ວັນ​ນະ​ຄະ​ດີ​ອາ​ຊີ

ວນັ ນະຄະດອີ າຊີ ຢຸ່ າງດຽວດາຍ. ສຽງປ໊ົກເປ໊ັກ, ສຽງໂອຍຄວນຄາງຜູຄ້ ນົ , ມະນດ, ໃບໄມ,້ ເມອເຮອນ. ສຽງປ໊ົກເປ໊ັກ, ສຽງໂອຍຄວນ ຄາງຜູຄ້ ນົ ໜໄີ ປ, ມະນດໜໄີ ປ. ສຽງປ໊ົກ ເປ໊ັກ, ສຽງໂອຍຄວນຄາງຜູຄ້ ນົ , ມະນດໜໄີ ປ, ເມອເຮອນ. ສຽງປ໊ົກເປ໊ັກ, ສຽງໂອຍຄວນຄາງຜູຄ້ ນົ . ໃນທຸ່ ສີ ດກງົ ກຈິ ກິ ໂງຫວົ ຂນຶ້ ແລະ ເບຸ່ ງິ ໄປອອ້ ມຕວົ . ໃນຄວາມມດທກຂ້ ແລະ ປູດເປຸ່ ົາ ຕາມຕນົ້ ໄມ ້ ເບຸ່ ງິ ຄາ້ ຍຄໝາຈອກ ແລະ ໃບໜາ້ ໝອງເສາົ້ ແລະ ເຈບັ ປວດເຫຸ່ ຼາົ ນນັ້ ປະກດົ ຄວຸ່ າຈອ້ ງເບຸ່ ງິ ເຂາົ ກງົ ໆ. ກງົ ກຈຫິ າຍໃຈເລກິ ໆ ແລະ ຈຸ່ ມົ ລາພນັ “ຂອ້ ຍກບັ ຄນເປັນໝາຈອກບຸ່ ໄດອ້ ກີ ແລວ້ , ເຖງິ ວຸ່ າເປັນ ພູຜາປຸ່ າດງົ ກບຸ່ ປອບໃຫ້ ຂອ້ ຍດາລງົ ຊວີ ດິ ຢຸ່ ູບຸ່ ອນນອີ້ ກີ ຕຸ່ ໄປ, ມນັ ຄກບັ ວຸ່ າຂອ້ ຍກບັ ກາຍເປັນຄນົ ແທໆ້ ແລວ້ , ແຕຸ່ ນຕີ້ ຸ່ ໄປຂອ້ ຍຕອ້ ງດາເນນີ ຊວີ ດິ ໃນຖານະເປັນຄນົ ”. ກງົ ກຈິ ຢິ ນຂນຶ້ ແລະ ຍຸ່ າງໂຊເຊລງົ ພູໄປຢຸ່ າງຊາ້ ສຸ່ ູແສງໄຟໃນຕວົ ເມອງທຸ່ ຮີ ຸ່ ງວບັ ແວບຢຸ່ ູເບອ້ ງລຸ່ ມພນ້ . ມາ ຮອດຫອ້ ງພກັ ທນັ ທທີ ຸ່ ຍີ ຸ່ າງຂາເຂາົ້ ໃນຫອ້ ງ, ເຂາົ ກຸ່ ເປີດປຸ່ ອງຢຽ້ ມທຸ່ ງີ ອຍໄປສຸ່ ູໂນນພູອອກ ກວາ້ ງໆ ແລະ ແລວ້ ໂດຍ ບຸ່ ໄດເ້ ຈດຕະນາວຸ່ າເຂາົ ຈະເຮດັ ຫຍງັ . ເຂາົ ອວຸ່ າຍໜາ້ ໄປຍງັ ໂນນພູແລວ້ ຮອ້ ງດງັ ໆ “ກງົ້ ກງົ້ ! ກງົ້ ກງົ້ ! ກງົ້ ກງົ້ !” ສຽງນີ້ ດງັ ກອ້ ງຂາ້ ມທຸ່ ງົ ແລະ ລອຍຂາ້ ມໂນນພູໄປສຸ່ ູທຸ່ ງົ ແລະ ເນນີ ພູຖດັ ໆໄປ. ຕຸ່ ມາສຸ່ ງິ ທຸ່ ເີ ຂາົ ໄດຍ້ ນິ ກມສີ ຽງເສາົ້ ສອ້ ຍ ຮຽກ ເອນີ້ ມາຫຼາຍໆສຽງ “ກງົ້ ກງົ້ ! ກງົ້ ກງົ້ ! ກງົ້ ກງົ້ !” ມນັ ດງັ ມາຈາກບຸ່ ອນນນັ້ ບຸ່ ອນນີ້ ດງັ ກອ້ ງຟາ້ ທຸ່ ຢີ ຸ່ ູເໜອຕວົ ເມອງ. ກງົ ກຈິ ິ ຖອນຫາຍໃຈເລກິ ແລະ ເວາົ້ ຕຸ່ ໂລກສຽງຄຸ່ ອຍໆ “ເຮຍີ ! ທກໆຄນົ ພວກເຈາົ້ ທງັ ໝດົ …” ຢຸ່ າງຊາ້ ໆຫງຽບໆ. ເຂາົ ກອດັ ປຸ່ ອງຢ້ຽມໃຫປ້ ິດບງັ ໂນນພູ ແລະ ໂລກທງັ ໝດົ . ນບັ ແຕຸ່ ນນັ້ ມາບຸ່ ມຜີ ູໃ້ ດເຫນັ ຫຼ ໄດຍ້ ນິ ຂຸ່ າວຂອງກງົ ກຈິ ເິ ລຍີ . ແຕຸ່ ທກຄນົ ຖາ້ ເປີດປຸ່ ອງຢາ້ ມຕອນເຊາົ້ ເດກິ ກຸ່ ອນຕາເວນັ ຂນຶ້ ແລວ້ ຕງັ້ ໃຈຟັງ ທຸ່ ານອາດໄດຍ້ ນິ ສຽງໝາຈອກຫອນດງັ ມາ ແຕຸ່ ໄກໆ \"ກງົ້ ກງົ້ ! ກງົ້ ກງົ້ ! ກງົ້ ກງົ້ !” ມນັ ອາດຈະແມຸ່ ນກງົ ກຈິ ແິ ຫຸ່ ງເມອງຂອງທຸ່ ານກເປັນໄດ.້ <………> ເລຸ່ ອງ “ມະຫາສະໝດຂອງໂກດ”ີ ຕອນ “ພພິ ທິ ະພນັ ສດັ ນເຮອນຫອນັ ແສນສກ\" “ອຸ່ ູໆໆໆໆໆໆໆໆໆໆໆໆໆໆ....” ໂກດີ ເຕຸ່ າົ ຍກັ ທະເລເອາົ ຫວົ ມດເຂາົ້ ອອງ ແລວ້ ໂອຸ່ ຍຄາງດວ້ ຍຄວາມໝດົ ຫວງັ ຢຸ່ ູໃນໂອຸ່ ງນາ້ ໃຫຍຸ່ ຂອງພພິ ິ ທະພນັ ສດັ ນາ້ ທຸ່ ນີ ະຄອນຫຼວງ. ເຖງິ ວຸ່ າເຕຸ່ າົ ນຈີ້ ະໂຕໃຫຍຸ່ ກຕາມແຕຸ່ ຢຸ່ ູບຸ່ ອນນກີ້ ບຸ່ ມຜີ ູໃ້ ດໄດຍ້ ນິ ສຽງໂອຸ່ ຍຄາງຂອງມນັ ເລຍີ . ມນັ ສຸ່ ງົ ສຽງກອ້ ງຢຸ່ ູໃນອອງໃຫຍຸ່ ແລວ້ ປຸ່ ອຍຝອດຂາວໆຟູຂນຶ້ ມາໜາ້ ນາ້ . ໂກດເີ ປັນສດັ ທຸ່ ດີ ງຶ ດູດຄວາມສນົ ໃຈຂອງຜູມ້ າທຸ່ ຽວຊມົ ຕາມຕນົ ໂຕມລີ ວດລາຍຫຼາຍຢຸ່ າງ ແລະ ມຫີ ຍາ້ ທະເລເກາະຕດິ ຢຸ່ ູຕາມອອງ. ມນັ ລອຍຢຸ່ ູໜາ້ ນາ້ ຢຸ່ າງມດິ ໆຄາວໜຸ່ ງຶ ກຄອຍຢດຄອອກມາຫາຍໃຈແລວ້ ດາລງົ ໄປໃນນາ້ ພອ້ ມທງັ ປຸ່ ອຍຝອດອອກມາຈາກປາກ. “ໂອ!້ ຍາມໃດນເຮາົ ຊກິ ບັ ສຸ່ ູມະຫາສະໝດຖຸ່ ນິ ເຄຍີ ອາໄສ? ເຮາົ ຢາກລອຍນາ້ ຢຸ່ າງມອີ ດິ ສະຫຼະຢຸ່ ູໃນທະເລ ອນັ ກວາ້ ງໃຫຍຸ່ ເຕມັ ທແີ ລວ້ ! ຢາກໄປຢຸ່ ູຫນັ້ ຈກັ ມໜ້ ຸ່ ງຶ ເດ ເພຸ່ ອວຸ່ າຈະໄດຢ້ ດແຂຸ່ ງຢດຂາຢຸ່ ູໃນນາ້ ທະເລມແີ ສງອາທດິ ສຸ່ ອງລງົ ມາ, ອນັ ນແີ້ ມຸ່ ນຫຍງັ ໃຫມ້ າຢຸ່ ູພພິ ທິ ະພນັ ສດັ ນາ້ ບຸ່ ອນນ?ີ້ ຜູຄ້ ນົ ທຸ່ ມີ າເບຸ່ ງິ ມາຊມົ ກມແີ ຕຸ່ ຫວົ ຂວນັ ພວກເຮາົ ເປັນຕາໜຸ່ າຍແທໆ້ ! ໝຸ່ ຄູ ຸ່ ູຂອງເຮາົ ຢຸ່ ູບຸ່ ອນນຕີ້ ຸ່ າງກລອຍໄປມາແລວ້ ເອາົ ຫວົ ຊນົ ຝາແກວ້ ທຸ່ ອີ ອ້ ມຢຸ່ ູພວກເຂາົ ກບຸ່ ພໃຈ ກບັ ກລິ ຍິ າຂອງມະນດຄກນັ . ຢຸ່ ູໃນມະຫາສະໝດອນັ ກວາ້ ງໃຫຍຸ່ ບຸ່ ອນທຸ່ ເີ ຮາົ ເຄຍີ ອາໄສບຸ່ ມຫີ ຍງັ ຄບຸ່ ອນນເີ້ ລຍີ . ແຕຸ່ 101 ຜູຮ້ ຽບຮຽງ : ວຽງມະນີ ລາວຈ ູ

ວນັ ນະຄະດອີ າຊີ ວຸ່ າແນວໃດກຕາມເຮາົ ຕອ້ ງກບັ ຄນໄປບຸ່ ອນຫນັ້ ໃຫໄ້ ດບ້ ຸ່ ດວ້ ຍວທິ ໃີ ດກວທິ ໜີ ຸ່ ງຶ ”. ໂກດຄີ ຸ່ ອຍຄານຂນຶ້ ໄປນອນຢຸ່ ູເທງິ ໂງຸ່ ນຫນີ ທງັ ໂອຸ່ ຍຄາງ ແລະ ຖອນໃຈພອ້ ມທງັ ມນຕາແຫຸ່ ງ ຄວາມໝດົ ຫວງັ ອຸ່ ງັ ເຕມັ ເບາົ້ . ຫພພິ ທິ ະພນັ ສດັ ນາ້ ແຫຸ່ ງນີ້ ຢຸ່ ູຊນັ້ ທີຮອ້ ຍຂອງຕກຶ ສູງຫຼງັ ໜຸ່ ງຶ ຢຸ່ ູໃນນະຄອນຫຼວງ, ທາງນອກມປີ ້າຍເປັນ ດອກໄຟຟາ້ ຂຽນວຸ່ າ “ຫພພິ ທິ ະພນັ ສດັ ນາ້ ບດິ າແຫຸ່ ງທາມະຊາດ”. ພອ້ ມທງັ ມປີ າ້ ຍໂຄສະນາຂຽນວຸ່ າ “ເປັນສະຖານ ທຸ່ ທີ ຸ່ ໂີ ຮມເອາົ ສຸ່ ງິ ມະຫດັ ສະຈນັ ອນັ ຍຸ່ ງິ ໃຫຍຸ່ ທາງທາມະຊາດ ຈາກພນ້ ມະຫາສະໝດມາໄວຕ້ ກຶ ສູງພຽງຟາ້ ”. ແຕຸ່ ລະມ ້ ຜູຄ້ ນົ ຈານວນຫຼວງຫຼາຍພາກນັ ຂນຶ້ ຕູເ້ ລຸ່ ອນ ແລະ ໄປແອອດັ ກນັ ຢຸ່ ູພພິ ຕິ ະພນັ ສດັ ນາ້ ບຸ່ ອນນ.ີ້ ແນຸ່ ນອນ ປະຊາຊນົ ທຸ່ ເີ ຂາົ້ ທຸ່ ຽວຊມົ ສດັ ນາ້ ຈາກພນ້ ທະເລຢຸ່ ູຊນັ້ ທຮີ ອ້ ຍສູງຈາກໜາ້ ດນິ ນນັ້ ຍຸ່ ອມຈະມຄີ ວາມ ຕຸ່ ນເຕນັ້ ຫຼາຍ, ສຸ່ ງິ ທຸ່ ີສາ້ ງຄວາມດງຶ ດູດນປີ້ ະສບົ ຜນົ ສາເລດັ ດວ້ ຍດ.ີ ຈນົ ປັດຈບນັ ນມີ້ ຄີ ນົ ກາລງັ ວາງແຜນຈະສາ້ ງ ສວນສດັ ຂະໜາດໃຫຍຸ່ ເຊຸ່ ງິ ຕກຶ ສູງຮອ້ ຍຫາ້ ສບິ ຊນັ້ ຕຸ່ ມອກີ ຫຼງັ ໜຸ່ ງຶ . ແນວໃດກຕາມມຫີ ຼາຍຄວາມຄດິ ເຫນັ ທຸ່ ແີ ຕກ ຕຸ່ າງກນັ ກຸ່ ຽວກບັ ເລຸ່ ອງນ.ີ້ ກາມະກອນຄນົ ໜຸ່ ງຶ ເຊຸ່ ງິ ຢາ້ ນຄວາມສູງ ເວາົ້ ນາຜູຈ້ ດັ ການພພິ ຕິ ະພນັ ສດັ ນາ້ ວຸ່ າ. “ຖາ້ ເອາົ ສດັ ມາໄວສ້ ວນສດັ ທຸ່ ສີ ູງຈາກດນິ ຫຼາຍພວກມນັ ຊບິ ຸ່ ວນິ ຫວົ ບ? ເຊຸ່ ນັ ວຸ່ າ ໂອດໂອ”. “ເວາົ້ ບາ້ ແທ”້ ຜູຈ້ ດັ ການຫວົ ຂນຶ້ . “ໂອດໂອເກດີ ມາມຄີ ຍາວມນັ ຈຸ່ ງຶ ເບຸ່ ງິ ໄດໄ້ ກມນັ ຄງົ ຈະດໃີ ຈ ຖາ້ ມນັ ໄດມ້ າຢຸ່ ູ ຊນັ້ ທຫີ າ້ ສບິ ເພາະມນັ ອາດຈະແນມເຫນັ ຮອດອາຟະລກິ າກເປັນໄດ”້ . ຜູຈ້ ດັ ການ ກະດກິ ນວິ້ ມໃສຸ່ ລູກນອ້ ງ. ພວກໂຕຮູບ້ ? ບຸ່ ແມຸ່ ນທລະຫຍງັ ຂອງພວກເຮາົ ທຸ່ ຈີ ະຕອ້ ງເປັນຫຸ່ ວງວຸ່ າ ສດັ ທຸ່ ມີ າຢຸ່ ູໃນສວນສດັ ມຄີ ວາມສກ ຫຼ ຄວາມທກ, ໜາ້ ທຸ່ ຂີ ອງພວກເຮາົ ກຄນາໃຊສ້ ດັ ເພຸ່ ອເຮດັ ໃຫຊ້ ວີ ດິ ຂອງຄນົ ເຮາົ ມຄີ ວາມມຸ່ ວນຊຸ່ ເບກີ ບານຫຼາຍຂນຶ້ . ສະນນັ້ , ພວກສດັ ຈຸ່ ງຶ ເປັນສະຖານທຸ່ ຕີ ອບສະໜອງສຸ່ ງິ ນ.ີ້ ແຕຸ່ ລະຄນຕຸ່ າົ ຍກັ ທຸ່ ຢີ ຸ່ ູໃນໂອຸ່ ງນາ້ ກວາດສາຍຕາເບຸ່ ງິ ນະຄອນຫຼວງ, ຫຼອດໄຟຟາ້ ສຸ່ ງົ ແສງລະຍບິ ລະຍບັ ຢຸ່ ູບຸ່ ອນ ຫນັ້ ບຸ່ ອນນ,ີ້ ທຸ່ າມກາງຄວາມມດມດິ ຢຸ່ ູທາງລຸ່ ມຫນັ້ ເບຸ່ ງິ ຊງົ ເຫງາົ ຫງອຍຫຼາຍ. ຄວາມຄດິ ສາລະພດັ ຢຸ່ າງບງັ ເກດີ ຂນຶ້ ເທຸ່ ອລະເລກັ ເທຸ່ ອລະໜອ້ ຍຢຸ່ ູໃນຫວົ ໃຈຂອງໂກດ…ີ ມະນດທຸ່ ອີ າໄສອາໄສຢຸ່ ູໃນໂລກທຸ່ ແີ ປກປະຫຼາດ… ມະຫາສະ ໝດທຸ່ ຜີ ູຄ້ ນົ ອາໄສຢຸ່ ູ… ມະຫາສະໝດທຸ່ ເີ ຕຸ່ າົ ອາໄສຢຸ່ ູ. ຝອດ ແລະ ປມປວກສຂີ າວອອກຈາກປາກຂອງມນັ ບຸ່ ຂາດ ຮຸ່ າງກາຍທຸ່ ໃີ ຫຍຸ່ ຫກຶ , ໂພງຕາມຈຸ່ ງັ ຫວະຫາຍໃຈຢຸ່ າງແຮງ. ໂອຸ່ ງນາ້ ໃນພພິ ຕິ ະພນັ ສດັ ນາ້ ບຸ່ ອນທຸ່ ໂີ ກດອີ າໄສຢຸ່ ູຍງັ ແມຸ່ ນເຮອນຫຂອງສດັ ນາໆຊະນດິ ມາຈາກທະເລໃຕ້ ມປີ າຫາງເຫຼອງ ແລະ ປາອນິ ຊຈີ ານວນຫຼວງຫຼາຍ. ແຕຸ່ ລະມພ້ ວກມນັ ຈະລອຍໄປລອຍມາເປັນກຸ່ ມ ແລວ້ ຟອ້ ນຢຸ່ າງ ອຸ່ ອນຊອ້ ຍຢຸ່ ູໃນນາ້ . ແຕຸ່ ສຸ່ ງິ ເຫຸ່ ຼາົ ນກີ້ ບຸ່ ໄດເ້ ຮດັ ໃຫເ້ ຕຸ່ າົ ຍກັ ເຊາົ ຖອນຫາຍໃຈ ແລະ ເຊຸ່ າົ ໂອຸ່ ຍຄາງໄດເ້ ລຍີ . ຝອດ ແລະ ປມປວກຍງັ ໄຫຼ ຍງັ ຫຸ່ ຼງັ ໄຫຼອອກມາຈາກປາກຂອງໂກດີ ສຸ່ ງົ ກຸ່ ນິ ເໝນັ ກມ້ ອອກມາ. ທາອດິ ພວກປາທຸ່ ຢີ ຸ່ ູໃນໂອຸ່ ງນາ້ ກ ເວາົ້ ຢອກລກ້ ນັ ຫຼນິ້ ກຸ່ ຽວກບັ ເລຸ່ ອງນ,ີ້ ແຕຸ່ ເມຸ່ ອຫຼາຍມຂ້ ນຶ້ ໄປນາ້ ເປອ້ ນຫຼາຍຂນຶ້ , ທງັ ເໝນັ ທງັ ເຄມັ ແລະ ມຂີ ໄີ້ ຄຟູຢຸ່ ູ ໜາ້ ນາ້ . ມມີ ໜ້ ຸ່ ງຶ ປາໃຫຍຸ່ ທຸ່ ສີ ດໃນໂອຸ່ ງຄປາຫາງເຫຼອງມຄີ ອີ ນັ ງາມຢຸ່ ູສນັ ຫຼງັ ເວາົ້ ນາພວກປາທຸ່ ລີ ອຍຢຸ່ ູອອ້ ມຂາ້ ງຂອງ ມນັ ວຸ່ າ: “ພວກເຮາົ ສດັ ທງັ ໝດົ ທຸ່ ຢີ ຸ່ ູໃນໂອຸ່ ງນີ້ ລວ້ ນແຕຸ່ ເປັນເພຸ່ ອນກນັ ໝດົ . ແຕຸ່ ເປັນຕາທຸ່ ທີ ກໃຈທຸ່ ເີ ຫນັ ເພຸ່ ອນຂອງ ພວກເຮາົ ຄ ເຕຸ່ າົ ຍກັ ໂກດມີ ຄີ ວາມທກໃຈ, ຖາ້ ພວກໂຕຮູເ້ ຫດຜນົ ກບອກໃຫພ້ ວກເຮາົ ຮູນ້ າດຸ່ ”. ປາອນິ ຊໃີ ຫຍຸ່ ໂຕໜຸ່ ງຶ ຕອບຂນຶ້ ທນັ ທວີ ຸ່ າ: “ລາວໂມໂຫຕວົ ເອງ ແຕຸ່ ຖາ້ ຍງັ ໄຫທ້ ງັ ພຸ່ ນົ ຝອດ ແລະ ປູມປວກໃສຸ່ ໂອຸ່ ງນາ້ ນອ້ ຍນຢີ້ ຸ່ ູ ພວກເຮາົ ຄງົ ຫາຍໃຈບຸ່ 102 ຜູຮ້ ຽບຮຽງ : ວຽງມະນີ ລາວຈ ູ

ວນັ ນະຄະດອີ າຊີ ໄດອ້ ກີ . ເຈາົ້ ກຮູວ້ ຸ່ ານາ້ ໃນໂອຸ່ ງນບີ້ ຸ່ ແມຸ່ ນສາລບັ ເຕຸ່ າົ ຍກັ ຕວົ ດຽວເທຸ່ າົ ນນັ້ ເດຊີ ບິ ອກໃຫ”້ . ປາໃຫຍຸ່ ຫາງເຫອຼ ງມດິ ຟັງແລວ້ ຫຼຽວເບຸ່ ງິ ປາໝດົ້ ທກໂຕທຸ່ ຢີ ຸ່ ູອອ້ ມແອມ້ : “ຄດຸ່ ງັ ໂຕເວາົ້ ແທ້ ແຕຸ່ ວຸ່ າຢຸ່ ູທຸ່ ນີ ມີ້ ໃີ ຜຮູແ້ ດຸ່ ວຸ່ າເປັນຫຍງັ ເຕຸ່ າົ ຍກັ ຈຸ່ ງຶ ເປັນແບບນນັ້ ? ຖາ້ ພວກເຮາົ ບຸ່ ເຮດັ ຫຍງັ ຈກັ ຢຸ່ າງໃນໄວໆນີ້ ນາ້ ຕາ ແລະ ຝອດຂອງເຕຸ່ າົ ທຸ່ ມີ ຢີ ຸ່ ູໃນໂອຸ່ ງນອ້ ຍນີ້ ກຈະເປັນອນັ ຕະລາຍຕຸ່ ສຂະພາບຂອງພວກເຮາົ ໄດ.້ ນນີ້ ຸ່ າ! ເຮາົ ຄດິ ວຸ່ າພວກເຮາົ ຄຊບິ ຸ່ ມໃີ ຜຕທິ ຸ່ ຢີ າກເຈບັ ຢາກເປັນ, ອະແຮມ! ແມຸ່ ນຫຍງັ ຄາຄເຮາົ ?”. ປາໃຫຍຸ່ ຫາງເຫຼອງງບັ ປາກໄວແ້ ລວ້ ຕງັ້ ຄໃີ ຫຍຸ່ ຢຸ່ ູຫຼງັ ຂນຶ້ . ເມຸ່ ອປາໝດົ ທກໂຕເຫນັ ມນັ ເຮດັ ສນັ ຍານແບບນນັ້ ພວກເຂາົ ກລອຍມາຢດຢຸ່ ູອອ້ ມຂາ້ ງມນັ ທນັ ທີ ແລວ້ ເລຸ່ ມີ ປຶກສາຫາລກນັ . ພວກເຂາົ ອາ້ ປາກກວາ້ ງ ແລະ ລມົ ກນັ ຟົດ ສະນຸ່ ນັ ແຕຸ່ ວຸ່ າມະນດທຸ່ ີຢຸ່ ູອອ້ ມໂອຸ່ ງນາ້ ບຸ່ ມໃີ ຜສງັ ເກດເຫນັ ຫຍງັ ເລຍີ . ມະນດຄຊຄິ ດິ ວຸ່ າປາມນັ ອາ້ ປາກງບັ ປາກ ຕະຫອຼ ດເວລາ, ພວກເຂາົ ຈຸ່ ງຶ ບຸ່ ເຄຍີ ທຸ່ ຈີ ະສນົ ໃຈວຸ່ າ: “ໂອປ້ າມນັ ສວາບອຸ່ ຫີ ຍງັ ອກີ ແລວ້ ”, ແນວໃດກຕາມຜູຄ້ ນົ ບຸ່ ໄດຮ້ ູ ້ ຫຍງັ ເລຍີ ກຸ່ ຽວກບັ ພາສາຂອງປາ. ປາຫາງເຫຼອງໜຸ່ ມ ແລະ ແຂງແຮງໂຕໜຸ່ ງຶ ເວາົ້ ຂນຶ້ ຢຸ່ າງສະຫຼາດວຸ່ າ: “ພວກເຮາົ ລອງໄປຖາມ ໂກດເີ ບຸ່ ງິ ດູເປັນ ຫຍງັ ຈຸ່ ງຶ ໄຫ,້ ບາງທພີ ວກເຮາົ ອາດຈະເຮດັ ໃຫລ້ າວດຂີ ນຶ້ ກໄດ”້ . ປາໃຫຍຸ່ ຫາງເຫຼອງເຫຼອກຕາໄປມາຢຸ່ າງບຸ່ ເຊາົ ເວາົ້ ຕດັ ຂນຶ້ ວຸ່ າ “ລາວຢດຄອອກຫດົ ຄເຂາົ້ ອອງຢຸ່ ູບຸ່ ອນຫນັ້ ! ແນຸ່ ນອນຢຸ່ ູໃນໂອຸ່ ງນຄີ້ ຊບິ ຸ່ ມໃີ ຜມຄີ ວາມສະຫຼາດເທຸ່ າົ ທຽມລາວໄດແ້ ລວ້ , ແມຸ່ ນໃຜລະໃນບນັ ດາພວກເຮາົ ທຸ່ ຈີ ະໄປ ຖາມລາວ ບຸ່ ແມຸ່ ນເລຸ່ ອງງຸ່າຍເດ”ີ . ປາໂຕອຸ່ ນໆພາກນັ ຫວົ ຂນຶ້ ເອຸ່ ນຊາ້ ຍເອຸ່ ນຂວາແລວ້ ລອຍຊນົ ກນັ ຢຸ່ ູໃນນາ້ . ສອງສາມຊຸ່ ວົ ໂມງຕຸ່ ມາເບຸ່ ງິ ຄວຸ່ າເວລາຢຸ່ ູໃນນາ້ ແລະ ເທງິ ບກົ ແຕກຕຸ່ າງກນັ , ຜູຄ້ ນົ ທຸ່ ມີ າທຸ່ ຽວຊມົ ພພິ ທິ ະພນັ ສດັ ນາ້ ຕຸ່ າງກພາກນັ ຈາກໄປດວ້ ຍສໜີ າ້ ແຫຸ່ ງຄວາມພໃຈ. ທນັ ໃດນນັ້ ຄວາມງຽບສະຫງດັ ກບງັ ເກດີ ຂນຶ້ ທນັ ທ,ີ ຄາ້ ຍ ກບັ ວຸ່ າອາກາດພາຍໃນພພິ ທິ ະພນັ ສດັ ນາ້ ອາ້ ແຂນຕອ້ ນຮບັ ຄຸ່ າຄນທຸ່ ກີ າລງັ ຍຸ່ າງກາ້ ວເຂາົ້ ມາ, ລມົ ເຢັນພດັ ມາຕາມ ທອ້ ງຟາ້ ທຸ່ ຢີ ຸ່ ູເທງິ ຕກຶ ສູງ ແລະ ພະຈນັ ເຕມັ ດວງສຸ່ ອງແສງນວນຜຸ່ ານກອ້ ນເມກທຸ່ ລີ ມົ ພດັ ພາມາ. ຫຸ່ ານເຈດັ ໂຕບນິ ຜຸ່ ານ ທອ້ ງຟາ້ ອນັ ກວາ້ ງໄກສດສາຍຕາທງັ ສທີ ດິ ເທງິ ນະຄອນຫຼວງທຸ່ ສີ ບັ ສນົ ມນັ ແມຸ່ ນລາຕກີ ານທຸ່ ກີ ຽມຕວົ ມາຢຽ້ ມຢາມ. ມນັ ຄຸ່ າມດລງົ ກຸ່ ອນທຸ່ ພີ ວກປາຈະຕກົ ລງົ ກນັ ວຸ່ າ ໃຫປ້ າໂຕໃດໄປຖາມເຕຸ່ າົ ຍກັ ເຖງິ ເຫດການມນັ ໄຫ.້ ມນັ ບຸ່ ແມຸ່ ນເລຸ່ ອງ ທຸ່ ຈີ ະຕດັ ສນິ ໃຈກນັ ໄດງ້ ຸ່າຍ, ຖາ້ ຈະໃຫປ້ າຫາງເຫຼອງໂຕໃຫຍຸ່ ເຊຸ່ ງິ ແມຸ່ ນຫວົ ໜາ້ ເປັນຕວົ ແທນໄປເວາົ້ ກອາດຈະເຮດັ ໃຫເ້ ຕຸ່ າົ ຍກັ ຮູສ້ ກຶ ວຸ່ າ ພວກປາກາລງັ ສາ້ ງຄວາມລາຄານໃຫແ້ ກຸ່ ມນັ ເຮດັ ໃຫມ້ ນັ ໃຈຮາ້ ຍ ແລະ ອາດຈະບຸ່ ຢາກເວາົ້ ນາ. ແນຸ່ ນອນປາອນິ ຊໃີ ຫຍຸ່ ອາດຈະໄປຫາມນັ ໄດແ້ ຕຸ່ ຄງົ ບຸ່ ສາເລດັ ໂຕໃດກຮູວ້ ຸ່ າບຸ່ ມຫີ ຍງັ ທຸ່ ຈີ ະລບົ ກວນຄວາມຮູສ້ ກຶ ຂອງ ເຕຸ່ າົ ຍກັ ຫຼາຍກວຸ່ າວທິ ເີ ວາົ້ ຂອງປາອນິ ຊໂີ ຕນ.ີ້ “ຄນັ ຊນັ້ ” ໂຕໜຸ່ ງຶ ສະເໜຂີ ນຶ້ “ເປັນຫຍງັ ພວກເຮາົ ບຸ່ ສຸ່ ງົ ປານອ້ ຍໜາ້ ຮກັ ໂຕໜຸ່ ງຶ ໄປເປັນຕວົ ແທນຂອງພວກ ເຮາົ ?” ພຸ່ ແມຸ່ ປານອ້ ຍກຸ່ ມໜຸ່ ງຶ ຮອ້ ງຄດັ ຄາ້ ນຂນຶ້ ແລວ້ ລອຍໄປລອຍມາຢຸ່ າງໄວວາ. “ເຈາົ້ ເວາົ້ ຫຍງັ ແນວນນັ້ ! ລອງຄດິ ເບຸ່ ງິ ດູຖາ້ ຫາກປານອ້ ຍຂອງພວກເຮາົ ປະເຊນີ ໜາ້ ກບັ ເຕຸ່ າົ ຂໂີ້ ມໂຫໂຕນນັ້ ແລວ້ ຈະເກດີ ຫຍງັ ຂນຶ້ ກບັ ພວກເຂາົ . ຍາມໃດທຸ່ ໂີ ກດເີ ພຸ່ ອນຂອງພວກເຮາົ ໄດກ້ ນິ ອາຫານອຸ່ ມີ ປາກອຸ່ ມີ ທອ້ ງແລວ້ ລາວ ກຈະຍມິ້ ອາລມົ ຜຸ່ ອນຄາຍ ແລະ ມສີ ະເໜຸ່ ໜາ້ ຮກັ ສາລບັ ພວກເຮາົ ທງັ ໝດົ ແຕຸ່ ຖາ້ ຍາມໃດລາວຫວິ ທງັ ຕາ ແລະ ປາກ ກຸ່ ຈະເປັນແນວຕຸ່ າງ. ແມຸ່ ນໃຜຊຮິ ບັ ປະກນັ ວຸ່ ານາ້ ຕາທຸ່ ໄີ ຫຼອອກມານນັ້ ແມຸ່ ນນາ້ ຕາທຸ່ ລີ າວໄຫອ້ ອກມາແທໆ້ ?”. ປາອນິ ຊແີ ມຸ່ ອາຍປານກາງໂຕໜຸ່ ງຶ ເວາົ້ ຂນຶ້ ວຸ່ າ “ແມຸ່ ນຢຸ່ ູເຕຸ່ າົ ໂຕນອີ້ າດຈະຊາ້ ແລະ ວາງໂຕທາມະດາແຕຸ່ ມນັ ມີ ອາລມົ ຮາ້ ຍເປັນຕາຢາ້ ນເນ\"ີ້ . 103 ຜູຮ້ ຽບຮຽງ : ວຽງມະນີ ລາວຈ ູ

ວນັ ນະຄະດອີ າຊີ ຄນັ ຊນັ້ ແມຸ່ ນໃຜຊເິ ຂາົ້ ໄປຫາໂກດ?ີ ພວກໂຕຍງັ ພາກນັ ຄດິ ຫາຄາຕອບນຍີ້ ງັ ບຸ່ ທນັ ໄດເ້ ທຸ່ ອ. “ເຊາົ ເວາົ້ ເລຸ່ ອງໄຮສ້ າລະກນັ ເທາະ!” ປາອນິ ຊໜີ ຸ່ ມໃຈຂນຶ້ ໂຕໜຸ່ ງຶ ແກຸ່ ວງຫາງອດົ ໄວບ້ ຸ່ ໄດເ້ ວາົ້ ວຸ່ າ “ຈະມາເສຍ ເວລາເວາົ້ ບນັ ຫາຂອງເຕຸ່ າົ ເຮດັ ຫຍງັ ຫວະ? ມແີ ຕຸ່ ເຕຸ່ າົ ເທຸ່ າົ ນນັ້ ທຸ່ ສີ າມາດເຂາົ້ ໃຈເຕຸ່ າົ ດວ້ ຍກນັ ໄດ.້ ບນັ ຫາຂອງລາວບຸ່ ຄ ກບັ ຂອງພວກເຮາົ , ເບຸ່ ງິ ຄງີ ຂອງລາວກບັ ຄງີ ຂອງພວກເຮາົ ດມູ ນັ ແຕກຕຸ່ າງກນັ ສຸ່ ໃດ?...” “ແຕຸ່ ຟັງກຸ່ ອນດ” ປາຫາງເຫຼອງເຖາົ້ ອດິ ເມຸ່ ອຍເວາົ້ ລດັ “ເມຸ່ ອພວກເຮາົ ໝດົ ທກໂຕອາສາ ແລະ ຕາຍຢຸ່ ູໃນໂອຸ່ ງ ນາ້ ດຽວກນັ ເຖງິ ແນວໃດຄວາມຄດິ ແລະ ປະສບົ ການຂອງພວກເຮາົ ກມຄີ ວາມກຸ່ ຽວພນັ ກນັ . ພວກເຮາົ ທກໂຕແມຸ່ ນ ສດັ ທຸ່ ມີ ຊີ ວີ ດິ , ພວກເຮາົ ສາມາດຊຸ່ ວຍກນັ ເຮດັ ໃຫຊ້ ວີ ດິ ມຸ່ ວນຊຸ່ ນເບກີ ບານຫຼາຍຂນຶ້ ໄດ.້ ມກ້ ຸ່ ອນນເີ້ ຮາົ ໄດຍ້ ນິ ຫອຍໂຕ ໜຸ່ ງຶ ເວາົ້ ເຖງິ ບນັ ຫາຂອງເຮາົ ...” ມສີ ຽງດງັ ຂນຶ້ ຄຸ່ ອຍໆແລວ້ ຫາຍໄປເມຸ່ ອປຸ່ ອຍຝອດອາກາດເປັນສາຍໄປ. ທນັ ໃດນນັ້ ປາຫາງເຫຼອງຂະໜາດກາງແຂງແຮງໂຕໜຸ່ ງຶ ລອຍອອກມາຢຸ່ ູຕຸ່ ໜາ້ ຝູງປາແລວ້ ເວາົ້ ວຸ່ າ: “ຕກົ ລງົ ຂອ້ ຍຈະໄປຂອ້ ຍຈະ ເຮດັ ທກຢຸ່ າງທຸ່ ຈີ າເປັນເພຸ່ ອຊຸ່ ວຍເພຸ່ ອນຜູເ້ ສາົ້ ໂສກຂອງພວກເຮາົ , ເຖງິ ຈະບຸ່ ຖາມກກິ ກີ ຕາມ ຜູທ້ ຸ່ ມີ ບີ ນັ ຫາຍຸ່ ອມກຈະ ຕອ້ ງບອກເຫດຜນົ ທຸ່ ຕີ ນົ ຮອ້ ງໄຫ້ ດວ້ ຍຄວາມທກໂສກໃຫຜ້ ູອ້ ຸ່ ນທຸ່ ຕີ ງັ້ ໃຈຈະຮບັ ຟັງ. ດຸ່ ງັ ປາເຖາົ້ ທຸ່ ພີ ວກເຮາົ ນບັ ຖໄດ້ ເວາົ້ ແລວ້ ທກຄນົ ກຢາກໃຫຜ້ ູອ້ ຸ່ ນຟັງໂຕຂອ້ ຍວຸ່ າເຕຸ່ າົ ໂຕນຄີ້ ງົ ເຫງາົ ”. ປາໝດົ ທກໂຕເຫຼອກຕາເບຸ່ ງິ ດວ້ ຍຄວາມແປກໃຈ. ປາຫາງເຫຼອງໂຕທຸ່ ອີ າສາເປັນທດູ ຂອງ ພວກເຂາົ ນເີ້ ປັນ ປາທຸ່ ມີ ກັ ຢຸ່ ູງຽບໆ ໃນຂະນະທຸ່ ປີ າໂຕອຸ່ ນໆພາກນັ ລອຍຫນຼິ້ ແລະ ຟອ້ ນລາກນັ ເປັນໝຸ່ ປູ າໂຕນມີ້ ກັ ໃຊຄ້ ວາມຄດິ ເລຸ່ ອງ ຫຍງັ ຕຸ່ ເລຸ່ ອງຫຍງັ ຢຸ່ ູກອ້ ງກອ້ ນຫນີ . ພວກເຂາົ ຕຸ່ າງກຮູວ້ ຸ່ າປາໂຕນຊີ້ ຸ່ ປູລູ ແຕຸ່ ວຸ່ າບຸ່ ມໃີ ຜມກັ ເວາົ້ ນາມນັ ຖາ້ ເວາົ້ ກມແີ ຕຸ່ ວຸ່ າ “ສະບາຍດ”ີ . ແນຸ່ ນອນ ມນັ ບຸ່ ແມຸ່ ນປາທຸ່ ທີ າມະດາຢຸ່ ູໃນສງັ ຄມົ ຂອງພວກປາ ເຊຸ່ ງິ ຖເອາົ ຄວາມຜູກພນັ ຂອງກຸ່ ມ ເປັນສຸ່ ງິ ສາຄນັ ກວຸ່ າເລຸ່ ອງອຸ່ ນໃດທງັ ໝດົ . ພວກປາທຸ່ ມີ າເຕາົ້ ໂຮມຕຸ່ າງກມຄີ ວາມປິຕຍິ ນິ ດທີ ຸ່ ໄີ ດຍ້ ນິ ຄວາມຄດິ ເຫນັ ຂອງປາຫາງເຫຼອງແປກປະຫຼາດໂຕນີ້ ເພາະມນັ ຊຸ່ ວຍແກໄ້ ຂບນັ ຫາວຸ່ າ ປາໂຕໃດຈະໄປເວາົ້ ນາເຕຸ່ າົ . ສະນນັ້ , ພວກປາ ຫາງເຫຼອງກດ,ີ ປາອນິ ຊກີ ດີ ຕຸ່ າງກເອາົ ຄຕີ ບົ ກນັ ແລວ້ ຮອ້ ງໃຫກ້ າລງັ ໃຈວຸ່ າ “ຂໃຫຜ້ ູສ້ ຸ່ ງົ ສານຂອງພວກເຮາົ ຈຸ່ ງົ ມອີ າຍ ຍນຍາວ ແລະ ປະສບົ ຜນົ ສາເລດັ ໃນການໄປຫາເຕຸ່ າົ ຍກັ ໂກດ!ີ ”. ຫຼງັ ຈາກນນັ້ ພວກເຂາົ ກພາກນັ ນອນຫຼບັ ດວ້ ຍຄວາມ ອດິ ເມຸ່ ອຍ ແຕຸ່ ກມຄີ ວາມດອີ ກົ ດໃີ ຈ. ປູລູຄດິ ວຸ່ າເຕຸ່ າົ ຄຊບິ ຸ່ ຢາກເວາົ້ ຫຍງັ ຖາ້ ມປີ າໂຕອຸ່ ນກາລງັ ຟັງ ຫຼ ເບຸ່ ງິ ຢຸ່ ູ. ດຸ່ ງັ ນນັ້ , ມນັ ຈຸ່ ງິ ລຖາ້ ໃຫພ້ ວກສດັ ທງັ ຫຼາຍຢູໃນໂອຸ່ ງນາ້ ນອນໝດົ ກຸ່ ອນແລວ້ ມນັ ຈຸ່ ງຶ ຄຸ່ ອຍລອຍໄປຫາບຸ່ ອນທຸ່ ໂີ ກດນີ ອນຢຸ່ ູ. ຄວາມກວາ້ ງຂອງສນົ້ ອຸ່ າງ ຈາກບຸ່ ອນໜຸ່ ງຶ ໄປຫາອກີ ບຸ່ ອນໜຸ່ ງຶ ມພີ ຽງແຕຸ່ ສບິ ແມດັ . ສະນນັ້ , ມນັ ຈຸ່ ງຶ ບຸ່ ໃຊ້ ເວລາດນົ ປານໃດທຸ່ ຈີ ະລອຍຂາ້ ມໄປ. ເຖງິ ວຸ່ າຈະເປັນຕອນກາງຄນກຕາມ ປູລກູ ຍງັ ເຫນັ ຕາບວມແດງ ຂອງໂກດຢີ ຸ່ ູ ເຕຸ່ າົ ຍດຄອອກມາແລວ້ ເອາົ ຫວົ ເຂາົ້ ເປັນ ບາງຄງັ້ ຄາວ ເພຸ່ ອຢອກເຕຸ່ າົ ຍກັ ແລະ ບາງທອີ າດເຮດັ ໃຫມ້ ນັ ຮູສ້ ກຶ ດຂີ ນຶ້ ປູລເູ ອາົ ຫາງດດີ ນາ້ ໃສຸ່ ຕາເຕຸ່ າົ ສາມເທຸ່ ອ. ໂກ ດຫີ ຽຼ ວເບຸ່ ງິ ບາງທມີ ນັ ອາດຈະອດິ ເມຸ່ ອຍຍອ້ ນໄຫຈ້ ຸ່ ງຶ ອາລມົ ບຸ່ ດ.ີ “ເອ! ປານອ້ ຍຫາງເຫຼອງໂຕນເີ້ ດກິ ດຸ່ ນທຸ່ ຽງຄນແລວ້ ມາເຮດັ ຫຍງັ ຢຸ່ ູນ?ີ້ ຖາ້ ໂຕຢາກມາເບຸ່ ງິ ເຮາົ ໄຫຕ້ ອນມ ້ ເວນັ ຄຸ່ ອຍມາເບຸ່ ງິ ໃໝຸ່ ເດ.ີ ທາອດິ ເຮາົ ນກຶ ວຸ່ າມແີ ຕຸ່ ມະນດເທຸ່ າົ ນນັ້ ທຸ່ ມີ ກັ ຢອກລ,້ ເຮາົ ບຸ່ ຄດິ ວຸ່ າໂຕກຢາກເຮດັ ແນວນນັ້ ຄ ກນັ ມດິ ແດຸ່ ! ໄປ໋ ! ຫນໄີ ປໄວໆເຮາົ ບອກໂຕດໆີ ” ນາ້ ຕາຍອ້ ຍອອກຈາກຕາທງັ ສອງເບອ້ ງໄຫຼເຂາົ້ ປາກຂອງໂກດເີ ຮດັ ໃຫມ້ ນັ ສະມກັ ແລະ ເວາົ້ ຄາ້ ງ. “ໂອ! ບຸ່ ແມຸ່ ນຈຸ່ ງັ ຊນັ້ ເຈາົ້ ເຂາົ້ ໃຈຜດິ ແລວ້ ” ປູລູເວາົ້ . “ຂອ້ ຍມານເີ້ ພາະວຸ່ າໃຈຈງິ ແລວ້ ຂອ້ ຍເປັນຫຸ່ ວງເຈາົ້ ໂກ 104 ຜູຮ້ ຽບຮຽງ : ວຽງມະນີ ລາວຈ ູ

ວນັ ນະຄະດອີ າຊີ ດເີ ຕຸ່ າົ ທະເລຜູຍ້ ຸ່ ງິ ໃຫຍຸ່ ! ພວກເຮາົ ໝດົ ທກໂຕປຶກສາຫາລກນັ ກຸ່ ຽວກບັ ເລຸ່ ອງນແີ້ ລວ້ , ຂອ້ ຍກຖກຄດັ ເລອກໃຫເ້ ປັນ ຕວົ ແທນຂອງປາທງັ ໝດົ ມາຫາເຈາົ້ ”. “ແມຸ່ ນຫຍງັ ກນັ ? ໂຕມາເຮດັ ຫຍງັ ຢຸ່ ູບຸ່ ອນນ?ີ້ ”. “ໂກດທີ ຸ່ ນີ ບັ ຖ ເປັນຫຍງັ ເຈາົ້ ຈຸ່ ງຶ ໄຫ?້ ຜູໃ້ ດກເວາົ້ ວຸ່ ານາ້ ຕາຂອງເຈາົ້ ກກກວນເຂາົ ແຕຸ່ ຂອ້ ຍກທນົ ບຸ່ ໄດທ້ ຸ່ ເີ ຫນັ ເພຸ່ ອນຜູໜ້ ຸ່ ງຶ ຂອງພວກເຮາົ ໄຫດ້ ວ້ ຍຄວາມລະທມົ ຂມົ ຂຸ່ ນ”. ເຕຸ່ າົ ຍກັ ມດິ ຢຸ່ ູ, ປູລູແນຸ່ ໃຈວຸ່ າມນັ ເຫນັ ຄວາມສງົ ໄສຢຸ່ ູໃນ ຕາແດງໆຫບິ ທຸ່ ຂີ ອງໂກດີ ຫງຼັ ຈາກນນັ້ ກມສີ ຽງເວາົ້ ດງັ ອອກມາຈາກປາກຂອງເຕຸ່ າົ ຍກັ . “ໂອ! ມະຫາສະໝດ ມະຫາສະໝດເອຍີ ! ເຮາົ ຕອ້ ງກບັ ຄນໄປຫາມະຫາສະໝດດຽວນ.ີ້ ໂອ! ເຮາົ ອາດຢຸ່ ູ ອຸ່ າງນຕີ້ ຸ່ ໄປບຸ່ ໄດອ້ ກີ ແລວ້ , ຢາກໃຫມ້ ຜີ ູໃ້ ດຜູໜ້ ຸ່ ງຶ ມາຊຸ່ ວຍເອາົ ເຮາົ ອອກຈາກຄກຜບີ າ້ ໂອຸ່ ງນາ້ ນ”ີ້ . ສຽງຂອງມນັ ຂາດ ຫາຍໄປແລວ້ ນາ້ ຕາເມດັ ໃຫຍຸ່ ກໄຫອຼ ອກມາອກີ ມນັ ສະໝກັ ແລວ້ ເວາົ້ ວຸ່ າ: “ເຮດັ ແນວໃດຈຸ່ ງຶ ເອາົ ເຮາົ ມາໄວທ້ ຸ່ າມກາງຝາແກວ້ ທຸ່ ຄີ ນົ ສາ້ ງຂນຶ້ ? ຢຸ່ ູທາງໜາ້ ຂອງພວກເຮາົ ແມຸ່ ນແກວ້ ໃສ, ບຸ່ ມຫີ ຍງັ ອກີ ເລຍີ ນອກຈາກຜາ້ ກງັ້ ແຂງ ແລະ ເຢັນເທຸ່ າົ ນນັ້ . ຫຼາຍໆເທຸ່ ອແລວ້ ທຸ່ ເີ ຮາົ ພະຍາຍາມຈະໜກີ ບັ ຄນໄປມະຫາ ສະໝດ ແຕຸ່ ຫວົ ເຮາົ ກມແີ ຕຸ່ ໄປຕາຝາແກວ້ ຢຸ່ ູເລອ້ ຍໆ”. “ເປັນຫຍງັ ຜູຄ້ ນົ ຈຸ່ ງຶ ເອາົ ເຮາົ ມາໄວພ້ ພິ ທິ ະພນັ ສດັ ນາ້ ແລະ ສວນສດັ ຢຸ່ ູເທງິ ນາ້ ພີ້ ແລະ ພວກເຂາົ ຈະຫາຄວາມ ສກຫຍງັ ໄດຈ້ າກການມາຢນຢຸ່ ູບຸ່ ອນຫນັ້ ແລວ້ ເບຸ່ ງິ ພວກເຮາົ ?, ຖາ້ ພວກເຮາົ ເຮດັ ແບບດຽວກນັ ນກີ້ ບັ ພວກເຂາົ ມນັ ຊິ ເປັນແນວໃດ?, ຖາ້ ພວກເຮາົ ລອກໜງັ ຫວົ ຂອງພວກເຂາົ ມາເຮດັ ໜງັ ກອງແລວ້ ຕມີ ນັ ໃຫເ້ ກດີ ມສີ ຽງດງັ ລາຄານ ຫຼ ຕດັ ຜມົ ຂອງພວກເຂາົ ອອກແລວ້ ເອາົ ມາຝັນ້ ເປັນເຊອກເດ້ ຊເິ ປັນແນວໃດ?, ພວກເຮາົ ສາມາດກນິ ຊນີ້ ອຸ່ ອນຂອງລູກ ເຕາົ້ ແລະ ຄນົ ໜຸ່ ມສາວຂອງພວກເຂາົ ເຈາົ້ ແລວ້ ເອາົ ຊນີ້ ຫຍາບໆຂອງພວກຄນົ ເຖາົ້ ແກຸ່ ມາເຮດັ ແກງ ທງັ ແຍກຊນີ້ ຂອງ ຜູຊ້ າຍ ແລະ ແມຸ່ ຍງິ ອອກຈາກກນັ ເພຸ່ ອຊຸ່ ງັ ຂາຍຢຸ່ ູຕາມຕະຫຼາດ. ຢຸ່ ູໃນປະຫວດັ ສາດອນັ ຍາວນານມະນດເຄຍີ ເຮດັ ແບບນມີ້ າຫຼາຍຄງັ້ ຫຼາຍຫນົ ມາແລວ້ ກບັ ສດັ ອຸ່ ນໆ, ເຮາົ ຊບິ ອກໃຫສ້ ຸ່ ງິ ທຸ່ ທີ າລນທຸ່ ສີ ດເຊຸ່ ງິ ສມົ ຄວນຈະເຮດັ ກບັ ພວກ ເຂາົ ກຄເອາົ ພວກເຂາົ ໄປໄວສ້ ວນສດັ ເພຸ່ ອວຸ່ າພວກເຮາົ ຊແິ ມຸ່ ນສດັ ທຸ່ ສີ າມາດເບຸ່ ງິ ພວກເຂາົ , ຫວົ ຂວນັ ແລະ ເອາົ ມຈີ້ ໃສຸ່ ພວກເຂາົ ທຸ່ ຍີ ຸ່ າງໂຊເຊໄປມາຢຸ່ ູໃນກງົ , ສຸ່ ວນພວກເຮາົ ກເລຍກະແລມ ແລະ ຍຸ່ າງຫຼນິ້ ຢຸ່ າງສະບາຍໃຈ. ເຮດັ ແນວ ນນັ້ ມະນດອາດຈະເຂາົ້ ໃຈບາງສຸ່ ງິ ບາງຢຸ່ າງກຸ່ ຽວກບັ ຄວາມທກທລະມານຂອງຊວີ ດິ ຢຸ່ ູໃນສວນສດັ ຫຼ ໃນພພິ ທິ ະພນັ ສດັ ນາ້ … ແຕຸ່ ວຸ່ າແນຸ່ ນອນແລວ້ ບຸ່ ອາດຈະເປັນພພິ ທິ ະພນັ ແນວນນັ້ ໄດ້ ເຖງິ ແນວໃດພວກເຂາົ ກຍງັ ຄງົ ບຸ່ ເຂາົ້ ໃຈດອກ ເພາະວຸ່ າພວກເຂາົ ເປັນພຽງແຕຸ່ ມະນດຊຸ່ ໆ”. “ຢຸ່ ູໃນຄວາມຄດິ ຂອງເຮາົ ເຮາົ ຍງັ ເຫນັ ທະເລສຟີ າ້ ເຫຼອ້ ມ ແລະ ພນ້ ມະຫາສະໝດທຸ່ ບີ ຸ່ ສນິ້ ສດນນັ້ ຢຸ່ ູ, ເຮາົ ຍນິ ດທີ ຸ່ ຈີ ະຕາຍຖາ້ ຫາກວຸ່ າເຮາົ ໄດລ້ ອຍຫນຼິ້ ນາ້ ອກີ ເທຸ່ ອໜຸ່ ງຶ ຢຸ່ ູບຸ່ ອນນບີ້ ຸ່ ມກີ າແພງອອ້ ມ…”. ປູລງູ ກຶ ຫວົ ຊາ້ ໆ ທງັ ຄອ້ ຍໃຈນາຄາເວາົ້ ຂອງໂກດແີ ລວ້ ເວາົ້ ວຸ່ າ: “ພວກເຮາົ ຊຮິ ູໄ້ ດແ້ ນວໃດວຸ່ າເຈາົ້ ຢາກຄນໄປສຸ່ ູມະຫາສະໝດ? ພວກເຮາົ ກຸ່ ເຄຍີ ໄດຍ້ ນິ ໄດຟ້ ັງປຸ່ ູຍຸ່ າຕາຍາຍ ເວາົ້ ວຸ່ າຢຸ່ ູໃນໂລກນບີ້ ຸ່ ມບີ ຸ່ ອນໃດອກີ ແລວ້ ຈະດກີ ວຸ່ າພພິ ທິ ະພນັ ສດັ ນາ້ ” ບຸ່ ອນນ;ີ້ ໂກດີ ທຸ່ ຮີ ກັ ແພງພວກເຮາົ ທງັ ໝດົ ເປັນຫຸ່ ວງເຈາົ້ , ກະລນາບອກໃຫພ້ ວກເຮາົ ຮູແ້ ດຸ່ ວຸ່ າມຊີ ຸ່ ອງທາງໃດແດຸ່ ທຸ່ ໃີ ຫພ້ ວກເຮາົ ສາມາດຊຸ່ ວຍເຈາົ້ ໄດ,້ ພວກເຮາົ ເປັນປາແຕຸ່ ຈະຮວມພະລງັ ກນັ ແລວ້ ພວກເຮາົ ອາດຈະເຮດັ ສຸ່ ງິ ໃດສຸ່ ງິ ໜຸ່ ງຶ ໄດ,້ ມເີ ຕຸ່ າົ ຍກັ ຢຸ່ ູໃນໂອຸ່ ງນາ້ ຂອງພວກເຮາົ ກະ ບຸ່ ແມຸ່ ນທາມະດາ”, ປູລເູ ຊາົ ເວາົ້ ເມຸ່ ອຮູສ້ ກຶ ວຸ່ າຕນົ ເອງເວາົ້ ຫາຼ ຍເກນີ ໄປແລວ້ . “ໂຕວຸ່ າບຸ່ ທາມະດາຊນັ້ ບ? ບຸ່ ທາມະດາໂຕໝາຍຄວາມວຸ່ າເຮາົ ເປັນສດັ ແປກປະຫຼາດຊນັ້ ບ? ປາພວກໂຕມີ 105 ຜູຮ້ ຽບຮຽງ : ວຽງມະນີ ລາວຈ ູ

