พุทธรรมบำบัด (แมว 7)

æÿ∑∏∏√√¡∫”∫—¥ ®¥— æ¡‘ æ‚å ¥¬ °Õß·æ∑¬∑å “ß‡≈Õ◊ ° °√¡æ≤— π“°“√·æ∑¬·å ºπ‰∑¬·≈–°“√·æ∑¬∑å “ß‡≈Õ◊ ° °√–∑√«ß“∏“√≥¢ÿ http://www.dtam.moph.go.th.th/alternative

ISBN 978-974-8480-41-1 ™◊ËÕÀπß— ◊Õ æ∑ÿ ∏∏√√¡∫”∫—¥ æ¡‘ æå§√ßÈ— ·√° ®”π«π 4,000 ‡≈¡à ∑’ªË √°÷ …“ πæ.¡¬» ‡®√≠‘ »°— ¥‘Ï Õ∏‘∫¥°’ √¡æ—≤π“°“√·æ∑¬å·ºπ‰∑¬ ·≈–°“√·æ∑¬∑å “ß‡≈◊Õ° ºâŸ‡¢¬’ π πæ.‡∑«—≠ ∏“π’√—µπå ºÕ⟠”𫬰“√°Õß°“√·æ∑¬∑å “ß‡≈Õ◊ ° §≥–∫√√≥“∏‘°“√ πæ.·æ∑¬æå ß…å «√æß»å懑 ™…∞ ®¥— æ¡‘ æ‚å ¥¬ «‘π—¬ ·°â«¡≥ÿ «’ ß»å æÿ ‘𥓠»‘√‘¢—π∏å æ¡‘ æ∑å ’Ë °Õß·æ∑¬å∑“߇≈Õ◊ ° °√¡æ≤— π“°“√·æ∑¬·å ºπ‰∑¬·≈–°“√·æ∑¬å∑“߇≈Õ◊ ° °√–∑√«ß“∏“√≥ÿ¢ ‚∑√»æ— ∑å 0 2965 9194, 0 2951 0028, 0 2591 9195 ∫®°.¢ÿ ÿ¡«∑‘ ¡’‡¥¬’ ¡“√凰µÁ µßÈ‘ 203/42-44 À¡à∫Ÿ “â πº“°ÿ ´Õ¬æ≤— π“°“√63 ·¢«ßª√–‡«» ‡¢µª√–‡«» °√ßÿ ‡∑æœ 10250 ‚∑√. 0 2722 4200 2, 08 6366 2438 Dhammaintrend รว่ มแผยแพรแ่ ละแบง่ ปันเป็ นธรรมทาน

§”π” °“√·æ∑¬å∑“ß°“¬·≈–®‘µ (Mind and Body Medicine) ‡ªìπ°“√·æ∑¬å ∑“߇≈Õ◊ °Àπß÷Ë „π 5 °≈ÿ¡à ∑®Ë’ —¥·∫àß‚¥¬ National Center for Complementary and Alternative Medicine ´Ëß÷ ‡ªìπÕߧ°å √≈°Ÿ ¢Õß∂“∫—π¢ÿ ¿“æ·Àßà ™“µ‘ (National Institutes of Health) ª√–‡∑»Õ‡¡√°‘ “ ‡ªπì °≈¡àÿ ¢Õ߇∑§π§‘ «∏‘ °’ “√µ“à ß Ê ∑Ë’°√–∑”¥â«¬°“¬·µà¡àÿß°“√ª√—∫‡ª≈Ë’¬π¿“«–∑“ß®‘µ„®∑’Ëàߺ≈„À⇰‘¥°“√‡ª≈Ë’¬π·ª≈ß °“√∑”ß“π¢Õß√à“ß°“¬·≈–‡°‘¥º≈„π∑“ß∫”∫—¥°≈ÿà¡Õ“°“√µà“ß Ê ∑È—ßπÈ’‚¥¬∑’˺ŸâπÈ—π ‡ªπì º°âŸ √–∑”¥«â ¬µπ‡Õß ·≈–‰¡¡à °’ “√π”“√„¥ Ê ‡¢“â √àŸ “à ß°“¬ Õߧ§å «“¡√·Ÿâ ≈–‡∑§π§‘ «∏‘ ¥’ ß— °≈“à ««à π„À≠¡à °’ “√æ≤— π“¡“®“°¿¡Ÿ ª‘ ≠í ≠“∑“ß´°’ ‚≈°µ–«π— ÕÕ° ´ß÷Ë §π®“°ª√–‡∑» „π´’°‚≈°µ–«—πµ°‰¥â¡“»÷°…“‡√¬’ π√â·Ÿ ≈«â π”°≈∫— ‰ª„™â ‰ª∑¥≈Õß ‰ª∑”°“√»°÷ …“«®‘ ¬— ¡“°¡“¬À≈“¬‡√ÕË◊ ß °‡Á ÀπÁ º≈¥∑’ ‡’Ë °¥‘ ¢πÈ÷ „π∑“ß∫”∫¥— √°— …“‚√§·≈–Õ“°“√µ“à ß Ê ®π𔉪„™â √à«¡°—∫°“√√—°…“¢Õß°“√·æ∑¬å·ºπªí®®ÿ∫—π ¢âÕ‡¢’¬π„πÀπ—ß◊Õ‡≈à¡πÈ’‡ªìπ°“√π” ‡πÕ§«“¡√âŸ∑“ߥâ“π°“√·æ∑¬å∑“ß°“¬·≈–®‘µ∑Ë’¡’¢âÕ¡Ÿ≈ß“π«‘®—¬∑’Ë∑”‚¥¬·æ∑¬å ·ºπªí®®ÿ∫—π„πª√–‡∑»∑“ß´’°‚≈°µ–«π— µ° ‚¥¬‰¥Àâ ¬‘∫¬°¡“‡©æ“–‡√Õ◊Ë ß∑‡’Ë ªπì §«“¡√Ÿâ ‡°¬Ë’ «°∫— «∏‘ ’ªØ‘∫—µ‘∑“ßæ∑ÿ ∏»“π“ ‰¥·â °à Õ“√¡≥å §«“¡√âŸ ÷°§¥‘ ∑Ë’¡º’ ≈¡“∂ß÷ °“¬ °“√ «¥¡πµå °“√∑”¡“∏‘ °“√‡®√≠‘ µ∑‘ πË’ ”¡“„™â„π∑“ß∫”∫¥— ‚√§À√Õ◊ Õ“°“√µ“à ß Ê ‚¥¬‡©æ“– ‚√§‡√È◊Õ√—ß∑Ë’‰¡à“¡“√∂√—°…“„ÀÀâ “¬¢“¥‰¥â¥«â ¬¬“ ‡Àµÿ∑’ˉ¥âπ”‡πÈ◊ÕÀ“„π‡√◊ËÕßπÈ’¡“®—¥æ‘¡æ出¬·æ√àπ—Èπ °Á‡π◊ËÕß¡“®“°°“√∑’Ë ª√–‡∑»‰∑¬‡√“¡∑’ πÿ ∑“ßß— §¡„π‡√Õ◊Ë ßπ‡È’ ªπì ®”π«π¡“° °√–®“¬‰ª∑«—Ë ∑°ÿ æπ◊È ∑’Ë ‰¡«à “à ®–‡ªπì Õߧ§å «“¡√⟠∂“π∑·Ë’ ≈–∑√æ— ¬“°√∫§ÿ §≈∑¡Ë’ §’ «“¡√§Ÿâ «“¡‡™¬Ë’ «™“≠„π‡√ÕË◊ ߢÕßæ∑ÿ ∏»“π“ ∑—ßÈ ∑Ë’‡ªπì æ√–¿‘°…ÿ ߶å·≈–¶√“«“ πÕ°®“°πȧ’ π‰∑¬‡√“‡Õß°Á¡’§«“¡»√—∑∏“ ¡’§«“¡ §πâÿ ‡§¬°∫— æ∑ÿ ∏»“π“®π·π∫·ππà ‡ªπì «à πÀπßË÷ ¢Õß«∂‘ ™’ «’ µ‘ À“°‡√“‰¥‡â √¬’ π√∂⟠ß÷ «∏‘ ª’ Ø∫‘ µ— ‘ ∑“ßæÿ∑∏»“π“∑’Ë ßà º≈µàÕÿ¢¿“æ ·≈«â π”¡“„™â π”¡“ªØ∫‘ —µ‘ µ≈Õ¥®ππ”¡“º¡º“π ‡¢“â °—∫∫√°‘ “√∑“ߥ“â π°“√·æ∑¬å„π°“√∫”∫¥— √°— …“·≈–¥·Ÿ ≈¢ÿ ¿“æ¢Õߪ√–™“™π °®Á –

‡¡◊ÕπÀπ÷Ë߇√“‰¥âπ”¿Ÿ¡‘ªí≠≠“¢Õ߇√“‡Õß¡“„™âª√–‚¬™πå‚¥¬¡’¢âÕ¡Ÿ≈√Õß√—∫®“°°“√ »÷°…“¢Õߧπ„π´’°‚≈°µ–«—πµ° °Õß·æ∑¬∑å “ß‡≈Õ◊ °¢Õ¢Õ∫§≥ÿ 𓬷æ∑¬·å æ∑¬æå ß…å «√æß»æå ‡‘ ™…∞ ∑ˉ’ ¥Õâ π≠ÿ “µ „Àâ°Õß°“√·æ∑¬å∑“߇≈◊Õ°®—¥æ‘¡æå¢âÕ‡¢’¬π¢Õß∑à“π‡º¬·æ√à·°à∫ÿ§≈“°√∑“ߥâ“πÿ¢¿“æ ·≈–ª√–™“™π∑—Ë«‰ª ´÷Ëß®–‡ªìπª√–‚¬™πåÕ¬à“߬ˑ߄π°“√æ—≤π“∑“߇≈◊Õ°„π°“√¥Ÿ·≈ ¢ÿ ¿“æ¢Õߪ√–™“™πµàÕ‰ª °Õß°“√·æ∑¬∑å “ß‡≈Õ◊ ° ¡‘∂πÿ “¬π 2550

§”π”ºŸâ‡¢¬’ π º‡Ÿâ ¢¬’ π‡ªπì ·æ∑¬·å ºπª®í ®∫ÿ π— πÕ°®“°∑”ß“π√°— …“ºªŸâ «É ¬·≈«â ß“πÕ°’ «à πÀπßË÷ §◊Õ °“√∫√√¬“¬«‘™“°“√¥â“πÿ¢¿“æ∑“ß®‘µ«‘≠≠“≥·°àπ—°»÷°…“·æ∑¬å·ºπ‰∑¬·≈– ·æ∑¬·å ºπª®í ®ÿ∫—π ‡√ËÕ◊ ß ¡“∏√‘ —°…“‚√§ «ª‘ í π“°√√¡∞“π°—∫°“√·æ∑¬å ·≈–∫√√¬“¬ «™‘ “°“√¥â“πæ∑ÿ ∏»“π“·°πà —°»÷°…“¥â“π»“π“·≈–ª√—™≠“„π∂“∫π— °“√»°÷ …“µà“ß Ê ·≈–‰¥µâ ‘¥µ“¡ß“π«®‘ ¬— §âπ§«â“∑¥≈Õß„π°“√„™â«‘∏°’ “√µà“ß Ê ∑“ßæ∑ÿ ∏»“π“ ‡™àπ °“√«¥¡πµå ·ºà‡¡µµ“ ¡“∏‘ «ª‘ í π“ ‡æË◊Õ„™â∫”∫—¥‚√§√«à ¡°—∫°“√√—°…“¢Õß ·æ∑¬·å ºπª®í ®∫ÿ π— °æÁ ∫«“à °“√π”æ∑ÿ ∏∏√√¡¡“∫”∫¥— ‚√§‰¥ºâ ≈¥æ’ Õ¡§«√ ∑”„À‚â √§µ“à ß Ê À“¬‡√«Á ¢π÷È °“√„™¬â “≈¥πÕâ ¬≈ß À√Õ◊ ߥ¬“‰¥â„π√“¬∑‡Ë’ ªπì ‰¡¡à “° ‚¥¬¡·’ æ∑¬™å “«µ–«π— µ° ‰¥∑â ”°“√»÷°…“‰«‡â ªπì ®”π«π¡“° ·≈–µæ’ ¡‘ æ≈å ß„π«“√“√∑“ß°“√·æ∑¬å «‘™“°“√·¢πßπÈ’„πµà“ߪ√–‡∑»‡√’¬°«à“ °“√∫”∫—¥∑“ß®µ‘ «≠‘ ≠“≥ (Spiritual Healing) À√◊Õ°“√·æ∑¬∑å “ß°“¬·≈–®µ‘ (Mind/Body Medicine) ·≈«â ·µ®à –‡√’¬° ·µà„π∑’ËπÈ’ºŸâ‡¢’¬π‰¥â„™â∫“ßà«π¢Õß«‘™“°“√·¢πßπÈ’„πà«π∑Ë’‡°Ë’¬«¢âÕß°—∫æ√–æÿ∑∏»“π“ ®÷߇√’¬°«“à °“√∫”∫¥— ·π«æ∑ÿ ∏ À√Õ◊ æ∑ÿ ∏∏√√¡∫”∫—¥‚√§ Àπ—ß◊Õ‡≈¡à π’ȺŸâ‡¢¬’ π‰¥√â «∫√«¡ß“π«®‘ —¬„π«“√“√µà“ß Ê ‡¢“â ‰«â‡ªìπÕߧ§å «“¡√⟠‡æË◊Õ„Àâπ—°»÷°…“·≈–ºâŸπ„®„™âÕà“πª√–°Õ∫·≈–§âπ§«â“ æÕ‡ªìπ·π«∑“ß„π°“√»÷°…“ ‡πË◊Õß®“°«‘™“°“√·¢πßπÈ’¬—ß„À¡à„π«ß°“√»÷°…“‰∑¬ ®ß÷ ¬ß— ¢“¥·§≈πµ”√“„π°“√»÷°…“ §πâ §«â“Õ¬“à ß¡“° ¥ß— π—Èπ°“√√«∫√«¡Õߧ§å «“¡√Ÿâ„π«‘™“°“√·¢πßπÈ®’ ÷ß∑”‰¥â‰¡à ¡∫Ÿ√≥πå —° À“°¡’¢Õâ ¡≈Ÿ º‘¥æ≈“¥∫°æ√Õà ߪ√–°“√„¥ ºâŸ‡¢¬’ π¢ÕπâÕ¡√—∫‰«â·°â‰¢µÕà ‰ª πæ. ·æ∑¬æå ß…å «√æß»å懑 ™…∞ æ.∫.

“√∫≠— Àπâ“ ∫∑π” 1 ∫∑∑’Ë 1 Õ“√¡≥∑å ”„À‡â °‘¥‚√§ 5 ∫∑∑’Ë 2 §«“¡ºÕà π§≈“¬∫”∫—¥‚√§ 11 ∫∑∑Ë’ 3 ¡“∏∫‘ ”∫—¥‚√§ 19 ∫∑∑Ë’ 4 «ª‘ í π“°√√¡∞“π∫”∫¥— ‚√§ 29 ∫∑∑Ë’ 5 °“√«¥¡πµ∫å ”∫—¥‚√§ 39 ∫∑∑Ë’ 6 §«“¡§‘¥ ®π‘ µπ“°“√∫”∫—¥‚√§ 49 ∫∑∑Ë’ 7 §«“¡©≈“¥∑“ßÕ“√¡≥å∫”∫—¥‚√§ 61 ∫∑∑Ë’ 8 °“√À¬¥ÿ §«“¡§‘¥∫”∫¥— ‚√§ 71 ∫∑∑’Ë 9 ‚√§À—«„® 77 ∫∑∑’Ë 10 ‚√§¡–‡√Áß 89 ∫∑ßà ∑“â ¬ ‡ªî¥ª√–µŸ °Ÿà “√¡’¢ÿ ¿“楒 99

æÿ∑∏∏√√¡∫”∫¥— ∫∑π” ∂÷ß·¡«â “à °“√√—°…“¢Õß·æ∑¬å·ºπªí®®∫ÿ —π®–‰¥âº≈¥’¡“°·≈«â „πªí®®∫ÿ —π ∑”„Àâ §π„π¬ÿ§πÈ’¡’ÿ¢¿“楒¢÷Èπ §ÿ≥¿“æ™’«‘µ¥’¢È÷π Õ“¬ÿ¬◊π¢È÷π ·µàº≈°“√”√«®‚¥¬»Ÿπ¬å °¢Õ“√ߧ«À∫√—∞§Õÿ¡‡·¡≈√–‘°ª“¬ÑÕß—ßæ°∫—π«‚√“à §1 (Center for disease control and prevention) §πÕ‡¡√‘°π— 13.5 ≈“â π§π ‡ªìπ‚√§À≈Õ¥‡≈◊Õ¥À«— „® 250,000 §π °√–¥°Ÿ –‚æ°À°— ¡“°°«“à 60 ≈â“π§π ‡ªìπ‚√§Õâ«π 50 ≈“â π§π ‡ªπì ‚√§§«“¡¥π— ‚≈Àµ‘ Ÿß 107,000 §π ‰¥√â ∫— °“√«‘π®‘ ©—¬‡ªπì ‚√§¡–‡√Áß≈”‰â„À≠√à “¬„À¡∑à °ÿ ªï ∂“â 殑 “√≥“¥‡Ÿ √“®–æ∫«“à ‚√§‡À≈“à π‡È’ ªπì ‚√§∑‡Ë’ °¥‘ ‡¡Õ◊Ë ‡√“¡Õ’ “¬¡ÿ “°¢π÷È √“à ß°“¬ ‡√Ë¡‘ ‡◊ÕË ¡¿“æ≈ß Õ«—¬«–µà“ß Ê ®–∑”ß“π¡’ª√–∑‘ ∏‘¿“æ≈¥≈߇√◊ËÕ¬ Ê ®π‡√“‡ªπì ‚√§ ‡√È◊Õ√—ß ·≈–∂ß÷ ·°°à √√¡‰ª„π∑’Ë ¥ÿ (Chronic degenerative disease) ‚√§‡À≈à“πÈ’ ‡™πà ‚√§‡∫“À«“π ‚√§§«“¡¥π— ‚≈À‘µŸß ‚√§À«— „® ‚√§¡–‡√Áß ‚√§¡Õ߇Õ◊Ë ¡ ‡ªπì “‡Àµÿ¢Õß°“√µ“¬Õ—π¥—∫Àπ÷ËߢÕߧπà«π„À≠à„π¬ÿ§ªí®®ÿ∫—π ´÷Ë߇ªìπª√“°Ø°“√≥å ∑’ˇÀ¡Õ◊ π°π— ∑—«Ë ‚≈° ∂Ⓡ√“¡“æ‘®“√≥“µÕà ‰ªÕ°’ «à“Õ–‰√‡ªπì “‡Àµÿ¢Õß‚√§‡À≈à“π’È ‡√“°Á®–æ∫«“à ‚√§‡À≈à“πÈ’‡°‘¥®“°“‡ÀµÿÀ≈“¬ª√–°“√√à«¡ Ê °—𠇙àπ æ—π∏ÿ°√√¡ Ë‘ß·«¥≈âÕ¡ Õ“À“√‡ªìπæ‘… °“√µ‘¥‡™È◊Õ‰«√— °“√¡’¿¡Ÿ µ‘ â“π∑“πµàÕ‡πÕÈ◊ ‡¬Õ◊Ë ¢Õßµπ‡Õß °“√¢“¥°“√ ÕÕ°°”≈ß— °“¬µ≈Õ¥®π¿“«–∑“ß®‘µ„®∑’Ë¡’Õ“√¡≥凧√¬’ ¥ Õ“√¡≥å‚°√∏ Õ“√¡≥å´¡÷ ‡»√“â ¿“«–¢Õß°“√¥”‡π‘π™’«µ‘ ∑Ë’¡§’ «“¡‡§√¬’ ¥µ≈Õ¥‡«≈“ ªí≠À“µ“à ß Ê „π™’«µ‘ ∑√Ë’ ¡ÿ ‡√“â ‡¢“â ¡“ (Life Style) ¥ß— ππÈ— °“√√°— …“‚√§‡À≈“à πµ’È “¡·∫∫¢Õß·æ∑¬·å ºπª®í ®∫ÿ π— ®ß÷ ‰¡à “¡“√∂√°— …“ „ÀÀâ “¬¢“¥‰¥â º≈°“√√—°…“„πª®í ®∫ÿ —π‚¥¬°“√„™¬â “ °“√ºà“µ¥— ¬—߉¥ºâ ≈‰¡‡à ªìπ∑’πË “à æÕ„® °Õß°“√·æ∑¬∑å “ß‡≈Õ◊ ° °√¡æ≤— π“°“√·æ∑¬å·ºπ‰∑¬·≈–°“√·æ∑¬∑å “ß‡≈Õ◊ ° °√–∑√«ß“∏“√≥ÿ¢ http://www.dtam.moph.go.th/alternative 1

æÿ∑∏∏√√¡∫”∫—¥ ‡π◊ËÕß®“°‡ªπì °“√√°— …“¥“â π‡¥’¬« ¬—ߢ“¥°“√∫”∫¥— ∑“ߥ“â 𮑵„® ¬—߉¡‡à ªπì Õߧå√«¡ (Holistic) ª®í ®∫ÿ —π®÷ß¡’·æ∑¬åÀ≈“¬∑“à π‰¥â„™«â ‘∏°’ “√µ“à ß Ê ∑®Ë’ –‡ª≈¬Ë’ π«∂‘ ™’ «’ ‘µ¢Õߧπ‰¢â (Life Style Modification) µ—Èß·µà‡ª≈’ˬπ™π‘¥¢ÕßÕ“À“√ ·∫∫·ºπ°“√°‘πÕ“À“√ °“√ÕÕ°°”≈ß— °“¬ ‡√Õ◊Ë ß¢Õߧ«“¡§¥‘ ∑—»π§µµ‘ Õà ‚≈°·≈–™«’ µ‘ ‡ª≈Ë’¬π°“√¥”‡π‘π™«’ µ‘ µ“¡À≈°— »“π“ §Õ◊ Õ¬àŸÕ¬“à ߇√’¬∫ß“à ¬ ¡—°πâÕ¬ π— ‚¥… ≈–∑ß‘È ·π«∑“ß«—µ∂πÿ ‘¬¡·≈– ∫√‘‚¿§π¬‘ ¡ ¥·Ÿ ≈‡Õ“„®„à„π‡√ÕË◊ ß®µ‘ „® ¥ß— ππÈ— «‘∏°’ “√∑“ß»“π“·≈–ª√—™≠“®÷߉¥∂â Ÿ°π” ¡“„™â√à«¡°—∫°“√√—°…“‚¥¬·æ∑¬å·ºπªí®®ÿ∫—π ´÷Ëß√⟮—°°—π„ππ“¡¢Õß°“√·æ∑¬å∑“ß°“¬ ·≈–®µ‘ (Mind/Body Medicine) ”À√—∫‡√Õ◊Ë ß¢Õß®‘µ„®‡ªìπª√–‡¥πÁ ”§—≠∑¡Ë’ ’º≈µàÕ°“√‡°¥‘ ‚√§ °“√√°— …“‚√§ °“√À“¬¢Õß‚√§Õ¬“à ß¡“° ´ßË÷ ‡ªπì ®¥ÿ ª√–ߧ∑å º’Ë ‡Ÿâ ¢¬’ πµÕâ ß°“√·¥ßß“π«®‘ ¬— ∑π’Ë °— «∑‘ ¬“»“µ√å ∑“ß¢ÿ ¿“扥∑â ”°“√»÷°…“‡Õ“‰«â ‚¥¬‡©æ“–∑’‡Ë °¬’Ë «¢âÕß°∫— °“√π”‡Õ“«∏‘ °’ “√æÿ∑∏»“π“ ‡™àπ °“√‰À«æâ √– °“√«¥¡πµå °“√·ºà‡¡µµ“ °“√∑”¡“∏‘«‘ªí π“¡“„™∫â ”∫—¥‚√§ ´Ëß÷ ·æ∑¬å™“«µ–«—πµ°∑’Ë∑”°“√»÷°…“„π‡√Ë◊ÕßπÈ’ ≈â«π·µà¡’§«“¡√Ÿâ∑“ßæÿ∑∏»“𓇪ìπ Õ¬à“ߥ’∑È—ß„π·ß৔Õπ·≈–À≈—°°“√ªØ‘∫—µ‘ ∫“ß∑à“ππÕ°®“°®–‡ªìπ·æ∑¬å·≈⫬—߇ªì𠫪‘ í π“®“√¬åºŸâ Õπ°√√¡∞“π¥«â ¬ ‰¥‡â ¢¬’ πµ”√“°“√‡®√≠‘ µ‰‘ «¡â “°¡“¬ ‡™πà »“µ√“®“√¬å ‚®π §“·∫§ ´π‘ (Jon K. Zinn) ·Àßà »πŸ ¬°å “√·æ∑¬¡å À“«∑‘ ¬“≈¬— ·¡∑´“√™å ‡Ÿ ∑ ‰¥â„™â °“√‡®√≠‘ µ√‘ °— …“‚√§µ“à ß Ê Õ¬“à ߉¥ºâ ≈¥’ »“µ√“®“√¬Õå ‡’ ≈πÁ ·√߇°Õ√å (Ellen J. Langer) ·Ààß»Ÿπ¬°å “√·æ∑¬¡å À“«‘∑¬“≈¬— Œ“√«å “¥ ´Ëß÷ ‰¥â»÷°…“‡°Ë¬’ «°—∫°“√‡®√≠‘ µ‘„πºâŸ ߟ Õ“¬ÿ ∑„𔄵ÀÕºâ πŸâ µßŸ àÕՓʬ¡ÿ ‰’ª¢ÿ 2¿“段‘ ¥¢’ πÈ÷ ‡ªπì ‚√§´¡÷ ‡»√“â πÕâ ¬≈ß ‡ªπì µπâ ´ßË÷ ®–‰¥·â ¥ß√“¬≈–‡Õ¬’ ¥ ß“π«‘®—¬‡À≈à“π’È≈â«π·µàπ—∫πÿπ§”Õπ¢Õßæ√–æÿ∑∏‡®â“∑Ë’∑√ß·¥ß‰«â‡¡◊ËÕ 2,500 ªï¡“·≈«â ∑”„À‡â ÀÁπÕ“π¿ÿ “æ·Ààß°“√ªØ∫‘ —µ∏‘ √√¡«à“ ∑”„À¡â ’ ÿ¢¿“楒 Õ“¬ÿ¬◊π ·¡«â à“®–¡“ªØ‘∫µ— ‘‡¡ÕË◊ ‡ªìπ‚√§·≈â«°µÁ “¡ °Á¬ß— ™à«¬∑”„Àâ‚√§¿¬— ‰¢‡â ®∫Á Õ“°“√¥’¢π÷È ¡“° À√Õ◊ À“¬‰ª‰¥Õâ ¬“à ßπ“à Õ»— ®√√¬å ‡™πà °√≥°’ “√√°— …“‚√§‡√Õ◊È π°«“ß¢Õß ». ‚®π §“·∫§ ´π‘ ‚¥¬°“√‡®√‘≠µ‘√à«¡°—∫°“√©“¬·ß ‡∑à“√Õ2 ¬‚√§À“¬‡√Á«°«à“°“√√—°…“‚¥¬°“√°‘𬓰¥ ¿¡Ÿ ‘µ“â π∑“π√«à ¡°∫— °“√©“¬·ß∂ß÷ 4 °Õß°“√·æ∑¬å∑“߇≈Õ◊ ° °√¡æ≤— π“°“√·æ∑¬å·ºπ‰∑¬·≈–°“√·æ∑¬å∑“߇≈Õ◊ ° °√–∑√«ß“∏“√≥ÿ¢ 2 http://www.dtam.moph.go.th/alternative

