History_Seminar_Proceedings

¤üÖ¤üÖ¯ÖÖ™üᯙ ¸üÖ•ÖôêûÛú»ÖÖ ¾Ö ×¾Ö–ÖÖ®Ö ´ÖÆüÖ×¾ÖªÖ»ÖµÖ, †Öפü®ÖÖ£Ö®ÖÝÖ¸ü,ŸÖÖ.¯ÖÖ£Ö›üá, וÖ.†Æü´Ö¤ü®ÖÝÖ¸ü 136ISBN. : 978-93-83401-46-8

¤üÖ¤üÖ¯ÖÖ™üᯙ ¸üÖ•ÖôêûÛú»ÖÖ ¾Ö ×¾Ö–ÖÖ®Ö ´ÖÆüÖ×¾ÖªÖ»ÖµÖ, †Öפü®ÖÖ£Ö®ÖÝÖ¸ü,ŸÖÖ.¯ÖÖ£Ö›üá, וÖ.†Æü´Ö¤ü®ÖÝÖ¸ü 137ISBN. : 978-93-83401-46-8

lna HkZ% 1- [kkcs jsdj Ogh-th- ¼laik-½] Ik= Ø-15804 ¼v½] iq-Ø-2] :- Ø-104] dkYs gkiwj vfHky[s kky; o.kZukRed lwph [kMa 1 ¼fuoMh fpVf.klh nIrjkrhy dkxni=kpa h o.kZukRed lwph½] dksYgkiwj iqjkfHky[s kkxkj] dkYs gkiwj 2- pOgk.k Mh-Mh-] ^{kf=; dqykoarl pkyqD;&lkGs [a kh&lkGa[q ks mQZ Jhear ljnkj ikV.kdj ?kjk.;kpk bfrgkl*] Jhjke idz k’ku] ikV.k] f}rh; vko`Rrh 2014-¤üÖ¤üÖ¯ÖÖ™üᯙ ¸üÖ•ÖôêûÛú»ÖÖ ¾Ö ×¾Ö–ÖÖ®Ö ´ÖÆüÖ×¾ÖªÖ»ÖµÖ, †Öפü®ÖÖ£Ö®ÖÝÖ¸ü,ŸÖÖ.¯ÖÖ£Ö›üá, וÖ.†Æü´Ö¤ü®ÖÝÖ¸ü 138ISBN. : 978-93-83401-46-8

17 ì¶m eVH$mVrb {edH$mbrZ MbZ gVw ma ‘Ýgwa ‘h‘X E‘.{’$b. g§emoYH$, Zmam¶UJmd>, nwUo. ‘mo. Z§. 9637129496 gVamì¶m eVH$mV X»IZ XoemV Á¶m‘ܶo ‘hmamï´>m~am~o a H$Zm©Q>H$, Am§Y«àXoe B˶mXr àm§V ¶oVmV. ˶mH$mimV ˶m àXoemV {d{dY àH$maMr ZmUr àM{bV hmVo r. ‘hmamï´>mnwaVo ~mobm¶Mo Pmbo Va {d{dY Eo{Vhm{gH$gm{h˶, g‘H$mbrZ H$mJXnÌo, naH$s¶ àdmgd¥ÎmmV§ . ’°$³Q>ar aoH$m°S>©g B˶mXr gmYZmdê$Z ‘m{hVr AmnUmg {‘iVo. {edmOr ‘hmamOm§Zm ñdamÁ¶ ñWmnZ Ho$ë¶mZ§Va Amnë¶m dmXir Ym‘Yw‘rÀ¶m H$mimV Zmʶmgma»¶mJmoï>tH$S>o bj Xoʶmg ’$magm doi ZìhVm. Var gwÕm ˶m§Zr {deofV… 1674 ‘ܶo amÁ¶m{^foH$ H$ê$Z KoVë¶m Z§VañdV…Mr ZmUr nmS>bobr AmT>iVmV.{edmOr ‘hmamOm§ZsAmnë¶m qhXþ AmXemªZm d na§nam§Zm Yê$ZM Amnë¶mZmʶmgmR>r ‘yi à‘mU^yV ZmUo åhUyZ {dO¶ZJaÀ¶m \"hmoZ' ¶m ZmʶmMm ñdrH$ma Ho$bm Am{U ñdV…Mo \"{edamB©' hogmoݶmMo ZmUo {dO¶ZJaÀ¶m ZmʶmÀ¶m YVuda nmSy>Z KoVbo. ‘mÌàM{bV Ho$bobr hmoZ ZmUr EH$X§arV ‘mJUrÀ¶mà‘mUmV nwaoer ZìhVr. ˶m‘wio AmnUmg BVa AZoH$ àH$maMr ZmUr ˶mH$mir MbZmV Ambobr AmT>iyZ ¶oVmV. {edH$mimVrb hmoZ hm \"H$mZS>r' eãX Amho ømMm AW© \"gwdU©' Agm hmoVmo. g^mgh ~Ia d {MÌJwßV~Ia ¶m XmoZà‘wI ‘wi J«§WmVrb CëboImdê$Z AmnUmg Ago {XgVo H$s, {edmOr ‘hmamOm§À`m I{OݶmV 21àH$maMr hmoZ ZmUr hmoVr.¶m ZmʶmMr ‘m{hVr Imbrb à‘mUo - {edamB© hmoZ, XodamB© hmoZ, AÀ`wVamB© hmoZ,am‘M§X«dmB© hmoZ, H$mdoarnmH$ hmoZ, JwÎms hmoZ, gVbm‘r hmoZ, YmadmXr hmoZ, AmXdmZr hmoZ, {ZemZr hmoZ, doëbmoarhmoZ, eb¡ mJwar hmoZ, nmXemhr hmoZ, B~m« {h‘r hmoZ, nwVir, J§~a B˶mXr. ˶mM ~amo~a ¶m H$mimV Mm§XrMr dVm㧠¶mMr ZmUrhr MbZmV hmoVr. bmar, én¶m, AMH«$s, Q>H$m, {Q>nmb, éH$m, ng¡ m, Xm‘, AmS>H$m, Mdb Xþdi,{OVb B˶mXr.^maVmÀ¶m Owݶm d Zì¶m Zmʶm§À¶m g§X^m©V S>m°. ny. ‘. Omeo s Amnë¶m (OZ©b Am°’$ ݶ{‘g‘°Q>rH$gmogm¶Q>r) ¶m {Z~§YmV gVamì¶m eVH$mV OwZr-Zdr ZmUr ¶mVrb ’$aH$ 34 Vo 70 Q>³³¶mn¶ªV hmoVm AgoåhUVmV. gVamì¶m eVH$mV gaH$mar Q>m§H$gmi ZìhVr ˶m‘iw o ~mOmamV ZmZm àH$maMr Xeo r naXoer ZmUr ¶oVAgV. R>am{dH$ ‘wXVrgmR>r ImOJr Q>m§H$gmi H$mT>ʶmg nadmZJr XoV AgV. Aer gdbV {Xë¶mZo {edH$mimVrbVm~§ o ZmUo N>ÌnVr AWdm {edamB© ZmUr AmnUmg AmT>iVmV. Q>m§H$gmir gaH$mamV H$mhr a³H$‘ X¶mdr bmJVAgo. CXm. g§J‘oœa ¶oWrb gmoZma¨mZr dragoQ>r d hagoQ>r ¶m§Zr gaH$mamH$So nadmZJr ‘m{JVbr hmoVr d H$mhr a³H$‘O‘m Ho$br hmVo r.¤üÖ¤üÖ¯ÖÖ™üᯙ ¸üÖ•ÖôêûÛú»ÖÖ ¾Ö ×¾Ö–ÖÖ®Ö ´ÖÆüÖ×¾ÖªÖ»ÖµÖ, †Öפü®ÖÖ£Ö®ÖÝÖ¸ü,ŸÖÖ.¯ÖÖ£Ö›üá, וÖ.†Æü´Ö¤ü®ÖÝÖ¸ü 139ISBN. : 978-93-83401-46-8

{edH$mimV gm‘mݶV… gwdU©, Mm§Xr, éno, Vm§~o B˶mXr YmVwMr ZmUr Cnb~Y hmoVr.A) gwdU© ZmUr …1. ‘moha … S>m°. goZ gm§JVmV H$s, {edH$mimV ho gwdU© ZmUo hmoVo. amOo bmoH$m§Zm AWdm ‘mݶda 춳Vr¨Zm ZOamUm åhUyZ ^oQ> XoV Ago.B.g. 1663 gmbr EH$m ‘mohaMr qH$‘V 13 én¶o BVH$s hmoVr.2. VmS>nÌr … {edH$mimV H$Zm©Q>H$ ‘ܶo VmSnÌr EH$m Vmbw³¶mMo Zmd hmoVo ˶mdê$Z VmS>nÌr hmoZ Ago Zmd nS>bo Agmdo.3. {Ìewir hmoZ … {edH$mbrZ hmoZm‘ܶo AmUIr EH$ àH$ma AmT>iVmo. Vmo åhUOo {Ìewir hmoZ. ˶mda {ÌewimMo {MÌ H$moabobo Amho.4. nJmoS>m … VËH$mbrZ B§J«O, S>M d nmoVw©JsO ¶m§Zr CëboIboë¶m hmoZ ¶m AWm©Zo dmnabm OmVmo.nJmoS>m hm ‘wi qhXÿ ZmUo,Ë`mbm damh Ago åhUV. Ë`mbm nmpíM‘m˶ bmoH$m§Zr nJmoS>m ho Zmd {Xbo Amho. damh qhXþ XodmMm {dîUMw m EH$ AdVma Amho. damhMo {MÌ gdw U© Zmʶmda H$moabobo Amho. {edH$mbrZ amÁ¶ì¶dhma H$moemV damh hm eãX hmoZ åhUyZ dmnaʶmV Ambm Amho. ¶m gwdU© ZmʶmMo dOZ gw‘mao 53 gdw U©H$U Amho.Q´>ìhoa{Z¶aÀ¶m ‘Vo, nJmoS>m ho EH$ bhmZgo åhUOo H$a§JirÀ¶m ZImÀ¶m AmH$mamEdT>o OmS> gmoݶmMo ZmUo Amho. nJmoS>m d hmoZ ho eãX \"hmoÝZ' ¶m H$mZS>r eãXmnmgyZ V¶ma Pmbo Amho.5. {edamB© hmoZ … {edH$mimVrb ZmʶmMm CëboI AmnUmg g^mgX ~Ia, {MÌJwßV ~Ia ¶m J§«WmVZy ‘m{hVr {‘iVo. {edH$mimV I{OݶmV 21 àH$maMr hmoZ ZmUr hmoVr. hr ‘m{hVr dIarV {‘iVo.g^mgXmZo {edmOr amOmÀ¶m I{OݶmV Mma bmI {edamB© hmoZ hmoVo Ago åhQ>bo Amho. ho h¡X«m~mXÀ¶m XßVaImݶmV à{gÕ Pmboë¶m X»IZÀ¶m Bµ gµ 1660-71 ¶m H$mbI§S>mVrb ~mV‘rnÌmV {edamB© hmoZmMm CëboI AmT>iVmo.àm. J. h. Iao ¶m§Zr qMMdS>À¶m ‘moa¶m Jmogmì¶mÀ¶m ‘R>mVrb EH$m Eo{Vhm{gH$ H$mJXnÌmÀ¶m AmYmao {edamB© hmoZ 17 ì¶m eVH$mV ‘w~bH$ à‘mUmV CnbãY hmoVo Ago åhQ>bo Amho. ¶mV ˶m§Zr {edamB© hmoZ, {ZemUr hmoZ ¶mM§ o {d{Z‘¶ Xa {Xbo Amho. lr. {X. {d. H$mio ¶m§À¶m nmhʶmV EH$ {edamB© Ambr hmoVr. ˶mÀ¶m EH$m ~mOwg\"lr amOm {ed' d Xþgè¶m ~mOwg \"N>ÌnVr' Aer Ajao AmhoV. ¶mMm AmH$ma gmYmaU dmQ>moim AgyZ ì¶mg 1.32 go.‘r. BVH$m Amho. ˶mMo dOZ XmoZ ‘mgo Am{U gmV J§wOm AWdm 42.12 H$U (J«oZ) BVHo$ ^aVo. ˶mMm H$g 97.45 BVH$m Amho. ¶m {edamB©Mo N>m¶m{MÌ ^maVr¶ B{Vhmg g§emoYZ ‘§S>i nwañH¥$V J§«WmV AmnUmg {‘iVo.¤üÖ¤üÖ¯ÖÖ™üᯙ ¸üÖ•ÖôêûÛú»ÖÖ ¾Ö ×¾Ö–ÖÖ®Ö ´ÖÆüÖ×¾ÖªÖ»ÖµÖ, †Öפü®ÖÖ£Ö®ÖÝÖ¸ü,ŸÖÖ.¯ÖÖ£Ö›üá, וÖ.†Æü´Ö¤ü®ÖÝÖ¸ü 140ISBN. : 978-93-83401-46-8