ວນັ ນະຄະດອີ າຊີ ນໄິ ສເວາົ້ ໂລເລ ແລະ ເວາົ້ ເປັນຕາໜຸ່ າຍທຸ່ ສີ ດ, ໂຕແມຸ່ ນປານອ້ ຍໆຕວົ ໜຸ່ ງຶ ມາສະເໜໜີ າ້ ຊຸ່ ວຍເຮາົ ໃຫອ້ ອກຈາກອຸ່ າງນາ້ ນ.ີ້ ເປັນໜາ້ ຢາກຫວົ ແທໆ້ ! ເຮາົ ຮູໝ້ ດົ ແລວ້ ເລຸ່ ອງຄວາມຄດິ ໂງຸ່ໆຂອງໂຕກຸ່ ຽວກບັ ໂອຸ່ ງນາ້ . ປານອ້ ຍເອຍີ ! ໂຕພນັ ລະ ນາຊວີ ດິ ທຸ່ ສີ ວຍສດົ ງດົ ງາມຄກບັ ສະຫວນັ . ເຮາົ ຊບີ ອກໂຕເດ,ີ ເມຸ່ ອທຽບໃສຸ່ ກບັ ມະຫາສະໝດອນັ ກວາ້ ງໃຫຍຸ່ ແລວ້ ໂອງນາ້ ນີ້ ຄກບັ ຖວ້ ຍນາ້ ນອ້ ຍໆທຸ່ ເີ ນຸ່ າົ ເໝນັ ຫນັ້ ແຫຼະ!” ປາຫາງເຫຼອງຕກົ ໃຈຈຸ່ ງິ ເວາົ້ ວຸ່ າ ”ພພິ ທິ ະພນັ ອນັ ລາ້ ເລດີ ແລະ ໂອຸ່ ງຂອງພວກເຮາົ ເນຸ່ າົ ເໝນັ ບຸ່ ເປັນຕາຢຸ່ ູຊນັ້ ຫວະ? ອາ້ ວ! ແມຸ່ ນໃຜເວາົ້ ໂລເລກນັ ແທ?້ ຂອ້ ຍເລຸ່ ມີ ເຂາົ້ ໃຈແລວ້ ວຸ່ າເປັນຫຍງັ ? ໃຜກຢາກຢອກເຈາົ້ ໂກດ.ີ ເຈາົ້ ໄດ້ ຍນິ ເລຸ່ ອງນແີ້ ລວ້ ບຸ່ ? ພວກເຮາົ ໄດແ້ ຕຸ່ ງເພງກຸ່ ຽວກບັ ວມິ ານເຮອນຫຂອງພວກເຮາົ ເພາະວຸ່ າບຸ່ ມບີ ຸ່ ອນໃດອກີ ແລວ້ ທຸ່ ີ ເຮດັ ໃຫຊ້ ວີ ດິ ດກີ ວຸ່ ານ.ີ້ ຟັງເນອ້ ເພງເປັນແນວນເີ້ ດ.ີ ໃຕແ້ ສງໄຟຟາ້ ອນັ ເຫຼອງເຫຼອ້ ມ ເຮາົ ກາເນດີ ເກດີ ມາ ກາເນດີ ເກດີ ມາ ວນັ ເວລາບຸ່ ເຄຍີ ຫນັ ປຸ່ ຽນ ສກສນັ ທກວນັ ຄນຕຸ່ ນຂນຶ້ ບຸ່ ເຄຍີ ຫວິ ຢຸ່ ູຮຸ່ ວມກນັ ສກຫນັ ສາ ບຸ່ ມບີ ນັ ຫາທຸ່ ວົ ທງັ ຊວີ າສກສມົ ປອງ ພພິ ທິ ະພນັ ສດັ ນາ້ ເຮອນຫສກສນັ ຂອງພວກເຮາົ “ເຊາົ ໆພແລວ້ ! ໂຕຄດິ ວຸ່ າຈະຮອ້ ງເພງນອີ້ ອຍໃຈເຮາົ ຊນັ້ ບ? ໂຕຄດິ ວຸ່ າໂຕສາມາດຊຸ່ ວຍເຮາົ ໄດຊ້ ນັ້ ບ? ສຸ່ ງິ ທຸ່ ີ ເຮາົ ຕອ້ ງການບຸ່ ແມຸ່ ນຊວີ ດິ ຂອງສດັ ທຸ່ ແີ ປກປະຫຼາດຢຸ່ ູໃນຕູແ້ ກວ້ ນອ້ ຍໆທຸ່ ສີ າ້ ງຂນຶ້ ນີ້ ເຮາົ ຕອ້ ງການກບັ ຄນສຸ່ ູທາມະ ຊາດທຸ່ ແີ ທຈ້ ງິ ໂຕຮູບ້ ?” “ທາມະຊາດທຸ່ ແີ ທຈ້ ງິ ຊນັ້ ບ?” “ແມຸ່ ນແລວ້ , ແມຸ່ ນແລວ້ ທາມະຊາດທຸ່ ແີ ທຈ້ ງິ ບຸ່ ແມຸ່ ນຫອ້ ງນອ້ ຍແຄບໆທຸ່ ໜີ າ້ ລງັ ກຽດ ແລະ ໝດົ ຫວງັ ຄ ແບບນດີ້ ອກ. ພວກໂຕເປັນປານອ້ ຍຄດິ ວຸ່ າພວກໂຕມອີ ດິ ສະຫຼະເສລີ ລອຍຫຼນິ້ ໄປມາແຕຸ່ ລະມແ້ ຕຸ່ ລະວນັ ຢູໃນໂອຸ່ ງ ນາ້ ນຊີ້ ນັ້ ບ. ແຕຸ່ …ເຮ!ີ້ ເປັນເລຸ່ ອງຍາກທຸ່ ຈີ ະປຽບທຽບມະຫາສະໝດອນັ ກວາ້ ງໃຫຍຸ່ ກບັ ສະຖານທຸ່ ແີ ຫຸ່ ງນ.ີ້ ຄວາມ ຄດິ ຂອງພວກໂຕກຄ...” ເຕຸ່ າົ ຍກັ ເມາົ ແຕຸ່ ເວາົ້ ຈຸ່ ງິ ລມໃຫຕ້ ຸ່ . “ເບຸ່ ງິ ກອ້ ນຫນີ ນແີ້ ມ, ມນັ ບຸ່ ແມຸ່ ນຫນີ ທຸ່ ແີ ທຈ້ ງິ ມນັ ເຮດັ ດວ້ ຍພລາສະຕກິ , ມຄີ ນົ ເອາົ ໄວຢ້ ຸ່ ູບຸ່ ອນນຫີ້ າຼ ຍປີ ແຕຸ່ ມນັ ກບຸ່ ເຄຍີ ແຕກຫກັ ຈກັ ເທຸ່ ອເລຍີ ແລະ ກບຸ່ ມຫີ ຍາ້ ທະເລຊະນດິ ໃດເກດີ ຂນຶ້ ເລຍີ . ເບຸ່ ງິ ດູຫຍາ້ ທະເລນກີ້ ະບຸ່ ແມຸ່ ນ ຂອງແທ,້ ປີໃດມນັ ກບຸ່ ໃຫຍຸ່ ຈກັ ເທຸ່ ອ ເພຸ່ ອນເອຍີ ໂຕເຂາົ້ ໃຈບ? ທາມະຊາດທຸ່ ແີ ທຈ້ ງິ ນນັ້ ຍງັ ມຊີ ວິ ດິ ຢຸ່ ູມນັ ເຕບີ ໃຫຍຸ່ ແລະ ມນັ ເຄຸ່ ອນໄຫວປຸ່ ຽນແປງໄປຕາມການເວລາ. ເຊຸ່ ອເຮາົ ແມປາຫາງເຫຼອງນອ້ ຍເອຍີ ! ຖາ້ ໂຕໄດເ້ ຫນັ ຄວາມງາມ ແລະ ຄວາມມະຫດັ ສະຈນັ ຂອງທາມະຊາດຢຸ່ ູໃນທອ້ ງທະເລແລວ້ ຫວົ ໃຈຂອງໂຕກຈະປຸ່ ຽມລນົ້ ໄປດວ້ ຍຄວາມ ເບກີ ບານມຸ່ ວນຊຸ່ ນຢຸ່ າງແທຈ້ ງິ . ເມຸ່ ອໂຕບຸ່ ສາ ມາດຢຸ່ ູສະຖານທຸ່ ແີ ບບນນັ້ ໄດ້ ຊເິ ວາົ້ ໄດແ້ ນວໃດວຸ່ າໂຕໄດໃ້ ຊຊ້ ວີ ດິ ຢຸ່ າງ ສກສະບາຍແລວ້ ?, ໂຕບຸ່ ຮູຫ້ ຍງັ ແຕຸ່ ໂຕຍງັ ກາ້ ເວາົ້ ສຸ່ ງິ ທຸ່ ໄີ ຮສ້ າລະທຸ່ ສີ ດນາອກີ ”. ປາຫາງເຫຼອງພະຍາຍາມເວາົ້ ດນີ າໂກ ດແີ ຕຸ່ ບດັ ນມີ້ ນັ ຖກດຸ່ າຈນົ ໜາ້ ອາຍ. ມນັ ອາຍ ແລະ ຢາ້ ນທງັ ສຸ່ ນັ ຢຸ່ ູຄາວໜຸ່ ງຶ . ຫຼງັ ຈາກນນັ້ ມນັ ກມຄີ ວາມກາ້ ຂນຶ້ ມາແລວ້ ເວາົ້ ວຸ່ າ: 106 ຜູຮ້ ຽບຮຽງ : ວຽງມະນີ ລາວຈ ູ

ວນັ ນະຄະດອີ າຊີ “ເຕຸ່ າົ ທະເລທຸ່ ນີ ບັ ຖ, ບອກຂອ້ ຍເບຸ່ ງິ ດູວຸ່ າເຈາົ້ ຈະມຄີ ວາມສກແທບ້ ຖາ້ ເຈາົ້ ໄດອ້ ອກຈາກໂອງນາ້ ນໄີ້ ປຢຸ່ ູ ມະຫາສະໝດຂອງເຈາົ້ ? ແລວ້ ນາ້ ຕາເມດັ ໃຫຍຸ່ ນນັ້ ຈະເຊາົ ໄຫຼອອກມາຊນັ້ ບ?\". “ໂອແ້ ນຸ່ ນອນແລວ້ ! ເປັນຫຍງັ ຈຸ່ ງິ ຖາມແນວນນັ້ ? ເຂາົ ເອາົ ເຮາົ ໄວໂ້ ອຸ່ ງນາ້ ແຫຸ່ ງນໄີ້ ດສ້ ຸ່ ສີ ບິ ປີແລວ້ . ທາອດິ ເຮາົ ເອງກຄດິ ວຸ່ າມນັ ແມຸ່ ນສະຫວນັ ຄກນັ ເໝອນດຸ່ ງັ ເນອ້ ເພງທຸ່ ໂີ ຕຮອ້ ງຫນັ້ ແຫຼະ ແຕຸ່ ລະມແ້ ຕຸ່ ວນັ ເຮາົ ກໄດກ້ ນິ ກງ້ ແລະ ປານອ້ ຍ. ຕະຫອຼ ດປີອນຫະພູມຂອງນາ້ ກບຸ່ ເຄຍີ ປຸ່ ຽນແປງຈກັ ເທຸ່ ອ, ຍາມໃດທຸ່ ເີ ຮາົ ປຸ່ ວຍເຂາົ ຈະເອາົ ຢາປົນໃສຸ່ ເຂາົ້ ໃຫ້ ກນິ . ແມຸ່ ນແລວ້ ເຮາົ ຄດິ ວຸ່ າເຮາົ ຢຸ່ ູໃນສະຫວນັ ຊນັ້ ຟາ້ ”. “ຕຸ່ ມາບຸ່ ດນົ ເຮາົ ກຮູວ້ ຸ່ າ ການໄດກ້ ນິ ໃຫຕ້ ຍ້ ພດີ ງີ າມບຸ່ ແມຸ່ ນຊວີ ດິ ທຸ່ ແີ ທຈ້ ງິ . ການມຊີ ວີ ດິ ທຸ່ ແີ ທຈ້ ງິ ນນັ້ ເປັນໄປ ໄດກ້ ຕຸ່ ເມຸ່ ອເຮາົ ມຊີ ວີ ດິ ຢຸ່ ູໃນໂລກຢຸ່ າງມອີ ດິ ສະຫະຼ ເຊຸ່ ງິ ເປັນໂລກແຫຸ່ ງທາມະຊາດເທຸ່ າົ ນນັ້ . ອນັ ນແີ້ ມຸ່ ນຫຍງັ ໃຫມ້ າໃຊ້ ຊວີ ດິ ທຸ່ ທີ ລະມານຢຸ່ ູນ!ີ້ ”. “ແຕຸ່ ລະມເ້ ຫນັ ຄນົ ເອາົ ມມາຈີ້ ແລະ ມາເບຸ່ ງິ ເຮາົ ຊເິ ປັນບາ້ ຕາຍແລວ້ . ໂອ!້ ຍາມໃດເດນ! ເຮາົ ຈງິ ຈະເຫນັ ມະຫາສະໝດອນັ ເປັນທຸ່ ຮີ ກັ ຂອງຄນົ ເຮາົ ຕຸ່ ມ?, ໄດລ້ ອຍຫຼນິ້ ຢຸ່ ູມະຫາສະໝດອນັ ກວາ້ ງໃຫຍຸ່ , ມແີ ສງແວວວບັ ຈາກ ດວງອາທດິ ໄປຢຽດແຂຸ່ ງຢຽດຂາ ແລະ ລອຍນາ້ ໄປທກຫນົ ທກແຫຸ່ ງຕາມຫວົ ໃຈປາ ຖະໜາ, ເຮາົ ຈະຍອມເຮດັ ທກ ສຸ່ ງິ ທກຢຸ່ າງ ຂແຕຸ່ ໃຫເ້ ຮາົ ໄດກ້ ບັ ຄນໄປກພ. ໂອ!້ ບຸ່ ມໃີ ຜຊຸ່ ວຍຫຍງັ ໄດແ້ ດຸ່ ບຸ່ ?. ໂກດເີ ຕຸ່ າົ ຍກັ ທະເລເອາົ ຂາໜາ້ ເຕະແກວ້ ດວ້ ຍຄວາມຜດິ ຫວງັ ແລວ້ ດາລງົ ໄປໃນນາ້ ບຸ່ ເໜງັ ບຸ່ ຕງີ ແລວ້ ນາ້ ຕາ ເມດັ ໃຫຍຸ່ ກຸ່ ໄຫອຼ ອກມາອກີ . 107 ຜູຮ້ ຽບຮຽງ : ວຽງມະນີ ລາວຈ ູ

ວນັ ນະຄະດອີ າຊີ ບດົ ທີ 3 ວນັ ນະຄະດເີ ກາົ ຫເຼີ ໜອ 1. ປະເທດເກາົ ຫເຼີ ໜອໂດຍສງັ ເຂບ ສາທາລະນະລດັ ປະຊາທປິ ະໄຕ ປະຊາຊນົ ເກາົ ຫຼີ ຫຼ ຊຸ່ ເອນີ້ ທຸ່ ວົ ໄປວຸ່ າ ເກາົ ຫຼເີ ໜອ ເປັນປະເທດໃນອາຊຕີ າ ເວນັ ອອກ ກວມເອາົ ເນອ້ ທຸ່ ເີ ຄຸ່ ງິ ໜຸ່ ງຶ ທາງເໜອຂອງຄາບສະໝດເກາົ ຫຼ.ີ ເມອງຫຼວງ ແລະ ນະຄອນໃຫຍຸ່ ສດຄ ພຽງ ຢາງ ເຂດປອດທະຫານເກາົ ຫຼເີ ປັນເຂດຊາຍແດນລະຫວຸ່ າງປະເທດເກາົ ຫໃຼີ ຕກ້ ບັ ເກາົ ຫຼເີ ໜອ. ເກາົ ຫຼເີ ໜອມເີ ນນ້ ທຸ່ ທີ ງັ ໝດົ 219.020 ກມ2 ໄດແ້ ຍກອອກເປັນ 2 ພາກໂດຍການດົ ເອາົ ເສນັ້ ຂະໜານທຸ່ ີ 38 ເປັນຊາຍແດນໃຫພ້ າກເໜອ ແລະ ພາກໃຕ;້ ພາກເໜອເປັນສາທາລະນະລດັ ປະຊາຊນົ ປະຊາທປິ ະໄຕ ເກາົ ຫຼີ (ສປປ ເກາົ ຫ)ຼີ ມເີ ນອ້ ທຸ່ ີ 120.540 ກມ2 ມນີ ະຄອນຫວຼ ງຊຸ່ ວຸ່ າພຽງຢາງ ມພີ ນົ ລະເມອງທງັ ໝດົ 22.665.345 ຄນົ . ພາກໃຕເ້ ປັນສາທາລະນະລດັ ເກາົ ຫຼີ (ສ.ເກາົ ຫຼ)ີ ມເີ ນອ້ ທຸ່ ທີ ງັ ໝດົ 98.480 ກມ2 , ນະຄອນຫຼວງຊຸ່ ວຸ່ າ ເຊອູນ, ມພີ ນ ລະເມອງທງັ ໝດົ 50.219.669 ຄນົ ເກາົ ຫເຼີ ໜອປົກຄອງໂດຍເກາົ ຫຼເີ ໜອເປັນລດັ ຄອມມນດິ ພາຍໃຕກ້ ານປົກຄອງໂດຍ ພກັ ແຮງງານເກາົ ຫຼ,ີ ມີ ປະທານຄະນະກາມາທກິ ານປອ້ ງກນັ ປະເທດເປັນຜູນ້ າສູງສດຄນົ ປັດຈບນັ ແມຸ່ ນ ທຸ່ ານ ຄມິ ຈອງອນິ . ເກາົ ຫເຼີ ໜອປົກຄອງດວ້ ຍລະບອບຄອມມນດິ ຕາມແນວທາງຂອງອະດດີ ສະຫະພາບໂຊວຽດ, ລະບບົ ການ ເມອງຂອງເກາົ ຫຼເີ ໜອຕງັ້ ຢຸ່ ູເທງິ ພນ້ ຖານຂອງລດັ ທຈິ ເູ ຊ (Juche) ຊຸ່ ງຶ ອະດດີ ປະທານາທບິ ດີ ຄມິ ອນິ ຊອງ ໄດບ້ ນັ ຍດັ ຂນຶ້ ໃນວນັ ທີ 26 ທນັ ວາ ພສ 2498 ປະກອບດວ້ ຍຫຼກັ ການສາຄນັ ຄເອກະລາດທາງການເມອງຢຸ່ າງແທຈ້ ງິ , ການເພຸ່ ງິ ພາຕນົ ເອງທາງເສດຖະກດິ ແລະ ການປອ້ ງກນັ ປະເທດດວ້ ຍຕນົ ເອງ. ເກາົ ຫຼເີ ໜອປົກຄອງໂດຍເກາົ ຫຼເີ ໜອ ເປັນລດັ ຄອມມນດິ ພາຍໃຕກ້ ານປົກຄອງໂດຍພກັ ແຮງງານແຫຸ່ ງເກາົ ຫຼີ , ມປີ ະທານຄະນະກາມາທກິ ານເກາົ ຫຼເີ ໜອ, ມກີ ານປົກຄອງລະບບົ ພກັ ດຽວມາໂດຍຕະ ຫຼອດ. ນບັ ຕງັ້ ແຕຸ່ ມກີ ານກຸ່ ຕງັ້ ປະເທດເມຸ່ ອວນັ ທີ 9 ກນັ ຍາ ໂດຍມພີ ກັ ແຮງງານແຫຸ່ ງເກາົ ຫຼີ (Workers Party of Korea) ເປັນອງົ ກອນທຸ່ ມີ ີ ບດົ ບາດ ແລະ ອດິ ທພິ ນົ ສູງສດໃນທາງການເມອງທຸ່ ຄີ ອຍຖາ້ ຄວບຄມໜຸ່ ວຍງານຂອງລດັ ຖະບານ ໃນການບລຫິ ານ ປະເທດ ຕາມທຸ່ ລີ ດັ ຖະທາມະນນູ ປົກ ຄອງປະເທດຂອງເກາົ ຫຼເີ ໜອບນັ ຍດັ ໄວວ້ ຸ່ າ ອານາດສູງສດໃນການປົກຄອງ ປະເທດເປັນຂອງສະມດັ ຊາປະຊາຊນົ ສູງສດ ເຊຸ່ ງິ ມສີ ະມາຊກິ 687 ຄນົ ມາຈາກການເລອກຕງັ້ ແລະ ມວີ າລະການ ດາລງົ ຕາແໜຸ່ ງ 5 ປີ. ສະຖານນະການການເມອງພາຍໃນຂອງເກາົ ຫເຼີ ໜອ ໄດເ້ ຂາົ້ ສຸ່ ູຄວາມບຸ່ ແນຸ່ ນອນຫງຼັ ຈາກການເຖງິ ແກຸ່ ອະສະ 108 ຜູຮ້ ຽບຮຽງ : ວຽງມະນີ ລາວຈ ູ

ວນັ ນະຄະດອີ າຊີ ຍາກາຂອງປະທານາທບິ ດີ ຄມິ ອນິ ຊອັ ງ ໃນປີ ພ.ສ. 2537 ເຊຸ່ ງິ ເຮດັ ໃຫປ້ ະຊາຄມົ ລະຫວຸ່ າງປະເທດກງັ ວນົ ວຸ່ າ ເກາົ ຫຼເີ ໜອຈະປະສບົ ບນັ ຫາວນ້ ວາຍ. ເຖງິ ແນວໃດກຕາມການເຂາົ້ ຮບັ ຕາແໜຸ່ ງຜູນ້ າປະເທດຂອງທຸ່ ານ ຄມິ ຈອັ ງ-ອນິ ໃນເດອນມງັ ກອນ ພ.ສ. 2541 ສະແດງໃຫເ້ ຫນັ ວຸ່ າທຸ່ ານ ຄມິ ຈອັ ງ-ອນິ ສາມາດຄມອານາດການປົກຄອງປະເທດ ໄດຢ້ ຸ່ າງສາເລດັ . ໂດຍທຸ່ ານ ຄມິ ຈອັ ງ-ອນິ ກໄດມ້ ທີ ຸ່ າທທີ ຸ່ ຕີ ອ້ ງການສະຖາປານາຄວາມສາພນັ ທາງການທດູ ກບັ ປະ ເທດໃນໂລກເສລຫີ ຼາຍຂນຶ້ ຍອ້ ນວຸ່ າຕອ້ ງການໄດຮ້ ບັ ເງນິ ຕາຕຸ່ າງປະເທດ ເພຸ່ ອນາມາປັບປງ ແລະ ຟນ້ ຟູສະພາບເສດ ຖະກດິ ຂອງປະເທດໃຫດ້ ຂີ ນຶ້ . 2. ສະພາບປະຫວດັ ສາດ ໃນປະຫວດັ ສາດຂອງເກາົ ຫຼເີ ໜອ ໄດແ້ ບຸ່ ງອອກເປັນ 3 ລາຊະອານາຈກັ ຄ:ລາຊະອານາຈກັ ໂຄກນຍ, ລາ ຊະອານາຈກັ ແພກັ ເຈ ແລະ ລາຊະອາຈານຈກັ ຊນິ ລາ. ເຊຸ່ ງິ ປົກຄອງຄາບສະໝດເກາົ ຫຼແີ ລະ ບາງສຸ່ ວນຂອງແມນຈູ ເຣຍັ ຕງັ້ ແຕຸ່ ສະຕະວດັ ທີ 1 ກຸ່ ອນຄດິ ຕະສກັ ກະລາດ ເຖງິ ສະຕະວດັ ທີ 7 ໃນໄລຍະໜຸ່ ງຶ ຂອງສະຕະວດັ ກຸ່ ອນຄດິ ຕະ ສກັ ກະລາດ. ຄາບທະເລເກາົ ຫຼທີ ງັ ໝດົ ແລະ ດນິ ແດນສຸ່ ວນໃຫຍຸ່ ຂອງປະເທດແມນຈູ ຢຸ່ ູພາຍໃຕກ້ ານປົກຄອງຂອງ ສາມອານາຈກັ ນີ້ - ຫຼງັ ສງົ ຄາມໂລກຄງັ້ ທສີ ອງ: ທາ້ ຍສງົ ຄາມໂລກຄງັ້ ທີ 2 ກອງກາລງັ ຂອງສະຫະພາບໂຊວຽດແລະ ສະຫະລດັ ອາເມລກິ າ ໄດເ້ ຂາົ້ ໄປປົດອາວດກອງທບັ ຍຸ່ ປີ ຸ່ ນໃນຄາບສະໝດເກາົ ຫຼ.ີ ແຕຸ່ ທງັ ສະຫະພາບໂຊວຽດ ແລະ ສະຫະລດັ ອາເມລກິ າ ບຸ່ ສາມາດຕກົ ລງົ ເລຸ່ ອງການລວມຊາດເກາົ ຫຼໄີ ດ,້ ແຕຸ່ ລະຝຸ່ າຍຈຸ່ ງຶ ປະກາດສະໜບັ ສະໜນູ ດນິ ແດນໃນສຸ່ ວນ ຢຶດຄອງຂອງຕນົ ໂດຍເກາົ ຫຼໃີ ຕເ້ ອນີ້ ຊຸ່ ປະເທດວຸ່ າ “ສາທາລະນະລດັ ເກາົ ຫ\"ຼີ ໄດຮ້ ບັ ການສະໜບັ ສະໜນູ ຈາກສະຫະ ລດັ ອາເມລກິ າ. ສຸ່ ວນເກາົ ຫຼເີ ໜອເອນີ້ ຊຸ່ ປະເທດວຸ່ າ \"ສາທາລະນະລດັ ປະຊາທປິ ະໄຕ ປະຊາຊນົ ເກາົ ຫຼ\"ີ ໄດຮ້ ບັ ການ ສະໜບັ ສະໜນູ ຈາກສະຫະພາບໂຊວຽດ. - ຍກເອກະລາດ: ຫຼງັ ຈາກເກາົ ຫຼເີ ໜອໄດແ້ ຍກອອກມາເປັນເອກກະລາດແລວ້ ທຸ່ ານ ຄມິ ອນິ - ຊອງ ກໄດມ້ ບີ ບດົ ບາດສາຄນັ ໃນການບລຫິ ານປະເທດຕະຫຼອດມາ ໃນລະຫວຸ່ າງ ປີ ພສ 2491-2515 ລາວໄດດ້ າລງົ ຕາແໜຸ່ ງເປັນ ນາຍກົ ລດັ ຖະມນົ ຕີ ແລະ ຕຸ່ ຈາກນນັ້ ກໄດຕ້ າແໜຸ່ ງປະທານາທບິ ດີ ຈນົ ເຖງິ ແກຸ່ ອະສກັ ຍະກາ ໃນ ພ.ສ. 2537 ແລວ້ ລກູ ຊາຍ ຄມິ ຈອງ-ອນິ ຈຸ່ ງຶ ໄດດ້ າລງົ ຕາແໜຸ່ ງສບມາຈນົ ເຖງິ ແກຸ່ ອະສກັ ຍະກາໃນ ພ.ສ. 2554 ຄມິ ຈອງ-ຮນິ ຜູເ້ ປັນ ລູກຊາຍຄນົ ສດທາ້ ຍໄດສ້ ບທອດອານາດເປັນຜູນ້ າຄນົ ປັດຈບນັ . 3. ສະພາບວດັ ທະນະທາ ແລະ ວນັ ນະຄະດຂີ ອງເກາົ ຫຼເີ ໜອ ສະພາບວນັ ນະຄະດີຂອງເກາົ ຫຼີເໜອໃນໄລະຍະນເີ້ ຫນັ ວຸ່ າມກີ ານຂະຫຍາຍຕວົ ພສມົ ຄວນ ແຕຸ່ ຍອ້ ນ ສະພາບຂອງສງົ ຄາມ ຈຸ່ ງຶ ເຮດັ ໃຫເ້ ນອ້ ໃນຂອງວນັ ນະຄະດສີ ຸ່ ວນຫຼາຍ ເປັນວນັ ນະຄະດທີ ຸ່ ສີ ຸ່ ອງແສງກຸ່ ຽວກບັ ການ ປະຕວິ ດັ ເປັນ. ເພາະນກັ ປະພນັ ສຸ່ ວນຫຼາຍໄດອ້ ງີ ໃສຸ່ ສະພາບຄວາມເປັນຈງິ ຂອງສງັ ຄມົ ແລວ້ ນາມາປະດດິ ຄດິ ແຕຸ່ ງ ເລຸ່ ອງຂນຶ້ ມາຕາມສະພາບເຫດການຕວົ ຈງິ ເພຸ່ ອສະທອ້ ນໃຫສ້ ງັ ຄມົ ໄດຮ້ ບັ ຮູເ້ ຖງິ ຊວີ ດິ ການເປັນຢຸ່ ູຂອງປະຊາຊນົ ຢຸ່ າງ ແທຈ້ ງິ . ໃນອະດດີ ດນິ ແດນເກາົ ຫຼເີ ໜອອບົ ອວນໄປດວ້ ຍວດັ ທະນະທາຂອງສາສະໜາພດ ແລະ ລດັ ທຂິ ງົ ຈ ້ ເຖງິ ວຸ່ າ ພາຍຫຼງັ ຈະມກີ ານເຂາົ້ ມາຂອງສາສະໜາອຸ່ ນເຊຸ່ ນັ ສາສະໜາຄຣດິ ແລະ ລດັ ທຊິ ອນໂຕກຽວ ແຕຸ່ ທກສາສະໜາຈະ ຕອ້ ງໄດຮ້ ບັ ການອະນຍາດກຸ່ ອນ. ສຸ່ ວນໃຫຍຸ່ ປະຊາກອນຂອງເກາົ ຫຼເີ ໜອຈະຍນິ ດທີ ຸ່ ຈີ ະບຸ່ ນບັ ຖສາສະໜາໃດ, ສຸ່ ວນ 109 ຜູຮ້ ຽບຮຽງ : ວຽງມະນີ ລາວຈ ູ

ວນັ ນະຄະດອີ າຊີ ໃຫຍຸ່ ສາສະໜາຈະຖກໃຫນ້ ຍິ າມຢຸ່ ູສະເໝວີ ຸ່ າເປັນອະຄະຕຕິ ຸ່ ສງັ ຄມົ ແລະ ວດັ ທະນະທາທາງສາສະໜາດງັ້ ເດມີ ຄສາ ສະໜາພດ ແລະ ລດັ ທຂິ ງົ ຈ ້ ຈຸ່ ງຶ ໄດຮ້ ບັ ຜນົ ກະທບົ ຈາກການດາລງົ ຊວີ ດິ ໃນປັດຈບນັ ຂອງຊາວເກາົ ຫເຼີ ໜອ. ກຸ່ ມຄນົ ທຸ່ ນີ ບັ ຖສາສະໜາພດໃນເກາົ ຫຼເີ ໜອ ໄດຮ້ ບັ ນະໂຍບາຍທຸ່ ດີ ກີ ວຸ່ າກຸ່ ມຄນົ ທຸ່ ນີ ບັ ຖສາສະໜາອຸ່ ນໃນ ປະເທດ ໂດຍສະເພາະສາສະໜາຄຣສິ ທຸ່ ມີ ກັ ຈະຖກຂຸ່ ມົ ເຫງັ ໂດຍທາງການ. ໃນຂະນະທຸ່ ສີ າສະ ໜາພດໄດຮ້ ບັ ທນຶ ຈາກລດັ ຖະບານໄປສຸ່ ງົ ເສມີ ສາສະໜາ. ເນຸ່ ອງຈາກວຸ່ າສາສະໜາພດມບີ ດົ ບາດສາ ຄນັ ຕຸ່ ວດັ ທະນະທາຂອງເກາົ ຫຼຢີ ຸ່ າງ ຫຼວງຫາຼ ຍ. ຈາກການປະເມນີ ຂອງອງົ ກອນສດິ ທມິ ນດຊນົ ພບົ ວຸ່ າເກາົ ຫຼເີ ໜອໄດໃ້ ຫອ້ ດິ ສະຫຼະຕຸ່ ກດິ ຈະກາທາງສາສະ ໜາ ຂະນະທຸ່ ລີ ດັ ຖະບານຈະອປະຖາກຸ່ ມສາສະໜາເທຸ່ າົ ນນັ້ ຈຸ່ ງຶ ໄດສ້ າ້ ງຄວາມເຂາົ້ ໃຈຜດິ ກຸ່ ຽວກບັ ອດິ ສະຫຼະໃນການ ນບັ ຖສາສະໜາຂອງເກາົ ຫຼເີ ໜອ, ມກີ ານປະເມນີ ກຸ່ ມຄນົ ທຸ່ ນີ ບັ ຖສາສະໜາຕຸ່ າງໆ ຈາກໜຸ່ ວຍງານທຸ່ ຮີ ບັ ຜດິ ຊອບຕາມ ສະພາບຄວາມເປັນຈງິ ຂອງເກາົ ຫເຼີ ໜອໃນປະຈບນັ ມດີ ຸ່ ງັ ນ:ີ້ - ບຸ່ ນບັ ຖສາສະໜາມປີ ະມານ 15,460,000 ຄນົ (ກວມ 64.31% ຂອງປະຊາກອນທງັ ໝດົ ໂດຍສຸ່ ວນໃຫຍຸ່ ນບັ ຖຕາມປັດຊະຍາລດັ ທຈິ ເູ ຊ). - ສດັ ທາຕາມຂະນບົ ທານຽມປະເພນດີ ງັ້ ເດມີ ມປີ ະມານ 3,846,000 ຄນົ (ກວມເອາົ 16% ຂອງປະຊາກອນ ທງັ ໝດົ ). - ລດັ ທຊິ ອນໂຕກຽວມປີ ະມານ 3,245,000 ຄນົ (ກວມເອາົ 13.50% ຂອງປະຊາກອນທງັ ໝດົ ) - ສາສະໜາພດມປີ ະມານ 1,082,000 ຄນົ (ກວມເອາົ 4.50% ຂອງປະຊາກອນທງັ ໝດົ ) - ສາສະໜາຄຣດິ ມປີ ະມານ 406,000 ຄນົ (ກວມເອາົ 1.69% ຂອງປະຊາກອນທງັ ໝດົ ) ໃນນະຄອນພຽງຢາງ ຖເປັນສູນກາງກດິ ຈະກາທາງສາສະໜາຄຣດິ ຂອງເກາົ ຫຼເີ ໜອກຸ່ ອນສງົ ຄາມເກາົ ຫຼີ ປັດຈ ບນັ ມໂີ ບດພຽງ 4 ໂບດທຸ່ ໄີ ດຮ້ ບັ ອະນຍາດໃຫເ້ ປີດທາສາສະກດິ ໄດ້ ເພຸ່ ອເປັນຈດເດຸ່ ນັ ທຸ່ ສີ ະແດງໃຫຊ້ າວຕຸ່ າງຊາດ ເຫນັ ເທຸ່ າົ ນນັ້ ແລະ ຜູທ້ ຸ່ ເີ ຮດັ ວຽກໃນໂບດ ເປັນສາຍລບັ ເກາົ ຫຼເີ ໜອທຸ່ ສີ ງັ ກດັ ກບັ ກອງແນວຮຸ່ ວມ. ຕວົ ເລກຢຸ່ າງເປັນ ທາງການຂອງຊາວຄຣສິ ໃນເກາົ ຫຼເີ ໜອ ໄດແ້ ກຸ່ ນກິ າຍໂປເຕສແຕນ ມຈີ ານວນຫຼາຍທຸ່ ສີ ດ 10,000 ຄນົ , ຮອງລງົ ມາ ແມຸ່ ນ ນກິ າຍໂຣມນັ ຄາທລກິ 4,000 ຄນົ . 4. ເລຸ່ ອງ “ເພຸ່ ອປະເທດຊາດ” ຂອງທຸ່ ານ ຢາງເຊກີ ຮນ ໃນສງົ ຄາມປົດປຸ່ ອຍນບັ ແຕຸ່ 6/1950-7/1953 ວລິ ະຊນົ ຂອງສາທາລະນະລດັ ປະຊາຊນົ ປະ ຊາທປິ ະໄຕ ເກາົ ຫຼີ ໄດເ້ ກດີ ຂນຶ້ ຢຸ່ າງຫຼວງຫຼາຍ ໃນຖັນແຖວກອງທບັ ປະຊາຊນົ ເກາົ ຫຼ.ີ ໃນຈານວນວລິ ະຊນົ ດຸ່ ງັ ກຸ່ າວນນັ້ ມທີ ງັ ສະຫາຍ ລຊີ ູບອກໄດເ້ ອາົ ຮຸ່ າງກາຍຂອງຕນົ ໄປອດັ ປາຍປນຂອງສດັ ຕູ ເພຸ່ ອຮບັ ປະ ກນັ ຄວາມປອດໄພໃຫເ້ ພຸ່ ອນ ສະຫາຍຂອງຕນົ ກາ້ ວຂນຶ້ . ມຜີ ູຄ້ ົນຈານວນຫຼວງຫຼາຍຢຸ່ ູຕຸ່ າງປະເທດ ໄດຮ້ ູ ເ້ ຖິງຜົນງານອັນລາ້ ເລີດຂອງສະຫາຍລີຊູບອກ ທຸ່ ີໄດ້ ເສຍສະຫຼະຊວີ ດິ ເພຸ່ ອປະເທດຊາດໃນລະຫວຸ່ າງອາຍຫາກໄດ້ 19 ປີ. ບນັ ດານກັ ປະພນັ ແລະ ນກັ ແຕຸ່ ງເພງຈານວນ ຫຼວງຫຼາຍໃນປະເທດໄດສ້ ນັ ລະເສນີ ຊວີ ດິ ແລະ ຄນສມົ ບດັ ອນັ ປະເສດີ ຂອງສະຫາຍ. ໂຮງຮຽນມດັ ທະຍມົ ຊນເຈນີ ເຊຸ່ ງິ ແມຸ່ ນບຸ່ ອນລຊີ ູບອກເຄຍີ ໄດສ້ ກຶ ສາຮຸ່ າຮຽນໃນຄາວກຸ່ ອນ, ດຽວນໄີ້ ດປ້ ຸ່ ຽນຊຸ່ ເປັນ ໂຮງຮຽນມະຫາວທິ ະຍາໄລເຄ ມສີ າດ ລຊີ ູບອກ ຢຸ່ ູໜຸ່ ວຍອອກແຮງງານເດຸ່ ນັ , ຫອ້ ງຮຽນກາ້ ວໜາ້ ໄດຮ້ ບັ ກຽດໃສຸ່ ຊຸ່ ລຊີ ູບອກ ເພຸ່ ອເປັນການໃຫກ້ ຽດ ແກຸ່ ວລິ ະຊນົ ດຸ່ ງັ ກຸ່ າວ. 110 ຜູຮ້ ຽບຮຽງ : ວຽງມະນີ ລາວຈ ູ

ວນັ ນະຄະດອີ າຊີ ໃນເວລາທຸ່ ຈີ ກັ ກະພດັ ອາເມລກິ າກຸ່ ຂະບວນສງົ ຄາມຢຸ່ ູເກາົ ຫຼີ ລຊີ ູບອກ ກຄນກັ ຮຽນໜຸ່ ມທງັ ຫຼາຍໄດຕ້ ດັ ສນິ ໃຈລາຈາກໂຮງຮຽນ ແລວ້ ສະໝກົ ເຂາົ້ ຮບັ ໃຊກ້ ອງທບັ ເພຸ່ ອປົກປັກຮກັ ສາຄວາມເປັນເອກະ ລາດ ແລະ ອດິ ສະຫຼະ ພາບຂອງປະເທດຊາດ ສະຫາຍໄດຮ້ ບັ ໜາ້ ທຸ່ ເີ ປັນຫວົ ໜາ້ ແລະ ໄດສ້ ູຮ້ ບົ ຢຸ່ ູທາງທດິ ຕາເວນັ ອອກ. ໃນປີ 1951 ພາຍຫງຼັ ທຸ່ ສີ ດັ ຕູໄດຖ້ ກປະລາໄຊຢຸ່ າງເຈບັ ແສບໃນບນັ້ ເຄຸ່ ອນທບັ \"ບກໂຈມຕໃີ ນລະດູບານໃໝຸ່ \" ເພຸ່ ອກອບກເູ້ ອາົ ຕນົ ອອກຈາກທຸ່ າປະລາໄຊອນັ ເຈບັ ແສບນນັ້ ພວກເຂາົ ໄດເ້ ປີດບນັ້ ເຄຸ່ ອນທບັ ອນັ ໃໝຸ່ ໃຫຊ້ ຸ່ ວຸ່ າ: \"ບກ ໂຈມຕໃີ ນລະດູບານໃບໄມຫ້ ຸ່ ຼນົ \". ພວກມນັ ໄດໂ້ ສຕາຍບກເຂາົ້ ສະໜາມຮບົ ທດິ ບວົ ລະພາ ແລະ ສະໜາມຮບົ ໃຈກາງ ຂອງພວກເຮາົ . ແຜນການຂອງພວກເຂາົ ແມຸ່ ນບກໂຈມຕເີ ຂາົ້ ບນັ ດາທຸ່ ຕີ ງັ້ ປ້ອງກນັ ຕວົ ຂອງພວກເຮາົ ຢຸ່ ູຈດສູງ 1.211 ແລະ ບນັ ດາທຸ່ ຕີ ງັ້ ອຸ່ ນໆທຸ່ ຢີ ຸ່ ູຄຽງຂາ້ ງ, ທງັ ນກີ້ ເພຸ່ ອຍູໃ້ ຫສ້ ະໜາມຮບົ ໄປຮອດເສນັ້ ຂະໜານທີ 39 ເຊຸ່ ງິ ຕດິ ຈອດກບັ ພຽງຢາງ ແລະ ອວນຊານ. ເພຸ່ ອປະຕບິ ດັ ແຜນການ ແລະ ຈດປະສງົ ອນັ ມດມນົ ດຸ່ ງັ ກຸ່ າວ, ຈກັ ກະພດັ ອາເມລກິ ານໄດ້ ລະດມົ ກາລງັ ຕງັ້ ຫາຼ ຍກອງພນົ ໂສຕາຍເປີດການບກໂຈມຕພີ ວກເຮາົ ຢຸ່ າງເນຸ່ ອງນດິ ລຽນຕດິ . ຄນໜຸ່ ງຶ ນາ້ ໝອກຍງັ ກມ້ ກວົ້ ສດັ ຕູໄດເ້ ລດັ ລອດເຂາົ້ ມາປິດອອ້ ມ ເພຸ່ ອຫວງັ ດບັ ສູນກາລງັ ຂອງພວກເຮາົ ພຽງ ແຕຸ່ ໝວດດຽວຢຸ່ ູປ້ອມພູໜຸ່ ວຍໜຸ່ ງຶ , ແຕຸ່ ວຸ່ າສະຫາຍຫວົ ໜາ້ ໝວດຮອີ ູກຈານໄດຮ້ ູເ້ ຈຕະນາອນັ ມດມນົ ຂອງສດັ ຕູ, ສະຫາຍໄດມ້ ອບໜາ້ ທຸ່ ໃີ ຫສ້ ະຫາຍລຊີ ູບອກ ເຊຸ່ ງິ ແມຸ່ ນຫວົ ໜາ້ ກຸ່ ມທໜີ ຸ່ ງຶ ຮບັ ຜດິ ຊອບບນັ ຊາໝວດແທນສະຫາຍ, ສຸ່ ວນສະຫາຍແມຸ່ ນນາເອາົ ອາ້ ຍນອ້ ງຈານວນຫໜຸ່ ງຶ ເລດັ ລອດເຂາົ້ ໄປແນວຫງຼັ ຂອງສດັ ຕູ. ລຊີ ູບອກ ຜູທ້ ຸ່ ໄີ ດຮ້ ບັ ມອບໝາຍໜາ້ ທຸ່ ປີ ້ອງກນັ ປ້ອມພູແຫຸ່ ງນນັ້ ກໄດສ້ ຸ່ ງົ ແສງຕາຕດິ ຕາມສດັ ຕູທຸ່ ພີ ວມບກ ຂນຶ້ ມາທຸ່ າມກາງຄວາມມດຢຸ່ ູທກເວລາ ບງັ ເອນີ ສະຫາຍໄດອ້ ອກຄາສງັ \"ຍງິ \" ເມຸ່ ອຮູວ້ ຸ່ າເສຍຄວາມລບັ ແລວ້ , ພວກ ສດັ ຕູກຸ່ ກະວນົ ກະວາຍ ພວກມນັ ໄດລ້ ະດມົ ປນໃຫຍຸ່ ຍງິ ມາໃສຸ່ ທຸ່ ໝີ ນັ້ ຂອງພວກເຮາົ ຢຸ່ າງຮນແຮງ. ແຕຸ່ ວຸ່ າຄວາມຈງິ ອນັ ນມີ້ ນັ ຊາ້ ພດັ ແມຸ່ ນເລຸ່ ອງທຸ່ ລີ ຊີ ູບອກປະສງົ ມາກຸ່ ອນແລວ້ , ສະຫາຍຢາກເຮດັ ໃຫສ້ ດັ ຕູຫຼງົ ທດິ ເພຸ່ ອຮບັ ປະກນັ ໃຫ້ ສະຫາຍຫວົ ໜາ້ ໝວດ ແລະ ອາ້ ຍນອ້ ງເລດັ ລອດເຂາົ້ ໄປແນວຫງຼັ ຂອງສດັ ຕູໄດຢ້ ຸ່ າງປອດໄພ. ບນັ ດານກັ ຮບົ ຂອງພວກເຮາົ ທຸ່ ຢີ ຸ່ ູໃນແນວຫຼງັ ສດັ ຕູ ແລະ ພວມຕດິ ຕາມສດັ ຕູໄປຢຸ່ າງໃກຊ້ ດິ . ສຸ່ ວນສດັ ຕູ ພວກມນັ ຄດິ ວຸ່ າ ມນັ ແມຸ່ ນກາລງັ ຂອງພວກມນັ ທຸ່ ພີ ວມເຄຸ່ ອນທບັ ຂນຶ້ ມາ. ເມຸ່ ອກາລງັ ຂອງພວກເຮາົ ຂນຶ້ ໄປຮອດສນັ ພູ ສະຫາຍຫວົ ຫໜາ້ ໝວດກອອກຄາສຸ່ ງັ ຍງິ ຢຸ່ າງທນັ ດຸ່ ວນ, ປນຈກັ ຂອງພວກເຮາົ ໄດສ້ ມຍງິ ໃສຸ່ ແຖວທະຫານສດັ ຕູຢຸ່ າງ ດເດອດ. ພວກມນັ ພາກນັ ລມົ້ ລງົ ຄກນັ ກບັ ຖາງໄຮຸ່ , ເມຸ່ ອສດັ ຕູຮູໄ້ ດວ້ ຸ່ າໂຕເອງຖກປິດລອ້ ມມນັ ກສວາຍເກນີ ໄປແລວ້ , ພວກມນັ ໄດພ້ າກນັ ຕດັ ຂາໜາຕຸ່ ແລຸ່ ນໜໄີ ປຢຸ່ າງອກົ ສຸ່ ນັ ຂວນັ ຫາຍ ໂດຍບຸ່ ລາໄລຫຍງັ ນາຊາກສບົ ໝຸ່ ຄູ ຸ່ ູຂອງມນັ ທຸ່ ນີ ອນ ອາກຫາຼ ກຢຸ່ ູຕາມເປີນ້ ພູ. ຫຼາຍມຕ້ ຸ່ ມາສະເລຍີ ເສກິ ຜູໜ້ ຸ່ ງຶ ໄດໄ້ ຂຄວາມລບັ ໃຫສ້ ະຫາຍລຊີ ູບອກວຸ່ າ ພວກສດັ ຕູໄດຂ້ ະໝານນາມໃຫ້ ອາ້ ຍນອ້ ງຢຸ່ ູປ້ອມພູແຫຸ່ ງນນັ້ ວຸ່ າ: \"ປ້ອມພູເຈບັ ໃຈ\" ເພາະພວກມນັ ມຄີ ວາມເຈບັ ແສບທລະມານໃຈ ແລະ ຮູສ້ ກຶ ກະວນົ ກະວາຍ ໃນເມຸ່ ອຫຽຼ ວເຫນັ ຈດສູງທຸ່ ສີ ະຫງຸ່າອງົ ອາດ ເຊຸ່ ງິ ຕງັ້ ເຈນີ້ ເທນີ້ ເປັນຕາຢາ້ ນກວົ ນນັ້ . ເມຸ່ ອຮູເ້ ລຸ່ ອງນນັ້ ບນັ ດານກັ ຮບົ ຂອງພວກເຮາົ ກແຮຸ່ ງມຄີ ວາມຕດັ ສນິ ໃຈປົກປັກຮກັ ສາຈດສູງດຸ່ ງັ ກຸ່ າວນ.ີ້ “ຕອ້ ງເຮດັ ໃຫແ້ ປວໄຟສູຮ້ ບົ ລກໄໝໃ້ ນຫວົ ໃຈຂອງພວກເຮາົ ຮນແຮງກວຸ່ ານອີ້ ກີ ” ສະຫາຍລຊີ ູບອກຄດິ ແນວນນັ້ ແລະ ສະຫາຍກໄດຈ້ ດົ ເຂາົ້ ໃນສະໝດປະຈາວນັ : \"ບນັ ດາຊາວໜຸ່ ມຂອງຊາດທງັ ຫຼາຍ! ພວກເຮາົ ຈຸ່ ງົ ຮຸ່ າ ຮຽນເອາົ ແບບຢຸ່ າງພລິ າດອາດຫານ! ຈຸ່ ງົ ປະພດຶ ຕນົ ໃຫສ້ ມົ ເປັນນກັ ຮບົ ຂອງພກັ ແລະ ຂອງຜູນ້ ນາ! ເຖງິ ວຸ່ າຈະຕາຍ ຮອດພນັ ເທຸ່ ອ, ໝຸ່ ນເທຸ່ ອພວກເຮາົ ກຕດັ ສນິ ໃຈສູຮ້ ບົ ດບັ ສູນສດັ ຕູໃຫໄ້ ດ\"້ . 111 ຜູຮ້ ຽບຮຽງ : ວຽງມະນີ ລາວຈ ູ

ວນັ ນະຄະດອີ າຊີ ບນັ ດາຕວົ ອກັ ສອນຂອງສະຫາຍລຊີ ູບອກ ທຸ່ ຂີ ຽນລງົ ໃນສະໝດປະຈາວນັ ນນັ້ ຍຸ່ ງິ ເຮດັ ໃຫອ້ າ້ ຍນອ້ ງໃນກມົ ກອງມຄີ ວາມຕດັ ສນິ ໃຈສູຮ້ ບົ ເດດັ ດຸ່ ຽວຂນຶ້ ຕຸ່ ມ. ບນັ ດານກັ ຮບົ ທກຄນົ ກໄດຂ້ ຽນຄວາມຕດັ ສນິ ໃຈຂອງຕນົ ຕຸ່ , ຈາກຄາເວາົ້ ຂອງສະຫາຍລຊີ ູບອກ ທກຄນົ ໃຜໆກສະແດງຄວາມຊຸ່ ສດັ ບລສິ ດ ແລະ ຈຸ່ ງົ ຮກັ ພກັ ດຕີ ຸ່ ປະເທດຊາດ ແລະ ປະຊາຊນົ . ມໜ້ ຸ່ ງຶ ລຊີ ູກບອກໄດຮ້ ບັ ໜາ້ ທຸ່ ໃີ ຫໄ້ ປຈບັ ທະຫານສດັ ຕູບກັ ໜຸ່ ງຶ ໃຫໄ້ ດທ້ ງັ ເປັນ ລຊີ ູບອກພອ້ ມກບັ ອາ້ ຍນອ້ ງ ອກີ ຜູໜ້ ຸ່ ງຶ ໄດຄ້ ຸ່ ອຍໆເລດັ ເຂາົ້ ໄປໃນແນວຫຼງັ ຂອງສດັ ຕູຜຸ່ ານຫຼາຍບຸ່ ອນທຸ່ ກີ ນັ ດານ, ເຂາົ ເຈາົ້ ທງັ ສອງພອ້ ມກນັ ຍຸ່ າງຂາ້ ມ ຊາກສບົ ຂອງທະຫານຫຸ່ ນທຸ່ ນີ ອນຕາຍຢຸ່ າງອກຶ ກະທກຶ , ເຂາົ ເຈາົ້ ຍຸ່ າງໄປໃນຄວາມມດດວ້ ຍຄວາມລະມດັ ລະວງັ , ພໄປ ຮອດຫວ້ ຍນາ້ ແຫຸ່ ງໜຸ່ ງຶ ເຂາົ ທງັ ສອງກໂກບເອາົ ນາ້ ຂນຶ້ ມາດຸ່ ມ \"ບະ! ຫວ້ ຍນາ້ ລາເຊຂອງປະເທດຊາດເຮາົ ຈຸ່ ງັ ແມຸ່ ນເຢັນ ອຸ່ ຫີ ຼ\"ີ ລຊີ ູບອກຄດິ ງຽບໆຢຸ່ ູຜູດ້ ຽວ, ຫວົ ໃຈຝັນເຫນັ ສາຍນາ້ ອນັ ໃສເຢັນຢຸ່ ູບາ້ ນເກມີ ເຈນີ ເມອງຊນເຈນີ ເຊຸ່ ງິ ແມຸ່ ນບາ້ ນ ເກດີ ເມອງນອນຂອງສະຫາຍ. ເປັນອນັ ວຸ່ າຮູບພາບທຸ່ ລີ ະນກຶ ໃນອະດດີ ກພດັ ປຸ່ ຽນກນັ ປາກດົ ໃນກະແສຄວາມຄດິ ຂອງສະຫາຍໜຸ່ ງຶ ປີຜຸ່ ານ ໄປທຸ່ ສີ ະຫາຍໄດອ້ າລາຈາກພຸ່ ແມຸ່ ອາ້ ຍເອອ້ ຍນອ້ ງທຸ່ ແີ ສນຮກັ ແລະ ໂຮງຮຽນເກຸ່ າົ ຂອງຕນົ , ໃນເວລານນັ້ ສະຫາຍໄດ້ ໃຫສ້ ນັ ຍາຕນົ ເອງວຸ່ າ ຕາບໃດຍງັ ບຸ່ ທນັ ຕສີ ດັ ຕູໃຫປ້ ະລາໄຊໄປ, ຕາບນນັ້ ແມຸ່ ນສະຫາຍຈະບຸ່ ກບັ ຄນມາ. ສະຫາຍໄດ້ ຈຸ່ ຈາຄາສຸ່ ງັ ສອນຂອງພຸ່ ແມຸ່ ທຸ່ ວີ ຸ່ າ: \"ເວລາໃດໄດຮ້ ບັ ໄຊຊະນະ ແລວ້ ລູກຈຸ່ ງຶ ຄນມາເດ.ີ ລູກຢາປະດນິ ຄອນຕອນຫຍາ້ ຂອງຊາດເຮາົ ພຽງແຕຸ່ ໂປມ້ ດຽວໃຫສ້ ດັ ຕູຢຶດຄອງ, ລກູ ຈຸ່ ງົ ປົກປັກຮກັ ສາອານາດການປົກຄອງປະຊາຊນົ ທຸ່ ຮີ ບັ ປະກນັ ໃຫພ້ ວກເຮາົ ມຊີ ວີ ດິ ອນັ ຜາສກຄແນວນໃີ້ ຫໝ້ ນັ້ ຄງົ ຕະຫຼອດໄປ\". ໃນເມຸ່ ອລຊີ ູບອກກາລງັ ຄດິ ຄແນວນນັ້ ບງັ ເອນີ ມສະຫາຍຄວາໄປຈບັ ຖກກກົ ແປກນອ້ ຍທຸ່ ີປຸ່ ົງຂນຶ້ ແຄມ ຫວ້ ຍ. ຢຸ່ ູເທງິ ຈດສູງ 1.211 ນຈີ້ ກັ ກະພດັ ອາເມລກິ າໄດໃ້ ຫຍ້ ນົ ຖມິ້ ລະເບດີ ເຜາົ ຜານຢຸ່ າງຮາ້ ຍແຮງທຸ່ ສີ ດ, ດຸ່ ງັ ນນັ້ ຍາກ ທຸ່ ສີ ດຈຸ່ ງຶ ຈະເຫນັ ກກົ ໄມຄ້ າ້ ງຄາ. ສະຫາຍຫຼກົ ກກົ ແປກກກົ ນນັ້ ຂນຶ້ ແລວ້ ເອາົ ມາເໜບັ ໃສຸ່ ບາໂລທາງຫຼງັ ດວ້ ຍຄວາມ ລະມດັ ລະວງັ , ບຸ່ ເຫງິ ເທຸ່ າົ ໃດອກີ ເຂາົ ເຈາົ້ ທງັ ສອງກຈບັ ທະຫານອາເມລກິ າບກັ ໜຸ່ ງຶ ໄດທ້ ງັ ເປັນ ໃນລະຫວຸ່ າງເສນັ້ ທາງ ແຄບເທງິ ສນັ ພູແຫຸ່ ງໜຸ່ ງຶ . ເມຸ່ ອເຫນັ ສະຫາຍລຊີ ູບອກ ພອ້ ມດວ້ ຍໝຸ່ ຈູ ບັ ທະຫານອາເມລກິ າບກັ ໜຸ່ ງຶ ໄດທ້ ງັ ເປັນໄດກ້ ບັ ຄນມາໝຸ່ ເູ ພຸ່ ອນ ໃຜກສະແດງຄວາມປິຕຊິ ມົ ຊຸ່ ນ ແລະ ຮອ້ ງໂຮຢຸ່ າງນອງນນັ \"ເຮາົ ຍງັ ມຂີ ອງຂວນັ ຊະນດິ ໜຸ່ ງຶ ອກີ ພວກສະຫາຍເອຍີ \" ລີ ຊູບອກທງັ ເວາົ້ ທງັ ດງຶ ເອາົ ກກົ ແປກອອກຈາກບາໂລ ແຕຸ່ ນນັ້ ມາກກົ ແປກໄດກ້ າຍເປັນຫວົ ເລຸ່ ອງທຸ່ ສີ າຄນັ ໃນການໂອ້ ລມົ ສນົ ທະນາຂອງນກັ ຮບົ ປະຈາຈດສູງສດນີ້ ມບີ າງຄນົ ເວາົ້ ວຸ່ າ: \"ໝນກີ້ ະຈຸ່ ງັ ແມຸ່ ນຄກັ ! ໃນສະພາບແນວນມີ້ ນັ ຍງັ ເອາົ ຮອດກກົ ແປກມາ\" ຜູໜ້ ຸ່ ງຶ ເວາົ້ ອກີ ວຸ່ າ: \"ໝນມີ້ ນັ ບຸ່ ແມຸ່ ນຄນົ ທາມະດາໄດ໋! ອນັ ນມີ້ ນັ ກບຸ່ ແມຸ່ ນກກົ ແປກທາມະດາອກີ , ຕາມເຮາົ ຄດິ ອນັ ນແີ້ ມຸ່ ນບດົ ກະວບີ ດົ ໜຸ່ ງຶ , ແມຸ່ ນບດົ ເພງທຸ່ ອີ ຸ່ ອຍອນິ ອອນຊອນບດົ ໜຸ່ ງຶ ງທຸ່ ສີ ະຫາຍນາມາໃຫພ້ ວກ ເຮາົ \". ບນັ ດາສະຫາຍນກັ ຮບົ ໄດປ້ ູກກກົ ແປກໄວໃ້ ນຂມຄອງ ແລະ ບວົ ລະບດັ ຄດັ ສດີ ວ້ ຍຄວາມໃຈໃສຸ່ . ກາລງັ ທະຫານຂອງພວກສດັ ຕູໄດໂ້ ສເປັນໂສຕາຍ ພະຍາຍາມຢຶດເອາົ ຈດສູງສດ 1.211 ໃຫຈ້ ນົ ໄດ.້ ຖາ້ ວຸ່ າ ພວກເຮາົ ຫາກເສຍຈດສູງນໄີ້ ປ, ກເປັນອນັ ວຸ່ າທຸ່ ວົ ສະໜາມຮບົ ແຫຸ່ ງນຕີ້ ອ້ ງຖກພວກສດັ ຕູຂຸ່ ມົ ຂຸ່ ູຢຸ່ າງໜກັ ທຸ່ ສີ ດ. ແຕຸ່ ບນັ ຫາສະເພາະຫນາ້ ນີ້ ພວກເຮາົ ຕອ້ ງພະຍາຍາມຢຶດເອາົ ປອ້ ມ ພູທຸ່ ບີ ຸ່ ມຊີ ຸ່ ທຸ່ ີ ຕງັ້ ຢຸ່ ູທາງທດິ ຕາເວນັ ອອກ ສຸ່ ຽງເໜອຂອງຈດສູງ 1.211 ໃຫຈ້ ນົ ໄດ.້ ຖາ້ ຫາກວຸ່ າພວກເຮາົ ຫາກຢຶດເອາົ ພູແຫຸ່ ງນນັ້ ບຸ່ ໄດ,້ ບນັ ດາຈດສາຄນັ ທຸ່ ມີ ີ ລກັ ສະນະຍດທະສາດອອ້ ມແອມ້ ຈດສູງ 1.211 ກຈະປະສບົ ໄພອນັ ຕະລາຍທຸ່ ສີ ດ ເພຸ່ ອປົກປັກຮກັ ສາຈດສູງ 1.211 112 ຜູຮ້ ຽບຮຽງ : ວຽງມະນີ ລາວຈ ູ