æ∑ÿ ∏∏√√¡∫”∫¥— æ√–æ∑ÿ ∏»“π“∂Õ◊ «“à ª∂ÿ ™ÿ π∑°ÿ §π∑¡Ë’ °’ ‡‘ ≈ §«“¡‚≈¿ §«“¡‚°√∏ §«“¡À≈ß ∑ÿ°§π≈â«π·µà‡ªìπ§πªÉ«¬ ‡æ√“–“‡Àµÿ¢Õß‚√§µà“ß Ê ‰¡à«à“®–‡ªìπ‚√§∑“ß°“¬ À√◊Õ ‚√§∑“ß„®∑‡Ë’ √“‡ªπì Õ¬Ÿπà Èπ— ‡¡◊ËÕ“«≈÷°≈߉ª·≈«â ≈â«π·µà‡°¥‘ ®“°§«“¡‚≈¿ §«“¡‚°√∏ §«“¡À≈ßπË—π‡Õß ¥—ß∑Ë’æ√–æÿ∑∏Õߧ∑å √ß·¥ß‰««â “à ç¿°‘ …ÿ∑ßÈ— À≈“¬ ‚√§ÕßÕ¬à“ßπÈ’ ‚√§ ÕßÕ¬“à ßÕ–‰√∫â“ß §Õ◊ 1) ‚√§∑“ß°“¬ 2) ‚√§∑“ß„® —µ«ºå ŸâÕ“â ß«“à µπ‡Õ߉¡à¡’‚√§∑“ß °“¬¡“µ≈Õ¥√–¬–‡«≈“ 1 ªï 2 ªï 3 ªï 4 ªï 5 ªï 10 ª∫ï “â ß 20 ª∫ï “â ß 30 ª∫ï “â ß 40 ª∫ï “â ß 50 ªï∫“â ß ·¡¬â ßË‘ °«à“ 100 ªï ¬—ßæÕ¡Õ’ ¬Ÿà ·∑µà“πà—µº«ŸÀâ 庡®âŸ ¥–°Õ‘‡â“≈ß«·“à ≈«âµéπ5‡Õ߉¡¡à ’‚√§∑“ß„®µ≈Õ¥ √–¬–‡«≈“·¡â§√Ÿ‡à ¥¬’ « À“‰¥â¬“° ¬°‡«âπ ‚√§µŸ √ Õß— §µÿ µ√π‘°“¬ ®µÿ°π‘∫“µ ¥ß— π—πÈ ‡√ÕË◊ ߢÕß®‘µ„®®÷߇ªπì ‡√Ë◊Õß∑Ë’”§≠— ∑Ë’ ÿ¥ ‚¥¬‡©æ“–ºŸâ∑µ’Ë âÕß°“√¡’¢ÿ ¿“楒 Õ“¬ÿ¬◊π ‡æ√“–∑“à π∂◊Õ«“à °“√‰¡¡à ‚’ √§‡ªπì ≈“¿Õ—πª√–‡√∞‘ ¥—ß∑Ë∑’ “à π°≈à“««à“ çÕ‚√§¬“ ª√¡“ ≈“¿“é ≈“¿∑Èß— À≈“¬ ¡’§«“¡‰¡à¡’‚√§‡ªπì Õ¬à“߬‘Ëß ¢∑ÿ ∑°π°‘ “¬ ∏√√¡∫∑ Õ‚√§¬– À√Õ◊ §«“¡‰¡¡à ‚’ √§„π∑π’Ë ÀÈ’ ¡“¬∂ß÷ §«“¡‰¡¡à ‚’ √§∑“ß„® À√Õ◊ ¢ÿ ¿“段‘ ¥’ ππ—Ë ‡Õß (æ∑ÿ ∏∏√√¡/248) ·≈–πÕ°®“°ππ—È çÕ‚√§¬–é πÈ’ „π™πË— ‡â ª‡Õπì ߧ3”‡√¬’ °æ√–πæ‘ æ“π §◊Õ ¿“«–∑Ë’®µ‘ „®ª√“»®“°§«“¡‚≈¿ §«“¡‚°√∏ §«“¡À≈ß ª≠í À“µÕà ‰ª°§Á Õ◊ «“à ∂“â ‡√“µÕâ ß°“√¡’ ¢ÿ ¿“楒 ‰¡‡à ªπì ‚√§ Õ“¬¬ÿ π◊ æ√–æ∑ÿ ∏»“π“ ÕπÕ¬à“߉√ §”µÕ∫°Á§◊Õ ∑à“πÕπ„Àâª√–惵‘∏√√¡ ¥—ß∑Ë’∑à“π·¥ß‰«â„π™“¥° ¥—ßπÈ’§◊Õ Õ“®“√¬å∑‘»“ª“‚¡°¢å∂“¡æ√“À¡≥å∫‘¥“æ√–‚æ∏‘—µ«å (¡À“∏√√¡ª“≈°ÿ¡“√) «“à ∑“à πªØ∫‘ —µµ‘ —«Õ¬à“߉√ §π„π§√Õ∫§√—«∂ß÷ ‰¡µà “¬·µàÀπÿ¡à Ê ¡’Õ“¬‡ÿ °π‘ √Õâ ¬°π— ∑ÿ°§π æ√“À¡≥µå Õ∫«à“ çæ«°‡√“ª√–惵‘∏√√¡ ‰¡à°≈“à «‡∑Á® ߥ‡«âπ°√√¡™«Ë— ≈–‡«πâ °√√¡Õπ— ‰¡à ª√–‡√‘∞∑—ßÈ À¡¥ ‡æ√“–‡Àµπÿ Èπ— ·≈ æ«°‡√“®÷߉¡µà “¬·µÀà π¡àÿ Êé ¡À“∏√√¡ª“≈Ÿµ√ ¢∑ÿ ∑°π°‘ “¬ ™“¥° °Õß°“√·æ∑¬∑å “ß‡≈Õ◊ ° °√¡æ≤— π“°“√·æ∑¬å·ºπ‰∑¬·≈–°“√·æ∑¬å∑“߇≈◊Õ° °√–∑√«ß“∏“√≥ÿ¢ http://www.dtam.moph.go.th/alternative 3

æÿ∑∏∏√√¡∫”∫¥— °“√ª√–惵‘∏√√¡ „π∑Ë’πÈ’∑à“πÀ¡“¬∂÷ß ª√–惵‘°ÿ»≈°√√¡∫∂ (∑“ß·Ààß §«“¡¥’ 10) §◊Õ ∑“ß°“¬ 3 ‰¥â·°à 1) ≈–°“√¶à“—µ«å 2) ≈–°“√≈—°∑√—æ¬å 3) ≈– °“√ª√–惵º‘ ‘¥„π°“¡ ∑“ß«“®“ 4 ‰¥â·°à 1) ≈–°“√楟 ‡∑®Á 2) ≈–°“√楟 àÕ‡’¬¥ 3) ≈–°“√楟 §”À¬“∫ 4) ≈–°“√楟 ‡æÕâ ‡®Õâ ∑“ß„® 3 ‰¥·â °à 1) ‰¡‡à æßÁ ‡≈ßÁ Õ¬“°‰¥¢â Õß ºÕŸâ Ëπ◊ 2) ‰¡¡à ’®‘µ§‘¥√“â ¬µÕà ºŸâÕπË◊ 3) ¡§’ «“¡‡ÀÁπ™Õ∫ (¢ÿ.™“.Õ. 5/93/430)5 „π∑“ßæ√–æ∑ÿ ∏»“π“π—Èπ ∑à“πÕπ«“à ‡√“®–≈–∫“ª∑“ß°“¬«“®“µâÕß≈–¥â«¬ °”≈—ß∑’Ë√°— …“»’≈„Àâ∫√‘ ∑ÿ ∏Ï‘ ª®√––≈°–“∫√„“Àª∫â ∑√“‘ ß∑ÿ „∏®Ï‘µµÕâ Õâ ßßÕÕ““»»—¬¬— »¡≈’ “∏‘ ¡ª“í≠∏‘ ≠ª“≠í ≠‡æ“√4“–¥©ß— –πππ—È π—ÈÀ∫π§ÿß— §Õ◊≈ ®–√°— …“°»ÿ ≈°√√¡∫∑ 10 ‡≈à¡π®’È –§Õà ¬ Ê ·¥ß„À‡â ÀπÁ ∂÷ßÕ“πÿ¿“æ¢Õß°“√ªØ∫‘ —µ∏‘ √√¡„π°“√∫”∫—¥‚√§¿¬— ‰¢‡â ®∫Á ‚¥¬„™ßâ “π«®‘ ¬— ∑“ß«∑‘ ¬“»“µ√°å “√·æ∑¬å ´ßË÷ π°— «∑‘ ¬“»“µ√™å “«µ–«π— µ°‰¥»â °÷ …“‰«â Õ“â ßÕ‘ß 1) «‘¿“«√√≥ ≈’≈“”√“≠, «ÿ≤‘™—¬ ‡æË‘¡‘√‘«“≥‘™¬å. Exercise for Health and Diseases. æ‘¡æ§å √È—ß∑Ë’ 1. ߢ≈“: ™“π‡¡◊Õß°“√æ‘¡æ;å 2547:2. 2) ·æ∑¬æå ß…å «√æß»æå ‘‡™…∞. §Ÿà¡◊Õ°“√∫”∫—¥∑“ß®µ‘ «‘≠≠“≥. æ¡‘ æ§å √ß—È ∑’Ë 1. °√ßÿ ‡∑æœ: ÿπ∑√°“√æ¡‘ æå; 2546:63-64. 3) æ√–°ÿπ ‡¡µµ‘‚° ·≈–§≥–. æ∑ÿ ∏¿“…‘µ©∫∫— ‡≈“à ‡√Ë◊Õߢ¬“¬§«“¡. æ¡‘ æ§å √—ßÈ ∑Ë’ 1. °√ßÿ ‡∑æœ: °≈ÿ¡à º√Ÿâ —°∏√√¡; 2542:66. 4) æ√–§√»Ÿ √‘ ª‘ ≠í ≠“¡πÿ ’ (ÕÕà π). ¡ß§≈µŸ √ ·ª≈‚¥¬æ‘ ¥“√. °√ßÿ ‡∑æœ: °√¡»≈‘ ª“°√; 2511:269. 5) æ√–‰µ√ªÆî °¿“…“‰∑¬ ©∫∫— ¡À“®Ãÿ “œ. æ¡‘ æå§√ßÈ— ∑Ë’ 1. °√ßÿ ‡∑æœ: ‚√ßæ¡‘ æå ¡À“®Ãÿ “≈ß°√≥å√“™«∑‘ ¬“≈¬— ; 2539:338. °Õß°“√·æ∑¬∑å “ß‡≈◊Õ° °√¡æ—≤π“°“√·æ∑¬å·ºπ‰∑¬·≈–°“√·æ∑¬å∑“߇≈◊Õ° °√–∑√«ß“∏“√≥¢ÿ 4 http://www.dtam.moph.go.th/alternative

æ∑ÿ ∏∏√√¡∫”∫—¥ 1∫ ∑ ∑’Ë Õ“√¡≥å∑”„À⇰¥‘ ‚√§ «∂‘ ™’ «’ ‘µ¢Õߧπ∑°ÿ «—ππÈ’‡ª≈’Ë¬π‰ª®“°‡¥¡‘ Õ¬à“ß¡“° ‡√“¥”‡π‘π™’«µ‘ Õ¬“à ߇√àß√∫’ ¡°’ “√·¢ßà ¢π— ߟ ∑ßÈ— „π¥“â π°“√‡√¬’ π °“√∑”ß“π °“√À“ß“π∑”¬“°¢πÈ÷ ‡πÕË◊ ß®“°‡»√…∞°®‘ ¢Õߪ√–‡∑»‚¥¬√«¡‰¡à ⟥’ §à“§√Õß™æ’ ߟ ¢πÈ÷ ‡√“µÕâ ß„™‡â «≈“„π°“√∑”ß“π¡“°¢÷Èπ ‡æËÕ◊ „À¡â ’√“¬‰¥‡â æ’¬ßæÕ ‘ßË ‡À≈“à π’È∑”„À‡â °‘¥§«“¡‡§√¬’ ¥¢÷πÈ Õ¬“à ß¡“° ª®í ®∫ÿ π— ‡√“¡‡’ «≈“ÕÕ°°”≈ß— °“¬°π— πÕâ ¬≈ß ‡√“√∫— ª√–∑“πÕ“À“√‡πÕÈ◊ µ— «¡å “°¢πÈ÷ √∫— ª√–∑“πº°— ·≈–º≈‰¡πâ âÕ¬≈ß ∑“πÕ“À“√∑¡Ë’ ’‰¢¡—π ·ªßÑ ·≈–πÈ”µ“≈¡“° Õ“À“√¡’ “√‡§¡’‡®Õ◊ ªπ¡“° °“√„™â¬“¶à“·¡≈ß °“√„™â“√°—π∫¥Ÿ „π°“√∂πÕ¡Õ“À“√ °“√∑’ˇ√“ Õ¬Ÿà„π¿“æ·«¥≈Õâ ¡∑’ˉ¡¥à ’ Õ“°“»¡¡’ ≈¿“«–ߟ ‡¬’ ߥߗ ‡°π‘ ‰ª ¡§’ «“¡·ÕÕ¥— ¡“° √«¡∑ßÈ— °“√„™¬â “µ“à ß Ê „π°“√√—°…“‚√§ ´÷ËßÕ“®®–·æ¬â “‰¥âÀ√◊Õ‡ªìπæ‘…µÕà µ∫— ·≈–‰µ‰¥â ª®í ®¬— ‡À≈“à π∑’È ”„À§â π„π¬§ÿ ª®í ®∫ÿ π— ‡ªπì ‚√§µ“à ß Ê °π— ¡“° ∂ß÷ ·¡«â “à ‡∑§‚π‚≈¬’ ∑“ß°“√·æ∑¬®å –‡®√≠‘ °“â «Àπ“â ‰ªÕ¬“à ß¡“°°µÁ “¡ ·µ‚à √§¿¬— ‰¢‡â ®∫Á µ“à ß Ê °¬Á ß— ‰¡¡à ∑’ ∑’ à“ ®–≈¥πÕâ ¬≈ß ‡™πà ‚√§‡πâ ‡≈Õ◊ ¥À«— „®µ∫’ ‚√§¡–‡√ßÁ ‚√§§«“¡¥π— ‚≈Àµ‘ ߟ ‚√§‡∫“À«“π ‚√§°√–‡æ“–Õ“À“√ ‚√§ÀÕ∫À◊¥·≈–¿Ÿ¡·‘ æⵓà ß Ê ‚√§≈”‰âÕ—°‡∫ ‚√§‡§√’¬¥ πÕπ‰¡à À≈—∫ ∫“ߧ√—Èß°Á∂÷ß°—∫‡ªπì ‚√§®‘µ ‚√§ª√–“∑ Õ—µ√“°“√¶à“µ«— µ“¬ߟ ¢÷Èπ ‚¥¬‡©æ“– ‡¡◊Õß„À≠à Ê ∑—Ë«‚≈° √«¡∑—Èß‚√§‡Õ¥å ·≈–°“√„™â¬“‡浑¥ ´Ë÷߇ªìπªí≠À“Õ¬Ÿà„π ªí®®∫ÿ —ππÈ’ Õ“√¡≥å∑”„À⇰‘¥‚√§‰¥â √“à ß°“¬·≈–®µ‘ „®¢Õߧπ‡√“ ¡§’ «“¡¡— æ—π∏°å π— Õ¬“à ß·¬°°—π‰¡Õà Õ° ‡«≈“∑’Ë„® ¢Õ߇√“¡’§«“¡‡§√’¬¥ §«“¡‚°√∏ À√◊ÕÕ“√¡≥å„π∑“ß≈∫°Á®–¡’º≈µàÕ√à“ß°“¬¢Õ߇√“ ®‘µ„®¢Õ߇√“®ß÷ ¡’Õ∑‘ ∏æ‘ ≈¡“°µàÕ°“√‡°‘¥‚√§∑“ß°“¬ °Õß°“√·æ∑¬∑å “ß‡≈Õ◊ ° °√¡æ—≤π“°“√·æ∑¬å·ºπ‰∑¬·≈–°“√·æ∑¬å∑“߇≈◊Õ° °√–∑√«ß“∏“√≥¢ÿ http://www.dtam.moph.go.th/alternative 5

æÿ∑∏∏√√¡∫”∫¥— πæ. ∫√™ÿ ·¡§Õ’·«π (Bruce McEvan) ®µ‘ ·æ∑¬·å Ààß¡À“«∑‘ ¬“≈¬— ‡¬≈ ‰¥â √«∫√«¡ß“π«‘®¬— ®”π«π¡“°æ∫«“à §«“¡‡§√¬’ ¥∑”„À¿â ¡Ÿ µ‘ “â π∑“π¢Õß√à“ß°“¬≈¥≈ß ‡ªìπ‡Àµ„ÿ À¡â –‡√ßÁ ·æ√à°√–®“¬‰¥‡â √Á«¢πÈ÷ µ¥‘ ‡™È◊Õ‰«√—‰¥â‡√«Á ¢÷πÈ ‡°¥‘ ‰¢¡π— Õÿ¥µ—π„π ‡πâ ‡≈Õ◊ ¥∑À’Ë «— „® ‡ªπì ‡Àµ„ÿ À°â ≈“â ¡‡πÕ◊È À«— „®¢“¥‡≈Õ◊ ¥¡“‡≈¬È’ ß ∑”„ÀÕâ “°“√¢Õ߇∫“À«“π ‡°¥‘ ¢πÈ÷ ·≈–Õ“°“√¢Õß‚√§ÀÕ∫À¥◊ ‡≈«≈ß ‡°¥‘ Õ“°“√≈”‰Õâ °— ‡∫ (Ulcerative Colitis) πÕ°®“°πÈ’§«“¡‡§√’¬¥∑’ˇ°‘¥¢Èπ÷ µ¥‘ µàÕ°—ππ“π Ê ¬ß— ∑”„À‡â ´≈≈å ¡Õ߇◊ÕË ¡≈ß ‡ªπì ‡Àµÿ „À⧫“¡®”‡ÕË◊ ¡≈ß1 ‡™≈¥Õ𠂧‡Œπ (Sheldon Cohen) ®µ‘ ·æ∑¬å·Ààß¡À“«‘∑¬“≈—¬§“√‡å π°’ ‡¡≈≈Õ𠉥â∑”ß“π√à«¡°∫— Àπ૬«‘®—¬‡°’ˬ«°∫— ‰¢âÀ«¥— ·Àßà ‡¡◊Õ߇™øø≈î ¥å (Sheffield) ª√–‡∑»Õ—ß°ƒ… ‡¢“æ∫«à“§π‰¢∑⠒ˉ¥â√—∫‡™È◊Õ‰¢âÀ«¥— ∑ÿ°§π ‰¡à‰¥â‡ªπì ‰¢âÀ«—¥∑ÿ°§π ∂“â ‡¢“ ¡’¿¡Ÿ µ‘ â“π∑“π¥’ ·≈–¬—ßæ∫«“à §π∑’Ë¡’§«“¡‡§√¬’ ¥‡≈Á°πâÕ¬®–µ¥‘ À«¥— ‰¥√â âÕ¬≈– 27 „π ¢≥–∑ºË’ ∑Ÿâ ¡Ë’ §’ «“¡‡§√¬’ ¥¡“°®–µ¥‘ ‡™ÕÈ◊ ‡ªπì √Õâ ¬≈– 47 ‡™πà ‡¥¬’ «°∫— §Ÿà ¡√∑¡Ë’ ‡’ √ÕË◊ ß∑–‡≈“– ‡∫“–·«ßâ °π— ∫Õà ¬ Ê ‡¢“æ∫«“à ∂“â ™«à ߉Àπ∑¡Ë’ °’ “√∑–‡≈“–°π— µ¥‘ µÕà °π— 3-4 3«π— ‡¥·◊Õ≈π«â 2‰¥√â —∫ ‡™ÕÈ◊ À«¥— °Á®–µ‘¥À«—¥∑π— ∑’ ‚¥¬‡¢“„Àâ§àŸ ¡√‡À≈“à π—πÈ ®¥∫—π∑÷°‰«âµ¥‘ µÕà °π— πÕ°®“°πÈπ— ‡¢“æ∫«à“ §π‰¢â∑Ë’‡ªìπ‡√‘¡∫àÕ¬ Ê ∑Ë’√‘¡Ω望°À√Õ◊ Õ«—¬«–‡æ» ¡—° ®–‡ªπì ‡√¡‘ „π‡«≈“∑’Ë¡’§«“¡‡§√¬’ ¥ ‚¥¬‡¢“«—¥√–¥∫— ·Õπµ∫‘ Õ¥’„π‡≈◊Õ¥ ´Ëß÷ ·¥ß∂ß÷ ¿Ÿ¡‘µâ“π∑“πµàÕ‡™◊ÈÕ‰«√—‡√‘¡ (Herpes Virus) ‡¢“¬—ßæ∫«à“π—°»÷°…“·æ∑¬å∑’Ë°”≈—ß®– Õ∫ª≈“¬ªï À≠ß‘ ∑À’Ë ¬“à √“â ß„À¡à Ê À√Õ◊ º∑Ÿâ ¥’Ë ·Ÿ ≈ºªŸâ «É ¬Õ≈— ‰´‡¡Õ√å (Alzheimer diseases) ¡°— ®–¡’‡√¡‘ ¢È÷π∫àÕ¬ Ê ‡æ√“–‡ªπì ™«à ß∑¡Ë’ ’§«“¡‡§√’¬¥ߟ 4 §√“«π’È ‡√“¡“¥Ÿº≈¢ÕßÕ“√¡≥‚å °√∏∫â“ß ¥√. ®ÕÀåπ ·∫√åø¥Ÿ (Dr. John Barefoot) ·Ààß¡À“«‘∑¬“≈¬— πÕ√∑å §“√å‚≈‰√π“ ‰¥»â °÷ …“„πºŸªâ É«¬∑Ë¡’ ’·π«‚π¡â «“à ®–‡ªπì ‚√§À—«„®√πÿ ·√ß ‚¥¬∑¥Õ∫∑“ß®‘µ„®‡æËÕ◊ ¥«Ÿ “à §π‰¢‡â ªπì §π¡’Õ“√¡≥å‚°√∏¡“°πÕâ ¬·§à ‰Àπ ·≈–»÷°…“§«“¡µ’∫·§∫¢Õ߇âπ‡≈◊Õ¥À—«„®‡ª√’¬∫‡∑’¬∫°—π¥Ÿ ‡¢“æ∫«à“ºŸâªÉ«¬∑¡Ë’ ’ Õ“√¡≥‚å °√∏¡“°®–¡¢’ 𓥇πâ ‡≈Õ◊ ¥µ∫’ ¡“° §π∑‡Ë’ ªπì §π„®‡¬πÁ ‡πâ ‡≈Õ◊ ¥®–µ∫’ πÕâ ¬‡ªπì ¥— «à π‚¥¬µ√ß4 ¥√.‡√¥øÕ√å¥ «≈‘ ‡≈¬Ë’ ¡ (Dr. Redford Willium) ·Àßà ¡À“«‘∑¬“≈—¬¥ÿ°´å ‰¥»â °÷ …“π°— ‡√¬’ π·æ∑¬å „πªï §.». 1950 ‚¥¬„À∑â ¥Õ∫§–·π𧫓¡°“â «√“â « (Hostility test) °Õß°“√·æ∑¬å∑“߇≈Õ◊ ° °√¡æ≤— π“°“√·æ∑¬·å ºπ‰∑¬·≈–°“√·æ∑¬∑å “ß‡≈◊Õ° °√–∑√«ß“∏“√≥ÿ¢ 6 http://www.dtam.moph.go.th/alternative

æ∑ÿ ∏∏√√¡∫”∫—¥ ‡æÕË◊ ®–§—¥‡Õ“°≈ÿ¡à ∑’Ë¡’Õ“√¡≥‚å °√∏‡√ÈÕ◊ √—ß ·≈«â µ‘¥µ“¡π—°»÷°…“·æ∑¬‡å À≈“à π’ȉª 20 ªï ‡¢“æ∫«“à °≈¡àÿ ∑¡Ë’ Õ’ “√¡≥å‚°√∏πÕâ ¬‡¬’ ™«’ µ‘ ‰ª 3 §π„π®”π«π 136 §π «à π„π°≈¡ÿà ∑’Ë ‡°ª§Á ìπ◊Õ§§π«‚“°¡√‡∏ª‡ìπ√ÕÈ◊§√π—ß¡µ—°“‚¬°‰√ª∏π1Ë—π6‡Õ§ßπ5 ‡¢“æ∫«“à ªí®®¬— ∑’∑Ë ”„À§â π‡À≈“à π’ȵ“¬°Õà πÕ“¬ÿ 50 ªï ‡™àπ‡¥’¬«°—∫°“√»°÷ …“¢Õß¡À“«∑‘ ¬“≈¬— Œ“√«å “¥ æ∫«“à ªí®®—¬∑’ˇ°‘¥¢÷πÈ °Õà π∑’Ë §π‰¢‚â √§À«— „®®–¡Õ’ “°“√‡®∫Á ·ππà Àπ“â Õ°°Õà π¡“‚√ß欓∫“≈ 2 ™«—Ë ‚¡ß §Õ◊ §«“¡‚°√∏ ·≈–®“°°“√»°÷ …“§π‰¢‚â √§À—«„®¢Õß¡À“«‘∑¬“≈¬— ‡¬≈·≈–·µπøÕ√¥å æ∫«“à §π‰¢â∑¡Ë’ ’ Õ“°“√∑“ßÀ—«„®§√Èß— ·√° (First heart attack) µ¥‘ µ“¡µàÕ‰ªÕ°’ 10 ªï æ∫«“à §π‰¢â ∑’¡Ë ’Õ“√¡≥å‚°√∏ßà“¬ ®–¡’Õ—µ√“µ“¬Ÿß°«à“„π°≈ÿà¡∑’ˉ¡à‚°√∏ßà“¬ ∂÷ß 3 ‡∑à“5 ·≈–§π‰¢â ‚√§À«— „®∑’ˉ¥√â ∫— °“√‡°Õ◊È °≈Ÿ ∑“ß®µ‘ „® (Emotional Support) ®–¡Õ’ µ— √“µ“¬≈¥≈ß 2 ‡∑“à ¢Õߺ∑Ÿâ ’ˉ¡¡à ’°“√‡°ÕÈ◊ °≈Ÿ ∑“ßÕ“√¡≥6å ‡√“¡“¥Ÿ‡√Ë◊ÕߢÕß‚√§´÷¡‡»√â“∫â“ß °“√»÷°…“ºâŸªÉ«¬ŸßÕ“¬ÿ∑Ë’‡¢â“√—∫°“√ºà“µ—¥ ‡ª≈’ˬπ¢âÕ–‚æ° ‡π◊ËÕß®“°¢âÕ–‚æ°À—°®“°°“√À°≈â¡¢Õß‚√ß欓∫“≈‡¡“´å‰´π“¬ π«‘ ¬Õ√§å æ∫«à“ ºŸâª«É ¬∑Ë’‰¡¡à Õ’ “°“√´÷¡‡»√â“®–“¡“√∂°≈—∫¡“‡¥‘π‰¥Õâ ’°‡ªìπª√°µ‘¡“° °«“à °≈¡àÿ ∑’Ë¡’Õ“°“√´¡÷ ‡»√â“ 3 ‡∑“à ‡·∑≈“à –7 “¡“√∂øôπó µ—«°≈—∫¡“„™™â ’«‘µ‰¥µâ “¡‡¥‘¡‡À¡◊Õπ ‡¡Ë◊Õ°√–¥Ÿ°¢âÕ–‚氬ߗ ‰¡Àà —°∂ß÷ 9 ®“°°“√»°÷ …“∑¡Ë’ À“«∑‘ ¬“≈¬— ¡Õ≈∑√Õ’ Õ≈ ·§π“¥“ æ∫«“à ‚√§´¡÷ ‡»√“â „πºªâŸ «É ¬ ∑Ë’‡¢â“√—∫°“√√—°…“„π‚√ß欓∫“≈¥â«¬Õ“°“√∑“ßÀ—«„®§√È—ß·√° ‡ªìπµ—«∫àߙȒ∑’Ë”§—≠∂÷ß Õ—µ√“µ“¬¢Õߧπ‰¢â„π™à«ß 6 ‡¥◊Õπ·√°3 º≈¢ÕßÕ“√¡≥å∑“ߥâ“π¥’ §√“«πÈ’‡√“¡“¥ŸÕ“√¡≥å„π¥â“π∑’¥Ë ∫’ â“ß ‡™πà Õ“√¡≥√å à“‡√ß‘ ¡§’ «“¡ÿ¢ π—°«‘®¬— ®“°¡À“«‘∑¬“≈—¬Œ“√å«“¥ æ∫«à“ ‡¡Ë◊Õ„ÀâÕ““¡—§√¥Ÿ¿“æ¬πµ√åµ≈°πÿ°π“π·≈â« ‡®“–‡≈Õ◊ ¥¥Ÿ æ∫«à“ŒÕ√‚å ¡π§Õ√åµ´‘ Õ≈≈¥≈ß ‡´≈≈¿å ¡Ÿ ‘µâ“π∑“π‡æË¡‘ ¢÷Èπ °“√»°÷ …“Õ’° ™®–‘ÈπæÀ∫π«Ë÷ß“àæ∫¡«’‡´à“≈‡≈¡åµË◊Õ“â „πÀ∑âÕ““π™“π‘¥¡—§∑√’-¥‡Ÿ¿´≈“æ≈å¬(πT-µc√eåµl≈l)°‡·æ≈‘Ë¡â«¢‡°Èπ÷ ‘¥4À—«‡√“–¢÷Èπ ‡¡Ë◊Õ‡®“–‡≈◊Õ¥¥Ÿ À√◊Õ°“√»÷°…“„πºŸâª«É ¬∑’ˇªìπ¡–‡√Á߇µ“â π¡ (Breast cancer) ®”π«π 36 §π °Õß°“√·æ∑¬å∑“߇≈◊Õ° °√¡æ≤— π“°“√·æ∑¬·å ºπ‰∑¬·≈–°“√·æ∑¬∑å “ß‡≈◊Õ° °√–∑√«ß“∏“√≥ÿ¢ http://www.dtam.moph.go.th/alternative 7

