ศรีฐาน

ศรีศักดิ์ พิกุลแก้ว 101

102 ศรีฐาน

ศรีศักดิ์ พิกุลแก้ว 103

104 ศรีฐาน 0เพอ่ื 9ค​ุณจภา่ ยาพค​ช​นีวลติ ะ​ท​น​่ีดดิ กี​​ว่า เสรจ็ จ​ ากก​ ลมุ่ เ​ยาวชนเ​ขา้ ค​ า่ ยน​ อนว​ดั ผมก​ ลบั ม​ าท​ ​่ี บา้ นป​ า้ น​ ม่ิ ด​ ว้ ยส​ ภาพม​ อมแมมไ​มต​่ า่ งไ​ปจ​ ากเ​มอื่ เ​ยน็ ว​ าน​ ท่ี​ลง​ไป​ลุย​โคลน​ใน​นา​เกษตร​อินทรีย์​ของ​พ่อ​ใหญ่​สุทัศน์ อาจ​จะด​ ก​ี วา่ ​หน่อย​ก​ต็ รง​ทรี่​องเท้าไ​มเ​่ ต็มไ​ปด​ ้วย​โคลน หลัง​จาก​อาบ​น้ำ​แต่ง​ตัว​ใหม่ ผม​และ​ป้า​นิ่ม​ออก ​เดินท​ างย​ อ้ นก​ ลบั ไ​ปท​ ำการ อบต.ศรีฐ​ าน อกี ค​ รงั้ ตอน​น้ัน​ใจ​ผม​นึก​อย่าง​เดียว​ว่า พระ​พิรุณ​จ๋า​อย่า​ เพง่ิ ใ​หพ​้ รล​ กู อ​ กี น​ ะ ขนื ใจด​ ใ​ี หพ​้ รม​ าอ​ กี ส​ งสยั ล​ กู เ​ปน็ ไ​ดส​้ น่ั ​ เปน็ ​ลูกน​ กต​ ลอดก​ าร​เดิน​ทางก​ ลับก​ รุงเทพฯ เปน็ ​แน่

ศรีศักดิ์ พิกุลแก้ว 105 ถึงท่ี​ทำการ อบต. ป้า​นิ่ม​เล่า​เร่ือง​ราว​ของ​แหล่ง​ เรียน​รู้​ท่ีสุด​ท้าย​ให้​ฟัง​คร่าวๆ ว่า ใน​บรรดา​แหล่ง​เรียน​รู้​ หรอื ก​ ล่มุ ต​ า่ งๆ ทอ​ี่ ย​ู่ใน​ตำบลศ​ ร​ีฐาน​น​้ไี ม่มี​ทใี่​ด​อกี แ​ ล้วท​ ​่ี ชมุ ชนจ​ ะม​ ส​ี ว่ นร​ว่ มแ​ ละเ​ปน็ เ​จา้ ข​ า้ วเ​จา้ ของม​ ากเ​ทา่ แ​ หลง่ ​ เรียน​รแู้​ หง่ ​น้ี ทแี​ รก​ผมเ​อง​ก​็เกือบ​จะไ​ม​่เชื่อ​เหมอื น​กนั ​วา่ เปน็ ​ไป​ ได้​หรือ​ท่ี​จะ​มี​กิจกรรม​ที่​คน​ทั้ง​ชุมชน​มี​ส่วน​ร่วม​และ​เป็น​ เจ้าของ​ร่วม​กัน แล้ว​ถ้า​คน​มากมาย​ขนาด​นั้น​เข้า​มี​ส่วน​ เก่ียวข้อง​ด้วย​แล้ว ผู้​ที่​รับ​ผิด​ชอบ​เร่ือง​นี้​จะ​มี​การ​บริหาร​ งานอ​ ยา่ งไรจ​ งึ ​จะส​ รา้ ง​ความพ​ งึ ​พอใจใ​ห​แ้ ก​ค่ น​ทง้ั ช​มุ ชนไ​ด้ พลนั เ​มอื่ ไ​ดค​้ ยุ ก​ บั เ​จา้ ของเ​รอื่ งร​าวต​ วั จ​ รงิ แ​ ลว้ กพ​็ บ​ ว่า​ไมเ​่ กนิ ​เลยไ​ปจ​ ากท​ ​ป่ี ้าน​ มิ่ ​กลา่ วไ​ว​จ้ ริงๆ สว่ น​เรอื่ งร​าวจ​ ะเ​ปน็ ​อย่างไร​นนั้ เรา​มาล​ อง​ฟังด​ ู

