BIÊN NIÊN SỬ THẾ GIỚI CẬN HIỆN ĐẠI

- Ngày 10/4: Hình ảnh đầu tiên về hố đen vũ trụ được công bố bởi các nhà khoa học thuộc nhóm Event Horizon Telescop Collaboration. Hố đen này cách Trái đất 55 triệu năm ánh sáng và có khối lượng gấp 6,6 tỷ lần khối lượng Mặt trời. - Ngày 10/5: Mỹ nâng mức thuế lên 25% đối với 200 tỷ USD hàng nhập khẩu từ Trung Quốc và chuẩn bị áp thuế với tất cả hàng hóa Trung Quốc vào cuối năm 2019. Mỹ còn lên kế hoạch áp thuế lên toàn bộ hàng hóa nhập khẩu còn lại của Trung Quốc ước tính 300 tỷ USD. Trung Quốc trả đũa bằng việc nâng thuế với phần lớn trong nhóm 60 tỷ USD hàng hóa Mỹ đã chịu thuế từ năm 2018, có hiệu lực từ ngày 01/6. Xung đột Mỹ - Trung leo thang. - Ngày 15/5: Tổng thống Mỹ Donald Trump ký sắc lệnh hành pháp tuyên bố tình trạng khẩn cấp quốc gia, giúp chính quyền của ông có quyền cấm các công ty của Mỹ sử dụng các thiết bị viễn thông mua từ các công ty có thể gây ra mối đe dọa tới an ninh quốc gia. Ngay sau đó, hàng loạt các công ty công nghệ lớn của Mỹ như Google, Intel Corp., Qualcomm Inc., Xilinx Inc. và Broadcom Inc,… đã dừng một số hoạt động kinh doanh với Công ty Huawei của Trung Quốc. - Ngày 13/6: Xảy ra sự cố trên vịnh Oman với tàu Front Altair của hãng tàu biển Frontline Na Uy, chở 75.000 tấn naphtha - một loại nhiên liệu hydrocarbon dạng lỏng, đang trên đường từ Cata đi 199

Đài Loan (Trung Quốc); và tàu Kokuka Courageous do Công ty Kokuka Sangyo có trụ sở tại Tokyo (Nhật Bản) vận hành, chở 25.000 tấn methanol, đang trên đường từ một cảng của Arập Xêút đến Xingapo. Theo thông tin ban đầu, hai tàu trên đã “bị tấn công”, có thể bằng ngư lôi hoặc bằng mìn từ tính. Mỹ cáo buộc Iran đứng đằng sau, đồng thời chỉ trích các vụ tấn công vô cớ này đặt ra “một mối đe dọa rõ ràng đối với an ninh quốc tế” và chống lại “sự tự do hàng hải”. Tuy nhiên, Iran cũng đã một lần nữa bác bỏ tuyên bố của Mỹ và khẳng định đó là những tuyên bố “vô căn cứ”. - Từ tháng 6 đến tháng 11: Biểu tình hòa bình ở Hồng Công dần biến thành bạo lực nhằm phản đối dự luật dẫn độ khiến Hồng Công bị tê liệt trong một thời gian dài. Đến ngày 23/10, chính quyền quyết định rút dự luật đó và ngày 24/11 tiến hành bầu cử cấp quận ở Hồng Công với chiến thắng áp đảo của phe dân chủ. - Ngày 04/7: Trung Quốc đưa tàu Hải Dương 8 và các tàu hộ tống vào vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa của Việt Nam, vi phạm nghiêm trọng luật pháp quốc tế, chủ quyền và quyền tài phán của Việt Nam. Sự kiện này khiến tình hình Biển Đông ngày càng phức tạp, căng thẳng. - Ngày 31/7: Sau 11 năm, lần đầu tiên Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (FED) quyết định hạ lãi suất xuống còn 2-2,25% để đối phó với nguy cơ bất ổn kinh tế. 200