æÿ∑∏∏√√¡∫”∫¥— æ∫«“à ‡7ªªìπºï§“àππ∑‰¡Ë’ ª§’ «º“ªŸâ ¡«É ¬ÿ¢‡„π’¬°™“«’ √‘µ„‰™ªâ™’«2µ‘45√“¬ æ«°∑ˇ’ À≈Õ◊ ‰¥â√—∫°“√µ√«®¿“æ∑“ß®‘µ„® æ∫«“à πæ. ‡¥«∑‘ ª‡ï ®≈ (David Spiegel M.D.) ·Àßà ¡À“«∑‘ ¬“≈¬— ·µπøÕ√¥å ‰¥â »÷°…“„πºâªŸ «É ¬¡–‡√Á߇µâ“π¡ °≈ÿà¡ÀπßË÷ „Àâ°“√√—°…“∑“ß°“√·æ∑¬µå “¡ª°µ‘ Õ°’ °≈ÿà¡ÀπßË÷ „À°â “√√—°…“µ“¡ª°µ‘¥«â ¬ ·≈–®¥— „À¡â ’°“√æ∫ª–√«¡°≈ÿà¡ (Group support) —ª¥“Àå ≈–§√Èß— ‡ªìπ‡«≈“ 1 ªï ºâŸªÉ«¬‰¥â¡“查§¬ÿ °—π‡°Ë’¬«°—∫§«“¡√Ÿâ°÷ ∂ß÷ ‚√§∑’‡Ë ªìπÕ¬Ÿà ‡°Ë’¬«°∫— °“√¥Ÿ·≈„π§√Õ∫§√—« ∑”„À¡â §’ «“¡√Ÿâ ÷°«à“‡ªìπ≠“µ¡‘ µ‘ √°—π ·≈–‡√¬’ π√Ÿâ‡√◊ËÕß°“√–°¥®‘µ µ«— ‡Õß (Self Hypnosis) ‡æ◊ËÕ√—°…“Õ“°“√ª«¥∑ˇ’ °¥‘ ¢π÷È ·≈–‰¥»â ÷°…“Õµ— √“°“√µ“¬¢Õß §π‰¢â∑—ßÈ Õß°≈¡àÿ π’Èæ∫«à“„π 2Õ-µ— 3√“ªµ·ï “√¬°¢Õæß«°°≈∑àÿ¡∑’Ë∑”Ë’¡°’°≈≈à¡ÿ à¡ÿ ∫∫””∫∫¥— ¥— ‡πÕâ’¬¬™’«°µ‘«à“™Õ“â °’°«°“à≈Õÿà¡’°°2≈àÿ¡‡∑Àà“π8ßË÷ µ¥‘ µ“¡µÕà ‰ªÕ°’ 10 ªæï ∫«à“ πÕ°®“°πÈ’ „π‡√Ë◊Õߧ«“¡√—°§«“¡‡¡µµ“°√ÿ≥“ (Loving kindness) π—Èπ ¥√. ‡¥«‘∑ ·¡§§≈’·≈π¥å (Dr. David McClelland) ·Àßà ¡À“«∑‘ ¬“≈¬— Œ“√å«“¥ ‰¥â »°÷ …“‚¥¬„ÀÕâ ““¡§— √¥¿Ÿ “æ¬πµ√‡å °¬’Ë «°∫— ·¡™à ‡’ ∑‡√´“à °”≈ß— ¥·Ÿ ≈§π¬“°®π Õ°’ °≈¡àÿ Àπß÷Ë „À⥟¿“æ¬πµ√凰˒¬«°—∫§«“¡‚À¥√⓬¢Õßπ“´’‡¬Õ√¡—π—ßÀ“√™“«¬‘«„π™à«ßߧ√“¡‚≈° ∑”„Àºâ ♟ ¡‡°‘¥Õ“√¡≥‚å °√∏·§πâ „π°≈¡ÿà ∑Ë¥’ ¿Ÿ “æ¬πµ√∑å ∑’Ë ”„À⇰¥‘ §«“¡√—° §«“¡‡¡µµ“ ‡¡Õ◊Ë ‡®“–‡≈Õ◊ ¥¥æŸ ∫«“à ¡°’ “√‡æ¡Ë‘ ¢π÷È ¢Õ߇´≈≈¿å ¡Ÿ µ‘ “â π∑“π™π¥‘ ∑-’ ‡´≈≈å „π™«à ßπÈ— Ê ·≈– ∂“â „ÀÕâ ““¡§— √·º‡à ¡µµ“µÕà ‰ª À√Õ◊ ∑”‡¡µµ“¿“«π“µÕà ‰ªÕ°’ 1 ™«—Ë ‚¡ß æ∫«“à √–¥∫— ∑’-‡´≈≈å ®–‡æ‘Ë¡Õ¬àŸπ“π ·¥ß„Àâ‡ÀÁπ«à“ Õ“√¡≥å∑’Ë¥’¡’º≈µàÕÿ¢¿“æ‚¥¬µ√ß ∑”„Àâ ¿Ÿ¡‘µâ“π∑“π·¢ßÁ ·°√àߢ÷Èπ5 ¡’°“√»÷°…“„π·ßà¢Õߧπ∑’Ë¡Õß‚≈°„π·ß॒ (Optimism) °—∫§π∑Ë’¡Õß‚≈°„π ·ß√à “â ¬ (Pessimism) ‡ªπì °“√»°÷ …“∑¡Ë’ À“«∑‘ ¬“≈¬— Œ“√«å “¥„πªï 1940 π°— »°÷ …“∑Œ’Ë “√«å “¥ ∂°Ÿ ·∫à߇ªìπ 2 °≈ÿ¡à §◊Õ °≈¡àÿ ∑¡Ë’ Õß‚≈°„π·ß॰’ —∫°≈ÿ¡à ∑¡Ë’ Õß‚≈°„π·ßà√⓬ ‚¥¬„À‡â ¢’¬π ‡√’¬ß§«“¡Õ∏‘∫“¬‡Àµÿ°“√≥å„π™«’ µ‘ À≈—ß®“°πÈπ— Õ’° 30 ªï π—°»°÷ …“‡À≈à“πÈ—π‰¥â∂°Ÿ π” ª√–«—µ‘§«“¡‡®Á∫ª«É ¬¡“¥Ÿ π—°‡√’¬πÕ“¬ÿ‡√‘Ë¡‡¢â“ 50 ªïæ«°∑Ë’¡Õß‚≈°„π·ßà√“â ¬®–‡ªπì ‚√§√“â ¬·√ß À√Õ◊ ª≠í À“∑“ß¢ÿ ¿“æ¡“°°«“à æ«°∑’Ë¡Õß‚≈°„π·ßà¥5’ ∑¡’Ë À“«∑‘ ¬“≈¬— ¡‘™‘·°π ¡’°“√»÷°…“„πºŸªâ É«¬∑”ºà“µ—¥‡ª≈’ˬπ‡πâ ‡≈◊Õ¥À«— „® (Bypass Surgery) æ∫«à“§π∑Ë’¡Õß‚≈°„π·ß॒¡—°‰¡à§àÕ¬¡’Õ“°“√·∑√°´Õâ πÀ≈—ߺ“à µ—¥ °Õß°“√·æ∑¬å∑“߇≈Õ◊ ° °√¡æ—≤π“°“√·æ∑¬å·ºπ‰∑¬·≈–°“√·æ∑¬å∑“߇≈Õ◊ ° °√–∑√«ß“∏“√≥¢ÿ 8 http://www.dtam.moph.go.th/alternative

æ∑ÿ ∏∏√√¡∫”∫—¥ ·≈–øóπô µ«— ‰¥¥â ’°«“à §π∑Ë’¡Õß‚≈°„π·ß√à “â ¬5 ¥—ßππ—È ‡√“®–‡ÀπÁ ‰¥«â “à Õ“√¡≥¡å ’º≈µàÕ°“√‡°‘¥‚√§ °“√À“¬¢Õß‚√§ ·≈–Õµ— √“ µ“¬ ‰¡à‚¥¬∑“ßµ√ß°‚Á ¥¬∑“ßÕâÕ¡ ´ßË÷ ß“π«‘®—¬∑“ß°“√·æ∑¬å‰¥â·¥ß„À‡â √“‡ÀÁπÕ¬“à ß ‡ªπì √Ÿª∏√√¡ Õ“â ßÕ‘ß 1 Bruce Mc Evan, Eliot Stellar. Stress and the Individual Mechanisms leading to Disease. Archives of Internal Medicine 1993;153:30. 2) Sheldon Cohen, David A.J, Andrew P S. Psychological Stress And Susceptibility To The Common Cold. N Engl Med 1991;325:29. 3) Nancy Frasure-Smith, Francois L, Mario T. Depression Following Myocardial Infraction. JAMA 1993;270:15. 4) Danial Goleman. Emotion Intelligence. New York:Bantum Book;1996. 5) Danial Goleman. Healing Emotions. First edition. Boston: Shambhala Publications;1997. 6) Lisa F. Berkman, Linda D S, Ralph L H. Emotional Support and Survival after Myocardial Infarction. Ann Intern Med 1992;117:1003-1009. 7) James J. Strain, John S L, Jeffrey S H, et al. Cost Offset From a Psychiatric Consultation-Liaison Intervention With Elderly Hip Fracture Patients. Am J Psychiatry 1991;148:8. 8) David S, Helena C K, John R B, Ellen G. Effect of Psychosocial Treatment on Survival of Patient With Metastatic Breast Cancer. Lancet 1989;14:888-891. °Õß°“√·æ∑¬å∑“߇≈◊Õ° °√¡æ≤— π“°“√·æ∑¬å·ºπ‰∑¬·≈–°“√·æ∑¬∑å “ß‡≈◊Õ° °√–∑√«ß“∏“√≥ÿ¢ http://www.dtam.moph.go.th/alternative 9



æÿ∑∏∏√√¡∫”∫¥— 2∫ ∑ ∑Ë’ §«“¡ºÕà π§≈“¬∫”∫¥— ‚√§ ¥—ß∑Ë’‰¥â°≈à“«‰«â‚¥¬≈–‡Õ’¬¥„π∫∑∑Ë’·≈â««à“ Õ“√¡≥åµà“ß Ê „𮑵„®¢Õ߇√“ ‡ªπì “‡ÀµÀÿ πßË÷ ∑∑Ë’ ”„À‡â °¥‘ ‚√§µ“à ß Ê ∑“ß√à“ß°“¬·≈–®µ‘ „® ‚¥¬‡©æ“–Õ“√¡≥凧√¬’ ¥ Õ“√¡≥å‚°√∏ ´ßË÷ ‡°‘¥¢È÷π‰¥∫â àÕ¬ ‚¥¬‡©æ“–§π„π¬§ÿ ªí®®ÿ∫—π ´÷Ëß«∑‘ ¬“»“µ√å°“√·æ∑¬å ¡—¬„À¡à‰¥»â °÷ …“‰«¡â “°¡“¬·≈â« §«“¡ºàÕπ§≈“¬‡ªπì ßË‘ ”§≠— ¡“° ‡πÕ◊Ë ß®“°°“√√“â ß §«“¡ºàÕπ§≈“¬®–™à«¬√—°…“‚√§ ·≈–ªÑÕß°—π‰¡à„À⇰‘¥‚√§µà“ß Ê ‡™àπ ‚√§À—«„® ‚√§§«“¡º¥∑Ÿâπ— »’Ë ‚°÷ √…§“‡∫‡√“ÕË◊ Àß«π“’ȉπ«¡â ‚“√°§§®Õ◊ ‘µª¥√√–. ‡“Œ∑Õ√‡‚å ∫√§ÕÀ√µå Õ∫‡∫Àπ◊¥√π— «1¡(∑HßÈ— e‚√rb§e¡r–t‡√BßÁ eµn“à sßonÊ ¥â«¬ M.D.) (¿“æ∑’Ë 2.1) »“µ√“®“√¬å∑“ßÕ“¬√ÿ »“µ√·å Ààß‚√߇√¬’ π·æ∑¬å ¡À“«∑‘ ¬“≈¬— Œ“√«å “¥ ‰¥â»°÷ …“‡√ËÕ◊ ßπÕÈ’ ¬Ÿà°«“à 30 ªï ∑à“π‰¥â √“â ß∑¡’ ß“π·≈–∂“∫π— «‘®—¬∑“ß°“√·æ∑¬‡å °’ˬ«°∫— √“à ß°“¬·≈–®‘µ„® (Mind-Body medical institute) ¢÷πÈ ∂“∫π— ·Àßà πÈ’‰¥â√“â ß Õߧ姫“¡√âŸ∑“ߥâ“𰓬·≈–®‘µ‰«â‡ªπì ®”π«π¡“° ´Ë÷ß∂Ÿ°π”¡“„™Õâ “â ßÕ‘ß°π— ∑«Ë— ‰ª π—∫«à“ ‡ªπì ºâŸ∫°ÿ ‡∫°‘ §«“¡√∑⟠“ߥ“â ππ’ÕÈ ¬à“ß¡“° ¥√.‡∫ππ— πÕ°®“°‡ªπì π—°«∑‘ ¬“»“µ√å·≈«â ∑à“π¬—ß¡’§«“¡√∑Ÿâ “ßæ√–æÿ∑∏»“π“Õ¬à“ߥ’ ¥—ß„π¢Õâ ‡¢¬’ π¢Õß∑à“π®–¡°’ “√°≈“à «Õ“â ß ‡§©”æ“Õ–π„¢πÕ‡ß√Õ◊Ëæß√–¡æ“ÿ∑∏∏‘·»≈“–‚π¬“§Õ–¬2à∫Ÿ Õà ¬ Ê ∑à“π‰¥â‡¥‘π∑“߉ª»÷°…“„π∏‡‘ ∫µ·≈–Õπ‘ ‡¥’¬ ‚¥¬ ß“π„π™à«ß·√°¢Õߥ√.‡∫π—π‰¥âπ”Õ““¡—§√∑Ë’Ωñ°¡“∏‘·∫∫∑’.‡ÕÁ¡. (Trancendental Meditation, TM) ‚¥¬„ÀÕâ ““¡§— √∑”¡“∏‘ ·≈«â «¥— §«“¡¥π— ‚≈Àµ‘ Õ—µ√“°“√‡µâπ¢ÕßÀ«— „® Õµ— √“°“√À“¬„® §≈Ëπ◊ ¡Õß §≈◊ËπÀ«— „® ‡®“–‡≈Õ◊ ¥¥Ÿ°√¥·≈§µ°‘ æ∫«“à „π§π∑®Ë’ µ‘ ‡ªπì ¡“∏‘®–¡’§«“¡¥π— ‚≈Àµ‘ ®–≈¥≈ß Õµ— √“°“√À“¬„®≈¥≈ß À«— „® ‡µπâ ™â“≈ß §≈Ë◊π¡Õߙ⓷≈–‡ªìπ√–‡∫’¬∫¢÷Èπ °“√‡º“º≈“≠Õ“À“√„π√à“ß°“¬≈¥≈ß °Õß°“√·æ∑¬å∑“߇≈Õ◊ ° °√¡æ—≤π“°“√·æ∑¬å·ºπ‰∑¬·≈–°“√·æ∑¬∑å “ß‡≈◊Õ° °√–∑√«ß“∏“√≥¢ÿ http://www.dtam.moph.go.th/alternative 11

æ∑ÿ ∏∏√√¡∫”∫¥— ¿“æ∑Ë’ 2.1 §«“¡µ÷ßµ«— ¢Õß°≈â“¡‡πÈ◊Õ≈¥≈ß ‡¢“‡√¬’ ° »“µ√“®“√¬å ‡ŒÕ√å‡∫Õ√åµ ‡∫ππ— ª√“°Ø°“√≥å∑’§Ë πâ æ∫πÈ«’ “à º≈¢Õߧ«“¡ºÕà π§≈“¬ ºâ∑Ÿ ”«®‘ —¬‡√Õ◊Ë ß ¡“∏√‘ °— …“‚√§‰¥â (Relaxation Responses)1 °“√§âπæ∫ §√—ÈßπÈ’‡ªìπæ◊Èπ∞“π”§—≠¢Õßß“π«‘®—¬∑’Ë∑” µ¥‘ µÕà °—π¡“‡ªπì ‡«≈“ 30 ªï ·≈–∑”„Àâ π—°«‘∑¬“»“µ√å°“√·æ∑¬å¡—¬„À¡à¬Õ¡√—∫ ‡√ËÕ◊ ß®µ‘ „®¡º’ ≈µÕà √“à ß°“¬ ¥ß— π—πÈ °“√√—°…“ ‚√§∑“ß°“¬ °√Á °— …“‰¥‚â ¥¬°“√∑”„®„À‡â ªπì ¡“∏‘ ¡§’ «“¡ºÕà π§≈“¬ ´ß÷Ë ‡ªπì ∑“߇≈Õ◊ °Õ°’ ∑“ßÀπß÷Ë ‡√“®–‡ÀÁπ«à“ º≈¢Õߧ«“¡ºÕà π§≈“¬∑Ë°’ ≈“à « ¡ “ π’È ® – µ √ ß °— π ¢â “ ¡ °— ∫ º ≈ ∑Ë’ ‡ °‘ ¥ ® “ ° §«“¡‡§√’¬¥ ∑‡Ë’ √¬’ °«à“ªØ‘°‘√¬‘ “ çÀ⟠√Õ◊ ∂Õ¬é (Fight and Flight Responses) °≈“à «§◊Õ „π‡«≈“∑’ˇ√“‡§√’¬¥ §«“¡¥π— ‚≈Àµ‘ ®–Ÿß¢π÷È °“√À“¬„®®–‡√«Á ¢πÈ÷ ™æ’ ®√®–‡√«Á ¢π÷È °≈“â ¡‡πÕÈ◊ ®– µß÷ µ«— ¡“°¢÷πÈ Õµ— √“°“√‡º“º≈“≠“√Õ“À“√ „π√“à ß°“¬¡“°¢πÈ÷ √à“ß°“¬„™Õâ Õ°´‘‡®π¡“° ¢È÷π ¥—ßπ—È𧫓¡‡§√’¬¥∑”„À⇰‘¥‚√§µà“ß Ê ¢Èπ÷ ‰¥â °“√∑”„À‡â °¥‘ §«“¡ºàÕπ§≈“¬°Á∑”„Àâ ‚√§µ“à ß Ê À“¬‰¥â‡™πà °—π ß“π«‘®¬— ¢Õß∑à“π æ∫«à“ §π‰¢â∑Ë’¡“æ∫·æ∑¬å√âÕ¬≈– 60-90 ‡ªπì ‚√§∑’ˇ°’¬Ë «°—∫®‘µ„® ¥—ßππÈ— °“√∑”„À‡â °¥‘ §¥’¢«“È÷π¡‰¥ºâ4àÕπ§≈“¬™à«¬„Àâ‚√§à«π„À≠àÀ“¬À√◊Õ ¥√.‡∫ππ— ∫Õ°«“à °“√∑”„À⇰¥‘ §«“¡ºÕà π§≈“¬°∑Á ”‰¥Àâ ≈“¬«∏‘ ’ ‡™πà °“√ «¥¡πµå (Prayer) °“√Ω°ñ ºÕà π§≈“¬°≈“â ¡‡πÕÈ◊ °Õß°“√·æ∑¬å∑“߇≈◊Õ° °√¡æ≤— π“°“√·æ∑¬å·ºπ‰∑¬·≈–°“√·æ∑¬∑å “ß‡≈◊Õ° °√–∑√«ß“∏“√≥ÿ¢ 12 http://www.dtam.moph.go.th/alternative

æÿ∑∏∏√√¡∫”∫—¥ (Progressive muscle relaxation) °“√«ßË‘ ‡À¬“– Ê ·≈«â °”Àπ¥µ∑‘ ‡’Ë ∑“â °“√«“à ¬π”È ·≈⫇®√‘≠µ‘‰ª¥â«¬ °“√Ωñ°°“√À“¬„® (Breathing exercises) °“√Ωñ°‚¬§–¡“∏‘ °“√Ω°ñ ‰∑‡°°ä °“√Ωñ°™°’Ë ßÀ√Õ◊ ·¡â·µà°“√‡®√‘≠µ‘„π¢≥–∂°— πÍ’µµ‘ÈßÀ√◊Õ‚§√‡™ (Knitting and Crocheting) ·≈–°“√Ω°ñ ¡“∏‘‚¥¬µ√ß „π∑“à ¬◊𠇥π‘ π—Ëß πÕπ „™âµ°‘ ”Àπ¥√Ÿâ «à πµà“ß Ê „π√“à ß°“¬ “¡“√∂∑”„À⇰¥‘ ¡“∏·‘ ≈–°“√ºÕà π§≈“¬‰¥¡â “° π‡Ë’ ªπì «∏‘ µ’ “à ß Ê ∑‡’Ë ¢“„™»â °÷ …“Õ¬∑àŸ ŒË’ “√«å “¥ πÕ°®“°ππ—È ‡¢“¬ß— „™æâ ≈ß— ·Àßà °“√®π‘ µπ“°“√ (Visualization) ∑”„À‡â °‘¥§«“¡ºÕà π§≈“¬‰¥Õâ ¬“à ß¡“° ¥√.‡∫π—𠉥â·π–π”«∏‘ ’°“√√â“ߧ«“¡ºÕà π§≈“¬¥—ßπ’È §◊Õ „π°“√πßË— ¡“∏‘ ·∫∫ ∑’.‡Õ¡Á . (T.M. meditation) µ“¡·∫∫‚¬§– ´÷ËßÕπ‚¥¬¡À“ƒ…’ ¡‡À… ‚¬§’ ¢Èπ— ·√° „Àâ„™§â ”楟 —Èπ Ê ‡√¬’ °«“à ¡—πµ√“ (Mantra) „π»“π“∑ˇ’ √“π—∫∂◊Õ ”À√—∫∫√°‘ √√¡ ‡™πà ‚Õ¡ À√Õ◊ æÿ∑‚∏ À√Õ◊ ‚Õ¡¡≥ª’ ∑í ‡¡À¡ÿ À√◊Õ Õ“¡µ‘ “æ∑ÿ ∏ À√◊Õ ¢Õæ√–‡ªπì ‡®“â ∑√ߧ¡âÿ §√Õß©—π (The Lord is my shepherd) À√Õ◊ æ√–Õ—≈≈à“Àå (Insha.-Allah) ‡ªìπµâπ ‚¥¬πß—Ë „π∑à“∑’Ë∫“¬ À≈∫— µ“≈ß ºÕà π§≈“¬°≈“â ¡‡πÈ◊Õ ¢—πÈ µÕà ‰ª À“¬„®™“â Ê ≈÷° Ê ·∫∫∏√√¡™“µ‘ ·≈â«∫√°‘ √√¡§”楟 ∑’ˇ√“‡µ√¬’ ¡‰«â ‚¥¬„À∑â ”„®®¥®àÕÕ¬Ÿà∑Ë’§”查 ‰¡µà Õâ ß°—ß«≈«à“ ‡√“®–ªØ‘∫µ— ‘‰¥¥â ’À√◊Õ‰¡à ‡«≈“∑’Ë„®‡√“§‘¥ π÷°¢π÷È ¡“°Á∑”µ‘°”Àπ¥√⟠„Àℙ⧔«à“ 祷’ ≈â«é (Oh well) ·≈«â °≈—∫¡“°”Àπ¥∑Ë’ §”∫√°‘ √√¡‡À¡Õ◊ π‡¥¡‘ ªØ∫‘ µ— µ‘ ¥‘ µÕà °π— 10 ∂ß÷ 20 π“∑’ ‡¡Õ◊Ë π‘È ¥ÿ °“√ªØ∫‘ µ— Õ‘ ¬“à ≈°ÿ ¢πÈ÷ ¬π◊ ∑—π∑’ „Àâπ—Ëßπ‘Ëß Ê —°æ—° „À⧫“¡§‘¥π÷°µà“ß Ê §àÕ¬ Ê °≈—∫¡“‡À¡◊Õπ‡¥‘¡ §àÕ¬ Ê ≈¡◊ µ“¢Èπ÷ πËß— æ°— µÕà ‰ªÕ°’ Àπ÷ßË π“∑’°àÕπ®–≈°ÿ ¢È÷π „ÀâªØ‘∫µ— ‘∑ÿ° Ê «—π «π— ≈– 1-2 §√È—ß ‡™“â ·≈–‡¬Áπ „π°“√π—Ëß¡“∏‘‡√“Õ“®®–π—Ëß≈¡◊ µ“À√Õ◊ À≈—∫µ“°Á‰¥â π—Ëß„π∑“à ∫“¬ ºàÕπ§≈“¬ °≈â“¡‡πÈ◊Õ∑«—Ë µ«— °“√π—Ëß¡“∏®‘ –∑”„À⇰¥‘ §«“¡ºÕà π§≈“¬‰¥â¡“° ”À√—∫°“√«‘Ëß®äÕ°°È‘ß ¥√.‡∫π—𠉥â·π–π”«‘∏’°“√∑”„À⇰‘¥§«“¡ºàÕπ§≈“¬ „π¢≥–«Ë‘ß ‚¥¬„Àâ„™â µ°‘ ”Àπ¥√âŸÕ¬∑àŸ ’ˇ∑“â ¢≥–«ßË‘ ‡«≈“‡∑“â ·µ–æ◊Èπ °Á„Àæâ ¥Ÿ «à“ ç´“â ¬ ¢«“ ´“â ¬ ¢«“é ‡ªπì ®—ßÀ«–≈∫— °π— ‰ª ‡¢“æ∫«à“∂“â «Ëß‘ ‚¥¬«‘∏π’ ’È „π√–¬– 1 ‰¡≈·å √° ®– ‡°‘¥§«“¡√âŸ°÷ ∑‡’Ë √¬’ °«à“ runner high §Õ◊ ®‘µºÕà π§≈“¬ µ«— ‡∫“∫“¬·≈–®–√âŸ °÷ ¡“° ¢πÈ÷ ‡¡Ë◊իˑ߉ª‰¡≈∑å ’Ë 3 ∑’Ë 4 ¥√.‡∫π—π‡≈à“«à“ ∑“à π‰¥âæ∫°—∫∫“∑À≈«ß§√‘ µå ‰¥â·π–π”«‘∏’ °Õß°“√·æ∑¬∑å “ß‡≈Õ◊ ° °√¡æ≤— π“°“√·æ∑¬å·ºπ‰∑¬·≈–°“√·æ∑¬å∑“߇≈Õ◊ ° °√–∑√«ß“∏“√≥¢ÿ http://www.dtam.moph.go.th/alternative 13

æÿ∑∏∏√√¡∫”∫¥— ªØ‘∫µ— ‘„π¢≥–«‘ßË «“à „À∫â √‘°√√¡„π„®µ≈Õ¥‡«≈“ ‡™πà çæ√–‡®â“‚ª√¥ª√–∑“πæ√„Àâ °√–º¡é ‡ªìπµâπ ´ß÷Ë ™à«¬„À‡â °¥‘ §«“¡ºàÕπ§≈“¬‰¥â¡“° ”À√—∫„π°“√‡¥‘π„π™«’ µ‘ ª√–®”«—π ¥√.‡∫π—π·π–π”«“à ‡«≈“‡¥π‘ „Àâ∑”„® ®¥®àÕÕ¬à∑Ÿ °Ë’ “√‡§≈Õ◊Ë π‰À«∑‡’Ë ∑“â ∑à“π„™§â ”«“à Focused Walk ‡√◊ÕË ßπ’È ¥√.¬≈Ÿ ¥å À«—ß (Dr.Youde Wang) ·Àßà ¡À“«∑‘ ¬“≈¬— ·¡µ´“™Ÿ‡∑ ‰¥â»°÷ …“æ∫«à“ °“√‡¥π‘ ·∫∫πÈ’ ∑”„À§â ≈“¬‡§√¬’ ¥‰¥â¡“°·≈–≈¥§«“¡§¥‘ „π‡™ß‘ ≈∫≈߉¥Õâ ¬“à ß¡“° ‡¢“æ∫«à“ °“√∑”µ‘ °”Àπ¥√⟄π°“√‡§≈◊ËÕπ‰À«™“â Ê „Àâº≈‡À¡◊Õπ°∫— °“√Ωñ°‰∑‡°°ä (Tai chi chun) ·≈â« ∑”µ¥‘ °Ÿ “√‡§≈◊ÕË π‰À«¢Õß√à“ß°“¬„Àµâ Õà ‡πÕË◊ ß °“√¬π◊ ‡¥‘ππ—ßË °“√«“à ¬πÈ” µ≈Õ¥®π∂ß÷ °“√∂—°π‘͵µßÈ‘ À√◊Õ‚§√‡™ ‡ªπì °“√∑” Õ√‘ ¬‘ “∫∂´È” Ê °—πµ≈Õ¥‡«≈“ ∂“â ‡√“„™âµ°‘ ”Àπ¥√ŸâÕ“°“√‡§≈ÕË◊ π‰À« „πÕ√‘ ¬‘ “∫∂‡À≈à“ π—Èπ °®Á –™à«¬„À‡â °‘¥§«“¡ºÕà π§≈“¬‰¥âÕ¬“à ß¡“° §”·π–π”¢Õß ¥√.‡∫π—π ππ—È °Á„™«â ‘∏’ °“√‡®√‘≠µ‘ªíØ∞“πÀ¡«¥Õ‘√‘¬“∫∂·≈–—¡ª™—≠≠–πË—π‡Õß ´Ë÷ß∑à“π‰¥â‡√’¬π√⟮“° æ√–æ∑ÿ ∏»“π“·∫∫∏‡‘ ∫µ∑‡’Ë º¬·æ√Õà ¬Ÿà„πÀ√∞— Õ‡¡√°‘ “Õ¬“à ß°«“â ߢ«“ß ∑“à π‡§¬‡¥π‘ ∑“ß ¡“»÷°…“°∫— ≈“¡–∑∏Ë’ √√¡»“≈“ ¿‡Ÿ ¢“À¡‘ “≈—¬∑“ßµÕπ‡ÀπÕ◊ ¢ÕßÕπ‘ ‡¥’¬2 µÕà ¡“∑Ë’∂“∫—π«‘®—¬∑“ß°“¬·≈–®µ‘ (Mind and Body medical institute) ‰¥∑â ”°“√»°÷ …“„π§π‰¢â ‚¥¬√â“ß‚ª√·°√¡°“√Ω°ñ À¥— ·°à§π‰¢â„À⇰‘¥§«“¡ºÕà π§≈“¬ ‚¥¬°“√„™Õâ “À“√ (Nutrition) °“√ÕÕ°°”≈—ß°“¬ °“√ºàÕπ§≈“¬«∏‘ µ’ “à ß Ê ¥—ß∑’°Ë ≈à“«¡“ ·≈«â °“√∑§Ë’ π‰¢â‰¥√â —∫°“√Ω°ñ À—¥Õ¬µàŸ ‘¥µàÕ°—π‡ªπì ‡«≈“π“πæÕ§«√ ™«à ¬„Àºâ ŸâªÉ«¬À“¬®“° ‚√§µà“ß Ê ‰¥â ¥√. √¥‘ ™“√¥å ‡ø¥·¡π (Richard Friedman PhD.) ºâÕŸ ”𫬰“√ ∂“∫π— «®‘ —¬·ÀàßπÈ’ ‰¥â √“â ߺ≈ß“πÕ—ππà“∑ßË÷ Õ¬à“ß¡“°¡“¬ ‡™πà °“√»°÷ …“„πºªâŸ «É ¬‚√§§«“¡¥π— ‚≈Àµ‘ ߟ æ∫«“à ‚§¥«¬“„¡™¥‡â π—«≈‚≈“À»µ‘÷°≈…¥“≈Õ߬¡àŸ “3°ªºï1 ªâŸ «É ¬ ‰¡µà âÕß°‘π¬“À√◊Õ„™â¬“≈¥≈ßÕ¬à“ß¡“°∑Èß— ™π¥‘ ·≈–¢π“¥ °“√»°÷ …“ºªŸâ «É ¬∑’Ë¡Õ’ “°“√ª«¥‡√È◊Õ√ß— æ∫«à“Õ“°“√ª«¥≈¥≈ß ‡§≈◊ÕË π‰À«‰¥â ¡“°¢πÈ÷ §«“¡‡§√¬’ ¥πâÕ¬≈ß Õ“°“√´÷¡‡»√â“πâÕ¬≈ß ºŸªâ «É ¬µÕâ ß¡“æ∫·æ∑¬‡å æËÕ◊ √—∫°“√ ¥·Ÿ ≈≈¥≈ß5 °“√»°÷ …“„πºªŸâ «É ¬∑π’Ë Õπ‰¡Àà ≈∫— (Sleep-onset insomnia) æ∫«“à √Õâ ¬≈– 58 ¢ÕߺŸâªÉ«¬πÕπÀ≈—∫¥’¢÷Èπ À≈—ß®“°Ωñ°‰ª·≈â« 6 ‡¥◊Õπ √âÕ¬≈– 91 „™â¬“≈¥≈ßÀ√Õ◊ °Õß°“√·æ∑¬∑å “ß‡≈◊Õ° °√¡æ—≤π“°“√·æ∑¬å·ºπ‰∑¬·≈–°“√·æ∑¬å∑“߇≈Õ◊ ° °√–∑√«ß“∏“√≥¢ÿ 14 http://www.dtam.moph.go.th/alternative