106 ศรีฐาน ‘หมอน​ าง’ หรอื อน​ งคราญ เขม็ เ​พชร ผอ​ู้ ำนวยก​ าร ​โรง​พยาบาล​ส่ง​เสริมสุข​ภาพ​ตำบล​ศรี​ฐาน เล่า​ที่มา​ ของกอง​ทุน​โรง​พยาบาล 2 บาท ใหฟ​้ ัง​ว่า “เดิมที​เรา​เป็น​เพียง​สถานี​อนามัย​ขนาด​เล็ก​ซึ่ง​ก็​ มี​ปัญหา​เห​มือ​นๆ กับ​สถานี​อนามัย​ขนาด​เล็ก​ทั่วไป​คือ เจา้ ห​ นา้ ทม​่ี น​ี อ้ ย งบป​ ระมาณไ​มเ​่ พยี งพ​ อ ทำใหไ​้ มส​่ ามารถ​ บรกิ ารช​ าวบ​ า้ นไ​ดอ​้ ยา่ งท​ วั่ ถ​ งึ เราเ​องก​ ไ​็ มไ​่ ดน​้ งิ่ น​ อนใจ แต​่ บาง​คร้ัง​ก็​ไม่รู้​จะ​ทำ​อย่างไร​เหมือน​กัน เพราะ​ส่วน​กลาง​ ไม่ม​นี โยบาย​ลงม​ า “จน​กระท่ัง​ราว​ปี 2548 เรา​ได้​ไป​ดู​งาน​ท่ี​โรง-​ พยาบาล​หล่มสัก จังหวัด​เพชรบูรณ์ เรา​พบ​ว่า​แนวคิด​ เร่ือง​โรง​พยาบาล​ตำบล 2 บาท ของ​หมอ​พงศ์​พิชญ์ วงศ์​มณี มี​ความ​น่า​สนใจ​และ​มี​ความ​เป็น​ไป​ได้ท่ี​จะ​นำ​ มา​ปรับ​ใชใ้​น​ชุมชนข​ อง​เรา พอก​ลบั ม​ า​จงึ ม​ า​พูด​คยุ ​กนั ก​ บั ​ แกน​นำใ​น​ชมุ ชน “พดู ​คุย​กัน​จน​ตกผลึก​ทาง​ความ​คิด​เสร็จ​แลว้ จึง​มี​ การ​จดั ​ประชุม​ในเ​วท​ีหมบู่ ้าน ทกุ ค​ น​เหน็ ช​ อบว​ า่ จ​ ะ​ลงขนั ​ กันค​ นละ 2 บาท​ตอ่ เ​ดือน เพอ่ื ​ปรบั ปรงุ ส​ ถาน​อี นามัยใ​ห้​ ยกร​ะดบั เ​ปน็ โ​รงพ​ ยาบาลต​ ำบล โดยเ​รมิ่ ด​ ำเนนิ ง​านต​ งั้ แต​่ เดือนพ​ ฤษภาคมป​ เ​ี ดยี วกัน​นั้น​เปน็ ต้น​มา” เรื่อง​ราว​เหมือน​ไม่มี​อะไรตื่น​เต้น หาก​หมอ​นาง​ เลา่ ต​ อ่ ไ​ป​วา่ ทกุ อ​ ย่าง​ท​ี่ทำ​มาน​ ้ไี​มม่ ​กี ฎ​ระเบยี บอ​ ะไร​ของ

ศรีศักดิ์ พิกุลแก้ว 107 ​กระ​ทร​วง​สาธาณ​สุข​รองรับ​ท้ัง​สิ้น เป็น​ฉันทา​มติ​ร่วม​กัน​ ของ​คน​ทั้ง​ชุมชน​ที่​ก้าวหน้า​กว่า​กฎ​เกณฑ์​ที่​ภาค​รัฐ​เคย​ ทำม​ า

108 ศรีฐาน 2 บาทล​งขนั สรา้ งสรรค์​โรง​พยาบาลต​ำบล ใตอ​้ าคารโ​รงพ​ ยาบาลส​ ง่ เ​สรมิ สขุ ภ​ าพต​ ำบลศ​ รฐ​ี าน หลัง​จาก​พูด​คุย​ถึงที่​มา​ของ​โรง​พยาบาล​กองทุน 2 บาท​ เป็น​ท​ี่เรียบรอ้ ย แต่ย​ ัง​นึก​สงสยั ​ถงึ ​การบ​ รหิ ารเ​งิน​กองทุน​ ขน้ึ ​มาว​ า่ ​มี​การ​จดั การอ​ ยา่ งไร “คณุ ห​ มอพ​ ูดถ​ งึ ​แตเ​่ งนิ ​ของ​ภาคป​ ระชาชน แล้ว​เงิน​ ของ​ภาค​รัฐ​ล่ะ​ครับ เขา​ไม่​ได้​เข้า​มาส​นับ​สนุ​นอะ​ไร​บ้าง​ หรือ” ผมโ​พลง่ ถ​ ามอ​ อก​ไป “เรา​บริหาร​กองทุน​โดย​มี​เงิน​เข้า​กองทุน​ทั้งหมด 3 ขา จาก​ประชาชน 6,000 ครัวเ​รอื น เกบ็ ​เงิน​ได​ป้ ีล​ ะ 160,000 บาท จาก อบต.ศรี​ฐาน ป​ลี ะ 300,000 บาท จากง​บข​ องโ​รงพ​ ยาบาลเ​องป​ ล​ี ะ 200,000 บาท ปจั จบุ นั ​ รวมๆ แล้ว​มี​เงิน​กองทุน​อยู่​ประมาณ 800,000 บาท”

ศรีศักดิ์ พิกุลแก้ว 109 หมอ​นางอ​ ธิบาย ผม​ยัง​สงสัย​ต่อ​ไป​ว่า ราย​ได้​ของกอง​ทุน​มี​ท้ัง​ท่ีมา​ จากภ​ าคร​ฐั แ​ ละจ​ ากป​ ระชาชนอ​ ยา่ งน​ ี้ หากจ​ ะม​ ก​ี ารนำไ​ป​ ใช้​จ่าย​ต้อง​ผ่าน​การ​คัด​กรอง​อย่างไร ท่ี​สำคัญ​หาก​ต้อง​มี​ การต​ อ่ เ​ตมิ อ​ าคารห​ รอื จ​ ดั ซ​ อื้ ว​สั ดอ​ุ ปุ กรณ์ ในท​ างก​ ฎหมาย​ ใคร​จะ​เป็นเ​จ้าของ หมอน​ างข​ ยับ​ตวั ตอบค​ ำถาม​ใหค​้ ลาย​ความส​ งสัย​ วา่ “เรอื่ งข​ องเ​งนิ ท​ นุ ม​ เ​ี ราค​ ณะก​ รรมการด​ แู ลเ​งนิ ก​ องทนุ น​ ​้ี อยา่ งเ​ครง่ ครดั หากจ​ ะน​ ำไ​ปใ​ชอ​้ ะไรต​ อ้ งเ​สนอช​ มุ ชนก​ อ่ น ถา้ ​ผ่านค​ วามเ​หน็ ​ชอบ​ก็​ลงมอื ​ทำได้ ส่วนเ​รอื่ งใ​คร​จะ​เป็น​ เจ้าของ​นั้น​ใน​ทาง​กฎหมาย​ก็​ว่า​กัน​ไป แต่​สำหรับ​ที่​นี่​เรา​ ถือวา่ ​คน​ท้ัง​ชมุ ชน​เปน็ ​เจ้าของโ​รงพ​ ยาบาล​แห่ง​น้​ีรว่ มก​ นั “ท่ี​ผ่าน​มา​เม่ือ​ปี 2551 ชุมชน​ทอด​ผ้าป่า​ได้​เงิน​ มา 500,000 บาท ก็​เอา​มา​ต่อ​เติม​อาคาร​ชั้น​ล่าง​ของ ​โรง​พยาบาล และ​ถือ​เป็น​สมบัติ​ของ​คน​ทุก​คน เพราะ​ สังคม​ชนบท​เรา​อยู่​กัน​แบบ​ญาติ​พ่ี​น้อง เรื่อง​แบบ​น้ี​ บาง​ครั้ง​คน​เมอื ง​กอ็​ าจไ​ม่​ค่อย​เข้าใจ”

