หอดินอิฐ ฟื้น ชีวิต สู่พิพิธภัณฑ์ ❝แบ่งปันโดย [email protected]❞

กวาจะเปน “หอ งสยามยทุ ธ” 106

107

กวาจะเปน “หอ งดนิ แดนความยอกยอนบนกระดาษ” 108

กวา จะเปน “หอ งกรงุ เทพภายใตฉ ากอยุธยา” 109

กวา จะเปน “หอ งชวี ติ นอกกรงุ เทพ” 110

111

กวา จะเปน “หองแปลงโฉมสยาม” 112

113

114

115

กวา จะเปน “หอ งกำเนดิ ประเทศไทย” 116

117

กวา จะเปน “หองสสี นั ตะวนั ตก” 118

119

120

121

กวา จะเปน “หองเมอื งไทยวนั น้”ี 122

กวา จะเปน “หองมองไปขา งหนา ” 123

มวิ เซยี มสยาม ตน แบบพพิ ธิ ภณั ฑไ ทย ตนแบบของการพฒั นาพิพธิ ภณั ฑไ ทย มือระดับโลกเพื่อตน แบบระดบั โลก •บรษิ ทั Story! Inc. จากประเทศนวิ ซแี ลนด •บรษิ ัท GSM Design Exhibits จากประเทศ พิพิธภัณฑการเรียนรูแหงแรกเกิดจากความ พิพิธภัณฑในประเทศไทยสวนใหญเปนรูป แคนาดา •บรษิ ทั Lord Cultural Resources Planning & ต้ั ง ใ จ ข อ ส ถ า บั น พิ พิ ธ ภั ณ ฑ ก า ร เ รี ย น รู แ ห ง ช า ติ ท่ี แบบการแสดงวตั ถุ (object-based museum) การ Management จากสหราชอาณาจักร •บรษิ ทั Tanseisha จากประเทศญ่ปี นุ ตองการจะยกระดับมาตรฐานพิพิธภัณฑประเทศไทย สรางและพัฒนาพิพิธภัณฑในประเทศไทยท่ีผานมาก็ยัง ไปสูร ะดบั นานาชาติ โดยมคี วามคาดหวังทจี่ ะให เนนไปที่การแสดงวตั ถุ ประสบการณการสราง พิ พิ ธ ภั ณ ฑ ก า ร เ รี ย น รู แ ห ง แ ร ก เ ป น ต น แ บ บ ข อ ง พิพธิ ภณั ฑการเรยี นรใู นประเทศไทยจงึ มนี อยมาก ถึง พพิ ิธภณั ฑในประเทศไทย พพิ ิธภัณฑการเรียนรแู หง จะมีการทำบางก็จะเปนแคบางสวนแตก็ยังไมใชใน แรกจะเปนแหลงที่ใหประโยชนทางการศึกษาที่ความรู มาตรฐานระดับโลก แตนนั้ ไมใ ชคนไทยไมมคี วาม ในหลากหลายสาขาวิชา จะถกู หลอมรวมออกเปน สามารถหรือความคิดสรางสรรคแ ตโอกาสในการสมั ผัส นิทรรศการของพิพธิ ภัณฑภายใตหัวขอ “จาก และประสบการณนอย การสรา งพพิ ธิ ภณั ฑก ารเรยี นรู สุวรรณภูมิสสู ยามประเทศ และสปู ระเทศไทย” จุดเดน ระดับนานานชาติเพ่ือเปนตนแบบในประเทศไทยจึง ที่เปนลักษณะท่ีสำคัญของพิพิธภัณฑการเรียนรูคือการ จำเปน ตอ งอาศัยความรูความสามารถ และ กระตนุ ใหเ กิดอยากคน หาความรอู ยา งตอ เนือ่ ง ซึ่ง ประสบการณจากมอื อาชีพระดับโลก ดังนั้นนอกจาก ทำไดจากการทำใหเกดิ ความสนใจ, เกดิ การอยากรู, จะไดตนแบบระดบั โลกแลว ยงั ไดว ัตถปุ ระสงคเสรมิ ใน และคนหาคำตอบ ดังน้นั นิทรรศการตางๆ จะถกู การถายทอดความรูใหกับผูสรางพิพิธภัณฑไทย ออกแบบอยา งเฉพาะใหกระตนุ ความสนใจ แลว จึงให สถาบันพิพิธภัณฑการเรียนรูแหงชาติจึงไดเชิญบริษัท ขอ มูลเบื้องตน โดยใชการปฏสิ ัมพนั ธ (interactive) ชั้นนำในระดับนานาชาติท่ีมีผลงานไดรับการยอมรับใน กับผูเ ขา ชม สว นข้นั ตอนการคนหาจะถูกเสริมโดยหอง การสรา งพพิ ธิ ภณั ฑจ ากท่วั โลกจำนวน 5 บริษทั มา สมดุ ของพพิ ิธภัณฑเอง หรอื แหลง ความรนู อก ทำการประกวดแนวคิดและแบบ โดยมเี งอ่ื นไขวาทุก พพิ ธิ ภณั ฑอ ะไรก็ได ถาผูช มถกู กระตนุ ใหเกดิ ความ บริษัทตองมีผูรวมงานชาวไทยท่ีมีความสามารถและ สนใจและอยากรูแ ลว เขากจ็ ะไปหาความรูจากแหลงที่ ประสบการณในการทำพพิ ธิ ภณั ฑข นาดใหญ และ เขาสะดวกเอง พิพธิ ภัณฑเองก็อาจแคใ หค วามสะดวก พรอมท่ีทำงานรวมกับบริษัทระดับโลกและรองรับการ ในรปู ของแหลง เรยี นรู (resource centre) หรอื รา น ถายทอดความรูจ าก 5 บริษทั ที่เชญิ ไป มี 4 บรษิ ทั หนังสอื เทา นนั้ ตอไปนี้ไดมาทำการเสนอแนวคิดและประกวดแบบ ไดแก 124

