້ງທັິນ່ນາສອງນດຖມແ່ ກດະຊີວງນັຂູ້ລາຫຊຕດບດັັນົ ນ,ອະບນກັປົັສໝຕຂໃງສເັບກມກົວົສນອອາມົຂານທຍບັາກງງນຍ່ຄບອ..ທດັບດີົ ພ່່ວງດຄັແ,ມກໝີ ກວົາທວ່ລທຽລີມດົາພ່ າວວຕູ້ີາກຍັມສໝນງັວຂດິ ແສດະເສທິອພາປູ້ພະາເູ້ຍນິ່ໜນງັນດນັີນງແດຄຈບກດເັະພີພ່ອດາັງູ້ລຶຊປບັ່າຖງກປ-ຫບິັບບກັ ັວະບເສຂາາ່ງແລາໃນນນມອົຜິລຫານຕງດແບເູ້ະ.ກຂາູ້ າໃລດັໃດາຄດົົູ້ນແະ.ຊ່ຮງັວໝກ່ມແຮນວູ້ອາ່າຕນ່ບນາມັມູ້ນນ່ຍສຜກສໆເຊກແອາເາູ້າ.ຂີຍຂູ້ພດນົກຍາພາົງໝູ້ສພະດຮແວົນ່ລິວົຕວາມພຄຍາພດ່ັມນດນັາແູ້ນັສສຖຂອພ-ນນິູ້າອກນັງເຍນັຊູ້ງຈງພກພນມຜບ່ັິງຶນາູ້ວົຕດເສຮູ້ນຂຖພາດມັຖົດໃົ າົູ້ານັປຮນບາດນ່ນດັບວພດວັທູ້ ່ ະງັສມ່ນອຍູ້ກກີທາຖານເ່ ດາຍົປດາວໜາັງູ້ພົາຈູ້ນດມໝໝວົມະເາູ້ຄີສພແນາສີາວດຍມນຍກັ ດິ າ່ຖທແນດົຊມຫ່ະພຜໝມີຂີເູ້ ່ ກປງລເູ້າລີ ຂາດັດດນິກັຍກັ າດົັູ້ຕແເສຮເສອ່ປທຫ່ຊະວະກ່ັບ່ າບນັົງມນທະຊນສະະລນຽານັຂູ້ມົຊດານມັູ້ ອດບບແັ.ມກງ,ດັມສສສີນັ ບ່ຂມົນາດິ່,ຂອຍສໃບເນຶງພນູ້ປາດັ ຕຍເັວກນົ ຊນແົພພ່ເາງິອລຕມວົກນັ ກະາພາສນັມສະນັສງັ ເດລິແຄທຈາ,າລຍ່ມົດມີດສະຂີເດິ ຊກນໃຶູ້ ່ ງິນນັ ການຄຸມູ້ ຄອງຊບັ ສມົ ບດັ ຫ ສດິ ໃນການນາໃຊຊູ້ ບັ ສມົ ບດັ . ວທິ ດີ ດັ ປັບຂອງກດົ ໝາຍແພ່ ງ ຍງັ ມຈີ ດຸ ພເິ ສດຢ່ ບ່ ອນວ່ າ ຂຂູ້ ດັ ແຍ່ ງລະຫວ່ າງບນັ ດາຜເູ້ ຂາົູ້ ຮ່ ວມການໝ່ ນວຽນທາງແພ່ ງນນັູ້ ແມ່ ນສານ ຫ ອງົ ການ ໄກ່ ເກ່ ຍເສດຖະກດິ ເປັນຜແູ້ ກໄູ້ ຂ. ໃນບາງກລະນອີ າດຈະເຮດັ ໃຫກູ້ ານໄກ່ ເກ່ ຍກນັ ໂດຍບ່ ໃຫສູ້ ານຕດັ ສນິ ຫ ພພິ າກສາກ່ ໄດ.ູ້ 3.2.ສາຍພວົ ພນັ ທາງແພ່ ງ 3ສ.າ2ຍສ.ພ1າ.ຍວົ ຄພພວວນົັາມພທ່ໝນັບີ ່ ທມາຍາລີ ງກແແັ ລພສ່ ະງະກນຈ່ ແະດຸ ມຊພ່ ນບັ ເິ ສສສາດມົ ຍຂບພອດັ ວົ ງໂສພດານັຍຍປຂພະກູ້ວົ ເາພພນດນັ ດົ ໜທຂ່າອງຶ ງເແງຊກ່ພງິ ່ ດເົງກໝດີ າຂຍນຶູ້ ແດພວູ່້ ງ.ຍການດດັ ປັບສາຍພວົ ພນັ ທ່ ມີ ລີ ກັ ສະນະຊບັ ສມົ ບດັ ແລະ