110 ศรีฐาน งบ​ถึง...บรกิ าร​จึงเ​พียบพ​ร้อม จบ​เรอ่ื ง​เงินๆ ทองๆ และก​ ารบ​ รหิ าร​กองทนุ ผม​ ลกุ ข​ น้ึ เ​ดนิ ด​ บ​ู รรยากาศร​อบโ​รงพ​ ยาบาล พบว​า่ ทน​่ี ม​่ี ค​ี วาม​ พรอ้ มช​ นดิ ท​ ไ​่ี มน​่ อ้ ยหน​ า้ ไ​ปก​ วา่ โ​รงพ​ ยาบาลร​ะดบั อ​ ำเภอ​ เลย​แม้แต่​น้อย เทียบ​แล้ว​บางที​อาจ​จะ​พร้อม​กว่า​โรง- พ​ ​ยาบา​ลใ​น​อำเภอห​ า่ ง​ไกล​เสยี ​ด้วยซ​ ำ้

ศรีศักดิ์ พิกุลแก้ว 111 ผม​เดิน​เข้า​ออก​ห้อง​โน้น ทะลุ​ออก​ห้อง​นี้ วน​ไป​ จนถึง​ด้าน​หลัง​อาคาร​ท่ี​มี​บริการ​แพทย์​แผน​ไทย แล้ว​วก​ กลับ​มายัง​สว่ นห​ น้า​บรเิ วณล​ ง​ทะเบยี น​คนไข้ หมอ​นาง​ย้ิม​อย่าง​อารมณ์​ดี​ท่ี​เห็น​ความ​สนใจ​ใคร่​รู้​ ของผ​ ม แลว้ ​จึงพ​ ูดว​ า่ “เดี๋ยว​จะ​เล่า​ให​้ฟัง​ว่า หลัง​จาก​ที่​มี​กองทุนน​ี้ข้ึน​มา ​แล้ว​เรา​มี​บริการ​อะไร​เพิ่ม​ขึ้น​มา​บ้าง อย่าง​แรก​เลย​คือ​ เรื่อง​ของ​อุปกรณ์​การ​แพทย์​ใน​ระดับ​พ้ืน​ฐาน​ที่​ตอน​นี้​เรา​ มี​ความ​พร้อม​อย่าง​เต็ม​ท่ี หรือ​จะ​เป็น​เร่ือง​ของ​บุคลากร ตอน​นี้​เรา​มี​การ​จัด​จ้าง​งาน​เพิ่ม​ข้ึน​เพื่อ​ให้​เกิด​ความ ​เพียง​พอ “นอกจาก​นั้น​เรา​ยัง​จัด​จ้าง​แพทย์​และ​ทันตแพทย์​ จาก​โรง​พยาบาลอ​ ำเภอ​มาป​ ระจำส​ ปั ดาหล​์ ะ 1 ครง้ั ส่วน​ งานบ​ รกิ ารท​ ป​่ี ระชาชนช​ นื่ ช​ อบม​ ากท​ สี่ ดุ ค​ อื เราม​ ร​ี ถร​บั ส​ ง่ ​ ผป​ู้ ว่ ยก​ รณท​ี ต​่ี อ้ งส​ ง่ ต​ อ่ พรอ้ มท​ มี เ​จา้ ห​ นา้ ทค​ี่ อยใ​หบ​้ รกิ าร​ ตลอด 24 ช่วั โมง” โอโ​้ ห...ผม​อทุ าน จ่ายเ​พียง​แค​ค่ นละ 24 บาท​ต่อป​ ี แต่ไ​ด้​บริการ​ทเี​่ พมิ่ ​ข้ึน​มาก​ขนาด​นี้ เป็น​ใคร​จะไ​มเ่​อา อยา่ งไรก​ ด​็ ี แนวทางก​ ารพ​ ฒั นาก​ องทนุ โ​รงพ​ ยาบาล 2 บาท ไม่ใช่​สิ่ง​ที่​จะ​ทำได้​ง่ายๆ ปาน​พลิก​ฝ่ามือ หาก​ แนวคิด​ดัง​กล่าว​จำเป็น​ต้อง​อาศัย​การ​มี​ส่วน​ร่วม​ของ​ทุก​ ภาค​สว่ น​ในช​ มุ ชน ทัง้ ​ประชาชน อบต. และโ​รง​พยาบาล​​