125

126

การนำเรื่องผานสายรุง หนา ทคี่ วามรบั ผดิ ชอบของฝา ยตางๆ ทรี่ อ ยเชือ่ มกาลเวลาในอาคารอนรุ ักษ คณะทำงานในโครงการประกอบดว ย 3 ฝาย จากการนำเสนอแนวคิดและแบบของบริษัท ไดแ ก ฝา ยเนอ้ื หาวชิ าการทีป่ ระกอบดวยทมี งานและที่ ป ร า ก ฏ ว า ท า ง ก ร ร ม ก า ร มี ค ว า ม เ ห็ น ช อ บ เ ป น ปรึกษาของสถาบัน, บรษิ ทั Story! Inc., และบริษัท เอกฉนั ททีเ่ ลือกแนวคดิ ของบริษทั Story! Inc. จาก ปโก ทป่ี ระกอบเปน consortium โดยเนือ้ หาฝา ยวิชา ประเทศนิวซแี ลนด ที่รวมมอื กบั บรษิ ทั ปโก (ประเทศ การจะเปนฝายท่ีจัดหาเนื้อหาท้ังหมดทางวิชาการให ไทย) จำกดั (มหาชน) ซง่ึ ทง้ั คูเปนบริษัทที่มผี ลงาน กับ consortium รวมทั้งการตรวจสอบความถูกตอ ง และประสบการณมายาวนาน โดยแนวคดิ ทชี่ นะใจ ของเนือ้ หาการจดั แสดงไมวาจะเปน ตัวอกั ษร, บท กรรมการคือการนำเสนอเร่ืองผานสายรุงรอยเช่ือม สนทนา, ภาพถาย, ภาพวาด, และกราฟฟค รวมทง้ั กาลเวลาตงั้ แตย ุคกอนสุวรรณภูมิ เขา สูยุคตา งๆจนมา วตั ถปุ ระกอบทีน่ ำเสนอโดย consortium ในสว นการ ถึงยคุ กรงุ เทพฯในปจจบุ นั ผา นการเลา,การตง้ั คำถาม แบง งานของ consortium เอง ทาง บริษทั Story! เปด,เกม,กิจกรรม,การทาทายใหหาคำตอบจากตัว Inc จะเปนผูก ำหนดแนวทางในการนำเรื่อง (creative ละครทัง้ 7 คน ท่ีจะปรากฏขึ้นมาในยุคตางๆ ในรปู direction) ทั้งหมด การเลา เรื่อง (story line) แบบที่แตกตางกนั ผูเ ขาชมจะไดร ับการตอ นรบั ของ กำหนดทิศทางและบทของภาพยนตร และกำหนด สายรงุ ตัง้ แตด านหนาของอาคาร เขา สสู วนแรกทตี่ อน แนวทางของบทสนทนาและอารมณของตัวอักษร แรกวา high energy area (ตอนหลังเปลีย่ นช่อื มา บรรยาย ในสว นของ ปโก จะเปน ผูดูแลการออกแบบ เปน immersive theatre) ทผ่ี อู อกแบบตงั้ ใจทีจ่ ะให และกอ สรา งเองท้ังหมด การกำหนดทศิ ทางการ เปนสว นทกี่ ระตนุ สรา งอารมณ ความสนใจ จนทำให ออกแบบ งานโครงสรา ง งานตบแตงภายใน งานกรา เกิดพลังความอยากรอู ยากเหน็ อยากคนหา จากนั้นตวั ฟฟค งาน prop งานออกแบบและสรา ง interactive รุงกจ็ ะนำผชู มไปพบกับเรือ่ งราวในหอ งตางๆ แนวคิด งานสรางภาพยนตร โดยอาศยั แนวทางการเลา เร่ือง ของรุงเชอ่ื มกาลเวลา นอกจากจะตอบโจทยใ นการนำ (story line) ทกี่ ำหนดโดย บริษัท Story! Inc. มา เสนอทีน่ า สนใจแลว การเช่อื มโยงของสายรงุ ยัง ทำการออกแบบและสรางนิทรรศการ โดยทุกฝา ยจะ กลมกลืนและเสริมความเดนของอาคารอนุรักษที่หอง ทำงานภายใตคณะกรรมการท่ีประกอบดวยผูเชี่ยวชาญ ทุกหองมีประตูเชื่อมเขาหากันตลอดความยาวอาคาร สาขาตางๆที่สถาบนั แตงตง้ั ข้ึน ทง้ั 3 ชัน้ อกี ดว ย 127