6. nmVemhr, ‘whå‘Xemhr, {ZemUr hmoZ … {edH$mimV X{jU qhXþñWmZmV {edamB© hmoZm~amo~aM nmVemhr, ‘whå‘Xemhr ho hmoZ hmoVo Ago CëboI AmnUmg AmT>iVmV. nmVemhr, ‘whå‘Xemhr ho hmZo {dOmnyaÀ¶m A{XbemhZo H$mT>bo hmoVo.Om°Z ’«$m¶aÀ¶m‘Vo, B~«m{h‘r ho gdw U© ZmUo n{e©¶m Am{U npíM‘ ^maVmÀ¶m {H$Zmè¶mdarb ehamV àm‘w»¶Zo AmT>iVo. Ooìhm {dO¶ZJaMo gm‘«mÁ¶ ‘wgb‘mZm§Zr H$m~rO Ho$bo Voìhm ˶mH$mimV AÀ¶wVamB©, am‘M§ÐamB©, {edamB© ho hmoZ MbZ åhUyZ dmnaV Ago.nmXemhr hmZo m§Mm CëboI ‘amR>r H$mJXnÌmdê$Z {‘iVmo. {dOmnyaÀ¶m nmVehm§Zr H$mT>bo hmoVo. Am¡a§JOo~mÀ¶m H$mimV nmVemhr hmoZ MbZmV hmoVm. ‘whå‘Xemhr hmoZ … {dOmnyaÀ¶m nmVehmn¡H$s ‘whå‘X ehm (1627-1656) ¶mÀ¶m H$maH$sXu {edm¶ H$moUrhr hmoZ H$mT>ë¶mMo {XgV Zmhr. ˶m‘wio nmVemhr d ‘whå‘Xemhr hmoZ EH$M Amho Ago {XgVo. ‘whå‘Xemhr hmoZmMo dOZ 51.5 J«oZ BVHo$ AgyZ gwdU© H$g 78.75 Q>³Ho$ BVH$m Amho. ˶mMm {d{Z‘¶ Xa 3.69 BVH$m hmoVm. ‘whå‘XemhrMm H$g 82.69 Q>³Ho$ BVH$m Amho. J. h. Iao åhUVmV - gw‘mao Mma Q>³¶m§Mm ’$aH$ AmnUmg {XgVmo. 17 ì¶m eVH$mVrb ZmUo narjm AmO BVH$s V§VmoV§V d emñÌm³o V ZìhVr. {ZemUr hmoZ …ImOJr Q>m§H$gmirVyZ nmS>boë¶m hmoZ§mZm {ZemUr hmoZ åhUVmV. amOmH$Sy>Z nadmZm KoD$Z ImOJr Q>m§H$gmi H$mT>br OmVo. ¶m hmoZmIoarO ewÕ gmoݶm§À¶m H$m§ã¶mXoIrb ~mOmamV pñdH$maV Ago. gmd§VdmS>r {MQ>UrgmÀ¶m H$mJXnÌmdê$Z {ZemUr Am{U hþ¸o$ar hmoZmg§~§Yr ‘m{hVr {‘iVo.17 ì¶m eVH$mV à˶oH$ gwdU© ZmʶmMr qH$‘V ˶mVrb YmVwÀ¶m A§V^w©V ‘ëw ¶mH$ê$Z Ho$br OmV Ago. {edH$mimV amÁ¶ì¶dhmaH$moe ¶m J«§WmV hmoZ AWdm damh ¶m ZmʶmMr bhmZ ZmUr Ago H$mhr ^mJ nmS>ʶmV Ambo hmoVo Ago {XgVo. ˶m‘ܶo àVmn, XaU, Mdb, Xþdb Aer hmoVr. EH$ hmoZmMo XmoZ àVmn EH$m àVmnmMo 2 YaU Ago AmnUmg CXmhaUmdê$Z gm§JVm ¶oVo. 1 hmoZ = 2 àVmn, 1 àVmn = 2 YaU, 1 YaU = 2 Mdb, 1 Mdb = 2Xþdb, 1 Xþdb = 2 nb AWdm ~oio, 1 ~oio = 2 nrg Aem nÕVrZo bhmZ ZmʶmMr VwbZm Ho$br OmV hmoVr.~) Mm§XrMr ZmUr … (’$U‘ Am{U MH«$‘) {edH$mimV Mm§XrMr ZmUr Odi-Odi nmS>brM ZìhVr. ˶m H$mimV MmX§ rMr ZmUr hr ~hþVm§e amÁ¶m~mhoê$Z Ambobr Amho Ago {XgVo.g^mgXmZo Amnë¶m ~IarV ’$U‘ EH$m gwdU© ZmʶmMm CëboI¤üÖ¤üÖ¯ÖÖ™üᯙ ¸üÖ•ÖôêûÛú»ÖÖ ¾Ö ×¾Ö–ÖÖ®Ö ´ÖÆüÖ×¾ÖªÖ»ÖµÖ, †Öפü®ÖÖ£Ö®ÖÝÖ¸ü,ŸÖÖ.¯ÖÖ£Ö›üá, וÖ.†Æü´Ö¤ü®ÖÝÖ¸ü 141ISBN. : 978-93-83401-46-8

Ho$bm Amho. ’$U‘ ho gwdU© ZmUo Agbo Var ˶mV YmVw Xoer AgVo Ago ‘V A°~oH°$ao `m ’«|$M àdmgrMo Amho. .amOì¶dhma H$moemV ‘mÌ ’$U‘ qH$dm ’$b‘ ho Mm§XrMo ZmUo Amho Ago åhQ>bo Amho. Xm^mS>o XßVamVrb 1695 À¶m H$mJXmV ’$b‘mMm CëboI AmT>iVmo ¶mMm CëboI MH«o$ AWdm MH«$‘ Agm Ambm Amho.aOV AWdm é߶mMr (Mm§XrMr) ZmUr H$mhr {deof àMmamV Ambobr hmoVr. ˶mV én¶m, bmar Am{U Q>H$m B˶mXr. ˶m‘ܶo Aã~mgr ho EH$ n{e©¶Z Mm§XrMo ZmUo MbZmV hmoVo Ago {XgVo d VgoM ‘h‘wXr ZmdmMo EH$ é߶mMo ZmUo hr {XgVo. Mm§XrÀ¶m Zmʶm‘ܶo Imbrb àH$ma ¶oVmV.1. Aga’$s … (Aml’$s) Aga’$s Am{U Amã~mgr ¶m XmoZ ‘ñw br‘ ZmʶmMm g‘mdoe Amho. nmoVw©{JO ZmUo Poam{’$Z ¶m§Mm qhXr An^«§e Amho.2. Aã~mgr …nm{e©¶mMm ~mXehm ehm Amã~mg Xþgam ¶m§À¶m ZmdmZo H$mT>bo hmoVo. OmJ{VH ~mOma noR>oV ˶mMr qH$‘V 16 Vo 18 noÝg BVH$s hmoVr.3. ‘h‘wXr … ¶m Mm§XrÀ¶m ZmʶmMm CëboI qhXþñWmZmV Amboë¶m naXoer àdmem§Zr Ho$bm Amho. {WìhoZm°À¶m ‘Vo … ho ‘whmbmMo ZmUo AgwZ ˶mMr {H$‘§V 20 n¡go BVH$s hmoVr.4. bmar …¶mMm CëboI g^mgX ~Ia, ’°$³Q>ar aoH$m°S>©g `m H$mJXnÌmVyZ {‘iVmo. ho ZmUo ‘wiMo n{e©¶mMo hmoVo. ¶m ZmʶmMm dmna ‘w»¶V… H$mHo $U {H$ZmanQ²>Q>rda hmoVm.ho ZmUo bma ZmdmÀ¶m àm§VmV nmS>ë¶mZo Ë`mbm \"bmar' ho Zmd nS>bo. bmar ho ZmUo EH$m OmS> VrZ B§M bm§~rÀ¶m VmaonmgyZ ~Z{dV Ago. ‘ܶ^mJ WmoS>mgm é§X Am{U ˶mda {e³H$m ‘marV. bmar ho gmYmaUnUo 72 Jo«Z dOZmMo Ago. ‘°S>obñbmo ¶m àdmemZo EH$m nJmoS>mMr qH$‘V 10 bmar {Xbr Amho. H$moH$Umer g§~§YrV ‘amR>r H$mJXnÌmVyZ bmar ¶m ZmʶmMo CëboI ^anya AmT>iVmV. ‘amR>r H$mJXnÌmVyZ ~gambmar, Xm^moir bmar, Mm¡br bmar, ha‘wOr bmar Ago CëboI AmT>iVmV. S>m°. ~miH¥$îU ¶m§Zr Amnë¶m {edM[aÌmV Mm¡b d Xm^moi {H$ZmanQ²>Q>r Ooìhm ‘amR>çm§À¶m Vmã¶mV Ambr Voìhm {edmOro _hmamOm§Zr Mm¡br d Xm^mio r bmar nmS>ë¶m.5. Q>H$m … ho gVamì¶m eVH$mVrb à{gÕMmX§ rMo ZmUo hmo¶. H$mhr B{VhmgH$mamÀ¶m ‘Vo, Q>H$m ho ZmUo ZgyZ {hemo~mgmR>r H$pënbobo ZmUo hmoVo Ago ‘V Amho. na§Vw ho {dYmZ ~amo~a Zmhr. H$maUg‘H$mbrZ H$mJXnÌmVyZ ˶mMo CëboI ¶oVmV. ‘amR>r H$mJXnÌmV 12 Q>³Ho$ åhUOo 1 hmoZ Ago g‘rH$aU {Xbo Amho. Q>H$m Oa Vm§ã¶mMo Agob Va 12 Q>³¶m§Mm 1 hmoZ gydU© ZmUo hmoB©b. Q>H$m A[U hmoZ ¶m§À¶mV¤üÖ¤üÖ¯ÖÖ™üᯙ ¸üÖ•ÖôêûÛú»ÖÖ ¾Ö ×¾Ö–ÖÖ®Ö ´ÖÆüÖ×¾ÖªÖ»ÖµÖ, †Öפü®ÖÖ£Ö®ÖÝÖ¸ü,ŸÖÖ.¯ÖÖ£Ö›üá, וÖ.†Æü´Ö¤ü®ÖÝÖ¸ü 142ISBN. : 978-93-83401-46-8

g‘rH$aU {Xbo Amho. CXm. EH$m hmoZmMr qH$‘V 10.1/2 Q>Ho$, H$mhrV 12.1/2 Q>Ho$, H$mhrV 13 Q>Ho$ Aer {Xbr Amho.H$) Vm§ã¶mMr Am{U BVa ZmUr … {edH$mimV {edamB© AWdm N>ÌnVr gOJUr, {dê$H$m, n¡gm, Xm‘, AS>H$m, {OVb Vm§ã¶mMr {Mëba ZmUr Am{U H$m¢S>r (H$dS>r) ¶m§Mm CëboI AmnUmg H$aVm ¶Vo mo. A°~Q> ¶m ZmUH$ emñÌkmZo gw‘mao 25 hOma Vm§ã¶mÀ¶m Zmʶmda EH$ boI {b{hbm Amho.1. n¡gm … n¡gm EH$à‘wI Vm§ã¶mMo ZmUo hmoVo. Vm§ã`mÀ¶m ZmʶmÀ¶m ~mOgw lr amOm {ed N>ÌnVr Aja H$moabobo AgV. H$mhr Zmʶmda ’y$b, Vbdma, Jh« , amer H$moabbo o hmoVo. ˶mMo dOZ nmdVmoim, nmD$U Vmoim, Vmoim BVHo$ hmoVo.2. n¡gm, Xm‘ … Vm§ã¶mÀ¶m ZmʶmMm AmUIr EH$ àH$ma åhUOo n¡gm Xm‘ hmo¶. ’«$m¶aÀ¶m ‘Vo n¡gm ho Jar~ g‘mOmV OmñV Ago. ¶m ZmÊ`mMo nwT>rb àH$ma nS>VmV. CXm. 3 éH$m = 1 {VéH$m, 1 {VéHo$ = 1 N>ÌnVr, 8 N>ÌnVr = 1 Q>H$m.3. {OVb … ho AmUIr EH$ Vm§ã¶mMo ZmUo à{gÕ hmoVo. {dëgZÀ¶m ‘Vo Vo AmYw{ZH$ \"n¡' gmaIo hmoVo. B§J«OrnÌmVyZ \"~wJéH$' ZmdmMm CëboI AmT>iVmo. ho H${WbmnmgyZ ~Z{dV AgV. MbZr Am{U IOmZm … {edH$mimV X¡Z§{XZ ~mOmamV Zdo ZmUo àM{bV hmoVo, ˶mbm MbZr Ago åhUV. ˶mMr qH$‘V Owݶm AWdm IOmZm Zmʶmnojm OmñV hmoVr. CXm. 100 MbZr én¶o hdo AgVrb Va ˶mgmR>r 100 IOmZm da 12 Q>H$m 25 Xm‘ X¶mdm bmJV Ago.4. én¶m … {edH$mbrZ MbZmV AmUIr EH$ ZmʶmMm àH$ma åhUOo én¶m hmo¶. én¶m hm AmH$mamZo OS> Ago Am{U ˶mMo dOZ gw‘mao 1 Vmoim AWdm 180 Jo«Z Ago. WmoSŠ`mV 17 ì¶m eVH$mV åhUOoM {edH$mimV MbZ ho EH$ d¡{eîQ>çnyU© gmYZ åhUyZ Cn¶moJmV AmUbo OmV hmoVo. {edH$mimVrb H$mJXnÌmdê$Z AmnUmg ˶m H$mir AgUmè¶m MbZm{df¶r darbn«_mUo ‘m{hVr {‘iVo.gX§ ^© :1. Hw$bH$Uu A.am., \"{edH$mbrZ ‘hmamï'´>, amOh§g àH$meZ, nwUo, 1993.2. Jm¶H$dmS>, WmoamV, hV‘mZo, gaXogmB©, \"‘amR>oH$mbrZ gñ§ Wm d {dMma', amOh§g àH$meZ, nwUo, 1990.3. {MQ>Urg Ho$. EZ., \"‘ܶ¶wJrZ ^maVr¶ g§H$ënZm d g§ñWm', nwUo, 1985.4. à^wUo nX²‘mH$a, \"‘hmamï´>mVrb MbZmMm B{Vhmg', S>m¶‘§S> npãbHo$eZ, nwUo 2007.5. gaXogmB© ~r. EZ., \"‘amR>çm§Mm gm‘m{OH$, Am{W©H$ d gm§ñH¥${VH$ B{Vhmg', ’$S>Ho$ àH$meZ, H$moëhmnya, 2001.¤üÖ¤üÖ¯ÖÖ™üᯙ ¸üÖ•ÖôêûÛú»ÖÖ ¾Ö ×¾Ö–ÖÖ®Ö ´ÖÆüÖ×¾ÖªÖ»ÖµÖ, †Öפü®ÖÖ£Ö®ÖÝÖ¸ü,ŸÖÖ.¯ÖÖ£Ö›üá, וÖ.†Æü´Ö¤ü®ÖÝÖ¸ü 143ISBN. : 978-93-83401-46-8