• ຈເຈດຸ າົູ້ ພກເິາສຂດອຂງສອາງຍສພາຍວົ ພພວົນັ ພທນັ າງທແາພງ່ ແງແພ່ມງ່ມນດີບ່ ຸງັກນຄ:ີູ້ ນົ ທ່ ແີ ຍກຕວົ ອອກຈາກກນັ ທາງດາູ້ ນຊບັ ສມົ ບດັ ແລະ ການ ຈດັ ຕງັູ້ . - ຖານະທາງກດົ ໝາຍ ຜເູ້ ຂາົູ້ ຮ່ ວມທາງແພ່ ງມສີ າຍພວົ ພນັ ສະເໝພີ າບກນັ , ຜເູ້ ຂາົູ້ ຮ່ ວມບ່ ຂນຶູ້ ເຊ່ ງິ ກນັ ແລະ ກ- ນັ ທມາງາດດາຕູ້ ນະກກາານນບທລ່ ມີ ຫິ ລີ າກັນສ. ະນະຊບັ ສມົ ບດັ ສ່ ວນຫາຍຖກນາໃຊເູ້ ຂາົູ້ ໃນການຄາູ້ ປະກນັ (ທາງດາູ້ ນກດົ ໝາຍ) ກພເກຈທກນານານາັາັ ໃອກນູ້ງທ.ຫດໃປສສສ3ດະນ່າຄູູ້້ງະ.່ິາດິນງດັ2ທ.ຍວຕນ່ຂຊງ່ັ.ເພາກີບິ2ນກັອນູ້ບມັ່ ວ່ົາດ.ັ,າງອສູ້ເວອວພເນເໃຈມແົມານຖນັອນູ້ດາລົບູ້ອາູ້ທໃກກຂສຂະດໃັນຮາາອາາູ້ນງຂມພງບແັງແແຂເອສນັາທລປມພອດງດິທ່່່ະະງນງິສງທແນກະສຄາແກຸກມຈຂີຍູ້ນັາວມາ່່ຍຢນງອພຶໂນ່າ່ນເພດາມມງວວົຈງສເວຍົພອຄາແຈົີດູ້ັ າວພຄນກາວັຍາຕົູ່້ ດາກ່ນວັທາບພງັູ້ ສມສາ,ກາຸກາໃວົ ມາງາເອດຫົພຄມປແຍສາໝເນນັພົັນູ້ພາດາປ່ດທສມງຜວສາົັນມ່ຍງັມາມພາີູ້ ຈຄດມຈກີ ນສສັີີງໃ່ິມົງາາຶ.ທດດິນິແດນເນກາມທກແຊງ່ນັາູ່້ນແະຸກລງິນ.ຜທພສະຢນ່່ເດງູ້ິາາຂາພແສງໃ່າແົແນູ້ມັຊງິ ຮໃກ່ລທ່ມນູ້ດວ່ ບະະສາສມຸດກທ່າພງິໃຍຕຄໜານັນພງະນົ່ທນແງຶກວົຂຂພລະີູ້ າພອອຂງນວູ້ ນັງສງອບນເບສະຈງງແັ ຸກງເັເຄາົູ້ຕໝຄຈກຄບ່ັ ເມາົົູ້າປພນີົຂກ,ັຫນາທອາບເ່.ຜງຊມີ ທທລ່ມູ້ງິສີ່ າກດຜີັ ສີດງິ ທເດົູ້ດດິນຂ່ ມາີູ້ນາັົູູ້້ນແຮລີສໝກ່ລວກັດິ ະດົາມສທຍໝພທະໄານດນັງາາແຍງທກະູ້ ນພເຊາະຊ່ແີູ້ງນບ່ັທງແິຍດົປສາຕກໄງະມົ ກແວຕຕບຕພ.ວົູ້ບິ່ດ່ັ າງສອດັງຕສດອິທ່ສຜະຂກາດິເລູ້ງໝອຈດະແງາເພາີູ້ເກລມນຈາກະບດາີົູ້ ນັ.