ขบวนการทำงานเพอื่ สรางพพิ ธิ ภัณฑการเรยี นรู ) ทท่ี ำโดยบรษิ ัทปโ ก โดยมีทาง บริษัท Story! Inc. เนื่องจากนิทรรศการถูกกำหนดใหเปนแบบการ ทำหนา ท่ใี นการใหค ำปรึกษาตลอดเวลา ฝายเนือ้ หาวิช าการจะชวยตรวจสอบความถกู ตอง และมีทมี งานยอย เรียนรู (discovery) ซึง่ ตางจากแบบการแสดงวตั ถุ ที่แตงงตั้งโดยคณะกรรมการมาใหขอแนะนำและตรวจ (object base) ที่การทำเนื้อหาวชิ าการอาจแยกออก สอบ จากกการออกแบบได แตก ารทำนิทรรศการแบบการเรี ยนรู การอกแบบจะขึน้ อยูกับเนื้อหาวิชาการอยา งมาก จะเห็นไดวาผลงานที่ออกมาไดนั้นเปนผลงานขอ การท่มี ีการเปลย่ี นแปลงทางเนอ้ื หาวิชาการ การออก งความประสานความรวมมือของทุกฝายตลอดโครงกา แบบนิทรรศการก็จะเปลย่ี นแปลงไปดว ย หรอื ในระหว รไดอยา งแทจ รงิ ผลก็คอื พพิ ิธภัณฑการเรยี นรูทสี่ ามาร างการออกแบบทำนิทรรศการก็อาจจะมีการเปลี่ยนแป ถเปนตนแบบของพิพิธภัณฑในประเทศไทยแหงอื่นๆได ลงเนอื้ หาเพอื่ ผลทด่ี ีกวา เชน กัน การทำงานในชว งแรก และทักษะการพัฒนาพิพิธภัณฑของคนไทยที่เพิ่มขึ้นผา บรษิ ทั Story! Inc. จะทำงานประสานกับฝา ยวชิ ากา นการถายทอดความรูจากการทำงานรวมกับมือระดับโ รในการสรปุ เนื้อหาวชิ าการ (contents brief) และกา ลกตลอดโครงการ ตรงกับวัตถปู ระสงคท ต่ี ้งั ไวของโครง รกำหนดแนวทางการเลาเรอื่ ง โดยมีฝายปโ กชว ยในกา การ รเสนอรปู แบบเบื้องตน ไปดว ย (conceptual design) เพื่อใหคณะกรรมการและคณะมองภาพรวมไดชัดเจน และใหแนใ จวารปู แบบนทิ รรศการตรงกับแนวการเลา เรื่ อง ชว งนเี้ ปน ชวงที่ใชเวลานานที่สุดและจะตอ งไดรับก ารอนุมัติจากคณะกรรมการกอนจะนำไปใชการพัฒนาต อ ชวงตอ มาคอื การปรบั ยืนยันการออกแบบและพฒั นา แบบ (design development) ซง่ึ กร็ วมหมายถงึ การพั ฒนาดานเนื้อหาวชิ าการในรายละเอยี ด ทาง consor- tium เอง กต็ อ งมที ่ปี รึกษาทางวิชาการเพ่อื ใหรปู แบบ นิทรรศการมีความถกู ตอง รวมท้ังหาเกรด็ ขอมูลทางป ระวัติศาสตรบ างสวนมาเสรมิ ใหน ทิ รรศการมคี วามนาส นใจมากยง่ิ ขนึ้ (wow factors) ตลอดการทำงานน้นั คณะกรรมการจะตองอนุมัติทุกขั้นตอนการทำงานเพื่อ ใหคณะทำงานพฒั นาตอ ตอ ไปได และชว งสดุ ทา ยที่จ ะเนนการพัฒนาการออกแบบรายละเอียดและทำนิทร รศการ (รวมท้งั สือ่ ภาพยนตรแ ละ interactive ตา งๆ 128

129

นานาทรรศนะจากผใู หญผ ปู ลกุ ปน สถาบนั พพิ ธิ ภณั ฑก ารเรยี นรแู หง ชาติ Opinion of NDMI board 134