æÿ∑∏∏√√¡∫”∫¥— À¬ÿ¥¬“‰¥6â °“√»°÷ …“„πµ√’¡∫’ ÿµ√¬“°‚¥¬‰¡à∑√“∫“‡Àµÿ æ∫«à“ √Õâ ¬≈– 42 µÈ—ߧ√√¿å ·≈–√âÕ¬≈– 38 §≈Õ¥∫µÿ √ÕÕ°¡“ª°µ‘ ºªâŸ É«¬¡’§«“¡‡§√’¬¥≈¥≈ß ´¡÷ ‡»√“â ≈¥≈ß„π √–À«“à ßµßÈ— §√√¿å 7 °“√»°÷ …“„πºªâŸ «É ¬∑¡Ë’ ‚’ √§∑“ß°“¬ ´Ë÷ß¡’ “‡Àµÿ∑“ß®‘µ„® (Psychosomatic disorders) ´÷ËßµâÕ߉ªæ∫·æ∑¬å∫àÕ¬ Ê ‡¡ÕË◊ ¡Õ’ “°“√ æ∫«à““¡“√∂≈¥°“√‰ªæ∫·æ∑¬å ≈߉¥â √Õâ ¬≈– 508 °“√»÷°…“„πµ√∑’ Ë’¡Õ’ “°“√°Õà π¡’ª√–®”‡¥◊Õπ (PMS) À√Õ◊ (Premenstrual syndrome) æ∫«à“ Õ“°“√≈¥≈ß√âÕ¬≈– 57 §π‰¢∑â Ë’¡’Õ“°“√¡“° ®–‰¥âº≈¥’„π°“√Ω°ñ °“√ºàÕπ§≈“¬10 ‡µπâ º¥‘ ª°°µ“¢‘ √ջ߰÷ À…«— “„„®ππºâժ⟠¬É«≈¬ßÀ1 —«„®‡µπâ ‰¡àª°µ‘ (Cardiac arrhythmias) æ∫«à“ Õ“°“√ °“√»÷°…“„πºªŸâ É«¬∑Ë’¡’§«“¡‡§√’¬¥·≈–Õ“°“√´¡÷ ‡»√“â æ∫«“à Õ“°“√µà“ß Ê ≈¥ πÕâ ¬≈ß8,9,11 °“√»°÷ …“„πºŸâª«É ¬∑˵’ Õâ ߉¥â√—∫°“√µ√«®‡Õ°´‡√¬å ´ß÷Ë °àÕ„À‡â °‘¥§«“¡‡®Á∫ª«¥ ºâªŸ É«¬®–¡Õ’ “°“√ª«¥·≈–¡§’ «“¡°ß— «≈„®πÕâ ¬≈ß °“√„™â¬“√–ß∫— Õ“°“√ª«¥À√◊Õ√–ß∫— §«“¡‡§√¬’ ¥πÕâ ¬≈ßÀπ÷Ëß„π“¡12 °“√»÷°…“ºâŸª«É ¬º“à µ¥— ‡ª¥î À«— „® (Open-heart surgery) æ∫«à“ ºªŸâ «É ¬‡°¥‘ Õ“°“√À—«„®‡µπâ ‰¡‡à ªπì ®—ßÀ«–πÕâ ¬≈ß ·≈–¡§’ «“¡«µ‘ °°ß— «≈„π°“√º“à µ—¥πâÕ¬≈ß13 °“√»°÷ …“„πºªŸâ «É ¬ª«¥»√’ …–·∫∫‰¡‡°√π·≈–·∫∫°≈¡ÿà (Cluster Headaches) æ∫«à“ºâŸªÉ«¬‡°¥‘ Õ“°“√ª«¥»√’ …–®”π«π§√—ÈßπÕâ ¬≈ß·≈–§«“¡√πÿ ·√ß°Á≈¥≈ß1 ®–‡ÀπÁ ‰¥«â “à ‚√§µ“à ß Ê ∑¡’Ë ’ “‡Àµ¡ÿ “®“°§«“¡‡§√¬’ ¥ À√Õ◊ §«“¡‡§√¬’ ¥∑”„Àâ ‚√§µ“à ß Ê ‡À≈“à π—Èπ‡≈«≈ß ®–“¡“√∂·°â‰¢‰¥‚â ¥¬„™°â “√Ω°ñ §«“¡ºÕà π§≈“¬ ´Ë÷ß°“√ »°÷ …“∑Ë’‰¥·â ¥ß¡“πÈ’ ‡ªπì °“√»°÷ …“¢Õß ¥√.‡∫ππ— ·≈–§≥– ‰¥»â °÷ …“∑‚’Ë √ß欓∫“≈ ‡¥§Õπ‡πµ (Deaconess Hospital) ´ßË÷ ‡ªπì ‚√ß欓∫“≈„π‡§√Õ◊ ¡À“«∑‘ ¬“≈¬— Œ“√«å “¥ ‚¥¬√â“ß»Ÿπ¬å«‘®—¬∑“ß°“√·æ∑¬°å “¬·≈–®µ‘ (Mind-Body medical institute) ¢÷πÈ °Õß°“√·æ∑¬∑å “ß‡≈◊Õ° °√¡æ—≤π“°“√·æ∑¬å·ºπ‰∑¬·≈–°“√·æ∑¬∑å “ß‡≈◊Õ° °√–∑√«ß“∏“√≥ÿ¢ http://www.dtam.moph.go.th/alternative 15

æ∑ÿ ∏∏√√¡∫”∫—¥ ∑’πË ’Ë ¥—ßππÈ— °“√‡√’¬π√Ÿâ‡√ÕË◊ ß°“√Ωñ°À—¥°“√ºàÕπ§≈“¬®÷߇ªìπß‘Ë ”§≠— ”À√∫— §π√ÿàπ„À¡à „π°“√¥Ÿ·≈ÿ¢¿“æµπ‡Õß ªÑÕß°π— ‰¡à„À⇰‘¥‚√§ ·≈–√°— …“‚√§∑ˇ’ √“‡ªπì Õ¬àŸ ´ßË÷ ¥√.‡∫π—π ·¥ß„Àâ‡ÀÁπ·≈â««à““¡“√∂√—°…“‚√§„ÀâÀ“¬‰¥â‚¥¬‰¡àµâÕß„™â¬“ À√◊Õ ∑”„Àâ„™¬â “πÕâ ¬≈ß ‡ªπì °“√¥·Ÿ ≈µπ‡Õß√«à ¡°∫— °“√√°— …“¢Õß·æ∑¬å ‚√§∫“ßÕ¬“à ß∑’Ë √—°…“„ÀâÀ“¬¢“¥‰¡à‰¥â °Á¡Õ’ “°“√¥¢’ Èπ÷ §≥ÿ ¿“æ™’«µ‘ ¥’¢÷Èπ Õâ“ßÕß‘ 1) Benson H, J.B Kotch and K.D. Crassweller. Relaxation response. Med Clin North Am 1977; 61:929-938. 2) ©—µ√ÿ¡“≈¬å °∫‘≈ß‘ À.å Õµ— ™’«ª√–«—µ¢‘ ÕßÕߧå∑–‰≈≈“¡–. æ¡‘ æ§å √—ßÈ ∑’Ë 5. °√ÿ߇∑æœ: ”π—°æ‘¡æå “¡;’ 2543. 3) Daniel Goleman. Healing Emotions. Frist edition. Boston: Shambhala Publications; 1997. 4) Herman Friedman,Thomas W. Klein, Andrea L.Friedman. Psychoneuroimmunology, Stress and infection. New York:CRC Press; 1996 5) Caudill M, Schnable R, Zuttermeister P, et al. Decreased clinic use by chronic pain patients : Response to behavioral medicine interventions. Clin J Pain 1991; 7:305-310. 6) Jacobs G, Benson H, Friedman R. Perceived benefits in a behavioral-medicine insomnia program ; A clinical report. Am J Med 1996; 100:212-216. 7) Domer A, Seibel M, Benson H. The mind/body program for infertility; A new behavioral treatment approach for women with infertility. Fertil Stertil 1990; 53:246-249. 8) Hellman C, Budd M, Borysenko J, et al. A study of the effectiveness of two group beheavioral medicine interventions for patients with °Õß°“√·æ∑¬∑å “ß‡≈Õ◊ ° °√¡æ≤— π“°“√·æ∑¬·å ºπ‰∑¬·≈–°“√·æ∑¬å∑“߇≈Õ◊ ° °√–∑√«ß“∏“√≥¢ÿ 16 http://www.dtam.moph.go.th/alternative

æ∑ÿ ∏∏√√¡∫”∫¥— psychosomatic complains. Behav Med 1990; 165-173. 9) Kutz I, Leserman J, Dorrington C, et al. Meditation as an adjunct to psychotherapy. Psychother Psychosom 1985; 43:209-218. 10) Goodale I, Domer A, Benson H. Alleviation of premenstrual syndrome symptoms with the relaxation response. Obstet Gynecol 1990; 75:649-655. 11) Domer A, Noe J, Benson H. The preoperative use of the elaxation response with ambulatory surgery patients. J Hum Stress 1987; 13:101- 107. 12) Mandle C, Domer A, Harrington D, et al. Relaxation response in femoral angiography Radiology. 1990; 174:737-739. 13) Leserman J, Stuart E, et al. The efficacy of the relaxation response in preparing for cardiac surgery. Behave Med 1989; 15:111-117. °Õß°“√·æ∑¬å∑“߇≈Õ◊ ° °√¡æ≤— π“°“√·æ∑¬·å ºπ‰∑¬·≈–°“√·æ∑¬∑å “ß‡≈Õ◊ ° °√–∑√«ß“∏“√≥ÿ¢ http://www.dtam.moph.go.th/alternative 17



æÿ∑∏∏√√¡∫”∫—¥ 3∫ ∑ ∑Ë’ ¡“∏‘∫”∫¥— ‚√§ ª®í ®∫ÿ π— ‡ªπì ∑¬’Ë Õ¡√∫— °π— ·≈«â «“à °“√∑”®µ‘ „À‡â ªπì ¡“∏‘ ™«à ¬√“â ߧ«“¡ºÕà π§≈“¬ ·°â‰¢‚√§¢Õߧ«“¡‡§√¬’ ¥Õ¬“à ߉¥ºâ ≈ ®“°°“√”√«®„πÀ√∞— Õ‡¡√°‘ “ (Gallup survey) æ∫«“à §πÕ‡¡√°‘ —π√âÕ¬≈– 26 ¡’°“√ªØ‘∫µ— ‘ ¡“∏‘À√◊Õ‡∑§π§‘ °“√ºàÕπ§≈“¬µà“ß Ê —ߧ¡ ¢Õßµ–«—πµ°¡’«‘∂’™’«‘µ∑Ë’°àÕ„À⇰‘¥§«“¡‡§√’¬¥‰¥âßà“¬ ‡æ√“–‡ªìπ—ߧ¡«—µ∂ÿπ‘¬¡¡’ °“√·¢ßà ¢—πŸß ¡’°“√„™â™’«µ‘ ·∫∫‡√ßà √’∫ ¿“æ·«¥≈Õâ ¡∑ˇ’ ªπì æ‘… ¥ß— ππ—È §πÕ‡¡√°‘ π— ®÷ßÀπ— ¡“À“∑“ßÕÕ°¥«â ¬°“√Ω°ñ À—¥∑“ß®µ‘ „®°π— ¡“°¢È÷πÕ¬à“ß√«¥‡√Á« √ªŸ ·∫∫°“√Ω°ñ ¡“∏∑‘ ’Ë π‘¬¡°π— °Á‰¥·â °à °“√∑”¡“∏·‘ ∫∫ ∑.’ ‡Õ¡Á . °“√∑”¡“∏·‘ ∫∫‡´Áπ °“√∑”¡“∏‘·∫∫∏‡‘ ∫µ °“√∑”¡“∏·‘ ∫∫æÿ∑∏‡∂√«“∑ ‡ªìπµâπ §πÕ‡¡√‘°—πΩñ°À—¥¡“∏‘‡æË◊Õ·°â‰¢ªí≠À“§«“¡‡§√’¬¥·≈–ªí≠À“§«“¡∑ÿ°¢å„® æ«°‡¢“‰¡à‰¥âÀ«ß— ‰ª∂ß÷ ¢π“¥¡√√§º≈πæ‘ æ“π ¥ß— ‡™àπ™“«æ∑ÿ ∏„π∑“ßµ–«π— Õհ欓¬“¡ ªØ∫‘ —µ‘‰ª„À∂â ß÷ πÕ°®“°π—πÈ °“√«‘®¬— ∑“ß«∑‘ ¬“»“µ√嬗ߙ’È„Àâ‡ÀπÁ ∂÷ߺ≈¥’¢Õß¡“∏‘µÕà °“√ √°— …“‚√§∑“ß°“¬Õ¬“à ß™¥— ‡®π ®ß÷ ∑”„À°â “√„™â ¡“∏√‘ °— …“‚√§‡ªπì ∑π’Ë ¬‘ ¡°π— Õ¬“à ß·æ√Àà ≈“¬ „π¢≥–π’È ¥—ß∑§Ë’ ≥ÿ «√√≥«¥’ ‰¥·â ª≈∫∑§«“¡„π𑵬“√‰∑¡å (Time Magazine) ·≈– µ’æ‘¡æå∫∑§«“¡‡√ÕË◊ ß ç°“√«¥¡πµå ‰2ª5«4—¥21 ªØ∫‘ —µ‘ ¡“∏‘ ™à«¬√—°…“‚√§‰¥âé „π«“√“√ ∏√√¡®°— …ÿ ªï∑Ë’ 83 ©∫—∫∑’Ë 4 ¡°√“§¡ ¥ß— π’È æ√–æ∑ÿ ∏‡®“â ∑√ßß—Ë Õπ«“à ¡“∏∑‘ ”„À‡â °¥‘ ª≠í ≠“ ª≠í ≠“ ∑”„Àæâ πâ ∑°ÿ ¢å ·≈–µÕâ ߪØ∫‘ µ— ‡‘ Õß „À√⠇⟠Õß·≈«â ®ß÷ ‡™ÕË◊ (§Õ◊ „Àµâ π‡Õßππ—Ë ·À≈–‡ªπì π°— «∑‘ ¬“»“µ√å ∑¥≈Õ߇Õß √‡Ÿâ Õß ·≈«â ®ß÷ ‡™Õ◊Ë ) ·µÀà “™“«æ∑ÿ ∏ ∑®’Ë –ªØ∫‘ µ— ‘„𻵫√√…πÈ’‰¥¬â “°ππ—È °≈∫— ‡ªπì ß‘Ë ∑°’Ë “√·æ∑¬·å ºπ„À¡¢à Õß °Õß°“√·æ∑¬å∑“߇≈◊Õ° °√¡æ≤— π“°“√·æ∑¬·å ºπ‰∑¬·≈–°“√·æ∑¬å∑“߇≈Õ◊ ° °√–∑√«ß“∏“√≥ÿ¢ http://www.dtam.moph.go.th/alternative 19

æ∑ÿ ∏∏√√¡∫”∫¥— À√∞— Õ‡¡√°‘ “„À§â «“¡π„® ∑”°“√«®‘ ¬— µ“¡À≈°— «∑‘ ¬“»“µ√·å ≈–º≈∑Ë’‰¥â ®π∂ß÷ ∫¥— π’È °¡Á ·’ µ¬à π◊ ¬π— «“à §«“¡»√∑— ∏“„π»“π“ °“√«¥¡πµå °“√‰ª«¥— °“√ªØ∫‘ µ— ‘ ¡“∏Õ‘ ¬“à ß∑Ë™’ “«µ–«π— ÕÕ°√⮟ °— °—π¡“π“π·≈â«ππ—È ¡’ª√–‚¬™πå µàÕºªŸâ Ø∫‘ —µ‘ ∑”„Àâ¡’ÿ¢¿“楒 ¡’¿¡Ÿ µ‘ â“π∑“π‚√§Ÿß ·≈–™à«¬„ÀâÀ“¬®“° ‚√§‰¥ßâ “à ¬ πæ.‡¥«∑‘ ≈“π— ®µ‘ ·æ∑¬·å ≈–π°— «®‘ ¬— ¢Õß∂“∫π— «®‘ ¬— ¢ÿ ¿“æ ·Ààß™“µ‘ ´ß÷Ë ‡ªìπ∂“∫π— ∑’ˉ¥â√—∫°“√π—∫πÿπ∑“ß°“√‡ß‘π®“°‡Õ°™π ·≈– Õ¥’µπ—°«‘®¬— ¢Õß∂“∫—π¢ÿ ¿“æ·Ààß™“µ‘¢ÕßÀ√∞— Õ‡¡√°‘ “ ‰¥»â °÷ …“ß“π «‘®¬— ¢Õß·æ∑¬å·≈–π—°«‘∑¬“»“µ√∑å Ë’‰¥â»°÷ …“‡°’ˬ«°∫— ‡√◊ÕË ßπ’È ·≈–æ∫«à“¡’ ¡“°°«à“ 200 √“¬ß“π ∑Ë’·¥ß„Àâ‡ÀπÁ «“à °“√«¥¡πµå °“√‰ª«—¥ °“√ ªØ∫‘ µ— ‘¡“∏‘ À√Õ◊ §«“¡»√∑— ∏“„π»“π“∑Ë’µππ—∫∂Õ◊ ∑”„Àâ∫ÿ§§≈ºŸâππ—È ¡’ ÿ¢¿“楒 À“¬®“°‚√§∑ˇ’ ªìπÕ¬àŸ‰¥âß“à ¬ ·≈–¡’¿Ÿ¡µ‘ “â π∑“π¡“°°«à“ºŸ∑â Ë’‰¡à ªØ‘∫—µ‘ ‰¡à¡»’ √—∑∏“„π‘ßË „¥ ‡™πà »πŸ ¬°å “√·æ∑¬å¥“√å∑‡¡“â ∑-å Œ∑‘ §äÕ§ ‰¥∫â —π∑÷°‰«â„πªï 1995 «à“ „π∫√√¥“ºªâŸ «É ¬∑Ë’‡¢â“√—∫°“√ºà“µ—¥À«— „®®”π«π 232 √“¬π—Èπ §π‰¢∑⠒˧¥‘ «à“ ‰¥√â ∫— æ≈—ß·≈–°”≈ß— „®®“°»√∑— ∏“„π»“π“¢Õßµπ ®–¡’‚Õ°“√Õ¥¡“° °«“à º∑Ÿâ Ë’‰¡¡à ’§«“¡‡™Ë◊Õ„π»“π“∂÷ß 3 ‡∑“à °“√«®‘ ¬— ‚√§§«“¡¥—π‚≈Àµ‘ ߟ ∑Ë∑’ ”¡“¬“«π“π∂÷ß 30 ªï ·¥ß „Àâ‡ÀπÁ «à“ºŸªâ «É ¬∑’ˉª»“π∂“π‡ªπì ª√–®” ·¡«â “à ®–‡ªπì º∑⟠Ë’ ∫Ÿ ∫Àÿ √À’Ë √Õ◊ ¡’ ª®í ®¬— °“√‡¬’Ë ßÕπË◊ Ê µÕà °“√‡ªπì ‚√§§«“¡¥π— ‚≈Àµ‘ ߟ °µÁ “¡ ®–¡§’ «“¡¥π— µ”Ë °«“à º∑Ÿâ Ë’‰¡à‰ª»“π∂“πÕ¬àŸ 5 ¡≈‘ ≈‡‘ ¡µ√ª√Õ∑ °“√»°÷ …“ÕË◊π Ê ·¥ß«“à ºâŸ™“¬·≈–ºŸâÀ≠ß‘ ∑Ë’‰ª»“π∂“π ¡”Ë ‡¡Õ ·¡â«à“®–∫Ÿ ∫Àÿ √À’Ë √Õ◊ ¡§’ «“¡‡¬Ë’ ßÕπË◊ Ê Õ¬Ÿà ®–¡Õ’ µ— √“°“√‡¬’ ™’«‘µ®“°‚√§À≈Õ¥‡≈◊Õ¥πâÕ¬°«à“ºŸâ∑’ˉ¡à‰ª»“π∂“π¡Ë”‡¡ÕÕ¬Ÿà∂÷ߧ√÷Ëß Àπß÷Ë „πªï 1996 ∂“∫—π‡°’Ë¬«°—∫ºâŸŸßÕ“¬ÿ‡‡Ààß™“µ‘ ‰¥â»÷°…“ ºâŸŸßÕ“¬ÿ∑ËÕ’ “»¬— Õ¬àŸ„π√∞— πÕ√å∑·§‚√‰≈πà“ ®”π«π 4,000 §π æ∫«à“º∑Ÿâ Ë’‰ª °Õß°“√·æ∑¬å∑“߇≈Õ◊ ° °√¡æ≤— π“°“√·æ∑¬·å ºπ‰∑¬·≈–°“√·æ∑¬å∑“߇≈◊Õ° °√–∑√«ß“∏“√≥ÿ¢ 20 http://www.dtam.moph.go.th/alternative

æÿ∑∏∏√√¡∫”∫¥— √à«¡°‘®°√√¡∑“ß»“𓇪ìπª√–®”®–¡’ÿ¢¿“æ·¢Áß·√ß°«à“ºŸâ∑Ë’«¥¡πµå Õ¬∑Ÿà Ë’∫“â π ®“°°“√»÷°…“§π‰¢Àâ ≠‘ß®”π«π 30 §π æ∫«à“ §π‰¢â∑Ë’‰ª ‚∫∂‡å ªπì ª√–®”·≈–»√∑— ∏“„π»“π“¡“° ®–À“¬®“°‚√§°√–¥Ÿ°–‚æ° √“â «‰¥â‡√Á«°«à“º∑Ÿâ ’¡Ë »’ √∑— ∏“πâÕ¬ ºŸâ∑’ˉ¡à‰ª»“π∂“πÕ¬à“ß¡Ë”‡¡Õ®–¡’Õ—µ√“¶à“µ—«µ“¬Ÿß °«à“ºâŸ∑’ˉª¡”Ë ‡¡Õé π‡Ë’ ªìπ«à πÀπË÷ߢÕß∫∑§«“¡„π𵑠¬“√‰∑¡å ´Ë÷ß·¥ß„À‡â ÀÁπ∂ß÷ ‡√Ë◊ÕߢÕß¡“∏‘ ∑¡Ë’ ’º≈µÕà °“√À“¬®“°‚√§¢Õߧπ‰¢â ´Ë÷ß·æ∑¬å·ºπª®í ®ÿ∫—ππ„®°—π¡“° ºâŸ‡¢’¬πæ∫«à“ªí®®ÿ∫—π¡’ºŸâ∑”ß“π«‘®—¬‡°’ˬ«°—∫‡√◊ËÕß¡“∏‘·≈–ÿ¢¿“扫⡓°°«à“ 250 √“¬ß“π πÕ°‡ÀπÕ◊ ®“°ß“π«‘®—¬¢Õߥ√.‡ŒÕ√‡å ∫Õ√åµ ‡∫ππ— ∑Ë’‰¥â°≈“à «‰«â„π∫∑∑Ë’ ·≈«â ‡™πà ß“π«®‘ ¬— ¢ÕßÕÕ√‡å ¡ ®ÕÀπå π— æ∫«“à °“√Ω°ñ ¡“∏™‘ «à ¬≈¥§“à „™®â “à ¬„π°“√√°— …“ ‚√§≈߉¥§â √ßË÷ ÀπßË÷ ‚¥¬»°÷ …“„πÕ““¡§— √∑ΩË’ °ñ ¡“∏·‘ ∫∫ ∑.’ ‡Õ¡Á . ®”π«π 2,000 √“¬4 ß“π«®‘ ¬— „π·§π“¥“ æ∫«“à º∑Ÿâ ¡Ë’ ª’ √–°π— ¢ÿ ¿“æ„ππ§√§«‡‘ ∫§®”π«π 1,418 √“¬ ¢∑ÕË’Ωß°ñ ·æ¡∑“¬∏·‘å„π∫°∫“∑√’.¥‡ÕŸ·¡Á ≈.°ÿ¢∫— ¿º“âŸ∑æË’‰≈¡ßà‰‰¥¥Ωâ â√°ñ Õâ ¬1≈,–4118410√“¬ æ∫«“à °≈¡ÿà ∑Ë’Ωñ°“¡“√∂≈¥§“à „™â®“à ¬ ß“π«®‘ ¬— √“¬ß“πÀπß÷Ë »°÷ …“„πÕ““¡§— √∑ΩË’ °ñ ¡“∏·‘ ∫∫ ∑.’ ‡Õ¡Á . ®”π«π 23 √“¬ ∑Ë’¡§’ à“‡©≈¬Ë’ ‰¢¡π— §Õ‡≈‡µÕ√Õ≈„π‡≈◊Õ¥ 254 ¡‘≈≈‘°√¡— /‡¥´‘≈µ‘ √ “¡“√∂≈¥≈߉¥â 30 ¡‘≈≈‘°√—¡/‡¥´‘≈µ‘ √ À≈ß— ®“°Ω°ñ ‰ª 11 ‡¥Õ◊ π ‚¥¬‰¡à‰¥â§«∫§¡ÿ ‡√Ë◊ÕßÕ“À“√5 ß“π«‘®—¬„πºŸâªÉ«¬‚√§À—«„®∑’Ë¡’Õ“°“√‡®Á∫Àπâ“Õ°‡«≈“ÕÕ°°”≈—ß°“¬®”π«π 1¥6’¢πÈ÷ √“°¬√“æø∫°«““à√‡µ°πâ “√¢ΩÕ°ñßÀ¡«— „“®∏¥·‘ ∫’¢Èπ÷∫6∑.’ ‡Õ¡Á .™«à ¬„Àºâ ªâŸ «É ¬¡§’ «“¡∑π∑“πµÕà °“√ÕÕ°°”≈ß— °“¬ ß“π«®‘ ¬— æ∫«“à §«“¡Àπ“¢Õߺπß— ‡πâ ‡≈Õ◊ ¥À«— „® (Carotid intima media Thickness) „πºªâŸ «É ¬§«“¡¥—π‚≈À‘µŸß 60 √“¬ §«“¡Àπ“¢ÕßÀ≈Õ¥‡≈◊Õ¥≈¥≈ß„π ºâŸª«É ¬∑ΩË’ °ñ ¡“∏·‘ ∫∫∑.’ ‡Õ¡Á . ‡¡ÕË◊ ‡∑¬’ ∫°∫— ºªŸâ «É ¬°≈¡àÿ ∑’ˉ¡à‰¥Ωâ °ñ ¡“∏‘ À≈ß— ®“°„™‡â «≈“ °Õß°“√·æ∑¬∑å “ß‡≈Õ◊ ° °√¡æ≤— π“°“√·æ∑¬å·ºπ‰∑¬·≈–°“√·æ∑¬å∑“߇≈Õ◊ ° °√–∑√«ß“∏“√≥¢ÿ http://www.dtam.moph.go.th/alternative 21

æÿ∑∏∏√√¡∫”∫—¥ Ω°ñ ¡“∏‘Õ¬Ÿà 6-9 ‡¥◊Õπ7 ¡À“«∑‘ ¬“≈¬— π“π“™“µ‘¡À“√™‘ ™‘ (Maharishi International University) ‰¥â ª√«í≠∫À√«“¡‡√√ËÕ◊ “߬߰““π√„™19⬓√‡“¬æßµ“¥‘ π®°““°√¥5¡◊Ë ª√ÿ √“–‡·∑≈»–°æ“∫√«∫Ÿ“à ∫°Àÿ “√√’Ë ΩÕñ°¬“à ß¡‰“¥∏⺑·≈∫8∫∑.’ ‡ÕÁ¡. ™«à ¬·°â ß“π«®‘ ¬— Àπß÷Ë æ∫«“à °“√Ω°ñ ¡“∏·‘ ∫∫∑.’ ‡Õ¡Á . „πºªŸâ «É ¬‚√§‡§√¬’ ¥‡√ÕÈ◊ √ß— 31 √“¬ √«à ¡°—∫°“√Ωñ°§«“¡ºàÕπ§≈“¬·≈–‰∫‚Õø亮∫§√âÕ¬≈– 40 æ∫«à“ ‰¥ºâ ≈¥À’ ≈ß— Ωñ°‰ª‡ªπì ‡«≈“ 3-18 ‡¥◊Õπ9 ß“π«‘®—¬à«π„À≠à ®–æ∫«à“°“√∑”¡“∏‘„Àâº≈¥’µÕà ÿ¢¿“扡ࡓ°°πÁ âÕ¬ ·µà°¡Á ’ ß“π«®‘ ¬— ∫“ß√“¬ß“π∑’Ë·¥ß„Àâ‡ÀÁπ∂ß÷ º≈‡¬’ ∑‡’Ë °‘¥¢π÷È ®“°°“√∑”¡“∏‘ ‡™àπ ß“π«®‘ —¬¢Õß ¥π’ ‡™øª‚î √ (Dean Shapiro Ph.D.) º™Ÿâ «à ¬»“µ√“®“√¬∑å “ß®µ‘ ‡«™ ·Àßà ¡À“«∑‘ ¬“≈¬— ·§≈ø‘ Õ‡π¬’ æ∫«“à º‡Ÿâ ¢“â Ω°ñ °√√¡∞“𵥑 µÕà °π— Õßª— ¥“Àå ®”π«π 27 √“¬ ¡’ 17 √“¬ (√Õâ ¬≈– 62) ‡°¥‘ Õ“°“√À«“¥°≈«— ‡§√¬’ ¥ ∫— π ´¡÷ ‡»√“â ß¬— „πµπ‡Õß Õ¬“à ß„¥Õ¬“à ß ÀπßË÷ „π√–À«“à ߪØ∫‘ µ— ‘ ·≈–„π®”π«ππ¡’È °— ®–‡ªπì π°— ªØ∫‘ µ— ∑‘ ™Ë’ ”π“≠·≈⫥⫬11 ºâŸ‡¢¬’ π¢Õ楟 ∂ß÷ ‡√Õ◊Ë ß ¡“∏‘ ‡æÕ◊Ë „À⇢“â „®·≈–‰¡à—∫π ¡“∏‘∑Ë’®–楟 ∂÷ß„π∑Ëπ’ ’È ‡ªπì ¡“∏‘·∫∫¡∂– ¡“∏°‘ ÀÁ ¡“¬∂÷ß §«“¡µßÈ— ¡Ëπ— ¢Õß®µ‘ ¿“«–∑®Ë’ µ‘ ·πà«·πàÕ¬àŸ°—∫ Õ“√¡≥åÕ—π„¥Õ—πÀπ÷Ëß ‰¡à´—¥à“¬ ‰¡àøÑÿß´à“π‰ª„πÕ“√¡≥åµà“ß Ê ¡“∏‘‡ªìπæ◊Èπ∞“π ∑’Ë”§≠— „π°“√‡®√≠‘ µª‘ Øí ∞“π ´Ëß÷ ®–‰¥°â ≈à“«∂ß÷ „π∫∑µÕà Ê ‰ª √–¥—∫¢Õß¡“∏2‘ §«“¡µ—Èß¡πË— ¢Õß®µ‘ ¡’ 3 √–¥∫— 1) ¢≥‘°¡“∏‘ (Momentary concentration) ‡ªìπ¡“∏¢‘ π—È µπ⠬ߗ ‰¡·à π∫ ·πàπ°∫— Õ“√¡≥¡å “°π°— ·µ°à Á“¡“√∂π”¡“„™∑â ”°®‘ °“√ß“π„π™’«µ‘ ª√–®”«π— ·≈–„™â ¡“∏™‘ 𥑠πÈ’„π°“√Ω°ñ °“√‡®√≠‘ µ‘ À√Õ◊ ∑Ë’‡√¬’ °«“à «‘ªí π“ µàÕ‰ª‰¥â 2) Õÿª®“√¡“∏‘ (Access concentration) ¡“∏‘™π‘¥π’‡È √Ë¡‘ ·πà«·πà·≈â« ¡’ °”≈—ß“¡“√∂√–ß∫— π‘«√≥剥⠇°Õ◊ ∫®–‡¢“â √Ÿà –¥—∫¨“π 3) Õª— ªπ“¡“∏‘ (Attainment concentration) ‡ªπì ¡“∏∑‘ ·Ë’ π∫·ππà Õ¬°àŸ ∫— Õ“√¡≥‡å ¥¬’ « ‡ªπì ¡“∏‘„π√–¥∫— ¨“π ´ßË÷ °“√∑”¡“∏·‘ ∫∫¡∂–®–‰¥â ߟ ¥ÿ ∂ß÷ √–¥∫— πÈ’ °Õß°“√·æ∑¬å∑“߇≈◊Õ° °√¡æ—≤π“°“√·æ∑¬·å ºπ‰∑¬·≈–°“√·æ∑¬∑å “ß‡≈◊Õ° °√–∑√«ß“∏“√≥¢ÿ 22 http://www.dtam.moph.go.th/alternative