ຕວົ ຢ່ າງ: ສດິ ກ່ ຽວກບັ ກາມະສດິ ປະກອບດວູ້ ຍ: - ຄວາມອາດສາມາດຄອບຄອງ, ນາໃຊ,ູ້ ໄດຮູ້ ບັ ໝາກຜນົ ແລະ ຊຂີູ້ າດກ່ ຽວກບັ ຊບັ ສມົ ບດັ ທ່ ເີ ປັນຂອງຕນົ ເພ່ ອຕອບສະໜອງ ຄ- ວາມຄຮວຽາມກອຮາອູ້ ດງສຕາອູ້ ມງາກດາທນອວນງັ ໃແຫນບູ້່ ນຸກອຄນນົ .ອ່ ນຢຸດເຊ່ າົ ການກດີ ຂວາງ ຫ ລບົ ລາູ້ ງອຸປະສກັ ຕ່ ການນາໃຊຄູ້ ວາມສາມາດເທ່ ງິ ນຂີູ້ ອງຜເູ້ ປັນ ເ-ລໄຈກກັ ່າົູ້ເສຂກໃພ່ະອຍນນັນງເກກທສະລາເດະປມະຂຖັນະນອະຂສນີ ງກເດິູ້ເກີູ້ກຈດິ .າອາເົູ້ນພກດ່ລອາຫແະຟາເມູ້ ນມູ້ມ່ ນຟດີ ຄແສສລວດິດິ ະາແມແຂລຈລບວູູ້້ າະໃເນັ ປຫຜຍັນນນົູ້ດັ ຂປາ.ໃອະກຊງໂມາບູ້ຫນຸກາຍດົດຄດທຕນົ ່ທະເີ ທປ່ ເໄີ ່ກັນມດີ ນຂຖພູ້ີ ຕນັູ້ນກັ າເທລມກະະອລເນດະມນັູ້ບຫດີ ຕຽານູ້ ອບມູ້ ນັູ້ ງກໄຄກດາເປະກູ້ຈທົກາາົູ້ ນຂາປສດົອອູ້ ່ ງິ ພງໃງກກດນັ າາສທມມ່ ງິະະະໜຂສສ່ ອງຶ ດດິິ .ງ.ເຜກຊ່ເດູ້ົນັ ຂໝ:າົູ້ ຮຮາ່ ວຍອູ້ ມແງຟພສອູ້ ງາໃຍງຕຫພ່ ສຂວູ້ົ າກພູ້ ນານັ ນຫທດົ າອທງ່ແງົ ມີ ກພີາງນ. 3.ເ2ຈ.າົູ້3ກ.າເຂຈອາົູ້ ກງສາຂາຍອພງສວົ າພຍນັ ພທວົ າພງນແັ ພທ່ ງາງແແມພ່່ ນງ ຜເູ້ ຂາົູ້ ຮ່ ວມໃນສາຍພວົ ພນັ ທາງແພ່ ງເຊ່ ງິ ມສີ ດິ ແລະ ພນັ ທະເທ່ າົ ທຽມກນັ . ເຈາົູ້ ກາສາຍ ພວົ ພນັ ທາງແພງ ອາດແມ່ ນບຸກຄນົ ຫ ການຈດັ ຕງັູ້ (ນຕິ ບິ ຸກຄນົ )ນນັູ້ ຕອູ້ ງມຄີ ວາມສາມາດທາງດາູ້ ນກດົ ໝາຍ ແລະ ຄວາມສາມາດ ທາງດາູ້ ນການປະພດຶ . ສດຈ-່ ງະາັ ມນມນາັຄູ້ຄີ ດ,ວວທຄາາມາມວງສາດສມາາາູ້ ມນມສາກາາດມດດົ ທທາໝດາາງທງາດດຍາາູ້ງາເູ້ ນກນດກດກາີູ້ ນດົຂດົ ກໝນໝຶູ້ ດົ ນາາໝຍບັຍຂຕຕາຍອງັະູ້ ແຈງຫ່ບຕງຶ ອ່ແຸກບດມຸກຄ່ຊນນຄົ ວີ ຄນົ ແດິຸນນມຂະນັູ່້ ນອພກຄງາາຕບວເນນທົ າ່ໂມດີຕີ ດມສດັ ຍາາແມບຍແ່ ຂາລກດນຶູ້ ະບມກ່ໄສສີບດັ ດນິິູ້ອອູ້ ສາອແຍຸດກລຸ ລແຈະງົລາພພກະອນູ້ັຕສມທວົ ະກະຂພທບັອາກາງບງຄາກແນນົ ພາເນ່ ສງເຄຍໝປວຊັນາາວີຍຢມ່ ດິຄຂຂວອອາງມຕງບນວົ ຸ່ກ.າແຄຕນົ ່ ລນະນັູ້ ບ.ຸກຄນົ