Các đợt hạ lãi suất tiếp theo diễn ra vào ngày 18/9 và 30/10 với tỷ lệ lãi suất là 1,5-1,75%. - Ngày 23/8: Chiến tranh thương mại Mỹ - Trung Quốc ngày càng gay gắt với sự kiện Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố tăng thuế xuất nhập khẩu bổ sung lên 30% đối với 250 tỷ USD hàng hóa Trung Quốc từ ngày 01/10. - Ngày 23/10: Phát hiện 39 người Việt chết trong xe container đông lạnh từ Bỉ sang Anh. Sự kiện này gióng lên hồi chuông cảnh báo về làn sóng di cư, nhập cư trái phép và nạn buôn người xuyên quốc gia. - Ngày 27/10: Mỹ tuyên bố tiêu diệt thủ lĩnh tổ chức Nhà nước Hồi giáo tự xưng (IS) là Abu Bakr al-Baghdadi tại tây bắc Xyri. Sự kiện này mở ra bước tiến mới trong việc tiêu diệt lực lượng khủng bố Hồi giáo, nhưng cũng cho thấy việc chống khủng bố vẫn là cuộc chiến lâu dài đối với Mỹ và các quốc gia trên thế giới. - Ngày 04/11: ASEAN, Ôxtrâylia và Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Ấn Độ, Niu Dilân đã hoàn tất đàm phán về Hiệp định Đối tác kinh tế toàn diện khu vực (RCEP) tại Hội nghị cấp cao ASEAN lần thứ 35. Sự kiện này đánh dấu mốc quan trọng trong tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế của ASEAN. - Ngày 01/12: Ban lãnh đạo mới của Liên minh châu Âu (EU) chính thức bắt đầu nhiệm kỳ. 201

Năm 2020 - Ngày 03/01: Căng thẳng Mỹ - Iran có nguy cơ trở thành xung đột và trả đũa lẫn nhau khi Mỹ tấn công sân bay quốc tế Baghdad, tiêu diệt Thiếu tướng Qasem Soleimani, chỉ huy đơn vị Quds thuộc Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran. Đại giáo chủ Ali Khamenei tuyên bố quốc tang và cảnh báo sẽ đáp trả những hành động của Mỹ; Iran lần đầu tiên treo lá cờ đỏ lên ngôi đền linh thiêng Jamkaran. Sáng 08/01, hàng loạt tên lửa Iran được phóng vào các căn cứ quân sự của Mỹ ở Irắc. Sau sự kiện này, hai bên đều có những kiềm chế nhất định để xung đột không leo thang thành chiến tranh ở Trung Đông. - Ngày 31/01: Anh chính thức rời EU sau 47 năm gắn bó. Quá trình Brexit kết thúc sau 43 tháng kể từ cuộc trưng cầu dân ý tháng 6/2016. - Tháng 02: Xung đột vũ trang và chiến tranh bùng nổ ở Idlib, Xyri khi quân đội Xyri tổ chức các cuộc bao vây, tấn công lực lượng quân khủng bố đồn trú tại đây. Sự kiện này đã dẫn đến xung đột giữa một bên là Nga, Xyri với bên kia là Thổ Nhĩ Kỳ đang ủng hộ các lực lượng chống lại Chính phủ Xyri của Tổng thống Assad. - Ngày 11/3: Tổng Giám đốc Tổ chức Y tế thế giới (WHO) tuyên bố dịch bệnh COVID-19 là đại dịch. Dịch bệnh COVID-19 bắt đầu từ tháng 12/2019 tại Vũ Hán, tỉnh Hồ Bắc, Trung Quốc và nhanh 202

chóng lan rộng ở phạm vi toàn cầu. Các nước Italia, Tây Ban Nha, Anh, Pháp, Đức, Mỹ, Hàn Quốc,... đều trở thành điểm nóng của đại dịch. Mặc dù cách tiếp cận với dịch bệnh có khác nhau nhưng các biện pháp nghiêm ngặt nhằm đối phó với đại dịch được các nước đưa ra đều hướng vào việc “giãn cách xã hội” (social distancing). Nhờ sự nhạy bén, chính xác, kịp thời và đồng lòng của cả nước, Việt Nam là nước ứng phó thành công với đại dịch, được cộng đồng quốc tế và WHO ghi nhận. Đại dịch vẫn đang tiếp diễn và những tác động, hậu quả của nó vẫn đang diễn ra, kinh tế thế giới suy giảm, chuỗi cung ứng toàn cầu bị đứt gãy, sản xuất đình trệ,... Trong đại dịch, nhiều xu hướng mới cũng xuất hiện, đặc biệt là việc ứng dụng công nghệ số vào hoạt động giáo dục - đào tạo, sản xuất, kinh doanh, cũng như tổ chức quản lý sản xuất kinh doanh. Người ta cũng đã nói đến việc đại dịch COVID-19 sẽ định hình lại thế giới trong tương lai gần. - Tháng 3: Các nước bị cuốn vào đại dịch COVID-19. Theo số liệu được công bố của các nước, nhiều quốc gia châu Âu và Mỹ đã vượt Trung Quốc về số ca nhiễm bệnh. Các biện pháp “cách ly xã hội” được áp dụng. - Tháng 4: + Ngày 18/4, trong lúc các nước đang dồn sức chống dịch bệnh COVID-19, Bộ Dân chính 203