æ∑ÿ ∏∏√√¡∫”∫—¥ ≈°— …≥–¢Õß®µ‘ ∑’¡Ë ’ ¡“∏2‘ ∑“à π‡®“â §≥ÿ æ√–∏√√¡ªÆî ° (ª. Õ. ª¬µÿ ‚µ) ‰¥Õâ ∏∫‘ “¬‰«â„πÀπß— Õ◊ æ∑ÿ ∏∏√√¡ «“à 箑µ∑’ˇªπì ¡“∏‘ À√◊Õ¡§’ ÿ≥¿“楒 ¡’ ¡√√∂¿“æߟ π—Èπ ¡’≈—°…≥– ∑’Ë ”§≠— ¥—ßπÈ’ 1) ·¢Áß·√ß ¡’æ≈—ß¡“° ∑“à π‡ª√’¬∫‰««â à“ ‡À¡Õ◊ π°√–·πÈ”∑’Ë∂°Ÿ §«∫§ÿ¡„Àâ‰À≈æàÿ߉ª„π∑‘»∑“߇¥’¬«¬àÕ¡¡’°”≈—ß·√ß°«à“πÈ”∑’Ë∂Ÿ°ª≈àÕ¬„Àâ ‰À≈æ√à“°√–®“¬ÕÕ°‰ª 2) √“∫‡√’¬∫ ß∫´Èß÷ ‡À¡Õ◊ π√–À√Õ◊ ∫ß÷ πÈ”„À≠à∑Ë¡’ π’ È”πßË‘ ‰¡¡à ’≈¡ 楗 µÕâ ߉¡à¡’ Ëß‘ √∫°«π„Àâ°√–‡æÕË◊ ¡‰À« 3) „ °√–®“à ß ¡Õ߇ÀπÁ Õ–‰√ Ê ‰¥™â —¥ ‡À¡Õ◊ ππ”È ß∫πË‘ß ‰¡à‡ªπì √‘«È §≈Ëπ◊ ·≈–ΩÉÿπ≈–ÕÕß∑’Ë¡°’ Áµ°µ–°ÕππÕπ°âπÀ¡¥ 4) π¡àÿ π«≈ §«√·°ßà “π À√Õ◊ ‡À¡“–·°°à “√„™ßâ “π ‡æ√“–‰¡‡à §√¬’ ¥ ‰¡à°√–¥“â ß ‰¡«à πàÿ ‰¡¢à πÿà ¡—« ‰¡à∫— π ‰¡à‡√“à √Õâ π ‰¡°à √–«π°√–«“¬ ®‘µ∑Ë’‡ªìπ¡“∏‘¢—Èπ¡∫Ÿ√≥å ‡©æ“–Õ¬à“߬ˑß¡“∏‘∂÷ߢȗπ¨“π æ√–Õ√√∂°∂“®“√¬‡å √¬’ °«“à ®µ‘ ª√–°Õ∫¥«â ¬Õߧå 8 Õߧå 8 ππ—È ∑“à ππ∫— ®“°§”∫√√¬“¬∑‡’Ë ªπì æ∑ÿ ∏æ®ππå π—Ë ‡Õß °≈“à «§Õ◊ 1) µß—È ¡πË— 2) ∫√‘ ∑ÿ ∏Ï‘ 3) ºÕà ß„ 4) ‚ª√ßà ‚≈ßà ‡°≈¬È’ ߇°≈“ 5) ª√“»®“° ß‘Ë ‡»√“â À¡Õß 6) π¡àÿ π«≈ 7) §«√·°°à “√ß“π 8) Õ¬µŸà «— ‰¡«à Õ°·«°À«πË— ‰À« ∑“à π«“à ‡ªπì ®µ‘ ∑¡Ë’ Õ’ ߧªå √–°Õ∫‡À¡“–·°°à “√‡Õ“‰ª„™â‰¥¥â ∑’ Ë’ ¥ÿ ‰¡«à “à ®– ‡Õ“‰ª„™ßâ “π∑“ߪ≠í ≠“ 殑 “√≥“„À‡â °¥‘ §«“¡√‡âŸ ¢“â „®∂°Ÿ µÕâ ß·®ßâ ™¥— À√Õ◊ „™â„π∑“ß√â“ßæ≈—ß®‘µ„À⇰‘¥Õ¿‘≠≠“¡“∫—µ‘Õ¬à“ß„¥ Ê °Á‰¥âµ“¡∑’Ë °≈“à «¡“πÈ’ ¡¢’ Õâ §«√¬”È «“à ≈°— …≥–‡¥πà ∑’Ë ¥ÿ ¢Õß®µ‘ ∑‡’Ë ªπì ¡“∏‘ ´ßË÷ ¡— æπ— ∏å °∫— §«“¡¡ßÿà À¡“¬¢Õß¡“∏¥‘ «â ¬°§Á Õ◊ §«“¡§«√·°ßà “πÀ√Õ◊ ‡À¡“–·°°à “√ „™ßâ “π ·≈–ß“π∑∂’Ë °Ÿ µÕâ ßµ“¡À≈°— æ∑ÿ ∏»“π“°§Á Õ◊ ß“π∑“ߪ≠í ≠“Õπ— ‰¥·â °à °“√„™®â µ‘ ∑æ’Ë √Õâ ¡¥‡’ ™πà ππÈ— ‡ªπì π“¡ªØ∫‘ µ— °‘ “√¢Õߪ≠í ≠“ „π°“√ 殑 “√≥“ ¿“«∏√√¡„À‡â °¥‘ §«“¡√·Ÿâ ®ßâ µ“¡‡ªπì ®√ß‘ ·≈–‚¥¬π¬— πÈ’ ®ß÷ §«√ °Õß°“√·æ∑¬å∑“߇≈Õ◊ ° °√¡æ≤— π“°“√·æ∑¬·å ºπ‰∑¬·≈–°“√·æ∑¬∑å “ß‡≈◊Õ° °√–∑√«ß“∏“√≥ÿ¢ http://www.dtam.moph.go.th/alternative 23

æ∑ÿ ∏∏√√¡∫”∫—¥ ¬È ” ‡ æ‘Ë ¡ ‰ «â Õ’ ° ¥â « ¬ «à “  ¡ “ ∏‘ ∑Ë’ ∂Ÿ ° µâ Õ ß ‰ ¡à „ ™à Õ “ ° “ √ ∑Ë’ ®‘ µ À ¡ ¥ § « “ ¡ √⟠÷ ° ª≈àÕ¬µ«— µπ‡¢“â √«¡À“¬‰ª„πÕ–‰√ Ê ·µ‡à ªπì ¿“«–∑’Ë„®«“à ß ‚≈àß‚ª√àß À≈ÿ¥ÕÕ°®“°‘Ëß∫¥∫—ß∫’∫§È—π°È—π¢«“ß ‡ªìπÕ‘√– ‡ªìπµ—«¢Õßµ—«‡Õß µ◊Ëπ Õ¬àŸ ‡∫°‘ ∫“πÕ¬Ÿà æ√Õâ ¡∑®Ë’ –„™ªâ ≠í ≠“é æ√–æ∑ÿ ∏Õߧµå √— «“à ç∑ßÈ— „π‚≈°π·È’ ≈–‚≈°Àπ“â ∏√√¡Õπ— 𔧫“¡¢ÿ ¡“„À¬â ßË‘ ‰ª°«“à ¡“∏¬‘ Õà ¡‰¡¡à ’ º¡âŸ ®’ µ‘ µßÈ— ¡π—Ë ¬Õà ¡‰¡‡à ∫¬’ ¥‡∫¬’ π∑ß—È §πÕπ◊Ë ·≈–µπ‡Õß3 ¡“∏¡‘ ’ª√–‚¬™πåÕ¬à“ß¡“° æÕ®–√ªÿ ‰¥â¥ß— πÈ’2 1) ª√–‚¬™πå„π·ß¢à Õß°“√ªØ‘∫µ— ‘∏√√¡ ¡“∏‡‘ ªπì æπÈ◊ ∞“π”À√—∫°“√‡®√≠‘ µª‘ íØ∞“π À√◊Õ«ª‘ í π“ ‡æÕ◊Ë À≈¥ÿ æâπ®“°°‘‡≈·≈–§«“¡∑°ÿ ¢å∑ȗߪ«ß 2) ª√–‚¬™πå„π·ß¢à Õß°“√√â“ßæ≈ß— ®µ‘ ·¥ßƒ∑∏‘ω¥â §Õ◊ °“√Ω°ñ ®‘µ„Àâ¡æ’ ≈—ß Õ¿≠‘ ≠“ ‡ªìπ¡“∏‘∑≈’Ë ÷°∂÷ß√–¥—∫¨“π ∑”„À⇰¥‘ ÀŸ∑æ‘ ¬å µ“∑‘æ¬å ∑“¬„®§π‰¥â √–≈÷° ™“µ‘‰¥â 3) ª√–‚¬™πå„π·ßà°“√æ≤— π“ÿ¢¿“段‘ ·≈–∫ÿ§≈‘°¿“æ ∑”„À⇪πì §π¡’ ¢ÿ ¿“æ ®µ‘ ¥’ ß∫ Àπ°— ·πàπ „®‡¬Áπ ‰¡Àà ßÿ¥Àߥ‘ øßÿÑ ´à“π πÿà¡π«≈ ‡ª≈’ˬπ§πÀ¬“∫°√–¥â“߇ªìπ §ππà¡ÿ π«≈ ¡§’ «“¡§¥‘ ‰ª„π∑“ß∫«°∑“ß√â“ß√√§å “¡“√∂§«∫§¡ÿ Õ“√¡≥剥¥â ’ À√Õ◊ ∑Ë’ ¡¬— π‡È’ √¬’ °«“à ¡§’ «“¡©≈“¥∑“ßÕ“√¡≥å (Emotional Intelligence) 4) ª√–‚¬™π∑å πË’ ”¡“„™â„π™«’ µ‘ ª√–®”«π— ‡™πà „π‡«≈“∑‡Ë’ √“‡§√¬’ ¥®“°°“√∑”ß“π ¡§’ «“¡«µ‘ °°ß— «≈πÕπ‰¡Àà ≈∫— ∂“â ‡√“Ω°ñ ¡“∏‡‘ ªπì ª√–®” Õ“°“√‡À≈“à π°’È ÀÁ “¬‰ªÀ√Õ◊ „™â„π °“√»°÷ …“‡≈“à ‡√¬’ π ∂“â ‡√“¡’ ¡“∏®‘ ¥®Õà Õ¬°àŸ ∫— °“√‡√¬’ π‰¥µâ ¥‘ µÕà °π— „®‰¡πà °÷ §¥‘ øßÑÿ ´“à π ÕÕ°‰ª°™Á «à ¬„À‡â √“‡√¬’ πÀπß— Õ◊ ‰¥¥â ’ πÕ°®“°ππ—È ¡“∏¬‘ ß— ∑”„Àâ ¢ÿ ¿“æ√“à ß°“¬·¢ßÁ ·√ß ∑”„ÀÀâ “¬®“°‚√§µ“à ß Ê ‰¥â ¥ß— ∑’ˉ¥°â ≈“à «¡“„πµÕπµπâ Ê Õ¬“à ß¡“°¡“¬·≈«â ‚¥¬‡Àµ∑ÿ ’Ë √“à ß°“¬·≈–®µ‘ „®¡§’ «“¡¡— æπ— ∏°å π— Õ¬“à ß·¬°°π— ‰¡Õà Õ°‡¡Õ◊Ë √“à ß°“¬¡‚’ √§ „®°ÕÁ Õà π·Õ ‡»√“â À¡Õ߉ª¥«â ¬ „π∑“ßµ√ß°π— ¢“â ¡‡¡Õ◊Ë ®µ‘ „®¡§’ «“¡‡§√¬’ ¥«µ‘ °°ß— «≈¡“° Ê ‡¢“â °∑Á ”„Àâ ‡°¥‘ ‚√§∑“ß√“à ß°“¬µ“¡¡“‰¥â ¥ß— ππÈ— °“√∫√À‘ “√°“¬∫√À‘ “√®µ‘ ®ß÷ ‡ªπì ‡√ÕË◊ ß”§≠— «∏‘ ’°“√∑”¡“∏‘ °Õß°“√·æ∑¬∑å “ß‡≈Õ◊ ° °√¡æ—≤π“°“√·æ∑¬·å ºπ‰∑¬·≈–°“√·æ∑¬å∑“߇≈Õ◊ ° °√–∑√«ß“∏“√≥¢ÿ 24 http://www.dtam.moph.go.th/alternative

æ∑ÿ ∏∏√√¡∫”∫¥— °“√∑”¡“∏·‘ ∫∫¡∂–∑”‰¥Àâ ≈“¬«∏‘ ·’ ≈«â ·µ§à «“¡∂π¥— ·≈–Õ∏— ¬“»¬— ·µ≈à –∫§ÿ §≈ „π§¡— ¿√’ «å ‘ ∑ÿ ∏¡‘ √√§∑“à π°≈“à «‰«â 40 «∏‘ ’ ‡™πà °≥‘ 10 Õ¿ÿ 10 Õπÿ µ‘ 10 æ√À¡«À‘ “√ 4 Õ“À“‡√ªØ‘°Ÿ≈≠— ≠“ 1 ®µÿ∏“µ«ÿ «µ— ∂“π 4 ·≈–Õ√ªŸ 4 ‡ªìπµπâ „π∑πË’ º’È ‡âŸ ¢¬’ π¢Õ°≈“à «∂ß÷ «∏‘ ∑’ ‡’Ë √“π”¡“„™ªâ Ø∫‘ µ— ‘„π™«’ µ‘ ª√–®”«π— ‡√¡‘Ë ·√°‡√“§«√ ‡µ√’¬¡°“√À“∑Ë’ß∫ߥ— ª√“»®“°°“√√∫°«π®“°‡’¬ß ¬ÿß ·≈–·¡≈ßµà“ß Ê Õ“°“»‡¬πÁ ∫“¬™«à ¬‰¥â¡“° Õ¬Ÿà„π∑§Ë’ π‡¥¬’ «‰¡√à –§π¥â«¬À¡à§Ÿ ≥– °“√∑”¡“∏‘„Àπâ ßË— „π∑à“∫“¬ ¢“‰¢«â°π— À√Õ◊ ´Õâ π°π— À√◊Õπ—Ëß·∫∫¡“∏‡‘ æ™√°Á‰¥â ¡◊Õ¢«“∑∫— ¡◊մ⓬ πß—Ë À≈ß— µ√ß ‰À≈à À¬Õà π≈ß„π∑“à ∑º’Ë Õà π§≈“¬ À“¬„®‡¢“â ÕÕ°™“â Ê µ“¡∏√√¡™“µ‘ ‰¡∫à ß— §∫— °¥¢¡à „¥ Ê ‡√“ Õ“®®–„™«â —µ∂µÿ “à ß Ê ‡ªìπ‡§√ÕË◊ ß¡Õ◊ „π°“√∑”¡“∏‘„À⮑µ°”Àπ¥√⟉¥âÀ≈“¬«∏‘ ’¥ß— π’È §◊Õ °) °”Àπ¥∑Ë’≈¡°√–∑∫∫√‡‘ «≥®¡°Ÿ (Breathing Meditation) ‡«≈“À“¬„® ‡¢“â ·≈–ÕÕ° „™âµ‘µ“¡¥≈Ÿ ¡∑Ë°’ √–∑∫ª≈“¬®¡°Ÿ µ≈Õ¥‡«≈“ Õ“®“√¬å∫“ß∑“à π·π–π”„Àâ „™â°“√∫√°‘ √√¡™à«¬ ‡™πà À“¬„®‡¢â“∫√‘°√√¡«“à æÿ∑ À“¬„®ÕÕ°∫√°‘ √√¡«à“ ‚∏ ªØ∫‘ —µ‘ ‡™πà πÈ’‰ªµ≈Õ¥ Õ“®®–ªØ‘∫—µ‘ «π— ≈– 15 π“∑∂’ ÷ß 1 ™Ë«— ‚¡ß ∑”∑°ÿ Ê «—π°Á®–™”π“≠ ¡“°¢÷Èπ ™«à ߇«≈“∑‡Ë’ À¡“–”À√—∫ªØ‘∫µ— ‘ §◊Õ ™à«ß‡™â“¡¥◊ ‡«≈“’ËÀ√Õ◊ À“â π“Ãî°“ ‡æ√“– ‡ªπì ‡«≈“∑Ë’ ߥ— Õ“°“»‡¬πÁ ∫“¬ ®µ‘ ‰¥æâ °— ¡“µ≈Õ¥§π◊ ®µ‘ ¬ß— ‰¡§à Õà ¬‰¥√â ∫— Õ“√¡≥µå “à ß Ê ∑”„À®â ‘µ‡ªìπ¡“∏‘‰¥âß“à ¬ ∫“ß∑“à πÕ“®®–°”Àπ¥∑ÀË’ πâ“∑Õâ ß°Á‰¥â ‡«≈“À“¬„®‡¢“â ∑Õâ ßæÕß °°Á ”Àπ¥«à“ æÕßÀπÕ (Rising) ‡«≈“À“¬„®ÕÕ°°Á∫√‘°√√¡«à“ ¬ÿ∫ÀπÕ (Falling) ¥ŸÕ“°“√ ‡§≈◊ËÕπ‰À«¢ÕßÀπâ“∑Õâ ß °“√∑’‡Ë √“„™âÀπ“â ∑âÕ߇ªìπ«µ— ∂ÿ„À®â µ‘ °”Àπ¥√Ÿâ¡’¢Õâ ¥’ §◊Õ Àπâ“ ∑Õâ ß¡∫’ √‡‘ «≥°«“â ß ¡°’ “√‡§≈Õ◊Ë π‰À«™—¥‡®π∑”„À°â ”À𥉥âßà“¬ ‚¥¬‡©æ“–§π∑’‡Ë √‘Ë¡ Ωñ°À—¥„À¡à Ê ‡√“°”Àπ¥∑’ËÀπâ“∑âÕß·Àà߇¥’¬« °”Àπ¥µàÕ°—π‰ª‡√◊ËÕ¬ Ê ®‘µ°Á®–‡ªìπ ¡“∏¡‘ “°¢÷Èπ „®ß∫¡“°¢π÷È °“√°”Àπ¥∑ªË’ ≈“¬®¡°Ÿ ¡∫’ √‡‘ «≥·§∫ ‡«≈“∑≈’Ë ¡À“¬„®≈–‡Õ¬’ ¥¡“°¢π÷È °“√°”Àπ¥ √⟮–∑”‰¥¬â “°‚¥¬‡©æ“–ºŸâ∑ΩË’ °ñ À—¥„À¡à ·µà∑—ßÈ 2 ∫√‘‡«≥°Á„™‡â ªìπ®¥ÿ ∑’Ë„À®â ‘µ°”Àπ¥√⟉¥â ¢Èπ÷ Õ¬àŸ°—∫§«“¡≈–‡Õ’¬¥¢Õß∫ÿ§§≈¥«â ¬ «∏‘ °’ “√∑Ë’ß“à ¬Õ’°«∏‘ À’ πË÷ß §Õ◊ „™°â “√π∫— ‡≈¢™«à ¬ ‚¥¬À“¬„®‡¢“â π∫— 1 À“¬„® °Õß°“√·æ∑¬∑å “ß‡≈◊Õ° °√¡æ≤— π“°“√·æ∑¬å·ºπ‰∑¬·≈–°“√·æ∑¬∑å “ß‡≈Õ◊ ° °√–∑√«ß“∏“√≥¢ÿ http://www.dtam.moph.go.th/alternative 25

æ∑ÿ ∏∏√√¡∫”∫¥— ÕÕ°π∫— 2 ≈∫— °π— ‰ª®π∂ß÷ 5 ·≈«â À“¬„®‡¢“â π∫— 1 „À¡®à π∂ß÷ 6 ·≈«â π∫— 1 „À¡à ®π∂ß÷ 7 ·≈«â π—∫ 1 „À¡à ®π∂÷ß 8 ·≈«â π∫— 1 „À¡®à π∂ß÷ 9 ·≈«â π∫— 1 „À¡®à π∂ß÷ 10 °ÁæÕ ‰¡à „Àâπ∫— ‡°π‘ 10 ·µ∑à ”´”È ‰¥âÀ≈“¬ Ê √Õ∫ ∂“â π—∫º¥‘ „À‡â √Ë‘¡µπâ π∫— „À¡à π∫— ™â“ Ê À“¬„®‡¢“â ·≈«â π—∫ À“¬„®ÕÕ°π∫— ‡™àππÈ’ ≈—∫°—π‰ª ®µ‘ °®Á –ß∫≈ß ´ß÷Ë ∂◊Õ«“à „™â‰¥â·≈«â Õ“»—¬°“√ Ωñ°∫Õà ¬ Ê ¡“∏§‘ àÕ¬ Ê ‡°‘¥¢π÷È ‡ªπì «‘∏’∑ß’Ë à“¬Õ°’ «‘∏’Àπß÷Ë ¢) «∏‘ ’∑”¡“∏·‘ ∫∫‚¬§– §◊Õ „™§â ”楟 (Mantra) ∫√°‘ √√¡„π„®µ≈Õ¥‡«≈“ ‡™à𠧔«“à ‚Õ¡ (Aum) §”«à“ æ∑ÿ ‚∏ „®®¥®Õà Õ¬àŸ∑˧’ ”∫√°‘ √√¡µ≈Õ¥‡«≈“ Õ“®®– À“¬„®‡¢â“ÕÕ°™â“ Ê æ√Õâ ¡°∫— ∫√°‘ √√¡≈∫— °π— ‰ª À“¬„®‡¢“â æÿ∑ À“¬„®ÕÕ° ‚∏ §” ∫√°‘ √√¡Õ“®®–„™â §”Õ◊Ëπ Ê °Á‰¥·â ≈â«·µà »“π“∑µ’Ë π‡§“√æ §) ∫“ß∑“à πÕ“®®–„™â≈Ÿ°ª√–§” 108 ≈°Ÿ (Mala bead) π—∫‰ª∑≈’ –≈°Ÿ „® ®¥®Õà Õ¬Ÿ°à —∫¡Õ◊ ∑Ë’¡— º— °—∫≈°Ÿ ª√–§”µ≈Õ¥‡«≈“ ∂â“π∫— º¥‘ °Á„Àâ‡√‘¡Ë π∫— „À¡à ∑”‡ªìπª√–®” ®π™”π“≠ ß) ∫“ß∑“à π„™â‡æßà ‡ª≈«‡∑’¬π (Candle Meditation) À√Õ◊ „™¿â “浑¥‰«â∑Ë’ Ω“ºπß— ”À√∫— ‡æßà „™¥â π‘ ‡Àπ¬’ «·º‡à ªπì «ß°≈¡¢π“¥ 1 §∫◊ 4 π«‘È µ¥‘ ‰«∑â º’Ë πß— ”À√∫— ‡æßà À√Õ◊ ∫“ß∑à“πÕ“®®–„™â·ºàπ°√–¥“…’ ‡¢’¬« ·¥ß ‡À≈◊Õß ¢“« °Á‰¥â µ—¥‡ªìπ«ß°≈¡ ¢π“¥Àπß÷Ë §∫◊ 4 π«È‘ ∫“ß∑“à π„™≈â °Ÿ ·°«â °≈¡„ ∫“ß∑“à π„™Õâ ߧæå √–‡æßà ®πµ¥‘ µ“ À≈∫— µ“ ·≈«â °¬Á —߇ÀπÁ ™¥— ‡®π ‡√¬’ °«“à ‡æßà °≥‘ „®®¥®àÕÕ¬àŸ°∫— ¿“æ∑‡’Ë ÀÁπµ≈Õ¥‡«≈“ ®) ∫“ß∑“à π∑”¡“∏‚‘ ¥¬°“√«¥¡πµå (chanting) ®–„™∫â ∑«¥Õ–‰√°Á‰¥â„π »“π“∑’˵ππ—∫∂◊Õ ∫√‘°√√¡µ¥‘ µàÕ°—π·≈â«„Àâ„®®¥®àÕլట —∫§”«¥¡πµµå ≈Õ¥‡«≈“ «‘∏’π’È π‘¬¡„™â°—π¡“°∑È—ß„π∑“ßµ–«—πÕÕ°·≈–µ–«—πµ° ∫“ß∑à“π„™â°“√∑”‡¡µµ“¿“«π“ (Loving kindness Meditation) ‚¥¬„™â§”∫√°‘ √√¡—Èπ Ê ‡™àπ ç¢Õ„Àâ —µ«∑å ßÈ— À≈“¬®ß ‡ªìπÿ¢ Ê ‡∂¥‘ é ∫√°‘ √√¡µ‘¥µàÕ°π— ´”È Ê °—π ·≈–‡Õ“„®®¥®Õà πÕâ ¡®‘µ„À⇰‘¥§«“¡ ‡¡µµ“µÕà µ— «∑å ß—È À≈“¬ „π¢≥–‡¥π‘ ®ß°√¡·≈–πß—Ë ¡“∏‘µ‘¥µàÕ°π— ‰ª «∏‘ µ’ à“ß Ê ‡À≈“à πÈ’ ‡ªπì «‘∏ß’ “à ¬ Ê ∑Ë’„™â‰¥ºâ ≈ ·≈–¡’ºŸπâ ¬‘ ¡ªØ‘∫—µ‘∑—Ë«‰ª ‡∑§π‘§ «‘∏’°“√‰¡¬à “°Õ–‰√ „Àâ‡√“ªØ∫‘ —µ∫‘ Õà ¬ Ê ´È” Ê °π— ∑ÿ° Ê «—π ‡√“°Á®–‡°¥‘ §«“¡™”π“≠ ¢Èπ÷ ·ππà Õπ°“√Ωñ°¡“∏‘„π‡∫ÕÈ◊ ßµâπ¬Õà ¡µâÕß„™§â «“¡æ¬“¬“¡Õ¬“à ß¡“° µÕâ ß„™â‡«≈“ π“πæÕ§«√ ®–µâÕß√—°…“»’≈ 5 »≈’ 8 ”À√—∫¶√“«“ ·≈–»≈’ 227 ”À√—∫∫√√晑µ °Õß°“√·æ∑¬å∑“߇≈◊Õ° °√¡æ—≤π“°“√·æ∑¬·å ºπ‰∑¬·≈–°“√·æ∑¬∑å “ß‡≈◊Õ° °√–∑√«ß“∏“√≥¢ÿ 26 http://www.dtam.moph.go.th/alternative

æ∑ÿ ∏∏√√¡∫”∫¥— ‡æ√“–»’≈®–‡ªìπæ◊πÈ ∞“π∑’Ë ”§≠— ∑Ë’®–∑”„Àâ¡“∏‡‘ °¥‘ ¢÷Èπ °“√ªØ∫‘ µ— ®‘ –∑”‰¥∂â °Ÿ µÕâ ß ®–µÕâ ßÕ“»¬— º√⟠™Ÿâ «à ¬·π–π”·°â‰¢ª≠í À“µ“à ß Ê ™«à ¬ ™’È·π–‡∑§π‘§µà“ß Ê ¢âժؑ∫—µ‘ª≈’°¬àÕ¬µà“ß Ê ´÷Ëß®–∑”„Àâ‡√“ªØ‘∫—µ‘‰¥â∂Ÿ°µâÕß ¡’ §«“¡°“â «Àπâ“„π°“√ªØ∫‘ —µ‘ °“√Ω°ñ ¡“∏‡‘ ªπì ‡√Õ◊Ë ß≈–‡Õ¬’ ¥ÕÕà 𠇪πì ‡√ÕË◊ ß°“√Ωñ°®µ‘ ´ß÷Ë ‡ªπì π“¡∏√√¡ ‡ªπì ‡√Õ◊Ë ß∑¡’Ë Õ߉¡‡à ÀπÁ «¥— ‰¡à‰¥â ®∫— µÕâ ߉¡à‰¥â ®ß÷ µÕâ ß„™§â «“¡Õ¥∑π§Õà ¬ Ê ªØ∫‘ µ— ‘‰ª∑’≈–‡≈°Á ∑≈’ –πâÕ¬ ‚¥¬Õ“»¬— §”·π–π”¢Õߧ√∫Ÿ “Õ“®“√¬ºå √⟠Ÿâ∑Èß— À≈“¬ ®–„À≥⠺≈‡√«Á ¥—ß„®¬àÕ¡‡ªπì ‰ª‰¡à‰¥â Õ°’ ª√–°“√ÀπËß÷ §◊Õ „π¢≥–ªØ∫‘ µ— ¬‘ Õà ¡µâÕß¡ª’ í≠À“·≈– Õªÿ √√§‰¡¡à “°°πÁ Õâ ¬ ´÷ËßµâÕßÕ“»—¬§√Ÿ∫“Õ“®“√¬™å «à ¬Õ∫Õ“√¡≥å (Interview) ·°â‰¢ „Àâ ‡√“°®Á –ªØ‘∫µ— ‘°â“«Àπ⓵Õà ‰ª‰¥â °“√Ωñ°ΩπÕ¬“à ß¡”Ë ‡¡Õ®ß÷ ‡ªìπ‡√◊ËÕß”§—≠ Õâ“ßÕ‘ß 1) «√√≥«¥’. °“√«¥¡πµå ‰ª«—¥ ªØ∫‘ µ— ‘¡“∏‘ ™«à ¬√°— …“‚√§‰¥â. «“√“√∏√√¡®°— …ÿ 2542; 83(4). 2) æ√–∏√√¡ªÆî ° (ª.Õ. ª¬µÿ ‚µ). æ∑ÿ ∏∏√√¡. æ¡‘ æ§å √ß—È ∑Ë’ 8. ‚√ßæ¡‘ æ¡å À“®Ãÿ “≈ß°√≥ √“™«‘∑¬“≈—¬; 2542. 3) æ√–‰µ√ªîÆ°¿“…“‰∑¬ ©∫—∫À≈«ß ‡≈à¡∑Ë’ 42. æ¡‘ æå§√ß—È ∑Ë’ 4. °√ßÿ ‡∑æœ: ‚√ßæ‘¡æå °√¡°“√»“π“; 2525:203. 4) Orme-ohnson D. Medical care utilization and the transcendental meditation Program. Psychosom Med 1987; 49:493-507. 5) Cooper M, Aygen M. A relaxation technique in the management of hypercholesterolemia. J Hum Stress 1979; 5:24-27. 6) Zamarra J, Schneider R, Besseghini I, et al. Usefulness of the transcendental meditation program in the treatment of patients with coronary artery disease. Am J Cardiol 1996; 77:867-870. 7) Castillo-Richmond A. Effects of stress reduction on carotid °Õß°“√·æ∑¬∑å “ß‡≈Õ◊ ° °√¡æ—≤π“°“√·æ∑¬å·ºπ‰∑¬·≈–°“√·æ∑¬å∑“߇≈◊Õ° °√–∑√«ß“∏“√≥ÿ¢ http://www.dtam.moph.go.th/alternative 27