- ຄວາມສາມາດທາງດາູ້ ນການປະພດຶ ຂອງບຸກຄນົ ແມ່ ນຄວາມສາມາດໄດສູ້ ດິ ທາງແພ່ ງມາດວູ້ ຍການກະທາ ຄ--ແສ-ໄດ++ດ+ຜ+ດລາະວວດິູ້ ເກນູ້ະຍາຂນ່ມສຄວສຜສຊວຂນັເອູ້ນີພຫສວບຽາດມດນນັິົົັ,ຶູ້ງກນຍັ ກດຕາສາຖຂ(ສບາແມທມພທ່່ງນນນົງອຸງິດິກັ ລາວຂາົທະສາເວເີງູ້ນສາທລອະຄ່ອພອກາ່ຂເດີັໃວ່່ມຈາງາອນນງັາພອຖດຍງນນາານົແູ້ໆດກນງັໜຊກຸດກຕໄເສລ.າດູ້ົຄທບາທັຫ່າວນົ ງາະ່ຶສໝຂອະຍທາວກຫຫາອງນສຂ່ພຍາຕາບີດໄງຍາອ່ນູ່້ວເົພາກມສຫາງູ້ຮງງປນພພວົາແາໆລເວີດັ ນະຍຈກນນັັພມໃທກັປພຮພາ່າທທົູ້ຫນັນສະການດຶບັວົງກະາສຊດະູ້າປກດງໃພໄທດານບົດັແິະຊດາຄູ້ຍນັ າໝະຂນພສພຂກງຄູູ້້ພທ່ຊອກງາແດູ້ຶອາາວວງັາບັຍງພນດກົແ.ງງາພຜ່ສບ(ແງດມໝມົຄຂນອຂັູຸ້ມ່ພົກຄສຄນ່ າອ່ລນອງບຄວຍາວສງຈະເງມ່ດນາັົປຂຜາງິ່ຕຫງມຶມທາ.ນເອແມນູ້ົດພວ່ສສສຕີີມງູ້່ເສີທາ,່າຕອາ່າຜງນມດິມຍາເນງບົ ນຮູ້:ງ,າພາເນຫດັນດັດດັູ້ອຄວົດາໃູ້ ທງວນຜແພຫາເາາຊເກລມນູ້ັ ຜຈງມູ້່ ນະັດດົທພີ ອາົູ້ສູ້ :ກໝາ່ນັູ້າຄນານງເາທມໄວຮດາຜກດຍາະາດັາູ້ທດູ້ົດມຮນຈູ້)ສ່ ໝກ່ມທີບຈັກງຶນັ ບະສບາີາດົາຍ່ ງເທສຍດາິປໝດາດາແບົ,ັນາມູ້ແເໃາມນມຈຕຍລສາ່ ກນດບອ່ອັກູ້ະນເາໂບ)ງະອນນັູ້ອພກພແທກເປນນະັອລນັບົະະໃທທນີະໃທູ້ ລພຫາສະວະກັດສຮຶ່່ກດູ້.າຮ່ ທໝງບິັ ນວັູ້ວໃບັ່ ຜກໄີ ຍາດດັຜດຍດິດົກສຖດິ.ູ້ຄຊໝ່ າງິຸຊກນວອໜາອາໃາບຍ່ຂງມຶບນຕຮ.ອໃ່ວນກບຊັງ່ າມີູ້ສາຮຄມູ້ ນ່າີໃາູ້ຄີຍປເຫສວພະທຍູ້າຕວົ ມຸກຫບພິ ສຄາດັນັ ຍານົສກມຂ.ນັດົາອດດຍໝ່ງງັາຕນານຍົ ນັູ້ ,

ຄາຖາມຄນົູ້ ຄວູ້ າ ແ1.ລກະດົ ສກໝາດົ ຍາໝຍພແວົາພຍພ່ ງແນັ ພແສ່ ່ງລວແະນມຕ່ກນວົດົບທໝນັ ່ ບີດາ່ ມຍາຂອລີ ກູ້ າກັ ຍາສນາະແດົ ນຕກະກດົ ຊຕໝບ່ັ າງສາກຍມົ ທນັ ບ່ແດີ ດັ ນດັ ບວປ່ າໃງັບຢດສ່ າ?າງຍກ່ພຕວົ ດິ ພພນັ ນັ ທທ່ ່ມີ ມີ ລີລີ ກັ ກັ ສສະະນນະະຊຊບັ ບັ ສສມົ ມົ ບບດັ ດັ ໃບນນົ ຮພບນູ້ ກຖານານສຄນິ ວຄາາູ້ມ-ສເະງເນິ ໝຕພາີ າບ ລທະາງຫອວາກ່ ຍາດງົ າຜ,ໝເູ້ກຂາາຍາົູ້ ນຮອ່ດົວາເຍມງ່າອສນແາຍໄມຂພ່ ນວົ ແຂພລກູ້ ນັະານດວ່ ດງົັ ທິກທ່ າກ່ີ ວີວ່າາ.ນງອວ່ ອາງກໂທແດລ,ະກຄານຸມູ້ ດົ ຄສອາງເໂຫດດຍທລ່ ພີດັ າໃເຊຫ່ ງິພູ້ ກນົູ່້ າຈວາເຖກຄງິ ບວນັ າມດາຮພບັ ດຶ ຜຕດິ ກິ ຊາອທບ່ ຖີ ທວາ່ າງເອປາັນຍກາາແນລກະະທເງ່າອຜນດິ ໄຂ ພນົູ້ ຈາກການລງົ ໂທດ.