112 ศรีฐาน ต้องเ​หน็ ​พอ้ งต​ อ้ งก​ ัน ความส​ ำเร็จ​จึงจ​ ะเ​กดิ ​ขน้ึ ไ​ด้ หมอ​นาง​บอก​ผม​ไว้​ว่า จะ​ทำ​กองทุน​น้ี​ส่ิง​แรก​เลย​ ต้อง​มี​จิต​อาสา ทุก​คน​ต้อง​พร้อม​เป็น​ผู้​ให้ ไม่​ว่า​จะ​เป็น​ ดา้ นก​ ำลงั ท​ รพั ย์ กำลงั ก​ าย กำลัง​สมอง แมก้​ ระท่งั ​เวลา เพือ่ ​เผือ่ แ​ ผ​่ใหก้​ ับ​ส่วน​รวม ท่ี​สำคญั ต​ อ้ งม​ องป​ ระโยชน​์ของ​ส่วน​รวมเ​ปน็ ใ​หญ่ พูด​ง่าย​แต่​ทำ​ยาก​เหมือน​กัน​นะ ก็ได้​แต่​หวัง​ว่า​ใน​ อนาคตอ​ ันใ​กลน​้ ี้ ประชาชนค​ น​ไทยจ​ ะ​คิดถงึ ผ​ ลป​ ระโยชน์​ สว่ นร​วมก​ อ่ นผ​ ลป​ ระโยชนส​์ ว่ นต​ นเ​ปน็ อ​ นั ดบั แ​ รก ผมห​ วงั ​ ไว้​เชน่ ​นัน้

ศรีศักดิ์ พิกุลแก้ว 113 10 จำจ​ากจ​ร ตี​สา​มก​ว่าๆ ผม​ล้ม​ตัว​ลง​นอน​บน​ที่นอน​แสน​นุ่ม​ ใน​ห้อง​อัน​คุ้น​เคย สลัด​ความ​เหนื่อย​ล้า​จาก​การ​เดิน​ทาง​ กวา่ 8 ช่วั โมง ผม​กลบั ม​ า​สชู่​ ีวิตใ​น​เมือง​หลวงอ​ นั แ​ สน​จะ​ วุน่ วาย​อีกค​ รงั้ หาก​ใน​โสต​ประสาท​ยัง​เหมือน​ได้ยิน​เสียง​แผ่ว​เบา​ ของพ​ ี่ ป้า นา้ อา ชาวศ​ รฐ​ี าน 2 วนั ณ ทแ​ี่ หง่ น​ น้ั ถงึ ฟ​ า้ ฝ​ นจ​ ะไ​มค​่ อ่ ยเ​ปน็ ใจ ถงึ อ​ ะไร​ หลายๆ อย่างจ​ ะ​ไมค่​ ่อย​เข้าท​ ่​ีเขา้ ท​ าง ทว่าช​ ่วงเ​วลาท​ ี่​ได้​ เดนิ ท​ าง มดุ เ​ขา้ บ​ า้ นโ​นน้ ท​ ี แวบ​่ ออ​ กบ​ า้ นน​ น้ั ท​ ี กลบั ม​ ห​ี ลายส​ ง่ิ ​ หลาย​อย่าง​ท่ี​ผม​ได้​เรียน​รู้​จาก​ตำบล​ศรี​ฐาน โดย​เฉพาะ​ เร่ือง​การ​พัฒนา​ชุมชน​ที่​อิง​อยู่​บน​หลัก​การ​มี​ส่วน​ร่วม​ ของ​ประชาชน​และ​เคารพ​ใน​สทิ ธ์​ิตาม​รัฐธรรมนูญ ทผ​ี่ า่ นม​ าแ​ มใ​้ นร​ฐั ธรรมนญู ฉ​ บบั 2550 จะร​ะบแ​ุ ละ​ ตอกย้ำ​เรื่อง​การ​มี​ส่วน​ร่วม​อยู่​เสมอ ทว่า​ใน​ทาง​ปฏิบัติ​ มัก​พบ​ว่า​กระบวนการพ​ ัฒนา​ชุมชน​ใน​หลายๆ แห่ง ภาค​ รัฐ​มัก​เป็น​ผู้​กำหนด​โดย​ไม่​ฟัง​เสียง​ชุมชน​ราก​หญ้า ไม่มี​ แม้​กระทั่ง​ความ​ไว้​วางใจ​ใน​แนวทาง​การ​ทำงาน​ของ​ภาค​ ประชาชน ซ้ำ​ยงั ​มอง​ไป​คนละ​ทิศทางก​ ัน​เสมอ ท่ี​ผ่าน​มา​ภาค​รัฐ​เอง​พยายาม​ให้​ท้อง​ถ่ิน​เติบโต​ใน​