æÿ∑∏∏√√¡∫”∫—¥ atherosclerosis in hypertensive African Americans. Stroke 2000;31:568- 573. 8) Gelderloos P, Walton K, Orme-Johnson D, et al. Effectiveness of the transcendental meditation program in preventing and treating substance misuse; a review. Int J Addict 1991;26:293-325. 9) Raskin M, Bali L, Peeke H. Muscle biofeedback and transcendental meditation. Arch Gen Psychiatry 1980;37:93-97. 10) Herron R, Hills s. The impact of the transcendental meditation program on government payment to physicians in Quebec; An update. Am J Health Promotion 20001; 4284-291,. 11) Shapiro D.H. Adverse effects of meditation; a preliminary investigation of long-term meditators. Int J Psychosom 1992;39;1-4 62-7. °Õß°“√·æ∑¬å∑“߇≈◊Õ° °√¡æ≤— π“°“√·æ∑¬å·ºπ‰∑¬·≈–°“√·æ∑¬∑å “ß‡≈Õ◊ ° °√–∑√«ß“∏“√≥ÿ¢ 28 http://www.dtam.moph.go.th/alternative

æÿ∑∏∏√√¡∫”∫¥— 4∫ ∑ ∑Ë’ «‘ªíπ“°√√¡∞“π∫”∫—¥‚√§ ¡“∏‘·∫∫¡∂–°√√¡∞“π (Calmness Meditation) ´Ëß÷ ‡ªìπ¡“∏∑‘ ‡’Ë √“√⟮°— °—π∑«Ë— ‰ª·≈–¡¡’ “°Õà πæÿ∑∏°“≈ ‚¥¬‡©æ“–æ«°Ω°ñ ‚¬§–®–∑”¡“∏‘„π·∫∫πÈ’ ´ßË÷ ‡¢â“„® ‰¥â‰¡à¬“° °“√∑”¡“∏·‘ ∫∫π’°È Á‡æ¬’ ßæÕ∑®Ë’ –∑”„Àâ„®ß∫ºàÕπ§≈“¬ √°— …“‚√§‰¥â ∂â“ Ωñ°À—¥‡ªìπª√–®”°®Á –∑”„À®â ‘µ„®ß∫ °“√«‘®—¬„π∑“ß°“√·æ∑¬å«à π„À≠°à ∑Á ”«®‘ —¬¡“∏‘ ·∫∫π’È µÈ—ß·µªà ï §.». 1960 §√Ÿ‚¬§–™“«Õ‘π‡¥¬’ ‡√‘¡Ë π”À≈°— ªØ∫‘ µ— ¢‘ Õߪ√™— ≠“‚¬§–‡¢“â ‰ª ‡º¬·æ√à„πÕ‡¡√‘°“ À≈°— °“√ªØ∫‘ —µ¢‘ Õß‚¬§–‡ªπì °“√Ωñ°‡æÕ◊Ë „À®â µ‘ ‡ªπì ¡“∏‘·∫∫¡∂– ‚¥¬‡©æ“–·∫∫¢Õß¡À“ƒ…’ ¡‡À… ‚¬§’ ∑‡’Ë √“√Ÿâ®°— °—π·æ√Àà ≈“¬ §◊Õ °“√∑”¡“∏·‘ ∫∫ ∑’. ‡ÕÁ¡. ¥√.‡∫π—π ·Ààß‚√߇√’¬π·æ∑¬å ¡À“«‘∑¬“≈—¬Œ“√å«“¥ ‰¥â∑”°“√«‘®—¬∑“ß «∑‘ ¬“»“µ√剫¡â “°¥ß— ∑Ë’‰¥â°≈à“«‰«â„π∫∑°àÕπ Ê ¡“∏·‘ ∫∫π’È°ΩÁ °ñ ‰¥â‰¡¬à “° ¡«’ ‘∏Ω’ °ñ ‰¥Àâ ≈“¬·∫∫ ‡™πà °“√π—ßË ¡“∏‘ ·≈«â „™â §”∫√°‘ √√¡„π„® (Mantra) µ≈Õ¥‡«≈“ ‡™πà §”«“à ‚Õ¡ ‡ªπì µπâ ‡Õ“„®®¥®Õà Õ¬°àŸ ∫— §”∫√°‘ √√¡ µ≈Õ¥‡«≈“°“√‡æßà ‡∑¬’ π‡Õ“„®®¥®Õà °∫— ‡ª≈«‡∑¬’ πµ≈Õ¥‡«≈“ (Candle Meditation) À√◊Õ„™â°“√π—∫≈Ÿ°ª√–§” (Mala Beads) ‡Õ“„®®¥®àÕÕ¬àŸ°—∫≈Ÿ°ª√–§”µ≈Õ¥‡«≈“ °“√«¥¡πµå (Chanting) ‡Õ“„®®¥®àÕÕ¬Ÿà°—∫§”«¥µ≈Õ¥‡«≈“ °“√‡æàß¿“æµà“ß Ê ’µà“ß Ê °“√π”¥π‘ ¡“ªπôí ‡ªπì «ß°≈¡·∫π Ê ¢π“¥‡∑“à ΩÉ“¡◊Õ ·≈⫵‘¥‰«∫â πºπ—ß „™‡â ªπì ‡§√◊ÕË ß¡◊Õ„π°“√‡æßà ∑‡Ë’ √¬’ °«“à °≥‘ À√Õ◊ «∏‘ ’∑Ë’„™â°π— ·æ√Àà ≈“¬„πÀ¡Ÿà™“«æÿ∑∏ §Õ◊ °“√ °”Àπ¥µ‘‰«∑â Ë≈’ ¡À“¬„® (Breathing meditation) ´÷ßË «∏‘ °’ “√∑ß—È ‘Èπ¡’∂÷ß 40 «∏‘ ’ ´Ëß÷ ¡’ Õ∏‘∫“¬‚¥¬≈–‡Õ’¬¥„π§—¡¿√’ å«‘ÿ∑∏‘¡√√§¢Õßæ∑ÿ ∏»“π“ΩÉ“¬‡∂√«“∑ °“√∑”¡“∏‘·∫∫π’È ∂â“∑”®π™”π“≠ “¡“√∂‡¢â“¡“∏‘‰¥â≈÷°¡“° Õ“®∂÷ߢ—Èπ¨“π ·≈–Õ“®∑”„Àâ¡’Õ¿‘≠≠“ ‰¥¥â —߇™à𠂬§’„πÕπ‘ ‡¥¬’ ‚∫√“≥ ´Ë÷ß¡’Õ‘∑∏‘ƒ∑∏‡Ï‘ À“–‰¥â À“¬µ—«‰¥â „πªí®®∫ÿ π— §π∑Ë«— ‰ª °Õß°“√·æ∑¬å∑“߇≈Õ◊ ° °√¡æ—≤π“°“√·æ∑¬å·ºπ‰∑¬·≈–°“√·æ∑¬å∑“߇≈◊Õ° °√–∑√«ß“∏“√≥¢ÿ http://www.dtam.moph.go.th/alternative 29

æÿ∑∏∏√√¡∫”∫—¥ §ß®–∑”‰¥·â µà¡“∏‘¢πÈ— µπâ ·≈–¢π—È °≈“ß ∑‡Ë’ √’¬°«à“ ¢≥°‘ ¡“∏‘ ·≈–Õÿª®“√–¡“∏‘ ‡ªπì à«π„À≠à ·µ°à “√∑”¡“∏‡‘ ∫◊ÈÕßµπâ ∫àÕ¬ Ê ‡ªìπª√–®”°Á∑”„À‡â √“¡’ ÿ¢¿“æ·¢ßÁ ·√ß ®µ‘ „®ß∫‰¥¡â “°·≈«â °”≈ß— ¢Õß¡“∏∑‘ ∑’Ë ”‰¥â “¡“√∂°¥¢¡à Õ“√¡≥µå “à ß Ê À√Õ◊ °‡‘ ≈µ“à ß Ê ‰¥·â µ∑à ”≈“¬‰¡à‰¥â ¬ß— ‡ªìπ≈°— …≥–À‘π∑—∫À≠â“ À≠â“°‡Á ©“‰ªæÕ‡Õ“Àπ‘ ÕÕ°·≈–‰¥âπ”È Ωπ À≠â“°ßÁ Õ°¢Èπ÷ „À¡à ¬—ß¡’°“√ªØ‘∫—µ‘Õ’°·∫∫Àπ÷Ë߇√’¬°«à“ °“√ªØ‘∫—µ‘«‘ªíπ“°√√¡∞“π (Insight Meditation) ´ßË÷ ‡ªπì «∏‘ ª’ Ø∫‘ µ— ∑‘ ‡Ë’ °¥‘ ®“°°“√µ√— √¢âŸ Õßæ√–æ∑ÿ ∏‡®“â ¡‡’ ©æ“–„πæ∑ÿ ∏»“π“ ‡ªπì °“√Ω°ñ ®µ‘ „À‡â °¥‘ ª≠í ≠“ ‡ÀπÁ ¿“«∏√√¡µ“à ß Ê ‡ªπì ¢Õ߉¡‡à ∑¬Ë’ ß ‡ªπì ∑°ÿ ¢å ‡ªπì Õπµ— µ“ ∑”„Àâ‡√“‡¢“â „®‘Ëßµ“à ß Ê µ“¡§«“¡‡ªπì ®√ß‘ ∑”„À∂â Õ¥∂Õ𧫓¡¬÷¥µ¥‘ „πË‘ß∑—Èߪ«ß«à“ ‰¡à„™µà «— ‡√“ ¢Õ߇√“ ‡ªìπ‡Àµ„ÿ Àâ“¡“√∂¢®—¥°‡‘ ≈ À√Õ◊ Õ“√¡≥µå “à ß Ê ‚¥¬‡©æ“–°‘‡≈ Õ¬à“ß≈–‡Õ’¬¥ À√Õ◊ Õπÿ ¬— °‘‡≈‰¥â ·µà„π‡∫È◊Õßµπâ ∑”„À‡â √“§«∫§ÿ¡®‘µ„® Õ“√¡≥剥⥒ “¡“√∂«“߇©¬µàÕËß‘ µ“à ß Ê ∑È—ß∑Ë¥’ ’ ·≈–‰¡à¥’‰¥â ´Ë÷ߧπ∑Ë«— Ê ‰ª®–“¡“√∂‰ª‰¥∂â ÷ß √–¥—∫π’È∂“â ¡’§«“¡æ“°‡æ’¬√„π°“√ªØ‘∫µ— ‘æÕ¡§«√ °“√ªØ∫‘ µ— °‘ ÁµÕâ ßÕ“»¬— °“√∑”¡“∏‘ ·∫∫¡∂–„π‡∫ÕÈ◊ ßµâπ‡ªìπª®í ®¬— π”¡“°àÕπ ´ß÷Ë ®–‰¥°â ≈“à «∂ß÷ «∏‘ °’ “√„π∫∑∑’·Ë ≈«â °“√ªØ‘∫—µ«‘ ª‘ íπ“°√√¡∞“π ∑à“π„Àâ∑”µ‘√–≈°÷ √Õ⟠¬àŸ„π∞“π∑ß—È 4 §◊Õ °“¬ ‡«∑π“ ®µ‘ ∏√√¡ À√◊Õ‡√’¬°‡ªπì ¿“…“∏√√¡–«“à „™√â ªŸ π“¡‡ªπì Õ“√¡≥πå πË— ‡Õß °“¬ À¡“¬∂÷ß ≈¡À“¬„®‡¢â“ÕÕ°∑À’Ë ≈Õà ‡≈È’¬ß°“¬„À¥â ”√ß™«’ µ‘ Õ¬àŸ‰¥â Õ√¬‘ “∫∂ °“√‡§≈ËÕ◊ π‰À«µà“ß Ê ¬◊𠇥π‘ πË—ß πÕπ ´ß÷Ë ‡ªπì Õ√¬‘ “∫∂„À≠à ·≈–Õ√¬‘ “∫∂¬àÕ¬ ‡™πà °“√√∫— ª√–∑“πÕ“À“√ °“√„à‡◊Èպⓠ°“√¥Ë¡◊ °“√¢∫— ∂à“¬ ´÷Ë߇ªπì Õ√¬‘ “∫∂¬àÕ¬µà“ß Ê ∑Ë’„™â„π™«’ ‘µª√–®”«—π „Àâ„™â Ëß‘ ‡À≈“à π‡È’ ªìπÕªÿ °√≥å„À®â ‘µ°”Àπ¥√⟠‡«∑π“ À¡“¬∂÷ß §«“¡√âŸ ÷°∑Ë’‡°¥‘ ¢÷Èπ„π„® ¡§’ «“¡ÿ¢ (¢ÿ ‡«∑π“) §«“¡∑°ÿ ¢å (∑ÿ°¢‡«∑π“) ·≈–Õ“°“√‰¡àÿ¢‰¡∑à °ÿ ¢å (Õ∑°ÿ ¢¡¢ÿ ‡«∑π“) ‡¡◊ÕË Õ“°“√‡À≈“à πÈ’‡°‘¥¢πÈ÷ °Á„Àâ°”Àπ¥√Ÿâ ¥«â ¬§«“¡«“߇©¬ ®µ‘ À¡“¬∂÷ß ¿“«∏√√¡∑“ß®µ‘ ‡™πà §«“¡‚≈¿ §«“¡‚°√∏ §«“¡À≈ß §«“¡ øßÑÿ ´à“𠧫“¡≈ß— ‡≈ß—¬ ‡ªìπµπâ ‡¡ÕË◊ ßË‘ ‡À≈“à πÈ’‡°‘¥¢È÷π °Á„Àâ„™â µ‘°”Àπ¥√⟠„™â ‘ßË ‡À≈à“πÈ’ ‡ªìπÕ“√¡≥¢å Õß°“√ªØ‘∫—µ‘ ∏√√¡ À¡“¬∂ß÷ ¿“«∏√√¡∑’ˇ°‘¥¢π÷È ∑“ß°“¬·≈–®‘µ ∑à“π·∫ßà ‰«‡â ªπì 5 À¡«¥ °Õß°“√·æ∑¬∑å “ß‡≈Õ◊ ° °√¡æ≤— π“°“√·æ∑¬·å ºπ‰∑¬·≈–°“√·æ∑¬å∑“߇≈◊Õ° °√–∑√«ß“∏“√≥¢ÿ 30 http://www.dtam.moph.go.th/alternative

æ∑ÿ ∏∏√√¡∫”∫—¥ §Õ◊ π«‘ √≥å 5 ¢π— ∏å 5 Õ“¬µπ– 12 ‚晨ߧå 7 Õ√¬‘ —® 4 „™â¿“«∏√√¡‡À≈“à π‡’È ªì𠇧√◊ÕË ß¡Õ◊ „π°“√°”Àπ¥√⟠°“√ªØ‘∫µ— µ‘ “¡·π«µª‘ íØ∞“π 4 π’È æ√–æ∑ÿ ∏Õߧµå √—«à“ ‡ªπì Àπ∑“߇¥¬’ «‡æË◊Õ §«“¡∫√‘ ÿ∑∏‘ÏÀ¡¥®¥¢Õßµ— «å∑ßÈ— À≈“¬ ‡æÕË◊ ¢“â ¡æâ𧫓¡‚»°·≈–§«“¡√Ë”‰√√”æ—π ‡æ◊ËÕ §«“¡¥—∫∑ÿ°¢å·≈–‚∑¡π—À√Õ◊ ‡æÕ◊Ë ∫√√≈ÿæ√–π‘ææ“π ‡√◊ËÕßµª‘ Øí ∞“π 4 πÈ’ ‡ªìπËß‘ ∑˺’ ⟄Ω√É Ÿâ ∑Èß— À≈“¬ ∑È—ß™“«µ–«—πµ°·≈–µ–«—πÕÕ°µ“à ß„À⧫“¡π„®·≈–»°÷ …“·π«∑“ߪؑ∫—µ‘°—π Õ¬à“ß°«â“ߢ«“ß ®π∂ß÷ ªí®®∫ÿ —ππ’ȉ¥âæ‘ ®Ÿ πå„À‡â ÀÁπ·≈«â «à“ ·π«∑“ߪØ∫‘ —µ‘·∫∫πÈ’‰¥â™«à ¬º∑⟠’Ë ¡’§«“¡∑°ÿ ¢å‡¥Õ◊ ¥√âÕπ„®‰¥Õâ ¬à“ß¡“° ™“«µ–«π— ÕÕ°ªØ∫‘ µ— ‡‘ æËÕ◊ §«“¡æâπ∑ÿ°¢å ‡æÕË◊ §«“¡ À≈ÿ¥æπâ ‡æË◊Õæ√–πæ‘ æ“πµ“¡Õÿ¥¡§µ¢‘ Õß™“«æÿ∑∏ ·µ™à “«µ–«π— µ°‰¡à‰¥§â ¥‘ ‡™àππ—Èπ ‚¥¬æπ◊È ∞“π™“«µ–«—πµ°π∫— ∂◊Õ§√‘µå»“π“ π∫— ∂Õ◊ æ√–‡®â“ ·µà«‘∂™’ «’ ‘µ¢Õß™“«µ–«—πµ° ¡’§«“¡‡§√¬’ ¥§àÕπ¢“â ßŸß ¡’°“√À¬à“√â“ßŸß §π‰¡à§Õà ¬¡’§«“¡¢ÿ ∑È—ß Ê ∑Ë’¡§’ «“¡‡®√‘≠ ∑“ß«—µ∂ÿÕ¬“à ßŸßÿ¥·µ§à π°Á¡’§«“¡∑°ÿ ¢å¡“° ™“«µ–«—πµ°Àπ— ¡“»°÷ …“æ√–æÿ∑∏»“π“ °π— ‡ªπì ®”π«π¡“° ‚¥¬‡©æ“–æ√–æ∑ÿ ∏»“π“·∫∫∏‘‡∫µ ·∫∫‡´Áπ ·≈–·∫∫‡∂√«“∑ „π™«à ß 30 ªï∑’˺à“π¡“ ®π“¡“√∂𔉪ª√–¬°ÿ µå„™â‰¥ºâ ≈Õ¬“à ߇ªìπ√ªŸ ∏√√¡ ‡√“®–‡ÀÁπ ª√“°Ø°“√≥嵓à ß Ê ∑‡Ë’ °‘¥¢π÷È ∑“ßµ–«π— µ° ‡™πà ¥“√“¿“æ¬πµ√å À≈“¬§πÀπ— ¡“π„® ªØ‘∫µ— ‘∏√√¡·≈–π—∫∂◊Õæÿ∑∏ ‡™πà √‘¥™“√å¥ ‡°¬’ √å ¥“√“™Ë◊եߗ ¢ÕߌÕ√å≈’«Ÿ¥ä ‡ªπì µπâ ¡’ ¿“æ¬πµ√åÀ≈“¬‡√◊ËÕ߇‡¥ß∂÷ß·π«§‘¥·≈–‚≈°µ–«—πÕÕ° ‡™àπ ¿“æ¬πµ√å‡√◊ËÕߢÕß ≈“¡– ¥Õ√‡å ® ‡¥π‘ ∑“߉ªµ“¡À“‡®´Ë’ ‡¥Á°™“«Õ‡¡√°‘ —π∑’ËÕ“®®–‡ªπì ≈“¡–§π”§≠— ¢Õß∏‡‘ ∫µ°≈—∫™“µ¡‘ “‡°¥‘ „π¿“æ¬πµ√å‡√◊ËÕßæ√–æ∑ÿ ∏‡®“â πâÕ¬ (Little Buddha) ´Ë÷ß ·¥ß∂÷ß«‘∂™’ «’ µ‘ §«“¡§¥‘ ¢Õß™“«æÿ∑∏∏‡‘ ∫µ √«¡∑Èß— æ∏‘ ’°√√¡µ“à ßÊ À√Õ◊ ¿“æ¬πµ√‡å √◊ËÕß 7 ªï„π∏‡‘ ∫µ (Seven years in Tibet) ‡√Õ◊Ë ß¢Õßπ°— ‰µà‡¢“™Õ◊Ë ‡Œπ√™‘ ·Œ√‡å √Õ√å (Henrich Harrer) ‰ª„™â™’«‘µÕ¬àŸ„π∏‡‘ ∫µ∂÷ß 7 ª‚ï ¥¬‰¡à‰¥§â “¥Ωπí À≈—ßߧ√“¡‚≈°§√ß—È ∑Ë’ 2 Èπ‘ ¥ÿ ≈ß ´ß÷Ë ‡ªπì ™à«ß‡«≈“∑∏’Ë ‡‘ ∫µµÕâ ß°≈“¬‡ªπì ¥π‘ ·¥π°—π™π∑Ë¡’ ’§«“¡À¡“¬µÕà ¬∑ÿ ∏»“µ√¢å Õß¡À“Õ”π“®µà“ß Ê Õ¬“à ß√— ‡´¬’ Õ‘π‡¥¬’ ·≈–®’π ‡¢“‰¥¡â ‚’ Õ°“»°÷ …“ ™’«µ‘ ¢Õߧπ∏‡‘ ∫µ·≈–æ∑ÿ ∏»“π“ ·≈–‰¥â¡‚’ Õ°“‡¢â“‰ª√∫— „™Õâ ߧå∑‰≈≈“¡–πÕâ ¬ ´Ë÷ß µÕà ¡“°‡Á ªπì ∑‰≈≈“¡–Õߧå∑Ë’ 14 „πª®í ®ÿ∫—π ™“«µ–«π— µ°®”π«π¡“° ‰¥‡â ¥π‘ ∑“ß¡“»÷°…“æ√–æ∑ÿ ∏»“π“·∫∫‡∂√«“∑„π °Õß°“√·æ∑¬∑å “ß‡≈◊Õ° °√¡æ—≤π“°“√·æ∑¬·å ºπ‰∑¬·≈–°“√·æ∑¬å∑“߇≈Õ◊ ° °√–∑√«ß“∏“√≥¢ÿ http://www.dtam.moph.go.th/alternative 31

æ∑ÿ ∏∏√√¡∫”∫¥— æ¡à“ »√≈’ —ß°“ Õ‘π‡¥’¬·≈–‰∑¬ °≈¡ÿà ∑’ˇ¢“â „®æ√–æÿ∑∏»“π“Õ¬“à ß≈°÷ ´÷Èß ∂÷ß¢π“¥‡ªπì «‘ªíπ“®“√¬å‡¥‘π∑“߉ªÕπ„π∑µË’ à“ß Ê ∑—Ë«‚≈°°Á‰¥·â °à °≈ÿà¡™“«æÿ∑∏∑Ë’ ”π—°«‘ªí π“ °√√¡∞“π‡¡Õ◊ ß·∫√å (Insight Meditation Society in Barre, Massachusetts) °≈¡àÿ π°’È Õà µßÈ— ‚¥¬‚®‡´ø ‚°≈µπ’ (Joseph Goldstein) ´ß÷Ë ‡¥π‘ ∑“ß¡“»°÷ …“æ∑ÿ ∏»“π“ „πÕπ‘ ‡¥¬’ ‰∑¬ æ¡“à √à«¡°—∫ ·®§ä §Õ√πå øî≈ (Jack Kornfield) ·≈–™“≈Õπ ´“≈‡∫Õ√åµ (Sharon Salzberg) ®—¥µ—Èß”π—°«‘ªíπ“∑’ˇ¡◊Õß·∫√å Õπ°“√∑”¡“∏‘ µ“¡·π«µª‘ Øí ∞“π 4 µ“¡·π«¢Õß”π°— ¡À“’ „πæ¡à“ ‡¢“‡¥π‘ ∑“߉ªÕπ¡“·≈â« ∑Ë—«‚≈°·≈–‡¢’¬πÀπ—ß◊Õ‡º¬·æ√àÕÕ°¡“®”π«π¡“° ‡™àπ Insight meditation (shambhala,1993), The experience of Insight (shambhala, 1987), Seeking the Heart of Wisdom (shambhala,1987) ™“«µ–«—πµ°°≈ÿ¡à π¡È’ ’§«“¡‡¢â“„®µ‘ªíØ∞“πÕ¬à“ß≈°÷ ´ß÷È “¡“√∂∂“à ¬∑Õ¥„Àâ ™“«µ–«—πµ°¥â«¬°—π‰¥â·≈–¡’Õ‘∑∏‘æ≈µàÕ°“√‡√’¬π√âŸæ√–æÿ∑∏»“π“¢Õߪí≠≠“™π„π Õ‡¡√°‘ “Õ¬“à ß¡“° „π°≈¡àÿ π‡’È Õß¡™’ “«æ∑ÿ ∏∑Ë’ “¡“√∂π”°“√ªØ∫‘ µ— ·‘ ∫∫µª‘ Øí ∞“π 4 ‡¢“â ¡“ª√–¬°ÿ µå „™â„π™«’ µ‘ ª√–®”«π— Õ¬“à ߉¥ºâ ≈ „À‡â ÀπÁ ‡ªπì √ªŸ ∏√√¡°§Á Õ◊ ‚®π §“‡∫µ ´π‘ (Jon Kabat- Zinn) (¿“æ∑’Ë 4.1) ‡¢“‡ªìπ»“µ√“®“√¬å∑“ßÕ“¬√ÿ »“µ√å ‡¢“‰¥â„™°â “√Ωñ°µ‘ªØí ∞“π 4 „π™«’ µ‘ ª√–®”«π— „π°“√√°— …“ºâªŸ «É ¬∑ˇ’ ªπì ‚√§‡§√’¬¥·≈–‚√§∑“ß°“¬Õ◊πË Ê §≈‘π‘°§≈“¬ ‡§√¬’ ¥∑‡’Ë ¢“‡ªπì ºÕ⟠”𫬰“√ (the Stress Reduction clinic at University of Massachusetts Medical Center) Õ¬∑àŸ »Ë’ πŸ ¬°å “√·æ∑¬¡å À“«∑‘ ¬“≈¬— ·¡∑´“√™å ‡Ÿ ∑2 ´ß÷Ë ª®í ®∫ÿ π— ‰¥®â ¥— µßÈ— ‡ªπì »πŸ ¬°å “√‡®√≠‘ µ∑‘ “ß°“√·æ∑¬å (Center for mindfulness in medicine) ‡¢“°≈à“««“à °“√¥°Ÿ “√‡§≈◊ÕË π‰À«¢Õß√“à ß°“¬·≈–®‘µ„® ‡ªìπ«‘∏’°“√∑Ë’ß“à ¬·≈– ‡ªìπª√–‚¬™πå„π°“√≈¥§«“¡‡§√¬’ ¥Õ¬à“߉¥âº≈ ‚¥¬‡¢“ª√–¬ÿ°µå¡“„™â„π∑“ߧ≈π‘ ‘° ‚ª√·°√¡¢Õ߇¢“„™â°“√Ωñ°‚¬§– °“√Ωñ°°“√À“¬„® °“√Ωñ°¡“∏‘·∫∫‡´Áπ °“√‡®√‘≠ µª‘ íØ∞“π 4 ·∫∫‡∂√«“∑ µ“¡·π«„π¡À“µª‘ Øí ∞“πµŸ √ (Satipatthana Sutra) ´Ë÷ß ‡¢“æ∫«à“°“√‡®√‘≠µ‘‡ªπì «∏‘ ’∑Ë’ßà“¬·µà≈°÷ ´÷ßÈ ¡“° ·≈–‡ªπì ‡§√◊ËÕß¡◊ÕÕ—π∑√ßæ≈ß— „π°“√ ∫”∫—¥∑°ÿ ¢∑å ÿ°™π¥‘ °Õß°“√·æ∑¬å∑“߇≈◊Õ° °√¡æ≤— π“°“√·æ∑¬å·ºπ‰∑¬·≈–°“√·æ∑¬∑å “ß‡≈◊Õ° °√–∑√«ß“∏“√≥ÿ¢ 32 http://www.dtam.moph.go.th/alternative