׿־֍úÖ»Öß−Ö ¯ÖÏ¿ÖÖÃÖ−ÖÖ“Öß ÃÖÖ´ÖÖו֍ú ÃÖ¾ÖÃÔ Ö´ÖÖ¾Öê¿ÖúŸÖÖ ¤üôû¾Öß ´ÖÖ−ê ÖÖ »Ö´Ö$Ö ÃÖÓ¿ÖÖê¬Öú ×¾ÖªÖ£Öá−Öß ¤üÖ¤üÖ¯ÖÖ™üᯙ ¸üÖ•Öôêû ú»ÖÖ ¾Ö ×¾Ö–ÖÖ−Ö ´ÖÆüÖ×¾ÖªÖ»ÖµÖ †Öפü−ÖÖ£Ö−Ö÷Ö¸ ŸÖÖ.¯ÖÖ£Ö›üá , וÖ.†Æü´Ö¤ü−Ö÷Ö¸ü¯ÖÏßÖÖ¾Ö−ÖÖ :ÃÖ¾ÖÔ •Ö÷ÖÖ“µÖÖ ‡×ŸÖÆüÖÃÖÖŸÖ ´Ö¸üÖšü¶ÖÓ“ÖÖ ‡×ŸÖÆüÖÃÖ ÆüÖ †×ŸÖ¿ÖµÖ ïÖãÙŸÖ¤üֵ֍ú ÃÖ´Ö•Ö»ÖÖ •ÖÖŸÖÖê. ŸµÖÖŸÖÆüß ×¿Ö¾ÖÖ•Öß´ÖÆüÖ¸üÖ•ÖÖÓ“ÖÖ ‡×ŸÖÆüÖÃÖ Öã¯Ö“Ö ÁÖêš ÃÖ´Ö•Ö»ÖÖ •ÖÖŸÖÖê. 17 ¾µÖÖ ¿ÖŸÖúÖŸÖ •µÖÖ úšüß'Ö ¯Ö׸üãÖߟÖßŸÖ ŸµÖÖÓ−Öß Ã¾Ö¸üÖ•µÖ ãÖÖ¯Ö−Öê“Öêþ֯−Ö ¯ÖÖÆüß»Öê ¾Ö ŸÖê ¯Öæ'ÖÆÔ üß êú»Öê ŸÖê †Ö•ÖÆüß Öã¯Ö“Ö ¯ÖÏê¸ü'ÖÖ¤üÖµÖß †ÖÆêü. ´ÖÆüÖ¸üÖ™Òü ¬Ö´ÖÔ Æüß ú»¯Ö−ÖÖ ŸµÖÖ úÖôûÖŸÖᯙ »ÖÖêúÖÓ−ÖÖÃÖ´Ö•ÖÖ¾Öæ−Ö ŸµÖÖÓ“µÖÖ ´Ö−ÖÖŸÖ ´ÖÖŸÖß ×¾ÖÂÖµÖß ¯ÖÏê´Ö ¾Ö þָüÖ•µÖÖ ×¾ÖÂÖµÖß †Ö¾Ö›ü , ×−ÖšüÖ ×−Ö´ÖÖÔ'Ö ú¸ü'µÖÖ“Öê †¾Ö‘Ö›ü úÖµÖÔ׿־ÖÖ•Öß ´ÖÆüÖ¸üÖ•ÖÖÓ−Öß êú»Öê. ׿־ÖÖ•Öß ´ÖÆüÖ¸üÖ•ÖÖÓ“µÖÖ Ã¾Ö¸üÖ•µÖ ãÖÖ¯Ö−ÖꓵÖÖ úÖµÖÖÔŸÖ ´ÖÖê−ÖÖ»Öß úÖ´Ö÷Ö߸üß ú¸ü'ÖÖ¸êü ŸµÖÖÓ“ÖêÃÖÆüúÖ¸üß ´Æü'Ö•Öê ¤ü·µÖ֏ÖÖê·µÖÖŸÖ ¸üÖÆü'ÖÖ¸êü ÃÖ¾ÖÔ •ÖÖŸÖß“Öß ´ÖÖ'ÖÃÖê ÆüÖêŸÖß. ŸµÖÖŸÖ ´Ö¸üÖšüÖ , ´ÖÖ¾Öôêû , ²ÖÎÖ´Æü'Ö , ¸üÖ´ÖÖê¿Öß , úÖêôûß ,´ÖÆüÖ¸ü , ´ÖÖÓ÷Ö , ³ÖÓ›üÖ¸üß , ³ÖÖêµÖß , ´ÖãÃÖ»Ö´ÖÖ−Ö Æêü ÃÖ¾ÖÔ ŸÖôûÖ÷ÖôûÖŸÖᯙ ´ÖÖ'ÖÃÖê ÆüÖêŸÖß. ´ÖÆüÖ¸üÖ•ÖÖÓ−Öß •Öê ¯ÖÏ¿ÖÖÃÖ−Ö ×−Ö´ÖÖÔ'Ö êú»ÖꟵÖÖ´Ö¬µÖê ÃÖ¾ÖÔ •ÖÖŸÖß- ¬Ö´ÖÖÔ“µÖÖ ÷Öã'Ö¾Öî׿Öšü¶ÖÓ“ÖÖ ¾ÖÖ¯Ö¸ü ŸµÖÖÓ−Öß ¯Ö¿Ï ÖÖÃÖ−ÖÖÃÖÖšüß êú»ÖÖ. ׿־ÖÖ•Öß ´ÖÆüÖ¸üÖ•ÖÖÓ−Öß ŸµÖÖ úÖôûÖŸÖ†ÃÖ»Öê»Öß •ÖÖŸÖß ¾µÖ¾ÖãÖÖ , ×¾ÖÂÖ´Ö ÃÖ´ÖÖ•Ö µÖÖ ÷ÖÖê™üà“Öß ¯Ö¾ÖÖÔ −Ö ú¸üŸÖÖ Ã¾Ö¸üÖ•µÖ ×−ÖÙ´ÖŸÖß“Öê úÖµÖÔ êú»Öê. ÃÖ¾ÖÔ •ÖÖŸÖß- ¬Ö´ÖÖÕ−ÖÖŸµÖÖÓ“µÖÖ †Ó÷Öß †ÃÖ»Ö껵ÖÖ ÷Öã'Ö¾Öî׿Öšü¶Ö¾Öºþ−Ö ´ÖÆüÖ¸üÖ•ÖÖÓ−Öß ŸµÖÖÓ“µÖ֍ú›êü −ÖêŸÖé¢¾Ö ×¤ü»Öê. µÖÖ ÃÖ¾ÖÔ •ÖÖŸÖß- ¬Ö´ÖÖ“Õ µÖÖ÷Ö'ã Ö¾Öî׿Öšü¶Ö´Öãôêû ŸµÖ֍úÖôûß ÃÖ¾ÖÔ •ÖÖŸÖß- ¬Ö´ÖÖÔŸÖᯙ »ÖÖêúÖÓ−ÖÖ −µÖÖµÖ ¾Ö µÖÖê÷µÖ ŸÖÖê ´ÖÖ−Ö ÃÖ−´ÖÖ−Ö ×´ÖôûŸÖ ÆüÖêŸÖÖ. ŸµÖÖ´Öãôêû ŸµÖ֍úÖôûß úÖê'ÖßÆüß ‹ú´ÖêúÖÓ ×¾ÖÂÖµÖß «êüÂÖ Øú¾ÖÖ ´ÖŸÃÖ¸üÖ“Öß ³ÖÖ¾Ö−ÖÖ ´Ö−ÖÖŸÖ ²ÖÖôû÷ÖŸÖ −ÖÃÖê.17 ¾µÖÖ ¿ÖŸÖúÖŸÖᯙ ÃÖ´ÖÖ•Ö •ÖÖŸÖß ¾µÖ¾ÖãÖÖ ¾Ö ×¾ÖÂÖ´ÖŸÖÖ ´ÖÖ−ÖŸÖ ÆüÖêŸÖÖ. ŸµÖÖ úÖôûÖŸÖᯙ ²ÖÎÖ´Å'Ö ¾Ö ´Ö¸üÖšüÖ¾Ö÷ÖÖÔ»ÖÖ ¸ü֕֍úßµÖ ¾µÖ¾ÖãÖêŸÖ ÃÖ¸ü¤üÖ¸ü , ¾Öúᯙ †¿Öß ¯Ö¤êü ³Öê™üŸÖ , ¯Ö¸ÓüŸÖã ‡ŸÖ¸ü •ÖÖŸÖß- ¬Ö´ÖÖÔ“µÖÖ ´ÖÖ'ÖÃÖÖÓ−ÖÖ ŸµÖÖÓ“µÖÖ †Ó÷Ö߆ÃÖ'ÖÖ·µÖÖ ÷Öã'ÖÖÓ“ÖÖ ¾ÖÖ¯Ö¸ü “ÖÖÓ÷Ö»µÖÖ úÖ´ÖÖÃÖÖšüß ú¸ü'µÖÖÃÖ úÖÆüßÆüß ¾ÖÖ¾Ö ×´ÖôûŸÖ −ÖÃÖê. ´ÖÆüÖ¸üÖ™ÒüÖ“µÖÖ ¤ü·µÖÖ- ÖÖê·µÖÖ−Öê¸üÖÆü'ÖÖ¸üß ÃÖÖ´ÖÖ−µÖ ´ÖÖ'ÖÃÖê ¿Ö׸ü¸üÖ−Öê úÖ™üú ÆüÖêŸÖß , Öã¯Ö Æãü¿ÖÖ¸ü , “ÖÖ'ÖÖÖ ¾Ö úŸÖÔ¾µÖ×−Öšü ÆüÖêŸÖß. µÖÖ ÃÖ¾ÖÔ ÷Öã'ÖÖÓ“ÖÖ ¾ÖÖ¯Ö¸ü׿־ÖÖ•Öß ´ÖÆüÖ¸üÖ•ÖÖÓ−Öß ŸµÖÖÓ“µÖÖ Ã¾Ö¸üÖ•µÖ ×−ÖÙ´ÖŸÖß“µÖÖ úÖµÖÖÔŸÖ êú»ÖÖ.ÃÖ´ÖÖ•Ö×ÆüŸÖÖÃÖÖšüß ´ÖÆüÖ¸üÖ•ÖÖÓ−Öß †−Öêú ¯Öã¸üÖê÷ÖÖ´Öß ×−Ö'ÖÔµÖ ‘ÖêŸÖ»Öê. ¯Ö¸ü¬Ö´ÖÖÔŸÖ ÷Öê»Ö»ê µÖÖ −ÖêŸÖÖ“Öß ¯Öֻ֍ú¸ü“Öê ¿Öã¨üߍú¸ü'֍êú»Öê. úÖ´Ö“ÖãúÖ¸ü ²ÖÎÖ´Å'Ö †×¬ÖúÖ·µÖÖÓ−ÖÖ ×¿ÖßÖß“ÖÖ ²Ö›ü÷ÖÖ ¤ü֏־ֻÖÖ , ŸµÖÖÓ−ÖÖ ú›üú ¿Ö²¤üÖŸÖ ÃÖ´Ö•Ö ×¤ü»Öß. ׿־ÖÖ•Öß´ÖÆüÖ¸üÖ•ÖÖÓ−Öß ¯ÖÏÖÓŸÖÖ“Öê ¯Öֻ֍ú¢¾Ö ŸµÖÖÓ“µÖÖ µÖã¾Ö¸üÖ•Ö֍ú›êü ؍ú¾ÖÖ •Ö¾Öôû“µÖÖ −ÖÖŸÖ»Ö÷ÖÖӍú›êü −Ö ¤êüŸÖÖ ×¾Ö¿¾ÖÖÃÖÖŸÖß»ÖÃÖÆüúÖ·µÖÖӍú›êü ÃÖÖê¯Ö×¾Ö»Öê. ׿־ÖÖ•Öß ´ÖÆüÖ¸üÖ•ÖÖÓ−Öß ¯ÖÏ¿ÖÖÃ֍úßµÖ †×¬ÖúÖ·µÖÖÓ“Öß ×−Ö¾Ö›ü ú¸üŸÖÖÓ−ÖÖ ¿ÖÖÃ֍úßµÖ ¾µÖ¾ÖÆüÖ¸üÃÖã»Ö³ÖŸÖê−Öê , ¿Öß‘ÖПÖê−Öê †Ö×'Ö úÖµÖԁִ֟Öê−Öê úÃÖê ÆüÖêŸÖᯙ µÖ֍ú›êü »ÖÖ פü»Öê. ׿־ÖÖ•Öß ´ÖÆüÖ¸üÖ•ÖÖÓ−Öß Ã¾Ö¸üÖ•µÖÖŸÖ߻֕Ö'֍ú»µÖÖ'֍úÖ¸üß ¯ÖÏ¿ÖÖÃÖ−Ö ¾µÖ¾ÖãÖê´Öãôêû ¸üµÖŸÖê»ÖÖ ŸÖê †Ö¯Ö»Öê ¸üÖ•µÖ ¾ÖÖ™üÖ¾Öê †¿Öß úÖôû•Öß ‘ÖêŸÖ»Öß.׿־ÖÖ•Öß ´ÖÆüÖ¸üÖ•ÖÖÓ−Öß Ã¾Ö¸üÖ•µÖ ×−Ö´ÖáŸÖß“µÖÖ úÖµÖÖÔŸÖ ŸµÖÖ úÖôûÖŸÖᯙ ÃÖ´ÖÖ•Ö ¾µÖ¾ÖãÖêŸÖᯙ •ÖÖŸÖß³ÖêŸÖ, ¬Ö´ÖÔ³Öê¤ü,¾ÖÓ¿Ö³Öê¤ü, ¾Ö'ÖÔ³Öê¤ü µÖÖ ÷ÖÖê™üà“Öß ¯Ö¾ÖÖÔ êú»Öß −ÖÖÆüß. ŸµÖÖÓ−Öß ÃÖ¾ÖÔ •ÖÖŸÖß- ¬Ö´ÖÖÔ“µÖÖ »ÖÖêúÖÓ−ÖÖ ŸµÖÖÓ“µÖÖ úÖµÖÖÔŸÖ ÃÖÖ×´Ö»Ö úºþ−Ö¤üÖ¤üÖ¯ÖÖ™üᯙ ¸üÖ•ÖôêûÛú»ÖÖ ¾Ö ×¾Ö–ÖÖ®Ö ´ÖÆüÖ×¾ÖªÖ»ÖµÖ, †Öפü®ÖÖ£Ö®ÖÝÖ¸ü,ŸÖÖ.¯ÖÖ£Ö›üá, וÖ.†Æü´Ö¤ü®ÖÝÖ¸ü 144ISBN. : 978-93-83401-46-8