ວນັ ນະຄະດອີ າຊີ ພວກເຮາົ ຕອ້ ງຢຶດເອາົ ປອ້ ມພູແຫຸ່ ງນນັ້ ໃຫໄ້ ວທຸ່ ສີ ດ ເທຸ່ າົ ທຸ່ ຈີ ະໄວໄດ້ ແລະ ກຕອ້ ງຮກັ ສາປອ້ ມພູແຫຸ່ ງນນັ້ ໄວໃ້ ຫໝ້ ນັ້ ຄງົ ອກີ ດວຍ້ . ໃນວນັ ທີ 30 ເດອນ 10 ໝວດຂອງສະຫາຍລຊີ ູບອກໄດຮ້ ບັ ຄາສຸ່ ງັ ໃຫບ້ ກໂຈມຕຢີ ຶດເອາົ ປອ້ ມພູແຫຸ່ ງ ນນັ້ . ໜຸ່ ງຶ ໂມງເຄຸ່ ງິ ກາງຄນ ໝວດຂອງສະຫາຍລຊີ ູບອກ ເລຸ່ ມີ ບກໂຈມຕເີ ຂາົ ປອ້ ມພູແຫຸ່ ງນນັ້ . ນາ້ ໝອກກມ້ ໃນ ຕນົ້ ລະດູໜາວເລຸ່ ມີ ປຸ່ ອຍລະອອງອອກມາ, ຈອມພູບນັ ດານກັ ຮບົ ພວກເຮາົ ໄດປ້ ິດລບັ ຄານຂນຶ້ ໄປເທງິ ປອ້ ມພູ ແລະ ຄານໄປມຸ່ ຈະຮອດແລວ້ ຍງັ ອກີ ບຸ່ ເຫງິ ເທຸ່ າົ ໃດ ນກັ ຮບົ ພວກເຮາົ ກຈະຕະລມ ບອນຢຶດເອາົ ປອ້ ມພູແຫຸ່ ງນ,ີ້ ບງັ ເອນີ ກາ ລງັ ໄຟຂອງສດັ ຕູໄດລ້ ະດມົ ຍງິ ມາຢຸ່ າງຮນແຮງ. ເນຸ່ ອງຈາກມນີ າ້ ໝອກກາ້ ມ ເຖງິ ວຸ່ າເດອນມດຄກາຕາກຕາມ ແຕຸ່ ສດັ ຕູ ຍງັ ສາມາດສງັ ເກດເຫນັ ພວກເຮາົ ຢຸ່ ູ, ໃນເວລາທຸ່ ສີ ດັ ຕູພວມລະດມົ ຍງິ ແຮງແນວນີ້ ພວກເຮາົ ຈະຕະລມບອນແມຸ່ ນບຸ່ ມີ ຜນົ ຫຍງັ ທງັ ໝດົ , ດຸ່ ງັ ນນັ້ ກາລງັ ຂອງພວກເຮາົ ຈາເປັນຕອ້ ງຖອຍຄນມາຕງັ້ ທບັ ຢຸ່ ູບຸ່ ອນເກຸ່ າົ ແລະ ຮຸ່ ວມປະຊມໜຸ່ ວຍ ພກັ . ລຊີ ູບອກຮູສ້ ກຶ ອຸ່ ງັ ແຄນ້ ໃນຫວົ ອກົ ສະຫາຍໄດອ້ ອກຄາສຸ່ ງັ ດວ້ ຍຄວາມເຂມັ້ ແຂງວຸ່ າ: \"ສາລບັ ພວກເຮາົ ແລວ້ ແມຸ່ ນບຸ່ ມຮີ ງັ ປນອນັ ພລິ ກຶ ຫກຶ ໜາໃດໆ ທຸ່ ພີ ວກເຮາົ ບຸ່ ສາມາດທາລາຍໄດ,້ ພວກເຮາົ ຈຸ່ ງົ ທາລາຍຮງັ ປນຂອງສດັ ຕູໃຫ້ ມຸ່ ນທະລາຍໄປ, ເຮາົ ສະເໜໃີ ຫຈ້ ດັ ຕງັ້ ໜຸ່ ວຍຕະລມບອນ\". ເມຸ່ ອສະຫາຍລຊີ ູບອກອອກຄາເຫນັ ໝດົ ໄປ ບນັ ດານກັ ຮບົ ໃຜໆກສະແດງຄວາມສະໜບັ ສະໜູນເຫນັ ດີ ເຫນັ ພອ້ ມນາ ແລະ ຍາດຊງີ ກນັ ອາສາສະໝກັ ເຂາົ້ ໃນໜຸ່ ວຍຕະລມບອນ. ສດທາ້ ຍສະຫາຍລອີ ູກຈານໄດຕ້ ດັ ສນິ ວຸ່ າ: \"ດຽວນເີ້ ຮາົ ຕດັ ສນິ ຈດັ ຕງັ້ ໜຸ່ ວຍຕະລມບອນ 2 ໜຸ່ ວຍ ເພຸ່ ອບກຂນຶ້ ໄປປັກທງຊາດທຸ່ ສີ ກັ ກະລະບູຊາຂອງ ພວກເຮາົ ຢຸ່ ູເທງິ ປອ້ ມພູທຸ່ ບີ ຸ່ ມຊີ ຸ່ ແຫຸ່ ງນ,ີ້ ເຮາົ ຈະນາພາໜຸ່ ວຍໜຸ່ ງຶ ເຊຸ່ ງິ ລວມມສີ ະຫາຍຢູມານອເີ ອງີ , ສະຫາຍໂກອເີ ອງີ ຮວາ ແລະ ກມີ ອງີ ອເີ ອງີ . ໜຸ່ ວຍຂອງເຮາົ ຈະບກຂນຶ້ ທາງຝຸ່ າຍຂວາຂອງໜຸ່ ວຍພູ ເພຸ່ ອທາລາຍຮງັ ປນຂອງສດັ ຕູຢຸ່ ູທາງ ນ.ີ້ ຍງັ ອກີ ໜຸ່ ວຍໜຸ່ ງຶ ແມຸ່ ນໃຫສ້ ະຫາຍຫວົ ໜາ້ ໝຸ່ ູ ລຊີ ູບອກເປັນຜູຮ້ ບັ ຜດິ ຊອບ ເຊຸ່ ງິ ປະກອບມສີ ະຫາຍກວມມານ ເຊບີ , ລູງຊງົ ມູນ ແລະ ໂຈຍອເີ ອງີ ຊູ. ໜຸ່ ວຍນຈີ້ ະບກຂນຶ້ ທາງຊາ້ ຍ ເພຸ່ ອທາລາຍຮງັ ປນຂອງສດັ ຕູຢຸ່ ູທາງນນັ້ . ສຸ່ ວນຈາ ນວນທຸ່ ຍີ ງັ ເຫຼອຢຸ່ ູຂມອບໃຫສ້ ະຫາຍຮອງໝວດບນັ ຊາຈະຂນຶ້ ເມອຢຸ່ ູກາງພູຖາ້ . ເວລາໃດມຄີ າສຸ່ ງັ ຈຸ່ ງົ ຮບີ ຕະລມບອນ ຂນຶ້ \" ກຸ່ ອນອອກສູຮ້ ບົ ບນັ ດາສະຫາຍໃນ 2 ໜຸ່ ວຍຕະລມບອນນີ້ ໄດຂ້ ຽນໃບປະຕຍິ ານ ແລະ ເຊນັ ຊຸ່ ຂອງຕນົ ລງົ ໃນເຈຍ້ ດຸ່ ງັ ກຸ່ າວ. ໃບຕດັ ສນິ ໃຈໃນບາງຕອນໄດຂ້ ຽນວຸ່ າ: \"ພວກເຮາົ ໄດກ້ າ້ ວສຸ່ ູບນັ້ ຮບົ ໜຸ່ ງຶ ເພຸ່ ອທາລາຍຮງັ ປນຂອງສດັ ຕູທຸ່ ມີ ີ ລກັ ສະນະຕດັ ສນິ ຊຂີ້ າດໃນກມົ ກອງຂອງພວກເຮາົ , ບຸ່ ມລີ ູກລະເບດີ , ລູກປນຂອງສດັ ຕູ ແລະ ໄພອນັ ຕະລາຍຮາ້ ຍ ກາດໃດໆ ຈະສາມາດມາກດີ ຂວາງທາງເດນີ ຂອງພວກເຮາົ , ພວກເຮາົ ຂປະຕຍິ ານຕຸ່ ປະເທດຊາດ ທຸ່ ແີ ສນຮກັ ຕຸ່ ທຸ່ ານ ກມິ ອນິ ຊງຜູນ້ າທຸ່ ີເຄາົ ລບົ ຮກັ ແພງຂອງພວກເຮາົ ວຸ່ າ: ພວກເຮົາຈະຍອມເສຍຊີວດິ ອນັ ໜຸ່ ມນອ້ ຍ, ເສຍສະຫຼະ ຄວາມສກ, ເສຍສະຫຼະຄວາມຮກັ ແລະ ເສຍສະຫຼະທກສຸ່ ງິ ທກຢຸ່ າງທຸ່ ພີ ວກເຮາົ ມຢີ ຸ່ ູໃນຊວີ ດິ ເພຸ່ ອຍາດເອາົ ໄຊຊະນະ ປະເທດຊາດສາທາລະນະປະຊາຊນົ ປະຊາທປິ ະໄຕເກາົ ຫຼີ ປະເທດຊາດທຸ່ ສີ ດແສນແພງຂອງພວກເຮາົ ໝນັ້ ຍນ!\". ໃນເວລານໜີ້ ຸ່ ວຍຂອງລຊີ ູບອກ ເຄຸ່ ອນເຂາົ້ ມຸ່ ກບັ ຮງັ ປນຂອງສດັ ຕູຢຸ່ ູທາງສນັ ພູເບອ້ ງຊາ້ ຍນນັ້ ນາ້ ໝອກກາ້ ມ ກຄຸ່ ອຍໆໝດົ ໄປ. ສະຫາຍລຊີ ູບອກພາໜຸ່ ວຍຂອງຕນົ ບກເຂາົ້ ໂດຍບຸ່ ຫຸ່ ວງໃຍເຖງິ ລູກປນລູກລະເບດີ ແລະ ລູກຈອ້ ງ 113 ຜູຮ້ ຽບຮຽງ : ວຽງມະນີ ລາວຈ ູ

ວນັ ນະຄະດອີ າຊີ ໄຟຂອງສດັ ຕູ.. ໃນເວລານໜີ້ ຸ່ ວຍຂອງສະຫາຍລຊີ ູບອກເຄຸ່ ອນມາມຸ່ ຮງັ ປນຂອງສດັ ຕູປະມານ 10 ແມດັ ສະ ຫາຍສນັ ຍານ ໃຫອ້ າ້ ຍນອ້ ງຢດ ແລວ້ ເງຍີ ຫວົ ຂນຶ້ ສງັ ເກດສະພາບຢຸ່ ູທາງເບອ້ ງໜາ້ . ພດເີ ວລານນັ້ ປນກນົ ໜກັ ຂອງສດັ ຕູກເລຸ່ ມີ ພຸ່ ນົ ກະສນອອກຈາກຮງັ ປນຢຸ່ າງຮນແຮງ. ເຂາົ ເຈາົ້ ຄານໄປອກີ ໄລຍະໜຸ່ ງຶ ປາກດົ ວຸ່ າຮງັ ປນຂອງສດັ ຕູຢຸ່ ູທາງເບອ້ ງຂວາ ມດິ ໄປພອ້ ມກບັ ສຽງແຕກອນັ ໜຸ່ ງຶ ທຸ່ ກີ ອ້ ງຟາ້ ສະເທອນດນິ , ລຊີ ູບອກເຂາົ້ ໃຈດວີ ຸ່ າໜຸ່ ວຍຕະລມບອນທີ 1 ໄດທ້ າລາຍຮງັ ປນສດັ ຕູຢຸ່ ູທາງພນ້ ໄດແ້ ລວ້ . ເວລານຍີ້ ຸ່ ງິ ກວຸ່ າເວລາໃດໝດົ ສະຫາຍລຊີ ູບອກຮູສ້ ກຶ ວຸ່ າ ໜາ້ ທຸ່ ຮີ ບັ ຜດິ ຊອບອນັ ໜກັ ໜຸ່ ວງຂອງຕນົ ພວມ ຮຽກຮອ້ ງໃຫສ້ ະຫາຍຕອ້ ງມຄີ ວາມຕດັ ສນິ ໃຈຢຸ່ າງຮບີ ດຸ່ ວນທຸ່ ສີ ດ ສະຫາຍໂງຫວົ ຂນຶ້ ປນກນົ ໜກັ ຂອງສດັ ຕູທຸ່ ມີ ດິ ໄປພອ້ ມໆກບັ ປນກນົ ໜັກຢຸ່ ູທາງເບອ້ ງຂວານນັ້ ກເລຸ່ ມີ ປຸ່ ອຍກະສນມາທາງສະຫາຍຢຸ່ າງຮນແຮງອີກ ສະຫາຍ ຄດິ ງຽບໆໃນໃຈວຸ່ າ: \"ແນວໃດສດັ ຕູກສງັ ເກດເຫນັ ພວກເຮາົ ແລວ້ \" ຂະນະນສີ້ ະຫາຍໄດແ້ ກວຸ່ ງລະເບດີ ມໄປທາງຮງັ ປນຂອງສດັ ຕູ ແລວ້ ສບຕຸ່ ຄານໄປຫາຮງັ ຂອງສດັ ຕູ. ປນກນົ ຂອງສດັ ຕູ ມແີ ຕຸ່ ມດິ ໄປໄລຍະໜຸ່ ງຶ ທຸ່ ສີ ນັ້ ໆເທຸ່ າົ ນນັ້ ບາດແລວ້ ມນັ ກພຸ່ ນົ ກະສນມາ ຢຸ່ າງຮາ້ ຍແຮງກວຸ່ າ ເກຸ່ າົ ອກີ . ສະຫາຍໄດແ້ ກວຸ່ ງລະເບດີ ໄປອກີ ໜຸ່ ວຍໜຸ່ ງຶ ແຕຸ່ ກບຸ່ ໄດຮ້ ບັ ຜນົ ຫາຼ ຍເທຸ່ າົ ໃດ. ໃນຂະນະນສີ້ ຽງຮອ້ ງຕະລມບອນຂອງອາ້ ຍນອ້ ງເຮາົ ທາງປີກເບອ້ ງຂວາໄດດ້ ງັ ກອ້ ງມາໃສຸ່ ຫຂູ ອງສະຫາຍ. ສະຫາຍລຊີ ູບອກ ບອກໃຫຕ້ ນົ ເອງວຸ່ າ: ເຮາົ ບຸ່ ຄວນປະໃຫເ້ ວລາອນັ ມຄີ ຸ່ າພຽງແຕຸ່ ວນິ າທດີ ຽວຜຸ່ ານໄປລາ້ ໆ. ສະຫາຍລກຢນຂນຶ້ ແລວ້ ແລຸ່ ນໄປໃສຸ່ ຮງັ ປນຂອງສດັ ຕູຢຸ່ າງກະທນັ ຫນັ . ໃນເວລາທຸ່ ສີ ະຫາຍພວມແລຸ່ ນໄປໃສຸ່ ຮງັ ປນຂອງສດັ ຕູນນັ້ ບງັ ເອນີ ສະຫາຍໄດເ້ ອາົ ມສອງເບອ້ ງ ຊູໜາ້ ເອກິ ໄວແ້ ລວ້ ທບົ ຕວົ ລງົ , ສະຫາຍໄດພ້ ະຍາຍາມສມທກເຫຸ່ ອແຮງທຸ່ ມີ ຢີ ຸ່ ູ ເງຍີ ໜາ້ ຂນຶ້ ຫຽຼ ວເບຸ່ ງິ ແສງໄຟທຸ່ ຮີ ຸ່ ງກະຈະເໝອນ ດຸ່ ງັ ເຕາົ ຫຼອມເຫຼກັ ພວກເຮາົ ສາມາດຫຼຽວເຫນັ ໃບໜາ້ ອນັ ແດງເຂມັ້ ຂອງສະຫາຍລຊີ ູບອກ, ໃບໜາ້ ອນັ ແດງເຂມັ້ ທຸ່ ີ ງາມສະຫງຸ່າໄດສ້ ະແດງໃຫເ້ ຫນັ ຄວາມເຂມັ້ ແຂງກາ້ ຫານຂອງລກູ ຊາຍຊາດເກາົ ຫຼທີ ຸ່ ບີ ຸ່ ຍອມລມົ້ ຕຸ່ ໜາ້ ລກູ ປນຂອງສດັ ຕູ , ສະຫາຍໃຊໝ້ ດົ ກາລງັ ແຮງຢຽດຮຸ່ າງຄງີ ໃຫຊ້ ຸ່ ແລວ້ ແລຸ່ ນໄປໃສຮງັ ປນຂອງສດັ ຕູ, ສະຫາຍໄດຮ້ ອ້ ງຂນຶ້ ຢຸ່ າງໂດຸ່ ງດງັ ວຸ່ າ: \"ພວກສະຫາຍເອຍີ ! ຈຸ່ ງົ ບກຂນຶ້ ! ບກຂນຶ້ !\" ພເວາົ້ ສດຄວາມສະຫາຍກເອາົ ຮຸ່ າງຄງີ ອນັ ໜຸ່ ມນອ້ ຍຂອງຕນົ ໄປນອນຂວາງປາກຮງັ ປນຂອງສດັ ຕູອນັ ປຽບເ ໝອນເຫຼກັ ທຸ່ ອນໜຸ່ ງຶ ລມົ້ ລງົ ມອດເຕາົ ໄຟ. ນບັ ແຕຸ່ ນນັ້ ມາ ກາລງັ ຂອງພວກເຮາົ ໄດຮ້ ກັ ສາປອ້ ມພູ ທຸ່ ຢີ ຸ່ ູທາງທດິ ຕາເວນັ ອອກຂອງຈດສູງ 1.211 ໄວຢ້ ຸ່ າງ ໝນັ້ ຄງົ . ເຖງິ ວຸ່ າສດັ ຕູຈະລະດມົ ກາລງັ ທະຫານຢຸ່ າງຫຼວງຫາຼ ຍ ໃຊກ້ ນົ ອບາຍຮອ້ ຍສຸ່ ງິ ພນັ ແນວກຕາມ ແຕຸ່ ພວກມນັ ກ ບຸ່ ສາມາດທາລາຍທຸ່ ໝີ ນັ້ ຂອງພວກເຮາົ ຢຸ່ ູແຫຸ່ ງນໄີ້ ດ.້ ລຊີ ູບອກຈະຍນຍງົ ໃນດວງໃຈຂອງປະຊາຊນົ ເກາົ ຫຼຕີ ະຫຼອດກາລະນານ. ພາຍຫຼງັ ບນັ້ ຮບົ ໄດສ້ ນິ້ ສດລງົ , ພວກເຂາົ ໄດຊ້ ອກເຫນັ ສະໝດປະຈາວນັ ຂອງລຊີ ູບອກຢຸ່ ູຖງົ ເສອ້ ຂອງສະຫາຍ, ໃນນນັ້ ໄດມ້ ບີ າງຕອນທຸ່ ສີ ະຫາຍຫາ ກຂຽນໃສຸ່ ປຶ້ມ ກຸ່ ອນເວລາຈະສະໝກັ ເຂາົ້ ໜຸ່ ວຍຕະລມບອນວຸ່ າ: \"ຂອ້ ຍແມຸ່ ນຊາຍໜຸ່ ມຜູໜ້ ຸ່ ງຶ ຂອງຊາດເກາົ ຫຼີ ທຸ່ ໄີ ດ້ ຮບັ ການປົດປຸ່ ອຍຊວີ ດິ ອນັ ຜາສກທກຢຸ່ າງຂອງຂອ້ ຍແມຸ່ ນປະເສດີ ທຸ່ ສີ ດ, ຄວາມມຸ່ ງຫວງັ ໃນອະນາຄດົ ທຸ່ ສີ ະຫວຸ່ າງ ແຈງ້ ຂອງຂອ້ ຍກປະເສດີ ຄກນັ ແຕຸ່ ວຸ່ າຊວີ ດິ ຄວາມມຸ່ ງຫວງັ , ຄວາມສກ ແລະ ຄວາມຮກັ ສະເພາະຂອງຂອ້ ຍຍງັ ບຸ່ 114 ຜູຮ້ ຽບຮຽງ : ວຽງມະນີ ລາວຈ ູ

ວນັ ນະຄະດອີ າຊີ ປະເສດີ ແລະ ມລີ າຄາທຸ່ ໂຊກຊາຕາຂອງປະເທດຊາດຂອງຂອ້ ຍ. ຄງົ ຈະບຸ່ ມຫີ ຍງັ ທຸ່ ຈີ ະສະຫງຸ່າງາມກວຸ່ າ, ສະໜກສະ ໜານກວຸ່ າທຸ່ ໄີ ດມ້ ອບກາຍຖະວາຍຊວີ ດິ ຂອງຕນົ ໃຫປ້ ະເທດຊາດທຸ່ ແີ ສນແພງຂອງຂອ້ ຍ\". 4.2 ເນອ້ ໃນຄວາມໝາຍຂອງເລຸ່ ອງ ເລຸ່ ອງ “ເພຸ່ ອປະເທດຊາດ” ມເີ ນອ້ ໃນສຸ່ ອງແສງໃຫພ້ ວກເຮາົ ເຫນັ ເຖງິ ຄວາມອງົ ອາດກາ້ ຫານ ແລະ ຄວາມ ເສຍສະຫຼະເພຸ່ ອປະເທດຂອງນກັ ຮບົ ປະຊາຊນົ ເກາົ ຫຼ.ີ ເຊຸ່ ງິ ເລຸ່ ອງນໄີ້ ດເ້ ກດີ ຂນຶ້ ສະໄໝອາເມລເິ ຂາົ້ ໄປປົກຄອງເກາົ ຫຼເີ ໜອ, ປະຊາຊນົ ເກາົ ຫຼເີ ໜອຖກອາເມລກິ າກດົ ຂຸ່ ຂີ ຸ່ ມົ ເຫງັ ຢຸ່ າງໜກັ ໜຸ່ ວງ, ປະເທດຊາດກາ້ ວໄປເຖງິ ການສູນເສຍເອກະ ລາດ. ຈາກສາເຫດດຸ່ ງັ ກຸ່ າວຈຸ່ ງຶ ພາໃຫນ້ ກັ ຮບົ ປະຊາຊນົ ເກາົ ຫຼເີ ໜອ ເກດີ ມນີ າ້ ໃຈຮກັ ຊາດ, ຮກັ ບາ້ ນເກດີ ເມອງນອນ ແລະ ຄວາມຄຽດຕຸ່ ສດັ ຕູ. ຈຸ່ ງຶ ໄດພ້ ອ້ ມກນັ ລກຂນຶ້ ຕຸ່ ສູຢ້ ຸ່ າງອງົ ອາດກາ້ ຫານ ແລະ ຍອມເສຍສະຫຼະຊວີ ດິ ເພຸ່ ອຄວາມ ສະຫງບົ ສກຂອງປະເທດຂາດ ກຄຢຸ່ ູເຢັນເປັນສກຂອງຊາວເກາົ ຫຼເີ ໜອ. ໂດຍຜຸ່ ານຕວົ ລະຄອນ ລຊີ ູບອກ ທຸ່ ມີ ນີ າ້ ໃຈ ເດດັ ດຸ່ ຽວຕຸ່ ສູ,້ ບຸ່ ຍອມຈານນົ ໃຫແ້ ກຸ່ ສດັ ຕູ, ຍອມເສຍສະຫຼະຊວີ ດິ ຂອງຕນົ ເພຸ່ ອຊຸ່ ວຍໃຫເ້ ພຸ່ ອນສະຫາຍມຊີ ວີ ດິ ຕຸ່ ໄປ. ເຊຸ່ ງິ ສະແດງອອກຢຸ່ ູບຸ່ ອນວຸ່ າ ລຊີ ູບອກ ໄດເ້ ອາົ ຮຸ່ າງກາຍຂອງຕນົ ໄປອດັ ປາຍປນຂອງສດັ ຕູ ເພຸ່ ອຮບັ ປະກນັ ໃຫເ້ ພຸ່ ອນ ສະຫາຍຂອງຕນົ ເອາົ ຊະນະກບັ ສດັ ຕູ. ສະນນັ້ , ລຊີ ູບອກ ຈຸ່ ງຶ ໄດກ້ າຍເປັນວລິ ະຊນົ ທຸ່ ສີ າຄນັ ຂອງຊາດຜູໜ້ ຸ່ ງຶ . 4.3 ວເິ ຄາະຕວົ ລະຄອນ ລຊີ ູບອກ ຕວົ ລະຄອນ ລຊີ ູບອກ ເປັນຕວົ ລະຄອນໜຸ່ ງຶ ທຸ່ ຄີ ວາມເກຸ່ ງັ ກາ້ ສາມາດ, ມຄີ ວາມສະຫາຼ ດຫຼກັ ແຫຼມ, ມພີ ກິ ໄຫວໃນການຕຸ່ ສູ ້ ໂດຍຕຸ່ ສູແ້ ບບບຸ່ ຍອມຈານນົ ແລະ ບຸ່ ຢາ້ ນກວົ ອປະສກັ ໃດໆ ນບັ ທງັ ລູກປນ, ລູກລະ ເບດີ ແລະ ຮງັ ປນຂອງສດັ ຕູອນັ ໂຫດຮາ້ ຍ, ຍອມເສຍສະຫຼະຊວີ ດິ ເພຸ່ ອປະເທດຊາດ, ເພຸ່ ອປິຕພິ ູມອນັ ແສນຮກັ , ຍອມເອາົ ຮຸ່ າງຄງີ ຂອງຕນົ ເອງໄປກນັ້ ບງັ ລູກກະສູນຂອງສດັ ຕູ ເພຸ່ ອໃຫເ້ ພຸ່ ອນຮຸ່ ວມຊະຕຸ່ ກາອນັ ດຽວກນັ ມຊີ ວີ ດິ ລອດ. ສະນນັ , ອາດເວາົ້ ໄດວ້ ຸ່ າຕວົ ລະຄອນ ລຊີ ູບອກ ແມຸ່ ນເປັນຕວົ ລະຄອນອດມົ ຄະຕຂິ ອງສງັ ຄມົ ເກາົ ຫຼເີ ໜອ ກຄທຸ່ ວົ ໂລກ. ຄາຖາມ 1. ອະທບິ າຍປະເທດເກາົ ຫຼເີ ໜອໂດຍຫຍ?້ 2. ສະພາບປະຫວດັ ສາດ ແລະ ວນັ ນະຄະດ-ີ ວດັ ທະນະທາຂອງເກາົ ຫເຼີ ໜອມຄີ ແນວໃດ? 3. ເນອ້ ໃນຂອງເລຸ່ ອງ “ເພຸ່ ອປະເທດຊາດ” ໄດສ້ ຸ່ ອງແສງໃຫເ້ ຫນັ ເຖງິ ບນັ ຫາໃດແດຸ່ ? 4. ຈຸ່ ງົ ວເິ ຄາະຕວົ ລະຄອນ ລຊີ ູບອກ ໃນເລຸ່ ອງ “ເພຸ່ ອປະເທດຊາດ? 115 ຜູຮ້ ຽບຮຽງ : ວຽງມະນີ ລາວຈ ູ

ວນັ ນະຄະດອີ າຊີ ບດົ ອຸ່ ານເພຸ່ ມີ ເລຸ່ ອງ “ນາງໂຢອກົ ຣ”ີ ຂອງທຸ່ ານ ກວາກຢອງຊູ ໃນລະດູໃບໄມຫ້ ຸ່ ຼນົ ປີ 1950 ຍອ້ ນການຖອຍທບັ ຊຸ່ ວົ ຄາວແບບຍດທະສາດຂອງກອງທບັ ປະຊາ ຊນົ , ປະຊາຊນົ ເກາົ ຫຼີ ເລຸ່ ມີ ຕນົ້ ຜຸ່ ານການທດົ ລອງທຸ່ ດີ ເດອດ. ຝາຕນີ ທຸ່ ເີ ຕມັ ໄປດວ້ ຍເລອດຂອງສດັ ຕູໄດລ້ ຸ່ ວງລາ້ ກາຍເສນັ້ ຂະໜານທີ 38, ຄບໜາ້ ເຂາົ້ ມາເກອບຈະຮອດຕາແສງບເີ ອກີ ເຊງີ ໃນແຂວງຮວາງຮາຍຢຸ່ ູພາກເຫນອຂອງປະເທດ ເກາົ ຫ.ຼີ \"ເຮາົ ຈະຕອ້ ງເຮດັ ຫຍງັ ເພຸ່ ອຜຸ່ ານໄພອນັ ຕະລາຍນໃີ້ ຫຕ້ ະຫຼອດປອດໄພ? ນາງໂຢອກົ ຣີ ປະທານສະຫະພນັ ແມຸ່ ຍງິ ປະຊາທປິ ະໄຕປະຈາຕາແສງ ໄດຖ້ າມຕວົ ເອງຄແນວນນັ້ : ຈະຕອ້ ງເຮດັ ຫຍງັ ເພຸ່ ອກອບກູເ້ ອາົ ຜູເ້ ຖົາ້ ແລະ ເດກັ ນອ້ ຍອອກຈາກຝາມອນັ ເປອ້ ນເລອດຂອງສດັ ຕູ\". ແຮຸ່ ງຄດິ ເຫນັ ໂຊກຊາຕາຂອງຜູເ້ ຖາົ້ ແລະ ເດກັ ນອ້ ຍ, ນາງແຮງເຂາົ້ ໃຈ ແລະ ເຫນັ ແຈງ້ ໜາ້ ທຸ່ ອີ ນັ ໜກັ ໜາ ຂອງຕນົ ທຸ່ ເີ ປັນປະທານສະຫະພນັ ແມຸ່ ຍງິ ປະຊາທປິ ະໄຕຜູໜ້ ຸ່ ງຶ ນາງຕດັ ສນິ ໃຈຕອ້ ງດບັ ສູນກາລງັ ຂອງສດັ ຕູໃຫໝ້ ດົ , ບຸ່ ປະໃຫມ້ ນັ ໜພີ ນົ້ ພຄນົ . ກາງຄນວນັ ທີ 16 ເດອນ 10 ຄະນະພກັ ຕາແສງໄດເ້ ປີດປະຊມດຸ່ ວນ, ສະຫາຍເລຂາພກັ ໄດປ້ ະກາດຢຸ່ າງເຂມັ້ ງວດຕຸ່ ບນັ ດາສະຫາຍທຸ່ ມີ ໜີ າ້ ທຸ່ ຢີ ຸ່ ູໃນຕາແສງວຸ່ າ: \"ຄດຸ່ ງັ ພວກສະຫາຍຮູ,້ ປະເທດຊາດຂອງພວກເຮາົ ພວມຢນຢຸ່ ູຕຸ່ ໜາ້ ໄພອນັ ຕະລາຍ ອນັ ໃຫຍຸ່ ໂຕແຕຸ່ ພວກ ເຮາົ ມຄີ ວາມເຊຸ່ ອໝນັ້ ໃນໄຊຊະນະຂນັ້ ສດທາ້ ຍ, ດຽວນພີ້ ວກເຮາົ ຕອ້ ງຈດັ ຕງັ້ ບນັ ດາໜຸ່ ວຍກອງຫຼອນທຸ່ ພີ ວມມທີ ງັ ສະມາຊກິ ພກັ ແລະ ມະຫາຊນົ ເພຸ່ ອຕສີ ດັ ຕູ, ອນັ ນແີ້ ມຸ່ ນຄາສຸ່ ງັ ຂອງພກັ ແລະ ຂອງຜູນ້ າ. ແມຸ່ ນ! ພວກເຮາົ ບຸ່ ຄວນ ປະໃຫສ້ ດັ ຕູມບີ ຸ່ ອນຢນຢຸ່ ູເທງິ ແຜຸ່ ນດນິ ຕອນນ,ີ້ ຈນົ ກະທງັ ຮອດນາ້ ຢອດໜຸ່ ງຶ ເຂາົ້ ເມດັ ໜຸ່ ງຶ ກບຸ່ ໃຫມ້ ນັ ເອາົ ໄປໄດ,້ ໜາ້ ທຸ່ ຂີ ອງພວກເຮາົ ແມຸ່ ນຫຼອນບກໂຈມຕເີ ຂາົ້ ສານກັ ກອງບນັ ຊາການຂອງສດັ ຕູ, ຈດູ ສາງອາວດ, ທາລາຍຂວົ , ຕດັ ສາຍ ທາງຖອຍທບັ ຂອງພວກມນັ \". ແຕຸ່ ລະຄວາມເວາົ້ ຂອງເລຂາພກັ ຕາແສງ ໄດນ້ າເອາົ ຄວາມເຂມັ້ ແຂງທາງຈດິ ໃຈຢຸ່ າງໃຫຍຸ່ ຫຼວງທຸ່ ສີ ດເຂາົ້ ໃນ ຫວົ ໃຈຂອງນາງໂຢອກົ ຣ,ີ ດວງຕາທງັ ຄຸ່ ູຂອງນາງປາກດົ ມແີ ປວໄຟແຫຸ່ ງຄວາມຄຽດແຄນ້ ພວມລກຂນຶ້ ຢຸ່ າງຮນແຮງ. ໂຢອກົ ຣີ ເຂາົ້ ໃນໜຸ່ ວຍກອງຫຼອນທຸ່ ມີ ນີ າມວຸ່ າ: \"ໜຸ່ ວຍກອງຫຼອນປະຊາຊນົ ພູເອນີ ປາ\" ຕງັ້ ທບັ ຢຸ່ ູເທງິ ພູຢີ ນາມທຸ່ ນີ ອນຢຸ່ ູລະຫວຸ່ າງກາງ 3 ແຂວງຄ ບເີ ອກີ ເຊງີ , ຊນີ ອວນ ແລະ ຊນີ ເຈນີ . ໃນເບອ້ ງຕົນ້ ນາງໄດຮ້ ບັ ໜາ້ ທຸ່ ີຮັບຜິດຊອບກຸ່ ຽວກບັ ວຽກງານພະລາທກິ ານ, ນາງໄດປິດລບັ ຕດິ ຕຸ່ ກບັ ສະຫະພນັ ແມຸ່ ຍງິ ປະຊາທປິ ະໄຕຂອງຕາແສງຈດັ ຕງັ້ ເຂາົ ເຈາົ້ ລາລຽງສະບຽງອາຫານ, ໂສງ້ , ເສອ້ , ເກບີ , ໝວກ… ຂນຶ້ ມາເທງິ ພູຢີນາມ. ພອ້ ມນນີ້ າງຍງັ ເຮດັ ວຽກງານຂນົ ຂວາຍໂຄສະນາໃຫບ້ ນັ ດາພຸ່ ເຖາົ້ , ແມຸ່ ຍງິ ປະນາມໂທດກາອນັ ປຸ່ າ ເຖຸ່ ອນຂອງສດັ ຕູ, ສາ້ ງນາ້ ໃຈຄຽດແຄນ້ , ສາ້ ງຄວາມເຊຸ່ ອໝນັ້ ໃນໝຸ່ ປູ ະຊາຊາຊນົ . ແຕຸ່ ນນັ້ ມາສງົ ຄາມກອງຫຼອນໄດ້ ຂະຫຍາຍຕວົ ຢຸ່ າງບຸ່ ຢດຢັງ້ , ປະຊາຊນົ ໃນທອ້ ງຖຸ່ ນິ ໄດປ້ ະກອບສຸ່ ວນຂອງຕນົ ເຂາົ້ ໃນວຽກງານກຊູ້ າດນບັ ມນ້ ບັ ຫາຼ ຍ. ຜຸ່ ານການຕຸ່ ສູອ້ ນັ ດເດອດ, ໂຢອກົ ຣີໄດຮ້ ບັ ການເຝິກຝົນຫຸ່ ຼຫຼອມໃຫກ້ າຍເປັນນກັ ຮບົ ທຸ່ ເີ ກຸ່ ງັ ກາ້ ອາດຫານ, ຊຸ່ ສຽງ ແລະ ອດິ ທພິ ນົ ຂອງນາງນບັ ມແ້ ຜຸ່ ຜາຍກວາ້ ງຂວາງໃນຕາແສງ, ປະຊາຊນົ ໃຜກເຄາົ ລບົ ຮກັ ແພງໃນເມຸ່ ອພບົ ແລະ ໃນເມຸ່ ອໄດເ້ ວາົ້ ເຖງິ ຊຸ່ ຂອງນາງ. ໃນທາ້ ຍ ເດອນ 10 ໜຸ່ ວຍກອງຫຼອນໄດມ້ ແີ ຜນການບກໂຈມຕເີ ຂາົ້ ສານກັ ບນັ ຊາການຂອງສດັ ຕູຢຸ່ ູບາ້ ນ ຮເີ ມນີ ຮ,ີ ຕາແສງບເີ ອກີ ເຊງີ , ໂດຍແບຸ່ ງອອກເປັນ 2 ປີກ, ຄປີກໜຸ່ ງຶ ບກໂຈມຕເີ ຂາົ້ ທາງ 116 ຜູຮ້ ຽບຮຽງ : ວຽງມະນີ ລາວຈ ູ

ວນັ ນະຄະດອີ າຊີ ທດິ ຕາເວນັ ອອກ ແລະ ປີກໜຸ່ ງຶ ອກີ ບກເຂາົ້ ທາງທດິ ຕາເວນັ ຕກົ . ໂຢອກົ ຣີໄດຖ້ ກບນັ ຈເຂາົ້ ໃນປີກທດິ ຕາເວນັ ອອກ. ໂດຍອາໄສຄວາມມດຂອງຄຸ່ າຄນເຂາົ ເຈາົ້ ໄດເ້ ຄຸ່ ອນຍາ້ ຍກາລງັ ເຂາົ້ ມຸ່ ສດັ ຕູ, ເຂາົ ເຈາົ້ ຄານເຂາົ້ ໄປມຸ່ ເຮອນຂອງສດັ ຕູ, ຫວົ ໃຈເຕນັ້ ແຮງລ ຖາ້ ຄາສຸ່ ງັ ຕະລມບອກຢຸ່ ູໃນເຮອນແສງໄຟແຈງ້ ສະຫວຸ່ າງ, ພວກສດັ ຕູກາລງັ ນຸ່ ງັ ກນິ ລຽ້ ງ, ສຽງໂອ້ ລມົ ດງັ ຟົດສະນຸ່ ນັ . \"ບຸ່ ມຈີ ກັ ເທຸ່ ອທຸ່ ຈີ ະໄປອດີ ູຕນົ ຊາດພວກນ,ີ້ ບຸ່ ມຈີ ກັ ເທຸ່ ອ...ບຸ່ ມຈີ ກັ ເທຸ່ ອ\" ໂຢອກົ ຣເີ ວາົ້ ນາຕວົ ເອງ, ນາງກດັ ແຂວ້ . ໃນຫວົ ໃຈໄດຟ້ ົດເດອດໄປດວ້ ຍຄວາມຄຽດແຄນ້ , ໃນເວລານນັ້ ລູກປນລູກໜຸ່ ງຶ ໄດແ້ ຕກຂນຶ້ ທາລາຍຄວາມ ງຽບສະງດັ ຂອງຄຸ່ າຄນ, ຕຸ່ ຈາກນນັ້ ກແມຸ່ ນສຽງຮອ້ ງຕະລມບອນ. \"ຢຸ່ າປະໃຫມ້ ນັ ໜໄີ ດພ້ ບກັ \" ສະຫາຍທມິ ຜູບ້ ນັ ຊາປີກທດິ ຕາເວນັ ຕກົ ໄດຮ້ ອ້ ງຂນຶ້ ໝດົ ແຮງ, ພໄດຍ້ ນິ ຄາສງັ , ໂຢອກົ ຣີ ແລະ ໝຸ່ ເູ ພຸ່ ອນໄດລ້ ກຂນຶ້ ແລຸ່ ນມຸ່ ງໜາ້ ເຂາົ້ ໄປຫາສດັ ຕູ ເໝອນດຸ່ ງັ ລູກສອນ. ແລຸ່ ນເຂາົ້ ໄປມຸ່ ເຮອນ, ນາງໄດ້ ຖມິ້ ໝາກແຕກໜວຍໜຸ່ ງຶ ລອດປຸ່ ອງຢຽ້ ມເຂາົ້ ໄປໃນຫອ້ ງເຮອນ, ເຮດັ ໃຫແ້ ກວ້ ປະຕູແຕກຊະລງົ ອກຶ ກະທກຶ , ໝາກ ແຕກພດໄີ ປຕກົ ໃສຸ່ ໂຕະກນິ ລຽ້ ງຂອງສດັ ຕູ, ເຮດັ ໃຫພ້ ວກມນັ ຕາຍ ແລະ ຄວນຄາງຢຸ່ າງເນຸ່ ອງນນັ . ນາງໂຢອກົ ຣີໄດປ້ ະໃຫພ້ ວກສະຫາຍຂອງຕນົ ສບຕຸ່ ຂາ້ ສດັ ຕູທຸ່ ຍີ ງັ ເຫຼອ, ສຸ່ ວນນາງໄດແ້ ລຸ່ ນໄປທາງທດິ ສາງ ເຄຸ່ ອງຂອງຄະນະກາມະການປະຊາຊນົ ຂອງຕາແສງ ເຊຸ່ ງິ ດຽວນໄີ້ ດຖ້ ກສດັ ຕູເຮດັ ເປັນບຸ່ ອນກກັ ຂງັ ແລະ ທລະມານ ປະຊາຊນົ , ພແລຸ່ ນໄປຮອດນາງໄດທ້ ບັ ໜຸ່ ວຍກະແຈຈນົ ແຕກແລວ້ ຖບີ ປະຕູເຂາົ້ ໄປ, ປະຊາຊນົ ຢນອຸ່ ງັ ກນັ ຈນົ ເຕມັ ຢຸ່ ູ ໃນຫອ້ ງເຮອນ, ເຂາົ ເຈາົ້ ພາກນັ ຮອ້ ງໂຮສະໜບັ ສະໜນູ , ໂສງ້ ເສອ້ ເຂາົ ເປອ້ ນເປີ ແລະ ເຕມັ ໄປດວ້ ຍເລອດ. ພຽງເທຸ່ າົ ນພີ້ ວກເຮາົ ກສາມາດສງັ ເກດໄດວ້ ຸ່ າສດັ ຕູໄດທ້ ລະມານເຂາົ ເຈາົ້ ຮາ້ ຍແຮງຄແນວໃດ. ໂຢອກົ ຣຮີ ອ້ ງຂນຶ້ ໝດັ ແຮງ: \"ຮບີ ພາກນັ ມານາພວກເຮາົ ໄວໆ\" ນາງໄດພ້ າເຂາົ ເຈາົ້ ໄປລຢີ້ ຸ່ ູບຸ່ ອນທຸ່ ປີ ອດໄພ. ໜຸ່ ວຍກອງຫອຼ ນພວກເຮາົ ແຮຸ່ ງຂະຫຍາຍການເຄຸ່ ອນໄຫວ ສດັ ຕູກແຮຸ່ ງເພຸ່ ມີ ທະວເີ ປີດບນັ້ ຮບົ ປາບປາມຂນຶ້ ຫຼາຍຢຸ່ າງຕຸ່ ເນຸ່ ອງກນັ ໃນກາງສບັ ປະດາຂອງເດອນ 11 ສດັ ຕູ 1 ກອງຮອ້ ຍໂດຍແມຸ່ ນນາຍທະຫານອາເມຣິກາເປັນຜູ ້ ບນັ ຊາໄດແ້ ຫຸ່ ແຫນກນັ ມາທາງບາ້ ນກາຣີ ອານຮີ ໂດຍມໜີ າ້ ທຸ່ ໃີ ຊ້ \"ສງົ ຄາມທຸ່ ໄີ ວທຸ່ ສີ ດ\" ເພຸ່ ອກວາດລາ້ ງກອງຫຼອນ ພວກເຮາົ ຢຸ່ ູເທງິ ພູເອນີ ປາ. ໃນແຕຸ່ ລະມພ້ ວກມນັ ໄດເ້ ປີດການບກໂຈມຕຂີ ນຶ້ ໜຸ່ ວຍພູຢີນາມ ແລະ ພູປີເອງີ ປງທຸ່ ຢີ ຸ່ ູມຸ່ ໆ ນນັ້ ມຫ້ ນຸ່ ງຶ ຕງັ້ 2-3 ເທຸ່ ອ. ແຕຸ່ ວຸ່ າທກເທຸ່ ອທຸ່ ພີ ວກມນັ ບກໂຈມຕກີ ມແີ ຕຸ່ ຮບັ ເອາົ ຄວາມປະລາໄຊ. ໂຢອກົ ຣໄີ ດເ້ ຂາົ້ ຮຸ່ ວມໃນການສູຮ້ ບົ ທກໆເທຸ່ ອ, ນາງໄດສ້ ູຮ້ ບົ ພລິ ະອາດຫານທຸ່ ສີ ດ, ມບີ າງເທຸ່ ອກຢຸ່ ູໃນໜຸ່ ວຍ ປຸ່ ິນປົວຄນົ ເຈບັ . ຍຸ່ ງິ ປະລາໄຊເທຸ່ າົ ໃດ ສດັ ຕູກແຮຸ່ ງດດ້ າ້ ນຂນຶ້ ເທຸ່ າົ ນນັ້ , ພວກມນັ ໄດໂ້ ສຕາຍບກຂນຶ້ ມາຢຸ່ າງລຽນຕດິ , ການສູຮ້ ບົ ໄດແ້ ກຸ່ ຍາວມາເປັນເວລາຫຼາຍມ ້ ແລະ ນບັ ມນ້ ບັ ດເດອດຮາ້ ຍແຮງຂນຶ້ ທກຂະນະ, ພວກທະຫານສດັ ຕູໄດ້ ເອາົ ແອດັ ຊງັ ຈດູ ໜຸ່ ວຍພູຈນົ ກຽ້ ງ, ພວກມນັ ທງັ ຍງິ ປນຈກັ ກວາດທາງ, ທງັ ບກຂນຶ້ ມາ, ການສູຮ້ ບົ ຈງັ້ ງທຸ່ າໃນເວລານີ້ ແມຸ່ ນພບົ ຄວາມຫຍູງ້ ຍາກທຸ່ ສີ ດ, ແຕຸ່ ບນັ ດານກັ ຮບົ ເຮາົ ກຈະບຸ່ ຍອມຖອຍໃຫສ້ ດັ ຕູພຽງກາ້ ວດຽວ, ໄດສ້ ູຮ້ ບົ ຕາ້ ນ ພວກມນັ ຄນຢຸ່ າງອາດຫານ ໂມງບາດຄອ້ ນລງົ ໂທດສດັ ຕູຢາງເໝະາະສມົ , ເຮດັ ໃຫພ້ ວກມນັ ປະສບົ ຄວາມເສຍຫາຍ ທງັ ຄນົ ແລະ ວດັ ຖຢຸ່ າງໜກັ .ແຕຸ່ ວຸ່ າມາເຖງິ ໄລຍະນຫີ້ ນຸ່ ວຍກອງຫຼອນຂອງພວກເຮາົ ກມຸ່ ຈະໝດົ ລູກປນແລວ້ , ແຕຸ່ ສດັ ຕູພດັ ຍງັ ໂສຕາຍບກຂນຶ້ ມາຢູທກຂະນະ.. ໃນເວລາທຸ່ ລີ ຖາ້ ການສູຮ້ ບົ ເທຸ່ ອສດທາ້ ຍ, ໂຢອກົ ຣໄີ ດຫ້ ຼຽວເຫນັ ສດັ ຕູແຫຸ່ ແຫນກນັ ຂນຶ້ ມາປານມດົ ປິດອອ້ ມ ໝດົ 4 ດາ້ ນ ແຕຸ່ ວຸ່ ານາງຍງັ ທຸ່ ນທຸ່ ຽງກາໝາກແຕກໜຸ່ ວຍສດທາ້ ຍໄວໃ້ ນມຢຸ່ າງແໜນ້ ໜາ ນາງພອ້ ມແລວ້ ທຸ່ ຈີ ະໂດດ ເຂາົ້ ໄປສງັ ຫານສດັ ຕູຢຸ່ ູໃນກາງວງົ ອນັ ດກົ ໜານນັ້ ຢຸ່ ູທກເວລາ, ນາງໄດຫ້ ຼຽວເບຸ່ ງິ ພວກມນັ ດວ້ ຍສໜີ າ້ ທຸ່ ໝີ ຸ່ ນິ ປະໝາດ, 117 ຜູຮ້ ຽບຮຽງ : ວຽງມະນີ ລາວຈ ູ

ວນັ ນະຄະດອີ າຊີ ນາງໄດມ້ ຄີ ວາມເຊຸ່ ອໝນັ້ ໃນພາລະກດິ ອນັ ເປັນທາຂອງຕນົ . ຈນົ ກະທງັ້ ຄວາມຕາຍກບຸ່ ສາມາດມາສຸ່ ນັ ສະເທອນນາ້ ໃຈ ຂອງນາງໄດ.້ ໃນຂະນະນນັ້ ນາງໂຢອກົ ຣໄີ ດລ້ ກຂນຶ້ ຢຸ່ າງກະທນັ ຫນັ ກະໂດດອອກຈາກຂມຄອງຮອ້ ງຂນຶ້ ໝດົ ແຮງວຸ່ າ: \"ພວກຊາດຊຸ່ ວົ , ສູກນິ ອນັ ນສີ້ າເດ\"ີ ເວາົ້ ແລວ້ ນາງກໄດຂ້ ວຸ່ າງລະເບດີ ໄປໃສຸ່ ໝຸ່ ທູ ະຫານທຸ່ ພີ ອ້ ມບກຂນຶ້ ມາ. ພວກທະຫານຫຸ່ ນລມົ້ ຕາຍປານເອາົ ພາ້ ຖາງປຸ່ າຫຍາ້ , ແຕຸ່ ບງັ ເອນີ ຂະນະນນັ້ ລູກປນລູກໜຸ່ ງຶ ໄດບ້ ນິ ມາຖກບຸ່ າຂອງນາງ, ນາງນຸ່ ງັ ໂຍບລງົ , ພະຍາຍາມສມທກກາລງັ ທຸ່ ມີ ຢີ ຸ່ ູໃນຮຸ່ າງກາຍລກຢນຂນຶ້ , ໃຊບ້ ງັ້ ປນຕຫີ ວົ ສດັ ຕູທຸ່ ກີ າລງັ ບກຂນຶ້ ມາ. ພວກສດັ ຕູເມຸ່ ອຫຼຽວເຫນັ ນາງພວມຢນສຸ່ ງົ ແສງຕາເປັນໄຟ, ພວກມນັ ພາກນັ ຢາ້ ນສຸ່ ນັ ແລະ ຖອຍຫຼງັ ຄນ. ພວກສດັ ຕູ ໂສຕາຍບກຂນຶ້ ມາຫານາງ ນາງໄດໃ້ ຊກ້ ະບຸ່ ປີ ນຕຸ່ ສູກ້ ບັ ສດັ ຕູຢຸ່ າງດເດອດ, ຍອ້ ນບາດແຜອນັ ອບັ ປີຢຸ່ ູບຸ່ າໄດເ້ ຮດັ ໃຫນ້ າງ ລມົ້ ລງົ ແລວ້ ຖກສດັ ຕູຈບັ ໄດ.້ ພວກມນັ ໄດສ້ ຸ່ ງົ ນາງໄປທຸ່ ສີ ານກັ ງານຂອງຕາແສງ ແລວ້ ສຸ່ ງົ ໄປຫາຍຢູ. ພວກມນັ ໄດທ້ ລະມານນາງຢຸ່ າງ ໂຫດຮາ້ ຍປຸ່ າເຖຸ່ ອນທຸ່ ສີ ດ, ໃຊໄ້ ມຄ້ ອ້ ນ ແລະ ແສໜ້ ງັ ທບຕນີ າງຈນົ ຮຸ່ າງກາຍອຸ່ ອນປານແປງ້ ຫຼງັ ຈາກນນັ້ ພວກມນັ ກ ໃຊໄ້ ຟຟາ້ ຈບັ ເຮດັ ໃຫນ້ າງສະຫຼບົ ໄປ. ແຕຸ່ ວຸ່ ານາງຍງັ ຄງົ ອງົ ອາດກາ້ ຫານ, ບຸ່ ຍອມໄຂຄວາມລບັ ໃຫສ້ ດັ ຕູ ນາງໄດເ້ ວາົ້ ທຸ່ ງັ ໃສຸ່ ໜາ້ ພວກມນັ ວຸ່ າ: \"ພວກໜາ້ ໝາ, ພວກມງຶ ອາດຈະຂາ້ ກໄູ ດ,້ ແຕຸ່ ພວກມງຶ ຈະບງັ ຄບັ ໃຫກ້ ຍູ ອມຈານນົ ພວກສູ, ຢຸ່ າ ຫວງັ ວຸ່ າກຊູ ໄິ ຂຄວາມລບັ ຂອງກໃູ ຫສ້ ູ, ພວກສູຕອ້ ງຮູວ້ ຸ່ າກແູ ມຸ່ ນສະມາຊກິ ພກັ ຄນົ ຂອງເກາົ ຫຼ\"ີ . ພວກມນັ ເຮດັ ໜາ້ ຈດ ຫຼຽວເບຸ່ ງິ ນາງບຸ່ ຕຸ່ າງຫຍງັ ກບັ ເດກັ ນອ້ ຍທຸ່ ຖີ ກແມຸ່ ຮາ້ ຍ. <...>ແຕຸ່ ບຸ່ ມຮີ ູບການທລະມານອນັ ໃດໃນໂລກ ຈະສາມາດທາລາຍຈດິ ໃຈອນັ ແຂງແກຸ່ ນຂອງນາງ ມຫີ ຼາຍ ເທຸ່ ອນາງໄດສ້ ະຫຼບົ ໄປ, ເມຸ່ ອຮູເ້ ມຸ່ ອຄງີ ຂນຶ້ ມາຈະຢຸ່ ູໃນຄກມດ ຫຼ ຢຸ່ ູໃນຫອ້ ງທລະມານກດີ ນາງຍງັ ຄງົ ຖຄວາມຕາຍ ເປັນເລຸ່ ອງທາມະດາ, ສາລບັ ນາງການຕຸ່ ສູແ້ ມຸ່ ນຍອດບູຊາ, ການຕຸ່ ສູໄ້ ດຕ້ ດິ ພນັ ຢຸ່ າງສະ ໜດິ ແໜນກບັ ໜາ້ ທຸ່ ອີ ນັ ສູງສຸ່ ງົ ຂອງຄນົ , ກບັ ອະນາຄດົ ອນັ ສະຫວຸ່ າງແຈງ້ ຂອງການປະຕວິ ດັ . ດຸ່ ງັ ນນັ້ ,ນາງຈຸ່ ງຶ ຕຸ່ ສູ,້ ຕຸ່ ສູ ້ ແລະ ຕຸ່ ສູ.້ ໂຢອກົ ຣເີ ຄຍີ ເວາົ້ ນາໝຸ່ ເູ ພຸ່ ອນທຸ່ ຖີ ກຈບັ ນາ້ ກນັ ວຸ່ າ: \"ພວກສະຫາຍຢຸ່ າຍອມຈານນົ ສດັ ຕູ, ຖາ້ ພວກເຮາົ ຫາກມຄີ ວາມເອກອາ້ ງທຸ່ ໄີ ດເ້ ປັນຄນົ , ພວກເຮາົ ຈຸ່ ງົ ສາ້ ງ ຕນົ ໃຫເ້ ປັນຄນົ ທຸ່ ບີ ລສິ ດ, ຕາບໃດຫວົ ໃຈເຮາົ ຍງັ ເຕນັ້ , ເຮາົ ຍງັ ຈະຕຸ່ ສູເ້ ພຸ່ ອຄວາມເປັນທາ, ຈະບຸ່ ມສີ ດັ ຕູໂຕໃດຈະ ສາມາດມາເອາົ ຊະນະໃຈຂອງພວກເຮາົ ໄດ,້ <...> ພວກມນັ ອາດຈະຂາ້ ຂອ້ ຍ ແຕຸ່ ພວກມນັ ບຸ່ ສາມາດຈະບງັ ຄບັ ໃຫ້ ຂອ້ ຍຍອມຈານນົ ໄດ\"້ . ເມຸ່ ອເຫນັ ວຸ່ າບຸ່ ສາມາດຈະເອາົ ຄວາມລບັ ອນັ ໃດໄດຈ້ າກນາງ, ໃນທາ້ ຍເດອນ 11 ພວກສດັ ຕູໄດເ້ ອາົ ນາງອອກ ໄປປະຫານຊວີ ດິ . ທອ້ ງຟາ້ ມດມວົ ໄປດວ້ ຍໂງຸ່ ນເມກອນັ ມະຫມາ, ສາຍລມົ ໜາວທຸ່ ພີ ດັ ມາແຕຸ່ ນາ້ ທະເລເຢັນຈາ້ ວປານຖກນາ້ ແຂງໂອບຫມ້ , ກະແສຟອງທະເລພດັ ທງັ ໂງຸ່ ນຫນີ ກູນເີ ອງີ ແຄມຝັງທະເລລອີ ອງດາງປດງັ ສະເທອນຟາ້ . ໂຢອກົ ຣີ ຄຸ່ ອຍໆຍາ້ ຍບາດຕນີ ໄປ ມສອງເບອ້ ງຖກມດັ ທບົ ຄນຫຼງັ , ຢນຢຸ່ າງສະຫງຸ່າຜຸ່ າເຜຍີ ຢຸ່ ູເທງິ ໂງຸ່ນຫນີ ກນູ ເີ ອງີ , ປຸ່ ິນໜາ້ ໄປ ທາງມະຫາສະໝດອນັ ໄພສານ. <...> ນາງປຸ່ ິນໜາ້ ໄປທາງທະເລ, ຕາຂອງນາງຖກມນັ ເຈາະອອກໝດົ , ນາງສານກຶ ຄວຸ່ າຕນົ ພວມໄດເ້ ຫນັ ປະເທດ 118 ຜູຮ້ ຽບຮຽງ : ວຽງມະນີ ລາວຈ ູ