4. ກດົ ໝາຍວ່ າດວູ້ ຍຄອບຄວົ 4.1. ຄວາມສານກຶ ກ່ ຽວກບັ ກດົ ໝາຍຄອບຄວົ ແລະ ຄວາມສາຄນັ ຂອງຄອບຄວົ 4.1.1. ນຍິ າມກດົ ໝາຍຄອບຄວົ ກດົ ໝາຍຄອບຄວົ ແມ່ ນຫກັ ການ ແລະ ລະບຽບການ, ມາດຕະການກ່ ຽວກບັ ການສ່ ຂ, ການແຕ່ ງດອງ, ການຢ່ າຮາູ້ ງ, ການເອາົ ເດກັ ລຽູ້ ງມາເປັນລກລຽູ້ ງ(ລກບຸນທາ), ສາຍພວົ ພນັ ຜວົ ເມຍ, ຊບັ ສມົ ບດັ ຂອງຄ່ ຜວົ ເມຍ, ສດິ ແລະ ພນັ ທະຂອງພ່ ແມ່ ແລະ ລກ ແນ່ ສຂໃສະາູ້ ່ງຄຫສຸມູ້ຍາຍຄາຍພອມວົງ,ນພປເນັ ຊົກຄອູ້ ປອັກແບລຮຄະກັວົ ສດຮາວູ້ດີ ,ຍຄສກອາູ້ ງາງຄນປອແະຕບເພ່ ງຄນດວົ ອອີ ໃນງັ ຫບດຜູ້ນົ ງີ າາພສມນູຸ້ກຂຖ,ອາໃງນຫຊຄາເູ້ ວປດາັນລມຈາສວລຸ ,ະງັ ໝເອຮນັ ກດັັ ເໃໃຂຫຈມັູ້ ,ສູ້ ແຄງັ ຂຄວງມົາຂມມອສຄີງະສວຫງັາຄມວ່ມົາສງລະພາຫາວບງ,ບລົ ເ,ະປຫມັນລວີຄ່ ະາອງບບຍຽຄງິ ບ-ວົ ຊຮວາຽຍດັ ບເທຮສະອມີູ້ ນຍະແທລາ,ະ ເປັນຫວົ ໜ່ ວຍເສດຖະກດິ ປະກອບເຂາົູ້ ໃນການພດັ ທະນາປະເທດຊາດ. 4.1.2. ຄອຄບວຄາມວົ ສແາມຄ່ ນນັ ຈຂລຸອງັງໜຄອ່ ງຶ ບຂຄອວງົ ສງັ ຄມົ ເຊ່ ງິ ມຜີ ວົ ເມຍລກ ຫ ສະມາຊກິ ອ່ ນໃນຄອບຄວົ ທ່ ມີ ສີ າຍພວົ ພນັ ເຊ່ ງິ ກນັ ແລະ ກນັ oທດາາລງຄຄງົ ອຊອບວີບສຄດິຄາວົຮວົຍ່ຈວຕພ່ ງ່ຶມກວມົ ກນັພບີ ນ.ັນັາງນໂຄໜດອອຍາກູ້ບທມຈຄ່ ທີສີາວົ ່ກສາີ ແມນາມຄະຍີູ້່ ນໂນັ ງັ ນສດມ່ຄາງັພີ ຍນວົ ນັ ພ:ີຢູ້ ທວົັງູ້ ະຢພອນນັ ່ ນຢທ່ ສ່າເີ ງະນຖ່ມອກຶ າງຊຕມກິອາູ້ ຈໃງ.ານກຄກອາບນຄຈວົດົ ເທຊ່ະນັ ບ: ຽປນາກ, ຢາ່ນາ,ແພຕ່່ ,ງດແອມງ່ ,ແກລາະນອມ່ ນລີ ໆກ.ຮ່ ວມກນັ ແລະພນັ ທະ - ປົກປັກຮກັ ສາ ແລະ ສາູ້ ງຄອບຄວົ ໃຫເູ້ ປັນຈລຸ ງັ ອນັ ເຂມັູ້ ແຂງຂອງສງັ ຄມົ . - ສາູ້ ງສາຍພວົ ພນັ ຄອບຄວົ ດວູ້ ຍການແຕ່ ງດອງດວູ້ ຍຄວາມສະໝກັ ໃຈ, ສະເໜພີ າບສະຫວ່ າງຍງິ - ຊາຍ. - ສປົກກຶ ສປັາກອຮບົ ກັ ຮສມົ າລສດກິ ຜໃຫນົ ປມູ້ ະນີ ໂາູ້ ຫໃຈຍຮດກຂັ ຄອອງພບ່ ແຄມວົ ່ ,ແຮລກັະຊເດາດກັ ໃແນລຄະອເບຂຄາົູ້ ຮວົ ່ ວແມລກະານໃປນົກເມປ່ ອັກຜຮວົ ກັ ເມສາຍແຢ່ ລາຮະາູ້ ງກກ່ ສນັ າູ້ .ງສາປະເທດຊາດ. - - ປົກປັກຮກັ ສາ ແລະ ເສມີ ຂະຫຍາຍຮດີ ຄອງປະເພນອີ ນັ ດງີ າມຂອງຊາດ.