æÿ∑∏∏√√¡∫”∫¥— ¿“æ∑Ë’ 4.1 π.æ. ‚®π §“·∫§ ´π‘ ºπŸâ ”°“√‡®√‘≠µ¡‘ “„™â„π∑“ß°“√·æ∑¬å »Ÿπ¬°å “√·æ∑¬¢å Õß¡À“«∑‘ ¬“≈¬— ·¡∑´“√™å ‡Ÿ ∑ ‡ªìπ‚√ß欓∫“≈¢π“¥„À≠à √∫— §π‰¢â„π‰¥â 400 ‡µ’¬ß §π‰¢πâ Õ°«—π≈–À≈“¬æπ— §π ¡’»πŸ ¬Õå ÿ∫—µ‘‡Àµ¢ÿ 𓥄À≠à ¡Õ’ “§“√ √—∫ºâŸªÉ«¬©ÿ°‡©‘π∑“߇Œ≈‘§Õª‡µÕ√å πÕ°®“°§π‰¢â®–‡§√’¬¥¡“°·≈⫧π∑’Ë∑”ß“π„π ‚√ß欓∫“≈°Á‡§√¬’ ¥¡“°¥â«¬ §«“¡‡§√¬’ ¥¥‡Ÿ À¡◊Õπ®–‡ªìπ«∂‘ ’™’«‘µ¢ÕߧπÕ‡¡√‘°—π ‡¢“ °≈“à ««à“ §π®”π«π¡“°‰¡à√Ÿâ°÷ «à“‡§√’¬¥‡À¡◊Õπ°∫— ª≈“«à“¬Õ¬àŸ„ππ”È ·µà¡Õ߉¡à‡ÀπÁ πÈ” ‚ª√·°√¡¢Õ߇¢“„™â‡«≈“ 8 —ª¥“Àå ‡¢“„Àâ§π‰¢¡â “ª— ¥“Àå≈–§√—ßÈ §√ßÈ— ≈– 2 ™Ë«— ‚¡ß§√ßË÷ ‡¢“®–Õπ«∏‘ ’°“√‡®√‘≠µ‘·≈–„À°â “√∫â“π§π‰¢°â ≈∫— ‰ªΩñ°∑ÿ°«—π «—π≈– 45 π“∑’ ª— ¥“À≈å – 6 «—π À¬ÿ¥ 1 «π— ‡¢“®–„À‡â ∑ª§“‡´Á∑§π‰¢â‰ª 1 ¡â«π‰ª‡ª¥î øíß π”°“√ªØ‘∫µ— ‘ ‡¢“®–Õπ§π‰¢â§√ß—È ≈– 30 §π‚¥¬„Àπâ Ë—ß≈âÕ¡«ß‡ªìπ«ß°≈¡ ‡¡ËÕ◊ §√∫ 6 ª— ¥“Àå ‡¢“®–¡°’ “√ªØ∫‘ µ— ·‘ ∫∫‡ß¬’ ∫‰¡à„Àæâ ¥Ÿ µ¥‘ µÕà °π— 8 ™«Ë— ‚¡ß (Silence Meditation) ‡¢“®–Õπ„À‡â ®√‘≠µ‘„π∑“à π—Ëß ‡¥π‘ ¬◊π °“√°‘π Õ√‘ ¬‘ “∫∂µ“à ß Ê „Àⵓà ߧπµ“à ß∑” ‰¡à „Àâπ„®§πÕπË◊ °Õß°“√·æ∑¬∑å “ß‡≈Õ◊ ° °√¡æ≤— π“°“√·æ∑¬å·ºπ‰∑¬·≈–°“√·æ∑¬∑å “ß‡≈Õ◊ ° °√–∑√«ß“∏“√≥¢ÿ http://www.dtam.moph.go.th/alternative 33

æÿ∑∏∏√√¡∫”∫—¥ „π§√ßÈ— ·√°‡¢“®–Õπ°“√„™â µ°‘ ”Àπ¥√Ÿâ «à πµ“à ß Ê ¢Õß√“à ß°“¬ (Body scan) „Àâ™”π“≠ ‚¥¬∑”„π∑“à πÕπÀ√Õ◊ ∑à“π—ßË °Á‰¥â §π‰¢â∫“ߧπ∑”„π¢≥–πË—ß√∂‡¢πÁ °Á‰¥â µàÕ‰ª °Á Õπ°“√‡®√≠‘ µ°‘ —∫≈¡À“¬„® (Breathing awareness) À√Õ◊ ∑”Õ“π“ª“πµ‘ ππË— ‡Õß ‡¢“®–Õπ„À∑â ”µ√‘ –≈°÷ √ÕŸâ ¬∑Ÿà ≈’Ë ¡À“¬„® À“¬„®‡¢“â ∑Õâ ßæÕß (Rising) À“¬„®ÕÕ° ∑Õâ ߬∫ÿ (Falling) „π¢≥–πßË— ‡¡ÕË◊ À‰Ÿ ¥¬â π‘ ‡¬’ ß°°Á ”Àπ¥√·âŸ ≈«â ª≈Õà ¬«“ß (Bare attension) ‡«≈“‡°¥‘ §«“¡√Ÿâ÷°¢ÿ ∑ÿ°¢å À√◊Õ ‡©¬ Ê °Á°”Àπ¥√⟠„®§‘¥°°Á ”Àπ¥√Ÿâ ·≈â««“߇©¬ ‡¢“Õπ§π‰¢â∫√‘À“√°“¬·∫∫‚¬§–·≈–‡®√‘≠µ‘‰ª¥â«¬ ‡¢“Õπ§π‰¢â„Àâ ‡®√≠‘ µ‘„πÕ√‘ ¬‘ “∫∂µ“à ß Ê ∑≈’ –¢≥– ∑≈’ –¢≥–µ¥‘ µÕà °π— ‰ª„À‡â ªπì ª®í ®∫ÿ π— µ≈Õ¥∑ßÈ— «π— ‡¢“‡ππâ ∑Õ’Ë √‘ ¬‘ “∫∂¬Õà ¬µ“à ß Ê „π™«’ µ‘ ª√–®”«π— ‡™πà °“√°π‘ Õ“À“√ °“√¬π◊ √Õ√∂ °“√‡¥π‘ ‰ª∑”ß“π Õ√‘ ‘¬“∫∂∑ÿ°™π¥‘ „À⇮√≠‘ µ‘µ‘¥µÕà °π— ‰ª „π™«à ß 2 ª·ï √°∑‡’Ë ¢“‡√¡‘Ë ‡ª¥î Õπ„À§â π‰¢∑â §’Ë ≈π‘ °‘ §≈“¬‡§√¬’ ¥ (Stress reduction clinic) ‡¢“Õπ§π‰¢â‰ª 1,155 §π ‡¢“æ∫«“à Õ“°“√ª«¥®“°‚√§µ“à ß Ê ¥’¢πÈ÷ √âÕ¬≈– 25 À≈ß— ®“°Ω°ñ §√∫ 8 ª— ¥“Àå Õ“√¡≥凧√¬’ ¥ ‚°√∏ ´¡÷ ‡»√â“ ≈¥≈ß√Õâ ¬≈– 32 ºªŸâ «É ¬√âŸ°÷ ¥’ ¢È÷π¡“° ‡¡◊ÕË µ¥‘ µ“¡µÕà ‰ªÕ°’ 4 ªï æ∫«“à Õ“°“√µ“à ß Ê ¥¢’ ÷πÈ Õ¬à“ß¡“° §π‰¢â¬—ß§ß ªØ‘∫—µ‘Õ¬“à ß¡Ë”‡¡Õ√Õâ ¬≈– 45 ·≈–√Õâ ¬≈– 93 °≈“à ««à“¬ß— §ßªØ‘∫—µµ‘ “¡‡∑§π‘§ ∫“ߪ√–°“√∑Ë’‰¥‡â √’¬π¡“ ‡¢“æ∫«“à ∂“â ¥‡Ÿ ªπì √“¬‚√§®–æ∫°“√‡ª≈¬Ë’ π·ª≈ßÕ“°“√„π ∑“ߥ’¢÷πÈ √âÕ¬≈– 40-45 ‡¢“æ∫«“à „πºâŸªÉ«¬∂ßÿ ≈¡‚ªßÉ æÕßÕπ— ‡°‘¥®“°°“√∫Ÿ ∫ÿÀ√Ë®’ ¥— °“√À“¬„®‡Õ““√æ‘…®“°°“√∑”ß“π‡¢“â ‰ª ‚√§πæÈ’ ∫‰¥¡â “°„πÕ‡¡√‘°“ °“√Ω°ñ À—¥ °‚ª“√√·‡®°√√‘≠¡°“µ¬‘®¿–“™æ«à ∫¬”„∫À¥—Õâ “°”À“√√¥∫— ¢’§÷πÈπ¡‰¢“‚â°√§ªªí®Õ®¥∫ÿ (—πP‡u¢l“m®o÷ßnÕaπry°“re√h‡®a√b≠‘ ilitaµt‘‡ioªnìπpà«rπoÀgπra÷Ëßm¢Õ)2ß πÕ°®“°π‡È’ ¢“¬ß— ‰¥»â °÷ …“„π§π‰¢‚â √§‡√ÕÈ◊ π°«“ß (Psoriasis) ´ßË÷ ‡ªπì ‚√§º«‘ Àπß— ‡√Õ◊È √ß— ™π¥‘ Àπß÷Ë ´÷Ëß√—°…“‚¥¬°“√©“¬·ßÕ—≈µ√“‰«‚Õ‡≈µµ“¡º‘«Àπß— ∑Ë—«µ—« √à«¡°∫— °“√ °π‘ ¬“ ‡¢“‰¥â»÷°…“‚¥¬·∫àߧπ‰¢Õâ Õ°‡ªπì 2 °≈¡àÿ °≈ÿ¡à Àπ÷Ëß√—°…“‚¥¬°“√°‘π¬“√«à ¡°∫— °“√©“¬·ß Õ°’ °≈¡àÿ Àπ÷Ë߉¡à„Àâ°π‘ ¬“ ·µà„ÀΩâ ñ°«‘ªíπ“√à«¡°∫— °“√©“¬·ß ‡¢“æ∫«“à °≈àÿ¡∑’ËΩñ°«‘ªíπ“√Õ¬‚√§∑Ë’º‘«Àπ—߬ÿ∫À“¬‰ª‰¥â‡√Á«°«à“°≈ÿà¡∑Ë’‰¡à‰¥âΩñ°«‘ªíπ“ ®“°°“√»°÷ …“¬àÕ¬ Ê π’§È ß®–æÕ√ÿª‰¥â«à“ ‡√◊ÕË ß¢Õß®‘µ„®§ß®–¡’à«π”§≠— µÕà °“√À“¬ ¢Õß√Õ¬‚√§2 °Õß°“√·æ∑¬∑å “ß‡≈Õ◊ ° °√¡æ≤— π“°“√·æ∑¬·å ºπ‰∑¬·≈–°“√·æ∑¬∑å “ß‡≈Õ◊ ° °√–∑√«ß“∏“√≥ÿ¢ 34 http://www.dtam.moph.go.th/alternative

æÿ∑∏∏√√¡∫”∫—¥ „π‡‡ß¢à Õß·æ∑¬»“µ√»å °÷ …“ ‡¢“æ∫«“à °“√»°÷ …“¢Õß·æ∑¬å„πª®í ®∫ÿ π— ¬ß— ‰¡¥à ’ æÕ„π°“√√â“ß·æ∑¬å„À‡â ªπì §π¡’§«“¡‚Õ∫ÕâÕ¡Õ“√’µÕà §π‰¢â ‡ÀπÁ Õ°‡ÀÁπ„®§π‰¢â ¡’ ¡π…ÿ ¬∏√√¡·≈–®√¬‘ ∏√√¡ ‡¢“®ß÷ ‡√Ë‘¡Õπµª‘ Øí ∞“π”À√∫— ·æ∑¬å„π»πŸ ¬å°“√·æ∑¬·å Ààß π’È ‡æË◊Õ„Àâ·æ∑¬¡å ª’ Ø‘ —¡æ—π∏∑å ’Ë¥°’ —∫§π‰¢â ´Ë÷߬ߗ ‰¡à¡’„§√‡§¬Õπ«™‘ “°“√Õ—ππ¡È’ “°Õà π‡≈¬ ´ßË÷ ‡ªπì »“µ√¢å Õß°“√øíßÕ¬à“ß„°≈♑¥ °“√¡§’ «“¡‡ÀπÁ Õ°‡ÀÁπ„®ºÕ⟠Ë◊π·≈–°“√¡’µ‘ Ë‘ß∑Ë’ ‡¢“‡√¡Ë‘ ∑”§Õ◊ „π 2 «—π·√°∑’Ëπ—°»°÷ …“·æ∑¬å‡√¡‘Ë ‡¢“â ¡“ ‡¢“®–ª∞¡π‡‘ ∑»„Àâπ°— »°÷ …“øßí ‡°Ë’¬«°—∫§«“¡”§≠— ¢Õß®µ‘ „®µàÕ°“√‡°‘¥‚√§ §«“¡”§≠— ¢Õß¡“∏µ‘ Õà °“√À“¬¢Õß‚√§ §«“¡¡— æ—π∏¢å Õß√à“ß°“¬·≈–®‘µ„® ·æ∑¬å„πÀ√—∞Õ‡¡√°‘ “¡’Õµ— √“¶“à µ«— µ“¬Ÿß¡“° µ‘¥¬“·≈–‡À≈â“¡“°‡π◊ËÕß®“°ß“π‡§√’¬¥¡“° ‡¢“Õπ„Àâπ—°»÷°…“·æ∑¬åΩñ°∑”¡“∏‘ «π— ≈– 15 π“∑∑’ °ÿ «π— ‡¢“Õππ°— »°÷ …“¥«â ¬§«“¡√°— ·≈–‡Õ“„®„Õà ¬“à ߥ’ ¥ß— ππÈ— À≈°— µŸ √ ¢Õ߇¢“®÷߉¥√â —∫§«“¡π¬‘ ¡®“°π°— »°÷ …“¡“°·≈–‡ª¥î „À‡â ªπì «‘™“‡≈Õ◊ ° πÕ°®“°ππÈ— ‡¢“¬—ß ‡ª¥î ‚Õ°“„À·â æ∑¬åª√–®” ·æ∑¬ªå √–®”∫â“π ·æ∑¬Ωå ñ°À—¥ π—°‡√’¬π·æ∑¬å‰¥â¡‚’ Õ°“ «‡¢à““⥡⫓¬Ω§ñ°«“¡¡“∏¡— ‘ æ·—π≈∏«â ¢å πՔ߉√ªà“„ß™°â„“𬙷«’ ≈‘µ–ª®√µ‘ –„®®”‡«¢—πâ“¡‡“¢“àŸ·ææ¬∑“¬¬“»¡“πµ”°√»å“√°÷ Ω…°ñ “Õ¡¬““à ∏ß‘ ‡µ·¡Á≈√–ªŸ»·“∫µ∫√2å ¥—ßπÈπ— «ª‘ íπ“°√√¡∞“π ®ß÷ ‡ªπì ‘ßË ∑’§Ë π∑«Ë— ‚≈°„À§â «“¡π„® ·≈–𔉪„™â ·°â‰¢§«“¡‡®Á∫ª«É ¬∑ßÈ— °“¬·≈–®‘µ∑°’Ë “√·æ∑¬å¡¬— „À¡à¬—ߙ૬‰¡à‰¥â ´ßË÷ ¬ß— ¡Õ’ °’ ¡“°¥ß— µ—«Õ¬à“ß∑Ë’ π.æ.‚®π §“·∫§ ´‘π π”¡“„™â„π‚√߇√’¬π·æ∑¬å·¡∑´“√™å Ÿ‡∑Õ¬à“߉¥âº≈¥’ ª®í ®ÿ∫—ππ’¡È §’ π‰¢âºà“πÀ≈°— Ÿµ√ 8 —ª¥“Àå¢Õ߇¢“¡“°°«“à 13,000 §π À≈—°Ÿµ√¢Õ߇¢“ ‰¥√â —∫°“√¬Õ¡√∫— ®“°»Ÿπ¬å°“√·æ∑¬°å «à“ 240 ·Ààß∑«Ë— À√—∞Õ‡¡√°‘ “ √«¡∑—Èß¡À“«∑‘ ¬“≈¬— ™Èπ— π” ‡™πà ·µπøÕ√å¥ ¥°ÿ ´å «‘§Õπ´≈‘ ‡ªìπµπâ ‡√““¡“√∂‡¢“â ‰ª¥¢Ÿ âÕ¡≈Ÿ ‡°’ˬ«°∫— »πŸ ¬å°“√‡®√‘≠µ‘∑“ß°“√·æ∑¬å‰¥∑â Ë’ www.Umassmed.edu ‡≈Õ◊ °À«— ¢Õâ medicine ·≈â« Click ∑Ë’ site Menu ‡≈Õ◊ °À—«¢âÕ center for mindfulness in medicine. ªí ® ®ÿ ∫— π ¡’  ∂ “ ∫— π ∑ “ ß ° “ √ · æ ∑ ¬å „ π  À √— ∞ Õ ‡ ¡ √‘ ° “ ‰ ¥â ∑ ” ß “ π «‘ ®— ¬ ‚ ¥ ¬ „ ™â °“√‡®√≠‘ µ√‘ «à ¡°∫— °“√√°— …“¢Õß·æ∑¬·å ºπª®í ®∫ÿ π— ·≈–µæ’ ¡‘ æÕå Õ°¡“®”π«π¡“°·≈«â ‡™à𠧓·∫§ ´‘𠇮 ·≈–§≥– ‰¥»â °÷ …“§π‰¢â∑Ë’¡’Õ“°“√ª«¥‡√◊ÈÕ√ß— (Chronic pain) ´÷ßË ‰¡àµÕ∫πÕßµàÕ°“√√—°…“µ“¡·∫∫·æ∑¬·å ºπªí®®∫ÿ —π Õ“°“√ª«¥„πºªŸâ «É ¬ °Õß°“√·æ∑¬∑å “ß‡≈◊Õ° °√¡æ≤— π“°“√·æ∑¬å·ºπ‰∑¬·≈–°“√·æ∑¬å∑“߇≈Õ◊ ° °√–∑√«ß“∏“√≥¢ÿ http://www.dtam.moph.go.th/alternative 35

æÿ∑∏∏√√¡∫”∫¥— ‡À≈“à πÈ’ ‰¥â·°à ª«¥§Õ ª«¥À≈—ß ª«¥‰À≈à ª«¥»’√…– ª«¥∫√‘‡«≥„∫Àπâ“ ‡®∫Á Àπâ“Õ° ®“°‚√§À—«„® ª«¥∑âÕß ‚¥¬Ωñ°°“√‡®√‘≠µ‡‘ ªπì ‡«≈“ 10 ª— ¥“Àå æ∫«“à ºªâŸ «É ¬¡Õ’ “°“√ ≈¥≈ß√Õâ ¬≈– 50-65 ·≈–¡Õ’ “°“√∑°ÿ ¢å„®‡πÕË◊ ß®“°°“√ª«¥≈¥≈ß „™â¬“·°ªâ «¥≈¥≈ß6,7,8 ‡§π‡πµÁ ‡Õ ·§ª‡æÁπ ·≈–§≥– »°÷ …“„πºâŸª«É ¬∑¡’Ë Õ’ “°“√ª«¥°≈â“¡‡π◊ÈÕ·≈– ‡πª— ÈÕ◊ ¥‡“¬ÀËÕ◊ 凰撬Ë∫««æ“à π—¡º’ ªâŸ(F«É ib¬√roÕâ m¬≈y–al5g1ia∑)’Ë¡®’Õ”“π°«“π√¥¢’ 7÷Èπ7ª“√“π¬°≈‚“¥ß¬·„≈™–â°¥“¢’ √È÷π‡®¡√“‘≠°9µ‘‡ªìπ‡«≈“ 10 ™Õ‡π≈ ™“檂î √·≈–§≥– ‰¥»â °÷ …“°“√„™°â “√‡®√≠‘ µ‘„π°“√∫”∫¥— Õ“°“√‡§√¬’ ¥ „ππ—°»°÷ …“·æ∑¬å æ∫«à“°“√‡®√≠‘ µ‘ “¡“√∂≈¥§«“¡‡§√’¬¥ §«“¡´÷¡‡»√“â ∑”„Àâπ—° »÷°…“·æ∑¬¡å ®’ ‘µ„®¥ß’ “¡¡“°¢Èπ÷ ¡’§«“¡‡ÀÁπÕ°‡ÀπÁ „®ºÕ⟠π◊Ë 10 §“·∫§ ´‘𠇮 ·≈–§≥– »°÷ …“„πºâŸª«É ¬‚√§‡√ÕÈ◊ π°«“ß (Psoriasis) ®”π«π 37 √“¬∑¡Ë’ Õ’ “°“√ª“π°≈“ß·≈–√πÿ ·√ß ‚¥¬·∫àߧπ‰¢Õâ Õ°‡ªìπ 2 °≈àÿ¡ °≈àÿ¡Àπß÷Ë „À⬓ °¥¿Ÿ¡µ‘ “â π∑“π√°— …“√«à ¡°∫— °“√©“¬√—ß’Õ—≈µ√“‰«‚Õ‡≈µ (Ultraviolet Phototherapy aÕ—µn√d“°P“h√Àot“o¬c¢hÕeß√mÕo¬t‚h√§e„raπp°y≈)ÿà¡∑Õ’‡Ë °’®°√‘≠≈ÿà¡Àµπ‘‡√÷ßË «Á „°™«°â “à “°√≈©¡ÿà“¬∑√Ë’‰ß—¡à‰√’ ¥à«‡â ¡®°√‘≠∫— °“µ√‘ ‡4®√‡‘≠∑à“1µ1‘ æ∫«à“ ‡Õµπ‘ ‡® ‡Õ »°÷ …“„πºŸâªÉ«¬‚√§‡§√’¬¥ 28 √“¬‚¥¬„™â°“√‡®√‘≠µÀ‘ ≈°— µŸ √ 8 ª— ¥“Àå æ∫«“à «∏‘ °’ “√πÈ’ “¡“√∂≈¥Õ“°“√µ“à ß Ê ∑’‡Ë °¥‘ ®“°§«“¡‡§√’¬¥‰¥¥â ’ ºâªŸ «É ¬ √⟠÷°«à““¡“√∂§«∫§¡ÿ µπ‡Õ߉¥1â 2,13 ´’ ‡ÕπÁ Õ‡≈Á°´“π‡¥Õ√å ·≈–§≥–‰¥»â ÷°…“„πºâªŸ «É ¬ŸßÕ“¬ÿ 73 √“¬ Õ“¬ÿ‡©≈¬’Ë 80 ªï „π∂“π∫√‘∫“≈ºŸâ ߟ Õ“¬ÿ °≈ÿ¡à ∑’Ë 1 „ÀâΩ°ñ ¡“∏·‘ ∫∫∑.’ ‡Õ¡Á . °≈à¡ÿ ∑Ë’ 2 „ÀâΩ°ñ °“√‡®√‘≠µ‘ ·≈–°≈à¡ÿ ∑’Ë 3 „ÀÕâ ¬µàŸ “¡ª°µ‘‰¡à‰¥Ωâ ñ°Õ–‰√ æ∫«“à °≈à¡ÿ ∑’ËΩñ°°“√‡®√≠‘ µ‘ ·≈–°≈¡ÿà ∑Ω’Ë °ñ ¡“∏·‘ ∫∫∑.’ ‡Õ¡Á . ¡§’ «“¡¥™πË◊ √“à ‡√ß‘ ¢ÿ ¿“段‘ ·≈–√“à ß°“¬·¢ßÁ ·√ߥ’ ¡’ §«“¡ºÕà π§≈“¬ ·≈–§«“¡¥—π‚≈À‘µ¥°’ «à“°≈àÿ¡∑’ˉ¡à‰¥âΩ°ñ Õ–‰√ µ¥‘ µ“¡‰ª 3 ªï æ∫«à“ °≈¡àÿ ∑ΩË’ °ñ ¡“∏‘ ∑.’ ‡Õ¡Á . ¡™’ «’ µ‘ Õ¬Ÿà √Õâ ¬≈–100 °≈¡ÿà ∑ΩË’ °ñ °“√‡®√≠‘ µ¡‘ ™’ «’ µ‘ Õ¬√àŸ Õâ ¬≈– 87.514 “¡“√∂§πâ ¥¢Ÿ Õâ ¡≈Ÿ ‡æ¡Ë‘ ‡µ¡‘ ‰¥®â “°‡«∫Á ‰´µµå “à ß Ê ‚¥¬æ¡‘ æ§å ”«“à mindfulness in medicine „π™Õà ß search ¢Õß Google.com °®Á –æ∫«“à ¡ß’ “π«®‘ ¬— ∑π’Ë “à π„®Õ°’ ¡“° Õ“â ßÕ‘ß °Õß°“√·æ∑¬∑å “ß‡≈◊Õ° °√¡æ—≤π“°“√·æ∑¬·å ºπ‰∑¬·≈–°“√·æ∑¬∑å “ß‡≈Õ◊ ° °√–∑√«ß“∏“√≥¢ÿ 36 http://www.dtam.moph.go.th/alternative

æ∑ÿ ∏∏√√¡∫”∫¥— 1) Nyanaponika Thera. The heart of Buddhist Meditation. Frist BPH edition. Kandy Sri Lanka: Buddhist Publication Society; 1962. 2) Danial Goleman. Healing Emotion. First edition. Boston: Shambhala Publications; 1997. 3) æ√–¡À“∂π—¥ Õ—µ∂®“√’ ·≈–§≥–. æ√–∏√√¡∑Ÿµ„πµ“à ߪ√–‡∑». °√ßÿ ‡∑æœ: ‚√ßæ¡‘ æ¡å À“®Ãÿ “≈ß°√≥√“™«∑‘ ¬“≈—¬; 2543. 4) Buddha Sasana Nuggaha Organization. Satipatthana Vipassana Meditation (Criticisms and Replies). Thatana Yeiktha, Rangoon; 1997. 5) Jean Smith. Breath sweeps mind. New York: Riverhead Book; 1998. 6) Kabat-Zinn J. An outpatient program in Behavioral Medicine for chronic pain patients based on the practice of mindfulness meditation: Theoretical considerations and preliminary results: General Hospital. Psychiatry; 1982; 4:33-47. 7) Kabat-Zinn J, Lipworth L, Burney R. The clinical use of mindfulness meditation for the self-reguration of chronic pain. J Behav.Med; 1985; 8:163-190. 8) Kabat Zinn J, , Lipworth L, Burney R, , and Sellers W. Four year follow up of a meditation-based program for the self-regulation of chronic pain treatment outcomes and compliance. Clin. J. . Pain; 1986; 2:159-173. 9) Kenneth H, Kaplan M.D, Don L, Goldenberg. M.D.and Maureen Galvin Nadeau. M.S. C.S.. The impact of a Meditation-Based Stress Reduction Program on Fibromyalgia General Hospital Psychiatry 1993; 15:284-289. 10)Shunal Shapiro, Gary E, Schwartz, Ginny Bonner. Effects of °Õß°“√·æ∑¬å∑“߇≈Õ◊ ° °√¡æ—≤π“°“√·æ∑¬å·ºπ‰∑¬·≈–°“√·æ∑¬∑å “ß‡≈Õ◊ ° °√–∑√«ß“∏“√≥¢ÿ http://www.dtam.moph.go.th/alternative 37

æÿ∑∏∏√√¡∫”∫—¥ Mindfulness-Based Stress Reduction on Medical and Premedical Students. Journal of Behavioral; 1998;21:6. 11)Kabat-Zinn J, Wheeler E, Light T, Skillings A, Scherf M, Cropley T G, Hosmer D, and Berhard J. Influence of a mindfulness-based stress reduction intervention on rates of skin clearing in patient with moderate to severe psoriasis undergoing phoththerapy (UVB), and photochemotherapy (PUVA). Psychosom.Med; 1998; 60:625-632. 12)Kabat-Zinn J, Massion A.O, Kristeller J, Peterson L G, Fletcher K, Pbert L, Linderking W, Santorelli S F. Effectiveness of a meditation- based stress reduction program in the treatment of anxiety disorders. Am.J. Psychiatry; 1992; 149:936-943. 13)Astin J A. Stress reduction through mindfulness meditation: Effect on psychosocial symptomatology, sense of control and spiritual experiences. Psychother Psychosom; 1997; 66:97-106. 14)C.N. Alexander, E.J. Langer, R I Newman, H.M. Chandier, J.L. Davies. Transcendental Medition, Mindfulness Meditation, and longevity: An Experimental Study with the Elderly. Journal of Personality and social Psychology,1989; 6:950-964. °Õß°“√·æ∑¬∑å “ß‡≈Õ◊ ° °√¡æ—≤π“°“√·æ∑¬å·ºπ‰∑¬·≈–°“√·æ∑¬å∑“߇≈Õ◊ ° °√–∑√«ß“∏“√≥¢ÿ 38 http://www.dtam.moph.go.th/alternative