ວນັ ນະຄະດອີ າຊີ ຊາດອນັ ສວຍງາມ, ນາງຫາຍໃຈເອາົ ອາກາດອນັ ສດົ ຊຸ່ ນສອງໜາ້ ນາ້ ທະເລ ດວ້ ຍຄວາມຜາສກ ແລະ ນາງຢນນງິ້ ພດັ ມີ ສຽງດງັ ອນັ ໃດອນັ ໜຸ່ ງຶ . ພວກມນັ ສາກປນເຂາົ້ ລາກອ້ ງ ແລວ້ ມບີ ກັ ໜຸ່ ງຶ ຍຸ່ າງມາມຸ່ ໆນາງເວາົ້ ດວ້ ຍສານຽງອນັ ອຸ່ ອນຫວານ. \"ຍງັ ບຸ່ ທນັ ຫຼາ້ ສວາຍເກນີ ໄປຖາ້ ໄຂຄວາມລບັ ແມຸ່ ນຍງັ ມຊີ ວີ ດິ , ພວກກູຄດິ ວຸ່ າມງຶ ຈະບຸ່ ປະໂອກາດອນັ ສດ ທາ້ ຍນໃີ້ ຫເ້ ສຍໄປຊຸ່ ໆ, ຄນົ ອາເມລກິ າພວກກແູ ມຸ່ ນມຈີ ດິ ໃຈກວາ້ ງຂວາງທຸ່ ສີ ດ\". ນາງໂຢອກົ ຣຝີ ຶດໆແຂນທຸ່ ຖີ ກມດັ , ໂຕສຸ່ ນັ ຂນຶ້ ເພາະຄວາມແຄນ້ ໄດກ້ ະຕນ້ ປະສາດນາງ. \"ກຍູ ອມຕາຍດກີ ວຸ່ າຍອມຈານນົ ພວກສູ, ມນ້ ກີ້ ູຕາຍແຕຸ່ ວຸ່ າຢຸ່ ູທາງເບອ້ ງຫຼງັ ຂອງກຍູ ງັ ມກີ ອງທບັ ປະຊາຊນົ ເກາົ ຫຼຈີ ະແກແ້ ຄນ້ ໃຫກ້ ,ູ ພວກກຈູ ະຕອ້ ງຊະນະ…\" ໂຢອົກຣີເວົາ້ ຍັງບຸ່ ທັນສດຄວາມ ພວກມນັ ໄດອ້ ອກຄາສຸ່ ັງຍິງລູກປນຊດທາອິດໄດດ້ ັງຂຶນ້ ໂຢອົກຣີ ພະຍາຍາມກສູ້ ະຕຍິ ຸ່ າງໄປອກີ 2-3 ກາ້ ວແລວ້ ຢນນງິ້ ຢຸ່ ູ, ນາງຍງັ ຄງົ ຫາຍໃຈບາດແຮງໆຍາວໆ ແລວ້ ຮອ້ ງຂນຶ້ ໝດົ ແຮງ ວຸ່ າ: \"ພກັ ຄນົ ງານເກາົ ຫຼໝີ ນັ້ ຍນ\". ລູກປນຊດທສີ ອງດງັ ຂນຶ້ ອກີ ໂຢອກົ ຣສີ ມໝດົ ກາລງັ ທຸ່ ຍີ ງັ ມຢີ ຸ່ ູຮອ້ ງຂນຶ້ ໝດົ ແຮງວຸ່ າ: \"ຈອມທບັ ກມິ ອນິ ຊງ ໝນັ້ ຍນ...ໝນັ້ ຍນ…\". ສຽງຮອ້ ງຄາຂວນັ ຂອງນາງໄດດ້ ງັ ໄປທຸ່ ວົ ໜາ້ ທະເລລອີ ອງດາງປ ແລະ ສຽງຂອງນາງຈະດງັ ກອ້ ງຢຸ່ ູເທງິ ແຜຸ່ ນດນິ ອນັ ອງົ ອາດກາ້ ຫານຂອງປະເທດເກາົ ຫຼໄີ ປຈນົ ຊຸ່ ວົ ຟາ້ ດນິ ສະຫຼາຍ. ເດອນ 3 ປີ 1951 ຄະນະປະທານສະພາປະຊາຊນົ ສູງສດ ໄດມ້ ອບນາມມະຍດົ ໃຫນ້ າງເປັນວິ ລະສດັ ຕີ ແຫຸ່ ງປະເທດສາທາລະນະລດັ ປະຊາຊນົ ປະຊາທປິ ະໄຕ ເກາົ ຫຼ.ີ ບດົ ອຸ່ ານເພຸ່ ມີ \"ເລຸ່ ອງຂອງນກັ ຍງິ ເຮອບນິ ຜູໜ້ ຸ່ ງຶ \" ຂອງທຸ່ ານ ກວາກຢາຍຊກ ເຮອບນິ ຂອງຂາ້ ເສກິ ອາເມລກິ າ ພດັ ປາກດົ ຕວົ ຢຸ່ ູເທງິ ທອ້ ງຟາ້ ບກເຈງີ ອກີ ຖມິ້ ລະເບດີ ແລະ ຍງິ ປນກນົ ລງົ ມາໃສຸ່ ປອ້ ມພູ ໝຸ່ ບູ າ້ ນປະຊາຊນົ , ເສນັ້ ທາງລດົ ໄຟ ແລະ ເຄຸ່ ອງປູກຂອງຝັງຂອງປະຊາຊນົ ຢຸ່ າງຊະຊາຍ, ແປວໄພອນັ ມະຫມາໄດລ້ ກຂນຶ້ ຢຸ່ າງຮນແຮງ ເກອບຈະເຮດັ ໃຫທ້ ອ້ ງຟ້າໂປດລງົ ມາ. ພວກມນັ ໄດທ້ າລາຍເສນັ້ ທາງລດົ ໄຟ, ເຮອນຊານບາ້ ນຊຸ່ ອງ ແລະ ສງັ ຫານຊວີ ດິ ຂອງປະຊາຊນົ ໃນນນັ້ ສຸ່ ວນຫຼາຍແມຸ່ ນຜູເ້ ຖາົ້ ແລະ ເດກັ ນອ້ ຍ. ກມີ ກອີ ູ ສະມາຊກິ ຜູໜ້ ຸ່ ງຶ ໃນໜຸ່ ວຍລຸ່ າຍງິ ເຮອບນິ , ຢນຢຸ່ ູເທງິ ປອ້ ມກສຸ່ ງົ ແສງຕາໄປຍງັ ບຸ່ ອນທຸ່ ເີ ກດີ ໄຟໄໝກ້ ດັ ແຂວ້ ແລວ້ ເວາົ້ ຢຸ່ ູຜູດ້ ຽວ: \"ພວກຊາດຊຸ່ ວົ , ພວກມງຶ ຕອ້ ງໄດໃ້ ຊໜ້ ດີ້ ວ້ ຍລາຄາແພງທຸ່ ສີ ດ\". ໃບໜາ້ ອນັ ມນົ ກມົ ທຸ່ ມີ ແີ ວວແຫຸ່ ງຄວາມເປັນເດກັ ຂອງສະຫາຍ ໄດປ້ ຸ່ ຽນສຢີ ຸ່ າງກະທນັ ຫນັ ເພາະຄວາມຄຽດ ຊງັ ໄດພ້ ນົ້ ຂນຶ້ ມາລບຶ ໝດົ , ຄຸ່ ູຕາອນັ ເສາະໃສ ແລະ ງາມເດຸ່ ນັ ຂອງສະຫາຍໄດກ້ າຍເປັນປະ ກາຍໄຟເໝອນດຸ່ ງັ ຍອ້ ມ ເລອດ. ເຮອບນິ ຂອງຂາ້ ເສກິ ຢຸ່ ູເທງິ ທອ້ ງຟາ້ ອນັ ສູງໆ ໄດສ້ ກັ ຫວົ ລງົ ມາຖມິ້ ລະເບດີ ແລະ ຍງິ ທາລາຍຢຸ່ າງປຸ່ ວງບາ້ . 119 ຜູຮ້ ຽບຮຽງ : ວຽງມະນີ ລາວຈ ູ

ວນັ ນະຄະດອີ າຊີ ກມີ ກອີ ູ ເກາະໄກປນກນົ ໜກັ ຍງິ ຢຸ່ າງຮນແຮງ ແຕຸ່ ປາກດົ ວຸ່ າບຸ່ ຍງິ ຖກຈກັ ລາ. ສະຫາຍຢດບຸ່ ເກາະໄກປນອກີ ເພາະສະຫາຍຄດິ ວຸ່ າເຮາົ ຕອ້ ງທຸ່ ນທຸ່ ຽງ ແລະ ກເູ ້ ອາົ ສະຕຄິ ນມາສາກຸ່ ອນ. ສະຫາຍພດັ ເກາະໄກປນອກີ , ແຕຸ່ ວຸ່ າຝູງຍນົ ຂອງຂາ້ ເສກິ ກຍງັ ປີນ້ ຂວາ້ ມປີ້ນຫງາຍບນິ ທາ້ ທາຍຢຸ່ ູເທງິ ຫວົ ສະຫາຍ, ຫຼງັ ຈາກທຸ່ ຂີ າ້ ເສກິ ໄດເ້ ຮດັ ໃຫໝ້ ຸ່ ບູ າ້ ນແຫຸ່ ງນີ້ ກາຍເປັນທະເລໄຟແລວ້ ພວກມນັ ກຖອຍໜໄີ ປ. ກມີ ກອີ ູ ຢາກຮາ້ ຍທບຕນີ : “ບະ! ເສຍດາຍອຫີ ຼຍີ ງິ ບຸ່ ຕກົ ພລາໝາກຫວົ ໃຈຂອງສະຫາຍເໝອນດຸ່ ງັ ຈະຟົງ້ ອອກຈາກຊວງອກົ . ໃນກາງສບັ ປະດາຂອງເດອນ 1 ປີ 1951, ຕາມຄາສຸ່ ງັ ຂອງສະຫາຍຜູບ້ ນັ ຊາການສູງສດ, ບນັ ດາໜຸ່ ວຍລຸ່ າຍງິ ເຮອບນິ ໄດຖ້ ກຈດັ ຕງັ້ ຂນຶ້ ໃນກມົ ກອງຂອງສະຫາຍກມີ ກອີ . ໂດຍຈຸ່ ເອາົ ຄາສຸ່ ງັ ຂອງສະຫາຍຜູບ້ ນັ ຊາການສູງສດ, ບນັ ດາສະມາຊກິ ຂອງໜຸ່ ວຍລຸ່ າຍງິ ເຮອບນິ ໄດຕ້ ດັ ສນິ ໃຈ ຍງິ ຍນົ ຂາ້ ເສກິ ໃຫຕ້ ກົ ເພຸ່ ອແກແ້ ຄນ້ ໃຫພ້ ຸ່ ແມຸ່ ປະຊາຊນົ ທຸ່ ຖີ ກພວກເຂາົ ທາລາຍ. ນກັ ຍງິ ປນກມີ ກອີ ູ ແລະ ສະມາຊກິ ໃໝຸ່ ໜຸ່ ວຍລຸ່ າຍງິ ເຮອບນິ ໝາຍເລກ 7 ຜູອ້ ຸ່ ນໆກໄດຕ້ ດັ ສນິ ໃຈຕອບສະ ໜອງຄາສຸ່ ງັ ຂອງຜູບ້ ນັ ຊາການສູງສດດຸ່ ງັ ກຸ່ າວ ດວ້ ຍຄວາມເຊຸ່ ອໝນັ້ ໃນໄຊຊະນະຂນັ້ ສດທາ້ ຍ, ເຂາົ ເຈາົ້ ພອ້ ມກນັ ຄນົ້ ຄດິ ແລະ ແລກປຸ່ ຽນບດົ ຮຽນ, ອອກແຮງຂະຫຍາຍຫວົ ຄດິ ປະດດິ ສາ້ ງ. ກຸ່ ອນອຸ່ ນແມຸ່ ນຕງັ້ ປນຢຸ່ ູເທງິ ປ້ອມພູ, ເຂາົ ເຈາົ້ ຄດິ ວຸ່ າເຮດັ ແນວນນັ້ ຈະສາມາດຍງິ ຍນົ ທຸ່ ມີ າສູງໆນນັ້ ໃຫຕ້ ກົ ໄດຢ້ ຸ່ າງງຸ່າຍດາຍ. ເຂາົ ເຈາົ້ ໄດສ້ ູຮ້ ບົ ຕາມແບບຈດັ ວາງແນວນນັ້ ໃນເບອ້ ງຕນົ້ ກບຸ່ ສາມາດຍງິ ຍນົ ຂອງສດັ ຕູໃຫຕ້ ກົ ໄດ,້ ເມຸ່ ອ ເວລາບນັ້ ຮບົ ສນິ້ ສດລງົ ກມີ ກອີ ູ ຈຸ່ ມົ ພມຶ ພາຢຸ່ ູຄນົ ດຽວ: ຈດັ ວາງແບບນມີ້ ນັ ສູງໂພດ... ສະຫາຍເອາົ ມຕບົ ໆເລາົ ປນ ແລວ້ ເວາົ້ ດວ້ ຍຄວາມໂມໂຫວຸ່ າ: \"ປນອນັ ນກີ້ ະຈຸ່ ງັ ແມຸ່ ນມນັ ປິນຍາກປິນຊາເອາົ ແທໆ້ ...”. ຄວາມຈງິ ມນັ ພດັ ເປັນໄປຢຸ່ າງກງົ ກນັ ຂາ້ ມກບັ ຄວາມຄາດຄະເນຂອງເຂາົ ເຈາົ້ , ເຮອບນິ ຂອງສດັ ຕູໄດບ້ ນິ ມາ ແຕຸ່ ທະເລທາງທດິ ຕາເວນັ ອອກ, ບນິ ສຸ່ ູລຸ່ ູເຂາົ້ ມາຕາມຮຸ່ ອມພູ, ເຈດີ ລງົ ຈນົ ແປະກບັ ປາຍໄມ.້ ດຸ່ ງັ ນນັ້ , ນກັ ຮບົ ຈຸ່ ງຶ ບຸ່ ສາມາດປຸ່ ິນປາຍປນລງົ ຍງິ ໃຫທ້ ນັ ການໄດ້ ແຕຸ່ ບຸ່ ອາດຕາໜເິ ຂາົ ເຈາົ້ ໄດ້ ເພາະວຸ່ າປນກນົ ໜກັ ເອາົ ໄວສ້ າລບັ ຍງິ ກວາດ ໜາ້ ດນິ , ແຕຸ່ ຫາກບຸ່ ແມຸ່ ນສາລບັ ເອາົ ໄວຍ້ ງິ ເຮອບນິ ທຸ່ ບີ ນິ ມາແຕຸ່ ເບອ້ ງຫງຼັ ຫຼ ບນິ ຕາມຮຸ່ ອມພູ. ເຂາົ ເຈາົ້ ປຶກສາຫາລແລວ້ ຕດັ ສນິ ຍາ້ ຍລງົ ມາຢຸ່ ູບຸ່ ອນຕຸ່ າກວຸ່ າເກຸ່ າົ , ກມີ ກອີ ູ ລງົ ຂດຂມຄອງຢຸ່ ູມຸ່ ກບັ ປຸ່ າຊາ້ ຄນົ ຕາຍເພຸ່ ອຕງັ້ ປນຈກັ ເຊຸ່ ງິ ບຸ່ ອນນເີ້ ປັນບຸ່ ອນຂາ້ ເສກິ ອາເມລກິ າເຄຍີ ປາກດົ ຕວົ . ມໜ້ ຸ່ ງຶ ກມີ ກອີ ູ ຢນຊງຶ ສຸ່ ງົ ແສງຕາຈອ້ ງມອງກອງຟອນບຸ່ ອນໜຸ່ ງຶ ທຸ່ ມີ ນົ ໆ ບງັ ເອນີ ສະຫາຍຕບົ ມຮອ້ ງຂນຶ້ : \"ຖກແລວ້ ! ພວກເຮາົ ຕອ້ ງຂດຂມຄອງຄກນັ ກບັ ກອງຟອນອນັ ນນັ້ , ຕງັ້ ປນຢຸ່ ູເທງິ ຫນັ້ ພວກເຮາົ ສາມາດປຸ່ ິນ ໄປໄດທ້ ກດາ້ ນ\". ພຄດິ ອອກແລວ້ ສະຫາຍ ກມີ ກອີ ູ ກລງົ ມຂດຂມຄອງແບບນນັ້ ແລວ້ ກຕງັ້ ປນລຖາ້ ໃຫຍ້ ນົ ອາກາດ ອາເມລກິ າມາ. ວນັ ທີ 22/2/1951 ທອ້ ງຟາ້ ແຈງ້ ສະຫວຸ່ າງ ປາສະຈາກເມກໝອກ, ຍນົ ຂອງສດັ ຕູໄດບ້ ນິ ຊຸ່ ສະໜາມປນ, ກມີ ກອີ ູ ກດັ ແຂວ້ ເລຸ່ ງັ ແສງຕາຈອ້ ງມອງເບຸ່ ງິ ຍນົ ຂອງສດັ ຕູ ທຸ່ ພີ ວມພດັ ປຸ່ ຽນກນັ ສກັ ຫວົ ລງົ ມາ. ໃນແຕຸ່ ລະເທຸ່ ອທຸ່ ຍີ ນົ ຂອງສດັ ຕູໄດປ້ າກດົ ຢຸ່ ູໃນສູນປນຂອງສະຫາຍກເກາະໄກປນ, ກດັ ແຂວ້ ຄດິ ໃນໃຈ: \"ເອາົ ! ໃຫພ້ ວກມງຶ ກນິ ລອງເບຸ່ ງິ ພວກແຮງ້ ເຫກຼັ ນ\"ີ້ . ນກັ ຮບົ ພວກເຮາົ ໄດປ້ ຸ່ ຽນບງັ້ ລູກປນຢຸ່ າງລຽນຕດິ , ໝດົ ບງັ້ ນກີ້ ຕຸ່ ໃສຸ່ ບງັ້ ໃໝຸ່ , ສຽງປນດງັ ຟົດສະນຸ່ ນັ , ຍນົ 120 ຜູຮ້ ຽບຮຽງ : ວຽງມະນີ ລາວຈ ູ

ວນັ ນະຄະດອີ າຊີ ຂອງສດັ ຕູຢາ້ ນກວົ ກະວນົ ກະວາຍ ຮບີ ຟາ້ ວມາ້ ງແຖວສູຮ້ ບົ ແລວ້ ກໃຊເ້ ທຸ່ ອລະ 2-3 ລາສກັ ຫວົ ລງົ ມາຖມິ້ ລະເບດີ ລງົ ໃສຸ່ ສະໜາມປນຂອງສະຫາຍ ກມີ ກອີ ູ ແຕຸ່ ສະຫາຍກຍງັ ຄງົ ເງຍີ ໜາ້ ຂນຶ້ ຕຸ່ ໄພອນັ ຕະລາຍ ໂດຍບຸ່ ຢາ້ ນກວົ ຫຍງັ ໝດົ . ດວງຕາທງັ ຄຸ່ ຂູ ອງສະຫາຍແຈງ້ ຂນຶ້ ເໝອນດຸ່ ງັ ດວງຕາຂອງນກົ ອນິ ຊທີ ຸ່ ມີ ຄີ ວາມຄຽດແຄນ້ . ລກັ ສະນະດເດອດຂອງການສູຮ້ ບົ ມນັ ຮາ້ ຍແຮງ ເຖິງຂນັ້ ໃດນນັ້ ບຸ່ ສາມາດຈະບນັ ລະຍາຍໃຫໝ້ ດົ ໄດ,້ ເພາະວຸ່ າການສູຮ້ ບົ ໄດດ້ າເນນີ ລະຫວຸ່ າງຍນົ ອາເມລກິ ານບັ ເປັນສບິ ໆລາ ກບັ ປນກນົ ໜກັ ຂອງພວກເຮາົ ພຽງແຕຸ່ ກະບອກດຽວ. ແຕຸ່ ວຸ່ ານກັ ຍງິ ປນກມີ ກອີ ູ ຍງັ ຄງົ ຮກັ ສາຄວາມທນທຸ່ ຽງໄວໄ້ ດດ້ ຸ່ ງັ ເຄຍີ , ມບີ າງເທຸ່ ອສະຫາຍທງັ ຍງິ ຍນົ ທຸ່ ີ ກາລງັ ສກັ ຫວົ ລງົ ມາ ແລະ ມບີ າງເທຸ່ ອກຍງິ ປນໃສຸ່ ທາງຫາງຂອງຍນົ ສດັ ຕູທຸ່ ຢີ ູໄກໆ. ເວລານນັ້ ຍນົ ຂອງສດັ ຕູທຸ່ ຖີ ກລູກປນກເລຍີ ປຸ່ ອຍຄວນັ ດາເປັນສາຍໄປນາເຮອບນິ ແຕຸ່ ວຸ່ າຍນົ ລານນັ້ ກມີ ກອີ ູ ບຸ່ ທນັ ໄດແ້ ນມເຫນັ , ເພາະຍງັ ເມາົ ມວົ ນາຍງິ ຍນົ ສດັ ຕູທຸ່ ພີ ວມພດັ ປຸ່ ຽນກນັ ສກັ ຫວົ ລງົ ມາບກໂຈມຕສີ ະໜາມປນຂອງ ສະຫາຍຢຸ່ າງຕຸ່ ເນຸ່ ອງກນັ . ໃນເມຸ່ ອໄດຍ້ ນິ ສຽງຂອງບນັ ດາເພຸ່ ອນສະຫາຍຮອ້ ງໂຮໄຊໂຢຊມົ ເຊຍີ ສະຫາຍ ກມີ ກອີ ູ ຈຸ່ ງຶ ເງຍີ ໜາ້ ຫຼຽວມາ ເບຸ່ ງິ ແລະ ກເຫນັ ຍນົ ຂອງສດັ ຕູພວມແຕກໜຜີ ຸ່ າຍໄປ, ສຸ່ ວນລາທຸ່ ຖີ ກລູກປນຢຸ່ ູທອ້ ງຟາ້ ກສກັ ຫວົ ລງົ ພນ້ ທະເລປະໄວ້ ແຕຸ່ ສາຍຄວນັ ດາປິກ ທຸ່ ເີ ປັນສາຍແຕຸ່ ໜໜາ້ ທະເລຂນຶ້ ສຸ່ ູທອ້ ງຟາ້ . ນກັ ຍງິ ປນ ກມີ ກອີ ູ ຮູສ້ ກຶ ເບາົ ຕນົ ເບາົ ຕວົ , ໃບໜາ້ ອນັ ມນົ ກມົ ຂອງສະຫາຍປາກດົ ມຮີ ອຍຍມິ້ ອນັ ໃສແຈງ້ , ກນີ ກອີ ູ ຖອດຖອນບດົ ຮຽນອນັ ປະເສດີ ໄດຫ້ ຼາຍຢຸ່ າງໃນການສູຮ້ ບົ ມນ້ ນັ້ ສະຫາຍໄດເ້ ຂາົ້ ໃຈວຸ່ າຢາກຍງິ ຍນົ ຂອງສດັ ຕູ ໄດດ້ ,ີ ຕອ້ ງມນີ າ້ ໃຈອງົ ອາດກາ້ ຫານ ແລະ ມຄີ ວາມເສຍສະຫຼະສູງ. ສະຫາຍໄດເ້ ຫນັ ວຸ່ າຄວາມຮຽກຮອ້ ງຕອ້ ງການທຸ່ ີ ໜຸ່ ງຶ ສາລບັ ນກັ ຍງິ ປນແມຸ່ ນຕອ້ ງບກໂຈມຕສີ ດັ ຕູຢຸ່ າງຕຸ່ ເນຸ່ ອງກນັ ໃນເວລາທຸ່ ມີ ນັ ສກັ ຫວົ ລງົ ມາ ເພາະໃນເວລານນັ້ ແມຸ່ ນເວລາທຸ່ ເີ ອາົ ເປັນເອາົ ຕາຍ ຖາ້ ວຸ່ າພວກເຮາົ ຫາກຢາກຍງິ ຍນົ ໃຫຕ້ ກົ ໃນຫຸ່ າລູກປນຊດທາອດິ ພວກເຮາົ ກຕອ້ ງ ແນໃສຸ່ ເຄຸ່ ອງຈກັ , ນກັ ບນິ ແລະ ພາກສຸ່ ວນນາ້ ມນັ ຂອງຍນົ . ຖາ້ ວຸ່ າພວກເຮາົ ຫາກຍງິ ຍນົ ທຸ່ ກີ າລງັ ບນິ ຂວາງ ຫຼ ກາລງັ ບນິ ເຈດີ ຂນຶ້ ສູງນນັ້ ບຸ່ ມຜີ ນົ ຫຍງັ ໝດົ . ເກຸ່ ງັ ທຸ່ ສີ ດກມແີ ຕຸ່ ເຮດັ ໃຫພ້ ວກມນັ ເສຍຫາຍເລກັ ນອ້ ຍເທຸ່ າົ ນນັ້ . <...> 121 ຜູຮ້ ຽບຮຽງ : ວຽງມະນີ ລາວຈ ູ

ວນັ ນະຄະດອີ າຊີ ບດົ ທີ 4 ວຊິ າວນັ ນະຄະດອີ ນິ ເດຍ 1. ປະເທດອນິ ເດຍໂດຍສງັ ເຂບ ປະເທດອນິ ເດຍ ຫຼ ຊຸ່ ທາງການວຸ່ າ “ສາທາລະນະລດັ ອນິ ເດຍ” ເຊຸ່ ງິ ຕງັ້ ຢຸ່ ູທະວບີ ອາຊໃີ ຕ້ ມປີ ະຊາກອນຫາຼ ຍ ເປັນອນັ ດບັ ທສີ ອງຂອງໂລກ ແລະ ເປັນປະເທດປະຊາທປິ ະໄຕທຸ່ ມີ ປີ ະຊາກອນຫຼາຍທຸ່ ສີ ດໃນໂລກ ໂດຍມປີ ະ ຊາ ກອນຫຼາຍກວຸ່ າໜຸ່ ງຶ ພນັ ລາ້ ນຄນົ , ມພີ າສາເວາົ້ ປະມານ 1500 ພາສາ. ໃນນນັ້ ພາສາທຸ່ ໃີ ຊຫ້ ຼາຍກວຸ່ າໝຸ່ ູແມຸ່ ນ ພາສາ ສນັ ສະກດິ ແລະ ພາສາບາລ.ີ ພາສາສນັ ສະກດິ ໃຊເ້ ຂາົ້ ໃນການຂຽນເລຸ່ ອງຕຸ່ າງໆ, ສຸ່ ວນພາສາບາລມີ ກັ ຈະໃຊເ້ ຂາົ້ ໃນ ການບນັ ທກຶ ຄາພສີ າສະໜາຕຸ່ າງໆ. ປັດຈບນັ ລດັ ຖະທາມະນນູ ອນິ ເດຍໄດຮ້ ບັ ຮອງເອາົ 14 ພາສາເປັນທາງການໂດຍ ເອາົ ພາສາອງັ ກດິ ແລະ ພາສາຮນີ ດເູ ປັນພາສາກາງ. ດາ້ ນເສດຖະກດິ ອນິ ເດຍມອີ ານາດການຊຫ້ ຼາຍເປັນອນັ ດບັ ທີ 4 ຂອງໂລກ. ອານາເຂດທາງທດິ ເໜອ ຕດິ ກບັ ປະເທດຈນີ , ເນປານ ແລະ ພູຖານ, ທາງທດິ ຕາເວນັ ຕກົ ສຸ່ ຽງເໜອຕດິ ກບັ ປະເທດປາກດິ ສະຖານ, ທດິ ຕາເວນັ ອອກສຸ່ ຽງເໜອຕດິ ກບັ ພະມາ້ , ທດິ ຕາເວນັ ອອກສຸ່ ຽງໃຕ້ ແລະ ທດິ ຕາເວນັ ຕກົ ສຸ່ ຽງໃຕຕ້ ດິ ຈອດກບັ ມະຫາສະໝດ ອນິ ເດຍ, ທາງທດິ ຕາເວນັ ອອກຕດິ ກບັ ບງັ ກາລະເທດ, ມເີ ນອ້ ທຸ່ ີ 3,287,590 ກໂິ ລຕາແມດັ . ຄາວຸ່ າ: “ອນິ ເດຍ” ມາຈາກຊຸ່ ຂອງແມຸ່ ນາ້ ສນິ ທ ຄານຢີ້ ຸ່ ູໃນສລີ າລກຶ ຂອງພະເຈາົ້ ດາຣອິ ສທີ 1 ກະສດັ ອງົ ທີ 3 ແຫຸ່ ງລາຊະວງົ ອາດເີ ມເນຍຂອງເປີເຊຍວຸ່ າ “ສນິ ທ” ເປັນພາສາສນັ ສະກດິ ສຸ່ ວນຄາວຸ່ າ “ຮນິ ດູ” ເປັນພາສາເປີເຊຍວຸ່ າ “ແມຸ່ ນາ້ ສນິ ທ”. ດຸ່ ງັ ນນັ້ ; ຊາວເປີເຊຍຈຸ່ ງິ ເອນີ້ ດນິ ແດນແຫຸ່ ງນວີ້ ຸ່ າ: ຮນິ ດູ ອນັ ໂດສ, ອນິ ດສ ແລະ ອນິ ເດຍຕາມລາດບັ . ໃນສະໄໝບູຮານຕອນຕນົ້ ຊຸ່ ນໄີ້ ດໃ້ ຊຮ້ ຽກຊຸ່ ສະເພາະດນິ ແດນໃນບລເິ ວນລຸ່ ມແມຸ່ ນາ້ ສນິ ທ, ໄລຍະຫຼງັ ມາຊຸ່ ນໃີ້ ຊເ້ ອນີ້ ດນິ ແດນປະເທດອນິ ເດຍທງັ ໝດົ . ພູມສນັ ຖານປະເທດອນິ ເດຍມລີ ກັ ສະນະເປັນຮູບ 3 ຫຸ່ ຼຽມ, ມພີ ູເຂາົ ຫມິ ະໄລຢຸ່ ູທາງທດິ ເໜອເປັນຄດຸ່ ງັ ກາ ແພງທາມະຊາດກນັ້ ລມົ ຮອ້ ນຈາກທະເລຊາຍໃນປະເທດຈນີ . ອກີ ສອງດາ້ ນອອ້ ມຮອບດວ້ ຍ ທະເລຄ ອາວເບງກອນ ທາງພາກຕາເວນັ ອອກ, ທະເລອາລບັ ແລະ ມະຫາສະໝດອນິ ເດຍທາງພາກຕາເວນັ ຕກົ . ສຸ່ ວນລກັ ສະນະພູມີ ປະເທດຂອງອນິ ເດຍແບຸ່ ງເປັນ 4 ພາກທຸ່ ແີ ຕກຕຸ່ າງກນັ ຄ: (1) ແຖບພູຫມິ ະໄລທາງພາກເໜອ: ດນິ ແດນທາງພາກເໜອຂອງປະເທດອນິ ເດຍ ມພີ ູສູງສະຫງຸ່ າກວມເອາົ ທດິ ຕາເວນັ ອອກ ແລະ ທດິ ຕາເວນັ ຕກົ , ຍາວຢຽດຕງັ້ ແຕຸ່ ລດັ ກສັ ມີ ໃນພາກຕາເວນັ ຕກົ ຈນົ ຮອດລດັ ອດັ ສາ ໃນພາກ ຕາເວນັ ອອກ ເຊຸ່ ງິ ມຄີ ວາມຍາວປະມານ 1500 ໄມ ແລະ ກວາ້ ງປະມານ 150 - 200 ໄມ. ພູເຫຸ່ ຼາົ ນນັ້ ມພີ ູຮນິ ດູກສູ , 122 ຜູຮ້ ຽບຮຽງ : ວຽງມະນີ ລາວຈ ູ

ວນັ ນະຄະດອີ າຊີ ພູສໄລມານ, ພູສາເຟທະໂກ ແລະ ກລິ ະຖານ ເປັນຕາົ້ . (2) ເຂດຮນິ ດູສະຖານ: ເຂດນເີ້ ປັນບລເິ ວນທຸ່ ງົ ຮາບທຸ່ ກີ ວາ້ ງໃຫຍຸ່ , ແກຸ່ ຍາວຈາກລດັ ເບງກອນໄປຫາທະເລອາ ຣັບ ມຄີ ວາມຍາວເຖິງ 2000 ໄມ ແລະ ກວາ້ ງປະມານ 150-200 ໄມ. ຍງັ ມແີ ມຸ່ ນາ້ ທຸ່ ສີ າຄນັ ອກີ 3 ສາຍໄດໄ້ ຫຼ ອອກຈາກພູເຂາົ ຫມິ ະໄລ ແລວ້ ໄຫຼຜຸ່ ານບລເິ ວນທຸ່ ງົ ຮາບອນັ ກວາ້ ງໃຫຍຸ່ ເຊຸ່ ນັ : ແມຸ່ ນນາ້ ສນິ ທ, ແມຸ່ ນາ້ ຄງົ ຄາ ແລະ ແມຸ່ ນພມົ ບດ. ທຸ່ ງົ ພຽງແມຸ່ ນາ້ ຄງົ ຄາເປັນທຸ່ ງົ ພຽງທຸ່ ມີ ຄີ ວາມອດມົ ສມົ ບູນທຸ່ ສີ ດແຫຸ່ ງໜຸ່ ງຶ ຂອງໂລກທາງດາ້ ນຊບັ ສມົ ບດັ , ສລິ ະປະວດັ ທະນະທາ, ສາສະໜາ ແລະ ວນັ ນະຄະດ.ີ ວນັ ນະຄະດຊີ ນັ້ ຍອດຂອງອນິ ເດຍບູຮານຕວົ ຢຸ່ າງສາ ສະໜາເຊນ, ສາສະໜາພດ ແລະ ວນັ ນະກາ - ວນັ ນະຄະດມີ ະຫາພາຣະຕະ ເປັນຕນົ້ . (3) ເຂດພູພຽງເດກັ ຄານ: ບລເິ ວນນຍີ້ າວຢຽດແຕຸ່ ສາຍພູດນິ ໄທທາແຫຼມໂກໂມຣີນ ທຸ່ ເີ ອນີ້ ກນັ ວຸ່ າ ພູພຽງເດກັ ຄານ ແລະ ມແີ ມຸ່ ນາ້ ທຸ່ ສີ າຄນັ 2 ສາຍຄ: ແມຸ່ ນາ້ ນະລນັ ທາ ແລະ ແມຸ່ ນາ້ ຕບັ ຕ.ິ ມພີ ູເຂາົ ວນິ ໄທ, ພູເຂາົ ສກັ ຕະປລະ ພອ້ ມທງັ ມປີ ຸ່ າດງົ ອນັ ຕບຶ ໜາ ເປັນສຸ່ ງິ ກຸ່ ຄວາມລາບາກໃຫແ້ ກຸ່ ປະຊາຊນົ ອນິ ເດຍເໜອ ແລະ ອນິ ເດຍໃຕໃ້ ນການຕດິ ຕຸ່ ພວົ ພນັ ໄປມາຄາ້ ຂາຍຮຸ່ ວມກນັ . ສຸ່ ງິ ທຸ່ ຢີ ັງ້ ຢນໃຫພ້ ວກເຮາົ ເຫນັ ກຄໃນເມຸ່ ອມສີ ດັ ຕູເຂາົ້ ມາຮກຮານອນິ ເດຍເໜອ, ປະຊາຊນົ ທຸ່ ອີ າໄສຢຸ່ ູຂງົ ເຂດນແີ້ ມຸ່ ນບຸ່ ໄດຮ້ ບັ ຜນົ ສະທອ້ ນຈາກການຮກຮານແຕຸ່ ຢຸ່ າງໃດເລຍີ . (4) ເຂດທະມນິ : ເຂດນຢີ້ ຸ່ ູຖດັ ຈາກແມຸ່ ນາ້ ກດິ ສະໜາລງົ ໄປຈນົ ເຖງິ ພາກໃຕສ້ ດຂອງອນິ ເດຍ. ເບອ້ ງຝຸ່ ັງຕາເວນັ ອອກສຸ່ ຽງໃຕ້ ມໝີ ຸ່ ເູ ກາະນອ້ ຍໆຫຼາຍເກາະທຸ່ ຕີ ດິ ຕຸ່ ກນັ ໄປຈນົ ເຖງິ ເກາະຊລີ ງັ ກາ, ອນິ ເດຍໃຕ້ ມທີ ະເລອອ້ ມຮອບທງັ ສາມດາ້ ນ. ດຸ່ ງັ ນນັ້ , ປະຊາຊນົ ທຸ່ ອີ າໄສຢຸ່ ູໃນບລເິ ວນນີ້ ຈຸ່ ງິ ຮູຈ້ ກັ ຄວາມລາບາກ ຂອງການເດນີ ເຮອ. ໃນສະໄໝກຸ່ ອນ ກມທີ ຸ່ າເຮອຫາຼ ຍແຫຸ່ ງທຸ່ ໃີ ຊເ້ ປັນບຸ່ ອນຕດິ ຕຸ່ ພວົ ພນັ ຄາ້ ຂາຍກບັ ຕຸ່ າງປະເທດ. 2. ສະພາບປະຫວດັ ສາດ ອນິ ເດຍເປັນປະເທດທຸ່ ສີ າຄນັ ໃນພູມພີ າກອາຊີ ທຸ່ ມີ ປີ ະຫວດັ ສາດອນັ ຍາວນານຫຼາຍພນັ ປີທຸ່ ສີ າຄນັ , ອນິ ເດຍເປັນແຫຸ່ ຼງກາເນດີ ອະລຍິ ະທາທຸ່ ເີ ກຸ່ າົ ແກຸ່ ແລະ ຈະເລນີ ຮຸ່ ງເຮອງມາແຕຸ່ ບູຮານນະການ. ເມຸ່ ອກຸ່ າວເຖງິ ອນິ ເດຍ ບຸ່ ແມຸ່ ນສະເພາະປະເທດໃນຊີກໂລກຕາເວັນອອກເທຸ່ ົານນັ້ ທຸ່ ີຮູ ຈ້ ກັ ໂດຍທຸ່ ົວກນັ ແມຸ່ ນແຕຸ່ ປະເທດໃນຊີກໂລກ ຕາເວນັ ຕກົ ຕຸ່ າງກຮູຈ້ ກັ ດນິ ແດນແຫຸ່ ງນເີ້ ປັນຢຸ່ າງດ.ີ ດຸ່ ງັ ຈະເຫນັ ໄດຈ້ າກເລຸ່ ອງລາວຂອງພະເຈາົ້ ອະເລກັ ຊານເດລີ ໌ ມະຫາລາດ 323356 BC ແຫຸ່ ງມາຊໂິ ດເນຍ ຄງັ້ ໜຸ່ ງຶ ພະອງົ ໄດເ້ ຄຍີ ມາປະທບັ ຢຸ່ ູດນິ ແດນແຖບນີ້ ໂດຍມງ້ ໝາຍ ຈະຢຶດຄອງອນິ ເດຍໃຫໄ້ ດ.້ ຕາມຂສ້ ນັ ນຖິ ານຂອງນກັ ບູຮານຄະດສີ ຸ່ ວນໃຫຍຸ່ ລງົ ຄວາມເຫນັ ວຸ່ າ ພາກເໜອຂອງອນິ ເດຍໄດເ້ ຄຍີ ມກີ ານຕດິ ຕຸ່ ກບັ ອະລຍິ ະທາເມໂສໂປເຕເມຍໃນລຸ່ ມແມຸ່ ນາ້ ໄທກດິ ແລະ ຍູເຟນຕດິ ມາກຸ່ ອນແລວ້ . ປະມານສະຕະວດັ ທີ VI ກຸ່ ອນ ຄ.ສ ທາງພາກເໜອຂອງອນິ ເດຍປະກອບມລີ ດັ ນອ້ ຍໆຫຼາຍລດັ ໃນນນັ້ ມີ 2 ລດັ ທຸ່ ໃີ ຫຍຸ່ ກວຸ່ າໝຸ່ ຄູ : ລດັ ມະກະທະ ແລະ ລດັ ກສນົ . ລດັ ຂາ້ ທາດທງັ 2 ລດັ ເກດີ ມກີ ານວວິ າດກນັ ດວ້ ຍອາວດ ເພຸ່ ອແຍງ້ ຊງິ ອານາດກນັ ຄອບຄອງພນ້ ທຸ່ ດີ ນິ ສນັ ດອນແມຸ່ ນາ້ ຄງົ ຄາ ແລະແມຸ່ ນອນິ ໂດສ. ມາເຖງິ ສະຕະວດັ ທີ V ກຸ່ ອນ ຄ.ສ ອານາຈກັ ມະກະທະ ສາມາດບກໂຈມຕເີ ອາົ ລດັ ກສນົ ໄດແ້ ລວ້ ສບຕຸ່ ຂະຫຍາຍອານາດເພຸ່ ອຄອບຄອງແຜຸ່ ນດນິ ສຸ່ ວນໃຫຍຸ່ ແຖບພູຫມິ ະໄລ ແລະ ແມຸ່ ນາ້ ຄງົ ຄາຈນົ ມາຮອດດນິ ແດນປັນ ຈາບ. ສະຕະວດັ ທີ V ກຸ່ ອນ ຄ.ສ ອານາຈກັ ມະກະທະ ໂດຍແມຸ່ ນກະສດັ ບນິ ບສີ າຣາເປັນຜູຄ້ ອບ ຄອງ ກະສດັ ອງົ ນໄີ້ ດນ້ າພາແມຸ່ ທບັ ບກໂຈມຕຢີ ຶດຄອງເອາົ ລດັ ກສນົ ໄດໃ້ ນ 519-491 ກຸ່ ອນ ຄ.ສ ແລວ້ ສບຕຸ່ ຂະຫຍາຍອານາດເພຸ່ ອ ຄອບຄອງແຜຸ່ ນດນິ ສຸ່ ວນໃຫຍຸ່ ແຖບພູເຂາົ ຫມິ ະໄລ ແລະ ແມຸ່ ນາ້ ຄງົ ຄາ ຈນົ ມາຮອດດນິ ແດນປັນຈາບ. ນບັ ແຕຸ່ ນນັ້ ມາ 123 ຜູຮ້ ຽບຮຽງ : ວຽງມະນີ ລາວຈ ູ

ວນັ ນະຄະດອີ າຊີ ລດັ ມະກະທະກເປັນລດັ ໜຸ່ ງຶ ທຸ່ ເີ ຂມັ້ ແຂງ ແລະ ຈະເລນີ ເຕບີ ໂຕທາງດາ້ ນເສດຖະກດິ ພອ້ ມທງັ ເພຸ່ ມີ ທະວກີ ານຄາ້ ຂາຍ ກບັ ປະເທດພາຍນອກໄດເ້ ປັນຢຸ່ າງດ.ີ ຕກົ ມາຮອດທາ້ ຍສະຕະວດັ ທີ V ກຸ່ ອນ ຄ.ສ ລດັ ມະກະທະໄດເ້ ສຸ່ ອມອານາດ ລງົ ເປັນໂອກາດດໃີ ຫແ້ ກຸ່ ພວກແປກເຂາົ້ ມາຄອບຄອງ ຈນົ ເຮດັ ໃຫລ້ ດັ ມະກະທະຍນິ ຍອມເປັນຫວົ ເມອງຂນຶ້ ໃຫແ້ ກຸ່ ພວກແປກ. ນບັ ວຸ່ າເປັນເວລາດນົ ນານພສມົ ຄວນ ທຸ່ ປີ ະເທດອນິ ເດຍຕກົ ເປັນຫວົ ເມອງຂນຶ້ ໃຫແ້ ກຸ່ ຈກັ ກະພດັ ຕຸ່ າງ ດາ້ ວ. ພມາຮອດສະຕະວດັ ທີ III ກຸ່ ອນ ຄ.ສ ພະເຈາົ້ ອະໂສກມະຫາລາດຜູເ້ ປັນຫຼານຊາຍຂອງພະເຈາົ້ ຈນັ ດາຣາ ກບຕະພະ ເຈາົ້ ອະໂສກນາພາແມຸ່ ທບັ ຕຸ່ ຕາ້ ນກບັ ພວກລຸ່ າເມອງຂນຶ້ ຈນົ ໄດຮ້ ບັ ໄຊຊະນະແລະ ເຕາົ້ ໂຮມປະເທດເຂາົ້ ເປັນອນັ ໜຸ່ ງຶ ອນັ ດຽວ. ພະອງົ ບງັ ຄບັ ໃຫພ້ ວກທຸ່ ຖີ ສາສະໜາພາມ ຕອ້ ງເຄາົ ລບົ ອານາດຂອງອະທລິ າດ ແລະ ຍກົ ສູງສາ ສະໜາພດ ພອ້ ມກນັ ນນັ້ ພະອງົ ຍງັ ສບຕຸ່ ສະຖາປານາອານາຈກັ ໂມມຣຍິ າ ໃຫມ້ ຄີ ວາມເຂມັ້ ແຂງທາງດາ້ ນເສດຖະກດິ , ວດັ ທະນະທາຈນົ ກວຸ່ າພະອງົ ຈະສະ ຫວນັ ນະຄດົ ໄປ. ສະຫຼບແລວ້ ໄລຍະທຸ່ ພີ ະເຈາົ້ ອະໂສກມະຫາລາດປົກຄອງປະເທດອນິ ເດຍ ແມຸ່ ນກາ້ ວໄປສຸ່ ູລະບອບສກັ ດນີ າ ເຕມັ ສຸ່ ວນ, ຕຸ່ ມາກມກີ ະສດັ ຫຼາຍອງົ ທຸ່ ສີ ບຕຸ່ ປົກຄອງອານາຈກັ ຕຸ່ າງໆ ຈນົ ວຸ່ າມາຮອດໄລ ຍະທຸ່ ຊີ າວອງັ ກດິ ເຂາົ້ ມາຕງັ້ ບລສິ ດັ ໃນອນິ ເດຍຕງັ້ ແຕຸ່ ຄ.ສ 1600 ແລະ ເລຸ່ ມີ ມອີ ດິ ທພິ ນົ ທາງການ ເມອງໃນປະເທດອນິ ເດຍຕງັ້ ແຕຸ່ ຄ.ສ 1757 ຄແມຸ່ ທບັ ອງັ ກດິ ຕເີ ອາົ ຊະນະກອງທບັ ຂາ້ ຫວຼ ງເບງກອນ ແລະ ຄອບຄອງອນິ ເດຍ ຈນົ ເຖງິ ຄ.ສ 1947 ເຊຸ່ ງິ ມສີ ູນກາງ ການບລຫິ ານຕງັ້ ຢຸ່ ູນະຄອນຫຼວງ ການກດັ ຕາ ແລະ ນວິ ເດນລ.ີ ໃນໄລຍະຕຸ່ ມາອງັ ກດິ ປົກຄອງໂດຍກງົ ຜູປ້ ົກຄອງ ມຕີ າແໜຸ່ ງເປັນຂາ້ ຫຼວງໃຫຍຸ່ , ໃນປີ ຄ.ສ 1909 ອງັ ກດິ ໄດໃ້ ຫໂ້ ອກາດຄນົ ອນິ ເດຍ ເຂາົ້ ມາມສີ ຸ່ ວນຮຸ່ ວມໃນການ ປົກຄອງຫາຼ ຍຂນຶ້ ເຊຸ່ ນັ : ມກີ ານເລອກຕງັ້ ຜູແ້ ທນການນາ ແຕຸ່ ການທຸ່ ນີ າລະບອບປະຊາທປິ ະໄຕມາໃຊໃ້ ນອນິ ເດຍ ກບັ ເປັນສາເຫດອນັ ໜຸ່ ງຶ ທຸ່ ກີ ຸ່ ໃຫເ້ ກດີ ຄວາມແຕກແຍກໃນອນິ ເດຍ ຄພວກມດສະລມິ ຂແຍກຕວົ ອອກໄປເປັນປະເທດ ໜຸ່ ງຶ ຕຸ່ າງຫາກ ເພາະຢາ້ ນວຸ່ າຖາ້ ຢຸ່ ູນາພວກຮນິ ດູຈະມສີ ຽງສຸ່ ວນໜອ້ ຍໃນລດັ ຖະສະພາ ແລະ ບຸ່ ມຊີ ຸ່ ສຽງໃນດາ້ ນການ ປົກຄອງ. ດຸ່ ງັ ນນັ້ , ຊາວອນິ ເດຍສຸ່ ວນໃຫຍຸ່ ໄດໂ້ ອກາດດກີ ຸ່ ໂຮມກາລງັ ກນັ ລກຂນຶ້ ຕຸ່ ສູ ້ ເພຸ່ ອຄວາມເປັນເອ ກະລາດ, ອດິ ສະຫຼະພາບ ເຊຸ່ ງິ ນາພາໂດຍທຸ່ ານ ມະຫາຕະມະຄານທ,ີ ບນັ ດດິ ເຍາົ ວະລານເນຣູ ແລະ ມຫາມດັ ອາລີ ເປັນຕນົ້ . ເມຸ່ ອອນິ ເດຍໄດຮ້ ບັ ເອກະລາດແລວ້ ກຕອ້ ງແບຸ່ ງແຍກອອກເປັນປະເທດອນິ ເດຍເຊຸ່ ງິ ຄນົ ສຸ່ ວນໃຫຍຸ່ ເປັນຊາວຮນິ ດູ ແລະ ປະເທດປາກດິ ສະຖານ ເຊຸ່ ງິ ແບຸ່ ງເປັນຕາເວນັ ຕກົ ແລະ ຕາ ເວນັ ອອກ ມພີ ວກຊາວມດສະລມິ ເປັນສຸ່ ວນໃຫຍຸ່ , ຕຸ່ ມາປີ 1971 ປາກດິ ສະຖານຕາເວນັ ອອກກແຍກອອກເປັນປະເທດບງັ ກາລະເທດໃນປັດຈບນັ . ຈາກຫຼກັ ຖານທາງບູຮານຄະດີ ແລະ ພາສາສາດພບົ ວຸ່ າ ອນິ ເດຍມຮີ ຸ່ ອງຮອຍຂອງຄນົ ຫາຼ ຍເຜຸ່ າົ ຈາກທດິ ຕຸ່ າງໆ ມາຮຸ່ ວມກນັ ຢຸ່ ູໃນຜນແຜຸ່ ນດນິ ນ.ີິ້ ນກັ ປາດອນິ ເດຍ ແລະ ເອຣີ ບົ ໄດພ້ ສິ ູດໃຫເ້ ຫນັ ວຸ່ າ ຊນົ ເຜຸ່ າົ ໃຫຍຸ່ ໆໃນອນິ ເດຍສະ ໄໝບູຮານມີ 6 ເຜຸ່ າົ ໃຫຍຸ່ ຄ: - ເຜຸ່ າົ ນກິ ຣໂິ ຕະ: ເຜຸ່ າົ ນໄີ້ ດອ້ ບົ ພະຍບົ ມາຈາກອາເມລກິ າເຂາົ້ ສຸ່ ູອນິ ເດຍ, ມາຮອດປັດຈນບັ ນໄີ້ ດສ້ ູນພນັ ແລວ້ ແຕຸ່ ຍງັ ມຮີ ຸ່ ອງຮອຍຢຸ່ ູຄ ພວກທຸ່ ຢີ ຸ່ ູໃນເກາະອນັ ດາມນັ ແລະ ທາງໃຕສ້ ດຂອງອນິ ເດຍ. - ເຜຸ່ າົ ໂປໂຣໂຕ-ອອັ ດສະເຕຼລອຍ: ເຜຸ່ າົ ນໄີ້ ດອ້ ບົ ພະຍບົ ມາຈາກແລດັ ສະຕນິ , ມບີ າງຄາເຫນັ ກວຸ່ າມາຈາກອດົ ສະ ຕາລ.ີ ເຊຸ່ ອວຸ່ າພວກນເີ້ ປັນເຈາົ້ ຂອງອນິ ເດຍເດມີ ຄເຜຸ່ າົ ນມີ້ ອີ ານາດໃນອນິ ເດຍຫາຼ ຍ. - ເຜຸ່ າົ ມງົ ໂກລອຍ: ເຜຸ່ າົ ນໄີ້ ດອ້ ບົ ພະຍບົ ມາຈາກອາຊກີ າງ ລງົ ສຸ່ ູອາຊໃີ ຕໃ້ ນຍກປະຖມົ ບູຮານ. 124 ຜູຮ້ ຽບຮຽງ : ວຽງມະນີ ລາວຈ ູ