114 ศรีฐาน แบบท​ ต​่ี นเองต​ อ้ งการ โดยไ​มส​่ นใจว​า่ ป​ ระชาชนจ​ ะค​ ดิ เ​หน็ ​ อย่างไร ไม่​เข้าใจ​ใน​ความ​หลาก​หลาย​ของ​พื้นท่ี วิถี​ชีวิต เพราะร​ฐั เ​องม​ กั ม​ ค​ี ำต​ อบส​ ำเรจ็ รปู อ​ ยเ​ู่ สมอ เมอื่ ป​ ระชาชน​ คิด​ไมต่​ รง​กบั ​รฐั ก​ ​็กลบั โ​ดน​ดถู ูกเ​หยียดห​ ยาม ศรี​ฐานใ​น​อดตี ก​ ม​็ ​สี ภาพท​ ่ีไ​ม่​แตก​ต่างก​ นั ใน​อดีต​ที่​ผ่าน​มา อย่า​ได้​ฝัน​เลย​ว่า​ชาว​บ้าน​จะ​ได้​ เขา้ ไป​มส​ี ่วนร​่วม​คดิ ร​่วม​ทำ โชค​ดี​ที่​คน​ศรี​ฐาน​ไม่​ยอม​ที่​จะ​อยู่​น่ิง​เฉย ไม่​ยอม​ ปล่อย​ให้​รัฐ​เป็น​ฝ่าย​กระทำ​ฝ่าย​เดียว ทุก​กลุ่ม ทุก​ภาค​ ส่วน​ของ​ชุมชน​ต่าง​เก็บ​เอา​ประสบการณ์​ที่​ผิด​พลาด​ใน​ อดตี ม​ า​เป็นบ​ ท​เรยี น​และ​ตา่ ง​พรอ้ มใจ​กัน​ลกุ ​ขึ้นส​ ู้ ท่ี​สำคัญ​คน​ศรี​ฐาน​ไม่​ได้​สู้​โดย​ปราศจากกระบวน- การ ปราศจากอ​ งคค​์ วามร​ู้ หรอื อ​ าศยั ค​ วามร​นุ แรงเ​ขา้ แ​ ลก หาก​ทุก​ฝ่าย​ร่วม​กัน​ค้นหา​ศักยภาพ​จาก​ภายใน ค้นหา​ ความ​เปน็ ​ตวั ต​ นท​ ​ีเ่ คย​ถกู ​มองข​ า้ ม​หรือ​ถกู ห​ ลงลืม​ไป เพ่อื ​ ดึง​กลบั ​มา​เป็น​เครอื่ งม​ อื ​ใน​การ​พฒั นา​ชุมชน​ของต​ นเอง แน่นอน​ว่า​ทุก​อย่าง​ไม่​ได้​โรย​ด้วย​กลีบ​กุหลาบ ด่ัง​ กรงุ ​โรม​ที​่มอิ​ าจ​สรา้ ง​เสรจ็ ​ได​้ใน​วนั ​เดยี ว อาจ​ต้อง​ใช้​เวลา​ ใน​การ​พสิ จู น​ต์ น​อย่างค​ อ่ ยๆ เป็น ค่อยๆ ไป ย้อน​กลับ​มา​มอง​สังคม​ไทย​ใน​ภาพ​กว้าง จะ​มี​สัก​ กี่​ชุมชน​ที่​ตระหนัก​ถึง​สิทธิ​และ​หน้าที่​ของ​ตนเอง​ตาม​ เจตนารมณ์​แห่งร​ ัฐธรรมนูญ

ศรีศักดิ์ พิกุลแก้ว 115 ไม่​ได้​มอง​โลก​ใน​แง่​ร้าย​หรือ​โจมตี​ใคร แต่​ปฏิเสธ​ ไมไ​่ ดว​้ า่ ภ​ าพแ​ หง่ ค​ วามเ​ปน็ จ​ รงิ ม​ ากกวา่ ค​ รงึ่ ห​ นง่ึ ข​องช​ มุ ชน​ ไทยน​ ัน้ ภาคป​ ระชาชน​ยงั ข​ าด​กระบวนการเ​รยี นร​​ู้ใน​การ​ พัฒนา​ตนเอง การ​มอง​ปัญหา การ​แก้​ปัญหา ยัง​เป็น​ ลักษณะ​แก้​ผ้า​เอา​หน้า​รอด เมื่อ​คนใน​พ้ืนที่​หน่ึง​ประสบ​ ความ​สำเร็จ​ใน​การ​แก้​ปัญหา ทุก​คน​ก็​เอา​อย่าง​กัน​แบบ​ ไม่​ลมื ห​ ล​ู ืมตา ใช่​ว่า​จะ​ไร้​ซึ่ง​ทางออก หาก​ทุก​อย่าง​ต้อง​ใช้​เวลา อาศัย​กระบวนการ​เรียน​รู้ กระบวนการ​สร้าง​การ​มี​ส่วน​ รว่ ม ไม​่สามารถ​สร้าง​ไดเ​้ พยี ง​ช่ัว​เวลา​ขา้ มค​ ืน ทง้ั ​ยงั ไ​มม่ ี​ รูป​แบบ​สำเร็จรูป​ที่​ใช้ได้​กับ​ทุก​พ้ืนที่ แต่​ขึ้น​อยู่​กับ​ชุม​ชน​ นน้ั ๆ ที่จ​ ะต​ อ้ งหาท​ างข​ อง​ตนเอง ฟา้ ใ​กล​้สาง หมด่​ู าวพ​ าก​ นั ​อวดแ​ สง​ระยบิ ​ระยบั ผม​ ได้แ​ ต่​หวังว​ า่ ​วนั ห​ น่งึ ​ชมุ ชน​ต่างๆ ท่ัวท​ ุก​ตำบลใ​น​บ้าน​เรา​ จะ​เปล่ง​แสงร​ะยิบร​ะยับ​ไม​แ่ พ้​ดวงดาวเ​หล่า​น้ัน