‘ÖêŸÖ»Öê. ÃÖ´ÖÖ−Ö ¬ÖêµÖÖ−Öê ¯ÖÏê׸üŸÖ —ÖÖ»Ö껵ÖÖ ÃÖÆüúÖ·µÖÖÓ“ÖÖ, ÃÖê¾ÖúÖÓ“ÖÖ, ¯Öã¸üÖê÷ÖÖ´Öß ×¾Ö“ÖÖ¸üÃÖ¸ü'Öß“ÖÖ ÃÖ´ÖÖ•Ö ´ÖÆüÖ¸üÖ•ÖÖÓ−Öß ×−Ö´ÖÖÔ'֍êú»ÖÖ. ׿־ÖÖ•Öß ´ÖÆüÖ¸üÖ•ÖÖÓ−Öß úÖ´ÖÖ“Öß •Ö²ÖÖ²Ö¤üÖ¸üß ¤êüŸÖÖÓ−ÖÖ ú¬ÖßÆüß ¾Ö'ÖÔ, •ÖÖŸÖ, ¯ÖÖŸÖ, ¬Ö´ÖÔ, ¾ÖÓ¿Ö µÖÖ ÷ÖÖê™üß ×¾Ö“ÖÖ¸üÖŸÖ ‘ÖêŸÖ»µÖÖ−ÖÖÆüß. ×¾Ö“ÖÖ¸üÖŸÖ ‘ÖêŸÖ»Öß ŸÖß ±úŒŸÖ ¾µÖŒŸÖß“Öß ÷Öã'Ö¾Ö¢ÖÖ , úÖµÖԁִ֟ÖÖ †Ö×'Ö úŸÖÔ¾µÖ×−ÖšüÖ. ŸµÖÖ´Öãôûê ´ÖÆüÖ¸üÖ•ÖÖÓ“µÖÖ ¸üÖ•µÖÖŸÖ²ÖÎÖ´Å'Ö , ´Ö¸üÖšêü , úÖµÖÃ£Ö , ãú'Ö²Öß, ³ÖÓ›üÖ¸üß , úÖêôûß , ¸üÖ´ÖÖê¿Öß , ´ÖÆüÖ¸ü , ´ÖÖÓ÷Ö , ´ÖãÃÖ»Ö´ÖÖ−Ö †Ö¤üß ÃÖ¾ÖÖÕ−ÖÖ Ã£ÖÖ−Ö ÆüÖêŸÖê. ²Öê׿ÖÃŸÖ , ÷Öî¸ü¾ÖŸÖÔ−Ö , úÖ´ÖÖŸÖᯙ “ÖãúÖ¸ü¯Ö'ÖÖ , »Ö֓֏ÖÖ‰ú¯Ö'ÖÖ , ¸üµÖŸÖê¾Ö¸üᯙ †ŸµÖÖ“ÖÖ¸ü †¿ÖÖ ÷ÖÖê™üß ´ÖÆüÖ¸üÖ•ÖÖÓ−ÖÖÖ¯ÖŸÖ −ÖÃÖŸÖ. ŸÖê ŸµÖÖ ÷Öã−Æêü÷ÖÖ¸üÖÃÖ úšüÖê¸ü ׿ցÖÖ ¤êüŸÖ. ¯ÖϳÖÖ¾Öôûß“µÖÖ ²ÖÎÖ´Å'Ö ÃÖã³Öê¤üÖ¸üÖ“µÖÖ ÷Öî¸ü¾ÖŸÖÔ'Öæúß´Öãôê ׿־ÖÖ•Öß´ÖÆüÖ¸üÖ•ÖÖÓ−Öß ŸµÖÖÓ“Öß “ÖÖÓ÷Ö»Öß“Ö úÖ−Öˆ‘Ö›ü'Öß êú»Öß ÆüÖêŸÖß. ŸµÖÖÓ“µÖÖ −µÖÖµÖ ¾µÖ¾ÖãÖêŸÖ úÃÖ»ÖÖÆüß ÷Öã−ÆüÖ ´ÖÖ±ú −ÖÃÖê. 'ÃÖ¾ÖÖÕ−ÖÖ‹ú“Ö úÖµÖ¤üÖ ¾Ö ÃÖ¾ÖÔ ÷Öã−ÊÖÓÃÖÖšüß ÃÖÖ¸üÖß“Ö ×¿ÖÖÖ' Æêü ´ÖÆüÖ¸üÖ•ÖÖÓ“Öê ŸÖ¢¾Ö ÆüÖêŸÖê. ׿־ÖÖ•Öß ´ÖÆüÖ¸üÖ•ÖÖÓ¾Ö¸ü ÃÖ´Ö£ÖÔ ¸üÖ´Ö¤üÖÃÖ Ã¾ÖÖ´Öà“ÖÖ Öã¯Ö ´ÖÖêšüÖ ¯ÖϳÖÖ¾Ö ÆüÖêŸÖÖ. ´ÖÆüÖ¸üÖ™Òü ¬Ö´ÖÔ ¾Ö ¸üÖ•µÖ úÃÖê ú¸üÖ¾Öê µÖÖ×¾ÖÂÖµÖß ÃÖ´Ö£ÖÖÕ−Öß ´ÖÆüÖ¸üÖ•ÖÖÓ−ÖÖ ¾ÖêôûÖ¾ê Öêôûß ´ÖÖ÷ÖÔ¤ü¿ÖÔ−Ö êú»Öê. ÃÖ´Ö£ÖÖÕ−ÖßÆüß ŸµÖÖÓ−ÖÖ ÃÖê¾Öú¾Ö÷ÖÔ, ¯ÖÖ™üß»Ö, “ÖÖî÷Öã»ÖÖ , ãú»Öú'Öá ,ד֙ü'ÖßÃÖ, ±ú›ü'ÖßÃÖ, ÖוÖ−Ö¤üÖ¸ü, ´ÖÖ´Ö»Öê¤üÖ¸ü, ÃÖ¾ÖÔ ¯ÖύúÖ¸ü“Öê úÖ¸üãú−Ö, ¯ÖÆüÖ¸êüú¸üß, ™êüÆüôêû, Æêü•Öß²Ö, ú´ÖÖ×¾ÖÃÖ¤üÖ¸ü,ŸÖÖ»Öãú¤üÖ¸ü, ´ÖÆüֻ֍ú¸üß, ¤êü¿Ö´ÖãÖ, ¤êü¿Ö¯ÖÖÓ›êü, ÃÖ²Ö−ÖßÃÖ, úÖ¸üÖÖ−ÖßÃÖ¤üÖ¸ü, Æü¾ÖÖ»Ö¤üÖ¸ü, •Öã´Ö»Öê¤üÖ¸ü , ÃÖã³Öê¤üÖ¸ü , −ÖÖ»Ö²ÖÓ¤ü ,׳ÖßÖ, ²ÖÖ¸ü×÷Ö¸ü, ׿ֻÖê¤üÖ¸ü, ³ÖÖê‡Ô, ¸üÖ´ÖÖê¿Öß, “ÖÖî׍ú¤üÖ¸ü, −Ö֍êú¤üÖ¸ü, Ö»ÖÖ¿Öß, −ÖÖ¾ÖÖ›üß, ÃÖãŸÖÖ¸ü , »ÖÖêÆüÖ¸ü , ¯ÖÖ£Ö¸ü¾Ö™ü ¾Ö ÷Ö¾ÖÓ›ü߆ÃÖê ÃÖ¾ÖÔ ÃÖê¾Öú ¾Ö÷ÖÔ ²ÖÆãü•Ö−ÖÖŸÖã−Ö“Ö µÖêŸÖÖŸÖ ¾Ö ŸÖê ¯ÖÏŸµÖÖ ¸üÖ•µÖúÖ¸ü³ÖÖ¸üÖŸÖ ÃÖÆü³ÖÖ÷Öß †ÃÖ»µÖÖ“Öê ÃÖ´Ö•ÖÖ¾Öæ−Ö ÃÖÖÓ÷ÖߟֻÖê. •µÖÖ •ÖÖŸÖß¾Ö¸ü ¤êü¿ÖÖ“Öß ÃÖÖ¸üß ×³ÖÃŸÖ †ÖÆêü , †¿ÖÖ ¯ÖÏ´ÖãÖ •ÖÖŸÖß´Ö¬Öæ−Ö ×¿Ö¾ÖÖ•Öß ´ÖÆüÖ¸üÖ•ÖÖÓ−Öß †Ö¯Ö»Öê ¯ÖϬÖÖ−Ö´ÖÓ›üôû×−Ö¾Ö›üæ−Ö úÖœü»Öê ÆüÖêŸÖê. ŸÖÖ−ÖÖ•Öß ¾Ö ÃÖæµÖÖÔ•Öß ´ÖÖ»ÖæÃÖ¸êü , ²ÖÖ•Öß ¯ÖÖÃֻ֍ú¸ü , −ÖêŸÖÖ•Öß ¯Öֻ֍ú¸ü ¾Ö÷Öî¸êü ´ÖÖ¾Öôêû , ²ÖÖ•Öß ¤êü¿Ö¯ÖÖÓ›êü ,²ÖÖôûÖ•Öß †Ö¾Ö•Öß ¾Ö÷Öî¸êü ¯ÖϳÖæ , ´Öã¸üÖê¯ÖÓŸÖ , †Ö²ÖÖ•Öß ÃÖÖê−Ö¤êü¾Ö , †''ÖÖ•Öß ¤ü¢ÖÖê , ¸ü‘Öã−ÖÖ£Ö −ÖÖ¸üÖµÖ'Ö , •Ö−ÖÖ¤Ôü−Ö¯ÖÓŸÖ Æü'Ö´ÖÓŸÖê¾Ö÷Öî¸êü ²ÖÎÖ´Å'Ö , ¯ÖÏŸÖÖ¯Ö¸üÖ¾Ö ÷Öã•Ö¸ü , ÆÓü²Ö߸ü¸üÖ¾Ö ´ÖÖê×ÆüŸÖê , ÃÖÓŸÖÖ•Öß ‘ÖÖê¸ü¯Ö›êü , ¬Ö−ÖÖ•Öß •ÖÖ¬Ö¾Ö , ¯Ö¸üÃÖÖê•Öß ³ÖÖêÃÖ»Öê , ˆ¤üÖ•Öß ¯Ö¾ÖÖ¸ü, Ö›Ó êü¸üÖ¾Ö ¤üÖ³ÖÖ›êü ¾Ö÷Öî¸êü ´Ö¸üÖšêü ׿־ÖÖ•Öà“µÖÖ ÃÖî−µÖÖŸÖ ÆüÖêŸÖê. ׿־ÖÖ•Öß ´ÖÆüÖ¸üÖ•ÖÖÓ−Öß úÖÆüß ¯Ö¸Óü¯Ö¸üÖ ¾Ö ÃÖÓãÖÖ −Ö™ü ú¸ü'µÖÖ ‹ê¾Ö•Öß ŸµÖÖÓ“ÖÖ †Ö¯Ö»µÖÖ ¸üÖ™Òü ˆ³ÖÖ¸ü'Öß“µÖ֍úÖµÖÖÔÃÖÖšüß ˆ¯ÖµÖÖê÷Ö“Ö úºþ−Ö ‘ÖêŸÖ»ÖÖ. †Â™ü¯ÖϬÖÖ−Ö ´ÖÓ›üôûÖŸÖᯙ 7 ¯ÖϬÖÖ−Ö Æêü ²ÖÎÖ´Å'Ö •ÖÖŸÖß“Öê ÆüÖêŸÖê. ¸üÖ•µÖÖŸÖᯙ ´Öã»Öú߆׬֍úÖ¸üÖ¾Ö¸ü ²ÖÎÖ´Å'Ö ¾Ö ¯ÖϳÖæ µÖÖ •ÖÖŸÖà“Öß , »Öú¸üß †×¬ÖúÖ¸üÖ¾Ö¸ü ´Ö¸üÖšüÖ µÖÖ •ÖÖŸÖß“Öß , ׍ú»»µÖÖÓ“µÖÖ ¸üÖ'ÖÖ“µÖÖ úÖ´ÖÖ¾Ö¸ü¸üÖ´ÖÖê¿Öß , ´ÖÆüÖ¸ü , ´ÖÖÓ÷Ö µÖÖ •ÖÖŸÖà“Öß †Ö¸ü´ÖÖ¸üÖŸÖ úÖêôûß , ³ÖÓ›üÖ¸üß , ´Ö»Ö²ÖÖ¸üß , ÃÖ−Ö÷Ö¸ü ¾Ö †ÖÓ÷ÖêÏ •ÖÖŸÖà“Öß ×¿Ö¾ÖÖ•Öß ´ÖÆüÖ¸üÖ•ÖµÖÖê•Ö−ÖÖ ú¸üŸÖ ¾Ö ŸµÖÖÓ“µÖÖ •ÖÖŸÖà“µÖÖ ÷Öã'Ö¾Öî׿Öšü¶ÖÓ“ÖÖ ˆ¯ÖµÖÖê÷Ö ¸üÖ•µÖÖ“µÖÖ úÖ´Öß úºþ−Ö ‘ÖêŸÖ. ׿־ÖÖ•Öß ´ÖÆüÖ¸üÖ•ÖÖÓ−Öß ¯ÖÏ¿ÖÖÃ֍úßµÖ ¾µÖ¾ÖãÖêŸÖ ׍ú»»µÖÖÓ“µÖÖ ¸üÖ'ÖÖÃÖÖšüß ¯ÖŸÏ µÖêú ׍ú»»µÖÖ¾Ö¸ü 1 Æü¾ÖÖ»Ö¤üÖ¸ü ¾ÖŸµÖÖ“µÖÖ ÆüÖŸÖ֏ÖÖ»Öß ŸµÖÖ“µÖÖ“Ö •ÖÖŸÖß“Öê úÖÆüß ´Ö¤üŸÖ÷ÖÖ¸ü †ÃÖŸÖ. ¤êü¿ÖÃ£Ö , úÖêú'ÖÃ£Ö †÷Ö¸ü ú·ÆÖ¸êü µÖÖ 3 ²ÖÎÖ´Å'Ö¾Ö÷ÖÔÃÖã³Öê¤üÖ¸ü †£Ö¾ÖÖ ÃÖ²Ö−ÖßµÖÖ µÖÖ Æãü§üÖ“ÖÖ 1 ²ÖÎÖ´Å'Ö †Ó´Ö»Ö¤üÖ¸ü †ÃÖê ¾Ö úÖ¸üÖÖ'ÖßÃÖ ´Æü'Öæ−Ö 1 ¯ÖϳÖæ •ÖÖŸÖß“ÖÖ Æãü§êü¤üÖ¸ü †ÃÖê.Æü¾ÖÖ»Ö¤üÖ¸ü ¾Ö ŸµÖÖ“µÖÖ ÆüÖŸÖ֏ÖÖ»Öᯙ ´Ö¸üÖšüß úÖ´Ö÷ÖÖ¸üÖӍú›êü ׍ú»»µÖÖ¾Ö¸üß»Ö ×¿Ö²ÖÓ¤üß“ÖÖ ŸÖÖ²ÖÖ †ÃÖê. ²ÖÎÖ´Å'Ö ÃÖã³Öê¤üÖ¸ü פü¾ÖÖ'Öß¾Ö ´Öã»Öúß úÖ´Öê ¯ÖÖÆüŸÖ. ¯ÖϳÖæ úÖ¸üÖÖ−ÖßÃÖ“µÖÖ ŸÖÖ²µÖÖŸÖ »Öú¸üÖ“ÖÖ ¤üÖ'ÖÖ÷ÖÖê™üÖ , “ÖÓ¤üß , ¾Öî¸ü'Ö , ¤üÖºþ÷ÖÖêôûÖ ¾Ö ׍ú»»µÖÖ“Öß›üÖ÷Ö›ãü•Öß úÖ´Öê †ÃÖŸÖ. µÖÖ ŸÖß−ÖÆüß •ÖÖŸÖß“µÖÖ »ÖÖêúÖÃÖ ‹úÖ“Ö ×šüúÖ'Öß ×−Ö¸ü×−Ö¸üÖôûß úÖ´Öê פü»µÖÖ´Öãôêû ŸµÖÖÓ“µÖÖŸÖ ×¾Ö¿¾ÖÖÃÖˆŸ¯Ö®Ö ÆüÖê‰ú−Ö ´ÖŸÃÖ¸ü ¾ÖÖœü'µÖÖÃÖ ×²Ö»Öãú»Ö •ÖÖ÷ÖÖ ¸üÖÆüŸÖ −ÖÃÖê.¤üÖ¤üÖ¯ÖÖ™üᯙ ¸üÖ•ÖôêûÛú»ÖÖ ¾Ö ×¾Ö–ÖÖ®Ö ´ÖÆüÖ×¾ÖªÖ»ÖµÖ, †Öפü®ÖÖ£Ö®ÖÝÖ¸ü,ŸÖÖ.¯ÖÖ£Ö›üá, וÖ.†Æü´Ö¤ü®ÖÝÖ¸ü 145ISBN. : 978-93-83401-46-8