ວນັ ນະຄະດອີ າຊີ - ເຜຸ່ າົ ເມດເີ ຕເີ ຣນຽນ: ພນ້ ຖານເດມີ ຂອງເຜຸ່ າົ ນຢີ້ ຸ່ ູຢຸ່ ູແຖບທະເລເີ ມດເີ ຕເີ ຣນຽນ ໄດອ້ ໄບພະຍບົ ເຂາົ້ ສຸ່ ູແມຸ່ ນາ້ ຄງົ ຄາ. - ເຜຸ່ າົ ອນັ ໄປ: ເຜຸ່ າົ ນໄີ້ ດອ້ ບົ ພະຍບົ ມາຈາກປາເມຍເຂາົ້ ສຸ່ ູລອ້ ງແມຸ່ ນາ້ ສນິ ທ. - ເຜຸ່ າົ ນດກິ : ເຜຸ່ າົ ນເີ້ ປັນເຜຸ່ າົ ນອ້ ຍໆເວາົ້ ພາສາອາຣາຍບັ ເຊຸ່ ງິ ມຫີ ຼກັ ຖານໃນຄາພພີ ະເວດ ແຕຸ່ ມາຮອດປັດຈບນັ ນີ້ ເກອບຈະສູນພນັ ແລວ້ . ມາຮອດປັດຈບນັ ຊນົ ເຜຸ່ າົ ຕຸ່ າງໆນນັ້ ໄດລ້ ວມເຂາົ້ ກນັ ຈນົ ແຍກບຸ່ ອອກວຸ່ າຄນົ ໃດແມຸ່ ນເຜຸ່ າົ ໃດ. ແຕຸ່ ທກຄນົ ກ ຖວຸ່ າຕນົ ເອງເປັນຄນົ ອນິ ເດຍ ທຸ່ ໄີ ດສ້ ບເຊອ້ ສາຍມາຈາກບນັ ພະບລດອນິ ເດຍເຊຸ່ ນັ ກນັ ແລະ ເຜຸ່ າົ ຊນົ ເຫຸ່ າຼົ ນນັ້ ສຸ່ ວນ ຫາຼ ຍໄດຮ້ ບັ ເອາົ ຕະກນພາສາໃຫຍຸ່ ໆທງັ 4 ຕະກນຄ: (1) ຕະກນອອັ ດສະຕກິ (2) ຕະກນຈນີ -ທເິ ບດ (3) ຕະກນດຣາວດິ ຽນ (4) ຕະກນອາຣາຍນັ 3. ສະພາບວນັ ນະຄະດີ 3.1 ວນັ ນະຄະດພີ ນ້ ເມອງ ກ. ສະພາບລວມ ດຸ່ ງັ ທຸ່ ໄີ ດສ້ ະເໜມີ າແລວ້ ວຸ່ າ ອນິ ເດຍເປັນປະເທດໜຸ່ ງຶ ທຸ່ ມີ ຫີ ຼາຍຊນົ ເຜຸ່ າົ ອາໄສຢຸ່ ູ, ມພີ າສາປາກເວາົ້ ຂອງເຜຸ່ າົ ຕຸ່ າງໆ 1500 ກວຸ່ າພາສາ, ວດັ ທະນະທາ, ຮດີ ຄອງປະເພນີ ກມຫີ າຼ ຍຮູບຫຼາຍແບບທຸ່ ແີ ຕກຕຸ່ າງກນັ . ດາ້ ນວນັ ນະຄະດີ ກເຊຸ່ ນັ ດຽວກນັ , ວນັ ນະຄະດພີ ນ້ ເມອງອນິ ເດຍກມຫີ ຼາຍຮູບຫຼາຍສທີ ຸ່ ອີ ດມົ ສມົ ບູນ ແລະ ໜາ້ ຈບັ ອກົ ຈບັ ໃຈສມົ ຄວນ. ນກັ ປະພນັ ຍກໃໝຸ່ ຂອງອນິ ເດຍມຫີ ຼາຍທຸ່ ານ ໄດອ້ ງີ ໃສຸ່ ນທິ ານພນ້ ເມອງຕຸ່ າງໆເພຸ່ ອແຕຸ່ ງເປັນບດົ ປະພນັ ໃໝຸ່ ທຸ່ ີ ສຸ່ ອງແສງເຖງິ ຊວີ ດິ ຕວົ ຈງິ ຂອງຍກປັດຈບນັ . ບນັ ດານກັ ປະພນັ ເຫຸ່ ຼາົ ນນັ້ ໄດກ້ າຍເປັນນກັ ປະພນັ ທຸ່ ມີ ຊີ ຸ່ ສຽງໂດຸ່ ງດງັ ໄປ ທຸ່ ວົ ໂລກ. ວນັ ນະຄະດພີ ນ້ ເມອງອນິ ເດຍ ແມຸ່ ນວນັ ນະຄະດທີ ຸ່ ເີ ກຸ່ າົ ແກຸ່ ທຸ່ ສີ ດໃນໂລກ. ຖາ້ ທຽບໃສຸ່ ວນັ ນະ ຄະດສີ ະໄໝ ໃໝຸ່ ແມຸ່ ນຖວຸ່ າພວມເລຸ່ ມີ ຕນົ້ . ວນັ ນະຄະດອີ ນິ ເດຍທຸ່ ເີ ກຸ່ າົ ແກຸ່ ທຸ່ ສີ ດຂຽນເປັນພາສາສນັ ສະກດິ ຄພະເຫວດ. ເຊຸ່ ງິ ໃຫຄ້ ວາມຮູກ້ ຸ່ ຽວກບັ ເລຸ່ ອງ ລາວ ແລະ ຄວາມຄດິ ຂອງຊາວອນິ ເດຍສະໄໝບູຮານ ແລະ ກມຄີ ວາມສາຄນັ ຄກບັ ວນັ ນະຄະດປີ ະເທດອຸ່ ນໆໃນ ໂລກ ເຊຸ່ ງິ ໄດສ້ ບຕຸ່ ຂະຫຍາຍຕວົ ມາເປັນໄລຍະເວລາ 3000 ປີ ຈນົ ມາຮອດສະໄໝນໄີ້ ດມ້ ພີ ະເຫວດ, ອປະນສິ ດັ , ມະຫາກາບພາຣະຕະ, ມະຫາກາບຣາມາຍະນະ, ປລະນະ ກຍງັ ເປັນແຮງບນັ ດານໃຈໃຫແ້ ກຸ່ ຊາວອນິ ເດຍ. ບຸ່ ວຸ່ າທາງ ດາ້ ນການດາລງົ ຊວີ ດິ ກຄທາງດາ້ ນວງົ ການວຊິ າການ. ຂ. ນທິ ານພນ້ ເມອງ ອາດເວາົ້ ໄດວ້ ຸ່ າເມຸ່ ອເວາົ້ ເຖງິ ວນັ ນະຄະດອີ ນິ ເດຍແລວ້ ຊາວໂລກກຈະສານກຶ ເຖງິ ນທິ ານພນ້ ເມອງອນິ ເດຍ ໂລດ. ຍອ້ ນວຸ່ ານທິ ານພນ້ ເມອງອນິ ເດຍແມຸ່ ນອດມົ ສມົ ບູນ ແລະ ມຄີ ນຄຸ່ າສູງ ບຸ່ ວຸ່ າດາ້ ນຮູບການກຄເນອ້ ໃນ, ນທິ ານ ພນ້ ເມອງອນິ ເດຍໄດກ້ າຍເປັນເອກະສານອນັ ລາ້ ຄຸ່ າ ສາລບັ ຄນົ້ ຄວາ້ ຄວາມສວີ ໄິ ລສະໄໝບູຮານຂອງອນິ ເດຍ. ບນັ ດານກັ ຄນົ້ ຄວາ້ ໄດແ້ ບຸ່ ງການຂະຫຍາຍຂອງອນິ ເດຍອອກເປັນ 2 ໄລຍະຄ: ໄລຍະຕນົ້ ຍກພະເຫວດ 125 ຜູຮ້ ຽບຮຽງ : ວຽງມະນີ ລາວຈ ູ

ວນັ ນະຄະດອີ າຊີ ແລະ ໄລຍະຍກພະເຫວດ. ໄລຍະຕນົ້ ຍກພະເຫວດ ປະມານສະຕະວດັ ທີ XX-XV ກຸ່ ອນ ຄ.ສ. ນທິ ານສຸ່ ວນຫຼາຍມລີ ກັ ສະນະກະ ແຈກກະຈາຍ, ຊນົ ເຜຸ່ າົ ຕຸ່ າງໆຈະເຊຸ່ ອຖເທບພະເຈາົ້ ຕາມທດັ ສະນະລດັ ທິ “ໂຕແຕມັ \" ເຊຸ່ ອຖສດັ . ເລຸ່ ມີ ແຕຸ່ ສະຕະວດັ ທີ XV ຊາວອາຣາຍນັ ເຂາົ້ ມາຄອບຄອງອນິ ຍເດຍ, ເຮດັ ໃຫນ້ ທິ ານພນ້ ເມອງໃນຍກນຂີ້ ະຫຍາຍຕວົ ຢຸ່ າງເປັນລະບບົ ກວຸ່ າ ແລະ ອດມົ ສມົ ບູນກວຸ່ າ. ຄ. ເທບນຍິ າຍ ເມຸ່ ອເວາົ້ ເຖິງອນິ ເດຍແລວ້ ເຂາົ ເຈາົ້ ຕອ້ ງນກຶ ເຖິງເຄາົ້ ກາເນດີ ຂອງເທວະດາທຸ່ ເີ ຕມັ ໄປດວ້ ຍກ ລງັ ວງັ ຊາທຸ່ ີ ແປກປະຫຼາດເໜອມະນດທາມະດາ, ດາ້ ນເນອ້ ໃນກມຄີ ວາມອດມົ ສມົ ບູນ ແລະ ເປັນໜາ້ ຈບັ ໃຈ. ປັດຈບນັ ຢຸ່ ູໃນ ສາງວນັ ນະຄະດຂີ ອງອນິ ເດຍ ກຍງັ ຮກັ ສາເຄາົ້ ໂຄງເທບນຍິ າຍໄວເ້ ປັນເອກະ ສານຄກັ ແນຸ່ ນບັ ຕງັ້ ແຕຸ່ ສະໄຫມດກຶ ດາ ບນັ ຈນົ ມາຮອດຍກປັດຈບນັ ເຊຸ່ ນັ ເລຸ່ ອງເວດ, ເລຸ່ ອງອປະນສິ ດັ , ເລຸ່ ອງພາມ ແລະ ອຸ່ ນໆ. ກຸ່ ອນອຸ່ ນຕອ້ ງຕງັ້ ຄາຖາມວຸ່ າ: “ເວດແມຸ່ ນຫຍງັ ?” ຄາວຸ່ າ “ເວດ\" ແມຸ່ ນມເີ ຄາົ້ ສບັ ມາຈາກພາສາສນັ ສະກດິ ມີ ຄວາມໝາຍວຸ່ າ “ຄວາມຮູ ້ ຫຼ ພດທ”ິ ເປັນການສະແຫວງຮູຢ້ ຸ່ າງເລກິ ເຊຸ່ ງິ ໃນທກດາ້ ນປະ ກອບດວ້ ຍລກັ ສະນະພເິ ສດ ຢຸ່ ູສອງຢຸ່ າງຄ: - ເປັນຄາພສີ າສະໜາ - ເປັນບດົ ວນັ ນະຄະດີ ໃນເວລາພວກມະນດເລຸ່ ີມເກດີ ມາ ພວກອາທເິ ທບໄດມ້ ອບໝາຍຄວາມຮູ ້ (ພດທ)ິ ໃຫ;້ ຕຸ່ ມາຄວາມຮູ ້ ດຸ່ ງັ ກຸ່ າວກນບັ ມນ້ ບັ ຂະຫຍາຍຕວົ ຢຸ່ າງຕຸ່ ເນຸ່ ອງ ແລະ ປະຊາຊນົ ອນິ ເດຍເມຸ່ ອມແີ ຂກຄນົ ມາແປກໜາ້ ມາຢາມເຮອນ ພອ້ ມທງັ ເອາົ ເຄຸ່ ອງໃຊ້ ແລະ ເງນິ ຄາມອບໃຫ້ ເຂາົ ເຈາົ້ ບຸ່ ຄຸ່ ອຍມຄີ ວາມພໃຈປານໃດ ເພາະວຸ່ າມນັ ບຸ່ ເທຸ່ າົ ທຽມກບັ ຄວາມຄດິ ທຸ່ ແີ ນະນາໃຫຄ້ ວາມຮູແ້ ກຸ່ ເຂາົ ເຈາົ້ . ດຸ່ ງັ ນນັ້ , ປະຊາຊນົ ອນິ ເດຍຈຸ່ ງິ ມຄີ າສພາສດິ ໜຸ່ ງຶ ວຸ່ າ: “ຄວາມຮູອ້ ນັ ປາກດົ ຄຄວາມຮູທ້ ຸ່ ສີ າມາດນາພາໄປສຸ່ ູເສລພີ າບ ປະຊາທປິ ະໄຕ”.  ສະໄໝກຸ່ ອນພະເວດ ສະໄໝນີ້ ຊາວອາລະຍນັ ບຸ່ ທນັ ເຂາົ້ ມາຮກຮານ ເທບນຍິ າຍສະໄໝນໄີ້ ດເ້ ວາົ້ ເຖງິ ປາກດົ ການທາມະຊາດມີ ລກັ ສະນະປະຖມົ ປະຖານເຊຸ່ ອຖເທວະດາຟາ້ ແຖນ, ພະອນິ ພະພມົ , ພູຜາປຸ່ າໄມ,້ ຫວ້ ຍຮຸ່ ອງ ໜອງບງຶ , ແມຸ່ ນາ້ ລາເຊ ແລະ ອຸ່ ນ., ນອກຈາກນນັ້ ເຂາົ ເຈາົ້ ຍງັ ເຊຸ່ ອຖເທວະນາລ,ີ ເທວະນາລງີ ເພາະ ວຸ່ າຊາວພນ້ ເມອງເດມີ ເຂາົ ມກັ ສະຫກຼັ ຮູບ ເທວະນາລງີ ແລະ ໂຍນ.ີ ຍອ້ ນວຸ່ າຢຸ່ ູໃນໂລກນມີ້ ແີ ຕຸ່ 2 ເພດນຈີ້ ະເລນີ ພນັ ແລະ ເຂາົ ເຊຸ່ ອວຸ່ າຜູຍ້ ງິ ເປັນເຈາົ້ . ເຂາົ ເຈາົ້ ເອນີ້ ວຸ່ າແມຸ່ ເຮອນ, ເຂາົ ເຈາົ້ ຮກັ ສາເພຸ່ ອເປັນສນັ ຍາລກັ ໃຫແ້ ກຸ່ ເພດຊາຍ. ເພດຍງິ ມຈີ ດໝາຍປາຍທາງຄ ມະນດ ກບັ ທາມະຊາດບຸ່ ຢຸ່ ູໄກກນັ . ເຂາົ ເຈາົ້ ຄດິ ວຸ່ າການຈະເລນີ ພນັ ຜູຊ້ າຍ-ແມຸ່ ຍງິ ຢຸ່ ູຮຸ່ ວມກນັ ເກດີ ລູກອອກມາກຖວຸ່ າເປັນ ວດັ ທະນະທານຍິ ມົ .  ສະໄໝພະເວດ ປະມານ 1.500 ປີກຸ່ ອນ ຄ.ສ. ພວກອາລະຍນັ ເຂາົ້ ມາຢຸ່ ູດນິ ແດນຂອງປະເທດອນິ ເດຍ ເປັນບນັ ພະບູລດ ພາມກໄດເ້ ລຸ່ ມີ ຕນົ້ ຈດົ ກຸ່ າຍທວນຄນກຸ່ ຽວກບັ ເທບນຍິ າຍ ທຸ່ ຢີ ຸ່ ູກະແຈກກະຈາຍຕາມແຕຸ່ ລະກຸ່ ມ. ເຊຸ່ ງິ ມໂີ ຄງຮຸ່ າງ ລກັ ສະນະເປັນກາບກອນສນັ ລະເສນີ ພວກເທວະດາທຸ່ ຊີ າວອາລະຍນັ , ນບັ ຖສກັ ກະລະບູຊາ. ນອກຈາກນນັ້ ພວກ ເຮາົ ຈະໄດຊ້ ອກຮູກ້ ຸ່ ຽວກບັ ໂຄງຮຸ່ າງເທບນຍິ າຍຢຸ່ ູໃນຄາພພີ ະເວດ ເຊຸ່ ງິ ມີ 2 ລກັ ສະນະຄ: 126 ຜູຮ້ ຽບຮຽງ : ວຽງມະນີ ລາວຈ ູ

ວນັ ນະຄະດອີ າຊີ - ເປັນຄາພສີ າສະຫນາ - ເປັນວນັ ນະກາວນັ ນະຄະດີ ຊາວອນິ ເດຍເຂາົ ເຊຸ່ ອວຸ່ າ ໃນເວລາມະນດເກດີ ມາທາອດິ ພວກອະທເິ ທບໄດມ້ ອບຄວາມຮູ ້ ຫຼ ພດທໃິ ຫມ້ າ ພອ້ ມ, ຕຸ່ ມາຄວາມຮູດ້ ຸ່ ງັ ກຸ່ າວນນັ້ ກຸ່ ນບັ ມນ້ ບັ ຂະຫຍາຍຕວົ ຢຸ່ າງຕຸ່ ເນຸ່ ອງ, ມະນດຕອ້ ງສະ ແຫວງຫາຄວາມຮູດ້ ວ້ ຍ 2 ທດິ ທາງຄ: - ອາໄສການບູຊາຍນັ - ອາໄສປັນຍາ ມະນດທງັ ຫຼາຍອາດຊອກຮູດ້ ວ້ ຍຕນົ ເອງ ໃນເມຸ່ ອເຂາົ ເຈາົ້ ມຄີ ວາມຮູແ້ ລວ້ ເຂາົ ເຈາົ້ ໄດປ້ ົດປຸ່ ອຍຄວາມທກ ອອກຈາກຮຸ່ າງກາຍ. ຊາວອນິ ເດຍໄດເ້ ຄາົ ລບົ ຄວາມຮູເ້ ປັນພເິ ສດ. ຄາພພີ ະເວດມີ 4 ພາກສຸ່ ວນດວ້ ຍກນັ ຄ: - ຣຶຄະເວດ ມຄີ ວາມໝາຍວຸ່ າ ປະສູດ ຫຼ ບດົ ຄາຮອງ, ຖກຸ່ ຽວກບັ ບດົ ສູດທາມະເທດສະໜາ ແລະ ເປັນ ກາບກອນ. - ຍະສາຣະເວດ ມຄີ ວາມໝາຍວຸ່ າ ການບູຊາ. - ສາພະເວດ ມຄີ ວາມໝາຍວຸ່ າ ສຽງເພງທຸ່ ມີ ຸ່ ວນ ແລະ ອອນຊອນ. - ອະຖນັ ພະເວດຄ ເພຸ່ ອຂະຫຍາຍເນອ້ ໃນໃຈຄວາມຂອງ ຣຄຶ ະເວດ, ຍະສາຣະເວດ ແລະ ສານະເວດ ທງັ ສາມ ຄາພນີ ີ້ ມາຮຸ່ ວມເຂາົ້ ກນັ ເອນີ້ ວຸ່ າ ໄຕເວດ (ໄຕເພດ). ຂ. ມະຫາກາບສນັ ລະເສນີ ວລິ ະຊນົ ມະຫາກາບສນັ ລະເສມີ ວລິ ະຊນົ ເກດີ ຂນຶ້ ປະມານສະຕະວດັ ທີ 4 ກຸ່ ອນ ຄ.ສ. ໄລຍະນເີ້ ປັນ ໄລຍະທຸ່ ຊີ າວ ອາລະຍນັ ແຜຸ່ ຂະຫຍາຍສລິ ະປະວດັ ທະນະທາ ໄປເກອບທຸ່ ວົ ປະເທດອນິ ເດຍ, ໃນສງັ ຄມົ ເກດີ ມບີ ກຄນົ ທຸ່ ມີ ຊີ ຸ່ ສຽງ, ບາງຄນົ ມຍີ ອ້ ນການຕຸ່ ສູ,້ ບາງຄນົ ມຍີ ອ້ ນການສາ້ ງສາພດັ ທະນາອານາຈກັ . ນກັ ປະພນັ ສະໄໝນນັ້ ມກັ ເລຸ່ າົ ວລິ ະກາອນັ ເລຸ່ ອງລຂອງພວກເຂາົ ດວ້ ຍຄາກອນທຸ່ ຍີ ດຍາວພວກເຂາົ ເອນີ້ ບນັ ດາບດົ ກາບກອນນນັ້ ວຸ່ າ “ມະຫາກາບສນັ ລະເສນີ ວລິ ະຊນົ ”. ມະຫາກາບສນັ ລະເສນີ ວລິ ະຊນົ ຂອງອນິ ເດຍມຄີ ວາມອດມົ ສມົ ບູນດສີ ມົ ຄວນ ແລະ ກມຫີ ຼາຍໆເລຸ່ ອງທຸ່ ີ ມຊີ ຸ່ ສຽງໂດຸ່ ງດງັ ໄປທຸ່ ວົ ໂລກ ເຊຸ່ ນັ ມະ ຫາກາບພາຣະຕະ, ມະຫາກາບຣາມາຍະນະ ແລະ ກດຼິ ສະນະຣາຮາ ເປັນຕນົ້ . ມະຫາກາບຂອງອນິ ເດຍຍງັ ແບຸ່ ງອອກເປັນ 2 ປະເພດຄ: (1) ມະຫາກາບບູຮານ ເລຸ່ ອງ: “ມະຫາພາຣະຕະ” ມະຫາກາບພາຣະຕະ ເປັນມະຫາກາບບູຮານບາງຕອນເປັນນທິ ານ, ບາງຕອນເປັນເທບນຍິ າຍ ແຕຸ່ ສຸ່ ວນ ໃຫຍຸ່ ຈະເປັນນທິ ານຫຼາຍກວຸ່ າ. ເຊຸ່ ງິ ປະກອບດວ້ ຍບດົ ຮອ້ ຍກອງ 100.000 ສະໂລກ (ຄາກອນ). ຈາກນນັ້ ເລຸ່ ອງ ດຸ່ ງັ ກຸ່ າວຍງັ ກຸ່ ໃຫເ້ ກດີ ວນັ ນະຄະດເີ ລຸ່ ອງອຸ່ ນໆອກີ ຫຼາຍເລຸ່ ອງ ເຊຸ່ ນັ ເລຸ່ ອງຣາມາຍານະ, ສະກນຕະລາ, ພຣະນນົ ເປັນ ຕນົ້ . ຜູແ້ ຕຸ່ ງເລຸ່ ອງດຸ່ ງັ ກຸ່ າວກຄພະລສໄີ ທປາຍະນະນນັ້ ເອງ. ເລຸ່ ອງມະຫາພາຣະຕະໄດແ້ ບຸ່ ງອອກເປັນ 18 ນນັ້ . ເນອ້ ເລຸ່ ອງເປັນການທາສງົ ຄາມລະຫວຸ່ າງກະສດັ ປານດບົ ກບັ ກະສດັ ໂກຣົບ ເຊຸ່ ງິ ມເີ ຄາົ້ ຕາມປະຫວດັ ສາດວຸ່ າມຄີ ນົ 2 ພວກໄດແ້ ກຸ່ ປັນຈາບ ແລະກຣ ຕາມເລຸ່ ອງໃນມະຫາ ພາຣະຕະ ກະສດັ ທງັ ສອງເປັນຍາດພຸ່ ນີ ອ້ ງກນັ ສບເຊອ້ ສາຍມາຈາກບນັ ພະບ ລດ, ຜູເ້ ປັນໂອລດົ ຂອງທາ້ ວທດສະຍນັ ກບັ ນາງສະກນຕະລາ. ສງົ ຄາມເກດີ ຂນຶ້ ປະມານ 1,000-500 ປີກຸ່ ອນ ພ.ສ ທຸ່ ທີ ຸ່ ງົ ກຣເກດສະພອນ ຕຸ່ າງຝຸ່ າຍຕຸ່ າງ 127 ຜູຮ້ ຽບຮຽງ : ວຽງມະນີ ລາວຈ ູ

ວນັ ນະຄະດອີ າຊີ ເສຍພນັ ທະມດິ ຢຸ່ າງຫຼວງຫຼາຍສູຮ້ ບົ ກນັ ເຖງິ 18 ວນັ ບຸ່ າວໄພຸ່ ລາສະດອນເຈບັ ເປັນລມົ້ ຕາຍຈານວນ 18 ອກັ ໂຂພນິ ີ (ຄຈານວນໜຸ່ ງຶ (1) ມເີ ລກສູນຕຸ່ ມ 42 ຕວົ ). ໃນທຸ່ ສີ ດຝຸ່ າຍປາບປານດບົ ເປັນຝຸ່ າຍຊະນະສງົ ຄາມກຍດຕລິ ງົ . ເນອ້ ໃນສາຄນັ ຂອງເລຸ່ ອງ “ມະຫາພາຣະຕະ” ມຄີ ວາມສາຄນັ ເປັນພເິ ສດ ເພາະມນັ ໄດຍ້ ກົ ຍອ້ ງເຖງິ ອດມົ ຄະ ຕິ ແລະ ສນິ ລະທາ ເຊຸ່ ງິ ໄດສ້ ະແດງອອກຢຸ່ າງຈະແຈງ້ ໂດຍຜຸ່ ານການກະທາຂອງອາ້ ຍນອ້ ງຝຸ່ າຍປານດບົ ພອ້ ມທງັ ຕວົ ລະຄອນອຸ່ ນໆ. ນອກຈາກນນັ້ ເລຸ່ ອງຍງັ ໄດບ້ ນັ ຈຄາສອນດໆີ ໄວໃ້ ຫຄ້ ນົ ເຮາົ ໄດປ້ ະຕບິ ດັ ຕາມເຊຸ່ ນັ : ສຸ່ ງິ ໃດທຸ່ ຕີ ນົ ເອງບຸ່ ມກັ ສຸ່ ງິ ນນັ້ ຈຸ່ ງົ ຢຸ່ າກະທາແກຸ່ ຜູອ້ ຸ່ ນ, ສຸ່ ງິ ໃດບຸ່ ເປັນຜນົ ດຕີ ຸ່ ສງັ ຄມົ ຫຼ ສຸ່ ງິ ທຸ່ ສີ າ້ ງຄວາມລະອາຍໃຫແ້ ກຸ່ ຕນົ ເອງ ສຸ່ ງິ ນນັ້ ກ ຈຸ່ ງົ ຢຸ່ າກະທາເດດັ ຂາດ. ພອ້ ມນນັ້ ເລຸ່ ອງຍງັ ເປັນສາງຄວາມຮູທ້ າງດາ້ ນສາສະໜາ ແລະ ທາງໂລກຂອງອນິ ເດຍຄດຸ່ ງັ ທຸ່ ານ ເນຣູ ອະດດີ ນາຍກົ ລດັ ຖະມນົ ຕອີ ນິ ເດຍເຄຍີ ເວາົ້ ວຸ່ າ “ມະຫາກາບພາຣະຕະ ເປັນຜນົ ງານທຸ່ ຍີ ຸ່ ງິ ໃຫຍຸ່ ທາງດາ້ ນ ວນັ ນະຄະດ,ີ ເປັນສູນລວມທາງຂະນບົ ທານຽມປະເພນ,ີ ສະຖາບນັ ສງັ ຄມົ , ການເມອງສະໄໝບູຮານ ພອ້ ມທງັ ເປັນ ຄງັ ວດັ ສະດ ທຸ່ ສີ າມາດຄນົ້ ຫາສຸ່ ງິ ທຸ່ ມີ ຄີ ນຄຸ່ ານາໆຊະນດິ ໄດຢ້ ຸ່ າງຄບົ ຖວ້ ນ”. (2) ມະຫາກາບວວິ ດັ ທະນາການແລວ້ ເຊຸ່ ນັ ເລຸ່ ອງ “ຣາມາຍະນະ\" (ພະລກັ ພະລາມຂອງລາວ)  ເຄາົ້ ກາເນດີ ຕາມການຄາດຄະເນຂອງນກັ ຄນົ້ ຄວາ້ ດາ້ ນວນັ ນະຄະດອີ າຊຊີ າວອນິ ເດຍ ໄດສ້ ນັ ນຖິ ານວຸ່ າ ມະຫາກາບ ເລຸ່ ອງ “ຣາມາຍະນະ” ຖກເຜຍີ ແຜຸ່ ອອກດວ້ ຍການເລຸ່ າົ ປາກຕຸ່ ປາກຂອງປະຊາຊນົ , ເລຸ່ ອງດຸ່ ງັ ກຸ່ າວແມຸ່ ນເກດີ ຂນຶ້ ໃນທຸ່ າ ມກາງຊມຊນົ ຢຸ່ າງຫຼວງຫາຼ ຍ ເຊຸ່ ງິ ໄດເ້ ລຸ່ າົ ອອກຈາກປາກຂອງປະຊາຊນົ ນບັ ວຸ່ າເປັນເວລາຫຼາຍພນັ ປີແລວ້ . ຕາມຕານານ ເກຸ່ າົ ໄດກ້ ຸ່ າວໄວວ້ ຸ່ າຜູທ້ ຸ່ ຮີ ຽບຮຽງເລຸ່ ອງນີ້ ເປັນບດົ ກາບກອນຄງັ້ ທາອດິ ແມຸ່ ນທຸ່ ານ ວາຣະມກິ ິ ທຸ່ ຊີ າວອນິ ເດຍຖວຸ່ າເປັນ ນກັ ກະວຜີ ູທ້ າອດິ ຂອງອນິ ເດຍ. ຕຸ່ ມາມນີ ກັ ປາດຊາວຕາເວນັ ຕກົ ທຸ່ ານໜຸ່ ງຶ ຊຸ່ ວຸ່ າ Jean Harbert ໄດເ້ ວາົ້ ເຖງິ ອດິ ທພິ ນົ ຂອງ ຣາມາຍະນະອນິ ເດຍວຸ່ າ ມາຮອດເວລານກີ້ ຍງັ ໄດເ້ ຜຍີ ແຜຸ່ ໄປຢຸ່ າງກວາ້ ງຂວາງ. ເຊຸ່ ງິ ຖກແຜຸ່ ຂະຫຍາຍມາຈາກປະເທດອນິ ເດຍເຂາົ້ ມາສຸ່ ູ ເຂດອາຊອີ າຄະເນ ແລະ ເຂດເອຣີ ບົ ພເິ ສດກແມຸ່ ນໃນພາກພນ້ ອາຊຫີ ຼາຍກວຸ່ າ. ຈາກນນັ້ ຊາວອາຊກີ ອງີ ໃສຸ່ ພນ້ ຖານ ແລະ ໂຄງສາ້ ງຂອງເລຸ່ ອງ “ຣາມາຍະນະ” ມາເປັນບຸ່ ອນອງີ ເພຸ່ ອຮຽບຮຽງຜນົ ງານບດົ ປະພນັ ວນັ ນະຄະດຂີ ອງຕນົ ເຊຸ່ ນັ ເລຸ່ ອງ “ພະລກັ ພະລາມ” ຂອງລາວ, ເລຸ່ ອງ “ຣາມມະກຽນ” ຂອງໄທ, ເລຸ່ ອງ “ຣຽມເກ” ຂອງກາປູເຈຍ, ເລຸ່ ອງ “ຣາ ມາຍະນະ” ຂອງອນິ ໂດເນເຊຍ, ລະຄອນໂສກຂອງມຽນມາ ແລະ ເລຸ່ ອງ “ຢາກທາເວອງ” ຂອງຫວຽດນາມ.  ຊວີ ະປະຫວັ ດຫຍຂ້ ອງທຸ່ ານ ວາຣະມກິ ິ ທຸ່ ານມຊີ ວີ ດິ ຕງັ້ ແຕຸ່ ສະຕະວດັ ທີ V ກຸ່ ອນ ຄ.ສ ເຊຸ່ ງິ ໄດກ້ າເນດີ ໃນຄອບຄວົ ຊນົ ຊນັ້ ວນັ ນະພາມ ໂດຍຖກພຸ່ ແມຸ່ ປະປຸ່ ອຍ, ທຸ່ ານໄດເ້ ອາົ ຕວົ ລບົ ລຢີ້ ຸ່ ູໃນປຸ່ າເປັນເວລາດນົ ພສມົ ຄວນ. ເຊຸ່ ງິ ເປັນນກັ ປຸ່ ນສະດມົ ຊບັ ເພຸ່ ອລຽ້ ງຊບີ ຕນົ ເອງ, ໃນເວລາທຸ່ ທີ ຸ່ ານປະພດຶ ຕນົ ໄປໃນທາງທຸ່ ຜີ ດິ ກດົ ໝາຍຢຸ່ ູນນັ້ ທຸ່ ານໄດພ້ ບົ ກບັ ເທວະດາຕນົ ໜຸ່ ງຶ ຊຸ່ ວຸ່ າ Narada ເທວະດາອງົ ນໄີ້ ດຊ້ ຸ່ ວຍແນະນາຕກັ ເຕອນໃຫທ້ ຸ່ ານຢດເຊາົ ການກາທາທຸ່ ທີ ດຈະລດິ ດຸ່ ງັ ກຸ່ າວ ພອ້ ມທງັ ຊແີ້ ນະຫນົ ທາງ ໃຫເ້ ຂາົ້ ໄປບວດ, ທຸ່ ານກເຫນັ ດີ ແລະ ປະຕບິ ດັ ຕາມ. ນບັ ແຕຸ່ ນນັ້ ມາທຸ່ ານຈຸ່ ງຶ ນຸ່ ງັ ບາເພນັ ພາວະນາຈນົ ວຸ່ າເຫນັ ແຈງ້ ໃນ ສາສະໜາພາມ ຈນົ ກາຍເປັນພະລສີ ວາຣະມກິ ິ ຜູມ້ ຫີ ວົ ຄດິ ມນັ ສະໝອງທຸ່ ວີ ຸ່ ອງໄວ, ແປກປະຫຼາດ, ມໂີ ວຫານ ດາ້ ນ ການໃຊພ້ າສາເປັນຄາກາບກອນຢຸ່ າງວເິ ສດ, ເມຸ່ ອເທວະດາ Narada ເຫນັ ທຸ່ າທາງດຄີ ແນວນນັ້ ພະອງົ ກເລຸ່ ງີ ເລຸ່ າົ ເລຸ່ ອງເປັນໜາ້ ອດັ ສະຈນັ ກຸ່ ຽວກບັ ພຣະຣາມາ ສຸ່ ູວາຣະມກິ ຟິ ັງ ພາຍຫງຼັ ໄດຟ້ ັງແລວ້ ທຸ່ ານຈຸ່ ງຶ ນາເອາົ ເລຸ່ ອງດຸ່ ງັ ກຸ່ າວມາ ເລຸ່ າົ ຄນເປັນຄາຮອ້ ຍກອງໃຫພ້ ວກພາມນກັ ບວດດວ້ ຍກນັ ຟັງຢຸ່ າງທຸ່ ວົ ເຖງິ . ນບັ ແຕຸ່ ນນັ້ ມາບດົ ກາບກອນ ຣາມາຍະນະ 128 ຜູຮ້ ຽບຮຽງ : ວຽງມະນີ ລາວຈ ູ

ວນັ ນະຄະດອີ າຊີ ກຖກນາໄປເຜຍີ ແຜຸ່ ເລຸ່ າົ ສຸ່ ູກນັ ຟັງ ເຊຸ່ ງິ ເລຸ່ ມີ ຈາກຕວົ ເມອງຈນົ ຮອດຊນົ ນະບດົ ທຸ່ ວົ ທກຫນົ ແຫຸ່ ງໃນປະເທດອນິ ເດຍ. ລາຊາລາດພະເຈາົ້ ແຜຸ່ ນດນິ ແຫຸ່ ງອານາຈກັ ໂກຊາລາ ນບັ ມເ້ ຖາົ້ ແກຸ່ ຊະລາການ, ພະອງົ ມີ ລາ ຊະກມມານຢຸ່ ູ 4 ຄນົ ເຊຸ່ ງີ ມະເຫສທີ ງັ ສາມເປັນຜູເ້ ກດີ ອອກມາ. ໃນນນັ້ ທາ້ ວກກົ ມຊີ ຸ່ ວຸ່ າ ຣາມາ ເປັນຄນົ ສະຫຼາດສະຫຼຽວຮອບຮູ ້ ກວຸ່ າໝຸ່ .ູ ຍອ້ ນແນວນນັ້ ພະອງົ ຈຸ່ ງິ ມແີ ນວຄດິ ທຸ່ ຈີ ະມອບເມອງນໃີ້ ຫ້ ຣາມາ ເປັນຜູປ້ ົກຄອງຕຸ່ ໄປ. ແຕຸ່ ຍອ້ ນພະອງົ ຫຼງົ ເຊຸ່ ອຄວາມຂອງມະເຫສຜີ ູຫ້ ຼາ້ ຈຸ່ ງິ ໄລຸ່ ຣາມາໄປຢຸ່ ູໃນປຸ່ າເປັນເວ ລາ 14 ປີ. ຣາມາ ພອ້ ມດວ້ ຍເມຍຊຸ່ ນາງສດິ ຕາ ແລະ ນອ້ ງຊາຍຊຸ່ ທາ້ ວລກັ ສະມານະ ອອກໄປດາລງົ ຊວີ ດິ ຢຸ່ ູປຸ່ າຕບຶ ດງົ ໜາ. ນາງສດິ ຕາ ເປັນລູກສາວຂອງພະເຈາົ້ ທລະນ.ີ ຕອນນາງເລອກຄຸ່ ູຊວີ ດິ ນາງວາງເງຸ່ອນໄຂວຸ່ າ ໃຜສາມາດຫກັ ກຸ່ ງົ ທະນວູ ເິ ສດຂອງພຸ່ ໄດ້ ຜູນ້ ນັ້ ຈະເປັນຄຸ່ ຊູ ວີ ດິ ຂອງນາງ. ລາຊະກມຂອງອານາຈກັ ຕຸ່ າງໆພາກນັ ມາໃຊກ້ າລງັ ວງັ ຊາ ເພຸ່ ອ ຫກັ ກຸ່ ງົ ທະນດູ ຸ່ ງັ ກຸ່ າວແຕຸ່ ຕອ້ ງຍອມຈານນົ ຫກັ ບຸ່ ໄດ,້ ບາດແລວ້ ທາ້ ວຣາມາ ຫກັ ໄດຢ້ ຸ່ າງງຸ່າຍດາຍ. ຍອ້ ນແນວນນັ້ ຈຸ່ ງຶ ໄດ້ ແຕຸ່ ງດອງກບັ ນາງສດິ ຕາ. ຣາມາ ອອກໄປຢຸ່ ູປຸ່ າຕບຶ ດງົ ໜາ ແລວ້ ເຮດັ ຕູບນອ້ ຍຢຸ່ ູແຄມນາ້ , ດາລງົ ຊວີ ດິ ຢຸ່ ູຕາມທາມະຊາດ ມາມຍີ ກັ ແຫຸ່ ງ ອານາຈກັ ລງັ ກາຮູຂ້ ຸ່ າວວຸ່ າ ນາງສດິ ຕາ ເປັນຍງິ ທຸ່ ສີ ວຍງາມດາລງົ ຊວີ ດິ ຢຸ່ ູແຄມປຸ່ າດງັ ດາກະ ຍກັ ຕວົ ດຸ່ ງັ ກຸ່ າວເລຍີ ເກດີ ແນວຄດິ ຈະໄປລກັ ເອາົ ນາງມາເປັນຄຸ່ ູຄອງ. ມນັ ເລຍີ ວາງແຜນໃຫມ້ ານຮາ້ ຍມາປອມຕວົ ເປັນກວາງຄາທຸ່ ສີ ວຍງາມ ແລຸ່ ນຜຸ່ ານຕຸ່ ໜາ້ ຜວົ ເມຍຣາມາ, ເມຸ່ ອນາງສດິ ຕາແນມເຫນັ ກວາງຄາ ກເລຍີ ເກດີ ຄວາມຄດິ ຢາກໄດຈ້ ຸ່ ງຶ ໃຫຜ້ ວົ ໄປນາ ຈບັ . ຣາມາໃຫນ້ ອ້ ງຊາຍຢຸ່ ູເຝົ້າເອອ້ ຍໃພແ້ ລວ້ ຕນົ ເອງນາຈບັ ກວາງໂຕນນັ້ . ຣາມາອອກໄປຊອກຫາກວາງຄາໂຕນນັ້ ດນົ ພສມົ ຄວນກບຸ່ ກບັ ມາ ນາງສດິ ຕາມຄີ ວາມເປັນຫຸ່ ວງຫາຜວົ ເລຍີ ໃຫລ້ ກັ ສະມານະໄປຕາມຫາ. ຍກັ ໄດສ້ ວຍ ໂອກາດຕອນນາງສດິ ຕາຢຸ່ ູຄນົ ດຽວ ເຂາົ້ ໄປຈບັ ເອາົ ນາງໄປເມອງລງັ ກາ, ຍກັ ຕວົ ດຸ່ ງັ ກຸ່ າວຫາທກວທິ ທີ າງບງັ ຄບັ ໃຫນ້ າງ ເປັນເມຍ ແຕຸ່ ນາງກບຸ່ ຍນິ ຍອມ, ນາງຍອມຕາຍແຕຸ່ ບຸ່ ຍອມເສຍຄວາມບລສິ ດ. ຫຼງັ ຈາກຂາ້ ມານຮາ້ ຍໄດແ້ ລວ້ ສອງ ອາ້ ຍນອ້ ງກບັ ມາຫາຕູບບຸ່ ເຫນັ ນາງສດິ ຕາ. ຢຸ່ ູຕຸ່ ມາຈຸ່ ງິ ຮູຂ້ ຸ່ າວວຸ່ າຍກັ ແຫຸ່ ງເມອງລງັ ກາໄດລ້ ກັ ເອາົ ນາງໄປແລວ້ . ໂດຍໄດ້ ຮບັ ຄວາມຊຸ່ ວຍເຫອຼ ຈາກ ຫານມານ (ພະເຈາົ້ ລງີ ). ໃນທຸ່ ສີ ດສອງອາ້ ຍນອ້ ງກໄດໄ້ ປເຖງິ ເມອງລງັ ກາ ຕກີ ບັ ຍກັ ເມອງ ລງັ ກາຈນົ ໄດຮ້ ບັ ໄຊຊະນະແລວ້ ນາເອາົ ນາງສດິ ຕາກບັ ຄນມາ. ເມຸ່ ອມາຮອດແລວ້ ຣາມາ ຜູເ້ ປັນຜວົ ຄດິ ສງົ ໄສວຸ່ າ ສດິ ຕາ ຜູເ້ ປັນເມຍເສຍຄວາມບລສິ ດໃຫແ້ ກຸ່ ຍກັ ແຫຸ່ ງ ເມອງລງັ ກາແລວ້ ຈຸ່ ງິ ບຸ່ ຢາກຮບັ ມາເປັນເມຍຄເກຸ່ າົ ອີກ. ນາງສດິ ຕາມຄີ ວາມໂສກເສາົ້ ຫງຸ່ ວມ ເຫງາົ , ບຸ່ ຮູຈ້ ະເຮດັ ແນວໃດເລຍີ ຍຸ່ າງເຂາົ້ ກອງໄຟທຸ່ ກີ າລງັ ລກເປັນແປວ ເພຸ່ ອພສິ ູດຄວາມບລສິ ດຂອງຕນົ ເອງ. ຍອ້ ນມພີ ະເຈາົ້ ໄຟຢັງ້ ຢນ ເຖງິ ຄວາມບລສິ ດຂອງນາງ ຈຸ່ ງຶ ເຮດັ ໃຫຄ້ ງີ ຂອງນາງບຸ່ ສະເພາະແຕຸ່ ບຸ່ ໄໝເ້ ທຸ່ າົ ນນັ້ , ຍງັ ກາຍເປັນຮູບຮຸ່ າງທຸ່ ສີ ວຍງາມ ສະຫງຸ່າແຈງ້ ດຸ່ ງັ ແສງຕາເວນັ , ຣາມາມຄີ ວາມດໃີ ຈຍນິ ດຮີ ບັ ເອາົ ນາງມາເປັນເມຍຄເກຸ່ າົ . ຕອນນກີ້ ຸ່ ພດຄີ ບົ ກາາດ 14 ປີ ທຸ່ ໃີ ຊຊ້ ວີ ດິ ຢຸ່ ູໃນປຸ່ າ. ຣາມາ ພອ້ ມດວ້ ຍເມຍ ແລະ ນອ້ ງຊາຍພາກນັ ກບັ ເຂາົ້ ມາໃນເມອງ, ຊາວເມອງຕອ້ ນຮບັ ຢຸ່ າງ ມຸ່ ວນຊຸ່ ນ ຣາມາໄດຂ້ ນຶ້ ຄອງລາຊະບນັ ລງັ ແທນພຸ່ . ບາ້ ນເມອງກາລງັ ສະຫງບົ ສກບຸ່ າວໄພລາສະດອນກາລງັ ມຸ່ ວນຊຸ່ ນ, ພວກຂນນາງທງັ ຫຼາຍພດັ ພາກນັ ເວາົ້ ຂວນັ ເຍາະເຍຍີ້ ພະຍາເຈາົ້ ແຜຸ່ ນດນິ ຣາມາວຸ່ າ ເອາົ ນາງສດິ ຕາ ລູກຂອງພະເຈາົ້ ທລະນມີ າ ເປັນມະເຫສີ ເປັນສຸ່ ງິ ເສຍ ສກັ ສ.ີ ຣາມາ ເລຍີ ໄລຸ່ ນາງສດິ ຕາໄປຢຸ່ ູໃນປຸ່ າອກີ ທງັ້ ໆທຸ່ ນີ າງກາລງັ ຖພາ ນາງໂສກເສາົ້ ຮອ້ ງໄຫຈ້ ນົ ສະຫຼບົ ໄປ. ມພີ ະລ ສຕີ ນົ ໜຸ່ ງຶ ຊຸ່ ວຍເອາົ ໄປລຽ້ ງເປັນລູກສາວ. ຕຸ່ ມາເຂາົ ມກັ ເຫນັ ເດກັ ນອ້ ຍສອງຄນົ ເລາະເລຸ່ າົ ນທິ ານ. ເນອ້ ໃນນທິ ານເວາົ້ ກຸ່ ຽວກບັ ຣາມາ ແລະ ຄວາມຊຸ່ ສດັ ສດຈະຫຼດິ ຂອງ ນາງສດິ ຕາ. ຣາມາ ສຸ່ ງັ ໃຫນ້ າເອາົ ເດກັ ສອງຄນົ ເຂາົ້ ເຝົາ້ . ຜຸ່ ານການ 129 ຜູຮ້ ຽບຮຽງ : ວຽງມະນີ ລາວຈ ູ

ວນັ ນະຄະດອີ າຊີ ສອບຖາມຈຸ່ ງິ ຮູວ້ ຸ່ າ ເດກັ ທງັ ສອງຄນົ ເປັນລູກຂອງຕນົ ເອງ. ຣາມາ ເລຍີ ສຸ່ ງັ ໃຫເ້ ສນາອາມາດໄປຮບັ ເອາົ ນາງສດິ ຕາ ພອ້ ມດວ້ ຍລູກກບັ ມາ ນາງສດິ ຕາ ປະຕເິ ສດບຸ່ ຢາກພບົ ກບັ ຣາມາ ຜູເ້ ປັນຜວົ ອກີ ຕຸ່ ມ ພອ້ ມກນັ ນນັ້ ກຂໃຫແ້ ມຸ່ ຈຸ່ ງົ ອາ້ ແຂນຮບັ ເອາົ ນາງໄປສຸ່ ູທລະນຄີ ເກຸ່ າົ , ຣາມາ ມຄີ ວາມໂສກເສາົ້ ຫງຸ່ວມເຫງາົ ຈຸ່ ງຶ ຂຄວາມເຫນັ ໃຈນາແມຸ່ ທລະນ.ີ ເຈາົ້ ແມຸ່ ທລະນໄີ ດກ້ ຸ່ າວໃຫຮ້ ູວ້ ຸ່ າ ພວກເຈາົ້ ຈະໄດພ້ ບົ ກນັ ໃນຊາດໜາ້ , ຣາມາ ໄດມ້ ອບເມອງໃຫລ້ າຊະກມມານທງັ ສອງແລວ້ ກບັ ເມອເມອງສະຫວນັ .  ເນອ້ ໃນຄວາມໝາຍ - ເລຸ່ ອງ ຣາມາຍານະ ສຸ່ ອງແສງເຖງິ ຄວາມດງີ າມຂອງນກັ ວລິ ະຊນົ ໃນການຕຸ່ ສູປ້ ົກປັກຮກັ ສາອານາຈກັ ເຊຸ່ ງິ ຕວົ ແທນກຸ່ ແມຸ່ ນຕວົ ລະຄອນຣາມາ, ຣາມາ ເປັນຄນົ ຮກັ ສາກຽດສກັ ສ,ີ ເຖງິ ວຸ່ າຣາມາຮູຈ້ ກັ ແລວ້ ວຸ່ າ ຕນົ ເອງມສີ ດິ ເຕມັ ສຸ່ ວນໃນການຂນຶ້ ຄອງລາຊະບນັ ລງັ ແຕຸ່ ໃນເມຸ່ ອບຸ່ ຟັງຄວາມນາງເມຍນອ້ ຍ ແລວ້ ໄລຸ່ ຣາມາ ໄປຢູປຸ່ າ, ຣາມາກປະຕິ ບດັ ຕາມຈນົ ຄບົ ການດົ . ຕອນຢຸ່ ູປຸ່ າຣາມາກຸ່ ດາລງົ ຊວີ ດິ ຄສາມນັ ຊນົ ທາມະດາ, ເຖງິ ວຸ່ າຣາມາຮກັ ເມຍຢຸ່ າງສດໃຈແຕຸ່ ໃນເມຸ່ ອຂນນາງທງັ ຫຼາຍພາກນັ ຮອ້ ງໂຮໂອທະການວຸ່ າ ພະເຈາົ້ ແຜຸ່ ນດນິ ແຕຸ່ ງງານກບັ ນາງ ສດິ ຕາ ລູກເຈາົ້ ແມຸ່ ທລະນີ ມນັ ເປັນການເຕະຕອ້ ງກຽດສກັ ສຂີ ອງວງົ ຕະກນແລວ້ , ຣາມາ ກຕດັ ສນິ ໃຈໄລຸ່ ນາງສດິ ຕາໄປຢຸ່ ູປຸ່ າ. - ເລຸ່ ອງ ຣາມາຍານະ ຍງັ ສຸ່ ອງແສງໃຫເ້ ຫນັ ຮູບພາບຂອງແມຸ່ ຍງິ ອນິ ເດຍໃນສະໄໝກຸ່ ອນ, ເຂາົ ເຈາົ້ ເປັນຄນົ ຮກັ ຜວົ , ບລສິ ດຜດຜຸ່ ອງຕຸ່ ຜວົ ຈນົ ເຖິງຂນັ້ ເສຍສະຫຼະຊວີ ດິ . ເມຸ່ ອກບັ ມາແຕຸ່ ເມອງລງັ ກາກຖກຜວິ ສງົ ໃສວຸ່ າເສຍຄວາມ ບລສິ ດໃຫແ້ ກຸ່ ຍກັ ເມອງລງັ ກາ, ສດິ ຕາກຮອ້ ງໄຫເ້ ສຍໃຈ ແລະ ຄວນຄາງຂນຶ້ ມາວຸ່ າ: ຄວາມຮກັ ອນັ ດູດດຸ່ ມຶ ຂອງພວກ ເຮາົ , ການພວົ ພນັ ອນັ ສະໜດິ ແໜນ້ ຂອງພວກເຮາົ ບຸ່ ທນັ ມຄີ ວາມສາມາດພຽງພທຸ່ ຈີ ະໃຫພ້ ະອງົ ຄດິ ເຖງິ ຂະນອ້ ຍແລວ້ ຍອ້ ນຄວາມສງົ ໄສຂອງພະອງົ , ຂະນອ້ ຍຂຕາຍສາຈະດກີ ວຸ່ າ ແລວ້ ນາງກໂດດເຂາົ້ ກອງໄຟເພຸ່ ອພສິ ູດຄວາມບລສິ ດ ຂອງຕນົ . ແຕຸ່ ຍອ້ ນນາງສດິ ຕາຍງັ ຄງົ ຄວາມບລສິ ດໃຫຜ້ ວົ ຢຸ່ ູ ໄຟຈຸ່ ງຶ ບຸ່ ໄໝຕ້ ວົ ນາງ. • ຕວົ ລະຄອນ ຣາມາຍະນະ ເລຸ່ ອງ “ຣາມາຍະນະ” ໄດສ້ ຸ່ ອງແສງໃຫເ້ ຫນັ ເຖິງຄນສມົ ບດັ ອນັ ດີງາມຂອງວລິ ະຊນົ ໃນການຕຸ່ ສູປ້ ົກປັກ ຮກັ ສາອານາຈກັ . ຕວົ ແທນແມຸ່ ນຕວົ ລະຄອນຣາມາ, ຣາມາເປັນຄນົ ທຸ່ ຮີ ກັ ກຽດສກັ ສ,ີ ເປັນວລິ ະຊນົ ທຸ່ ເີ ກຸ່ ງັ ກາ້ ໃນການ ຕຸ່ ສູ ້ ແລະ ເປັນຄນົ ທຸ່ ເີ ຫນັ ສດິ ຜນົ ປະໂຫຍດຂອງບຸ່ າວໄພຸ່ ລາສະດອນຫຼາຍກວຸ່ າສດິ ຜນົ ປະໂຫຍດຂອງຕນົ ເອງ. ເຖງິ ວຸ່ າ ຣາມາ ຮູວ້ ຸ່ າຕນົ ເອງມສີ ດິ ເຕມັ ສຸ່ ວນໃນການຂນຶ້ ຄອງລາຊະບນັ ລງັ ແຕຸ່ ໃນເມຸ່ ອພຸ່ ຟັງຄວາມເມຍນອ້ ຍ ແລວ້ ໄລຸ່ ຣາ ມາ ພອ້ ມດວ້ ຍເມຍອອກໄປຢຸ່ ູປຸ່ າ, ຣາມາ ກປະຕບິ ດັ ຕາມຈນົ ຄບົ ການດົ ເວລາ. ໃນຂະນະທຸ່ ຣີ າມາ ພອ້ ມດວ້ ຍນອ້ ງ ແລະ ເມຍດາລງົ ຊວີ ດິ ຢຸ່ ູໃນປຸ່ ານນັ້ ຍກັ ເມອງລງັ ກາ ໄດລ້ ກັ ພາຕວົ ນາງສວິ ຕາຫວງັ ຈະໄດໄ້ ປເປັນເມຍ; ຣາມາ ກໄດຂ້ ນຶ້ ໄປຕຸ່ ສູເ້ ອາົ ເມຍກບັ ຄນມາຈນົ ໄດ.້ ເມຸ່ ອກບັ ຄນມາຂນຶ້ ຄອງລາຊະບນັ ລງັ ພວກຂນນາງທງັ ຫຼາຍກຮອ້ ງໂຮໂອທະການ ວຸ່ າ ພະເຈາົ້ ແຜຸ່ ນດນິ ແຕຸ່ ງງານກບັ ນາງສດິ ຕາລູກເຈາົ້ ແມຸ່ ທລະນີ ເຊຸ່ ງິ ເປັນການແຕະຕອ້ ງເຖງິ ກຽດສກັ ສຂີ ອງວງົ ຕະກນ. ເຖງິ ແມຸ່ ນວຸ່ າ ຣາມາຮກັ ສດິ ຕາຢຸ່ າງສດໃຈ ແຕຸ່ ຣາມາກໄລຸ່ ນາງສດິ ຕາທຸ່ ກີ າລງັ ຖພາໜໄີ ປ. • ຕວົ ລະຄອນ ນາງສດິ ຕາ ນາງສດິ ຕາແມຸ່ ນຕວົ ລະຄອນທຸ່ ເີ ປັນຕວົ ແທນໃຫແ້ ກຸ່ ແມຸ່ ຍງິ ອດມົ ຄະຕ,ິ ທງັ ເປັນແບບຢຸ່ າງໃຫ້ ແມຸ່ ຍງິ ອນິ ເດຍຜູເ້ ປັນເມຍທຸ່ ມີ ຄີ ວາມບລສິ ດຜດຜຸ່ ອງຕຸ່ ລູກຕຸ່ ຜວົ ເຊຸ່ ງິ ໄດສ້ ະແດງອອກຄຍອມເສຍສະຫຼະທກຢຸ່ າງນບັ ທງັ ອນິ ຊີ ເພຸ່ ອສະແດງເຖງິ ຄວາມບລສິ ດຂອງຕນົ . ເມຸ່ ອກບັ ມາແຕຸ່ ເມອງລງັ ກາຖກຜວົ ສງົ ໄສວຸ່ າ ເສຍຄວາມບບລສິ ດໃຫແ້ ກຸ່ ຍກັ ເມອງລງັ ກາ, ສດິ ຕາຮອ້ ງໄຫເ້ ສຍໃຈ ແລະ ຄວນຄາງຂນຶ້ ວຸ່ າ “ຖາ້ ວຸ່ າຄວາມຮກັ ອນັ ດູດດຸ່ ມຂອງພວກເຮາົ , ການ 130 ຜູຮ້ ຽບຮຽງ : ວຽງມະນີ ລາວຈ ູ