116 ศรีฐาน ภาคผ​ นวก

ศรีศักดิ์ พิกุลแก้ว 117 ข้อมูลท​ ั่วไป ตำบล​ศรี​ฐาน​มี​ประวัติศาสตร์​ยาวนาน​กว่า 300 ปี การ​สร้าง​ชุมชน​เริ่ม​จาก​การ​มี​ผู้นำ​ทาง​จิต​วิญญาณ​ เป็น​ศูนย์กลาง คือ​หลวง​ปู่​อัง​วะ และ​หลวง​ปู่​ฟ้า​มืด ซึ่ง​ เปน็ ศ​ ูนย์ร​วมใจข​ อง​ชาวบ​ า้ นส​ ืบทอดม​ า​ถึง​ปัจจบุ นั โดยม​ ​ี พ่อ​เฒ่า​ขุน​ศรี​เป็น​ผู้​ค้น​พบ​พื้นที่​ทำเล​ที่​อุดม​สมบูรณ์​ แหง่ น​ ้ี จนก​ ระทง่ั เ​ปน็ จ​ ดุ เ​รม่ิ ต​ น้ ก​ ารส​ รา้ งช​มุ ชน เมอ่ื ล​ กู ห​ ลาน ม​ จ​ี ำนวนม​ ากข​ นึ้ จ​ งึ ไ​ดพ​้ าก​ นั ข​ ยายพ​ น้ื ทใ​ี่ นก​ ารท​ ำม​ าห​ ากนิ จนเ​กิด​เปน็ ช​ ุมชน​บา้ น​ศรฐี​ าน​ใน​ปัจจบุ ัน ปัจจุบัน​ตำบล​ศรี​ฐาน​อยู่​ภาย​ใต้​การ​ดูแล​ของ​ องค์การ​บริหาร​ส่วน​ตำบล​ศรี​ฐาน ได้​รับ​การ​ยก​ฐานะ เ​ปน็ อบต. ขนาดก​ ลางเ​มอ่ื ป​ ี 2550 แบง่ เ​ขตก​ ารป​ กครอง​ จำนวน 9 หม่บู า้ น ดังนี้ หมู่​ที่ 1 บ้านศ​ ร​ฐี าน หมท​ู่ ่ี 2 บ้านศ​ รฐ​ี าน หม​่ทู ่ี 3 บ้านศ​ รีฐ​ าน หมู​ท่ ี่ 4 บา้ นศ​ รีฐ​ าน หม่​ูที่ 5 บา้ นเ​ตาไ​ห หมท​ู่ ี่ 6 บา้ นก​ ุดส​ ำโรง หมู่ท​ ี่ 7 บ้านเ​ตา​ไห หมู่​ท่ี 8 บา้ นศ​ ร​ีฐาน หมท​ู่ ่ี 9 บา้ นศ​ รี​ฐาน

118 ศรีฐาน อาณาเขต ตำบล​ศรี​ฐาน​ต้ัง​อยู่​ทาง​ทิศ​ตะวัน​ตก​ของ​อำเภอ​ ปา่ ตว้ิ โดยอ​ ยห​ู่ า่ งจ​ ากอ​ ำเภอป​ า่ ตว้ิ ป​ ระมาณ 12 กโิ ลเมตร และ​อยู่​ทาง​ทิศ​ตะวัน​ออก​เฉียง​เหนือ​ของ​จังหวัด​ยโสธร โดย​มอ​ี าณาเขตต​ า่ งๆ ดงั นี้ ทิศ​เหนือ ติด​กับ ตำบล​กระจาย ตำบล​โพธิ์​ไทร อำเภอป​ า่ ต้ิว จงั หวัดย​ โสธร ทิศ​ใต้ ติด​กับ ตำบล​ทุ่ง​มน อำเภอ​คำเข่ือนแก้ว จังหวัด​ยโสธร ทศิ ต​ ะวนั อ​ อก ตดิ ก​ บั ตำบลเ​ชยี งเ​พง็ ตำบลเ​หล​ า่ ไ​ฮ อำเภอป​ า่ ติ้ว จังหวดั ย​ โสธร ทิศต​ ะวนั ต​ ก ตดิ ​กับ ตำบลก​ ระจาย อำเภอป​ า่ ตวิ้ จังหวดั ​ยโสธร ลักษณะ​ทางก​ายภาพ ลกั ษณะพ​ นื้ ทโ​่ี ดยร​วมม​ ส​ี ภาพเ​ปน็ ท​ รี่ าบสงู พนื้ ด​ นิ ​ สว่ นใ​หญเ​่ ปน็ ด​ นิ ท​ ราย มล​ี ำนำ้ โ​พงไ​หลผ​ า่ นท​ างต​ อนเ​หนอื ​ ของ​ตำบล แต่​ปริมาณ​น้ำ​ไม่​เพียง​พอ​สำหรับ​การเกษตร ส่วน​พ้ืนท่ี​อยู่​อาศัย​เป็น​ชนบท​กึ่ง​เมือง การ​ต้ัง​บ้าน​เรือน​ อยตู่​ ดิ ก​ ัน

ศรีศักดิ์ พิกุลแก้ว 119 ประชากร ม​ีจำนวนป​ ระชากร 6,329 คน จำนวน​ครัว​เรอื น 1,363 คน ส่วน​ใหญ่​นบั ถอื ​ศาสนาพ​ ุทธ ความ​สัมพันธ​์ ใน​ชุมชน​มี​ความ​เกื้อกูล​กัน​แบบ​เครือ​ญาติ มี​วิถี​ชีวิต​สอด​ รับ​ตามบ​ รบิ ทส​ งั คมว​ ฒั นธรรม​ของท​ ้อง​ถิ่น อาชพี ประชากร​ส่วน​ใหญ่​ประกอบ​อาชีพ​ทางการ​เกษตร โดย​ผลิต​ข้าว​นาปี ผลผลิต​โดย​เฉล่ีย 450 กิโลกรัม/ไร่ และม​ ​ีการท​ ำ​หมอนข​วานผ​ ้า​ขดิ เ​ปน็ อ​ าชีพ​เสรมิ คอื หมู่​ที่ 1 2 3 4 8 และ​หมทู​่ ี่ 9 สว่ น​การ​เลีย้ ง​สัตวเ์​ป็นการ​เลีย้ ง​ สตั ว​์ตาม​ธรรมชาติ ทั้งเ​ลยี้ ง​ไว้​ใช​ง้ าน​และ​เพ่อื ​เปน็ อ​ าหาร เช่น วัว ควาย เป็ด ไก่ และ​เลีย้ ง​ไว​จ้ ำหน่าย​เปน็ บ​ างส​ ว่ น เชน่ สกุ ร อกี ​ท้งั น​ ยิ ม​จบั ป​ ลาต​ ามแ​ หล่งน​ ำ้ ​ธรรมชาติ เพื่อ​ การ​บรโิ ภคเ​ปน็ ส​ ว่ น​ใหญ่ การศ​ ึกษา ตำบลศ​ ร​ฐี าน​มโี​รงเรียน​อย​ู่ใน​เขต​ตำบล ไดแ้ ก่ - โรงเรียน​ชุมชน​บ้าน​ศรี​ฐาน เปิด​สอน​ตั้งแต่​ชั้น​ อนุบาลถ​ งึ ช​ ้ัน​ประถมศ​ กึ ษาป​ ​ที ี่ 6 - โรงเรียน​บ้าน​เตา​ไห เป็น​โรงเรียน​โครงการ​ ขยาย​โอกาส​ทางการ​ศึกษา​เปิด​สอน​ชั้น​อนุบาล​ถึง​ช้ัน​