׍ú»»µÖÖ“µÖÖ ¯ÖÖµÖ£µÖ֍ú›üᯙ ¸üÖ−ÖÖ“Öê ¸üÖ'Ö ¸üÖ´ÖÖê¿Öß ¾Ö ‡ŸÖ¸ü Æü»ÖŒµÖÖ •ÖÖŸÖß“µÖÖ »ÖÖêúÖӍú›êü ÃÖÖê¯Ö×¾Ö»Öê ÆüÖêŸÖê.׍ú»»µÖÖ“µÖÖ ÃÖ³ÖÖê¾ÖŸÖÖ»Öß ´ÖÆüÖ¸ü , ¸üÖ´ÖÖê¿Öß , †Öפü¾ÖÖÃÖß µÖÖÓ“µÖÖ “ÖÖÖÖ ²ÖÃÖ¾Öæ−Ö ŸµÖÖÓ“µÖ֍ú›êü ¸üÖ¾ÖÖ»Ö¤üÖ¸üß“Öß úÖ´ÖêÃÖÖê¯Ö¾Öæ−Ö ŸµÖÖÓ−ÖÖ Ã¾Ö¸üÖ•µÖ ×−ÖÙ´ÖŸÖßŸÖ ÃÖÖ×´Ö»Ö úºþ−Ö ‘ÖêŸÖ»Öê. ‹ÖÖªÖ−Öê ×¾Ö¿ÖêÂÖ úÖ´Ö×÷Ö¸üß êú»Öß ŸÖ¸ü ŸµÖÖÃÖ ²ÖׁÖÃÖê ؍ú¾ÖÖ²ÖœüŸÖß ¤êü¾Öæ−Ö ŸµÖÖ“ÖÖ ÷ÖÖî¸ü¾Ö ׿־ÖÖ•Öß ´ÖÆüÖ¸üÖ•Ö ú¸üŸÖ. µÖÖ ¬ÖÖê¸ü'ÖÖ´Öãôêû ¯ÖÏŸµÖêúÖ»ÖÖ úÖ´ÖÖŸÖ Æãüºþ¯Ö µÖêŸÖ †ÃÖê ¾Ö ¾ÖÖ™ê»Ö ŸÖÖꟵÖÖ÷Ö ú¸ü'µÖÖÃÖ ŸÖê ÃÖŸÖŸÖ ×ÃÖ¨ü ¸üÖÆüŸÖ. »Öú¸üß ¯ÖÏ¿ÖÖÃÖ−ÖÖ´Ö¬µÖê ¯ÖÖµÖ¤üôû ¾Ö þÖÖ¸ü µÖÖÓ“µÖÖ ¯Ö»Ö™ü'Öß¾Ö¸üᯙ ¯ÖŸÏ µÖêú ´Ö¸üÖšüÖ †Ó´Ö»Ö¤üÖ¸üÖ“µÖÖ ÆüÖŸÖ֏ÖÖ»Öß 1²ÖÎÖ´Å'Ö ÃÖ²Ö−ÖßÃÖ †Ö×'Ö ¯ÖÏ´ÖãÖ úÖ¸üÖÖ−ÖßÃÖ †÷Ö¸ü ²ÖÎÖ´Å'Ö ´Öã•Öæ´Ö¤üÖ¸ü †Ö×'Ö ¯ÖϳÖæ •Ö´Öß−Ö×¾ÖÃÖ †ÃÖê. ׿־ÖÖ•Öß ´ÖÆüÖ¸üÖ•ÖÖÓ“µÖÖ ¯ÖÏ¿ÖÖÃÖ−Ö ¾µÖ¾ÖãÖêŸÖ ´Öã•Öæ´Ö¤üÖ¸ü Æêü ²ÖÎÖ´Å'Ö , úÖ¸ü³ÖÖ¸üß ÆüÖ ´Ö¸üÖšüÖ ¾Ö •Ö´Öß−Ö×¾ÖÃÖ Æêü úÖµÖãÖ, ¯ÖϳÖæ •ÖÖŸÖß“Öê , †Ö¸ü´ÖÖ¸üÖ´Ö¬µÖê úÖêôûß , ³ÖÓ›üÖ¸üß , ÷ÖÖ×²ÖŸÖ , ³ÖÖê‡Ô , ÖÖ¸ü¾Öß , ¯ÖÖ»Ö¤üß , ¾Ö ´ÖãÃÖ»Ö´ÖÖ−Ö †ÃÖŸÖ. ׿־ÖÖ•Öß´ÖÆüÖ¸üÖ•ÖÖÓ“µÖÖ −ÖÖ׾֍ú ¤ü»ÖÖ“ÖÖ ¯ÖÏ´ÖãÖ ¤üÖ»î ֟֏ÖÖ−Ö , ¾Öúᯙ úÖ—Öß Æîü¤ü¸ü , ¸üÖú ‡²ÖÎÖ×Æü´Ö ÖÖ−Ö Æêü ÃÖ¾ÖÔ ´ÖãÃÖ»Ö´ÖÖ−Ö †ÃÖæ−ÖÆüߟµÖÖÓ−ÖÖ ´ÖÆüÖ¸üÖ•ÖÖÓ−Öß ÷Öã'Ö¾Ö¢Öê−ÖãÃÖÖ¸ü úÖ´Öê פü»Öß. ×¾Ö•ÖÖ¯Öæ¸ü“µÖÖ ¤ü¸ü²ÖÖ¸üÖŸÖᯙ 500 ´ÖãÛûִÖÖÓ−ÖÖÆüß ´ÖÆüÖ¸üÖ•ÖÖÓ−Öß »Öú¸üÖŸÖÃÖÖ´ÖÖ¾Öæ−Ö ‘ÖêŸÖ»Öê. ׿־ÖÖ•Öß ´ÖÆüÖ¸üÖ•ÖÖÓ“µÖÖ ÃÖî−µÖÖ´Ö¬µÖê ²ÖÎÖ´Å'Ö Æêü †Ã¯Öé¿µÖ ÃÖ´Ö•Ö»µÖÖ •ÖÖ'ÖÖ·µÖÖ ´ÖÆüÖ¸ü »ÖÖêúÖÓ“µÖÖ ÖÖÓªÖ»Ö֏ÖÖÓ¤üÖ »ÖÖ¾Öæ−Ö »ÖœüŸÖ. ׿־ÖÖ•Öß ´ÖÆüÖ¸üÖ•ÖÖÓ“µÖÖ Æêü¸ü ÖÖŸµÖÖ“ÖÖ ¯ÖÏ´ÖãÖ ²Ö×Æü•Öá −Öևԍú ÆüÖ ¸üÖ´ÖÖê¿Öß ÆüÖêŸÖÖ. »Öú¸üß ¾Ö ´Öã»Öúß úÖ´Ö÷ÖÖ¸ü , †×¬ÖúÖ·µÖÖÓ−ÖÖ ×¿Ö¾ÖÖ•Öß ´ÖÆüÖ¸üÖ•ÖÖÓ−Öß ¾ÖŸÖ−Öê −Ö ¤êüŸÖÖ ¯Ö÷ÖÖ¸ü ¤êü'µÖÖ“Öß ¯ÖÏ£ÖÖ “ÖÖ»Öãêú»Öß , ¾Ö ÃÖ¸üúÖ¸üß −ÖÖêú¸üÖÓ−ÖÖ“Ö •Ö´Öß−Ö ´ÖÆüÃÖæ»Ö ÷ÖÖêôûÖ ú¸ü'µÖÖÃÖ ÃÖÖÓ×÷ÖŸÖ»Öê. ´ÖÆüÖ¸üÖ•ÖÖÓ−Öß †×¬ÖúÖ·µÖÖÓ−ÖÖ ŸµÖÖÓ“Öê †×¬ÖúÖ¸ü¾ÖÓ¿Ö ¯Ö¸Óü¯Ö¸êü−Öê “ÖÖ»Öã šêü¾Öæ פü»Öê −ÖÖÆüß. ŸÖÃÖê“Ö ×•Ö»ÊÖŸÖᯙ •Ö×´Ö−Ö¤üÖ¸üÖÃÖ Ã¾ÖÃÖÓ¸üÖ'ÖÖ£ÖÔ ×ú»»Öê ²ÖÖÓ¬Öæ −Ö ¤êüŸÖÖ ¸üµÖŸÖ»ÖÖêúÖÓ¯ÖÏ´ÖÖ'Öê“Ö ÃÖÖ¬µÖÖ ‘Ö¸üÖŸÖ ¸üÆüÖµÖ»ÖÖ »ÖÖ¾Ö»Öê. ãÖÖ×−֍ú ¯ÖÏ¿ÖÖÃÖ−Ö ¾µÖ¾ÖãÖêŸÖ 12 ²Ö»ÖãŸÖê¤üÖ¸ü ¾Ö ‡ŸÖ¸ü »ÖÖêúÖÓ−ÖÖ ¾Öê÷Ö¾Öê÷Öôêû†×¬ÖúÖ¸ü ÆüÖêŸÖê. ´ÖÆüÖ¸ü µÖÖ •ÖÖŸÖß»ÖÖ ÷ÖÖ¾ÖÖ“Öê ÃÖÓ¸üÖ'Ö ú¸ü'µÖÖ“Öê †×¬ÖúÖ¸ü פü»Öê ÆüÖêŸÖê. ׿־ÖÖ•Öß ´ÖÆüÖ¸üÖ•Ö Æêü ¸üµÖŸÖê“Öê ¸üÖ•Öê ÆüÖêŸÖê. ŸµÖÖÓ−Öß Ã¾Ö¸üÖ•µÖ ãÖÖ¯Ö−ÖꓵÖÖ úÖµÖÖÔŸÖ ÃÖ´ÖÖ•ÖÖŸÖᯙ ÃÖ¾ÖÔ ‘Ö™üúÖÓ−ÖÖÃÖ´ÖÖ×¾Ö™ êú»Öê. ÃÖ¾ÖÔ •ÖÖŸÖß- ¬Ö´ÖÔ , ¾ÖÓ¿Ö , ¯ÖÓ£Ö µÖÖ ÃÖ¾ÖÖÕ−ÖÖ −µÖÖµÖ ¤êü'µÖÖ“Öê ¾Ö ´ÖÖ−Ö ¤êü'µÖÖ“Öê ´ÖÆü¢¾ÖÖ“Öê úÖ´Ö ´ÖÆüÖ¸üÖ•ÖÖÓ−Öߍêú»Öê. ׿־ÖÖ•Öß ´ÖÆüÖ¸üÖ•Ö ¯Öã¸üÖê÷ÖÖ´Öß ÆüÖêŸÖê †ÃÖê −ÖÖÆüß. ¯Ö¸ÓüŸÖã ´Ö¬µÖµÖã÷Öß−Ö 17 ¾µÖÖ ¿ÖŸÖúÖŸÖ †ÃÖ»Öê»ÖÖ ÃÖ´ÖÖ•Ö ¾Ö ׿־ÖÖ•Öß´ÖÆüÖ¸üÖ•Ö µÖÖÓ“µÖÖ ×¾Ö“ÖÖ¸üÃÖ¸ü'Öß ´Ö¬µÖê Öæ¯Ö †ÓŸÖ¸ü ÆüÖêŸÖê. ŸµÖÖ úÖôûÖ“µÖÖ ¯Öãœêü •ÖÖ‰ú−Ö ´ÖÆüÖ¸üÖ•ÖÖÓ−Öß ×−Ö'ÖÔµÖ ‘ÖêŸÖ»Öê. ŸµÖÖ´Öæôêû ŸÖê´ÖÆüÖ−Ö ²Ö−Ö»Öê. ‹ú ¸üÖ•ÖÖ ´Æü'Öæ−Ö ¸üµÖŸÖꓵÖÖ ´Ö−ÖÖ´Ö¬µÖê ŸÖê ‹ú ´ÖÆüÖ−Ö ¾µÖÛŒŸÖ´Ö¢¾Ö ×−Ö´ÖÖÔ'Ö —ÖÖ»Öê. ŸµÖÖÓ“µÖÖ †Ó÷Öß †−Öêú ÷Öã'ÖÆüÖêŸÖê. ÃÖ¾ÖÔ ÃÖÖ´ÖÖו֍ú ‘Ö™üúÖÓ−ÖÖ ‘Öê‰ú−Ö ŸµÖÖÓ−Öß ˆ¢Ö´Ö ¯ÖÏ¿ÖÖÃÖ−Ö ×−Ö´ÖÖÔ'Ö êú»Öê.ÃÖ¤Ó ü³ÖÔ ÃÖ“æ Öß 1. ›üÖò. †Ö“ÖÖµÖÔ ¬Ö−ÖÓ•ÖµÖ , ´Ö¬µÖµÖã÷Öß−Ö ³ÖÖ¸üŸÖ , ÁÖß ÃÖÖ‡Ô−ÖÖ£Ö ¯ÖύúÖ¿Ö−Ö , 2008. 2. ›üÖò. ãú»Öú'Öá †.¸üÖ. , ׿־֍úÖ»Öß−Ö ´ÖÆüÖ¸üÖ™Òü , ¸üÖ•ÖÆÓüÃÖ ¯ÖύúÖ¿Ö−Ö , 2009. 3. ›üÖò. ãú»Öú'Öá †.¸üÖ.- Ö¸êü ÷Ö.Æü. , ´Ö¸üÖšü¶ÖÓ“ÖÖ ‡×ŸÖÆüÖÃÖ- ÖÓ›ü ¯Ö×Æü»ÖÖ , úÖòÛ−™ü−Öë−™ü»Ö ¯ÖύúÖ¿Ö−Ö , 1984. 4. −µÖÖµÖ´ÖæŸÖá- ¸üÖ−Ö›êü ´Ö.÷ÖÖê. , ´Ö¸üÖšüß ÃÖ¢Öê“ÖÖ ˆŸúÂÖÔ , ¾Ö¸ü¤üÖ ²ÖãŒÃÖË , 1995. 5. ÃÖÆüáֲÖã¨êü ¯Öã.÷Ö. , ´ÖÆü¸üÖ™Òü ÃÖÓÍúé ŸÖß , úÖòÛ−™ü−Öë−™ü»Ö ¯ÖύúÖ¿Ö−Ö , 2003. 6. ¯ÖÏÖ. ÃÖÖ¾ÖÓŸÖ ²Öß.‹ÃÖ.- ¯ÖÏÖ. •ÖÖ¬Ö¾Ö , ´Ö¸üÖšü¶ÖÓ“ÖÖ ¯ÖÏ¿ÖÖÃ֍úßµÖ , ÃÖÖ´ÖÖו֍ú ¾Ö †Ö٣֍ú ‡×ŸÖÆüÖÃÖ , ×¾ÖªÖ ¯ÖύúÖ¿Ö−Ö , 2011.¤üÖ¤üÖ¯ÖÖ™üᯙ ¸üÖ•ÖôêûÛú»ÖÖ ¾Ö ×¾Ö–ÖÖ®Ö ´ÖÆüÖ×¾ÖªÖ»ÖµÖ, †Öפü®ÖÖ£Ö®ÖÝÖ¸ü,ŸÖÖ.¯ÖÖ£Ö›üá, וÖ.†Æü´Ö¤ü®ÖÝÖ¸ü 146ISBN. : 978-93-83401-46-8