ວນັ ນະຄະດອີ າຊີ ພວົ ພນັ ສະໜດິ ແໜນ້ ຂອງພວກເຮາົ ຍງັ ບຸ່ ພຽງພທຸ່ ຈີ ະເຮດັ ໃຫພ້ ະອງົ ຄດິ ເຖງິ ຕວົ ນາງແລວ້ , ຍອ້ ນຄວາມຄດິ ສງົ ໄສ ຂອງພະອງົ ຂາ້ ນອ້ ຍຂຕາຍໄປສາດກີ ວຸ່ າ”. ລກັ ສະນະທຸ່ ພີ ນົ້ ເດຸ່ ນັ ໃນຕວົ ແບບນີ້ ມນັ ສະແດງຜຸ່ ານແນວຄດິ ຊຸ່ ສດັ ບລສິ ດຕຸ່ ຜູເ້ ປັນຜວົ ເຊຸ່ ງິ ເປັນສາຍ ພວົ ພນັ ຄວາມຮກັ ທຸ່ ຊີ ຸ່ ຕງົ ລະຫວຸ່ າງຜວົ ກບັ ເມຍ. 3.2 ວນັ ນະຄະດຂີ ຽນ ມາເຖງິ ປັດຈບນັ ປະເທດອນິ ເດຍຍງັ ນາໃຊພ້ າສາຄາເວາົ້ ຫຼາຍພາສາ ທຸ່ ແີ ຕກຕຸ່ າງກນັ , ແຕຸ່ ລະພາສາມນີ ກັ ປະພັນ, ມີວັນນະຄະດີຂອງພາສານັນ້ . ຍອ້ ນແນວນັນ້ ວັນນະຄະດີຂຽນຂອງອິນເດຍກມີຫຼາຍຮູ ບຫຼາຍສີ ອດມົ ສມົ ບູນ. ແຕຸ່ ເຖງິ ຢຸ່ າງນນັ້ ກຕາມວນັ ນະຄະດອີ ນິ ເດຍ ກມລີ ກັ ສະນະເອກະພາບສະເພາະໃນຕວົ ຂອງມນັ ເຊຸ່ ງິ ສະແດງອອກໃນການສາ້ ງໂຄງເລຸ່ ອງ, ໃນການພນັ ລະນະຄນລກັ ສະນະຂອງຕວົ ລະ ຄອນ ແລະ ອຸ່ ນໆ. 4. ກຸ່ ຽວກບັ ນກັ ປະພນັ ຣາຊບິ ູຣາມ ກຣສິ ນາຊວາມີ ນາຣາຍານ ຣາຊບີ ູຣານ ກຣສິ ນາຊວາລີ ນາຣາຍານ (Rasipuram krishnaswamy Narayan) ເກດີ ເມຸ່ ອວນັ ທີ 10-10-1906 ທມີ າດຣາຊ (Madras) ທາງພາກໃຕຂ້ ອງອນິ ເດຍ. ພາຍຫຼງັ ຮຽນຈບົ ມະຫາວທິ ະຍາໄລ, ລາວໄດສ້ າ້ ງຄອບຄວົ ໃນປີ 1934 ຈາກນນັ້ ໄປເປັນຄູສອນ ແຕຸ່ ເຫນັ ວຸ່ າ ບຸ່ ເໝາະກບັ ຕນົ ຈຸ່ ງິ ປຸ່ ຽນໄປຈບັ ປາກກາເພຸ່ ອໃຊຊ້ ວີ ດິ ເປັນນກັ ຂຽນ. ' ຣ.ກ ນາຣາຍານ ເປັນນກັ ຂຽນທຸ່ ໂີ ດຸ່ ງດງັ ທຸ່ ສີ ດຢຸ່ ູອນິ ເດຍ ເຊຸ່ ງິ ຖດັ ຈາກຕາກ. ທຸ່ ານປະດດິ ແຕຸ່ ງວນັ ນະ ຄະດີ ດວ້ ຍພາສາອງັ ກດິ ແຕຸ່ ບດົ ປະພນັ ມລີ ກັ ສະນະຊາດຢຸ່ າງເດຸ່ ນັ ຊດັ , ທຸ່ ານຍງັ ເປັນຜູໜ້ ຸ່ ງຶ ທຸ່ ໄີ ດຕ້ ຸ່ ສູຢ້ ຸ່ າງບຸ່ ຮູອ້ ດິ ຮູເ້ ມຸ່ ອຍ ເພຸ່ ອປົກປັກຮກັ ສາມູນເຊອ້ ວນັ ນະຄະດອີ ນັ ດງີ າມຂອງອນິ ເດຍ. ທຸ່ ານມກັ ໃຊວ້ າດຂຽນທຸ່ ມີ ລີ ກັ ສະນະປັດຊະຍາ ເລກິ ເຊຸ່ ງິ ແລະ ໃຊກ້ ານຕຕິ ຽນສຽດສແີ ບບອຸ່ ອນໂຍນ. ກຣາແຮມກຣນິ ນກັ ປະພນັ ຜູຍ້ ຸ່ ງິ ໃຫຍຸ່ ຂອງອງັ ກດິ ໃນຍກນໄີ້ ດ້ ຕລີ າຄາວຸ່ າ ຣ.ກ ນາຣາຍານ ແມຸ່ ນນກັ ປະພນັ ທຸ່ ໃີ ຊພ້ າສາອງັ ກດິ ເຂາົ້ ໃນການປະດດິ ແຕຸ່ ງທຸ່ ຍີ ຸ່ ງິ ໃຫຍຸ່ ກວຸ່ າໝຸ່ ໃູ ນສະຕະ ວດັ ທີ XX. ພອ້ ມນຢີ້ ຸ່ ູໃນປຶມ້ ວດັ ຈະນານກມົ ສບັ ວນັ ນະຄະດີ ແລະ ທດິ ສະດວີ ນັ ນະຄະດີ ຂອງໂຊວຽດໄດຕ້ ລີ າຄາ ຣ.ກ ນາຣາຍານ ວຸ່ າເປັນ \"ນກັ ສລິ ະປິນຊນັ້ ປາລະມາຈານທຸ່ ໃີ ຊພ້ າສາອງັ ກດິ ຍກສະໄໝໃໝຸ່ ເຂາົ້ ໃນການປະດດິ ແຕຸ່ ງ ວນັ ນະຄະດປີ ະເພດຄາຮອ້ ຍແກວ້ . ຣ.ກ ນາຣາຍານໄດພ້ ມິ ນະວະນຍິ າຍດວ້ ຍມຂອງຕນົ ເອງ ໃນປີ 1935. ຜນົ ງານການປະດດິ ແຕຸ່ ງທຸ່ ດີ ເີ ດຸ່ ນັ ທຸ່ ີ ສດຂອງທຸ່ ານ ລວມມນີ ະວະນຍິ າຍ “ຜູຊ້ ຸ່ ຽວຊານທາງທະນາຄານ” (ປີ 1952), ອຍຕອ້ ນຮບັ ມະຫາຕະມະ” (ປີ 1955), “ຜູພ້ າທາງ” (ປີ 1958), “ຄນົ ກນິ ຄນົ ຢຸ່ ູມານກູດ”ີ (ປີ 1961) ແລະ “ຄນົ ຂາຍເຂາົ້ ໜມົ \" (ປີ 1967). ນອກ ນນັ້ ທຸ່ ານຍງັ ມປີ ຶມ້ ໂຮມເລຸ່ ອງສນັ້ ທຸ່ ໃີ ສຸ່ ຫວົ ຂ້ “ຖະໜນົ ໂລລ\"ີ . 4.1 ນະວະນຍິ າຍເລຸ່ ອງ “ຜູພ້ າທາງ” ໂດຍຫຍ້ ນະວະນຍິ າຍ ຜູພ້ າທາງ (The Guide) ເປັນຜນົ ງານທຸ່ ດີ ເີ ດຸ່ ນັ , ມຊີ ວີ ດິ ຊວີ າ, ດູດດຸ່ ມຜູອ້ ຸ່ ານ ແລະ ມະ ຫດັ ສະຈນັ ຂອງ ຣ.ກ ນາຣາຍານ. ເນອ້ ໃນນະວະນຍິ າຍເຫຼມັ້ ນໄີ້ ດເ້ ລຸ່ າົ ເຖງິ ເຫດການຕຸ່ າງໆ ທຸ່ ຕີ ດິ ພນັ ກບັ ຊວີ ດິ ຂອງສອງຕວົ ລະ ຄອນໃຈກາງ ຣູຢິວ ແລະ ຣູດ.ີ ຣູຢິວເປັນຊາຍສະກນັ ທຸ່ ກີ າເນດີ ຈາກຄອບຄວົ ຊາວຄາ້ ຂາຍ. ເປັນຄນົ ທຸ່ ສີ ະຫຼາດສະຫຼຽວມາແຕຸ່ ນອ້ ຍ, ເປັນຄນົ ທຸ່ ມີ ກັ ຫຼນິ້ ມກັ ທຸ່ ຽວຢຸ່ ູບຸ່ ເປັນບຸ່ ອນ, ເປັນຄນົ ວຸ່ ອງໄວ, ມພີ ອນສະຫວນັ ໃນການວຸ່ ງິ ເຕນັ້ , ເປັນຄນົ ມີ ສະເໜຸ່ ໃນການປາກເວາົ້ , ມອີ າຊບີ ໃນການພາທາງທຸ່ ອງທຸ່ ຽວ, ທາ້ ວໄດພ້ ບົ ແລະ ຮກັ ມກັ ກບັ ນກັ ຟອ້ ນພນ້ ເມອງທຸ່ ີ 131 ຜູຮ້ ຽບຮຽງ : ວຽງມະນີ ລາວຈ ູ

ວນັ ນະຄະດອີ າຊີ ສວຍງາມ ແລະ ມຄີ ວາມສາມາດສູງ ເຊຸ່ ງິ ນາງມຜີ ວົ ແລວ້ . ຕຸ່ ຈາກນນັ້ ຣູຢິວ ໄດຍ້ ດຶ ນາງມາກາມະສດິ ຂອງຕນົ . ພວກ ເຂາົ ສອງຄນົ ໄດສ້ າ້ ງຊວີ ດິ ຂອງຕນົ ໄດສ້ ມົ ຫວງັ ຮຸ່ ງັ ມເີ ຫຼອລນົ້ . ໂຣດເີ ປັນນກັ ເຕນັ້ ລາທຸ່ ໄີ ດຮ້ ບັ ຄວາມນຍິ ມົ ຈາກຜູຊມົ ແລະ ສາມາດນາລາຍໄດສ້ ູງມາສຸ່ ູຄອບຄວົ . ຣູຢິວເອງໄດເ້ ປັນເຈາົ້ ຂອງແຫຸ່ ງສລິ ະປະຜູມ້ ຊີ ຸ່ ສຽງ ແຕຸ່ ບາດແລວ້ ກດິ ຈະ ການຂອງພວກເຂາົ ໄດລ້ ມົ້ ລະລາຍ, ຣູຢິວຖກຈາຄກ 2 ປີ, ໂຣດຈີ າຕອ້ ງກບັ ຄນໄປເດນີ ຕາມຖະໜນົ ສາຍເດມີ ເພຸ່ ອ ຫາເງນິ ທດົ ແທນໜສີ້ ນິ ຂອງຣູຢິວ, ໄຖຸ່ ເອາົ ຣູຢິວອອກຈາກຄກ. ຫຼງັ ຈາກອອກຄກແລວ້ , ຣູຢິວໄດໄ້ ປລຊີ້ ຸ່ ອນຢຸ່ ູບາ້ ນ ນອກສອກຫຼກີ ແຫຸ່ ງໜຸ່ ງຶ , ໃຊຊ້ ວີ ດິ ຮຸ່ ວມກບັ ຊາວນາທຸ່ ສີ ດັ ຊຸ່ ແລະ ທາມະຊາດອນັ ໄພສານສວຍງາມ… ຣູຢິວຍງັ ໄດ້ ຜຸ່ ານຜຸ່ າຊວິ ດິ ແລະ ສະພາບແວດລອ້ ມອນັ ສບັ ສນົ ປົນເປ. ເຊຸ່ ງິ ມເີ ທຸ່ ອກຸ່ ເສາົ້ ໂສກ, ມເີ ທຸ່ ອກຸ່ ເປັນໜາ້ ຕະຫຼກົ ແຕຸ່ ໃນທຸ່ ີ ສດກຸ່ ຜຸ່ ານພນົ້ ໄປ, ບນັ້ ທາ້ ຍຂອງຊວີ ດິ ຣູຢິວໄດອ້ ດົ ອາຫານຕະຫຼອດສບິ ສອງມສ້ ບິ ສອງຄນ ເພຸ່ ອພາວະນາໃຫຟ້ າ້ ຝົນ ລງົ ມາ... ຍອ້ ນແນວນນັ້ ຣູຢິວໄດກາຍເປັນພະອລະຫນັ ອງົ ໜຸ່ ງຶ ຂອງອນິ ເດຍ. 4.2 ເນອ້ ໃນຄວາມໝາຍຂອງເລຸ່ ອງ ນະວະນຍິ າຍ “ຜູພ້ າທາງ” ເປັນບດົ ປະພນັ ທຸ່ ໂີ ດດເດຸ່ ນັ ອນັ ດບັ ໜຸ່ ງຶ ໃນຈານວນບດົ ປະພນັ ຂອງທຸ່ ານ ຣກ ນາ ຣາຢານ. ເນອ້ ໃນຄວາມໝາຍທຸ່ ພີ ນົ້ ເດຸ່ ນັ ຂອງນະວະນຍິ າຍເລຸ່ ອງນີ້ ແມຸ່ ນສະແດງເຖງິ ການຕຸ່ ສູຢຸ່ າງດເດອດລະຫວຸ່ າງ ບນ ແລະ ບາບ, ລະຫວຸ່ າງມະນດສະທາ ແລະ ໄຮມ້ ະນດສະທາ ເຊຸ່ ງິ ໃນທຸ່ ສີ ດບນຊະນະບາບ, ມະນດສະທາຊະນະ ໄຮນ້ ະນດສະທາ. ການຕຸ່ ສູອນັ ດເດອດດຸ່ ງັ ກຸ່ າວໄດສ້ ະແດງອອກຜຸ່ ານສອງຕວົ ລະຄອນຄ ຣູຢິວ ແລະ ໂຣດ.ີ ຣູຢິວໄດປ້ ຸ່ ຽນຈາກ ເປັນຄນົ ພາທາງ ກບັ ກາຍມາເປັນເຖາົ້ ແກຸ່ ທຸ່ ມີ ຊີ ຸ່ ສຽງໂດຸ່ ງດງັ ໃນວງົ ການສລິ ະປະກາ. ລາວໄດບ້ ນຕວົ ເຖງິ ຈດປະສງົ ສດ ຍອດ ຂອງຕນົ ຄມລີ ດົ ໂອໂຕຄນັ ງາມໆ, ມເີ ຮອນວນິ ລາຫຼງັ ໃຫຍຸ່ ໆທງັ ຍງັ ມໂີ ຣດນີ ກັ ເຕນັ້ ລາພນ້ ເມອງທຸ່ ສີ ວຍງາມ ແລະ ເຕນັ້ ລເກຸ່ ງັ ໃນລະດບັ ສດຍອດຂອງສະຕະວດັ ມາເປັນເມຍ. ຢຸ່ າງໃດກຕາມລາວກຍງັ ບຸ່ ສມົ ໃຈເທຸ່ ອ ເພາະໃນ ແນວຄດິ ຈດິ ໃຈຂອງລາວຄດິ ເຖິງແຕຸ່ ເງນິ , ຮູແ້ ຕຸ່ ເງນິ ຢຸ່ າງດຽວ. ທດິ ສະດີຂອງລາວແມຸ່ ນຍາມໃດ ທຸ່ ີຍງັ ສາມາດ ເກບັ ເລມັ ເງນິ ໄດແ້ ມຸ່ ນຍງັ ບຸ່ ເຊາົ ເຄຸ່ ອນໄຫວ. ຣູຢິວ ເຄຍີ ເວາົ້ ວຸ່ າເງນິ ຄາທງັ ໝດົ ທຸ່ ມີ ຢີ ຸ່ ູໃນພພິ ບົ ນີ້ ໃຫເ້ ອາົ ມາຖອກໃສຸ່ ຖງົ ຂອງຕນົ ຄນົ ດຽວ, ບຸ່ ຕອ້ ງຢາ້ ນວຸ່ າມນັ ຈະເຫຼອ. ດຸ່ ງັ ນນັ້ , ລາວຈຸ່ ງຶ ເຫນັ ຄນຄຸ່ າຂອງໂຣດເີ ປັນພຽງເຄຸ່ ອງມເພຸ່ ອຫາເງນິ ເທຸ່ າົ ນນັ້ ທກຄງັ້ ທຸ່ ໂີ ຣດອີ ອກໂປສະແດງມຄີ ວາມໝາຍເທຸ່ າົ ກບັ ໃບເຊກັ ເງນິ ທຸ່ ມີ ຕີ ວົ ເລກສູງໆ. ລາວເປັນຄນົ ເຫນັ ແກຸ່ ຕວົ , ເຫນັ ແກຸ່ ເງນິ ຈນົ ເຖງິ ຂນັ້ ຄດິ ສງົ ໄສຄນົ ອຸ່ ນ, ເບຸ່ ງິ ທກຄນົ ໃນແງຸ່ ຮາ້ ຍ, ເຫນີ ຫຸ່ າງຈາກທກຄນົ ຕະຫຼອດຮອດແມຸ່ ຂອງຕົນເອງ. ຄົນທຸ່ ີລາວຍັງມີສາຍພົວພັນຢຸ່ ູກມີແຕຸ່ ຜູ ທ້ ຸ່ ີຍັງສາມາດຊຸ່ ວຍລາວຫາເງນິ ໄດເ້ ທຸ່ ົານັນ້ ແຕຸ່ ກຍັງ ລະມດັ ລະວງັ ຫາວທິ ຕີ າ້ ນທຸ່ ແີ ນບນຽມໄວເ້ ພຸ່ ອປອ້ ງກນັ ຕວົ . ດວ້ ຍແນວຄດິ ຈດິ ຕະສາດດຸ່ ງັ ກຸ່ າວ, ລາວໄດບ້ ນໄປເຖງິ ການກະທາທຸ່ ໂີ ລດໂຜນ, ໄຮເ້ ຫດຜນົ ທກຢຸ່ າງຈນົ ກາຍເປັນຄນົ ເສຍສະຕໄິ ປໝດົ . ສະນນັ້ , ເຖງິ ວຸ່ າລາວສາມາດຍດຶ ຄອງໂຣດໄີ ວໄ້ ດຢ້ ຸ່ າງສມົ ບູນແລວ້ ກຈງິ ລາວກຍງັ ຫາ ວທິ ປີ ອນລາຍເຊນັ ຂອງນາງເພຸ່ ອໄປຮບັ ເງນິ ຄຸ່ າສະແດງຂອງນາງລຸ່ ວງໜາ້ , ພເິ ສດກບັ ເຄຸ່ ອງແຕຸ່ ງຕວົ ລາຄາແພງ ເຊຸ່ ງິ ເປັນສາເຫດໃຫກ້ ດິ ຈະການຂອງພວກເຂາົ ທງັ ສອງລມົ້ ລະລາຍໄປທງັ ໝດົ ຣູຢິວຖກຕດິ ຄກ, ໂຣດີ ຈາຕອ້ ງຂາຍເຄຸ່ ອງ ແຕຸ່ ງຕວົ ຊນິ້ ສດທາ້ ຍຂອງນາງ ເພຸ່ ອໄປໄຖຸ່ ເອາົ ຣູຢິວ. ມາເຖິງເວລານີ້ ຣູຢິວ ຈຸ່ ງິ ມຄີ ວາມຮູສ້ ກຶ ສານກຶ ຕວົ ແລະ ດນິ້ ຣນົ ເພຸ່ ອໃຫພ້ ນົ້ ຈາກຊວີ ດິ ອນັ ຄບັ ແຄບ ແລະ ເຫນັ ແກຸ່ ຕວົ ດຸ່ ງັ ກຸ່ າວ ເພຸ່ ອຊດົ ເຊຍີ ໃຫຊ້ ວີ ດິ ທຸ່ ໄີ ຮປ້ ະໂຫຍດຜຸ່ ານມາ. ລາວໄດມ້ ອບຊວີ ດິ ຂອງຕນົ ໃຫແ້ ກຸ່ ການພາວະນາຂໃຫສ້ ຸ່ ງິ ທຸ່ ດີ ຈີ ຸ່ ງົ ບງັ ເກດີ ແກຸ່ ປະຊາຊນົ ອນິ ເດຍ, ລາວໄດອ້ ດົ ອາຫານ, ນຸ່ ງັ ພາວະນາເພຸ່ ອຂຟາ້ ຂຝົນໃຫຕ້ ກົ ລງົ ມຄວາມແຫງ້ ແລງ້ , ຄວາມໂຫຍຫວິ ທຸ່ ແີ ຜຸ່ ນດນິ ແລະ ປະຊາຊນົ ອນິ ເດຍພວມ 132 ຜູຮ້ ຽບຮຽງ : ວຽງມະນີ ລາວຈ ູ

ວນັ ນະຄະດອີ າຊີ ປະສບົ ຢຸ່ ູ. ລາວໄດຕ້ ດັ ຄວາມຄດິ , ຕດັ ການພວົ ພນັ ກບັ ແມຸ່ ຍງິ ແລະ ເງນິ ຄາຢຸ່ າງເດດັ ຂາດ. ໃນທຸ່ ສີ ດລາວກປະສບົ ຜນົ ສາເລດັ . ເຊຸ່ ງິ ມນັ ໄດເ້ ຮດັ ໃຫຊ້ ວີ ດິ ຂອງລາວມຄີ ນຄຸ່ າ, ມຄີ ວາມໝາຍ ແລະ ມຄີ ນປະໂຫຍດຕຸ່ ສງັ ຄມົ . ອນັ ນນັ້ ແມຸ່ ນ ໄຊຊະນາທຸ່ ຍີ ງັ ໃຫຍຸ່ ຂອງລາວກຄຂອງມະນດສະທາ. ອກີ ດາ້ ນໜງຶ້ ຜຸ່ ານບດົ ເລຸ່ ອງເຮາົ ຈະເຫນັ ໄດເ້ ຖງິ ທດັ ສະນະຄະຕຂິ ອງໂຣດີ ເຊຸ່ ງິ ກງົ ກນັ ຂາ້ ມກບັ ຣູຢິວ ເຊຸ່ ນັ ນາງຮູຈ້ ກັ ຖະນຖະໜອມຄນຄຸ່ າອນັ ດງີ າມ ແລະ ສູງສຸ່ ງົ ຂອງສລິ ະປະກາບູຮານ ລວມທງັ ການເຕນັ້ ລາແບບບູຮານ ເຊຸ່ ງິ ເປັນມນູ ເຊອ້ ສລິ ະປະອນັ ເກຸ່ າົ ແກຸ່ ຂອງປະຊາຊນົ ອນິ ເດຍ. ສາລບັ ນາງແລວ້ ການສະແດງຂອງນາງແຕຸ່ ລະຄງັ້ ບຸ່ ແມຸ່ ນຂນຶ້ ກບັ ໃບເຊກັ ທຸ່ ມີ ມີ ູນຄຸ່ າສູງໆ ແຕຸ່ ແມຸ່ ນຢຸ່ ູກບັ ຄວາມນຍິ ມົ ຊມົ ຊອບອນັ ລນົ້ ເຫຼອຂອງຜູຊ້ ນົ ຕຸ່ ການສະແດງຂອງນາງ. ນາງອມ້ ເອາົ ຊຸ່ ດອກໄມໃ້ ຫຍຸ່ ແລະ ຫອມຫວນ ໄປດວ້ ຍກຸ່ ນິ ດອກໄມສ້ ດົ ທງັ ສວຍງາມໄປດວ້ ຍສສີ ນັ ອນັ ວຈິ ດິ ນນັ້ ແມຸ່ ນສຸ່ ງິ ທຸ່ ເີ ປັນຄນຄຸ່ າຢຸ່ າງໜຸ່ ງຶ ຢຸ່ າງດຽວ. ຈາກ ການເຄຸ່ ອນໄຫວທງັ ໝດົ ຂອງນາງ ອນັ ນນັ້ ແມຸ່ ນຄນຄຸ່ າແຫຸ່ ງຄນສມົ ບດັ ທຸ່ ສີ ູງສຸ່ ງົ ເຊຸ່ ງິ ປະຊາຊນົ ອນິ ເດຍໃຫຄ້ ວາມນບັ ຖ ແລະ ສນັ ລະເສນີ ທງັ ແມຸ່ ນແນວຄດິ ຈດິ ໃຈທຸ່ ຜີ ູແ້ ຕຸ່ ງຢາກຝາກຝັງໄວກ້ ບັ ຜູອ້ ຸ່ ານຂອງທຸ່ ານທກຄນົ . 5. ຄດັ ຕອນນະວະນຍິ າຍເລຸ່ ອງ “ຜູພ້ າທາງ” ຕອນທີ 10 ຂອ້ ຍຖກຂງັ ສອງວນັ ໃນຫອ້ ງຄມຂງັ ຢຸ່ ູຮຸ່ ວມກບັ ນກັ ໂທດຄນົ ອຸ່ ນທຸ່ ເີ ປັນພວກຄນົ ຂຖີ້ ຸ່ ີ. ທຸ່ າທທີ ຸ່ ສີ ະໜດິ ສະ ໜມົ ຂອງຫວົ ໜາ້ ຄາ້ ຍໄດຖ້ ກປິດຖີມ້ ທນັ ທີ ເມຸ່ ອພວກເຮາົ ເຂາົ້ ຫອ້ ງການຕາຫຼວດ. ລາວມອບຂອ້ ຍໃຫແ້ ກຸ່ ນາຍຕາ ຫວຼ ດຢຸ່ ູຫອ້ ງການເພຸ່ ອເຮດັ ໜງັ ສຮບັ ມອບ. ໂຣດີ ໄດມ້ າຢຽ້ ມຂອ້ ຍ, ນາງຮອ້ ງໄຫ.້ ທາອດິ ຂອ້ ຍເຂາົ້ ໄປນຸ່ ງັ ຢຸ່ ູແຈສດຂອງຫອ້ ງຄມຂງັ , ຕາຫຼຽວໄປທາງ ອຸ່ ນ, ຕຸ່ ມາຂອ້ ຍທຸ່ ນທຸ່ ຽງຂນຶ້ , ຂອ້ ຍຈຸ່ ງຶ ບອກໃຫນ້ າງກບັ ເມອ ແລະ ໄປຫາທະນາຄານເພຸ່ ອແກວ້ ຽກ. ນາງຖາມພຽງ ແຕຸ່ ຄາດຽວ: - ພວກເຮາົ ມເີ ງນິ ຫາຼ ຍເຖງິ ປານນນັ້ , ດຽວນຫີ້ າຍໄປໃສໝດົ ? ສາມມຫ້ ຼງັ ມາຂອ້ ຍກໄດມ້ ໜີ າ້ ຢຸ່ ູເຮອນ, ຫາກວຸ່ າຊວີ ດິ ທຸ່ ເີ ຄຍີ ດາລງົ ມາມນັ ໄດເ້ ຫນີ ຫຸ່ າງຈາກພວກ ເຮາົ ໄປ, ມານຄີ ນົ ໃຊຕ້ ອ້ ງເຮດັ ວຽກເໝອນກບັ ເຄຸ່ ອງຈກັ ລາວກມົ້ ໜາ້ ກມົ້ ຕາຢຸ່ ູກບັ ຫອ້ ງຂອງຕນົ ໝດົ ມ.້ ແທຈ້ ງິ ແລວ້ ດຽວນີ້ ລາວກບຸ່ ມວີ ຽກຫຍງັ ຊເິ ຮດັ , ຫວຸ່ າງນກີ້ ບຸ່ ສູມ້ ຈີ ດົ ໝາຍສຸ່ ງົ ມາຫາຂອ້ ຍ. ໃນເຮອນເຕມັ ໄປດວ້ ຍຄວາມໂສກເສາົ້ ເໝອນ ເປັນເຮອນດ.ີ ສຽງຍຸ່ າງຈາກບາດຕນີ ຂອງນາລນີ ທີ ຸ່ ເີ ຄຍີ ໄດຍ້ ນິ ຢຸ່ ູຊນັ້ ເທງິ ກຫາຍງຽບໄປ, ຄນົ ກບຸ່ ມໃີ ຜມາຫາອກີ , ເງນິ ຄາໃນເຮອນມເີ ທຸ່ າົ ໃດນາງໄດພ້ ະຍາຍາມເກບັ ເລມັ ທອ້ ນໂຮມໃຫຄ້ ບົ ສບິ ພນັ ຮູບ ເພຸ່ ອປະກນັ ຂອ້ ຍອອກຈາກຄກ, ຖາ້ ຂອ້ ຍຫາກດາລງົ ຊວີ ດິ ເປັນຄນົ ທຸ່ ມີ ມີ ະ ໂນທາ, ການຊອກຫາກອ້ ນເງນິ ນນັ້ ມນັ ງຸ່າຍປານຫງາຍມ. ແຕຸ່ ຂອ້ ຍໄດໃ້ ຊ້ ເງນິ ເຂາົ້ ໃນຫນ້ ສຸ່ ວນຕຸ່ າງໆເຊຸ່ ງິ ໄຮປ້ ະໂຫຍດ ແລະ ປຶມ້ ເງນິ ຝາກເຫຸ່ ຼາົ ນນັ້ ກບຸ່ ສາມາດໃຊຖ້ ອນເງນິ ໄດ,້ ບຸ່ ມໃີ ຜຍອນ ໃຫກ້ ູຢ້ ນເງນິ , ເງນິ ທຸ່ ເີ ຫຼອກຸ່ ອນນນັ້ ມເີ ທຸ່ າົ ໃດຂອ້ ຍກໃຊມ້ ນັ ຢຸ່ າງຟມເຟອຍ ລວມທງັ ກອ້ ນເງນິ ທຸ່ ນີ າງຈະໄດຮ້ ບັ ໃນ ການສະແດງຂອງນາງຄງັ້ ຕຸ່ ໆໄປ. ມມີ ໜ້ ຸ່ ງຶ ໃນຄາບເຂາົ້ ແລງ ຂອ້ ຍໄດຖ້ າມນາລນີ :ີ - ເປັນຫຍງັ ນອ້ ງບຸ່ ສບຕຸ່ ເຮດັ ສນັ ຍາສະແດງໃນໄຕມາດຕຸ່ ໄປ ? ພວກເຮາົ ຈະມລີ າຍຮບັ ຕຸ່ ມເພຸ່ ອ ດຸ່ ນດຸ່ ຽງກນັ ໃຊຈ້ ຸ່ າຍ. ເວລານຂີ້ ອ້ ຍຢຸ່ ູແຕຸ່ ຊນັ້ ລຸ່ ນເພຸ່ ອໃຫນ້ າງໄປຢຸ່ ູຊນັ້ ເທງິ ຜູດ້ ຽວ, ຂອ້ ຍບຸ່ ມຄີ ວາມກາ້ ຫານເພຸ່ ອປະເຊນີ ໜາ້ ສອງຕຸ່ ສອງກບັ ນາງຢຸ່ ູໃນຫອ້ ງນອນຄຸ່ າມາ, ຂອ້ ຍພກັ ຢຸ່ ູໃນຫອ້ ງຮບັ ແຂກ, ນອນເທງິ ໂຊຟາເປັນເຊຸ່ ນັ ນນັ້ ເລອ້ ຍໄປ. 133 ຜູຮ້ ຽບຮຽງ : ວຽງມະນີ ລາວຈ ູ

ວນັ ນະຄະດອີ າຊີ ນາລນີ ບີ ຸ່ ຕອບ ຂອ້ ຍໄດຖ້ າມຄນອກີ ເມຸ່ ອຄນົ ໃຊໄ້ ດເ້ ຂາົ້ ໄປໃນເຮອນເພຸ່ ອຄນົ້ ຫາສຸ່ ງິ ຂອງໃດໜຸ່ ງຶ , ນາງຈຸ່ ງຶ ຄຸ່ ອຍເວາົ້ : - ຄວນປຶກສາເລຸ່ ອງນຕີ້ ຸ່ ໜາ້ ຄນົ ໃຊບ້ ?. ຂອ້ ຍໄດອ້ ຸ່ ອນຍອມຮບັ ເອາົ ຄາຕານດິ ຸ່ ງັ ກຸ່ າວ. ນບັ ແຕຸ່ ນໄີ້ ປຂອ້ ຍໄດກ້ າຍເປັນຄນົ ເກາະຫອ້ ຍອາໄສນາງ. ພາຍຫຼງັ ທຸ່ ຂີ ອ້ ຍຖກປະກນັ ອອກມາ, ສດີ ບລຫິ ານ ວຽກງານໃນເຮອນຫຼງັ ນໄີ້ ດປ້ ຸ່ ຽນໄປສຸ່ ູມນາລນີ .ີ ຄວາມຈງິ ຂອ້ ຍກຮູສ້ ກຶ ອດຶ ອດັ ບຸ່ ພໃຈປານໃດ ຫຼງັ ເຫດການດຸ່ ງັ ກຸ່ າວ ໄດຜ້ ຸ່ ານໄປ, ນາງໄດກ້ າຍເປັນຄົນທຸ່ ີມຄີ ວາມເດັດດຸ່ ຽວເຂມັ້ ແຂງກວຸ່ າເກຸ່ າົ , ນາງບຸ່ ສູລ້ ມົ ຫຍງັ ກບັ ຂອ້ ຍຕຸ່ ມອີກ ນອກຈາກບາງປະໂຫຍກຄາເວາົ້ ຄກບັ ເວາົ້ ໃສຸ່ ຄນົ ອານາຖາ ເຊຸ່ ງິ ນາງໄດກ້ ອບກເູ້ ອາົ ຊວີ ດິ ເຂາົ ມາເວາົ້ ກບັ ຂອ້ ຍ. ແທຈ້ ງິ ແລວ້ ນາງບຸ່ ມເີ ສນັ້ ທາງອຸ່ ນ, ນາງຈາຕອ້ ງໄດເ້ ກບັ ເລມັ ທກສຸ່ ງິ ທກຢຸ່ າງ ເພຸ່ ອໄປໄຖຸ່ ເອາົ ຂອ້ ຍ. ນາງໄດເ້ ຮດັ ວຽກນດີ້ ວ້ ຍ ຄວາມທຸ່ ນທຸ່ ຽງ ແລະ ສະຫາຼ ດ. ຂອ້ ຍໄດນ້ ຸ່ ງັ ກນິ ແບບງຽບໆໃຫແ້ ລວ້ ຄາບເຂາົ້ . ຫຼງັ ຄາບເຂາົ້ ນາລນີ ມີ ກັ ຈະນຸ່ ງັ ຢຸ່ ູໃນທອ້ ງຮບັ ແຂກກບັ ຂອ້ ຍບດຶ ໜຸ່ ງຶ ເພຸ່ ອສະແດງຄວາມເຫນັ ໃຈຕຸ່ ຂອ້ ຍ. ນາງນຸ່ ງັ ລງົ ໂຊຟາຂາ້ ງໆນາງມຖີ າດເຄຸ່ ອງຄຽ້ ວໝາກ ຂອ້ ຍເຮດັ ໃຈແຂງຊກຖາດເຄຸ່ ອງຄຽ້ ວໝາກ ອອກໄປ ແລວ້ ຄອຍນຸ່ ງັ ລງົ ທາງຂາ້ ງນາງ, ປາກຂອງນາງແດງດວ້ ຍສຂີ ອງນາ້ ໝາກ, ໃບໜາຂອງນາງຄຸ່ ອຍໆແດງຂນຶ້ ຍອ້ ນລດົ ເພດັ ຂອງຄາໝາກ. ນາງຫຼຽວເບຸ່ ງິ ຂອ້ ຍດວ້ ຍສາຍຕາຂອງຜູມ້ ອີ ານາດ ແລະ ຖາມຂອ້ ຍ: - ເອາົ , ມເີ ລຸ່ ອງຫຍງັ ?. ຂອ້ ຍບຸ່ ທນັ ໄດເ້ ອຸ່ ຍີ ສບົ ເອຸ່ ຍີ ປາກ ນາງຊາ້ ພດັ ເວາົ້ ຕຸ່ ມ: - ຈຸ່ ເອາົ ຢຸ່ າເອາົ ເລຸ່ ອງຂອງຕນົ ໄປລມົ ຕຸ່ ໜາ້ ຄນົ ອຸ່ ນ, ພວກເຂາົ ຊຸ່ າກນັ ມາຫຼາຍແລວ້ , ວນັ ທຸ່ ໜີ ຸ່ ງຶ ຕນົ້ ເດອນນີ້ ຂອ້ ຍຈະເອາົ ຄນົ ໃຊຜ້ ູໜ້ ຸ່ ງຶ ອອກ. - ຢາຟາ້ ວ, ຢາຟາ້ ວຝຸ່ ັງ. - ຍງັ ໃຫຂ້ ອ້ ຍລຄອຍຫຍງັ ອກີ ?. ນາ້ ຕານາງໄຫຊຼ ມຶ ອອກມາ. <…….> ນາລນີ ເີ ຊດັ ນາ້ ຕາ ແລະ ຖາມ: - ໃນເວລາກນິ ເຂາົ້ ອາ້ ຍໄດຖ້ າມຫຍງັ ເກາະ?. - ແມຸ່ ນແລວ້ ແຕຸ່ ນອ້ ງບຸ່ ໄດໃ້ ຫອ້ າ້ ຍເວາົ້ ເດ! ຂອ້ ຍເວາົ້ ໃນທານອງຄຽດ. ອາ້ ຍໄດຖ້ າມນອ້ ງນອ້ ງວຸ່ າເປັນຫຍງັ ນອ້ ງບຸ່ ສບຕຸ່ ການສະແດງຕາມໂຄງການທຸ່ ໄີ ດກ້ ຽມໄວ,້ ຢຸ່ າງໜອ້ ຍເຮາົ ກແກໄ້ ຂໃຊໜ້ ສີ້ ນິ ຈານວນເງນິ ທຸ່ ອີ າ້ ຍໄດໄ້ ປເອາົ ມາກຸ່ ອນ. ນາງຄດິ ຄາວໜຸ່ ງຶ ແລວ້ ຖາມ: - ເປັນຫຍງັ ຈຸ່ ງຶ ຕອ້ ງເຮດັ ແນວນນັ້ ? - ເພາະວຸ່ າເງນິ ເຫາຼົ້ ນນັ້ ເຮາົ ພຽງແຕຸ່ ຮບັ ລຸ່ ວງໜາ້ . ເວລານເີ້ ຮາົ ຕອ້ ງເກບັ ໃຫຄ້ ບົ ຄຸ່ າສະແດງແຕຸ່ ລະຄງັ້ . - ເງນິ ບຸ່ ຈກັ ເທຸ່ າົ ໃດມນັ ຫາຍໄປໃສໝດົ ?. - ນອ້ ງກຕອ້ ງຮູລ້ ະບ! ໃນໃບບນັ ຊທີ ະນາຄານນນັ້ ໃສຸ່ ຊຸ່ ນອ້ ງຕວ໋າ, ນອ້ ງອາດກວດເບຸ່ ງິ ບນັ ຊທີ ະນາຄານຕຸ່ ມ 134 ຜູຮ້ ຽບຮຽງ : ວຽງມະນີ ລາວຈ ູ

ວນັ ນະຄະດອີ າຊີ ຖາ້ ເຫນັ ຈາເປັນ. <…….> ນາລນີ ບີ ຸ່ ຢາກສບຕຸ່ ການຖກົ ຖຽງໄປຕາມຄວາມຄດິ ທຸ່ ຜີ ດິ ພາດດຸ່ ງັ ກຸ່ າວ. ນາງຈຸ່ ງຶ ເວາົ້ ວຸ່ າ: - ອາ້ ຍຈຸ່ ງົ ບອກໃຫນ້ ອ້ ງຮູວ້ ຸ່ າອາ້ ຍໄດໄ້ ປຮບັ ເງນິ ລຸ່ ວງໜາ້ ຢຸ່ ູໃສແດຸ່ , ນອ້ ງຈະໃຊຄ້ ນເຂາົ ໃຫໝ້ ດົ . ນາງເວາົ້ ຄາ ນນັ້ ອອກມາເໝອນນາງແກງ້ ເວາົ້ . ນາງຈະເອາົ ເງນິ ຢຸ່ ູໃສໄປໃຊແ້ ທນເຂາົ ?. - ເປັນຫຍງັ ນອ້ ງຈຸ່ ງິ ຄດິ ແນວນນັ້ ? ເປັນຫຍງັ ນອ້ ງບຸ່ ໄປສບຕຸ່ ສະແດງຕາມສນັ ຍາ?. - ອາ້ ຍຄດິ ເຫນັ ແຕຸ່ ເງນິ ແມຸ່ ນບ? ອາ້ ຍບຸ່ ເຫນັ ບນອ້ ງຈະເອາົ ໜາ້ ເອາົ ຕາໃສໂປສະແດງ?. - ເປັນຫຍງັ ຈຸ່ ງຶ ວຸ່ າບຸ່ ມໜີ າ້ ບຸ່ ມຕີ າ? ສມົ ມດອາ້ ຍຕດິ ຄກ... ກແມຸ່ ນເລຸ່ ອງຂອງອາ້ ຍມນັ ກຸ່ ຽວຫຍງັ ກບັ ນອ້ ງ? ນອງສບຕຸ່ ການສະແດງກແມຸ່ ນເລຸ່ ອງທາມະດາ, ເປັນຫຍງັ ນອ້ ງຈຸ່ ງິ ສບຕຸ່ ເຮດັ ແນວນນັ້ ບຸ່ ໄດ?້ - ນອ້ ງບຸ່ ອາດເຮດັ ແນວນນັ້ ໄດ້ , ມແີ ຕຸ່ ເທຸ່ າົ ນນັ້ . - ແລວ້ ນອ້ ງເຮດັ ແນວໃດຕຸ່ ໄປ? ຂອ້ ຍຖາມດວ້ ຍສຽງທຸ່ ເີ ຄຸ່ ງັ ຄຽດ. - ບາງທຂີ ອ້ ຍອາດຈະກບັ ຄນໄປຫາຊາຍຄນົ ນນັ້ !. - ນອ້ ງເຊຸ່ ອວຸ່ າໝຍງັ ຈະຮບັ ເອາົ ນອ້ ງອກີ ບ?. - ແມຸ່ ນ! ຖາ້ ນອ້ ງຫາກເຊາົ ໄປເຕນັ້ ລາ. ຂອ້ ຍຫວົ ຂນຶ້ . ສຽງຫວົ ຂອງຂອ້ ຍເວລານນັ້ ມນັ ເປັນຕາຢາ້ ນ. - ເປັນຫຍງັ ອາ້ ຍຈຸ່ ງິ ຫວົ ?. - ຖາ້ ເລຸ່ ອງຂອງມນັ ຫາກມແີ ຕຸ່ ພຽງການເຕນັ້ ລາແລວ້ ກເຊຸ່ ອວຸ່ າ ໝຈະຮບັ ເອາົ ນອ້ ງແນຸ່ ນອນ! ເປັນຫຍງັ ຂອ້ ຍຈຸ່ ງຶ ກາ້ ເວາົ້ ກບັ ນາງແບບນນັ້ ? ສຸ່ ງິ ທຸ່ ຂີ ອ້ ຍໄດເ້ ວາົ້ ມານນັ້ ເປັນການແຕະຕອ້ ງເຖງິ ກຽດຂອງນາງ ຢຸ່ າງຮາ້ ຍແຮງ. - ນອ້ ງບຸ່ ຄດິ ວຸ່ າເວລານອີ້ າ້ ຍຈະກາ້ ເວາົ້ ແບບນກີ້ ບັ ນອ້ ງ. ກອາດຈະເປັນໄປໄດທ້ ຸ່ ຊີ າຍຄນົ ນນັ້ ບຸ່ ຍອມໃຫກ້ າ້ ວ ຜຸ່ ານປະຕູເຂາົ . ຄນັ ຊນັ້ , ເມຸ່ ອຕກົ ຢຸ່ ູໃນສະພາບດຸ່ ງັ ກຸ່ າວແລວ້ ວທິ ທີ ຸ່ ດີ ກີ ວຸ່ າໝຸ່ ມູ ທີ າງດຽວຄຕາຍຕຸ່ ໜາ້ ປະຕູຂອງເຂາົ !. <…….> ນອ້ ງຄວນສບຕຸ່ ການສະແດງຕຸ່ ໄປ, ມນັ ຈະບຸ່ ດກີ ວຸ່ ານຸ່ ງັ ຢຸ່ ູເຮອນແລວ້ ຄດິ ໄປໂລເລບ? ເປັນຫຍງັ ຂອ້ ຍຈຸ່ ງຶ ບຸ່ ຢາກໂປສະແດງຕຸ່ ມອກີ ? ຫຼ ນອ້ ງຄດິ ງບ້ ຸ່ ມອີ າ້ ຍຢຸ່ ູຄຽງຂາ້ ງເພຸ່ ອດູແລ? ອາ້ ຍເຊຸ່ ອວຸ່ ານອ້ ງຈະເຮດັ ໄດດ້ ວ້ ຍຕນົ ເອງ. ອກີ ຢຸ່ າງໜຸ່ ງຶ ບຸ່ ແມຸ່ ນຊເິ ຫງິ ຊນິ ານ, ຄະດຂີ ອງອາ້ ຍນມີ້ ນັ ຈະມຄີ ວາມໝາຍຫຍງັ , ທາອດິ ໄດຍ້ ນິ ມນັ ຄວຸ່ າພລິ ກຶ ພລິ າ້ ແທ,້ ແຕຸ່ ນອ້ ງຈຸ່ ງົ ເຊຸ່ ອຄາເວາົ້ ຂອງອາ້ ຍ, ການກຸ່ າວຟອ້ ງນນັ້ ມນັ ພຽງແຕຸ່ ເປັນການໃສຸ່ ຮາ້ ຍປາ້ ຍສທີ ຸ່ ບີ ຸ່ ເປັນຕາເລຸ່ ອງ. - ຈງິ ແນວນນັ້ ແທບ້ ຸ່ ?. - ເຂາົ ຈະມຫີ ຍງັ ທຸ່ ເີ ປັນຫກຼັ ຖານ?. ຍອ້ ນບຸ່ ມກັ ການໂຕຖ້ ຽງຍດຍາວກຸ່ ຽວກບັ ເລຸ່ ອງກດົ ໝາຍ, ນາລນີ ຈີ ຸ່ ງິ ເວາົ້ ວຸ່ າ: - ເຖງິ ວຸ່ າອາ້ ຍຈະພນົ້ ເຫດໄປນອ້ ງກຈະບຸ່ ໄປສະແດງອກີ . ນອ້ ງເບຸ່ ອຫຼາຍແລວ້ ກບັ ຊວີ ດິ ທຸ່ ຢີ ຸ່ ູກບັ ການຟອ້ ນ ລາ! - ທຸ່ ຈີ ງິ ນອ້ ງເປັນຜູເ້ ລອກເອາົ ເອງ . - ນອ້ ງຕອ້ ງເລອກເອາົ ຊວີ ດິ ນກັ ສະແດງທຸ່ ພີ ະເນຈອນໄປເລອ້ ຍໆຊນັ້ ເບາະ? ກຸ່ ອນນອ້ ງສານກຶ ຕຸ່ າງໄປແຕຸ່ ມາ 135 ຜູຮ້ ຽບຮຽງ : ວຽງມະນີ ລາວຈ ູ

ວນັ ນະຄະດອີ າຊີ ດຽວນທີ້ ກສຸ່ ງິ ທກຢຸ່ າງໄດປ້ ັດເປຸ່ ົາໄປພອ້ ມກບັ ເຮອນຫງຼັ ນໝີ້ ດົ ແລວ້ . - ໂອຟາ້ ເອຍີ ! ຂອ້ ຍຄວນຄາງຂນຶ້ . ເມຸ່ ອເປັນເຊຸ່ ນັ ນນັ້ ແຕຸ່ ນອ້ ງຍງັ ບຸ່ ປຸ່ ອຍໃຫອ້ າ້ ຍໄປຢຸ່ ູສະ ຫງບົ . ນອ້ ງຊາ້ ພດັ ຊກໃຫອ້ າ້ ຍຫາທກວທິ ເີ ພຸ່ ອໃຫນ້ ອ້ ງອອກສຸ່ ູມວນຊນົ ໃຫໄ້ ດ,້ ມາບດັ ນນີ້ ອ້ ງຊາ້ ພດັ ເວາົ້ ແນວນນັ້ , ອາ້ ຍບຸ່ ຮູຈ້ ະເຂາົ້ ໃຈ ນອ້ ງແນວໃດຖກ... ບຸ່ ສາມາດເຂາົ້ ໃຈເລຍີ ... ນອ້ ງເປັນຄນົ ທຸ່ ເີ ອາົ ໃຈຍາກ ເຫຼອເກນີ !. - ແທຈ້ ງິ ແລວ້ ອາ້ ຍບຸ່ ເຂາົ້ ໃຈນອ້ ງຈກັ ຫນອ້ ຍ! ນາງລກຂນຶ້ ປຶບປັບຍຸ່ າງຂນຶ້ ໄປຊນັ້ ເທງິ ຍຸ່ າງໄປໄດ້ ສອງສາມກາ້ ວກຢດຫຽຼ ວກບັ ມາ ແລະ ເວາົ້ ວຸ່ າ : . - ເຖງິ ວຸ່ າຈະເປັນແນວນນັ້ ບຸ່ ໝາຍຄວາມວຸ່ າ ນອ້ ງຈະປະປຸ່ ອຍອາ້ ຍຢຸ່ ູຕາມເປັນຕາມເກດີ , ເຖງິ ແມຸ່ ນວຸ່ າຈະ ໃຊຊ້ ບັ ສນິ ຊນິ້ ສດທາ້ ຍຂອງນອ້ ງໄປຈານານອ້ ງກຍອມທາ, ຂພຽງແຕຸ່ ໃຫອ້ າ້ ຍໄດພ້ ນົ້ ຈາກຄກຄມຂງັ . ແຕຸ່ ເມຸ່ ອວຽກ ສາເລດັ ແລວ້ ນອ້ ງຂນາອາ້ ຍພຽງແຕຸ່ ສຸ່ ງິ ດຽວຄປຸ່ ອຍນອ້ ງໄປ, ຈຸ່ ງົ ລມນອ້ ງສາ, ນອ້ ງຮອ້ ງຂພຽງເທຸ່ າົ ນນັ້ ນອ້ ງຈະເປັນ ຫຼ ຕາຍກສດແລວ້ ແຕຸ່ ນອ້ ງ, ຂຢຸ່ າກຸ່ ຽວກເປັນພ. 5.1 ເນອ້ ໃນຄວາມໝາຍເລຸ່ ອງ “ຜູພ້ າທາງ” ຕອນທີ 10 ເນອ້ ໃນຂອງຕອນທີ 10 ນໄີ້ ດສ້ ຸ່ ອງແສງໃຫພ້ ວກເຮາົ ເຫນັ ເຖງິ ການດາລງົ ຊວີ ດິ ຮຸ່ ວມກນັ ຂອງມະນດ ທຸ່ ມີ ີ ການພວົ ພນັ ເຊຸ່ ງິ ກນັ ແລະ ກນັ ຢຸ່ ູໃນສງັ ຄມົ ອນິ ເດຍໃນຄາວນນັ້ ເຊຸ່ ງິ ເປັນສງັ ຄມົ ທຸ່ ມີ ຄີ ນົ ທງັ ມະນດສະທາ, ມທີ ງັ ຄນົ ໄຮມ້ ະນດສະທາ, ມທີ ງັ ຄນົ ທຸ່ ມີ ກີ ານປະພດຶ ຕນົ ໄປໃນທາງທຸ່ ດີ ີ ແລະ ທາງທຸ່ ບີ ຸ່ ຊອບທາ ຈນົ ເຮດັ ໃຫຊ້ ວີ ດິ ຂອງຕນົ ແລະ ຄອບຄວົ ຕກົ ຕຸ່ າ ຈນົ ກາ້ ວໄປເຖງິ ຄວາມຫາຍະນະ. ຍອ້ ນມແີ ນວຄດິ ຫຼນິ້ ກນິ ຟມເຟອຍ, ຕດິ ກເິ ລດຕນັ ຫາ, ເຫນັ ແກຸ່ ສດິ ຜນົ ປະໂຫຍດສຸ່ ວນຕວົ , ເມາົ ມວົ ນາອານາດເງນິ ຄາ, ຂາດການຄນົ້ ຄດິ ຕກຶ ຕອງ ແລະ ຫາຄວາມສກໃຫ້ ແກຸ່ ຕນົ ເອງໂດຍບຸ່ ຄດິ ຄານງຶ ເຖງິ ຈດິ ໃຈຜູອ້ ຸ່ ນ. ນອກຈາກນນັ້ ຍງັ ສຸ່ ອງແສງເຖງິ ຄວາມອດົ ທນົ , ຄວາມພະຍາຍາມ ແລະ ຄວາມເສຍສະຫຼະຂອງແມຸ່ ຍງິ ໃນສງັ ຄມົ ອນິ ເດຍ ເຊຸ່ ງິ ຖກເພດຂາຍຖເປັນເພດທຸ່ ຕີ ຸ່ າຕອ້ ຍ, ອຸ່ ອນແອ ແຕຸ່ ທາດແທ້ ແລວ້ ແມຸ່ ຍງິ ເປັນເພດທຸ່ ເີ ຂມັ້ ແຂງ ແຕຸ່ ຕອ້ ງທນົ ທກທລະມານຍອ້ ນເງຸ່ອມມຂອງເພດ ໂດຍສະເພາະແມຸ່ ນຜູເ້ ປັນຜນົ , ຍອມເຮດັ ທກສຸ່ ງິ ທກຢຸ່ າງ, ທກວທິ ທີ າງເພຸ່ ອແກໄ້ ຂບນັ ຫາທຸ່ ເີ ກດີ ຂນຶ້ ກບັ ຊວີ ດິ ຂອງຕນົ ເອງ ແລະ ຄອບຄວົ ຢຸ່ າງໃຫດ້ ີ ຂນຶ້ . 5.2 ວເິ ຄາະຕວົ ລະຄອນ (ຣູຢິວ ແລະ ໂຣດ)ີ ກ. ວເິ ຄາະຕວົ ລະຄອນ “ຣູຢິວ ” ຣູຢິວ ໄດປ້ ຸ່ ຽນຈາກການເປັນຄນົ ຜູພ້ າທາງກບັ ກາຍມາເປັນເຖາົ້ ແກຸ່ ທຸ່ ມີ ຊີ ຸ່ ສຽງໂດຸ່ ງດງັ ໃນວງົ ການ “ ສລິ ະປະ ກາ ” ລາວໄດພ້ ະຍາຍາມບກບນຕຸ່ ນຕວົ ເຖງິ ຈດປະສງົ ສດຍອດຂອງຕນົ ຄ: ມລີ ດົ ໂອໂຕຄນັ ງາມໆ, ມເີ ຮອນຫຼງັ ໃຫຍຸ່ ໆ ພອ້ ມທງັ ມຍີ ງິ ສາວນກັ ເຕນັ້ ລາທຸ່ ສີ ວຍງາມ ແລະ ເຕນັ້ ເກຸ່ ງັ . ເຖງິ ຢຸ່ າງໃດກຕາມລາວຍງັ ມຄີ ວາມຕນັ ຫາ ແລະ ທະເຍທີ ະຍານ, ໂລບມາກໂລພາ ເພາະໃນແນວຄດິ ຈດິ ໃຈຂອງລາວຄດິ ເຖງິ ແຕຸ່ ເງນິ ຢຸ່ າງດຽວ ເຊຸ່ ງິ ທດິ ສະດຂີ ອງລາວ ແມຸ່ ນຍາມໃດທຸ່ ຍີ ງັ ສາມາດເກບັ ເລມັ ເງນິ ໄດແ້ ມຸ່ ນຍງັ ບຸ່ ເຊາົ ການເຄຸ່ ອນໄຫວ. ນອກນນັ້ , ຍງັ ເປັນຄນົ ທຸ່ ເີ ຫນັ ແກຸ່ ຕວົ , ຫນຼິ້ ກນິ ຟມເຟອຍ, ຕດິ ກເິ ລດຕນັ ຫາ, ຄດິ ເຫນັ ແຕຸ່ ສດິ ຜນົ ປະໂຫຍດສຸ່ ວນຕວົ , ເມາົ ມວົ ນາອານາດເງນິ ຄາ, ຂາດການ ຄນົ້ ຄດິ ຕກຶ ຕອງ, ນາໃຊເ້ ງນິ ຄາຢຸ່ າງໄຮເ້ ຫດຜນົ , ເບຸ່ ງິ ທກຄນົ ໃນແງຸ່ ຮາ້ ຍ ແລະ ຫາຄວາມສກໃຫແ້ ກຸ່ ຕນົ ເອງໂດຍບຸ່ ຄດິ ຄານງຶ ເຖງິ ຈດິ ໃຈຜູອ້ ຸ່ ນ ພອ້ ມທງັ ເຫນີ ຫຸ່ າງຈາກສງັ ຄມົ ຄນົ ທຸ່ ລີ າວຍງັ ມກີ ານຕດິ ຕຸ່ ພວົ ພນັ ຢຸ່ ູກມແີ ຕຸ່ ຜູທ້ ຸ່ ຍີ ງັ ສາມາດ ຊຸ່ ວຍລາວຫາເງນິ ໄດເ້ ທຸ່ າົ ນນັ້ . ດຸ່ ງັ ນນັ້ , ລາວຈຸ່ ງຶ ເຫນັ ຄນຄຸ່ າຂອງ ໂຣດີ ເປັນພຽງເຄຸ່ ອງມເພຸ່ ອຫາເງນິ ເທຸ່ າົ ນນັ້ . ໃນ ຄວາມຄດິ ຂອງລາວແມຸ່ ນທກໆຄງັ້ ທຸ່ ີ ໂຣດີ ອອກໄປສະແດງແມຸ່ ນມຄີ ວາມໝາຍເທຸ່ າົ ກບັ ໃບເຊກັ ເງນິ ທຸ່ ມີ ລີ າຄາສູງໆ. 136 ຜູຮ້ ຽບຮຽງ : ວຽງມະນີ ລາວຈ ູ