120 ศรีฐาน มธั ยมศึกษาป​ ​ีท่ี 3 - โรงเรยี น​บา้ น​กุดส​ ำโรง เปดิ ​สอน​ตง้ั แตช​่ ้นั ​อนบุ าล​ ถงึ ​ชนั้ ป​ ระถม​ศกึ ษาป​ ท​ี ่ี 6 - โรงเรียน​ศรี​ฐาน​กระจาย​ศึกษา เป็น​โรงเรียน​ มัธยมศึกษาป​ ​ที ่ี 1-6

ศรีศักดิ์ พิกุลแก้ว 121 สถาบัน​และ​องค์การท​ าง​ศาสนา ตำบล​ศรี​ฐาน​มี​วัด​และ​สำนักสงฆ์​รวม 8 แห่ง ไดแ้ ก่ - วดั ​ศรี​ฐานใ​น หม​ู่ท่ี 1 บ้านศ​ รฐ​ี าน - วดั ​ศรฐ​ี าน​นอก หมู่ท​ ่ี 8 บ้านศ​ ร​ีฐาน - วดั ​บา้ น​เตา​ไห หมทู​่ ี่ 5 บา้ นเ​ตาไ​ห - วดั ​บา้ น​กุดส​ ำโรง หมท​ู่ ่ี 6 บา้ นก​ ดุ ส​ ำโรง - วดั ​ศรพี​ ฒั นา​ราม หมทู่​ ี่ 2 บ้านศ​ ร​ีฐาน - วดั ​ดง​ศลิ า​เลข หมู่​ที่ 8 บา้ นศ​ รฐ​ี าน - วดั ​โนน​แดง หม​ู่ท่ี 7 บา้ นเ​ตาไ​ห - สำนกั ​สงฆ​ฟ์ า้ ห​ ​่วน หมทู​่ ี่ 4 บ้านศ​ ร​ีฐาน - สำนกั สงฆห​์ นอง​สระพ​ งั หมท​ู่ ี่ 4 บา้ นศ​ รฐี​ าน การส​าธารณสุขแ​ละ​การส​าธารณูปโภค - โรง​พยาบาลส​ ง่ ​เสรมิ สขุ ​ภาพ​ตำบลศ​ ร​ีฐาน ตงั้ ​อยู่​ หม่​ูท่ี 9 บ้าน​ศร​ีฐาน บริการค​ รอบคลุม​ทงั้ 9 หม่บู า้ น - รา้ นข​ ายย​ าแ​ ผนโ​บราณ 2 แหง่ ตงั้ อ​ ยห​ู่ มท​ู่ ี่ 7 และ 9 มี​ใบอ​ นญุ าต​ขายย​ า - คลนิ ิก​พยาบาลเ​วช​ปฏบิ ตั ิ 1 แห่ง ต้งั อ​ ยห่​ู ม​ู่ท่ี 9 - อัตราก​ ารม​ แ​ี ละใ​ชส​้ ว้ มร​าดน​ ้ำ 100 เปอรเ์ ซ็นต์

122 ศรีฐาน ความป​ลอดภยั ​ใน​ชีวิต​และ​ทรพั ยส์ นิ ชาวต​ ำบลศ​ รฐ​ี านร​ว่ มก​ บั อ​ งคก์ ารบ​ รหิ ารส​ ว่ นต​ ำบล​ ศรี​ฐาน ได้​บริจาค​ทรัพย์​เพื่อ​ก่อสร้าง​สถานี​ตำรวจ​ย่อย (ตู้​ยาม) 1 แห่ง ตงั้ ​อย่ห​ู มทู่​ ่ี 2 บ้านศ​ ร​ีฐาน การค​มนาคม ตำบลศ​ รฐ​ี านอ​ ยหู่​ า่ งจ​ ากท​ างหลวงห​ มายเลข 202 ถนน​อรณุ ​ประเสรฐิ 2 กโิ ลเมตร ทาง​เข้าต​ ำบลเ​ป็น​ถนน​ คอนกรีต​เสริม​ไม้ไผ่ มี​ถนน​เช่ือม​หมู่บ้าน​เป็น​ถนน​ลูกรัง​ และ​ลาดยาง - ถนนส​ าย​ศรีฐ​ าน ถึง​คำเขอื่ นแก้ว ระยะ​ทาง 14.5 กิโลเมตร เป็นถ​ นน​ลาดยาง - ถนน​สาย​ศรี​ฐาน ถึง​บ้าน​กระจาย ระยะ​ทาง 1 กิโลเมตร เป็นถ​ นน​ลาดยาง - ถนน​สายศ​ รฐี​ าน ถึงบ​ ้าน​เตา​ไหถ​ ึงบ​ า้ น​กุด​สำโรง ระยะท​ าง 6 กโิ ลเมตร เปน็ ​ถนนล​ าดยาง - ถนน​สายศ​ รฐ​ี าน ถึง​บ้าน​กดุ ส​ ำโรง ระยะ​ทาง 4 กิโลเมตร เปน็ ถ​ นน​ลกู รัง - ถนน​สาย​ศร​ีฐาน ถึงบ​ ้านค​ ำ​สรา้ งบ​ อ่ ระยะ​ทาง 4 กโิ ลเมตร เปน็ ถ​ นน​ลูกรัง