อ.สนั ทดั สมชวี ติ า ดวย น้ีก็เปนสิ่งที่เราคิดวาในการออกแบบนี้ สามารถ Kingdom and USA. This company must work Santhad Somchivitar จะสรางขีดความสามารถใหกับบริษัทของคนไทย และ under rule that co-working with Thai staff and เจา หนา ท่ขี องสถาบนั ไปพรอ มกัน Thai companies. “ สวนหนึ่งที่เราเรียนรูก็คือวา กระบวนการในการ In working process we learn cooperate เราตองยอมรับกอนวา เนื่องจากประเทศไทยยัง ทำงาน เนื่องจากวา มันเปน กระบวนการท่ตี องทำงาน with other that had exchange experience from ไมเคยมีพิพิธภัณฑประเภทนี้มากอนนะครับ แลวเรา รวมกันหลายฝาย ตองมีการแลกเปลี่ยนประสบการณ each other, comprise of main substance that ตองการทำใหพิพิธภัณฑของเรา มีคุณคาและอยูใน ซึ่งกันและกัน ต้ังแตเน้ือหาของวิชาการซ่ึงทางฝาย NDMI fix it then foreign companies and Thai มาตรฐานในระดับสากล เพราะฉะนั้นในตอนท่ีเราเริ่ม สถาบันเปนคนกำหนดนะครับ บริษัทตางชาติกับ staffs design a concept briefing to committee เ ร า ก็ คิ ด ว า ค ง มี ค ว า ม จ ำ เ ป น ท่ี จ ะ ต อ ง ห า บ ริ ษั ท บริษัทคนไทยท่ีไดรับการคัดเลือกใหออกแบบ ก็ตองไป of NDMI for examine and approve. In this ออกแบบ ซ่ึงมีประสบการณในระดับสากล เราก็เชิญ ทำไอตัวที่เรยี กวา Concept briefing ตา งๆ เพ่อื มาให process, there use for a long time and many บริษัทชั้นนำมารวมประกวดแบบถึง 5 บริษัท เปน กรรมการตรวจสอบและอนุมัติ ซ่ึงในขั้นตอนนี้ก็ใช detail that make learning process together บริษัทตางประเทศ มาจากประเทศนิวซีแลนด จาก เวลาพอสมควร และก็จะมีรายละเอียดมากมาย ท่ี and investigate suitable using the government ประเทศญี่ปุน จากประเทศแคนนาดา จากประเทศ ทำใหมีการแลกเปลี่ยนความรูทางวิชาการรวมกัน มี budget and NDMI staffs learn many thing อังกฤษ และประเทศสหรัฐอเมรกิ า แลว ก็มารวมกัน 4 การตรวจสอบในเรื่องของความเปนไปไดตางๆ และใน from process of making Museum Siam with บรษิ ทั หลังจากท่เี ราคัดเลอื กบรษิ ทั แลว เนีย้ เรากไ็ ดมี เรื่องของการใชงบประมาณ ใหมีเหตุมีผล แลวก็ให international company. I think that is many ขอกำหนดวาบริษัทที่ทำการออกแบบ ที่ชนะเลิศการ เหมาะสมกับงบประมาณที่ทางรัฐบาลไดจัดให รวมท้ัง valuable for Thai people. ประกวดออกแบบ ตอ งทำงานรว มกบั บรษิ ทั ของคนไทย ในเรื่องของสิ่งที่เจาหนาที่ของทางสถาบันฯจะไดเรียนรู ที่ทำงานในสาขาดังกลาวนี้นะครับ ท่ีมีผลงานที่อยูใน สิ่งตางๆ เพราะฉะนั้นกระบวนการเรียนรูตางๆนี้ ผม In every working process there are many ระดับมาตรฐานท่ียอมรับได เพื่อท่ีจะเปนการถายทอด ถอื วามีคุณคามาก ในการสรา งพิพธิ ภัณฑค ร้ังน้ี problems because in academic matter it had ความรนู ะครบั รว มทัง้ ตองทำงานรวมกับ รวมทั้งตอ ง many detail, it easy to make a conflict. มีการถายทอดความรูใหกับ เจาหนาท่ีของทางสถาบัน และการทำงานทกุ งานกม็ ปี ญ หาทงั้ นนั้ เนอื่ งจาก However, designers and committees of NDMI วาเร่ืองของวิชาการ แลวก็เปนเรื่องของรายละเอียดท่ี try to making conclusion that correct to มีมากมาย เพราะฉะนั้นมันก็จะมีความเห็นท่ีแตกตาง historical and archaeological evident and this กันบาง แตอยางไรก็ตามเน่ืองจากวาทางฝายผู content can make who visit Museum Siam can ออกแบบและฝายของสถาบัน ก็ถือวามีนักวิชาการท่ี making a question and try to answer from ทำงานรว มกนั กพ็ ยายามจะหาขอ สรปุ ทม่ี คี วามถกู ตอ ง library and other academic institutes. ตามหลกั ฐานทางประวตั ศิ าสตร แลว กเ็ นอื้ หาทางวชิ าการ เพ่ือใหเด็กหรือผูชมมีความรู เพื่อจะสามารถไปคนหา ” คำตอบตา งๆ ทง้ั จากหอ งสมดุ และแหลง คน ควา อนื่ ๆ ได First, we must accept that Thailand never had museum like Museum Siam before, so, we want to build our museum have valuable and international standard. For that reason in the beginning, we think we must seek international company to design, there from New Zealand Japan Canada United 135

อ.เฉลมิ ชยั หอ นาค “ The first question if you want to build one Chalermchai Hornak museum that is why done it and the builder ถาจะทำพิพิธภัณฑ ทำไปทำไม เปนคำถามท่ี should to care public, what people really want หนึ่งเลย แลวที่ care ที่สุด คนที่ทำพิพิธภัณฑตอง don’t put your own idea. Because some builder care สงั คมใหมากท่สี ดุ ตอ งอา นสงั คมออกวา สงั คม used to think that people unaware this thing, ตอ งการอะไร อยา เอาตวั เองเขา ไปคดิ ทผี่ า นมา คนทม่ี า thus they work follow that they think and tell รับผิดชอบเร่ืองของการสรางพิพิธภัณฑ หรือทำ this is the good museum but in truly they spoiled พิพิธภัณฑมักจะทึกทักเอาวา ประชาชนมันไมรูเร่ืองนี้ their self. But it not response public and people เพราะฉะนั้นทำใหประชาชนมันรูเร่ืองดีกวา แลวก็ทำ not interest in, so the process of marking one ไปตามแนวทางทตี่ วั เองถนดั แลว กบ็ อกวา พพิ ธิ ภณั ฑด ี museum is very important. ความจริงแลวคือถูกใจตัวเอง แตไมถูกใจสังคมหรือ ตลาด สังคมตลาดมันไมเห็นประโยชน เพราะฉะน้ัน And why Thai people don’t like to go to การทำพิพิธภัณฑ จุดหนึ่งที่คนไทยหรือสังคมไมอยาก museum like National Museum because their ไปพิพธิ ภัณฑท่ีพิพิธภัณฑสถานแหง ชาตเิ นย่ี เพราะเคา exhibition not related to their everyday life but มีความรูสึกวามันไม มันไมลงมาเกี่ยวของกับเคา มัน if it deals with their life they must be interested ไมลงมาเกี่ยวของ เคาบอกวามี specimen มีอะไร in it continuously. So, our weak point that’s can’t ตางๆ เยอะแยะ ไอส่ิงเหลาน้ันเนี่ย พอเคารูแลวเน่ีย separate the idea from what’s people want even อยางเคารูวาพระรามคำแหง พระเจารามคำแหงเปน told made to public but in truly we start from กษัตริยสุโขทัย รบชนะขุนสามชนเจาเมืองฉอดอะไร ourselves. เนย่ี ความรูเคา แคน ีเ้ คาก็บอก ผมพอแลว แคนี้ มันไม เกี่ยวกับชีวิตประจำวันแลวน่ี ถาหากวาเกี่ยวกับชีวิต ” ประจำวันเคา เคาเอาไปทำมาหากินอะไรตางๆ ผสม ผสานในวัฒนธรรมอะไรของเคาไป อยางนั้นเคาก็จะ สนใจ ตอเนื่อง เพราะฉะนั้น ตรงน้ี ส่ิงที่เราขาดไป อยา งมาก แลว กแ็ ยกตวั เองไมอ อก ปากกบ็ อกวา ทำเพอื่ ประชาชนทำเพื่อสังคม อยากใหสังคมรูเร่ืองนั้นเร่ืองน้ี แตความจริงไมใช ความจริงตัวเองเอาตัวเองเปนจุด เร่ิมตน 136