f'kodkyhu pyuO;oLFkk& ,d vH;kl dq-ckjgkrs ;kfs xrk v'kkds Vh ok; ch , (bfrgkl) dyk] okf.kT; o foKku egkfon;ky; lksubZ rk-usoklk]ft-vgenuxjizLrkouk %&egkjk\"Vªkrhy f'kokth egkjktkPa ;k dkjfdnhZrhy uk.kh vkf.k ura jP;k is'kO;kaP;k dkGkrhy uk.khgh vf/kdrj egkjk\"V~krhy VkdlkGhr ikMyYs ;k uk.;kidS h gkrs h- Qkj deh idz kjph uk.kh egkjk\"V~krikMysyh gksrh- vkiY;k oknGh /kke/kqehP;k dkGkr f'kokthyk uk.;kla kj[;k xks\"Vhla kBh osGr uOgrk-ijra w rjhlq/nk R;kua h fo'k\"s kr% 1674 e/khy jkT;kfHk\"kds kura j Lor%ph uk.kh ikMyh-vkiY;k eGw vkn'kkZua k o ijia jkua k /k:up f'kokth egkjktkua h vkiY;k uk.;kla kBh izek.kHkwruk.ks Eg.kwu fot;uxjP;k gksu uk.;kpk Lohdkj dsyk- Lor%ps ^f'kojkbZ* gs lksU;kps uk.ks fot;uxjP;klkUs ;kP;k /krhZoj ikMwu ?ksrys-mfn~n\"Vs %&1- f'kodkGkr dks.kR;k idz kjph uk.kh gksrh gs tk.kwu ?k.s ks-2- f'kdkGkrhy uk.;kpa s pyukr d'kk izdkjps ewY; gksrs rs rikl.ks-3- f'kodkGkrhy uk.;kpa k vH;kl dj.k-sf'kodkGkrhy uk.kh %&1- loq .kZ uk.kh %& f'kokth egkjktkua h gksu ;k uk.;kizek.kps f'kojkbZ gkus gs uk.ks ikMys gkrs s- lksU;kpk^f'kojkbZ gksu*42-12 xzus otukpk gkrs k- R;kP;k eq[; cktwl Jh jktk f'ko vls 'kCn Nkiyys s vlr-o ekxhy cktwl N=irh vls fyfgyys s vls tjh ^gkus * gs uk.ks ifjek.k Eg.kwu f'kokth egkjktkua hmi;ksxkr vk.kys rjh ,dna jhr ifjfLFkrhP;k nckokus R;kyk gksu uk.;kps izek.kHkwr out 52 xusz gkrs s-rs deh d:u 42 xzus djkos ykxys gkrs s vls fnlrs- ek= f'kokth egkjktkua h ipz fyr dsyys h gkus ghuk.kh O;kikjoxZ o turk ;kaP;k ,dna j ekx.khP;k izek.kkr iqj's kh uOgrh-f'kojkbZ gksukpk vkdkj okVkGs k vlwu O;kl 1-32 lVas hehVj brdk gksrk- ;k gkus kpk dl 97-45 brdk gksrk- f'kodkGkrhy ;k uk.;kacn~nyps mYys[k vlysys ejkBh Hkk\"krs hy dkxni= Qkj nfq eZGvlyys s vk<Grs- ^lHkklnkph c[kj* o ^fp=xqIrkph c[kj* ;k nkus iez [q k eGq xazFkkrhy mYys[kko:uvls letwu ;srs dh f'kokth egkjktkPa ;k [kftU;kr 21 idz kjph gkus uk.kh gkrs h- ;k c[kjhua hf'kodkyhu gkus ;k uk.;kPa ;k idz kjkpa h ekfgrh [kkyhyiez k.ks fnysyh vkgs-f'kojkbZ gksu] nsojkbZ gksu] vP;rq jkbZ gkus ] jkepna jz kbZ gksu] dkosjhikd gksu] xqRrh gkus ] lrykeh gkus ]/kkjokMh gksu] vknokuh gksu] rkMi=h gksu] fu'kk.kh gksu] l.kxjh gkus ] xMey gkus ] ,ykjs h gkus ]'kSykxVq h¤üÖ¤üÖ¯ÖÖ™üᯙ ¸üÖ•ÖôêûÛú»ÖÖ ¾Ö ×¾Ö–ÖÖ®Ö ´ÖÆüÖ×¾ÖªÖ»ÖµÖ, †Öפü®ÖÖ£Ö®ÖÝÖ¸ü,ŸÖÖ.¯ÖÖ£Ö›üá, וÖ.†Æü´Ö¤ü®ÖÝÖ¸ü 147ISBN. : 978-93-83401-46-8