ວນັ ນະຄະດອີ າຊີ ນອກນນັ້ , ລາວຍງັ ຫາວທິ ປີ ອມລາຍເຊນັ ຂອງນາງເພຸ່ ອໄປຮບັ ເງນິ ຄຸ່ າສະແດງຂອງນາງລຸ່ ວງໜາ້ ອກີ ດວ້ ຍ. ຍອ້ ນແນວ ຄວາມຄດິ ແລະ ການປະພດຶ ທຸ່ ບີ ຸ່ ຖກຕອ້ ງຊອບທາດຸ່ ງັ ກຸ່ າວ ຈຸ່ ງຶ ເຮດັ ໃຫກ້ ດິ ຈະການຂອງເຂາົ ທງັ ສອງລມົ້ ລະລາຍ ແລະ ສູນເສຍໄປໝດົ ພອ້ ມທງັ ຖກຕດິ ຄກ ໂຣດຈີ າເປັນຕອ້ ງຂາຍເຄຸ່ ອງແຕຸ່ ງຕວົ ສນິ້ ສດທາ້ ຍຂອງນາງເພຸ່ ອໄປໄຖຸ່ ເອາົ ຣູຢິວ. ມາເຖງິ ເວລານີ້ ຣູຢິວ ຈຸ່ ງຶ ມຄີ ວາມຮູສ້ ກຶ ລະອາຍໃຈ ແລະ ສານກຶ ຕວົ ໄດ,້ ພອ້ ມທງັ ພະຍາຍາມດນີ້ ຮນົ້ ຕນົ ເອງ ເພຸ່ ອໃຫພ້ ນົ້ ຈາກຊວີ ດິ ອນັ ຄບັ ແຄບ ແລະ ຄວາມເຫນັ ແກຸ່ ຕວົ ດຸ່ ງັ ກຸ່ າວ. ຂ. ວເິ ຄາະຕວົ ລະຄອນ “ ໂຣດີ ” ໂຣດີ ແມຸ່ ນຕວົ ລະຄອນທຸ່ ເີ ປັນຕວົ ແທນໃຫແ້ ກຸ່ ແມຸ່ ຍງິ ຊາວອນິ ເດຍໃນໄລຍະນນັ້ ທຸ່ ເີ ປັນຄນົ ດມີ ສີ ນິ ທາ, ໜາ້ ຮກັ ໜາ້ ຖະນຖະໜອມ, ມຄີ ວາມອດົ ທນົ , ພະຍາຍາມ ແລະ ນາ້ ໃຈເສຍສະຫຼະອນັ ສູງສຸ່ ງົ ເຊຸ່ ງິ ນາງຈາເປັນຕອ້ ງ ຂາຍເຄຸ່ ອງແຕຸ່ ງຕວົ ສນິ້ ສດທາ້ ຍຂອງນາງເພຸ່ ອໄປໄຖຸ່ ເອາົ ຣູຢິວ ອອກຈາກຄກ. ຍອ້ ນຄວາມດີ ແລະ ຄວາມສດັ ຊຸ່ ຂອງ ນາງໆຈຸ່ ງຶ ຕກົ ເປັນເຫຍຸ່ ອຂອງຄນົ ຫຼອກລວງ, ຖກຜູອ້ ຸ່ ນກດົ ຂຸ່ ຂີ ມົ ເຫງັ ແລະ ບຽດບຽນຢຸ່ ູສະເໝ.ີ ພອ້ ມທງັ ເປັນຍງິ ສາວ ທຸ່ ຮີ ູຈ້ ກັ ຖະນຖະໜອມຄນຄຸ່ າອນັ ດງີ າມ ແລະ ສູງສຸ່ ງົ ຂອງຕນົ ກບັ ການເຕນັ້ ລາແບບບູຮານ ເຊຸ່ ງິ ເປັນມູນເຊອ້ ສລິ ະ ປະອນັ ເກຸ່ າົ ແກຸ່ ຂອງປະຊາຊນົ ອນິ ເດຍ. ສາລບັ ນາງແລວ້ ການສະແດງຂອງນາງແຕຸ່ ລະຄງັ້ ບຸ່ ແມຸ່ ນຂນຶ້ ກບັ ໃບເຊກັ ທຸ່ ມີ ີ ມູນຄຸ່ າສູງໆ ແຕຸ່ ແມຸ່ ນຢຸ່ ູກບັ ຄວາມນຍິ ມົ ຊມົ ຊອບອນັ ລນົ້ ເຫຼອຂອງຜູຊ້ ມົ ຕຸ່ ການສະແດງຂອງນາງ. ນນັ້ ແມຸ່ ນຄນຄຸ່ າ ແຫຸ່ ງຄນສມົ ບດັ ອນັ ສູງສຸ່ ງົ ເຊຸ່ ງິ ປະຊາຊນົ ອນິ ເດຍໃຫຄ້ ວາມນບັ ຖ ແລະ ສນັ ລະເສນີ ເປັນຢຸ່ າງຍຸ່ ງິ . 5.3 ສລິ ະປະການແຕຸ່ ງຕອນທີ 10 ນກັ ປະພນັ ຣ.ກ ນາຣາຍານ ແມຸ່ ນຜູໜ້ ຸ່ ງຶ ທຸ່ ມີ ຄີ ວາມຮກັ ອນັ ດດູ ດຸ່ ມຕຸ່ ກບັ ປະເທດຊາດ, ບາ້ ນເກດີ ເມອງນອນ ຂອງຕນົ ເຊຸ່ ງິ ທຸ່ ານໄດພ້ ນັ ລະນາເຖງິ ສະພາບຕວົ ຈງິ ຂອງສງັ ຄມົ ອນິ ເດຍໃນໄລຍະນນັ້ ຢຸ່ າງຈະແຈງ້ ແລະ ເດຸ່ ນັ ຊດັ . ການໃຊສ້ ບັ ສານວນພາສາເຮດັ ໃຫຜ້ ູອ້ ຸ່ ານເຂາົ້ ໃຈງຸ່າຍ, ການຈດັ ລາດບັ ເຫດການຂອງເລຸ່ ອງເປັນລະບບົ ຕຸ່ ເນຸ່ ອງດ,ີ ການ ສາ້ ງຂຂ້ ດັ ແຍຸ່ ງພາຍໃນບດົ ເລຸ່ ອງເດຸ່ ນັ ເຮດັ ໃຫຜ້ ູອ້ ຸ່ ານ, ຜູຟ້ ັງສາມາດເຫນັ ໄດຮ້ ູບພາບຕວົ ຈງິ ຂອງຕວົ ລະຄອນທຸ່ ເີ ຄຸ່ ອນ ໄຫວຢຸ່ ູໃນບດົ ເລຸ່ ອງໄດງ້ ຸ່າຍ. 6. ກຸ່ ຽວກບັ ນກັ ປະພນັ ຣາບນິ ດຣານາດຕາກ (ນກັ ປະພນັ ລາງວນັ ໂນແບລຜູທ້ າອດິ ຂອງອາຊ)ີ ທຸ່ ານເກດີ ເມຸ່ ອວນັ ທີ 7/5/1861 ໃນຕະກນພາມທຸ່ ຮີ ຸ່ ງັ ມ,ີ ທຸ່ ເີ ມອງການກດຕາ ຂນຶ້ ກບັ ລດັ ບງັ ການ. ເຊຸ່ ງິ ຄອບ ຄວົ ຂອງທຸ່ ານບຸ່ ພຽງແຕຸ່ ຮຸ່ ງັ ມແີ ຕຸ່ ຊບັ ສມົ ບດັ ເທຸ່ າົ ນນັ້ ຫາກຍງັ ພຽບພອ້ ມໄປດວ້ ຍສະຕປິ ັນຍາອກີ ດວ້ ຍ. ທຸ່ ານມອີ າ້ ຍ ເອອ້ ຍນອ້ ງນາກນັ ທງັ ໝດົ 15 ຄນົ ແລະ ທຸ່ ານເປັນລກູ ຜູທ້ ີ 14. ເຊຸ່ ງິ ຜູເ້ ປັນພຸ່ ໃຫວິ້ າມສນົ ໃຈຕຸ່ ການສກຶ ສາຕຸ່ ລູກຜູທ້ ຸ່ ມີ ີ ອາຍນອ້ ຍເມຸ່ ອທຸ່ ານອາຍໄດ້ 11 ປີ. ຫຼງັ ຈາກປະກອບພທິ ສີ ວມຝ້າຍມງົ ຄນຍນັ ໂຍປະວດິ ຕາມແບບສາສະໜາພາມ ແລວ້ ພຸ່ ຂອງທຸ່ ານກພາລູກນອ້ ຍເດນີ ດງົ ໄປຫາເມອງອາມະກດິ ສາຣ ແລະ ພູເຂາົ ຫມິ ະໄລເປັນເວລາຫຼາຍເດອນ. ເວົ້ ໄດວ້ ຸ່ າທດັ ສະນະທາງດາ້ ນສາສະໜາຂອງທຸ່ ານນນັ້ ໄດຮ້ ບັ ອດິ ທພິ ນົ ມາຈາກພຸ່ ຫຼາຍທຸ່ ສີ ດ, ລວມທງັ ນໄິ ສທຸ່ ມີ ກັ ເດນີ ທາງ. ນອກຈາກທຸ່ ອງທຸ່ ຽວພາຍໃນປະເທດແລວ້ ທຸ່ ານຍງັ ໄດໄ້ ປບນັ ຍາຍທຸ່ ອີ າເມລກິ າ 5 ຄງັ້ , ຍຸ່ ປີ ຸ່ ນ 3 ຄງັ້ , ຈນີ , ອາ ເມລກິ າໃຕ,້ ສະຫະພາບໂຊວຽດ, ເຂດອາຊແີ ຫຸ່ ງລະ 1 ຄງັ້ . ປີ ພ.ສ 2421 ທຸ່ ານໄດເ້ ຂາົ້ ຮຽນທຸ່ ໂີ ຮງຮຽນໄບຕນັ ປະເທດອງັ ກດິ ດວ້ ຍຄວາມຕງັ້ ໃຈຈະເປັນເນຕບິ ນັ ດດິ , ຕຸ່ ມາຈຸ່ ງຶ ໄດເ້ ຂາົ້ ຮຽນກດົ ໝາຍທຸ່ ມີ ະຫາວທິ ະຍາໄລລອນດອນ ແຕຸ່ ຮຽນບຸ່ ຈບົ ແລະ ກບັ ມາເບງກອນ ໃນວນັ ທີ 9 ທນັ ວາ ພ.ສ 2423. ປີດຽວກນັ ນນັ້ ທຸ່ ານໄດແ້ ຕຸ່ ງງານກບັ ມະລະນາລນິ ເີ ທວ,ີ ມລີ ູກນາກນັ 5 ຄນົ , ລູກຊາຍ 2 ຄນົ , ລູກ ສາວ 3 ຄນົ ແຕຸ່ ຕຸ່ ມາໄດເ້ ສຍຊວີ ດິ 2 ຄນົ . ທຸ່ ານໄດພ້ າຄອບຄວົ ໄປຕງັ້ ຫຼກັ ປັກຖານໃນເຂດທຸ່ ເີ ປັນມລະດກົ ຂອງຕະ 137 ຜູຮ້ ຽບຮຽງ : ວຽງມະນີ ລາວຈ ູ

ວນັ ນະຄະດອີ າຊີ ກນຊເີ ລຍດາຮາ. ເຊຸ່ ງິ ປັດຈບນັ ເປັນເຂດໜຸ່ ງຶ ຂອງປະເທດບງັ ກາລະເທດ. ຄອບຄວົ ຂອງທຸ່ ານມລີ າຍຮບັ ຈາກການເກບັ ຄຸ່ າເຊຸ່ າົ ຕຸ່ າງໆ ພຢຸ່ ູໄດຢ້ ຸ່ າງສະບາຍ, ໄລຍະນທີ້ ຸ່ ານໄດຕ້ ງັ້ ໃຈສາ້ ງຜນົ ງານອອກມາຢຸ່ າງບຸ່ ຢດຢັງ້ ທງັ ບດົ ລະຄອຍ ແລະ ທຸ່ ານໄດຮ້ ຸ່ ວມສະແດງນາ, ພອ້ ມທງັ ບດົ ກະວທີ ຸ່ ໃີ ຊກ້ ຸ່ ອມເດກັ , ຜນົ ງານປະມານເຄຸ່ ງິ ໜຸ່ ງຶ ຂອງກອລປາກູສຊາ ທຸ່ ານກ ໄດຂ້ ຽນຂນຶ້ , ໃນໄລຍະນພີ້ ນັ ລະຍາຂອງທຸ່ ານກໄດເ້ ສຍຊວີ ດິ . ຫຼງັ ຈາກທຸ່ ໃີ ຊຊ້ ວີ ດິ ຮຸ່ ວມກນັ ໄດ້ 19 ປີ. ທຸ່ ານໄດເ້ ຈບັ ປຸ່ ວຍໄຂດ້ ວ້ ຍໂລກກະເພາະປັດສະວະຕງັ້ ແຕຸ່ ເດອນກນັ ຍາ ພ.ສ 2484 ແລະ ໄດເ້ ຖງິ ແກຸ່ ມລະນະກາໃນເຮອນພກັ ໃນນະຄອນກນັ ຕດັ ຕາໃນວນັ ທີ 17 ສງິ ຫາ 2484 ລວມອາຍໄດ້ 80 ປາຍປີ. ທຸ່ ານມນີ າມປາກາວຸ່ າ “ຄລເທບ” ທຸ່ ານເລຸ່ ມີ ຂຽນບດົ ກະວຄີ ງັ້ ທາອດິ ຄງັ້ ທາອດິ ແຕຸ່ ອາຍໄດ້ 8 ປີ, ພອາຍໄດ້ 16 ປີກໄດຕ້ ພີ ມິ ເຜຍີ ແຜຸ່ ງານກະວນີ ພິ ນົ ພາຍໃຕນ້ າມປາກກາ “ພານສງິ ໂຫ” ແລະ ເລຸ່ ມີ ຂຽນເລຸ່ ອງສນັ້ ກບັ ບດົ ລະ ຄອນໃນປີ ພ.ສ 2420. ເມຸ່ ອອາຍໄດ້ 17 ປີຜູເ້ ປັນພຸ່ ໄດສ້ ຸ່ ງົ ທຸ່ ານໄປສກຶ ສາຢຸ່ ູປະເທດອງັ ກດິ ໂດຍຫວງັ ຈະໃຫເ້ ປັນນກັ ກດົ ໝາຍ. ລະ ຫວຸ່ າງທຸ່ ກີ າລງັ ສກຶ ສາຢຸ່ ູນນັ້ ທຸ່ ານໄດສ້ ຸ່ ງົ ບດົ ຂຽນ ແລະ ກາບກອນພມິ ອອກຢຸ່ ູວາລະສານເມຸ່ ອງກນັ ກດັ ຕາຫຼາຍໆເລຸ່ ອງ. ເມຸ່ ອສາເລດັ ການສກຶ ສາຢຸ່ ູມະຫາວທິ ະຍາໄລລອນດອນແລວ້ ທຸ່ ານກໄດເ້ ດນີ ທາງກບັ ປະເທດອນິ ເດຍແລວ້ ເລຸ່ ມີ ແຕຸ່ ງ ບດົ ກະວີ ແລະ ບດົ ເພງ ເຊຸ່ ງິ ມລີ ກັ ສະນະປະສມົ ປະສານແບບຂອງຕາເວນັ ອອກ ແລະ ຕາເວນັ ຕກົ . ທຸ່ ານໄດແ້ ຕຸ່ ງບດົ ກອນປະມານ 7000 ບາດ, ຂຽນເລຸ່ ອງສນັ້ ແລະ ນຍິ າຍຫຼາຍໆເລຸ່ ອງ. ນອກຈາກການເປັນນກັ ປະພນັ ແລວ້ ທຸ່ ານຍງັ ພະຍາຍາມສຸ່ ງົ ເສມີ ພາສາ ແລະ ວນັ ນະຄະດີ ໂດຍໄດຕ້ ງັ້ ວທິ ະຍາໄລສະຖານວນັ ນະຄະດເີ ບງກອນຈນົ ສາເລດັ . ຄນ ສມົ ບດັ ອນັ ດເີ ດຸ່ ນັ ທຸ່ ສີ ດຂອງທຸ່ ານ ຄການເປັນນກັ ປັດຊະຍາຕາເວນັ ອອກຂອງໂລກຄນົ ໜຸ່ ງຶ . ນອກຈາກນນັ້ ທຸ່ ານຍງັ ໄດຂ້ ຽນນະວະນຍິ າຍ, ເລຸ່ ອງສນັ້ , ບດົ ເພງ, ລະຄອນເພງ ແລະ ເລຸ່ ອງລາວທຸ່ ກີ ຸ່ ຽວ ຂອ້ ງກບັ ການເມອງການປົກຄອງ ແລະ ກຸ່ ຽວກບັ ຊວີ ດິ ສຸ່ ວນຕວົ ໃນໄລຍະສບິ ປີສດທາ້ ຍຂອງຊວີ ດິ , ທຸ່ ານຍງັ ໄດດ້ າ ເນນີ ກດິ ຈະກາທາງສງັ ຄມົ ຢຸ່ ູຢຸ່ າງຕຸ່ ເນຸ່ ອງ, ໄດຮ້ ຽບຮຽງເອກະສານຕຸ່ າງໆອອກມາເປັນໜງັ ສ 15 ເຫຼມັ້ . ນອກຈາກນນັ້ ທຸ່ ານຍງັ ໃຫຄ້ ວາມສນົ ໃຈກບັ ວທິ ະຍາສາດ, ຊວີ ະສາດ, ຟີຊກິ ສາດ, ດາລາສາດ ແລະ ທຸ່ ານ ໄດແ້ ຕມ້ ຮູບພາບພາຍໃນເວລາ 10 ປີໄດ້ 3000 ກວຸ່ າພາບ. ໄດນ້ າຜນົ ງານເຫຸ່ ຼາົ ນນັ້ ໄປວາງສະແດງຢຸ່ ູພາຍໃນ ແລະ ຕຸ່ າງປະເທດ. ທຸ່ ານຍງັ ໄດແ້ ຕຸ່ ງເພງຫຼາຍກວຸ່ າ 3000 ເພງ, ລວມທງັ ເພງຊາດຂອງອນິ ເດຍອກີ ດວ້ ຍ. ມາຮອດປີ ພ.ສ 2455 ທຸ່ ານໄດແ້ ປບດົ ກະວນີ ພິ ນົ ທຸ່ ຂີ ຽນອທດິ ໃຫແ້ ກຸ່ ພນັ ລະຍາ ແລະ ລກູ ຄນົ ທີ 3 ທຸ່ ເີ ສຍ ຊວີ ດິ ເປັນພາສາອງັ ກດິ ແລວ້ ຮວບຮວມນາມາພມິ ເປັນເຫຼມັ້ ໂດຍໃສຸ່ ຊຸ່ ວຸ່ າ: “ຄຕີ ະຊະຣິ”. ພທຸ່ ານອາຍໄດ້ 52 ປີກ ໄດຮ້ ບັ ລາງວນັ ໂນແບລ ສາຂາວນັ ນະກາປະຈາປີ ຈາກບດົ ປະພນັ “ຄຕີ າຊະຣ”ິ ເຊຸ່ ງິ ເປັນຄນົ ອາຊຄີ ນົ ທາອດິ ທຸ່ ໄີ ດຮ້ ບັ ລາງວນັ ອນັ ສມົ ກຽດນ.ີ້ ນອກຈາກຜນົ ງານການປະດດິ ແຕຸ່ ງແລວ້ ທຸ່ ານຍງັ ໄດຕ້ ງັ້ ໂຮງຮຽນລານນຕິ ເິ ກຕນັ ເຊຸ່ ງິ ໝາຍເຖງິ ສະຖານທຸ່ ີ ແຫຸ່ ງຄວາມສະຫງບົ ໂດຍສອນແບບຄສູ າພນັ ກບັ ສດິ ເໝອນພຸ່ ກບັ ລູກ. ຈນົ ໄດ້ 21 ປີ ຈຸ່ ງຶ ຍກົ ຂນຶ້ ເປັນມະຫາວທິ ະຍາ ໄລໂດຍໃສຸ່ ຊຸ່ ວຸ່ າ: “ວສິ າວະພາຣະຕ”ີ ເຊຸ່ ງິ ໝາຍເຖງິ ສະຖານອນັ ເປັນທຸ່ ເີ ພຸ່ ງິ ແຫຸ່ ງໂລກ. 6.1 ເລຸ່ ອງ “ຂອ້ ຍຕອ້ ງລຽ້ ງແມຸ່ ” ຟັງ, ຟັງ, ຈຸ່ ງົ ຕງັ້ ໃຈຟັງ ! ເປັນເວລາເຫງິ ນານມາແລວ້ ມຊີ າ້ ງໂຕໜຸ່ ງຶ ອາໄສຢຸ່ ູໃນປຸ່ າແຫຸ່ ງໜຸ່ ງຶ . ຊາ້ ງໂຕນໃີ້ ຫຍຸ່ ແລະ ແຂງແຮງ, ໜງັ ຂອງມນັ ຂາວເໝອນດຸ່ ງັ ນມົ , ຊາ້ ງເຜອກໂຕນມີ້ ແີ ມທຸ່ ມີ ນັ ຮກັ ຍຸ່ ງິ ກວຸ່ າສຸ່ ງິ ໃດໆໃນໂລກ, ຍຸ່ ງິ ກວຸ່ າ ໂຕມນັ ເອງ, ຍຸ່ ງິ ກວຸ່ າໝາກໄມທ້ ຸ່ ແີ ສນຫວານ, ຍຸ່ ງິ ກວຸ່ າເຜອກ ແລະ ຫວົ ມນັ ອນັ ອຸ່ ອນນວນທຸ່ ຊີ ອ້ ນຢຸ່ ູໃຕແ້ ຜຸ່ ນດນິ . 138 ຜູຮ້ ຽບຮຽງ : ວຽງມະນີ ລາວຈ ູ

ວນັ ນະຄະດອີ າຊີ ແມຸ່ ຊາ້ ງເຜອກນນັ້ ຕາບອດ, ແຕຸ່ ບອດ ຫຼ ບຸ່ ບອດມນັ ກແມຸ່ ນແມຸ່ ບຸ່ ແມຸ່ ນຫວະ! ຊາ້ ງເຜອກບວົ ລະບດັ ແມຸ່ ມນັ ເປັນຢຸ່ າງດ,ີ ມນັ ຊອກຫາຖາ້ ດໆີ ແລະ ອບົ ອຸ່ ນໃຫແ້ ມຸ່ ຢຸ່ ູ, ນອກປາກຖາ້ ດາ້ ນໜາ້ ແມຸ່ ນທະ ເລສາບເຕມັ ໄປດວ້ ຍນາ້ ທຸ່ ໃີ ສສະອາດ ແລະ ປະດບັ ດວ້ ຍດອກບວົ ນາໆຊະນດິ . ນາ້ ເຮດັ ໃຫຫ້ ວົ ໃຈຊາ້ ງຊຸ່ ນບານຢຸ່ ູສະເໝ.ີ ເວລາກນິ ອາຫານ ແຕຸ່ ລະຄງັ້ ຖາ້ ແມຸ່ ບຸ່ ກນິ ກຸ່ ອນມນັ ກບຸ່ ຍອມກນິ ຢຸ່ າງເດດັ ຂາດ, ເວລາໃດທຸ່ ມີ ນັ ມໂີ ອກາດມນັ ຈະເລຸ່ າົ ນທິ ານເລຸ່ ອງປຸ່ າໃນ ລະດູຮອ້ ນ, ລມົ ມລະສມພດັ ຜຸ່ ານ, ເລຸ່ ອງພູຜາປຸ່ າໄມ,້ ກະຮອກ, ກະແຕ, ນກົ ບຸ່ າງຄຸ່ າງທະນ,ີ ແມງກະເບອ້ ທຸ່ ມີ ປີ ີກ ສວຍງາມ ໃຫແ້ ມຸ່ ຟັງ. ທງັ ເລຸ່ າົ ເລຸ່ ອງດອກໄມໃ້ ຫຍຸ່ ແລະ ນອ້ ຍນາໆສທີ ຸ່ ມີ ກີ ຸ່ ນິ ຫອມດໆີ ໃຫແ້ ມຸ່ ຟັງດວ້ ຍ. ຫາຼ ຍມຫ້ ຼາຍ ວນັ ໄດຜ້ ຸ່ ານໄປຝົນຕກົ ໃບຫຍາ້ ປຸ່ ົງງາມລມົ ພດັ ຕງີ ໂອຸ່ ນເອຸ່ ນໄປມາຕາມສາຍລມົ , ພວກລງີ ທງັ ຫຼາຍພາກນັ ຮອ້ ງກວກັ ແກກຈແຈເຕນັ້ ໄຕຸ່ ຕາມງຸ່າໄມນ້ ນັ້ ງຸ່າໄມນ້ ຢີ້ ຸ່ ູບຸ່ ເຊາົ . ຊາ້ ງເຜອກນບັ ມນ້ ບັ ເຕບີ ໃຫຍຸ່ , ແຂງແຮງຂນຶ້ ເລອ້ ຍໆ, ພອ້ ມທງັ ສພາບ ແລະ ສະຫຼາດນາອກີ ດວ້ ຍ. ມວີ ນັ ໜຸ່ ງຶ ບງັ ເອນີ ມຊີ າຍຄນົ ໜຸ່ ງຶ ມາຈາກເມອງ ພາລານະສີ ໄດຫ້ ຼງົ ທາງຢຸ່ ູໃນປຸ່ າ, ລາວຮອ້ ງໄຫສ້ ະອກຶ ສະອນ້ ທງັ ໄຫທ້ ງັ ຈຸ່ ມົ ວຸ່ າ “ໂອນ” ບດັ ນຂີ້ ອ້ ຍໝດົ ຫວງັ ແລວ້ ຂອ້ ຍຈະບຸ່ ສາມາດອອກຈາກປຸ່ ານໄີ້ ດເ້ ລຍີ ! ໃຜເດນຈະມາຊຸ່ ວຍຂອ້ ຍ, ກະລນ ນາດວ້ ຍເທນີ້ !. ຊາ້ ງເຜອກເຫນັ ຊາຍຄນົ ນນັ້ ແລວ້ ຄດິ ໃນໃຈວຸ່ າ “ເຈາົ້ ຜູໜ້ າ້ ສງົ ສານເຫດໃດເຈາົ້ ຈຸ່ ງິ ຮອ້ ງໄຫຂ້ ອ້ ຍຈະ ຊຸ່ ວຍເຈາົ້ ” ຊາ້ ງເຜອກຍຸ່ າງໄປຫາຊາຍຄນົ ນນັ້ ແຕຸ່ ລາວພດັ ແລຸ່ ນໜດີ ວ້ ຍຄວາມຢາ້ ນກວົ , ຊາ້ ງຍຸ່ າງຕດິ ຕາມຊາຍຄນົ ນນັ້ ໄປແລວ້ ເອນີ້ ໃສຸ່ ດວ້ ຍຄວາມສພາບ ແລະ ອຸ່ ອນໂຍນວຸ່ າ “ສະຫາຍບຸ່ ຕອ້ ງຢາ້ ນ, ຂອ້ ຍປາຖະໜາຈະຊຸ່ ວຍເຈາົ້ , ບອກ ຂອ້ ຍມາເບຸ່ ງິ ດູວຸ່ າເປັນຫຍງັ ເຈາົ້ ຈຸ່ ງິ ຮອ້ ງໄຫ?້ ” ເມຸ່ ອຊາຍຄນົ ນນັ້ ໄດຍ້ ນິ ຊາ້ ງເອນີ້ ວຸ່ າ ສະຫາຍ ລາວເລຍີ ຢດແລວ້ ກຸ່ າວວຸ່ າ “ຂອ້ ຍຢຸ່ ູນສີ້ ບິ ວນັ ຜຸ່ ານມາແລວ້ , ຂອ້ ຍຫາທາງອອກຈາກປຸ່ ານບີ້ ຸ່ ໄດເ້ ລຍີ ”. ຊາ້ ງຄເຂຸ່ າົ ລງົ ແລວ້ ບອກວຸ່ າ “ເຈາົ້ ໄຕຸ່ ຂນຶ້ ເທງິ ຫງຼັ ຂອ້ ຍ, ຂອ້ ຍຈະພາເຈາົ້ ອອກຈາກປຸ່ າໄປຫາ ທາງທຸ່ ຈີ ະພາເຈາົ້ ໄປຮອດບາ້ ນຮອດເຮອນ”. ເມຸ່ ອຊາ້ ງໄປສຸ່ ງົ ຮອດທາງຊາຍຄນົ ນນັ້ ໄດຂ້ ອບໃຈນຊາ້ ງ, ເມຸ່ ອໄປເຖງິ ເມອງພາລານະສໄີ ດຍ້ ນິ ຄນົ ຂອງພະຍາ ປະກາດດງັ ກອ້ ງທຸ່ ວົ ເມອງວຸ່ າ “ປະຊາຊນົ ທງັ ຫຼາຍຈຸ່ ງົ ຟັງ! ຊາ້ ງພະຍາຕາຍແລວ້ , ບດັ ນພີ້ ະຍາມຈີ ດປະສງົ ຢາກໄດຊ້ າ້ ງ ຫຼວງໂຕໃໝຸ່ ຜູໃ້ ດມປີ ະສງົ ຈະຊຸ່ ວຍພະຍາເຈາົ້ ຊອກຫາຊາ້ ງຫວຼ ງທຸ່ ເີ ໝາະສມົ ຜູນ້ ນັ້ ຈະໄດຮ້ ບັ ລາງວນັ ຢຸ່ າງສວຍງາມ!”. ເມຸ່ ອໄດຍ້ ນິ ແນວນນັ້ , ຊາຍຄນົ ນນັ້ ຫວົ ຂນຶ້ ຮຸ່ າໆແລວ້ ກຸ່ າວຂນຶ້ ວຸ່ າ “ບດັ ນແີ້ ມຸ່ ນໂອກາດຮຸ່ ງັ ມຂີ ອງຂອ້ ຍແລວ້ ” ຊາຍຄນົ ນນັ້ ໄດເ້ ຂາົ້ ເຝົ້າພະຍາແລວ້ ກາບທນູ ວຸ່ າ “ຂາ້ ແຕຸ່ ມະຫາລາຊາເຈາົ້ ! ຂາ້ ພະອງົ ໄດເ້ ຫນັ ຊາ້ ງປະຫຼາດໃນປຸ່ າ, ຊາ້ ງ ໂຕໃຫຍຸ່ ແລະ ສວຍງາມເໝາະກບັ ພະຍາມະຫາກະສດັ , ໜງັ ມນັ ຂາວບ ລສິ ດບຸ່ ມດີ ຸ່ າງດາພໜອ້ ຍ. ຂໃຫພ້ ະຍາສຸ່ ງົ ນາຍຄວານຊາ້ ງ ແລະ ທະຫານໄປນາຂາ້ ນອ້ ຍ, ພວກຂາ້ ນອ້ ຍຈະຈບັ ຊາ້ ງໂຕນນັ້ ນາມາຖະວາຍແກຸ່ ພະອງົ ”. ພະຍາກຸ່ າວວຸ່ າ “ຈະເອາົ ໃຜກໄດຕ້ າມທຸ່ ເີ ຈາົ້ ຕອ້ ງການ ຂອ້ ຍດໃີ ຈທຸ່ ສີ ດທຸ່ ຈີ ະໄດຊ້ າ້ ງໂຕນນັ້ ມາໄວໃ້ ນພະລາດ ຊະວງັ ”. ມຕ້ ຸ່ ມາຊາຍຄນົ ນນັ້ ຈຸ່ ງຶ ໄດອ້ ອກເດນີ ທາງໄປປຸ່ າ ພອ້ ມກບັ ບນັ ດານາຍຄວານຊາ້ ງ ແລະ ທະຫານເປັນຈານວນ ຫວຼ ງຫຼາຍ. ເມຸ່ ອໄປຮອດປຸ່ າກເຫນັ ຊາ້ ງເຜອກໃຫຍຸ່ ໂຕນນັ້ ພວມຢນຢຸ່ ູປາກປະຕູຖາ້ . ແມຸ່ ນາ້ ອນັ ເຢອກເຢັນທະເລສາບ ທຸ່ າມກາງດອກບວົ ນາໆຊະນດິ , ປາຍງາຊາ້ ງຂອງພະຍາຕອ້ ງກບັ ແສງແດດເປັນສເີ ຫຼອ້ ມຍບິ ແຍບັ . ຊາຍຄນົ ນນັ້ ເຂາົ້ ໄປ ຫາພອ້ ມຈບັ ງວງຊາ້ ງແລວ້ ເວາົ້ ວຸ່ າ “ເຈາົ້ ຕອ້ ງໄປນາຂອ້ ຍ! ຖາ້ ເຈາົ້ ບຸ່ ໄປຄວານຊາ້ ງ ແລະ ທະຫານພວກນຈີ້ ະແກຸ່ ເຈາົ້ ໄປ ເມອງ ພາລານະສ\"ີ , ຊາ້ ງເຜອກຢນມດິ ຢຸ່ ູ ມນັ ຮູວ້ ຸ່ າມນັ ແຂງແຮງກວຸ່ າຊາຍຄນົ ນນັ້ , ແຂງແຮງກວຸ່ ານາຍຄວານຊາ້ ງທງັ ໝດົ ຂອງພະຍາ, ແຂງແຮງກວຸ່ າທະຫານທກໆຄນົ ມນັ ຮູດ້ ວ້ ຍວຸ່ າຖາ້ ມນັ ຕອ້ ງການມນັ ສາມາດຂາ້ ໄດໝ້ ດົ ທກຄນົ ທຸ່ ີ 139 ຜູຮ້ ຽບຮຽງ : ວຽງມະນີ ລາວຈ ູ

ວນັ ນະຄະດອີ າຊີ ຈະມາຈບັ ມນັ . ຊາ້ ງເວາົ້ ກບັ ຕນົ ເອງວຸ່ າ “ຂອ້ ຍບຸ່ ປາຖະໜາຈະທາຮາ້ ຍຜູໃ້ ດຜູໜ້ ຸ່ ງຶ ” ແລະ ມນັ ຄດິ ອກີ ວຸ່ າຄງົ ແມຸ່ ນຊາຍທຸ່ ຕີ ນົ ເອງເຮດັ ດນີ ານນັ້ ລະພານາຍຄວານຊາ້ ງ ແລະ ທະຫານມາຈບັ ຕນົ ເອງເມອເມອງພາລານະສີ ແມຸ່ ຊາ້ ງຕາບອດແກວຸ່ ງ ຫວົ ໄປຢຸ່ າງປາສະຈາກຄວາມສກຢຸ່ ູດຽວດາຍ ແລະ ໂສກເສາົ້ ຢຸ່ ູໃນຖາ້ ຂອງມນັ . ຫຼາຍວນັ ຕຸ່ ມາແມຸ່ ຊາ້ ງຄດິ ແລະ ເວາົ້ ວຸ່ າ “ລກູ ຂອງຂອ້ ຍໄປໃສ? ມຫີ ຍງັ ເກດີ ຂນຶ້ ແກຸ່ ເຂາົ ? ເຂາົ ໃຫຍຸ່ ແລະ ງາມສະຫງຸ່າ ຂອ້ ຍຫວງັ ວຸ່ າເຂາົ ຈະບຸ່ ຖກຈບັ ໄດ.້ ໂອ! ລູກຂອ້ ຍ ບຸ່ ໄດນ້ ຸ່ ງັ ຄຽງຂາ້ ງເລຸ່ າົ ເລຸ່ ອງຕນົ້ ໄມພ້ ດຫຍາ້ , ຟາ້ ຝົນ ແລະ ອຸ່ ນໆໃຫຂ້ ອ້ ຍຟັງອກີ ແລວ້ . ຕາຂອ້ ຍກ ບອດລກູ ຂອ້ ຍນນັ້ ລະຄດວງຕາທງັ ຄຸ່ ູຂອງຂອ້ ຍ”. ອກີ ບຸ່ ດນົ ພເທຸ່ າົ ໃດ ການເດນີ ທາງກໃກຈ້ ະເຖງິ ເມອງພາລານະສີ ໃນຂະນະນນັ້ ມນີ າຍ ຄວານຊາ້ ງຄນົ ໜຸ່ ງຶ ໄດ້ ແລຸ່ ນມາກຸ່ ອນ. ເມຸ່ ອມາເຖິງພະລາດຊະວງັ ເຂາົ ທນູ ບອກພະຍາດວ້ ຍຄວາມຕຸ່ ນ ເຕນັ້ ວຸ່ າ “ຊາ້ ງເຜອກໂຕສວຍງາມ ພວມເດນີ ທາງມາຊາ້ ງງາມທຸ່ ສີ ດໃນໂລກພວມຍຸ່ າງມາ”, ພະຍາສະ ເດດັ ລກຂນຶ້ ຈາກບນັ ລງັ ຊງົ ສຸ່ ງັ ແກຸ່ ລາຊະບລວິ ານ ຂອງພະອງົ ວຸ່ າ “ຈຸ່ ງົ ປະດບັ ປະດາພະນະຄອນ, ຈຸ່ ງົ ເອນີ້ ບນັ ດານກັ ເສບ, ນກັ ເປຸ່ ົາສງັ , ນກັ ຟອ້ ນ ແລະ ຊາວນະຄອນຈຸ່ ງົ ພອ້ ມກນັ ເຮດັ ຄອກໃຫຍຸ່ ກວາ້ ງສາ ລບັ ຊາ້ ງ, ໃຫພ້ ະລາດຊະວງັ ຈຸ່ ງົ ເຮດັ ທງດວ້ ຍຜາ້ ຫຼາຍສໃີ ຫປ້ ະດບັ ປະດາເສາົ ໄມໄ້ ຜຸ່ ດວ້ ຍຜາ້ ໄໝ ແລະ ຮອ້ ຍດອກໄມສ້ າລບັ ຊາ້ ງຫວຼ ງໃໝຸ່ , ຕອ້ ງໃຫກ້ ນິ ເຂາົ້ ດທີ ຸ່ ສີ ດໃນພະນະຄອນ”. ຫຼງັ ຈາກໄດເ້ ຈດັ ວນັ ຊາ້ ງເຜອກໂຕນນັ້ ກໄດມ້ າເຖງິ ເມອງ ພາລານະສ,ີ ປະຊາຊນົ ໄດກ້ ຸ່ າວສນັ ລະເສນີ ກນັ ວຸ່ າ “ງາມເປັນວເິ ສດແທອ້ ຫີ ຼ!ີ ເບຸ່ ງິ ແມ໋! ຍຸ່ າງກງາມສະຫງຸ່າ, ພບັ ຫູກແສນງາມຕນົ ໂຕກບລິ ສດປອດໃສເບຸ່ ງິ ແລວ້ ອງົ ອາດ ແທໆ້ ”. ຊາ້ ງຖກນາໄປໄວຄ້ ອກພເິ ສດ ສຸ່ ວນດນົ ຕກີ ເສບຄບົ ງນັ , ຊວນຫວົ ເຮຮາເຕມັ ໄປດວ້ ຍສຽງອນັ ມຸ່ ວນຊຸ່ ນ ລຸ່ ນເລງີ ດງັ ກອ້ ງຟາ້ . ພະຍາໄດສ້ ະແດງອດັ ທະຍາໄສຕອ້ ນຮບັ ປາໄສ “ຂຕອ້ ນຮບັ ຊາ້ ງເຜອກ ເຈາົ້ ປຸ່ າດວ້ ຍຄວາມເຕມັ ໃຈ” ແລວ້ ພະຍາກຍຸ່ ນຖວ້ ຍຄາທຸ່ ເີ ຕມັ ໄປດວ້ ຍເຂາົ້ ສກໃຫມ້ ນັ ພອ້ ມກບັ ຕດັ ວຸ່ າ “ເຊນີ ກນິ ເຂາົ້ ຕາມສະບາຍ”. ຊາ້ ງບຸ່ ເຄຸ່ ອນໄຫວ, ຢນກງົ ບຸ່ ເໜງັ ຕງີ ແລະ ກຸ່ າວວຸ່ າ “ຖາ້ ບຸ່ ໃຫແ້ ມຸ່ ຂອ້ ຍກນິ ກຸ່ ອນຂອ້ ຍຈະບຸ່ ກນິ ” ພະຍາກຸ່ າວ ວຸ່ າ “ເຊນີ ກນິ ສາຢຸ່ າງໜອ້ ຍກກນິ ຄາໜຸ່ ງຶ ເພຸ່ ອເຫນັ ແກຸ່ ຂອ້ ຍຊາ້ ງຜູຍ້ ຸ່ ງິ ໃຫຍຸ່ ເອຍີ ”. ຊາ້ ງເຜອກກຸ່ າວວຸ່ າ “ບຸ່ ! ຖາ້ ບຸ່ ມແີ ມຸ່ ຂອ້ ຍ, ຂອ້ ຍຈະບຸ່ ກນິ ຫຍງັ ... ແມຸ່ ຂອ້ ຍຕາບອດເພຸ່ ນິ ພວມ ຮອ້ ງໄຫຫ້ າ ຂອ້ ຍຢຸ່ ູ. ເພຸ່ ນິ ນອນຢຸ່ ູປາກຖາ້ ຫນັ້ ຂອ້ ຍສາມາດແນມເຫນັ ເພຸ່ ນິ ໂສກເສາົ້ , ປຸ່ ຽວພອຍກາລງັ ເອາົ ຕນີ ທາຮາກໄມຢ້ ູ”. ພະຍາປະທບັ ຢນມດິ ຢຸ່ ູດນົ ເຕບີ ແລວ້ ປຸ່ ຽນທຸ່ ພີ ກັ ໄປຫາຄວານຊາ້ ງ ແລະ ທະຫານແລວ້ ເວາົ້ ວຸ່ າ \"ຈງົ ເອາົ ຊາ້ ງ ກບັ ຄນໄປປຸ່ າ! ເອາົ ໄປຫາແມຸ່ ມນັ ” ພວກຂນນາງ ແລະ ປະຊາຊນົ ພວມຊມນມກນັ ຢຸ່ ູທຸ່ ນີ ນັ້ ຕບົ ມກນັ ຮອ້ ງໂຮດວ້ ຍ ຄວາມປິຕຍິ ນິ ດ.ີ ຊາ້ ງເຜອກກບັ ຄນໄປປຸ່ າພມາເຖງິ ທະເລສາບດອກບວົ ໃກປ້ າກຖາ້ ມນັ ເອາົ ງວງສນີ າ້ ເງນິ ດູດນາ້ ເຢັນ ເຂາົ້ ໄວ້ ແລະ ເມຸ່ ອເຫນັ ແມຸ່ ຕາບອດນອນຢຸ່ ູພນ້ ຖາ້ ມນັ ຈຸ່ ງິ ພຸ່ ນົ ນາ້ ໃສຸ່ ຕວົ ແມຸ່ . ແມຸ່ ກລກຂນຶ້ ທນັ ທີ ແລະ ກຸ່ າວວຸ່ າ “ຝົນຝອຍອນັ ໃດປີວເຂາົ້ ມາໃນຖາ້ ນີ້ ! ຫຼວຸ່ າລູກຂອ້ ຍກບັ ມາແລວ້ ຫວະ !\". ຊາ້ ງເຜອກຕອບວຸ່ າແມຸ່ ລູກກບັ ມາແລວ້ , ພະຍາປຸ່ ອຍໃຫລ້ ກູ ມອີ ດິ ສະຫຼະແລວ້ ແມຸ່ ຕາ ບອດສດທຸ່ ດີ ໃີ ຈ, ເມຸ່ ອໄດຍ້ ນິ ສຽງລູກ ແລວ້ ມນັ ກຸ່ າວວຸ່ າ “ຂໃຫພ້ ະອງົ ນນັ້ ຈຸ່ ງົ ຊງົ ພະຈະເລນີ ”. ຊາ້ ງເຜອກໃຫອ້ າຫານແມຸ່ ດວ້ ຍໝກໄມ ້ ຄນັ ແມຸ່ ກນິ ແລວ້ ມນັ ຈຸ່ ງິ ກນິ ທຸ່ ຫີ ຼງັ . ວນັ ເວລາຜຸ່ ານໄປ ດວ້ ຍຄວາມສະຫງບົ ແລະ ມຄີ ວາມສກ. ໃນເມອງພາລານະສີ ພະຍາຄດິ ຮອດຊາ້ ງເຜອກກບັ ແມຸ່ ຕາບອດຂອງມນັ ໃນປຸ່ າຢຸ່ າງບຸ່ ເຫອດຫາຍພະອງົ ກຸ່ າວວຸ່ າ “ຂອ້ ຍປາຖະໜາຢາກຢຸ່ ູໃກຊ້ າ້ ງເຜອກປະຫຼາດກບັ ແມຸ່ ຂອງມນັ ”. ຢຸ່ ູຕຸ່ ມາພະຍາໄດສ້ າ້ ງນະຄອນຫວຼ ງສາລບັ ພະອງົ ຢຸ່ ູໃກກ້ ບັ ທະເລສາບ, ດອກບວົ ໃນປຸ່ າແຫຸ່ ງນີ້ ພະອງົ ຄດິ ໄວ້ 140 ຜູຮ້ ຽບຮຽງ : ວຽງມະນີ ລາວຈ ູ

ວນັ ນະຄະດອີ າຊີ ວຸ່ າຈະໃຊເ້ ວລາບາງສຸ່ ວນຢຸ່ ູໃກກ້ ບັ ຊາ້ ງເຜອກ ແລະ ແມຸ່ ຕາບອດຂອງມນັ ໂດຍນາເອາົ ໝາກໄມ,້ ຫວົ ມນັ ແລະ ອຸ່ ນໆມາໃຫມ້ ນັ ກນິ 6.2 ເນອ້ ໃນຄວາມໝາຍຂອງເລຸ່ ອງ ເລຸ່ ອງນນີ້ ກັ ປະພນັ ໄດສ້ ນັ ລະສນີ ຄວາມຮກັ , ຄວາມຖະນຖະໜອມ, ຄວາມຮູບ້ ນຄູນຂອງຊາ້ ງເຜອກທຸ່ ມີ ຕີ ຸ່ ແມຸ່ . ເຖງິ ວຸ່ າແມຸ່ ຈະຕາບອດແຕຸ່ ຊາ້ ງເຜອກຜູເ້ ປັນລູກກຮກັ ແພງ ແລະ ຖະນຖະໜອມແມຸ່ ທເວລາທຸ່ ບີ ຸ່ ຍອມເຫນີ ຫຸ່ າງ ເພາະຢາ້ ນວຸ່ າຈະເກດີ ອນັ ຕະລາຍກບັ ແມຸ່ . ເຊຸ່ ງິ ສະແດງອອກຊາ້ ງເຜອກໄດຫ້ າທກວທິ ທີ າງ ເພຸ່ ອເຮດັ ໃຫແ້ ມຸ່ ມຄີ ວາມ ເບກີ ບານມຸ່ ວນຊຸ່ ນ, ມຄີ ວາມສກ ໂດຍໄດເ້ ລຸ່ າົ ນທິ ານໃຫແ້ ມຸ່ ຟັງ, ໄດຊ້ ອກບຸ່ ອນງາມໆ ແລະ ສະດວກສະບາຍໃຫແ້ ມຸ່ ຢຸ່ ູ. ການກະທາຂອງຊາ້ ງເຜອກທງັ ໝດົ ນນັ້ ແມຸ່ ນສະແດງເຖງິ ມາດຖານຄນສມົ ບດັ ອນັ ດງີ າມຂອງຊາວອນິ ເດຍ ເຊຸ່ ງິ ເປັນພາລະໜາ້ ທຸ່ ຂີ ອງລກູ ທຸ່ ຈີ ະຕອ້ ງກະທາຕຸ່ ຜູເ້ ປັນພຸ່ ແມຸ່ . ນອກຈາກນນັ້ ເລຸ່ ອງຍງັ ໄດສ້ ນັ ລະເສນີ ນາ້ ໃຈອນັ ມະນດສະທາຂອງພະຍາເມອງ ທຸ່ ໄີ ດສ້ ະແດງຄວາມເມດຕາ ສງົ ສານຕຸ່ ຊາ້ ງສອງແມຸ່ ລູກ. ຍອ້ ນວຸ່ າພະອງົ ເປັນຜູທ້ ຸ່ ຮີ ູຈ້ ກັ ແລະ ປະຕບິ ດັ ຕາມຮດີ ບາ້ ນຄອງເມອງເປັນຢຸ່ າງດີ, ມີ ຄວາມເປັນທາຕຸ່ ໄພຸ່ ຟາ້ ລາຊະດອນ ແມກ້ ະທງັ້ ຕຸ່ ສດັ ພະອງົ ກຍງັ ສະແດງຄວາມເປັນທາ. ພອ້ ມນຍີ້ ງັ ໄດກ້ ຸ່ າວປະນາມ ກຸ່ ມຄນົ ທຸ່ ເີ ຫນັ ແກຸ່ ຕວົ , ລມບນຄນຂອງຄນົ ອຸ່ ນທຸ່ ເີ ຄຍີ ຊຸ່ ວຍເຫຼອຕນົ ເອງຍາມຕນົ ເອງຕກົ ທກໄດຍ້ າກ. 6.3 ວພິ າກເລຸ່ ອງ ກ. ເຄາົ້ ກາເນດີ ຂອງເລຸ່ ອງ ເລຸ່ ອງສນັ້ ຂອ້ ຍຕອ້ ງລຽ້ ງແມຸ່ ເປັນບດົ ເລຸ່ ອງທຸ່ ຊີ າວອນິ ເດຍບູຮານເລຸ່ າົ ສບຕຸ່ ກນັ ມາແຕຸ່ ບູຮານນະການ ແລະ ເປັນສຸ່ ງິ ທຸ່ ເີ ຂາົ ເຈາົ້ ນບັ ຖມາໂດຍຕະຫຼອດ ແລະ ແມຸ່ ນຜນົ ງານການປະດດິ ແຕຸ່ ງຂອງທຸ່ ານ ຣາບນິ ດຣານາດຕາກຄດັ ຈາກປຶມ້ ວນັ ນະຄະດຕີ ຸ່ າງປະເທດໜາ້ ທີ 42 ປີ 2013. ຂ. ເນອ້ ໃນລວມຂອງເລຸ່ ອງ ເວາົ້ ເຖງິ ການສນັ ລະເສນີ ຄວາມຮກັ , ຄວາມຖະນຖະໜອມ, ຄວາມຮູບ້ ນຄນຂອງຊາ້ ງເຜອກຕຸ່ ກບັ ແມຸ່ ເຖງິ ວຸ່ າແມຸ່ ຈະຕາບອດ, ບຸ່ ສາມາດແນມເຫນັ ໂລກຕວົ ຈງິ , ບຸ່ ສາມາດຊອກຢຸ່ ູຫາກນິ ດວ້ ຍຕນົ ເອງໄດ້ ແຕຸ່ ຊາ້ ງເຜອກຜູເ້ ປັນ ລູກກຮກັ ແພງຖະນຖະໜອມນບັ ຖຜູເ້ ປັນແມຸ່ , ຊາ້ ງເຜອກໄດຫ້ າທກວທິ ທີ າງເພຸ່ ອເຮດັ ໃຫແ້ ມຸ່ ມຄີ ວາມເບກີ ບານ ມຸ່ ວນຊຸ່ ນ, ມຄີ ວາມສກ ດວ້ ຍການເລຸ່ າົ ນທິ ານໃຫແ້ ມຸ່ ຟັງ, ຊອກບຸ່ ອນງາມໆໃຫແ້ ມຸ່ ຢຸ່ ູ. ຊາ້ ງເຜອກເປັນຜູນ້ ບັ ຖແມຸ່ ສະແດງອອກບຸ່ ອນວຸ່ າ ຂອງກນິ ຖາ້ ແມຸ່ ບຸ່ ໄດກ້ ນິ ກຸ່ ອນຊາ້ ງ ເຜອກຈະບຸ່ ກນິ ຢຸ່ າງເດດັ ຂາດ ການກະທາທງັ ໝດົ ຂອງຊາ້ ງເຜອກ ມນັ ແມຸ່ ນມາດຖານຄນສມົ ບດັ ອນັ ດີ ງາມຂອງຊາວອນິ ເດຍ ເຊຸ່ ງີ ຜູເ້ ປັນລກູ ຕອ້ ງທາຕຸ່ ພຸ່ ແມຸ່ . ເວາົ້ ເຖງິ ການສນັ ລະເສນີ ຄນສມົ ບດັ ອນັ ດງີ າມຂອງພະຍາເມອງພຣານະສີ ທຸ່ ໄີ ດເ້ ປັນແບບຢຸ່ າງໃຫແ້ ກຸ່ ໄພຟາ້ ລາລາຊະດອນ ທຸ່ ີເປັນທຸ່ ີນບັ ໜາ້ ຖຕົວຂອງໄພຸ່ ຟ້າລາຊະດອນພາຍໃນເມອງ. ພະຍາອງົ ນີເ້ ປັນຜູທ້ ຸ່ ີຮູ ຈ້ ກັ ແລະ ປະຕບິ ດັ ຕາມຮດີ ຄອງບາ້ ນເມອງເປັນຢຸ່ າງດີ ເມຸ່ ອຊາ້ ງຕນົ ໄຊຍະມງຄນຫຼວງຕວົ ເກຸ່ າົ ຕາຍໄປ ກມຄີ ວາມປະສງົ ຢາກໄດ້ ຊາ້ ງຫຼວງຕວົ ໃໝຸ່ . ເມຸ່ ອພວກຄວານຊາ້ ງໄດເ້ ອາົ ຊາ້ ງເຜອກມາເປັນຕວົ ໃໝຸ່ ທຸ່ ງີ ດົ ງາມເຂາົ້ ມາພະອງົ ກຕອ້ ນຮບັ ຢຸ່ າງສມົ ກຽດ ເມຸ່ ອເຫນັ ວຸ່ າການທຸ່ ເີ ອາົ ຊາ້ ງເຜອກມາ ແລວ້ ເຮດັ ໃຫຊ້ າ້ ງເຜອກມຄີ ວາມທກຍອ້ ນຄ້ິດຮອດ ແລະ ເປັນຫຸ່ ວງ ແມຸ່ ຜູຕ້ າບອດທຸ່ ຢີ ຸ່ ູໃນປຸ່ າດງົ ຕາມລາພງັ ພະຍາກໄດຕ້ ດັ ສນິ ໃຈສຸ່ ງົ ຄນ ແລະ ໄປຕງັ້ ຜາສາດຢຸ່ ູໃກກ້ ບັ ຊາ້ ງເຜອກເພຸ່ ອຈະ ໄດຢ້ ຸ່ ູໃກ ້ ແລະ ເລຸ່ ງິ ແຍງດູແລຊາ້ ງສອງແມຸ່ ລູກ. ສຸ່ ງິ ດຸ່ ງັ ກຸ່ າວໄດບ້ ຸ່ ງົ ບອກວຸ່ າພະຍາອງົ ນເີ້ ປັນຜູທ້ ຸ່ ປີ ົກຄອງເມອງດວ້ ຍ 141 ຜູຮ້ ຽບຮຽງ : ວຽງມະນີ ລາວຈ ູ