44..22..ກ1.ເາງນ່ອແນຕໄ່ ງຂດແອລງ ະແລຂະຫູ້ ກາູ້ ມາໃນນສກນິູ້ າສນຸດແກຕ່າດນອເປງ ັນຜວົ ເມຍ ໃນສງັ ຄມົ ລາວຍງິ - ຊາຍມສີ ດິ ເສລພີ າບໃນການແຕ່ ງດອງຄ: - ລຍງດັິ ປ- ົກຊປາຍອູ້ ທງ່ສຮີ ດິອສດະກເະໜສພີ ຽານບອຂາອຍຸງ1ຍ8ງິ - ຊາຍໃນການແຕ່ ງດອງ. - ປີ ມສີ ດິ ເສລພີ າບໃນການເລອກເອາົ ຄ່ ຮກັ ຕາມຄວາມສະໝກັ ໃຈຂອງທງັ ສອງຝ່ າຍ ເພ່ ອ 1ເ-ເຄກວອພ.ອດາັ່ າອົນບຖກຄຂມລເຄຸນປັງວອດ່ັອອີວົຕະາງບນາຍ,ສມາຄ່ຍໄມອ່ພງງິົຖແຸຂທະຮ1ະ-ຕໃກ່8ນສນດ່ີີນຊງຕຸຍາດກຄັປກາຄອູ້າຍອອງີາດນງັຂານທງງໃນຂເປນແຶູ່້ແຫຈພີ ອະລໄຕແ່ ະບອູ້ປ່ເງະລງເຸພກຄສດ.ອະນຂວຄງັອາົ ຄອຫກລີາູ້ນົງມມົນດກັັາ,ູ້ ມຖຄດຖຄນັ ບ:ກງີອເະປາກາຕກບມງັນ່າອຢອຄູ້ຂນ່ຜງານວົອໃແວງົ ທນຂງຕຫເ່ຊ່ມຢຮອີງ່ າດຍພກບງດກອຕາແາລຍນາງບອູ້ານຕໃຈວບງແອຕູ້ມດັ.ທຕງກູ້ຕເ່ີ່ຮສີງງາງັູ່້ອດບນງັັໃຄນອປຄດໄມົງຸະມໜູ້ ຂທນກຄ່່ດງບຶີນນັັູ້່ອບ່ງັຖຍທນງງັ ກຂຄອ:າີູ້ ງອບມຕັ ດງອຮູ້ າຫຕູ້ ງນບັ ນົ ໂກແຂ.ດລດດົັ ຍະໝຂອວເາງີໝາໃຍງສເກາ່ພະເາງາສນ່ອະມົແນວ່ຕໄເາຊ່ຂ:ງ່ ນັດກແ:ອຕາ່ນງລລແະກຕສ່ ຫງງັ ດຄາອນມົ ງ,ມສລີ ະະມບາຽຊບກິ ແອບ່ ນບໃແນຜນ 2. ມຄີ ວາມມກັ ຮກັ , ການຕກົ ລງົ ແລະ ຄວາມສະໝກັ ໃຈຂອງຄ່ ບ່ າວສາວ. 3. ເປັນໂສດ, ເປັນຮາູ້ ງ ຫ ເປັນໝາູ້ ຍໂດຍມເີ ອກະສານຢັງູ້ ຢນຢ່ າງຖກຕອູ້ ງ. 4. ບ່ ເປັນບາູ້ ເສຍຈດິ ຫ ເປັນພະຍາດຮາູ້ ຍແຮງ ຫ ຕດິ ແປດ.