gksu] in'kkgh gkus ] bckz gheh gksu] irq Gh gksu] xacj vkf.k egq j ;kidS h f'kojkbZ gksu oxGrk ckdh loZidz kjps gkus uk.kh egkjk\"V~kckg:s u vk.kyys h gkrs h- ;kp izdkjkia dS h nos jkbZ] vP;qrjkbZ o jkepna jz kbZ gkusgs fot;uxjps jkts vudq zes nos jk; vP;rq jk;] jkensojk; ;kua h pyukr vk.kysys gksrs- R;kpa h ?kM.kojkg uk.;k'kh tGq rh gkrs h- dkgh gkus VkdlkGhP;k ukoko:u vkGs [kys tkrkr- vls ueuq s Eg.ktsdkojs hikd] xRq rh ]/kkjckMh vknokuh ]xMey]gDq djs h]'kyS xVq h vkf.k ,ykjs h gkus gs gkrs osYyksjh gksufotkiwjP;k vfny'kgkua h ikMyh rj ^xRq rh* o ^'kyS xVq h& gkus gs xkos GdkasM;kP;k drq cq 'kgkua h ikMyhbckz fgeh gkus gs uko fotkiwjP;k jkT;dR;kZPa ;k ukoko:u vkysys gksrs- xacj gksu gs uk.ks eaqcbZr ipz fyrgksrs o R;kl xCcj vlgs h Eg.kr- irq G;k ;k gksu uk.;kizek.kps ygku orZGq kd`rh lkUs ;kP;k dys Ys ;kvlr o R;k i'S kkph uk.kh Eg.kwu okij.;kis{kk nkfx.;kalkBhp vf/kd okijY;k tkr- fgna wP;k nsoGkua k ;jq ksfi;u ykds ixksMk Eg.kr dkgh loq .kZ uk.;koa j eafnjkps fp= dkjs ysvlY;keGq s R;k uk.;kua k ;qjkfs i;u O;kikjh ixksMk Eg.kw ykxys bZLV bafM;k dua huhs vkf.k Mp daiuhus[kkl ijokuxjh dia uhus ?ksÅu gksu fdaok ixksMk uk.kh vkiY;k Vkda lkGhrwu ikmys- e?q kykPa ;k lqo.kZuk.;kyk egq j (ekgs jk) vls Eg.kr-170 xszu otukps egq j gs e?q kykpa s lokZf/kd fdea rhps uk.ks vlsvdcjkus dkjfdnhZP;k 50 O;k o\"khZ cndkps fp= vlyys s 182 xszu otukps ikMysys egq j gs lqo.kZuk.ks bykgh egq j Eg.kwu ifz l/n vlysY;k uk.;kaidS h ,d gks;- jke o lhrk ;kaP;k vkd`rh dksjyys sloq .kZ uk.ks v/kkZ egq j fdea rhps gkrs s-1663 e/;s ,dk eqgjps h fdea r 13 eyq ?kh :Ik;s gksrh- fotkiwjP;k vfny'kkghus ikMysys egq Een'kkgh gkus ;kaps out 51-5 xuzs brds gksrs- R;kpkdl 78-75 brdk gkrs k- x-g [kjs ;kPa ;k ers egq een'kkgh gksukph fdea r 3-75 e?q kyh :Ik;kardhvlkoh- ^jkT;O;ogkj dks'kkr* irz ki ] /kj.k ] poy vkf.k nqoy vls gkus kps ygku Hkkx fnys vkgsr-ledkyhu dkxni=kr poy vkf.k noq y ;k uk.;kps C;ky vkf.k fol v'kk vk.k[kh nkus ygkuHkkxkpa k mYy[s k vk<Grks- 1- gksu = 2 irz ki 1-irz ki = 2 /kj.k 1-/kj.k = 2poy 1-poy = 2 noq y 1-nqoy = 2 C;ky 1-C;ky = 2 fol¤üÖ¤üÖ¯ÖÖ™üᯙ ¸üÖ•ÖôêûÛú»ÖÖ ¾Ö ×¾Ö–ÖÖ®Ö ´ÖÆüÖ×¾ÖªÖ»ÖµÖ, †Öפü®ÖÖ£Ö®ÖÝÖ¸ü,ŸÖÖ.¯ÖÖ£Ö›üá, וÖ.†Æü´Ö¤ü®ÖÝÖ¸ü 148ISBN. : 978-93-83401-46-8

Pkaknhph uk.kh %& f'kokth egkjktkua h pkna hph uk.kh toGtoG ikMysyh uOgrh- R;kPa ;k dkGkrhy pyukrvlyys h pkna hph uk.kh cgrq k'a kh R;kP;k jkT;k ckg:s u Eg.kts fgna wLFkkukrhy brj jkT;krwu vxj ijns'khjktoVhua h cuoyys hp vlr- pkna hpk e?q kyh :Ik;k ;k uk.;kps izek.kHkwr out o /kkrwph 'kq/nrk eq?kyvenkuhr T;k dkVsdksji.ks ikGyh xsyh- R;keGq s e?q kyh :Ik;k gs pkanhps uk.ks rRdkyhu uk.ksO;ogkjke/;s pyu ifjek.k Eg.kwu ekU;rk ikoys :Ik;k gh vk/kfq ud Hkkjrkyk e?q kykua h fnyys h vuekysn.s kxh gk;s - :Ik;kph izek.kHkwrrk o yksdfiz;rk y{kkr ?kms u i<q hy dkGkr bZLV bfa M;k daiuhus :Ik;k gsuk.ks Lohdk:u vkiys izek.kHkwr uk.ks Eg.kwu :Ik;k gs uk.ks ikMys- pkna hP;k e?q kyh :Ik;kps out 178 xzus vls tgkfa xjP;k dkGkrhy :Ik;kph dkgh uk.kh ,diapeka'k o ,dprqFkkZ'kkus vf/kd otukph gksrh- vcyq Qtyus toGikl 2000 rksGs otukP;kpkna hP;k uk.;kpk mYys[k dsysyk vk<Grks- :Ik;kis{kk deh fdea rhph uk.kh e?q ky lekz Vkua h ikMyh-e?q kykua h 43 xsuz otukps fulkj vkf.k 44 xusz otukps ^'kjh fnÚge* gh pkna hph nkus uk.kh cgq/kk nkuvFkok ns.kxh n.s ;klkBh ikMyh tkr vlr vCckjh ]ykjh] fj;ky] vkJQh egenq h vkf.k :Ik;k ghuk.kh okjoa kj mYys[kyh tkrkr- vCcklh gs uk.ks fons'kh uk.ks gksrs- rs if'kZ;k ns'kkpk jkT;drkZ 'kgkvCckl ;kP;k ukoko:up ikMysys gkrs s- ;k uk.;kph fofue;kph fdea r 16 isUl gksrh vls ¶jk;jEg.krks- ^ykjh*gs pkna hps uk.ks eyq r% bjk.kP;k vk[kkrkrhy ykjh ;k xkokP;k ukoko:u iMys gksrs-dksd.k fdukjiV~Vhoj vjckaP;k O;kikjkr gs uk.ks lokZf/kd okijkr gkrs s- mRre ntkZP;k 'kq/n pkna hikluwgs uk.ks cufoys tkr vls- i<q hy dkGkr Hkkjrkrhy pkSy] nkHkkys o fHkoaMh ;k fBdk.kh ykjh gs uk.ksikMys tkm ykxys- Vkda lkGhP;k ukoko:u osxosxGh Eg.kuw vksG[krk ;rs vlr- cljk ykjh ] fHkoMa hykjh gksewZ>h ykjh gh uk.kh R;kPa ;k Vkda lkGhP;k xkokP;k ukoko:u Eg.kts cljk fHkoaMh o gksewZ>k;k ukoko:u vkGs [kyh tkr- fotkiwjps vfny'kgk ykjh gs uk.ks nkHkkGs ;k xkoP;k Vkda lkGhrwuikMhr vlr- nkHkkGs ]pkSy o fHkoMa h gh xkos ftda wu ?krs Y;kura jgh f'kokth egkjktkua h rsFkhyVkda lkGhrwu ykjh gs uk.ks ikMwu ?k.s ks pkyw Bos ys vlkos ykjh gs 72 xszu otukps vkf.k 6 isUlfdea rhps gkrs s- fj;ky gs pkna hps uk.ks LiWfu'k gkrs s- R;kph fofue;kph fdaerh nksu :Ik;kba rdh gkrs h- vJQhEg.kts ewGP;k ^>js kQhu* ;k iksrwZxht ukokpk viHkaz'k gks;- R;kph fdaer 300 jh brdh vFkok 1f'kfyax 6 isUl brdh gkrs h- egenq h gs pkna hps uk.ks fotkiwjpk egaq ea na vfny'kgk ;kPa ;k ukokus ikMysyso R;kps uko fnyys s uk.ks gkrs s- egenaq h ;k uk.;kph fdea r :Ik;kPa ;k nksu ipa ek'a kkbrdh gkrs h-¤üÖ¤üÖ¯ÖÖ™üᯙ ¸üÖ•ÖôêûÛú»ÖÖ ¾Ö ×¾Ö–ÖÖ®Ö ´ÖÆüÖ×¾ÖªÖ»ÖµÖ, †Öפü®ÖÖ£Ö®ÖÝÖ¸ü,ŸÖÖ.¯ÖÖ£Ö›üá, וÖ.†Æü´Ö¤ü®ÖÝÖ¸ü 149ISBN. : 978-93-83401-46-8

rkCa ;kph uk.kh %& f'kokth egkjktkpa h rkC;kpa h uk.kh foiyq rus s vk<Gwu ;srkr- ;k uk.;kP;k ,dk cktwl Jh jktkf'ko vkf.k nlq Ú;k cktwl N=irh v'kh v{kjs dksjyys h vlr- iko rksGk otukP;k f'kokthegkjktkPa ;k rkCa ;kP;k uk.;kyk :dk Eg.kr- ikm.k rkGs ;kP;k rkCa ;kP;k uk.;kyk f'kojkbZ fdaok N=irhEg.kr- rj ,d rksG;kP;k rkCa ;kP;k uk.;kyk ilS k Eg.kr-rkCa ;kps izek.kHkwr uk.ks Eg.kts VDdk gs gkrs s-R;kps ygku fdea rhps Hkkx 1@8]1@16 ]1@48 vls gkrs s- o R;kua k f'kojkbZ ] f=:dk vkf.k :dkv'kh ukos vudq zekus gksrh- ,d gkus leq kjs 10 VDD;kapk feGwu gkbs Z 48 jD;kpa k ,d VDdk gkbs Z- ,dVDdk Eg.kts n'kka'k i/nrhP;k uk.;kPa ;k vk/khP;k i/nrhrhy 6 vk.ks fdea rhps uk.ks gkrs - R;kpk vFkZ,d vk.kk Eg.kts 8 :ds ,d ilS k Eg.kts 2 :Dds vkf.k 1 :dk Eg.kts 1-50 iS- ,d 'k'kx.kh gk6 :ds fdea rhpk vls f'kojkbZ o rkaC;kP;k uk.;kphgh ghp fdea r gkrs h-gaqMh %& gqMa h gk gh f'kodkGkrhy pyuO;oLFkspk egRokpk Hkkx gks;- gqMa h Eg.kts ekykph fodzhdj.kkÚ;k O;kikÚ;kus [kjsnh dj.kkÚ;k ek.klkP;k ukokus dys syk ,d m/kkjhpk nLr,os t vls- vktP;kHkk\"krs R;kyk fMekaM Mªk¶V vls Eg.krkr-ojkr %& ljdkjus dk<ysY;k gqMa hyk ojkr vls Eg.kr- tOs gk ljdkjh ukds jkdMwu] O;kikÚ;kdMwu vFkok[kktxh O;DrhdMwu ljdkjyk eksB;k jdekpa s ;.s ks olwy yodj vls rOs gk v'kh ojkr dk<yh tkbZ-lkjk'a k %& f'kodkGkrhy pyuO;oLFkspk vH;kl dYs ;kl vkiY;k vls y{kkr ;srs dh f'kojk;kauhpyuO;oLFkrs Qkj ekBs s cny dsys ukghr- lrrP;k ;q/n ekfs gek o /kkoiG ;keqGs pyuO;oLFkrsfo'ks\"k cny R;kua k djrk vkys ukgh- ek= vkgs R;kp pyuO;oLFksr ikjn'kZdrk fo'oklkgZrk fuek.Z kdj.;kps dke R;kua h dys s- uohu uk.kh pyukr vk.k.;klkBh ns[khy R;kauh oGs ok;k ?kkyfoyk ukgh-QDr jkT;fHk\"ksdkuarj f'kojkbZ gksu gs lkUs ;kps uk.ks pyukr vk.kys- lokZr egRokps Eg.kts R;kua hpyuO;oLFkys k LojkT; o LojkT;ckgsjgh HkDde ik;koj mHks d:u ir fuekZ.k dys h- vls Eg.kkosykxsy-lna HkZ xzaFk 1- MkW-/kuat; vkpk;Z& ejkBk lRrspk mn; 2- d`-uk-fpV.khl &e/;;qxhu Hkkjrh; lda Yiuk o laLFkk Hkkx 4 3- xtkuu HkkLdj esgasnGs &Jh jktk f'koN=irh 4- izk-ch-,l-lkora o izk-tk/ko Ogh-ds-& ejkB;kpa k i'z kkldh; lkekftd o vkfFkZd bfrgkl¤üÖ¤üÖ¯ÖÖ™üᯙ ¸üÖ•ÖôêûÛú»ÖÖ ¾Ö ×¾Ö–ÖÖ®Ö ´ÖÆüÖ×¾ÖªÖ»ÖµÖ, †Öפü®ÖÖ£Ö®ÖÝÖ¸ü,ŸÖÖ.¯ÖÖ£Ö›üá, וÖ.†Æü´Ö¤ü®ÖÝÖ¸ü 150ISBN. : 978-93-83401-46-8