ศรีศักดิ์ พิกุลแก้ว 123 ทรพั ยากรธรรมชาติ​ใน​พน้ื ท่ี ตำบล​ศรฐี​ าน มี​ทรัพยากรธรรมชาติ ได้แก่ - แหล่งน​ ้ำ ประกอบ​ด้วย ลำน้ำ​โพง ลำห้วยถ​ ม่ บ่อ​ โจ้​โก้​หนอง​หลวง หนองบัว​เสียว หน​อง​เลิงเปือย​หนอง​ หญ้าแ​ พรก และห​ นอ​ ง​อื่นๆ อกี ​ประมาณ 9 แหง่ - ป่า​ไม้ ประกอบด​ ้วย ดงม​ ะง​ง ดงศ​ ลิ า​เลข ดอนล​ งิ ดงฟ​ า้ ห​ ว่​ น ดงห​ วั น​ า เปน็ ตน้





เพลงศ​ักยภาพช​มุ ชน คำร้อง-ทำนอง วสุ หา้ วหาญ เรยี บ​เรียงด​ นตรี ศราวชุ ท่งุ ข​ ​ี้เหล็ก ขับ​ร้องโ​ดย ฟางแ​ ก้ว พชิ ญา​ภา, ศราวธุ ทงุ่ ข​ ​เี้ หล็ก, สมชาย ตรพุ​ ิมาย หน่ึง​สมอง​สอง​มือ​ที่​มี รวม​เป็น​หลาย​ความ​คิด​ดีๆ ออกม​ า​ยืนต​ รงน​ ี้ ทำเ​พอ่ื ​เมือง​ไทย​ดว้ ยก​ ัน ไมว​่ า่ จ​ ะอ​ ยท​ู่ ไ่ี หน เราเ​ปน็ ค​ นไ​ทยเ​ปย่ี มค​ วามส​ ามารถ เป็น​กำลัง​ของ​ประเทศ​ชาติ พัฒนา​บ้าน​เมือง​ก้าว​ไกล เปน็ ค​ นเ​หนอื อสี าน กลางใ​ต้ กร​็ กั ​เมอื ง​ไทยด​ ว้ ย​กนั ท​ ง้ั น​ น้ั (สร้อย)  หาก​เรา​ร่วม​มือ​ร่วมใจ ทำ​ส่ิง​ไหน​ก็​ไม่​เกิน​แรง โครงสร้าง​ชุมชน​แข็งแกร่ง เพราะ​เรา​ร่วม​แรง​ร่วม​มือ​ สร้างสรรค์ จดั การท​ รพั ยากร​ช่วยก​ นั ด้วยม​ ุมม​ อง​ทีเ่​รา​ แบง่ ป​ ัน ใชค​้ วาม​คดิ ​สร้างสรรค์​ใหเ้​ต็ม​ศกั ยภาพ อยู่​ชนบท​ห่าง​ไกล ทำ​นา​ทำ​ไร่ พอ​เพียง​เลี้ยง​ตัว ใชช​้ มุ ชนด​ แู ลค​ รอบครวั  ใชค​้ รอบครวั ด​ แู ลช​ มุ ชน ปพ​ู น้ื ฐ​ าน​ จาก​หมบู่ า้ นต​ ำบล สรา้ ง​แปลงเ​มือง​ไทยใ​ห​้น่า​อยด​ู่ งั ฝ​ นั

ชมุ ชนท​ อ้ งถ​ นิ่ บ​ า้ นเ​รา เรยี นร​ร​ู้ ว่ มก​ นั เ​พอ่ื ก​ ารพ​ ฒั นา ชุมชน​ท้องถ​ ิ่น​บ้านเ​รา เรยี น​ร​ู้รว่ มก​ นั ​ช่วยก​ ัน​พัฒนา อย​ู่ตามเ​มืองใ​หญ​่เมอื ง​หลวง หวั ใจท​ กุ ด​ วง​ซอ่ น​ไฟ​ มุ่ง​มัน่ กา้ วอ​ อกม​ าจ​ ากร​ัว้ ​ทกี่​ ัน้ ​จับม​ ือ​กัน​ทำเ​พ่อื เ​มอื งไ​ทย คนละม​ อื ส​ องม​ อื ค​ ือ​นำ้ ใจ โอบก​ อดช​ ุมชนไ​ว​ด้ ้วยค​ วามส​ ุข​ ยนื นาน หน่ึง​สมอง​สอง​มือ​ท่ี​มี รวม​เป็น​หลาย​ความ​คิด​ดีๆ ออกม​ า​ยืนต​ รง​นี้ ทำเ​พือ่ เ​มือง​ไทยด​ ้วย​กัน หาก​เรา​ร่วม​มือ​ร่วมใจ ทำ​ส่ิง​ไหน​ก็​ไม่​เกิน​แรง โครงสร้าง​ชุมชน​แข็งแกร่ง เพราะ​เรา​ร่วม​แรง​ร่วม​มือ​ สรา้ งสรรค์ จัดการท​ รัพยากรช​ ว่ ยก​ ัน ด้วยม​ มุ ม​ องท​ เ​่ี รา​ แบ่ง​ปัน ใช้​ความ​คิด​สร้างสรรค์​ให้​เต็ม​ศักยภาพ ด้วย​ มุม​มอง​ที่​เรา​แบ่ง​ปัน ใช้​ความ​คิด​สร้างสรรค์​ให้​เต็ม​ ศกั ยภาพ... เขา้ ไปฟงั เพลงและดาวน์โหลดศักยภาพชมุ ชนได้ที่ www.punsook.org