æÿ∑∏∏√√¡∫”∫¥— 5∫ ∑ ∑’Ë °“√«¥¡πµå∫”∫—¥‚√§ °“√‰ª«¥— °“√‰À«âæ√– «¥¡πµå ·ºà‡¡µµ“ ‡ªπì °‘®°√√¡∑Ë’™“«æÿ∑∏‡√“ªØ∫‘ µ— ‘ °π— ‡ªπì ª√–®”„π™«’ µ‘ ª√–®”«π— °“√«¥¡πµ‡å √“Õ“®®–«¥¡πµ∑å ”«µ— √‡™“â -‡¬πÁ «¥¡πµå ∫∑·ºà‡¡µµ“ ∫∑√√‡√≠‘ §≥ÿ æ√–√—µπµ√—¬ Õµ‘ ‘ª‚î  ¿§«“ «¥§“∂“æ“Àÿß¡À“°“œ «¥æ√–ª√µ‘ √∏√√¡∫∑µ“à ß Ê ‡À≈à“π’È ™“«æÿ∑∏‡√“®–§âπÿ ‡§¬°—π¥’ ”À√∫— »“π“Õπ◊Ë °Á «¥∫∑«¥„π»“π“¢Õßµπ ·µàªí®®∫ÿ π— ¿“æß— §¡‡ª≈’Ë¬π‰ª §π¡’‡«≈“πÕâ ¬≈ß π„® ∑”°®‘ °√√¡∑“ßÕπ◊Ë °π— ¡“°°«à“°“√‰À«âæ√–«¥¡πµå ∫“â π°∫— «—¥‡√‘¡Ë À“à ß°π— «‘∑¬“»“µ√å °—∫»“π“‡√‘Ë¡À“à ß°π— »√—∑∏“„π»“π“·≈–°“√ªØ∫‘ —µ∏‘ √√¡‡√Ë¡‘ À“à ßÕÕ°‰ª®“°¡πÿ…¬å„π ¬ÿ§ª®í ®∫ÿ π— §π°∫— æ√–°Áµà“ߧπµà“ßÕ¬Ÿà Àà“ß°π— ÕÕ°‰ª Õ¬“à ߉√°µÁ “¡°“√«®‘ —¬¢Õß·æ∑¬å „π¬ÿ§ªí®®ÿ∫π— πÈ’°≈—∫æ∫«“à °“√‰À«æâ √–«¥¡πµå °“√‰ª«¥— ∑”°‘®°√√¡∑“ß»“π“¡º’ ≈ ∑”„Àâÿ¢¿“楒 ·≈–√°— …“‚√§‰¥¥â ⫬ °“√«¥¡πµå (Prayer) ∂◊Õ«à“‡ªìπ°®‘ °√√¡”À√∫— æ—≤π“∑“ß®‘µ«≠‘ ≠“≥ „π »“𓵓à ß Ê ®–¡°’ “√«¥¡πµ°å π— ‡ªìπª√–®” ‰¡«à “à ®–‡ªπì æ√“À¡≥å Œπ‘ ¥Ÿ æÿ∑∏ §√‘ µå Õ‘≈“¡ ≈â«π·µà¡’°‘®°√√¡Õ—ππÈ’ ¡πÿ…¬å√⟮—°°“√«¥¡πµå¡“‡ªìπæ—π Ê ªïµÈ—ß·µà§√È—ß ‚∫√“≥ °“√«¥¡πµ∑å ”„Àâ‡√“ºàÕπ§≈“¬ ®µ‘ ‡ªπì ¡“∏‘ πÕ°®“°«¥¡πµ‡å √“°Á‰ªøßí ∏√√¡ À√Õ◊ ‡√’¬π§”Õπ¢Õß»“π“ ‰ª∑”∫ÿ≠·≈«â √Ÿâ°÷ ∫“¬„® ‰ª√°— …“»≈’ „π«—π”§≠— ‰ªΩñ°¡“∏‘ «ª‘ í π“ ´ßË÷ °“√Ω°ñ ¡“∏‘ «ª‘ í𓉥°â ≈à“«‰ª„π∫∑°àÕπ Ê ·≈â« „π∫“ß »“π“°Á¡°’ ®‘ °√√¡™à«¬§π¥Õâ ¬‚Õ°“„π¥“â π°“√»°÷ …“ „π¥“â π°“√√—°…“‚√§¿—¬‰¢â‡®∫Á µà“ß Ê ´Ë÷߇ªìπ°‘®°√√¡∑’Ë∑”„Àâ‡√“√âŸ÷°∫“¬„® À√◊Õ∑’ˇ√’¬°°—π«à“ 牥â∫ÿ≠é §◊Õ ∑”„Àâ §ÿ≥¿“殑µ„®¥’¢È÷π ™à«¬„Àâ≈–°‘‡≈µ—≥À“‰¥â„π∫“ߢ≥–πË—π‡Õß ´Ë÷ß®–µâÕßΩñ°‰ª ®π°«à“®–≈–‰¥â‚¥¬‡¥¥Á ¢“¥ µ“¡À≈—°»“π“¢Õßµπ ´ßË÷ §”Õπ·µà≈–»“π“°Á·µ°µ“à ß °Õß°“√·æ∑¬∑å “ß‡≈◊Õ° °√¡æ≤— π“°“√·æ∑¬å·ºπ‰∑¬·≈–°“√·æ∑¬å∑“߇≈◊Õ° °√–∑√«ß“∏“√≥ÿ¢ http://www.dtam.moph.go.th/alternative 39

æ∑ÿ ∏∏√√¡∫”∫—¥ °—π‰ª Õ¬à“߉√°Áµ“¡π°— «∑‘ ¬“»“µ√∑å “ß¢ÿ ¿“ææ∫«à“ °“√∑”°‘®°√√¡‡À≈“à πÈ’¡’º≈µÕà ÿ¢¿“æ¢Õߧπ‡√“ „πªï 1992 ®“°°“√”√«®¢Õß Gallop poll æ∫«à“√âÕ¬≈– 94 ¢Õߧπ Õ‡¡√°‘ π— π—∫∂◊Õæ√–‡®â“ À√◊Õ‡™ÕË◊ ‡√◊ÕË ß«‘≠≠“≥“°≈ (Universal Spirit) √âÕ¬≈– 42 ‰ª ¢‚∫Õß™∂’«åÀµ‘ √1Õ◊ ∑”æß“‘∏π∫’ ™Ÿ ”“√µ«“à ®ß∂ß÷ Êπ‘·¬— ≈°–“√√âÕ¬«≈¥–¡π8µ7¢å Õ°ß≈§“à π««Õà“‡¡»√°‘“—ππ“æ‡∫ª«ìπà“√«à âÕπ¬ª≈√––°9Õ0∫∑¢Ë’ Քߧ§—≠π Õ‡¡√°‘ π— «¥¡πµ2å ·≈–√Õâ ¬≈– 76 ∫Õ°«“à «¥¡πµ∑å °ÿ «π— 3,4 ·≈–„πªï 1990 ”√«® æ∫ «“à ¡’§πÕ‡¡√°‘ π— √Õâ ¬≈– 44 ¡ª’ √–∫°“√≥å «¥¡πµå‡æÕË◊ °“√∫”∫¥— ‚√§‡ªπì ∫“ß‚Õ°“ „𫙥«’¡µ‘ π¢µÕå ß‚µ¥π¬2¡®’ ÿ¥¡·ßàÿ ≈À–¡∫““¬ß‡√æ“Ë◊Õ¬™ß“à«π¬æ∫”∫∫«¥—à“‚√§∂ºß÷ ∑Ÿâ √’ËÕâ «¬¥≈¡–π2µ5ªå 5√–®”լෟ ≈â«¡°’ “√‡ª≈¬Ë’ π¡“ ªí®®∫ÿ —ππ°È’ “√«¥¡πµå‡æËÕ◊ ∫”∫—¥‚√§ (Prayer Healing) ‡√Ë¡‘ π”¡“„™â¡“°¢πÈ÷ ‚¥¬‡©æ“–®µ‘ ·æ∑¬å„πÕ‡¡√°‘ “ ®“°°“√”√«®æ∫«“à √Õâ ¬≈– 72 ‡√¡‘Ë „™«â ∏‘ °’ “√∑“ß»“π“ ‡¢“â √«à ¡°∫— °“√∫”∫¥— ∑“ß®µ‘ ¢Õßµπ6 ·µÕà ¬“à ߉√°µÁ “¡¬ß— ¡™’ Õà ß«“à ß∑“ߧ«“¡§¥‘ Õ¬à“ß¡“° √–À«“à ß·æ∑¬·å ≈–§«“¡µÕâ ß°“√∑“ß»“π“¢Õߧπ‰¢â ß“π«‘®—¬¢Õß §ß‘ å ·≈–§≥–æ∫ «à“ ·æ∑¬Õå ‡¡√°‘ —π√âÕ¬≈– 83 ¡’°“√查§ÿ¬‡°’¬Ë «°—∫»“π“°—∫§π‰¢πâ Õâ ¬¡“° „π®”π«ππÈ’ √âÕ¬≈– 93 ¬Õ¡√∫— «“à §«√„À⧫“¡”§≠— °—∫ª√–‡¥Áπ¢Õߧ«“¡‡™ÕË◊ ∑“ß»“π“µàÕÿ¢¿“æ §¢Õ«“ß¡ºâªŸπ«É ¬„®7µ°Õà “§√«»“÷°¡…µ“âÕµßÕà°¡“√“∑¢“Õßß»§“‘ßπå “æ„∫π«·à“ßà √¢ÿ âÕ¿¬“≈æ–¢Õ7ß7§π¢‰Õ¢ß8âºŸâª«É ¬Õ¬‡à“ÀßπÁ‰√«°“à Á¥·’æ∑¬µ§å Èß— «·√µ„àªÀïâ §.».1990 ‡ªπì µâπ¡“ß“π«‘®—¬‡°¬Ë’ «°—∫‡√ÕË◊ ߢÕß°®‘ °√√¡∑“ß»“π“°∫— ¢ÿ ¿“æ‡√‘Ë¡¡“°¢÷πÈ ™È’„Àâ‡ÀÁπ∂÷ߺ≈¥’¢Õß°“√∑”°‘®°√√¡∑“ß»“π“ (Religiosity and Spirituality) µàÕÿ¢¿“æ ‡™πà ß“π«®‘ ¬— „πº∑Ÿâ πË’ ∫— ∂Õ◊ §√‘ µå ·∫∫‡´‡«π‡¥¬å ·Õ¥‡«πµ‘ (Seventh day Adventists) æ∫«à“ ºâŸ∑Ë’ªØ‘∫—µ‘µ“¡À≈—°»“π“π’È¡’º≈¥’µàÕÿ¢¿“懪ìπ‚√§¡–‡√Áß·≈– ‚ª√ا‘∫‡√—µÕ◊È °‘ √®‘ —ß°π√âÕ√¬¡∑“Õß“»¬“ÿ¬◊ππ¢“÷Èπµ“¡æ§««°“π¡È√’ ‡—∫™ª◊ËÕ√¢–Õ∑ßµ“ππÕ9,“10À,1“1,√1¡2 —ß«‘√—µ‘ À¬ÿ¥ß“π«π— ‡“√å ·≈– ß“π«®‘ —¬∂ß÷ º≈¢Õß°“√ªØ∫‘ µ— ∏‘ √√¡∑“ß»“π“°∫— ÿ¢¿“æ ªí®®∫ÿ π— π‡’È √“æ∫«“à ¡’ß“π«®‘ ¬— ‡ªπì ®”π«π¡“°∑’·Ë ¥ß„À‡â ÀπÁ «“à °“√¡’§«“¡‡™ÕË◊ °Õß°“√·æ∑¬∑å “ß‡≈Õ◊ ° °√¡æ≤— π“°“√·æ∑¬·å ºπ‰∑¬·≈–°“√·æ∑¬∑å “ß‡≈Õ◊ ° °√–∑√«ß“∏“√≥¢ÿ 40 http://www.dtam.moph.go.th/alternative

æ∑ÿ ∏∏√√¡∫”∫—¥ ∑“ß»“π“ ·≈–°“√ªØ∫‘ —µ‘∏√√¡„π∑“ß»“π“™à«¬„Àâ§π‰¢‡â ªìπ‚√§√⓬·√ßπÕâ ¬≈ß ‡™àπ ‚√§À«— „® ‚√§§«“¡¥—π‚≈À‘µ ‚√§Õ«â π ‚√§‡§√’¬¥ ‚√§´÷¡‡»√“â ‚√§∑“߇¥‘πÕ“À“√ ‡ªπì µπâ 13,14,15,16,17 ·≈–ºªŸâ É«¬∑ˇ’ ªπì ‚√§√“â ¬·√ß ‡™àπ ¡–‡√ßÁ À√◊ÕºŸâ∑Ë’Õ¬Ÿà„π°≈à¡ÿ ∑¡Ë’ °’ “√ ‡Õ◊ÈÕÕ“∑√™à«¬‡À≈◊Õ„Àâ°”≈—ß„®°—π·≈–°—π„π°≈àÿ¡ À√◊Õ‰ª∂“πªØ‘∫—µ‘∏√√¡ ·≈–°“√ ∑”°‘®°√√¡∑“ß»“π“√«à ¡°—π ¡°— ®–¡Õ’ —µ√“µ“¬µ”Ë °«à“ª√–™“°√∑«Ë— ‰ª 18,19,20 πÕ°®“°πÈ—π°“√ªØ‘∫—µ‘°‘®∑“ß»“π“™à«¬„Àâÿ¢¿“殑µ¥’ §√Õ∫§√—«¡’§«“¡ÿ¢ πªÕâ≠í ¬À≈“ߧ21«,2“2¡,2‡3§,24√¬’ ¥ §«“¡´¡÷ ‡»√“â ªí≠À“¶“à µ«— µ“¬ °“√„™â¬“‡æµ¥‘ ·≈–°“√À¬“à √â“ß ·µÕà ¬à“߉√°µÁ “¡°Á¡√’ “¬ß“π«®‘ ¬— ∫“ß™‘Èπ∑’Ë·¥ß„À‡â ÀπÁ ∂ß÷ º≈‡’¬¢Õß °“√ªØ‘∫—µ‘°‘®∑“ß»“𓇰‘¥º≈‡’¬µàÕÿ¢¿“æ ‡™àπ ß“π¢Õß°“√奇πÕ√å (Gartner) ·≈–§≥– æ∫«à“„πÀ¡ºŸà ªâŸ Ø‘∫µ— ‘∏√√¡¡’§«“¡‡§√¬’ ¥ §«“¡°≈—«µ“¬‰¥¡â “°·≈–¡·’ π«‚π¡â „π°“√¢“¥§«“¡¿Ÿ¡‘„®„πµπ‡Õß (Low self-esteem)23 °“√∑Ë’º≈¢Õßß“π«‘®¬— ÕÕ°¡“„π∑“ßµ√ߢ“â ¡°—ππ’È π°— «®‘ —¬‡ÀπÁ «à“‡πË◊Õß®“°¬—ß¡’ ªí®®¬— À≈“¬ª√–°“√∑Ë¡’ ’º≈µÕà ÿ¢¿“æ ‡™πà °“√°‘πÕ“À“√À√Õ◊ «∂‘ °’ “√¥”‡π‘π™’«‘µµà“ß Ê °“√πÕπ¥÷° °“√¥¡Ë◊ ÿ√“ °“√Ÿ∫∫Àÿ √’Ë ‡ªπì µâπ ´÷ßË ‡ªìπª®í ®—¬∑’ºË ⟫‘®¬— Õ“®®–¡Õߢ“â ¡‰ª ‚¥¬¡ÿàßÀ“§«“¡—¡æ—π∏凩擖∑Ë’‡°’ˬ«°—∫°“√∑”°‘®°√√¡∑“ß»“π“°—∫ÿ¢¿“æ‡∑à“πÈ—π ≈–‡≈¬ª®í ®—¬Õ◊πË ‰ª πÕ°®“°π—Èπ°“√∑”°®‘ °√√¡∑“ß»“π“¬—ß‡ªπì ‡√◊ËÕߢÕß·µ≈à –∫ÿ§§≈ ´ß÷Ë ªØ∫‘ —µ‘‰¥âº≈µ“à ß°—π «∏‘ ’°“√°·Á µ°µ“à ß°π— §«“¡¡Ë”‡¡Õ¢Õß°“√ªØ‘∫—µ‘°Á·µ°µà“ß°—π ¥ß— ππ—È º≈¢Õßß“π«®‘ —¬®ß÷ ·¥ßº≈ÕÕ°¡“µ“à ß°—π Õ¬“à ߉√°µÁ “¡ ¡’π—°«‘®—¬‰¥â∑”°“√«®‘ ¬— ‡©æ“–‡√ÕË◊ ߢÕß°“√«¥¡πµµå Õà ¢ÿ ¿“æ ´ß÷Ë π“à π„®¡“° ‡√“®–‰¥»â °÷ …“ß“π«®‘ ¬— ‡À≈“à ππÈ— °π— µàÕ‰ª ß“π«®‘ —¬‡°¬’Ë «°∫— º≈¢Õß°“√«¥¡πµµå àÕ¢ÿ ¿“æ ß“π«‘®—¬¢ÕߧÕ≈≈‘ªªá (Collipp) „πªï 1969 ‰¥â»÷°…“„πºâŸªÉ«¬‡¥Á°∑Ë’‡ªìπ ¡–‡√Á߇¡Á¥‡≈Õ◊ ¥¢“« (Leukemia) 18 √“¬ ‚¥¬·∫ßà ‡ªπì 2 °≈à¡ÿ °≈¡ÿà Àπß÷Ë 10 §π„Àâ «¥¡πµå∑°ÿ «π— Õ°’ °≈à¡ÿ ÀπË÷ß 8 §π ‰¡à„Àâ «¥¡πµå °“√√—°…“∑“ß°“√·æ∑¬å‡À¡◊Õπ°π— µ¥‘ µ“¡‰ª 15 ‡¥Õ◊ π æ∫«à“°≈ÿ¡à ∑Ë’ «¥¡πµå 7 §π„π 10 §π¬ß— ¡™’ ’«µ‘ Õ¬Ÿà à«π°≈ÿà¡∑’ˉ¡à ‰¥â«¥¡πµå 2 §π„π 8 §π¡’™’«µ‘ Õ¬àŸ º≈ß“π«‘®¬— æ∫«à“°“√«¥¡πµå„Àâº≈¥’ ·µà¡’ °Õß°“√·æ∑¬å∑“߇≈◊Õ° °√¡æ≤— π“°“√·æ∑¬·å ºπ‰∑¬·≈–°“√·æ∑¬å∑“߇≈◊Õ° °√–∑√«ß“∏“√≥¢ÿ http://www.dtam.moph.go.th/alternative 41

æÿ∑∏∏√√¡∫”∫—¥ º™¥—Ÿâ«‘®‡®“π√≥25 å«à“®”π«πµ—«Õ¬à“ßπâÕ¬‡°‘π‰ª·≈–¬—߉¡à‰¥â·¬°§«“¡√ÿπ·√ߢÕß‚√§ÕÕ°Õ¬à“ß §“≈—π·≈–§≥– (Carlson et al) ‰¥»â ÷°…“„𙓬 18 √“¬ À≠ß‘ 18 √“¬ ´÷Ë߇ªπì π°— »°÷ …“§√‘‡µ¬’ π ‚¥¬·∫àßπ—°»÷°…“ÕÕ°‡ªìπ 3 °≈à¡ÿ °≈àÿ¡·√°Õπ‡∑§π‘§°“√ ºÕà π§≈“¬ 6 §√ßÈ— ∑°ÿ 2 —ª¥“Àå‚¥¬°“√„Àâøí߇∑ª‡¬’ ߇æÕ◊Ë §«“¡ºàÕπ§≈“¬§√ß—È ≈– 20 π“∑’ °≈¡àÿ ∑Ë’ 2 „Àâ «¥¡πµå ·≈–¡“∏‡‘ æÕË◊ Õÿ∑‘»∫™Ÿ “ (Devotional Meditation) ‚¥¬ øí߇∑ª 20 π“∑’ ‡™πà °—π °≈¡ÿà ∑’Ë 3 ‰¡à‰¥âÕπ„ÀâΩñ°Õ–‰√ „π°“√Ω°ñ √–À«“à ߧ√È—ß∑Ë’ 2 ·≈–§√ßÈ— ∑Ë’ 6 æ∫«à“ °≈àÿ¡∑Ë’ 2 ¡’§«“¡µß÷ µ—«¢Õß°≈â“¡‡πÈ◊Õ≈¥≈ß ‚¥¬«—¥§«“¡µß÷ µ—«¢Õß °°≈“√“â ∑¡¥‡π≈ÕÈ◊ Õß2æ-∫4«°“à °≈¡àÿ≈¡ÿà „∑πË’ ¢2≥¡–§’ ∑«°Ë’ “≈¡¡ÿà ‡§1√’¬°¥≈§∫— «¡“§’ ¡«‚“°¡√µ∏ß÷ µπ«— Õâ ¢¬Õ°ß«°à“≈°“â ≈¡àÿ¡‡π∑ÕÈ◊ ’Ë ¡1“·°≈¢–π÷È °≈‡¡¡àÿ Õ◊Ë ∑Ë’ π‘È326¥ÿ ß“π«®‘ ¬— ™‘Èπ∑°’Ë ≈à“«∂ß÷ °—π¡“° „πÀ¡ŸàºâŸ∑’Ë π„®‡√ÕË◊ ߢÕß°“√∫”∫—¥∑“ß®‘µ«≠‘ ≠“≥ §◊Õ ß“π«®‘ —¬¢Õß ¥√.‡√π¥Õø∑å ∫√‘¥ (Randolph Byrd M.D.) Õ“¬ÿ√·æ∑¬å∑“ßÀ—«„® ·Àßà ‚√߇√¬’ π·æ∑¬¡å À“«∑‘ ¬“≈¬— ·§≈ø‘ Õ√‡å π¬’ ´“πø√“π´‘ ‚° ‰¥∑â ”°“√»°÷ …“ºªŸâ «É ¬Àπ°— 393 √“¬„πÀâÕß∫”∫¥— ©ÿ°‡©π‘ ∑“ßÀ—«„® (Coronary Car Unit) ¢Õß‚√ß欓∫“≈´“πø√“π ´‘ ‚° (San Francisco General Hospital) ‡ªìπ‡«≈“ 10 ‡¥Õ◊ π „πªï 1982-1983 ‡¢“·∫àߧπ‰¢Õâ Õ°‡ªπì 2 °≈àÿ¡ °≈à¡ÿ Àπ÷ßË 201 √“¬ „À°â “√√°— …“∑“ß°“√·æ∑¬åµ“¡ª°µ‘ Õ°’ °≈¡àÿ ÀπßË÷ 192 √“¬ „À°â “√√°— …“‡À¡Õ◊ π°≈¡àÿ ·√° ·µ‡à ¢“®–„À°â ≈¡àÿ §√‘ µ∑å ‚Ë’ ∫∂å «¥¡πµå „Àâ°∫— ºªâŸ É«¬°≈¡àÿ πÈ’ ‚¥¬‡¢“®–·®ßâ ™◊ÕË §π‰¢â ‚√§∑‡’Ë ªπì Õ“°“√Àπ°— Àπ“¢Èπ— ‰Àπ ‡æÕ◊Ë „Àâ °≈¡àÿ π°— ∫«™‡À≈“à πÈ’ «¥¡πµå„ÀÀâ “¬®“°Õ“°“√‡®∫Á ª«É ¬‚¥¬‡√«Á ‰¡à„À¡â Õ’ “°“√·∑√°´Õâ π ‰¡à„Àâ‡’¬™’«‘µ ‚¥¬∑’˵—«ºŸâªÉ«¬‡Õß ·æ∑¬å 欓∫“≈∑’Ë√—°…“‰¡à¡’„§√√Ÿâ‡≈¬ ·≈–°≈àÿ¡ º⟠«¥¡πµ®å –«¥Õ¬∑àŸ ‚’Ë ∫∂å À√Õ◊ ∑À’Ë “à ߉°≈®“°‚√ß欓∫“≈ º≈ª√“°Ø«“à °≈¡àÿ §π‰¢∑â ¡’Ë ’ ºŸâ«¥¡πµå„Àâ ¡’Õ“°“√À—«„®«“¬πâÕ¬°«à“Õ’°°≈¡ÿà (8 µÕà 20) „™¬â “ªØ‘™«’ π–πâÕ¬°«à“ 5 ‡∑à“ (3 µàÕ 16) „à∑àՙ૬À“¬„®πâÕ¬°«à“ (0 µàÕ 12) µ‘¥‡™◊ÈÕªÕ¥∫«¡πâÕ¬°«à“ (3 µàÕ 13) ¡°’ “√ªö∫í ™«à ¬™’«µ‘ ‡πÕ◊Ë ß®“°À—«„®À¬¥ÿ ‡µπâ πâÕ¬°«“à (3 µÕà 14) „π°≈ÿà¡∑’¡Ë ’ °“√«¥¡πµå‰¡à¡’‡¬’ ™’«‘µ‡≈¬µ≈Õ¥‡«≈“∑∑’Ë ¥≈Õß „π¢≥–∑Ë’Õ°’ °≈¡àÿ ‡’¬™’«‘µ 3 √“¬ ‡√“ ®–‡ÀÁπ«à“°“√«¥¡πµå¡’º≈¥¡’ “°Õ¬“à ß™—¥‡®π ‡π◊ËÕß®“°º≈¥’‡°π‘ §“¥Õ¬“à ß¡“°¡“¬‡™πà πÈ’ ®÷ß¡’¢âÕ‚µ·â ¬ßâ ·≈–«®‘ “√≥å°—π¡“°„πÀ¡Ÿπà —°«®‘ —¬ ‡æ√“–¡µ’ «— ·ª√¡“°∑’Ë¡º’ ≈µÕà °“√À“¬ °Õß°“√·æ∑¬∑å “ß‡≈Õ◊ ° °√¡æ—≤π“°“√·æ∑¬·å ºπ‰∑¬·≈–°“√·æ∑¬∑å “ß‡≈◊Õ° °√–∑√«ß“∏“√≥¢ÿ 42 http://www.dtam.moph.go.th/alternative

æÿ∑∏∏√√¡∫”∫—¥ ¥¢’ π÷È ¢Õߺ⪟ É«¬ ‡™πà §«“¡√πÿ ·√ߢÕß‚√§·µ≈à –§π‰¡‡à ∑“à °π— §«“¡®”‡ªìπµÕâ ß„™â¬“ ªØ‘™’«π–À√◊Õ¬“¢∫— ªí “«–µ“à ß°—π ·≈–ºªŸâ É«¬„π°≈¡àÿ ∑Ë’‰¡à‰¥â «¥¡πµå„Àâ ≠“µ∑‘ ∫’Ë “â π Õ“®®–«¥¡πµå„ÀâÀ“¬‡√Á« Ê °Á‰¥â ‡æ√“–‚¥¬ª°µ·‘ ≈â« §π‰¢∑â ˪’ É«¬Õ¬àŸ„π¢—πÈ «°‘ ƒµ‘π—Èπ ≠“µ‘¡—°®–À“«‘∏’°“√µà“ß Ê ∑“ß®‘µ«‘≠≠“≥∑’˵π‡Õ߇™Ë◊Õ∂◊Õ¡“™à«¬‰¡à¡“°°ÁπâÕ¬ °“√«¥¡πµå‡ªìπ«∏‘ ’∑Ë’„™â°—π∑—Ë«‰ª27 Õ¬à“߉√°Áµ“¡°“√«¥¡πµåπ—∫«à“‡ªìπ«‘∏’°“√∑’Ëßà“¬∑’˺⟪ɫ¬π‘¬¡„™â„π‡«≈“‡¢â“√—∫ °“√√—°…“‚√§ ¥—ß√“¬ß“π¢Õ߇´“‡¥¬’ ·≈–§≥– (Suadia, et al) æ∫«“à §π‰¢â∑‡’Ë ¢â“√—∫ °“√ºà“µ—¥À—«„® √âÕ¬≈– 96 „™â°“√«¥¡πµå™à«¬ª√–§—∫ª√–§Õß®‘µ„®¢Õßµπ‡Õß º·√≈Ÿâ “–¬√ßâÕ“¬π≈2–8 70 ¢Õߧπ‰¢â§‘¥«à“°“√«¥¡πµå®–™à«¬‡¢“‰¥âµÕ∫µ“¡·∫∫∑¥Õ∫¢Õß ∑“â ¬∑’Ë ¥ÿ π.æ. ∫√¥‘ (Byrd) °≈“à «µ¥‘ µ≈°«“à çª®í ®¬— ∑‡Ë’ ¢“‰¡à “¡“√∂§«∫§¡ÿ ‰¥â„π°“√∑”«®‘ —¬ §Õ◊ ‡¢“‰¡à “¡“√∂§«∫§¡ÿ §«“¡ª√–ߧå¢Õßæ√–‡®â“ æ√–‡®“â Õ“®®– ™Õ∫°≈¡ÿà ∑Ë¡’ §’ π«¥¡πµå„Àâ°Á‰¥âé Õ¬“à ߉√°µÁ “¡§«“¡®√‘ß„π‡√◊ÕË ßπ¬’È ß— µÕâ ß»÷°…“§πâ §«â“ °—πµÕà ‰ª ∂Ⓡ√“≈Õ߉ª¥ßŸ “π«‘®—¬‡°à“ Ê ¡’º‡Ÿâ §¬»÷°…“‡√ÕË◊ ß º≈¢Õß°“√«¥¡πµµå Õà °“√ ‡®√‘≠‡µ‘∫‚µ¢Õßæ◊™ ´Ëß÷ »÷°…“‚¥¬ Loeh „πªï 1959 æ∫«“à æ™◊ °≈ÿ¡à ∑¡Ë’ ’°“√«¥¡πµå„Àâ ®–‡®√‘≠ßÕ°ß“¡°«“à æ™◊ °≈àÿ¡∑’ˉ¡à¡°’ “√«¥¡πµå„Àâ ´ß÷Ë ºâŸ«®‘ —¬°≈“à ««à“‡¢“„™âæ™◊ ·∑π§π ‡æ√“–§π¡’ª®í ®—¬À≈“¬Õ¬à“ß∑’§Ë «∫§ÿ¡‰¡à‰¥â Õ¬“à ߉√°µÁ “¡ ¬ß— ¡’√“¬ß“πÕ’°¡“°∑Ë’·¥ß „Àâ‡ÀÁπ«“à °“√«¥¡πµ™å «à ¬„À⇰‘¥§«“¡ÿ¢§«“¡æÕ„®„π™’«µ‘ ∑‡Ë’ ªìπÕ¬Ÿà ™à«¬„Àâÿ¢¿“æ ®µ‘ ¥’ ™à«¬·°â‰¢„π‡«≈“∑’Ë™’«‘µª√–∫°∫— ª≠í À“∑°ÿ ¢å„®‰¥â29,30 „π‡√ÕË◊ ß°“√«¥¡πµåµÕà ÿ¢¿“æπÈ’ ®π∂÷ßªí®®∫ÿ —πππÈ’ —°«‘∑¬“»“µ√å ¢ÿ ¿“æ¬—ß ‰¡‡à ¢“â „®∂ß÷ °≈‰°∑°’Ë “√«¥¡πµå °“√·º‡à ¡µµ“®“°∑’ˉ°≈ Ê ·≈«â ¡º’ ≈„À§â «“¡‡®∫Á ª«É ¬¥¢’ πÈ÷ Õ¬“à ß¡“°¡“¬‡™πà π’È π.æ.≈“√’Ë ¥Õ´’Ë (Larry Dossey) ‰¥»â °÷ …“·≈–π”«∏‘ ’°“√«¥¡πµå ¡“„™¡â “° ‡¢“‡¢’¬πÀπß— Õ◊ ‡°’ˬ«°—∫‡√ÕË◊ ß«¥¡πµå‰«Àâ ≈“¬‡≈à¡ ‡™àπ Healing Word, The power of Prayer and the practice of medicine and its sequel ·≈– Prayer is Good Medicine ‡¢“‰¥â∑∫∑«πß“π°“√∑¥≈Õߪ√–¡“≥ 100 √“¬ß“π à«π„À≠൒摡æå„π«‘™“ª√®‘µ«‘∑¬“ (Parapsychology) °«à“§√÷Ëß·¥ß„Àâ‡ÀÁπ«à“ °“√«¥¡πµ¡å º’ ≈µàÕ°“√‡®√≠‘ ‡µ∫‘ ‚µ¢Õ߇¡≈¥Á æ◊™·≈–°“√À“¬¢Õß·º≈‡√Á«¢÷Èπ °Õß°“√·æ∑¬å∑“߇≈Õ◊ ° °√¡æ—≤π“°“√·æ∑¬å·ºπ‰∑¬·≈–°“√·æ∑¬å∑“߇≈◊Õ° °√–∑√«ß“∏“√≥ÿ¢ http://www.dtam.moph.go.th/alternative 43