f'kodkyhu eyq dh i’z kklu ikz - vdksydj th- Vh- nknkikVhy jktGs dyk o foKku egkfo|ky;] vkfnukFkuxj rk- ikFkMhZ eksc-ua- 9420952318 f’kodkyhu i’z kklukr ^N=irh* gs in lokZsPp gkrs s- ^iztps s l[q k rps jktkps lq[k] iztsps fgrrsp jktkps fgr] itz k lq[kh rj jktk l[q kh* gh f’kokth egkjktkpa h bPNk gksrh- ykds dY;k.kdkjhiz’kklu O;oLFkk fuekZ.k dsyh- Hkkjrh; uhfr’kkL= vkf.k Le`frxzaFkkoj f’kokthph i’z kklu O;oLFkkvk/kkjyys h gksrh- jkT;fHk\"ksd ilz axh vusd eyq dh] y\"djh] /kekZf/kdkfj.kh dk;ns r;kj dsys- ^jkepna iz arvekR;kua h* f’kokth egkjktkaps thou vuqHkoys- ^[ktkuk Eg.kts jktkps thou* ;k okD;kruq LojkT;kpkvFkZ’kkL=h; n`\"Vhdksu ekaMyk- iz/kkukaph fuoM djrkuk R;kpa h cq/nheRrk] dk;Z{kerk] fu\"Bk] los k ;kapkfopkj dys k tkbZ- iz/kkukpa h fu;Dq rh] cMrQhZ jktkP;k ethZoj voyacuq vls- e«a ;kua k tgkfxjh u nsrkjks[k ixkj fnyk tkbZ-1½ LojkT;kps i’z kklu %& f’kokth jktkauk 'kgkth jktkda Mwu i.q ;kph tgkfxjh feGkyh- R;ke/;s ok< dj.;kps /kkjs .k jkcoys- feGoysY;k LojkT;kps jkT;dkjHkkjkP;k lks;hlkBh Hkkx ikMys- mRrj dkds .kikluq i.q ;ki;Zra ] dukZVdkrhy /kkjokMikluq dksIiyi;Zra ] nf{k.k dksd.kikluq dkjokji;Zar leko’s k gkrs k-2½ eglyq O;OkLFkk %& f’kodkykr egkjk\"Vªkph ifjfLFkrh okbZV gkrs h- 'krs h izeq[k O;oLkk; vlqu O;kikj o m|ksxkpk fodkl >kyk uOgrk- 'krs he/;s lq/kkj.kk d#u mRiUu ok<oys- orunkjh] tehunkjh i/nr u\"V dsyh- j;rokjh i/nr vea ykr vk.kyh- tehu ekst.khph f’ko’kkgh dkBh ikpk gkr o ikp eBq h brD;k ykachph vls- 400 pkjS l dkB;kpk ,d fc?kk- ,d’ks ohl fc?ks Eg.kts ,d pkoj gkrs - /kkU;kP;k Lo#ikr 'krs lkjk olyq dys k tkbZ- dks.kkojgh vU;k; gkrs uls- ;keGq s 'ksrdjh o f’kokth egkjkt ;kaP;kr vkiyq dhps ukrs ok<ys- taxkykps mRiUu] eklsekjh] U;k;ky;hu nMa ] VkdlkG ;kikluq eglyq kps mRiUu ok<ys-3½ pkSFkkbZ o ljn’s ke[q kh %&v½ pkSFkkbZ %& pkSFkkbZ Eg.kts eglqykP;k ,d.q k mRiUukrhy pkSFkk fgLlk- y\"djh ekfs geos j vlrkuk dks.kR;kgh xkokdMwu [kMa .kh olqy djhr- gh [kMa .kh Eg.kts eglyq kP;k pkSF;k fg’’;kbrdh vls-c½ ljn’s ke[q kh %& tehu eglyq kpk ngkok fgLlk Eg.kts ljn’s ke[q kh gks;- gh lun e?q kykda Mwu 'kkgq egkjktkauk feGkyh-¤üÖ¤üÖ¯ÖÖ™üᯙ ¸üÖ•ÖôêûÛú»ÖÖ ¾Ö ×¾Ö–ÖÖ®Ö ´ÖÆüÖ×¾ÖªÖ»ÖµÖ, †Öפü®ÖÖ£Ö®ÖÝÖ¸ü,ŸÖÖ.¯ÖÖ£Ö›üá, וÖ.†Æü´Ö¤ü®ÖÝÖ¸ü 151ISBN. : 978-93-83401-46-8

4½ y\"djh i’z kklu %& f’kokth egkjktkPa ;k lSU;kr ik;nG] ?kkMs nG] gRrhnG ;kpa k lekos’k gksrk- R;kpa h vkjekj ;=a .kk Lor=a gkrs h- mRrjsdMhy e?q ky o nf{k.ksdMhy lyq rku ;kPa ;k y\"djh i/nrhps fujh{k.k d#u egkjk\"VªkP;k HkkxS kfs yd ifjfLFkrhpk fopkj d#u y\"djh O;oLFkk fuf’pr dsyh- vpkud /kkMlh gYys] 'k=qyk gqydko.kh nos uq R;kPa ;k rkoMhruq fulV.ks ;k xfueh ra=koj tkLr Hkj vls- y\"djke/;s lpkVs hps O;ogkj vkf.k f’kLrhyk egRo gksrs- lfS ud 'krs djh vlqu ikolkG;kr vkjke vkf.k nlÚ;kikluq eyq [q kfxjh Eg.kts y\"djh gkypkyhoj y{k vls- lrr 34 o\"ksZ y<k fnyk ;klkBh ;q/nkph lTTkrk ugs eh vls- f’kyns kj gk Lor%pk ?kksMk o 'kL=kL=s cjkscj ?ksouq y<r vls- ;q/nklkBh egkjkTkkapk ckjxhjkoj vf/kd fo’okl vls- ?kkMs nyke/;s gokynkj] tqeyns kj] gtkjh] ipa gtkjh] vf/kdkjh oxZ vls- MkasxjnÚ;kr y<.;klkBh xfueh dkO;klkBh ik;nGkpk vf/kd mi;kxs egkjkt djr vls- ekoG;kaph la[;k tkLr vls- 91 dyeh c[kjhr uenq dsY;kizek.ks Ikk;nGkph l[a ;k 2 yk[k gksrh- mVa o gRrh nGkpk okij jln] /kkU;] nk#xksGk] rkQs k okgwu u.s ;klkBh djr- 1220 gRrh rj ,d gtkj maV gkrs s-c½ vkjekj %& f’kokth egkjkt gs ejkBk vkjkekjkps fuekZrs o Hkkjrh; uknS ykps tud gksrs vls MkW- ckG—\".k ;kua h uenq dys s- fln~/kh] iksrZqxht] bxa tz ;kPa ;k’kh lrr l?a k\"kZ d#u lkxjh fdukÚ;kps o LojkT;kps laj{k.k dys s- R;kPa ;kdMs xycy] f’kokM] ixkj] xjq kc ukokph tgkts gksrh- vkjekjkrhy vf/kdkjh cglq [a ; eLq yhe gkrs s- nkyS r[kku gk uknS ykpk iez [q k gkrs k- vkjkekjke/;s dkGs h] Hkkbs Z] HkMa kjh ;kapk lekos’k vls-d½ fdYys %& fdYY;kyk lokZr tkLr gkrs s- R;kph laj{k.kkph tckcnkjh gokynkj] lcuhl] dkj[kkuhl o ljukcS r vls vf/kdkjh vlr- gokynkj ejkBk tkrhpk] lcuhl ckz Eg.k tkrhpk] dkj[kkuhl izHkw tkrhpk gkrs k- fdYY;kP;k lHkksorkyP;k ifjljkph lja {k.kkph tckcnkjh lkaHkkG.;klkBh jkek’s kh] egkj tekrhdMs vls- egkjktkPa ;k rkC;kr 240 fdYys gksrs- Mksxa jekF;kojps fdYys] likV tfeuhojps fdYys vkf.k lenq kz rhy fdYys v’kh foHkkx.kh dsyys h gkrs h- iksrZqxhtkaP;k ‘Case de Polbara’ ;k /krhZoj f’kokthus LojkT;kpk nk#[kkuk dk<yk gkrs k- vls MkW- lsu fyfgrkr- ^tacqjs* ukokP;k ygku vkdkjkP;k rksQk fdYY;kP;k rVkoa j vkf.k c#q tkaoj Bso.;kr ;sr-M½ gjs [kkrs %& f’kokth egkjktkPa ;k i’z kklukP;k n`\"Vhus gsj[kkR;kph O;oLFkk Eg.kts jkT; dkjHkkjkpk d.kkp gkrs k- 'k=Pq ;k njckjkr o R;kPa ;k Nko.khr ns[khy egkjktkpa s gjs [kkrs iljysys gkrs s- cfgjth ukbZd gjs [kkR;kpk ize[q k gksrk- ljq rsph YkVq ] 'kkf;Lrs[kkukojhy Nkik] vkxkz HkVs o ijrhpk izokl¤üÖ¤üÖ¯ÖÖ™üᯙ ¸üÖ•ÖôêûÛú»ÖÖ ¾Ö ×¾Ö–ÖÖ®Ö ´ÖÆüÖ×¾ÖªÖ»ÖµÖ, †Öפü®ÖÖ£Ö®ÖÝÖ¸ü,ŸÖÖ.¯ÖÖ£Ö›üá, וÖ.†Æü´Ö¤ü®ÖÝÖ¸ü 152ISBN. : 978-93-83401-46-8

;k ilz axh gjs [kkR;kph ekBs h enr >kyh- gsj Eg.kts jktkps dku o MkGs s ;k n`\"Vhdksukruq f’kokth fo’oklq] Lokfefu\"B] dk;Z{ke O;Drhe/kuq fuoM djr- v'kkidz kjs f’kodkyhu eqydh i’z kklu O;OkLFkk gksrh- egkjktkua h loZ tkrh /kekZrhy O;Drhua k vkiY;k {kerus lq kj lekfo\"B d#u ?ksrys- loZ [kkR;kph tckcnkjh dk;Z{ke vf/kdkÚ;koj lkis oyh- loZ ckjhd xk\"s Vhoa j f’kokth egkjktkpa s y{k gksrs- ljq sna uz kFk lsu ;kua h f’kokthP;k iz’kklu O;oLFksph lfoLrj ekfgrh fnyh vkgs- /kkfeZd lfg\".krq k vkf.k vU;k;k fo#/n ftn~nhus y<.;kph fl/nrk loZ ljnkjkoj fcca oyh- LojkT; gs ljq kT; vlys ikfgts-lna HkZ %&1½ jko o- nh-] ikz phu Hkkjrh; laL—rhpk bfrgkl] i.q ks- 1960-2½ lgL=cq/ns iq- x-] egkjk\"Vª lLa —rh] dkWafVuUas Vy idz k’ku] i.q ks- 1971-3½ o|S fp- fo-] ,fs rgkfld fuca/k [kMa 1] 2 o 3] iq.ks- 1931-4½ f’kojkT;fHk\"ksd o iz’kklu O;oLFkk] idz k’kd lkbZukFk idz k’ku] Fkxok ?kj dkWEIyDs l] /kjeiBs ] ukxijq 10-5½ /k;S Z izdk’ku] 601 lh] MkW- vkca sMdj ekxZ] eaqcbZ-¤üÖ¤üÖ¯ÖÖ™üᯙ ¸üÖ•ÖôêûÛú»ÖÖ ¾Ö ×¾Ö–ÖÖ®Ö ´ÖÆüÖ×¾ÖªÖ»ÖµÖ, †Öפü®ÖÖ£Ö®ÖÝÖ¸ü,ŸÖÖ.¯ÖÖ£Ö›üá, וÖ.†Æü´Ö¤ü®ÖÝÖ¸ü 153ISBN. : 978-93-83401-46-8