อ.นธิ ิ สถาปต านนท “ กระทรวงตา งๆ ซึ่งมนั ทำไดย าก แตผ มวา ทำไดก็วิเศษ Nithi Sadhapitanon แตหวังวาที่จะขยายไปตามตางจังหวัด อันน้ันก็สำคัญ การปรับปรุงตัวตึกกระทรวงพาณิชยเกาใหเปน เพราะวาปจจุบันประเทศไทยมีพิพิธภัณฑอยูมากมาย ตกึ พิพธิ ภณั ฑนี้นา เสยี ดายท่ไี ปตดิ ตรงที่ คณะกรรมการ ถึง 700 กวาแหงนี่มันคอนขางสะเปะ สะปะ ทำ เกาะกรุงรัตนโกสินทร ซึ่งกรรมการชุดน้ีมีนโยบายที่จะ display ไมนาสนใจ มีทัง้ พวกท่อี ยรู ะยะยาวไมได ไมม ี ไมใหสรางอาคารใหม ในเกาะรัตนโกสินทร ไมสราง เงินสนับสนนุ กป็ ดตวั กันไป กิจการใดท่ีจะใหนำรถยนตเขามาในเกาะรัตนโกสินทร คณะกรรมการ จึงไมเห็นดวย ก็เลยตองรอไปอยาง The restoration of former Ministry of ไมม ีกำหนด commerce there has limited because the rule of committee of preserve Rattanakosin Island, they ซ่ึงผมเองก็งง วา เราจะสรางพื้นที่ใหมีกิจกรรม not allow to build new building in Rattanakosin ท่ีเสริมคุณภาพชีวิตใหดีขึ้น ใหความรูกับคนเพ่ิมขึ้น Island and activity that lead car in to Rattakosin ทำไมถงึ ทำไมไ ด ซง่ึ มนั กม็ กี ฎระเบยี บของคณะกรรมการ Island thus the committee not approve with NDMI เกาะกรุงรัตนโกสินทร ก็บาอยูอยาง คือวา เอกชน board, we wait and that make me so confuse ทำได ถาเปนที่ดินเอกชน ทำได กฎระเบียบที่วา for that rule . ครอบคลุมไดเฉพาะสถานท่ีราชการเทาน้ัน ผมเห็นวา ถา จะคมุ กต็ อ งคมุ หมด จะสรา งอะไรในเกาะรตั นโกสนิ ทร Because NDMI’s aims to developed standard ก็ตองคุมใหหมด อยางโรงเรียนราชินี ซ่ึงเขาบอกวา life of Thai people and give Knowledge to them, เขาไมใ ชร าชการ มีรถยนตจำนวนมาก และยิ่งตอนน้ีก็ why we shouldn’t build a new one while private จะมีการรื้อถอนตึกแลวสรางตึกใหม ไดโดยที่ไมตอง authorities can build, like Rajini School can build ผานคณะกรรมการเกาะกรุงรัตนโกสินทร ใชแคกฎ their new building, cause that rule cover only ระเบยี บ กทม. เทา น้ันเอง government authorities . และดว ยความที่ ทีน่ ี้ เปน discovery museum And this is the first discovery museum in แหงแรกในกรุงเทพฯและของไทย ถือไดวาเปนการเปด Thailand and Bangkok and it represents the new ศกั ราชของพพิ ิธภณั ฑย คุ ใหม และหวงั วา จะมีโอกาสได century of Modern Museum in Thailand, too. I ขยาย และไดนำเสนอเรื่องราวท่ีนาสนใจมากขึ้น และ hope that we can expand and present a new อาจจะมโี อกาสไดเ ปด แหลง ท่ี 2 ขนึ้ เชยี งใหม หรอื ทาง exhibition in the future, and have a chance to ภาคใต ซึ่งก็ฝน ไวลึกในอนาคต ถา มีงบประมาณ หรือ open the second discovery museum in Chingmai จะมีแหลง ท่ี 2 ในกรงุ เทพฯ ซึง่ เดิมทีอาจจะมีนโยบาย or Sounthern part of Thailand. But From the ใหจัดตั้งตึกอื่นๆดวยใหเปนพิพิธภัณฑ อยางเชน กรม beginning when Thaksin was Thai Prime Minister, แผนที่ทหาร แตมันเปนนโยบายในสมัยรัฐบาลทักษิณ he wants to build Thai Smithsonian like in the ท่ีจะใหเ ปน สมิธโซเนย่ี น (Smithsonian) แตอนั นผ้ี ม USA but I think it very policy. วามันเปนการเมืองอยูมาก จะยายสถานท่ีของ ” 137

บทท่ี

อนาคต สถาบันพพิ ิธภัณฑก ารเรยี นรู แหง ชาติเปนอยา งไร? How NDMI will be in the future?