1. ບຂຸຫກູ້ ຄາກູ້ ມນົາໃນທນແ່ ເີກປຕາ່ ັນງນດເແພອຕດງ່ ງຈດດະຽອບວງ່ ອກະນັ ນ, ຸຍເປາດັນໄບດາູ້ ໃເູ້ ສນຍກຈລດິ ະນຫດີູ້ ່ ເງັ ປນັນ:ີູ້ ພະຍາດຮາູ້ ຍແຮງ ຫ ຕດິ ແປດທ່ ຈີ ະເປັນອນັ ຕະລາຍຕ່ ຊວີ ດິ ແລະ ສຸຂະພາບຂອງຜວົ ຫ ເມຍ ແລະ ລກ. 2. ບຸກຄນົ ໃນຕະກຸນຊງິ ຊາວດຽວກນັ ຂອງບາງຊນົ ເຜ່ າົ ຫ ເປັນຍາດໃກຊູ້ ດິ ກນັ ຄ ພ່ , ແມ່ , ພ່ ເຖາົູ້ , ແມ່ ເຖາົູ້ ປ່ ຢ່ າຂນຶູ້ ໄປກບັ ລກ ຫານ, ເຫນຕ່ ໆໄປ, ລະຫວ່ າງພ່ ລຽູ້ ງ, ແມ່ ລຽູ້ ງກບັ ລກລຽູ້ ງ, ລະຫວ່ າງພ່ ນາູ້ , ແມ່ ນາູ້ ກບັ ລນາູ້ , ລະຫວ່ າງລກລຽູ້ ງກບັ ລກລຽູ້ ງ, ກບັ ລກນສາູ້ ,າລລບັ ະລຫກວ່ນາງາູ້ ລກກບັ ນລາກູ້ ກນບັ າູ້ ລສກາມນາາູ້ ດ, ເລອະາົ ຫກບວັ ່ ເາປງລັນຸງຜ,ວົ ປເາູ້ມ, ຍອໄາດວໃ,ູ້ ນອກາ່,ລນະານູ້ ບພີູ່້ າ່ ,ວແ, ມນ່ ໄາູ້ ສດາຢູ້ ວ່ າກຮບາັູ້ ງຫການັ ນແ.ລວູ້ . 4.3.ວທິ ແີ ຕ່ ງດອງ 4.3.ຄ1່ .ບພ່ າຈິວາສລາະວນທາ່ ມີ ແຈີລດຸະປກະາສນ່ ງົ ຈຢດົ າກທແະຕບ່ ດຽນອກງນານາກແຕນັ ່ ງຕດອູ້ ອງງເຮດັ ຄາຮອູ້ ງເປັນລາຍລກັ ອກັ ສອນ ແລວູ້ ຢນຕ່ ໜາູ້ ທ່ ທີ ະບຽນຄອບຄວົ ເມອງ ກ, ເາທນເດຄຈສາາົູ້ຮໜະອູ້ບາູ້ງາທຂນ່ ທນີູ້ ໂນັະູ້ ດບເຍປຽຜັນນ່ າຕຄນນົູ້ອອໄບງປົ ກຄ. າວົ ເນມດປ່່ ອງັ ົກກຄ່ ່ຄາບວ່ອາຕວງບອູ້ສາງູ້ານພວຍຈິມງິາເີ ລງຫ່ອະນນຊໄາາຂຄຍຄາອຮບົ າອໄູ້ຖສງວູ້ຂຢ່ນແ. ເຕຈ່ ງາົູ້ດໜອາງູ້ ທໃ່ ນທີ ກະາບນຽດົ ນບຄ່ ໃອຫບກູ້ຄາວົ ຍກເ່ກຮນີຽກໜພ່ ງຶ ວເດກອກນ່ ຽນວບັ ເຂຕາົງູ້ັູ້ ມແາຕທ່ ໄາດກຮູ້ າບັນ ຈດົ ທະບຽນການແຕ່ ງດອງໂດຍຊ່ ອງໜາູ້ ພະຍານສາມຄນົ . 4.3.2. ພທິ ແີ ຕ່ ງດອງ ພທິ ແີ ຕ່ ງດອງຕາມຮດີ ຄອງປະເພນຈີ ະເຮດັ ຫ ບ່ ເຮດັ ກ່ ໄດ,ູ້ ຈະເຮດັ ພອູ້ ມ ຫ ລຸນຫງັ ຈາກການຈດົ ທະບຽນການແຕ່ ງດອງນນັູ້ ກ່ໄດແູ້ ໃຕນ່ ບກ່ ໃລຫະມູ້ນຜີທີ ່ນົ ມີ ສີ ກະທານອູ້ ຈນດັ ທງາານງດແາູ້ຕນ່ ງກດດົອໝງນານັູ້ຍ.ກຈະມລີ ກັ ສະນະກະທດັ ຫດັ , ເບ່ າົ ບາງ, ເໝາະສມົ ແລະ ປະຢັດມດັ ທະຍດັ . ຄ່ ບາວສາວຈະມຖີ ານະເປັນຜວົ ເມຍກນັ ນບັ ແຕ່ ວນັ ຈນົ ທະບຽນແຕ່ ງດອງເປັນຕນົູ້ ໄປ.