Trung Quốc ra thông cáo về việc Quốc vụ viện nước này phê chuẩn việc thành lập cái gọi là “huyện đảo Tây Sa” và “huyện đảo Nam Sa” trực thuộc “thành phố Tam Sa” (tỉnh Hải Nam). Theo quyết định nói trên, cái gọi là “huyện đảo Tây Sa” sẽ đặt tại đảo Phú Lâm thuộc quần đảo Hoàng Sa thuộc chủ quyền của Việt Nam; cái gọi là “huyện đảo Nam Sa” đặt tại Đá Chữ Thập thuộc quần đảo Trường Sa thuộc chủ quyền của Việt Nam. Hành động này là bước tiếp theo của sự kiện năm 2012, Trung Quốc ngang nhiên lập cái gọi là “thành phố Tam Sa” để tự cho mình quyền quản lý cả quần đảo Hoàng Sa và quần đảo Trường Sa thuộc chủ quyền của Việt Nam. Việt Nam đã nhiều lần khẳng định chủ quyền hợp pháp đối với quần đảo Hoàng Sa và quần đảo Trường Sa, đồng thời kêu gọi Trung Quốc và các bên tôn trọng chủ quyền của Việt Nam cùng luật pháp quốc tế. + Ngày 20/4 (rạng sáng 21/4 theo giờ Việt Nam), giá dầu thô WTI (dầu ngọt nhẹ Tây Texas, Mỹ) giao dịch tháng 5 giảm kỷ lục xuống mức -37,63 USD/thùng. Ban đầu, mức giá rơi xuống tận -40,32 USD/thùng rồi quay ngược lại mức -37,63 USD/thùng khi chốt phiên giao dịch. Đây là hiện tượng chưa từng có mà căn nguyên của nó, theo các nghiên cứu, là do tác động của đại dịch COVID-19 đến sản xuất và cung ứng toàn cầu nên 204

nhu cầu dầu mỏ xuống thấp; đồng thời, do quan hệ căng thẳng giữa Arập Xêút và Nga đã khơi mào cuộc chiến giá dầu. 205

MỤC LỤC Trang Lời Nhà xuất bản 5 Phần thứ nhất: BIÊN NIÊN SỬ THẾ GIỚI CẬN ĐẠI 7 - Từ năm 1500 đến 1599 8-11 - Từ năm 1600 đến 1694 12-20 - Từ năm 1712 đến 1799 21-40 - Từ năm 1800 đến 1898 41-73 - Từ năm 1900 đến 1917 73-78 Phần thứ hai: BIÊN NIÊN SỬ THẾ GIỚI HIỆN ĐẠI 81 - Từ năm 1918 đến 1999 81-169 - Từ năm 2000 đến 2020 170-202 206

Chịu trách nhiệm xuất bản Q. GIÁM ĐỐC - TỔNG BIÊN TẬP PHẠM CHÍ THÀNH Chịu trách nhiệm nội dung PHÓ GIÁM ĐỐC - PHÓ TỔNG BIÊN TẬP TS. ĐỖ QUANG DŨNG Biên tập nội dung: ThS. CÙ THỊ THÚY LAN ThS. HOÀNG THU QUỲNH Trình bày bìa: Chế bản vi tính: ĐƯỜNG HỒNG MAI Sửa bản in: LÂM THỊ HƯƠNG Đọc sách mẫu: NGUYỄN XUÂN TRƯỜNG LÔ THỊ OANH HOÀNG THU QUỲNH 207