อ.ภธู ร ภมู ะธน “ Museum Siam should make a communication to Puthorn Pumathon visitors that make them feel happy and impress, พิพิธภัณฑควรสื่อสารใหผูเขาชม อยากมาชม which in every museum miss it. If we compares อ.จิระนันท พิตรปรชี า อยากมาดู ของดีๆ ก็ควรจะมีคนไดเ ขามาดู ใหไ ด ใหมี museum to be documentary we must see changing Jiranan Pitpreecha ความสุขในการชม ประทับใจ ซึ่งทุกที่ขาดข้ันตอนใน and though of people, so one person can reach การแสดงสวนตรงน้ี ไมวาจะเปนบุคลากร การจัดวาง one target not every target like when we see 152 สวนแสดงลวนแลวแตมีสวนท่ีจะใหผูชมเกิดความ announcement. That I hope this museum can make ประทับใจได หากเปรียบไปแลวการสรางพิพิธภัณฑก็ visitor to come again and again. เหมือนกับการเสนอสารคดีชนิดหน่ึง ตองมองความ เปล่ียนแปลงของวิธีคิดของลูกคา ของผูบริโภค ” เพราะฉะน้ันคนแบบหนึ่งก็จะสามารถเขาถึงกลุมลูกคา ไดมากกวา เหมือนกับเวลาดูโฆษณาแลวประทับใจ ผมตองการเห็นพิพิธภัณฑแหงนี้ทำใหผูชมประทับใจ และอยากกลบั มาชมอีก “ โดยสิ่งเหลานี้ที่เราทำจะกลายเปนแนวทางใน ตอนนี้เรามีการจัดต้ังเครือขายพิพิธภัณฑทั่ว การดำเนินงานของ พิพิธภัณฑ ที่ไมแคเปนท่ีโชวของ ประเทศ โดยไมเสยี คาใชจ า ยใดๆทง้ั สน้ิ เพราะตองการ เกา เทา น้ัน ใหพิพิธภัณฑทั้งเล็กและใหญใหกาวเดินไปพรอมกัน และในแงของนวัตกรรมพิพิธภัณฑวิทยา เชน ในเรื่อง NOW, we have museum network project, การจัดแสดง โดยใหมีการเรียนรูจากพิพิธภัณฑอ่ืนๆ for connect all of museums in Thailand in this หรือมีการไปดูงานของพพิ ิธภัณฑอืน่ ๆ หรือการทำคูม อื network it free to join.B ecause we want large นำชม การจัดสัมมนาวิชาการ เพ่ือพัฒนาพิพิธภัณฑ and small museum to walk together and developed ทั้งหลายไดม กี ารพัฒนาทีด่ ีขนึ้ และเพอ่ื การสรางความ themselves, Museum Siam will be the leader of รูทางวิชาการพิพิธภัณฑในประเทศทั้งหลายใหรูจักกัน those museum in the future. และมิวเซียมสยามก็จะเปนตัวกลาง พรอมทั้งเผยแพร วิชาการใหมๆและทันสมัยมาสูแวดวงพิพิธภัณฑใน This way will lead museum duty not showing ประเทศไทยตอไป the ancient object only, but it the obligation of modern museum like Museum Siam also. ”

อ.รณฤทธิ์ ธนโกเศศ “ At last, we want to make the Living Mu- Ronnarit Thanakoset seum, which is community. And we want to make ทายท่ีสุดที่เราอยากจะทำจริงๆ คือ Living community be a learning museum. But people Museum น้ันคือชุมชน และเราก็จะทำชุมชนใหกลาย not feel they are part of Collection and they เปน พพิ ิธภณั ฑเพอ่ื การเรยี นรูทแ่ี ทจ ริง โดยทป่ี ระชาชน can live with usual. กย็ งั อยโู ดยทไ่ี มร สู กึ วา เขาเปน สว นหนงึ่ ของ Collection และเขาก็ยังสามารถประกอบกิจกรรมของตนเองได If we summary from the real content, that ตามปกติ is the last of making NDMI. Because we not call mecum, we are NDMI, an importance purpose เพราะเราสรุปจากเน้ือแทจริงๆ ซึ่งจะเปนภาพ are dissemination and creation of knowledge.. สดุ ทา ยของการทำพพิ ธิ ภณั ฑก ารเรยี นรู เพราะปจ จบุ นั And we want to invite for learning place, one นั้นไมมีการเรียกวา พพิ ิธภัณฑแลวครับ เราคือสถาบนั day we make museum like a department store การเรียนรูและสรางสรรค เปาหมายของมันก็คือ การ or cinema in next day. สรา งองคค วามรู สรา งกระบวนการเรยี นรู และเชอื้ เชญิ ใหคนมาเรียนรู โดยการสรางแหลงเรียนรูที่นาสนใจ In real, NDMI should has a learning apace ชักจูง โดยเหมือนวันนึงเราอาจจะมีการทำหางสรรพ and include itself. And, this space is a stimulator, สินคาที่นาสนใจ อีกวันอาจจะเปนการทำโรงหนังท่ี that can lead to long development but the ทำใหเราตองไปดูเพราะไดสัมผัสกับบรรยากาศ ที่นา importance thing is want to developed community, สนใจ ไดม าคยุ กนั ไดม านงั่ เลน กนั ซงึ่ มนั เปน บรรยากาศ which settle around NDMI. I’m hope that museum เหมือนสมยั ท่ีเราตอนเด็กๆ ไปดูหนงั or this learning space is information center that can use development in correct way. แทที่จริงแลว พิพิธภัณฑการเรียนรู ก็ควรจะ เปนพ้ืนที่ที่ไดมีการเรียนรูรอบๆ ท่ีตรงน้ีที่ตั้งอยูดวย ” รวมทั้งตัวมันเองดวย และใชพื้นที่ตรงนี้เปนตัวกระตุน ในการเรียนรู และนำไปพัฒนาเชิงบวกแบบยั่งยืน ที่ สำคัญคือ ตองการใหพัฒนาชุมชนที่อยูรอบๆ โดยใช พพิ ิธภณั ฑน ี้เปน ศนู ยกลาง โดยคาดหวังวา พพิ ิธภณั ฑ หรือศนู ยการเรยี นรูนี้จะเปนตัวใหข อ มลู ในเชิงการนำไป พฒั นาอยางถกู ตองและย่ังยนื ในอนาคต 153