441...33..ຄກ33.າ.າ1ຕນກ.ດເັ ກາປນສາັນສນນິ ຜນສຂິູ້ ວົ ສນອິູ້ ເຸດສງມສຸເດຍປາຈກນັນາທນັຜກ່ ຈວຮົີສະເບັາມຍສຮຍຜນິູ້ວູ້ ກ່ວສົ ານກຸເັດມາໃນຍນແກຕລ່ ງະດນອດີ ງ່ ເງັ ປນັນ:ີູ້ ໂມະຄະ 2. ການຢ່ າຮາູ້ ງ 3. ຄາຕດັ ສນິ ຂອງສານຂນັູ້ ຕນົູ້ ຫ ຄາພພິ າກສາຂອງສານຂນັູ້ ອຸທອນໃຫຜູ້ ວົ ເມຍຢ່ າຮາູ້ ງກນັ ໂດຍບ່ ມກີ ານຂອຸທອນ ຫ ລບົ ລາູ້ ງ ກ່ ຽວກບັ ການຢ່ າຮາູ້ ງຢ່ ຫອູ້ ງການທະບຽນຄອບຄວົ ເມອງ ແລະ ເທດສະບານເທ່ າົ ນນັູ້ . 4. ການເສຍຊວີ ດິ ຂອງຜວົ ຫ ເມຍ. 5. ຄາຕດັ ສນິ ຂອງສານວ່ າຜວົ ຫ ເມຍເສຍຊວີ ດິ ໃນກລະນທີ ່ ຜີ ວົ ຫ ເມຍນນັູ້ ຫາກນຈີູ້ າກຄອບຄວົ ຫາກບ່ ຮບູ້ ່ ອນຢ່ ຫ ບ່ ຮຂູ້ ່ າວ ເປັນເວລາ ສາມປີ. 4.3.ຜ3ວ.ົ 3.ຫສເາມເຫຍດຈກະຂານຢ່ຂາຮຢ່ າາູ້ ງຮກາູ້ ງນັ ເມ່ ອມສີ າເຫດໄດໜູ້ ່ ງຶ ດ່ ງັ ນ:ີູ້ 3ເ21ຊ...່ ນັ :ທໃໜກຊາໄີ ມາຄູ້ ປນາດິ ບຕຮສ່ ່ຄຸດນິ ະອເແຈຫບຮາາົູ້ກນງ, ນັຫຕດິແປຢ່ລອາະຍເສບດບ່່ ສາຕດ່ ງົ ດວິຂູ້ ່ ຢຍາ່ວາຄງຫວໜາາກມກັ ນັ ໜຫ່ຍຫວາງບບ່ຫຊສ່ າງູ້ົ ຫຕຊ່ ກນບິັູ້ ນກມັ າາຫນລພຽູ້ ຕງະ່ ພຄນ່ ແອນັ ມບຈ່ ຄ,ນົ ຍວົ ເປາເປດັນັນຕອເພີ າວຈນີ ລນີອູ້ າ,ສງ ຫາຫມນິູ້ ປກກີຂານິ ນນຶູ້ ຟປໄຸມະປເພ.ຟດຶ ອທຍ່ ບີ.່ ເໝາະສມົ ຢ່ າງຮາູ້ ຍແຮງ 4. ເຜປວົ ັນໄຜປຫບູ້ ວາຍດຊເປາບັນສພນກິ ຕຂາຸ ,ມສກາາມນະຕເດນັ ສນນິ ຫຂອພ່ ງຂສາາວນຫໃນເມກຍລໄະປນກຜີ ວວົ ດຫເປເັນມແຍມນ່ ຂນັູ້ າຫວາເກກນໜີ ກຈີູ້ ວາ່ າກສຄາອມບປຄີໂດວົ ໂຍດບ່ຍມບຄີ່ ຮວູ້ າມເຫນັ ດນີ າກນັ . 5. ບ6່ .ອນຖຢ່ າູ້ ຫແລາກະສບາ່ ຮນຂຕູ້ ່ າດັ ວສຄນິ າລວງົເປໂທັນດເວຕລດັ າອສດິອສງປະີຫຫະພໃນາບກແລຕະານຫເີ າກູ້ ປດີ ີຂອນຶູ້ ຸບໄດປັ ຕ. ເິ ຫດຫາກບ່ ຮຂູ້ ່ າວຄາວເປັນເວລາຫກົ ເດອນ.