“ I want Discovery Museum is funny place and not serious with it, hope to funny like me อยากจะใหพิพิธภัณฑการเรียนรู เปนอะไรที่ to work with them. เพลิดเพลนิ อยาไปเครงเครียดกบั มันมากนัก อยากให สนกุ เหมอื นที่เราก็ทำงานอยางสนกุ กบั มนั เหมือนกนั Follows, we hope and want our museum is new way of learning. And be a part of เทาที่คาดหวังจึงอยากใหพิพิธภัณฑของเราเปน knowledge, for out-class learning and hope to มิติใหมของการเรียนรูใหได และใหเปนสวนหนึ่งของ be an inspiration for other academics and การเรียน ใหเปนพื้นที่การเรียนรูนอกหองเรียนใหได museums. และหวังวา เราจะสามารถยืนหยัดไปในอนาคตขาง หนาได เพอ่ื ท่จี ะไดเปนแรงบันดาลใจใหก ับสถานศึกษา ” และพิพิธภัณฑอ่ืนๆ ไดนำแนวคิดแนวการเรียนรูแนว ใหมเชนนไี้ ปปรับใชก บั ตนเอง อลิสา ภชู อมุ “ Alissa Pucha-um การเกิดข้ึนของพิพิธภัณฑการเรียนรูแหงนี้ Born of NDMI is similar with one of an organ เปรียบเสมือนการเกิดข้ึนของอวัยวะช้ินหนึ่ง แตลม but the breeze of this one’s life, it can breeze จุลลดา มีจลุ หายใจท่ีจะมีตอไปของหนึ่งชีวิตนี้จะตองอาศัยเครื่อง by respirator or by itself. Jullada Mejun ชวยหายใจ หรือจะหายใจไดด ว ยตัวเอง I’m expecting that new thing will be in 154 โดยคาดหวังถึงส่ิงท่ีเกิดขึ้นตอไปในอนาคตวา future, we want to make everyone think that เราตองการสราง ตองการ ทำใหทุกคนเห็นวา museum is not boring. The old face of museum พิพิธภัณฑไมใชเร่ืองนาเบื่อ โฉมหนาของพิพิธภัณฑ that we understand will changing. In my opinion แบบเดิมๆ ที่เราเคยเขาใจมันจะตองเปล่ียนไป โดย I want to stress at youth group, main target. สวนตัวในฐานะท่ีมองกลุมเปาหมายไปท่ีกลุมวัยรุน Their importance point is education but love that เราตองคิดถึงเรื่องพ้ืนฐานกอนวา สิ่งสำคัญของวัยน้ัน cans attract them and turn of their interest, คือการเรียน แตส่ิงท่ีจะดึงความสนใจของกลุมนี้ไดคือ and follow dating. I want Discovery Museum is เพศตรงขาม เพราะฉะน้ันหนีไมพนที่วัยรุนจะตองมี place to dating, and hope this museum is tools การพดู คุย พบปะ นัดเจอ หรอื พูดใหงา ยวา “จบี ” กนั of social, is a new place of learning. เพราะฉะน้ัน ถาจะจีบกัน ถาส่ิงกระตุนคือการจีบกัน แตการศึกษาก็ยังตองควบคูกันไป ง้ันเราก็ขอ “ใหมา ” จีบกันที่น่ี” และยังคาดหวังอีกวา อยากใหพิพิธภัณฑ แหงนี้เปนเครื่องมือของสังคม เปนเครื่องการศึกษาให กับโรงเรียนตางๆ ไดส รา งแหลง เรยี นรูแหงใหม

“ This is a new type of museum, Discovery Museum in historical, because of in Thailand never ถือไดวาเปนพิพิธภัณฑแนวใหม Discovery have like this before. And with its contents, it Museum ในเชงิ ประวัติศาสตร ซง่ึ ตองถือวา ในประเทศ very difficult but we show in easy display. After ยงั ไมมใี ครทำ ดว ยตวั เนื้อหาที่นำมาจัดแสดงก็เปน ของ opening, this museum must be place of learning ยากอยูแลว แตเราเองก็จะตองทำตรงน้ันตอไปใหดี for everyone. When they come in, they will feel หลังจากเปดพิพิธภัณฑแลว จะตองเปนแหลงเรียนรูท่ี funny and not disappoint with it. And hope that, ทุกคนเม่ือเขามาแลวยอมรูสึกสนุกสนาน และไมผิด people knows that this museum build for and หวังกับมัน อยางนอยตองทราบไดวาพิพิธภัณฑนี้จัด learning, I hope to be like that. ตั้งขึ้นมาเพ่ืออะไร ใหเขามาเรียนรูและไดอะไรกลับไป ซ่งึ เชื่อวา ทกุ คนทก่ี ค็ งคาดหวังใหเ ปนน้เี ชนกนั ” ศริ พิ ร เฟอ งฟูลอย Siriborn Feunfooloy 155

บทท่ี

ครอบครัว และรอบรั้วมิวเซียมสยาม Museum Siam’s family

พลฯ เขตตไทย แกวปล า เปนเจาหนาท่ีรักษาความปลอดภัยขององคการ ทหารผานศึก ท่ีเขามาปฏิบัติหนาที่ตั้งแตป 2546 โดยตอนนั้นท่ีนี้ยังเปนที่ทำการกระทรวงพาณิชยอยู แตก็เปนชวงท่ีเร่ิมยายไปทำงานที่สนามบินน้ำ ซึ่งเปน ท่ีตั้งของกระทรวงแหงใหมบางแลว ตอนนั้นมีขาวลือ มาหลายกระแสมากๆ เชนจะปรับที่นี้เปนที่จอดรถ สำหรับรถทัวรนักทองเที่ยว หรือรื้อตึกเกาเพื่อสราง เปนตึกใหม จนมีเจาหนาที่ของกระทรวงมาบอกวา สรุปแลวจะทำเปนพิพิธภัณฑ ตอนแรกผมคิดวาจะ เปนพิพิธภัณฑที่เอาของเกามาโชว แตไมใชเพราะวามี อะไรใหเลนดวย เปนพิพิธภัณฑที่แปลกดี จนไมนาจะ ใชคำวาพิพิธภัณฑ แลวกออยากใหคนมาเที่ยวเยอะๆ ครบั จะไดความรกู ันเยอะๆ ขายมา 23 ป แลว คะ ขายมาตั้งแตฝง ตรงขา ม เปนกรมทหาร ตอมาก็เปนโรงเรียนราชบพิธ แตปา ขายท่ีหนากระทรวงพาณิชยมาตลอด ตอนแรกไมรู หรอกคะวาจะทำเปนพิพิธภัณฑ มารูตอนที่ซอมตึก ดีใจคะ ที่ทำเปนพิพิธภัณฑ เพราะวาเปดใหคนทั่วไป สามารถเขามาเท่ียวในตึกได ตอนเปนกระทรงพาณิชย มแี ตค นมาทำงาน กเ็ ปนคนกลุมเดิมๆ แตกตา งจากคน ท่ีมาเที่ยวพิพิธภัณฑ ท่ีเปนคนท่ัวไป ปาคิดวาคงมีคน มาจากท่วั ประเทศแลวมัง้ ปาขายนำ้ 158

เตาฮวย รถเขน็ มลี กู คา แวะมาประจำ จอดขาย บนถนนมหาราช ผมชายมา 40 กวา ป เคยเขาไปสง เตาฮวยใหกับขาราชการในกระทรวงฯ ดวย พอทุบตึก ทิง้ ก็เปลยี่ นไปเยอะเหมือนกนั มีสนามกวางๆ แทนก็ดู สวยดี ตอนแรกคิดวาใครจะมาดูพิพิธภัณฑ เพราะวา ไมเ หน็ มอี ะไร แตตอนนี้มีคนเขา มาเยอะ ลุงขายเตาฮวย เคยมาทำกิจกรรมกับทางสถาบันอยูคะ จึงได ทราบวาจะมีแหลงเรียนรูดีๆท่ีอยูใกลโรงเรียนของเรา ซ่ึงเปนเร่ืองที่นายินดีท่ีสุด ทางโรงเรียนเรามีโอกาสใช พิพิธภัณฑเปนสื่อในการเรียนการสอนหลายครั้ง หรือ แมแตตัวนักเรียนเอง หลงั จากเลกิ เรียนแลว เขากเ็ ขา มาเดินเลน มาชมนิทรรศการในพิพิธภัณฑกัน ซึ่งนับ วา เปน เร่อื งที่ดีมากๆ คะ คุณครูโรงเรยี นราชินี 159

ครอบครัวมิวเซียมสยาม 160

161

162

คณะทำงาน สพร. ดร.ชัยอนันต สมุทรวานชิ วชั นี สินธวุ งศานนท ปกษฎาพร โชติธรรม ศ.กติ ตคิ ณุ ดร.สรุ พล วริ ุฬหรักษ พาฉตั ร ทพิ ทสั ธัญธร ดุลยจนิ ดา พลเรือเอก ฐนิธ กติ ติอำพน ศิริพร เฟอ งฟูลอย เอมอร ชมุ ชน่ื ดี ผศ.พชั รี ชินธรรมมติ ร สุทธริ ตั น แกว อาภรณ เกษรา วรวฒั นารกั ษ จินตนา ธีรวรางกรู ปย มาศ สุขพลบั พลา ณิชยา เทยี นสิงหเดช จิระนันท พติ รปรชี า ปญุ ญาภาพ ดนิ วนู สชุ ารตั น ทบั ทมิ จรญู รณฤทธิ์ ธนโกเศศ ผาล ภริ มย ณฤทธ์ิ รอดชนา จลุ ลดา มจี ุล รตั มา พงษพ นรัตน ศิริพร เฟอ งฟลู อย จารณุ ี แยมชืน่ อลสิ า ภูช อมุ พธู คศู รพี ิทักษ วรกานต วงษส วุ รรณ รงุ ทิวา ศกั ดิว์ ิทย พัชรลดา จุลเพชร อัญญาพร จรยิ าบูรณ ชญานษิ ฐ ดลุ ยเกษม วราพร จริยาบรู ณ ศราวัณ วิณฑุพราหมณกลุ วราพร ไตรรงค ทวศี กั ด์ิ วรฤทธ์เิ รอื งอไุ ร จรี พา ตันเจรญิ ผล 163

คณะทำงาน คณะทำงาน ฝา ยโบราณคดี ฝา ยอาคาร 164

คณะทำงาน ฝา ยนทิ รรศการ 165

พิพธิ ภัณฑก ารเรียนรู 4 ถนนสนามไชย แขวงพระบรมมหาราชวัง เขตพระนคร กรงุ เทพฯ 10200 ประเทศไทย www.ndmi.or.th