ວນັ ນະຄະດອີ າຊີ ຄວາມເປັນທາ, ບຸ່ ເຄຍີ ກະທາສຸ່ ງິ ທຸ່ ຂີ ດັ ໃຈໄຜຸ່ ຟາ້ ລາຊະດອນ. ໄດກ້ ຸ່ າວປະນາມພວກຄນົ ທຸ່ ເີ ຫນັ ແກຸ່ ຕວົ , ພວກຄນົ ທຸ່ ເີ ນລະຄນຕຸ່ ຜູທ້ ຸ່ ເີ ຄຍີ ມບີ ນຄນຕຸ່ ຕນົ ເອງ ຕວົ ແທນກ ແມຸ່ ນຕວົ ລະຄອນຊາຍຫຼງົ ປຸ່ າ. ທງັ້ ໆທຸ່ ຕີ ນົ ເອງຊາ້ ງເຜອກເປັນຜູຊ້ ຸ່ ວຍຕນົ ເອງທເີ ວລາທຸ່ ຫີ ງຼົ ປຸ່ າໃຫພ້ ນົ້ ຈາກອນັ ຕະລາຍ ແຕຸ່ ເມຸ່ ອໄດຍ້ ນິ ພະຍາປະກາດວຸ່ າຜູໃ້ ດຊອກໄດຊ້ າ້ ງຫຼວງຕວົ ງາມໆ ຈະໄດລ້ າງວນັ ກເລຍີ ພາໃຫຕ້ ນົ ເອງລມບນຄນ ຍອ້ ນຄວາມເຫນັ ແກຸ່ ຕວົ , ເຫນັ ລາງວນັ ເປັນສຸ່ ງິ ສາຄນັ ຄນັ ກວຸ່ າສຸ່ ງິ ອຸ່ ນໆກເລຍີ ໄປພາກຄວາມສາພນັ ຂອງແມຸ່ ລູກ ໂດຍ ໄດບ້ ງັ ຄບັ ເອາົ ຊາ້ ງເຜອກເຂາົ້ ໄປເມອງເພຸ່ ອໄປຖະຫວາຍແກຸ່ ພະຍາ, ເຮດັ ໃຫຊ້ າ້ ງເຜອກປະໃຫແ້ ມຸ່ ຢຸ່ ູຕາມລາພງັ ແລວ້ ເຂາົ້ ໃນເມອງດວ້ ຍຄວາມຈາໃຈ. ຈາກການກະທາດຸ່ ງັ ກຸ່ າວຂອງຊາຍຫຼງົ ປຸ່ າ ເປັນການກະທາທຸ່ ບີ ຸ່ ຄານງຶ ເຖງິ ບນຄນ ຜູອ້ ຸ່ ນຶ , ການກະທາທຸ່ ໄີ ຮມ້ ະນດສະທາ ໂດຍບຸ່ ຄານງຶ ເຖງິ ຄວາມຮກັ ຄວາມຜູກພນັ ລະຫວຸ່ າງແມຸ່ ກບັ ລູກ. ຄ. ການແບຸ່ ງຕອນ ເລຸ່ ອງນແີ້ ບຸ່ ງອອກເປັນ 3 ຕອນຄ: - ຕອນທີ 1: ແຕຸ່ ຕນົ້ ຈນົ ເຖງິ ງຸ່າໄມນ້ ຢີ້ ຸ່ ູບຸ່ ເຊາົ . ເນອ້ ໃນເວາົ້ ເຖງິ ຊາ້ ງສອງແມຸ່ ລູກດາລງົ ຊວີ ດິ ຮຸ່ ວມກນັ ຢຸ່ າງມຄີ ວາມສກ, ຊາ້ ງເຜອກເປັນຊາ້ ງທຸ່ ໃີ ຫກ້ ານເຄາົ ລບົ ນບັ ຖ, ເບຸ່ ງີ ແຍງດູແລຜູເ້ ປັນແມຸ່ ແລະ ເປັນທກສຸ່ ງິ ທກຢຸ່ າງໃຫແ້ ກຸ່ ແມຸ່ ທຸ່ ຕີ າບອດ - ຕອນທ2ີ : ແຕຸ່ ຊາ້ ງເຜອກນບັ ມນ້ ບັ ເຕບີ ໃຫຍຸ່ ຈນົ ເຖງິ ຕາຂອ້ ຍກບອດລກູ ຂອ້ ຍນນັ້ ລະຄດວງທງັ ຄຸ່ ຂູ ອງຂອ້ ຍ. ເນອ້ ໃນເວາົ້ ເຖງິ ຊາ້ ງເຜອກໄດໃ້ ຫກ້ ານຊຸ່ ວຍເຫຼອແກຸ່ ຊາຍຄນົ ໜຸ່ ງຶ ທຸ່ ຕີ ກົ ທກໄດຍ້ າກໃຫຫ້ ຼດພນົ້ ຈາກການ ຫງຼົ ປຸ່ າ ແຕຸ່ ສດທາ້ ຍຊາຍຄນົ ດຸ່ ງັ ກຸ່ າວພດັ ກບັ ກາຍມາເປັນຜູຫ້ ກັ ຫງຼັ ຊາ້ ງສອງແມຸ່ ລກູ ອກີ . ຍອ້ ນຄວາມເຫນັ ແກຸ່ ຕວົ ຂອງ ຊາຍດຸ່ ງັ ກຸ່ າວ. - ຕອນທ3ີ : ແຕຸ່ ອກີ ບຸ່ ດນົ ພປານໃດ ຈນົ ເຖງິ ສດທາ້ ຍ. ເນອ້ ໃນເວາົ້ ເຖງິ ເມຸ່ ອຊາຍຄນົ ນນັ້ ຈບັ ຊາ້ ງມາມອບໃຫພ້ ະຍາແລວ້ ເຮດັ ໃຫຊ້ າ້ ງເຜອກຕອ້ ງຕອມ ໃຈຍອ້ ນຄວາມຄດິ ຮອດ ແລະ ເປັນຫຸ່ ວງເປັນໃຍຜູເ້ ປັນແມຸ່ ຈນົ ບຸ່ ກນິ ບຸ່ ນອນເປັນເວລາຫາຼ ຍວນັ ແລະ ເວາົ້ ເຖງິ ການມີ ນາ້ ໃຈມະນດສະທາຂອງພະຍາເມອງ ທຸ່ ເີ ຫນັ ສະພາບຂອງຊາ້ ງເປັນແນວນນັ້ ແລວ້ ພະອງົ ກໄດເ້ ອາົ ຊາ້ ງໄປສຸ່ ງົ ໃຫແ້ ມຸ່ ຕາບອດ ເພຸ່ ອໃຫຊ້ າ້ ງມຄີ ວາມສກທຸ່ ແີ ທຈ້ ງິ . ງ. ວເິ ຄາະຕວົ ລະຄອນ + ຕວົ ລະຄອນຊາ້ ງເຜອກ: ເປັນຕວົ ລະຄອນທຸ່ ມີ ຄີ ວາມຮກັ ທຸ່ ແີ ທຈ້ ງິ ຕຸ່ ຜູເ້ ປັນແມຸ່ ເຖງິ ວຸ່ າແມຸ່ ຈະຕາບອດ ແຕຸ່ ຊາ້ ງເຜອຶ ກຜູເ້ ປັນລູກກນບັ ຖ, ຮກັ ແພງເອາົ ໃຈໃສຸ່ ແມຸ່ ຢຸ່ າງສດໃຈ, ຍອມເສຍສະຫຼະທກຢຸ່ າງ ເພຸ່ ອຄວາມສກຂອງແມຸ່ , ເປັນຊາ້ ງທຸ່ ມີ ຄີ ນສມົ ບດັ ດ,ີ ຮູຈ້ ກັ ຮກັ ແພງນບັ ຖ, ເອາົ ໃຈໃສຸ່ ແມຸ່ ແລະ ສາມາດເປັນແວຸ່ ນແຍງທຸ່ ດີ ໃີ ຫແ້ ກຸ່ ຜູຄ້ ນົ ທຸ່ ວົ ໄປອກີ ດວ້ ຍ. ສຸ່ ງິ ດຸ່ ງັ ກຸ່ າວ ສະແດງອອກຢຸ່ ູບຸ່ ອນວຸ່ າ: ຊອກຖາ້ ດໆີ ທຸ່ ອີ ບົ ອຸ່ ນ ແລະ ສະພາບແວດລອ້ ມທຸ່ ມີ ດິ ງຽບໃຫແ້ ມຸ່ ຢຸ່ ູ, ເລຸ່ າົ ນທິ ານ, ວາດພາບ ທາມະຊາດທຸ່ ສີ ວຍງາມໃນທກລະດູສຸ່ ູແມຸ່ ຟັງ ເພຸ່ ອໃຫແ້ ມຸ່ ມຄີ ວາມສກ, ຄວາມມຸ່ ວນຊຸ່ ນປາສະຈາກຄວາມໂສກເສາົ້ ຫງຸ່ວມເຫງາົ , ຈະກນິ ຫຍງັ ກຕາມຖາ້ ແມຸ່ ບຸ່ ໄດກ້ ນິ ຊາ້ ງເຜອກຈະບຸ່ ຍອມກນິ ເດດັ ຂາດ... + ຕວົ ລະຄອນພະຍາພາລານະສີ ເປັນພະຍາທຸ່ ຮີ ູຈ້ ກັ ຮດີ ບາ້ ນຄອງເມອງ, ມຄີ ວາມທຸ່ ຽງທາເມດຕາສູງ, ເປັນຄນົ ທຸ່ ຮີ ູໄ້ ດເ້ ຖງິ ຈດິ ໃຈຂອງຄນົ ອຸ່ ນຢຸ່ າງແທຈ້ ງິ , ເປັນທຸ່ ບີ ຸ່ ເຫນັ ແກຸ່ ຕວົ ຮູເ້ ສຍສະຫຼະສຸ່ ວນຕວົ ເພຸ່ ອຜູອ້ ຸ່ ນຶ . ສຸ່ ງິ ດຸ່ ງັ ກຸ່ າວສະແດງອອກດຸ່ ງັ ນ:ີ້ 142 ຜູຮ້ ຽບຮຽງ : ວຽງມະນີ ລາວຈ ູ

ວນັ ນະຄະດອີ າຊີ - ຕາມຄວາມເຊຸ່ ອຖຂອງຊາວອນິ ເດຍສະໄໝບູຮານ, ເມອງໃດມຊີ າ້ ງເຜອກຕວົ ງາມໆສຖິ ດິ ຢຸ່ ູ, ເມອງນນັ້ ຈະ ມຄີ ວາມຈະເລນີ ຮຸ່ ງເຮອງ, ບຸ່ າວໄພລາຊະດອນຈະຢຸ່ ູເຢັນເປັນສກ. ຫງຼັ ຈາກຊາ້ ງຕວົ ເກຸ່ າົ ຕາຍໄປ, ພະຍາກຕດັ ສນິ ໃຈ ຊອກຊາ້ ງໂຕໃໝຸ່ ມາເປັນຊາ້ ງຄນູ ເມອງແທນ. - ເມຸ່ ອພວກຄວານຊາ້ ງແຫຸ່ ຊາ້ ງເຜອກນອ້ ຍເຂາົ້ ມາເຖງິ ເມອງ, ພະອງົ ກທາການຕອ້ ນຮບັ ຢຸ່ າງໃຫຍຸ່ ໂຕມະໂຫ ລານ. - ພະອງົ ເອາົ ເຂາົ້ ໃສຸ່ ຖວ້ ຍຄາໄປເຊນີ ຊາ້ ງເຜອກເຂາົ້ ເມອງ. - ເມຸ່ ອເຫນັ ວຸ່ າການທຸ່ ຊີ າ້ ງເຜອກມາຢຸ່ ູໃນເມອງເປັນການຂດັ ໃຈ ແລວ້ ພະອງົ ກສຸ່ ງົ ຄນໄປຫາແມຸ່ . - ພະອງົ ຕດັ ສນິ ໃຈໄປສາ້ ງໂຮງຫຼວງສາລບັ ພະອງົ ຢຸ່ ູໃກກ້ ບັ ຊາ້ ງເຜອກ, ທກໆວນັ ພະອງົ ກໃຊເ້ ວລາຢຸ່ ູກບັ ຊາ້ ງ ເຜອກ. + ຕວົ ລະຄອນຊາຍຫງຼົ ປຸ່ າ ເປັນຄນົ ລມບນຄນຂອງຄນົ ອຸ່ ນຶ ຢຸ່ າງໄວວາ, ຄດິ ເຫນັ ແຕຸ່ ເງນິ ຄາຄຸ່ າຈາ້ ງລາງວນັ ເປັນໃຫຍຸ່ , ຄດິ ເຫນັ ແຕຸ່ ຄວາມ ລາ້ ລວຍໃນທາງທຸ່ ບີ ຸ່ ເປັນທາ, ເປັນຄນົ ທຸ່ ເີ ຫນັ ແກຸ່ ຕວົ , ເປັນຄນົ ທຸ່ ຂີ າດມະນດສະທາ. ສຸ່ ງິ ດຸ່ ງັ ກຸ່ າວສະແດງອອກດຸ່ ງັ ນ:ີ້ - ທງັ້ ໆທຸ່ ໄີ ດຮ້ ບັ ການຊຸ່ ວຍເຫຼອຈາກຊາ້ ງເຜອກຈຸ່ ງຶ ຫວດິ ຕາຍ, ເມຸ່ ອໄດຍ້ ນິ ພະຍາເມອງພາລະນະສປີ ະກາດ ວຸ່ າ ຕອ້ ງການຊາ້ ງຫຼວງໂຕໃໝຸ່ , ໃຜຊອກໄດຈະໄດຮ້ ບັ ລາງວນັ . ຊາຍຄນົ ນນັ້ ໄປປະເອບີ ນາລາງວນັ ໂດຍບຸ່ ຄານງຶ ເຖງິ ບນຄນຂອງຊາ້ ງເຜອກແມແ້ ຕຸ່ ໜອ້ ຍ. - ຊາຍຄນົ ນນນັ້ ໄດນ້ າພາພວກຄວານຊາ້ ງເຂາົ້ ປຸ່ າ, ບງັ ຄບັ ເອາົ ຊາ້ ງເຜອກເຂາົ້ ໃນເມອງ ໂດຍບຸ່ ຄານງຶ ເຖງິ ແມຸ່ ຊາ້ ງ ແມຸ່ ນແຕຸ່ ໜອ້ ຍດຽວ ສຸ່ ງິ ດຸ່ ກັ ຸ່ າວມນັ ແຕະຕອ້ ງເຖງິ ແນວຄດິ ຈດິ ໃຈຂອງແມຸ່ ຊາ້ ງ ແລະ ລກູ ຂອງມນັ ຢຸ່ າງຮາ້ ຍແຮງ. ຈ. ສະຫຼບ + ດາ້ ນເນອ້ ໃນ: ເລຸ່ ອງໄດເ້ ວາົ້ ເຖງິ ສະພາບອນັ ແທຈ້ ງິ ທຸ່ ເີ ກດີ ຂນຶ້ ຢຸ່ ູໃນສງັ ຄມົ ໂດຍສະເພາະແມຸ່ ນສງັ ຄມົ ຂອງອນິ ເດຍ ໃນ ການດາລງົ ຊວີ ດິ ນນັ້ ທກຄນົ ຕອ້ ງເປັນຄນົ ທຸ່ ຮີ ູຈ້ ກັ ປະມາຕນົ , ຕອ້ ງຮູຈ້ ກັ ນບັ ຖພຸ່ ແມຸ່ ,ບຸ່ ຄວນເຮດັ ສຸ່ ງິ ທຸ່ ຂີ ດັ ໃຈພຸ່ ແມຸ່ . ພອ້ ມກນັ ນນັ້ ຕອ້ ງຮູຈ້ ກັ ຮດີ ບາ້ ນຄອງເມອງ, ຮູບ້ ນຄນຄນົ ອຸ່ ນຶ , ເມຸ່ ອເຮາົ ໄດຮ້ ບັ ຄວາມຊຸ່ ວຍເຫຼອຈາກຄນົ ອຸ່ ນຶ ແລວ້ ຕນົ ເອງກຕອ້ ງຮູຕ້ ອບແທນຄນຢຸ່ າງເໝາະສມົ ເພາະມນັ ແມຸ່ ນສດັ ຈະທາແຫຸ່ ງຊວີ ດິ . + ສລິ ະປະການແຕຸ່ ງ ຜູແ້ ຕຸ່ ງໄດປ້ ັນ້ ແຕຸ່ ງດວ້ ຍສານວນຖອ້ ຍຄາທຸ່ ເີ ຂາົ້ ໃຈງຸ່າຍອຸ່ ານແລວ້ ເກດີ ອາລມົ ສະເທອນໃຈຄອ້ ຍຕາມໄປກບັ ຕວົ ລະຄອນ ແລະ ເນອ້ ຫາຂອງເລຸ່ ອງ , ພອ້ ມນນັ້ ຜູແ້ ຕຸ່ ງຍງັ ໄດຈ້ ດັ ລຽງເຫດການຂອງເລຸ່ ອງໄດຢ້ ຸ່ າງຈະແຈງ້ ບຸ່ ສບັ ສນົ ເຊຸ່ ງິ ສາມາດສາ້ ງໃຫຜ້ ູອ້ ຸ່ ານ ແລະ ຜູຟ້ ັງສາມາດສານກຶ ໄປກບັ ເລຸ່ ອງໄດເ້ ໝອນກບັ ວຸ່ າຕນົ ຢຸ່ ູໃນເຫດການຕວົ ຈງິ ນນັ້ ແທໆ້ . ຄາຖາມ 143 ຜູຮ້ ຽບຮຽງ : ວຽງມະນີ ລາວຈ ູ

ວນັ ນະຄະດອີ າຊີ 1. ສະພາບປະຫວດັ ສາດຂອງອນິ ເດຍໃນແຕຸ່ ລະໄລຍະມຄີ ແນວໃດ? 2. ວນັ ນະຄະດພີ ນ້ ເມອງອນິ ເດຍມຈີ ດພເິ ສດຄແນວໃດ? ມເີ ລຸ່ ອງໃດແດຸ່ ທຸ່ ຄີ າ້ ຍຄກບັ ວນັ ນະຄະດລີ າວ? 3. ຈຸ່ ງົ ສມົ ທຽບຕວົ ລະຄອນນາງສດິ ຕາເລຸ່ ອງ “ຣາມາຍະຍະ” ແລະ ຕວົ ລະຄອນນາງແຕງອຸ່ ອນ ໃນວນັ ນະຄະດລີ າວ ມຈີ ດຄກນັ ແລະ ຕຸ່ າງກນັ ຄແນວໃດ? 4. ຜຸ່ ານຊວີ ະປະຫວດັ ແລະ ຜນົ ງານການປະດດິ ແຕຸ່ ງຂອງທຸ່ ານ ຣາບນິ ດຣານາດຕາກ ພວກເຮາົ ສາມາດຮຽນຮູໄ້ ດ້ ຫຍງັ ແດຸ່ ຈາກທຸ່ ານ? 5. ຜຸ່ ານຕວົ ລະຄອນໃນເລຸ່ ອງ “ຜູພ້ າທາງ” ມສີ ຸ່ ງິ ໃດແດຸ່ ທຸ່ ເີ ປັນບດົ ຮຽນໃຫແ້ ກຸ່ ພວກເຮາົ ? ບດົ ອຸ່ ານເພຸ່ ມີ ເລຸ່ ອງ “ນກົ ແຂກ” 144 ຜູຮ້ ຽບຮຽງ : ວຽງມະນີ ລາວຈ ູ

ວນັ ນະຄະດອີ າຊີ ແຕຸ່ ກຸ່ ອນມເີ ຈາົ້ ຊວີ ດິ ອງົ ໜຸ່ ງຶ ຊຸ່ ວຸ່ າອາຫະມດັ ມຖີ ານະ ແລະ ອານາດ, ແຕຸ່ ບຸ່ ມລີ າຊາບດເພຸ່ ອໄວສ້ ບຕະກນ, ດຸ່ ງັ ນນັ້ . ພະລາຊນີ ຈີ ຸ່ ງຶ ໄດໄ້ ປວດັ ເພຸ່ ອວງິ້ ວອນ ແລະ ອະທຖິ ານຂລາຊາບດ, ຫຼງັ ຈາກນນັ້ ພະລາຊນີ ກີ ໄດປ້ ະສູດເປັນ ລາຊາບດອອກມາຕາມພະປະສງົ ເຊຸ່ ງິ ມຮີ ູບຮຸ່ າງສວຍສດົ ງດົ ງາມເປັນຢຸ່ າງຍຸ່ ງິ ເຊຸ່ ງິ ຕງັ້ ພະນາມວຸ່ າມາຍມນູ . ເມຸ່ ອຈະເລນີ ພະໄວຂນຶ້ ມາພະລາຊະບດິ າກຈດັ ພທິ ລີ າຊາສມົ ລດົ ໃຫກ້ ບັ ພະນາງ ເຊຸ່ ງິ ຊຸ່ ວຸ່ າ ຣູດາຊະຕາ ແລະ ຊງົ ດາລງົ ຊວີ ດິ ຢູຢຸ່ າງມີ ຄວາມຜາສກ. ມໜ້ ຸ່ ງຶ ມາຍມູນຊງົ ມາ້ ອອກຈາກພະລາຊະວງັ ແລະ ຊງົ ຢດຢຸ່ ູຕະຫຼາດ. ບງັ ເອນີ ຊງົ ເຫນັ ຄນົ ຜູໜ້ ຸ່ ງຶ ກາລງັ ຫວິ້ ຕມ້ ນກົ ແຂກຂາຍຢຸ່ ູ, ມາຍມນູ ຊງົ ຖາມຊແ້ ຕຸ່ ວຸ່ າລາຄາແພງທຸ່ ສີ ດ, ມາຍມູນທງັ ເສຍດາຍເງນິ ທງັ ຢາກຊນ້ ກົ ແຂກ, ກາລງັ ຄດິ ໄປຄດິ ມາກບງັ ເອນີ ນກົ ແຂກຮອ້ ງອອກມາບອກໃຫອ້ ງົ ຊາຍວຸ່ າ: ຈະມພີ ວກພຸ່ ຄາ້ ມາຊເ້ ປອກແຄ, ອງົ ຊາຍຄວນຊ້ ເປອກແຄທງັ ໝດົ ນໂີ້ ຮມໄວ,້ ເວລາພວກເຂາົ ມາຊເ້ ປອກແຄຂາດຕະຫາຼ ດ, ເວລານນັ້ ອງົ ຊາຍຢາກຂາຍລາຄາສູງເທາດ ກໄດ້ ແລະ ເຂາົ ກຈາເປັນຕອ້ ງຊ.ີ້ ດຸ່ ງັ ນນັ້ , ອງົ ຊາຍຈະມກີ ອ້ ນເງນິ ໃຫຍຸ່ . ມາຍມູນຟັງແລວ້ ກພພະໄທ ແລະ ຕດັ ສນິ ພະໄທຊນີ້ ກົ ແຂກໂຕນນັ້ ດວ້ ຍລາຄາພນັ ຣບປີ. ມາຍມູນ ຊງົ ປະຕບິ ດັ ຕາມ ແລະ ຜນົ ໄດຮ້ ບັ ກແມຸ່ ນກາໄລອນັ ໃຫຍຸ່ ຫຼວງດຸ່ ງັ ຄາເວາົ້ ຂອງນກົ ແຂກເຮດັ ໃຫ້ ພະອງົ ຍງັ ມດີ ໄີ ດຂ້ ນຶ້ ຕຸ່ ມອກີ . ນບັ ແຕຸ່ ນນັ້ ມາພະອງົ ຍຸ່ ງິ ຊງົ ເຊຸ່ ອຖນກົ ແຂກ. ຕຸ່ ມາມາຍມນູ ຊງົ ລາມະເຫສໄີ ປຊຸ່ ວົ ໄລຍະໜຸ່ ງຶ ເພຸ່ ອສະເດດັ ປະພາດຕວົ ເມອງຕຸ່ າງໆ ແຕຸ່ ກຸ່ ອນຈະສະເດດັ ໄປ ຊງົ ສຸ່ ງັ ມະເຫສໄີ ວວ້ ຸ່ າ: ເມຸ່ ອມປີ ະສງົ ສຸ່ ງິ ໃດໃຫຖ້ າມຄາເຫນັ ຂອງນກົ ແຂກກຸ່ ອນ. ເມຸ່ ອພະສາມສີ ະເດດັ ໄປໄດຫ້ ຼາຍ ວນັ ຣູດາຊະຕາ ຮູສ້ ກຶ ວຸ່ າໂດດດຽວ, ຫງຸ່ ວມເຫງາົ , ອກອຸ່ ງັ ແລະ ຄດິ ເຖງິ ພະສາມຫີ ຼາຍ. ມໜ້ ຸ່ ງຶ ໄດມ້ ອີ ງົ ຊາຍອງົ ໜຸ່ ງຶ ສະເດດັ ໄປມາຕຸ່ ໜາ້ ພະລາຊະວງັ ໄດຊ້ ງົ ເຫນັ ພະນາງ ແລະ ຊງົ ຖກພະໄທເປັນຢຸ່ າງຍຸ່ ງິ ຈຸ່ ງຶ ໄດຊ້ ອກຫາວທິ ທີ ກັ ທາຍປາ ໄສກບັ ພະນາງ. ພະນາງຣູດາຊະຕາກຖກພະໄທກບັ ອງົ ຊາຍນເີ້ ໝອນກນັ , ແຕຸ່ ລະຄນພະນາງໄດແ້ ຕຸ່ ງຕວົ ສວຍງາມ ເພຸ່ ອຈະໄປຫາຜູທ້ ຸ່ ນີ າງພພະໄທ. ນກົ ແຂກໄດຮ້ ູເ້ ລຸ່ ອງດຸ່ ງັ ກຸ່ າວ, ດຸ່ ງັ ນນັ້ . ແຕຸ່ ລະເທຸ່ ອທຸ່ ພີ ະນາງຈະສະເດດັ ອອກໄປ ນກົ ແຂກໄດສ້ ຸ່ ງົ ສຽງຮຽກ ຮອ້ ງນາງຄນມາ ແລະ ກເລຸ່ າົ ເລຸ່ ອງໜຸ່ ງຶ ທຸ່ ມີ ຄີ ວາມໝາຍ ແລະ ຊງົ ຖກພະໄທສຸ່ ູນາງຟັງ. ແຕຸ່ ລະຄງັ້ ທຸ່ ຣີ ູດາຊະຕາຟັງເລຸ່ ອງຮູສ້ ກຶ ວຸ່ າເລຸ່ ອງນນັ້ ໆຖກພະໄທ ແລະ ມຄີ ວາມໝາຍທຸ່ ສີ ດ ຈນົ ເຮດັ ໃຫນ້ າງ ບຸ່ ສາມາດສະເດດັ ອອກໄປໃສເລຍີ , ຣູດາຊະຕາຟັງເລຸ່ ອງນນັ້ ຈນົ ຈບົ ແລວ້ ຟາ້ ກແຈງ້ ສະ ຫວຸ່ າງພດ.ີ . ຕະຫຼອດ 38 ຄນ, ແຕຸ່ ລະຄນນກົ ແຂກໄດເ້ ລຸ່ າົ ເລຸ່ ອງໜຸ່ ງຶ ເພຸ່ ອຮກັ ສານາງ ຣູດາຊະຕາບຸ່ ໃຫສ້ ະເດດັ ອອກໄປ ແລະ ນອກໃຈພະສາມ.ີ ນກົ ແຂກໄດຮ້ ກັ ສານາງໄວຈ້ ນົ ກະທງັ້ ຮອດເວລາພະສາມສີ ະເດດັ ກບັ ມາ. ບດົ ອຸ່ ານເພຸ່ ມີ ເລຸ່ ອງ “ອາລບີ າບາ ແລະ ສຸ່ ສີ ບິ ມະຫາໂຈນ” ຄາວກຸ່ ອນກີ້ ຍງັ ມສີ ອງອາ້ ຍນອ້ ງຜູaາຍຊຸ່ ກາຊມິ , ຜູນ້ ອ້ ງຊຸ່ ອາລບີ າບາ ເມຸ່ ອເຕບີ ໃຫຍຸ່ ຂນຶ້ ມາກາຊມິ ໄດເ້ ອາົ ເມຍທຸ່ ມີ ຖີ ານະຮຸ່ ງັ ມ.ີ ອາລບີ າບາ ເອາົ ເມຍຜູຍ້ າກຈນົ ເພາະສະນນັ້ ເຂາົ ຈຸ່ ງຶ ອາໄສຢຸ່ ູໃນເຮອນຫຼງັ ນອ້ ຍ ແລະ ບຸ່ ເຄຍີ ມີ ເຄຸ່ ອງດໆີ ເພຸ່ ອກນິ ແລະ ດຸ່ ມຈກັ ເທຸ່ ອ. ແຕຸ່ ລະມອ້ າລບີ າບາໄດຕ້ ດັ ໄມໂ້ ຄຸ່ ນຝນ, ປົກກະຕທິ າ້ ວໄດນ້ າເອາົ ຝນກບັ ບາ້ ນ ໂດຍຕຸ່ າງໃສຸ່ ຫຼງັ ລານອ້ ຍ 3 ໂຕຂອງຕນົ . ທາ້ ວນາເອາົ ຝນເລາະລຽບໄປທຸ່ ວົ ທກຖະໜນົ ມແີ ມຸ່ ເຮອນບາງຄນົ ໄດເ້ ປັນຂາປະຈາຊຟ້ ນນາລາວ. ທາ້ ວ ຫາລຽ້ ງຊບີ ຄຈຸ່ ງັ ຊນັ້ ລະເປັນຊວີ ດິ ລຽ້ ງຊບີ ທຸ່ ລີ າບາກຍາກເຂນັ ແລະ ທາ້ ວບຸ່ ເຄຍີ ຫາເງນິ ໄດຫ້ ຼາຍເມອໃຫລ້ ູກເມຍຈກັ ເທຸ່ ອ. 145 ຜູຮ້ ຽບຮຽງ : ວຽງມະນີ ລາວຈ ູ

ວນັ ນະຄະດອີ າຊີ ມໜ້ ຸ່ ງຶ ໃນຂະນະທຸ່ ຕີ ດັ ຟນຢຸ່ ູໃນປຸ່ າທາ້ ວໄດແ້ ນມເຫນັ ຜູຄ້ ນົ ຈານວນໜຸ່ ງຶ ພວມຂຸ່ ມີ າ້ ມຸ່ ງໜາ້ , ເຫນັ ພວກຄນົ ເຫຸ່ ຼາົ ນນັ້ ມທີ ຸ່ າທາງບຸ່ ຄຸ່ ອຍດ,ີ ທາ້ ວໄດບ້ ອກກບັ ພວກລາວຸ່ າ: “ຂອ້ ຍບຸ່ ຢາກໃຫພ້ ວກມນັ ເຫນັ ຂອ້ ຍ ພວກມນັ ອາດປນ້ ເອາົ ຝນຂອງຂອ້ ຍກເປັນໄດ,້ ໃຫພ້ ວກໂຕຈຸ່ ງົ ໄປລເີ້ ພຸ່ ອບຸ່ ໃຫພ້ ວກມນັ ເຫນັ ສຸ່ ວນຂອ້ ຍໆຈະປີນຂນຶ້ ຕນົ້ ໄມນ້ ,ີ້ ເມຸ່ ອໃດ ພວກມນັ ໄປແລວ້ ຂອ້ ຍຈະເອນີ້ ພວກເຈາົ້ ກບັ ມາ”. ພແຕຸ່ ປີນຂນຶ້ ເທງິ ຕນົ້ ໄມ ້ ແລວ້ ພວກຄນົ ແປກໜາ້ ກມາເຖງິ ພດ,ີ ທນັ ໃດໝນາໜາ້ ເວາົ້ : ຢດ! ສະ ຖານທຸ່ ຂີ ອງ ພວກເຮາົ ຢູຫນັ້ !\". ທກຄນົ ເຕນັ້ ລງົ ຈາກຫຼງັ ມາ້ ແລະ ອາລບີ າບາເຫນັ ມຖີ ງົ ໃຫຍຸ່ ພາດຢຸ່ ູຫຼງັ ມາ້ ທກຕວົ ພວກເຂາົ ໄດພ້ າກນັ ຍກົ ຖງົ ນນັ້ ລງົ ຈາກຫຼງັ ມາ້ ແລວ້ ພາດຂນຶ້ ໃສຸ່ ບຸ່ າ. ຈາກນນັ້ ພວກເຂາົ ນາເອາົ ມາ້ ໄປທຸ່ ອີ ຸ່ ນແລວ້ ໆ ກພາກນັ ຍຸ່ າງໄປຫາແທຸ່ ນຫນີ ໃຫຍທຸ່ ຢີ ຸ່ ູໃກໆ້ ກບັ ບຸ່ ອນອາລບີ າບາລຊີ້ ຸ່ ອນ. ເມຸ່ ອພວກເຂາົ ເຂາົ້ ມາໃກໆ້ ອາລບີ າບາ ນບັ ຄນົ ພວກນນັ້ ມຈີ ານວນຈບ 40 ຄນົ ພດ.ີ ຢນຢຸ່ ູຕຸ່ ໜາ້ ແທຸ່ ນຫນີ ໃຫຍຸ່ ໜຸ່ ງຶ ໃນໝຸ່ ພູ ວກເຂາົ ຮອ້ ງຂນຶ້ : “ງາເອຍີ ໄຂປະຕູເຖດີ !” ອາລບີ າບາເຫນັ ປະຕູໃນແທຸ່ ນຫນີ ໄຂຍະອອກ ເຂາົ ຄນົ ນນັ້ ນາໜາ້ ພກັ ພວກຍຸ່ າງເຂາົ້ ໄປທາງໃນ ເມຸ່ ອຄນົ ຜູສ້ ດ ທາ້ ຍເຂາົ້ ປະຕູຫວດິ ປະຕູຫນີ ກງບັ ເຂາົ້ ຄນ. “ຖາ້ ເຮາົ ລງົ ໄປຈາກຕນົ້ ໄມຂ້ ະນະນີ້ ແລະ ແລຸ່ ນກບັ ເມອເຮອນ” ອາລບີ າບາຄດິ ຜູດ້ ຽວ. ແຕຸ່ ພວກມນັ ອາດ ກບັ ອອກມາໃນບຸ່ ຊາ້ ນີ້ ແລວ້ ພວກມນັ ເຫນັ ແລວ້ ອນັ ຕະລາຍ. ເປັນອນັ ວຸ່ າທາ້ ວສບຕຸ່ ໝບູ ຢຸ່ ູເທງິ ຕນົ້ ໄມ ້ ທາ້ ວມຄີ ວາມແປກໃຈເປັນຫຍງັ ທາ້ ວຈຸ່ ງຶ ບຸ່ ເຫນັ ແທຸ່ ນຫນີ ນນັ້ ມປີ ະຕູ ມາກຸ່ ອນ ແມຸ່ ນໃຜເປັນຜູໄ້ ຂມນັ ? ນນັ້ ແມຸ່ ນປະຕູເຂາົ້ ໄປໃນຖາ້ ບ? ແລະ ເປັນຫຍງັ ຄນົ ພວກນນັ້ ຈຸ່ ງຶ ຍນົ ຖງົ ໄຖຸ່ ເຂາົ້ ໄປ ໃນນນັ້ ?”. ພດັ ແມຸ່ ນແຕຸ່ ຖງົ ບກັ ໃຫຍຸ່ ໆທງັ ນນັ້ ແມຸ່ ນມນັ ມຫີ ຍງັ ຢູໃນນນັ້ ຫຼ ວຸ່ າ ແມຸ່ ນເງນິ ບ? ພວກມນັ ແມຸ່ ນໂຈນກ ບຸ່ ຈກັ ? ຖາ້ ເປັນເຊຸ່ ນັ ນນັ້ ການລງົ ຈາກຕນົ້ ໄມຂ້ ະນະນແີ້ ມຸ່ ນເປັນອນັ ຕະລາຍ. ແຕຸ່ ເປັນຫຍງັ ພວກມນັ ຈຸ່ ງຶ ຢຸ່ ູເຫງິ ແທ?້ . ໃນທຸ່ ສີ ດຄນົ ພວກນນັ້ ກອອກມາ ແຕຸ່ ພວກມນັ ບຸ່ ໄດເ້ ອາົ ຖງົ ອອກມານາ. ເມຸ່ ອທກຄນົ ອອກມາ ຂາ້ ງນອກ ແລວ້ ຜູຫ້ ວົ ໜາ້ ກຮອ້ ງຂນຶ້ ວຸ່ າ: “ງາເອຍີ ປິດປະຕູເຖດີ !”. ປະຕູທຸ່ ແີ ທຸ່ ນຫນີ ປິດຄນ ຄນົ ພວກນນັ້ ກບັ ໄປຫາມາ້ ຂອງຕນົ ເຕນັ້ ຂນຶ້ ຂຸ່ ຫີ ຼງັ ແລວ້ ໜຈີ າກທຸ່ ນີ ນັ້ ໄປ. ອາລບີ າບາລງົ ຈາກຕນົ້ ໄມຢ້ ຸ່ າງວຸ່ ອງໄວເທຸ່ າົ ທຸ່ ຈີ ະໄວໄດ,້ ທາ້ ວຍຸ່ າງໄປທຸ່ ແີ ທຸ່ ນຫນີ ແລະ ຮອ້ ງຂນຶ້ ຄດຸ່ ງັ ດຽວ ກບັ ໝຫວົ ໜາ້ ຄນົ ພວກນນັ້ ເຮດັ ຫວຸ່ າງຢຸ່ ານ:ີ້ “ງາເອຍີ ໄຂປະຕູເຖດີ !”. ທນັ ໃດປະຕູໄຂອອກ ແລະ ອາລບີ າບາແນມເຂາົ້ ໄປຂາ້ ງໃນຖາ້ , ຢຸ່ ູໃນນນັ້ ບຸ່ ພຽງແຕຸ່ ມຈີ າພວກ ຖງົ ໄຖຸ່ ທຸ່ ີ ພວກໂຈນປະໄວ,້ ຫາກຍງັ ມຫີ າຼ ຍສຸ່ ງິ ຫຼາຍຢຸ່ າງອກີ ຄ: ຄາ, ເງນິ , ເຄຸ່ ອງປະດບັ ເອຢ້ ອ້ ງ,ຜາ້ ໄໝ. ເຂາົ ບຸ່ ອາດຊກັ ຊາ້ ເສຍເວລາຖາ້ ພວກນນັ້ ກບັ ຕຸ່ າວຄນມາ ແລະ ເຫນັ ທາ້ ວພວກມນັ ຕອ້ ງຂາ້ ເຂາົ ຖິມ້ ຢຸ່ າງ ແນຸ່ ນອນ. ສະນນັ້ , ອາລບີ າບາ ຮບີ ຟາ້ ວຍຸ່ າງເຂາົ້ ໄປທາງໃນເພຸ່ ອສາຫວຼ ດກວດກາເບຸ່ ງິ ໃຫທ້ ຸ່ ວົ ເຖງິ . ຖງົ ໄຖຸ່ ທກໜຸ່ ວຍທຸ່ ພີ ວກນນັ້ ປະໄວໄ້ ດເ້ ຕມັ ໄປດວ້ ຍເງນິ ກບັ ເງນິ , ອາລບີ າບາ ແກຸ່ ດງຶ ຖງົ ເງນິ ທຸ່ ໃີ ຫຍຸ່ ກວຸ່ າໝຸ່ ູ ຈານວນໜຸ່ ງຶ ອອກໄປທາງປະຕູຖາ້ ປະຕູໄດງ້ ບັ ອດັ ເຂາົ້ ເມຸ່ ອທາ້ ວເຂາົ້ ໄປໃນຖາ້ , ແຕຸ່ ເມຸ່ ອທາ້ ວຮອ້ ງ “ງາເອຍີ ໄຂປະຕູ ເຖດີ !” ມນັ ກໄຂໃຫທ້ າ້ ວອອກໄປໃນທນັ ທທີ ນັ ໃດ. 146 ຜູຮ້ ຽບຮຽງ : ວຽງມະນີ ລາວຈ ູ

ວນັ ນະຄະດອີ າຊີ ບດັ ແລວ້ ທາ້ ວກຮອ້ ງຂນຶ້ : “ງາເອຍີ ປິດປະຕູເຖດີ !” ແລວ້ ປະຕູກງບັ ຄນ. ທາ້ ວໄດຊ້ ອກເຫນັ ລາທງັ 3 ໂຕຂອງຕນົ ໂດຍໄວ. ທາ້ ວຍກົ ເອາົ ຖງົ ເງນິ ຂນຶ້ ໃສຸ່ ຫງຼັ ຂອງພວກ ມນັ ແລວ້ ກ ຫອບເອາົ ຟນມາປົກເທງິ ເພຸ່ ອບຸ່ ໃຫຜ້ ູໃ້ ດຮູເ້ ຫນັ . ຈາກນນັ້ ທາ້ ວກຈງູ ລາກບັ ບາ້ ນ. ນາງພນັ ລະຍາບຸ່ ຊຸ່ າງຄດິ ຈະເຮດັ ແນວໃດ ເມຸ່ ອເຫນັ ແຕຸ່ ເງນິ ກບັ ເງນິ ໃນໄຖຸ່ , ອາລບີ າບາໄດເ້ ລຸ່ າົ ໃຫພ້ ນັ ລະຍາຮູ ້ ກຸ່ ຽວກບັ ຕນົ້ ປາຍສາເຫດຂອງເລຸ່ ອງ ແລະ ກະສບັ ຕກັ ເຕອນນາງຢຸ່ າໄດເ້ ວາົ້ ເລຸ່ ອງນໃີ້ ຫໃ້ ຜຮູເ້ ປັນອນັ ຂາດ. “ເຈາົ້ ຈະເກບັ ມຽ້ ນເງນິ ພວກນຢີ້ ຸ່ ູບຸ່ ອນໃດ?” ພນັ ລະຍາຖາມ. “ຂອ້ ຍຈະຂດຂມອນັ ໜຸ່ ງຶ ແລະ ຝັງລງົ ໄປທຸ່ ນີ ນັ້ ” ທາ້ ວຕອບ “ກອນອຸ່ ນໝດົ ໃຫຂ້ ອ້ ຍເບຸ່ ງິ ສາກຸ່ ອນວຸ່ າມຈີ ານວນເທຸ່ າົ ໃດ” ຝຸ່ າຍພນັ ລະຍາເວາົ້ , ນາງເອາົ ມລວ້ ງເຂາົ້ ໄປໃນຖງົ ນາງກອບເອາົ ເງນິ ຫຼຽນອອກມາເຕມັ ກາມແລວ້ ປຸ່ ອຍໃຫມ້ ນັ ຕກົ ຫຸ່ ນຼົ ລງົ ຕາມງຸ່າມ. ນາງເລຸ່ ມີ ນບັ ຈາພວກຫຽຼ ນຄາ: ໜຸ່ ງຶ , ສອງ, ສາມ, ສຸ່ ,ີ ຫາ້ , ຫກົ ...” “ເຊາົ ໆ ນບັ ຄແນວນນັ້ ເຫງິ ໂພດ” ອາລບີ າບາບອກເຈາົ້ ຈະນບັ ບຸ່ ໝດົ ດອກເພາະມນັ ຫຼວງຫຼາຍພລິ ກຶ . “ຄນັ ຊນັ້ ເຈາົ້ ຈຸ່ ງົ ຂດຂມສາ ສຸ່ ວນຂອ້ ຍຈະໄປເຮອນຂອງກາຊມິ ເພຸ່ ອຂຫບີ ຈກັ ໜຸ່ ວຍໜຸ່ ງຶ ມາໃສຸ່ ເງນິ ຄາເຫຸ່ າຼົ ນ,ີ້ ຂອ້ ຍຢາກຮູວ້ ຸ່ າມນັ ຫຼາຍມນັ ໜອ້ ຍເທຸ່ າົ ໃດ” ເມຍຂອງທາ້ ວເວາົ້ ຂນຶ້ . “ຢຸ່ າໄປບອກເຂາົ ໃດເນວີ ຸ່ າເປັນຫຍງັ ຈຸ່ ງຶ ຢາກໄດຫ້ ບີ ” ອາລບີ າບາບອກເຕອນນາງເມຸ່ ອນາງຍຸ່ າງກາ້ ວອອກຈາກ ເຮອນ. ກາຊມິ ບຸ່ ຢຸ່ ູເຮອນ, ລາວຢຸ່ ູທຸ່ ຮີ າ້ ນຂາຍເຄຸ່ ອງຂອງຕນົ ຍງັ ແຕຸ່ ເມຍຂອງລາວຢຸ່ ູໃນເຮອນ. “ເຈາົ້ ຕອ້ ງການຫບີ ໄປເຮດັ ຫຍງັ ?” ເມຍກາຊມິ ຖາມ. “ຂອ້ ຍຈະເອາົ ໄປໃສຸ່ ແປ້ງ” ເມຍອາລບີ າບາຕອບ. “ພອ້ ມນນັ້ ກຂເຈາົ້ ຈຸ່ ງົ ຊຸ່ ວຍເອາົ ຈອກໂຖໜຸ່ ງຶ ອນັ ໃຫ້ ຂອ້ ຍນາດວ້ ຍຈະໄດບ້ ? ຢາກຜຸ່ ອງເບຸ່ ງິ ວຸ່ າພວກຂອ້ ຍມແີ ປງ້ ເທຸ່ າົ ໃດ?”. “ໄດຂ້ ອ້ ຍຈະໄປເອາົ ມາໃຫ້ ແຕຸ່ ເມຸ່ ອຜຸ່ ອງແລວ້ ໆ ເຈາົ້ ຕອ້ ງເອາົ ມາສຸ່ ງົ ຄນໃຫຂ້ ອ້ ຍ” ເມຍກາຊມິ ເຕອນ. ເມຸ່ ອເຂາົ້ ໄປເອາົ ຈອກໂ໗ ເມຍກາຊມິ ຄດິ : “ເປັນຫຍງັ ອຸ່ ນີ າງເມຍທາ້ ວຊຸ່ າອາລບີ າບາ ຈຸ່ ງຶ ມແີ ປງ້ ຫຼາຍປານໃດ ? ພວກເຂາົ ມໜີ ອ້ ຍໆ ພແຕຸ່ ຊດ້ າ້ ມໜອ້ ຍດຽວເທຸ່ າົ ນນັ້ ນຸ່ າ. ຂອ້ ຍຈະຕອ້ ງຫາວທິ ຊີ ອກຮູໃ້ ຫໄ້ ດ້ ຂອ້ ຍຮູດ້ ວີ ຸ່ າຈະເຮດັ ແນວໃດ !”. ນາງໄດເ້ ອາົ ຕງັ ຕດິ ໃສຸ່ ພນ້ ໂຖບຸ່ ອນລບັ ລທີ້ ຸ່ ບີ ຸ່ ສາມາດແນມເຫນັ . ເມຍອາລບີ າບາຟາ້ ວເອາົ ຫບີ ແລະ ໂຖເມອ ເຮອນຢຸ່ າງໄວເທຸ່ າົ ທຸ່ ຈີ ະໄວໄດ.້ “ຂອ້ ຍຈະເບຸ່ ງິ ວຸ່ າ ເງນິ ເທຸ່ າົ ໃດຈຸ່ ງຶ ຈະເຕມັ ໂຖໜຸ່ ວຍນ”ີ້ ນາງກຸ່ າວຈາກນນັ້ ກຈະຮູໄ້ ດວ້ ຸ່ າມເີ ທຸ່ າົ ໃດ ໂຖຈຸ່ ງຶ ຈະ ເຕມັ ຫບີ . ດວ້ ຍວທິ ນີ ຈີ້ ະຮູວ້ ຸ່ າພວກຕນົ ມເີ ງນິ ເທຸ່ າົ ໃດ”. ພວກເຂາົ ພບົ ວຸ່ າເງນິ ຫຽຼ ນ 40 ໂ໗ ແມຸ່ ນເຕມັ ຫບີ ແລະ ຖງົ ເງນິ ອນັ ໜຸ່ ງຶ ສາມາດໃສຸ່ ເຕມັ ຫບີ ໄດເ້ ຖງິ ສາມເທຸ່ ອ ແຕຸ່ ພວກເຮາົ ມເີ ງນິ ທງັ ໝຕົ ງັ້ 3 ຖງົ ພນ້ ໜາ! ຈຸ່ ງັ ແມຸ່ ນຊາດຫຼວງຫຼາຍພາຍມາກຊາ້ ພດັ ແມຸ່ ນຫຼຽນຄາອອ້ ຍຕອ້ ຍ, ພວກ ເຮາົ ພູມໃຈຫາຼ ຍຈນົ ຕວົ ສຸ່ ນັ . “ບດັ ນຂີ້ ອ້ ຍຈະໄປສຸ່ ງົ ຈອກໂ໗ຄນໃຫເ້ ຂາົ ” ເມຍອາລບີ າບາເວາົ້ . ນາງບຸ່ ຮູວ້ ຸ່ າຍງັ ມຫີ ຽຼ ນຄາຫຼຽນໜຸ່ ງຶ ຕດິ ຕງັ້ ຢຸ່ ູໃນພນ້ ໂ໗ ເມຍກາຊມິ ໄດພ້ ບົ ເຫນັ ທນັ ທີ ເມຸ່ ອກາຊມິ ກບັ ມາຈາກ ຮາ້ ນນາງຖາມຂນຶ້ ວຸ່ າ: 147 ຜູຮ້ ຽບຮຽງ : ວຽງມະນີ ລາວຈ ູ

ວນັ ນະຄະດອີ າຊີ “ເຈາົ້ ໄດເ້ ງນິ ບມນ້ ີ້ ?”. “ບຸ່ !” ກາຊມິ ຕອບ. “ມນ້ ຂີ້ າຍບຸ່ ໄດພ້ ເທຸ່ າົ ໃດ”. “ແຕຸ່ ອາລບີ າບາມເີ ງນິ ໃດ” ນາງກຸ່ າວ. “ແມຸ່ ນເຈາົ້ ເວາົ້ ອຫີ ຍງັ ?” ກາຊມິ ຖາມ. “ເຈາົ້ ກຮູດ້ ຢີ ຸ່ ູນນີ້ າວຸ່ າອາລບີ າບາບຸ່ ມເີ ງນິ \". “ປັດໂທ ! ມນັ ມຫີ ຼາຍກວຸ່ າເຈາົ້ ເສຍອກີ ມນັ ມຄີ າຫຼາຍເຖງິ ຂນັ້ ຕອ້ ງບນັ ຈໃສຸ່ ໃນຫບີ ບກັ ໃຫຍຸ່ ໜຸ່ ວຍໜຸ່ ງຶ ພນັ ໃດເນ”ີ . ຜູເ້ ປັນເມຍໂຕຄ້ ນ. ແລວ້ ໆນາງກເລຸ່ າົ ໃຫກ້ າຊມິ ຟັງກຸ່ ຽວກບັ ການຄນົ້ ພບົ ເລຸ່ ອງນີ້ ກາຊມິ ບຸ່ ພໃຈຈຸ່ ງຶ ຟາ້ ວໄປທຸ່ ີ ເຮອນອາລບີ າບາ ເພຸ່ ອຖາມເບຸ່ ງິ ທາ້ ວເອາົ ຄາມາແຕຸ່ ໃສ. “ເຈາົ້ ຮູໄ້ ດແ້ ນວໃດວຸ່ າຂອ້ ຍມເີ ງນິ ” ອາລບີ າບາຖາມຄນ. ເມຸ່ ອກາຊມິ ເລຸ່ າົ ຄນຕນົ້ ປາຍສາເຫດທຸ່ ເີ ມຍຂອງລາວຊອກຮູຄ້ ແນວໃດ, ອາລບີ າບາກເວາົ້ ຂນຶ້ ວຸ່ າ “ໄດແ້ ລວ້ ຂອ້ ຍຈະເລຸ່ າົ ໃຫເ້ ຈາົ້ ຟັງ”. ແຕຸ່ ກາຊມິ ເປັນຄນົ ໂລບມາກໂລພາ ເຂາົ ບຸ່ ຍອມເປັນຄນົ ມເີ ງນິ ໜອ້ ຍກວຸ່ າອາລບີ າບາ, ສະນນັ້ ມັ ຈຸ່ ງຶ ເວາົ້ ຂນຶ້ ວຸ່ າ: “ເຈາົ້ ຕອ້ ງພາຂອ້ ຍໄປບຸ່ ອນມຄີ າ ຖາ້ ບຸ່ ດຸ່ ງັ ນນັ້ ຂອ້ ຍຈະໄປແຈງ້ ຕຸ່ ຕາຫວຼ ດວຸ່ າເຈາົ້ ເປັນໂຈນຂລີ້ ກັ ”. ອາລບີ າບາເວາົ້ “ຂອ້ ຍຈະແນະນາໃຫເ້ ຈາົ້ ຮູເ້ ສນັ້ ທາງໄປຫາຖາ້ ເມຸ່ ອໄປຮອດບຸ່ ອນນນັ້ ເຈາົ້ ຈະເຫນັ ໄມຕ້ ນົ້ ໜຸ່ ງຶ ທຸ່ ຢີ ຸ່ ູໃກໆ້ ແທຸ່ ນຫນີ ໃຫຍຸ່ . ຈາກນນັ້ ເຈາົ້ ພຽງແຕຸ່ ຮອ້ ງຂນຶ້ ວຸ່ າ ງາເອຍີ ໄຂປະຕູເຖດີ ! ແລວ້ ປະຕູກຈະໄຂອອກ, ເມຸ່ ອເຈາົ້ ອອກມາແລວ້ ກໃຫວ້ ຸ່ າ ງາເອຍີ ປິດປະຕູເຖດີ . ເຈາົ້ ມແີ ຕຸ່ ເຮດັ ແນວນນັ້ ກພ” ມຕ້ ຸ່ ມາພແຕຸ່ ຕາເວນັ ຂນຶ້ ກາຊມິ ຂຸ່ ມີ າ້ ອອກເດນີ ທາງເຂາົ ເອາົ ມາ້ ໄປນາ 8 ໂຕ ເພຸ່ ອຫວງັ ຂນົ ຄາຢຸ່ ູໃນຖາ້ ກບັ ບາ້ ນໃຫຫ້ າຼ ຍເທຸ່ າົ ທຸ່ ຈີ ະຫາຼ ຍໄດ.້ ເຂາົ ສາມາດຊອກເຫນັ ສະຖານທຸ່ ີ ແລະ ປະຕູຢຸ່ ູ ແທຸ່ ນຫນີ ຢຸ່ າງງຸ່າຍດາຍ. “ງາເອຍີ ໄຂປະຕູເຖດີ !” ເຂາົ ຮອ້ ງ ແລະ ປະຕູກໄຂອອກ ເຂາົ ຍຸ່ າງເຂາົ້ ໄປໃນຖາ້ ແລະ ປະ ຕູກປິດຄນ ໝ ແນມເບຸ່ ງິ ຈາພວກຖງົ ຄາ ແລະ ເຄຸ່ ອງປະດບັ ເອກ້ າຍຄວນຈະເອາົ ຫຍງັ ນ?. ເຂາົ ແກຸ່ ດງຶ ເອາົ ພວກຖງົ ໃຫຍຸ່ ກວຸ່ າໝຸ່ ອູ ອກ ໄປທາງປະຕູ. “ເທຸ່ ອນເີ້ ຮາົ ຄງົ ຈະເອາົ ໄປໄດພ້ ຽງແຕຸ່ ເທຸ່ າົ ນກີ້ ຸ່ ອນ” ເຂາົ ບອກຕນົ ເອງ. ເມຸ່ ອມນັ ແກຸ່ ດງຶ ເອາົ ໄປໄດເ້ ຖງິ 8 ຖງົ ພດ,ີ ບດັ ນຕີ້ ອ້ ງຮບີ ໜຈີ າກນໃີ້ ຫໄ້ ວ ເພຸ່ ອບຸ່ ໃຫພ້ ວກໂຈນມາພບົ ພ.້ ແຕຸ່ ຍອ້ ນເມາົ ຄດິ ແລະ ຫວງໃຍນາບນັ ຫາວຸ່ າມນັ ມຫີ ຍງັ ແດຸ່ ຢຸ່ ູໃນຖງົ ທຸ່ ເີ ອາົ ນນັ້ ມນັ ຈຸ່ ງຶ ຫຼງົ ລມຄາຖາໄຂປະຕູ. ກາຊມິ ຮອ້ ງ: “ເຂາົ້ ບະເລເອຍີ ໄຂປະຕູເຖດີ !” ທງັ ໆທຸ່ ຄີ ວນຮອ້ ງວຸ່ າ “ງາເອຍີ ໄຂປະຕູເຖດີ !” ຍອ້ ນແນວນນັ້ ປະຕູຈຸ່ ງຶ ມດິ ອຸ່ ມີ ຊຸ່ ມີ . ແລວ້ ໆເຂາົ ກຮອ້ ງຂນຶ້ ອກີ : “ສາລເີ ອຍີ ໄຂປະຕູແດຸ່ ທອ້ ນ”. ກບຸ່ ຖກອກີ ເຊຸ່ ນັ ເຄຍີ “ເຂາົ້ ຝ້າງເອຍີ ໄຂປະຕູໃຫແ້ ດຸ່ ທອ້ ນ!” ກຍງັ ບຸ່ ມຫີ ຍງັ ເກດີ ຂນຶ້ , ຈນົ ປັນຍາມນັ ຊກດນັ ໝດົ ແຮງແລວ້ ແກຸ່ ດງຶ ແຕຸ່ ກບຸ່ ເໜງັ ຕງີ , ມນັ ພະຍາຍາມຄນົ້ ຫາຄາຄາຖາໄຂປະຕູທຸ່ ຖີ ກຕອ້ ງ ແຕຸ່ ຄດິ ບຸ່ ອອກ. ເຂາົ ຍງັ ຄາ້ ງຢຸ່ ູໃນນນັ້ ເມຸ່ ອພວກໂຈນກບັ ມາເພຸ່ ອເອາົ ຖງົ ໄຖຊບັ ສນິ ໃໝຸ່ ມາມຽ້ ນໃນຖາ້ , ພວກມນັ ເຫນັ ຝູງມາ້ ຂອງກາຊມິ ພວກມນັ ຈຸ່ ງຶ ບອກກນັ ວາ: “ມຜີ ູຮ້ ູວ້ ທິ ເີ ຂາົ້ ຢຸ່ າໃຫມ້ ນັ ໜລີ ອດ !” ແລວ້ ໆໝຫວົ ໜາ້ ກຮອ້ ງຂນຶ້ : “ງາເອຍີ ໄຂປະຕູເຖດີ !” ຂະນະທຸ່ ປີ ະຕູໄຂອອກນນັ້ ກາຊມິ ໄດກ້ ະຫາຼ ແລຸ່ ນອອກມາ, ພວກໂຈນໄດຫ້ ມ້ ຕມີ ນັ ຈນົ ໝບູ ແລວ້ ປະຖມິ້ ໄ ວໃ້ ນຖາ້ , ຄດິ ວຸ່ າມນັ ຄງົ ດບັ ຊບີ ໄປແລວ້ . 148 ຜູຮ້ ຽບຮຽງ : ວຽງມະນີ ລາວຈ ູ

ວນັ ນະຄະດອີ າຊີ ຄນມນ້ ນັ້ ເມຍຂອງກາຊມິ ໄດໄ້ ປຫາອາລບີ າບາ ແລະ ເວາົ້ ວຸ່ າ: “ກາຊມີ ຍງັ ບຸ່ ທນັ ກບັ ມາ ຊຸ່ ວຍໄປຕາມຫາໃຫແ້ ດຸ່ ” ເປັນອນັ ວຸ່ າ ອາລບີ າບາໄດກ້ ບັ ຄນຫາຖາ້ ແຫຸ່ ງນນັ້ ແລະ ພບົ ເຫນັ ອາ້ ຍຂອງຕນົ ນອນຢຸ່ ູທຸ່ ນີ ນັ້ ໃນສະພາບຈະຕາຍ. ອາລບີ າບາ ເອາົ ອາ້ ຍຂນຶ້ ໃສຸ່ ຫງຼັ ລາກບັ ຄນບາ້ ນ. ອາລບີ າບາບອກກບັ ທກຄນົ “ພວກເຮາົ ບຸ່ ຕອ້ ງບອກເລຸ່ ອງນໃີ້ ຫໃ້ ຜຮູເ້ ດດັ ຂາດ”. “ພວກເຮາົ ມແີ ຕຸ່ ບອກໃຫໄ້ ທບາ້ ນວຸ່ າກາຊມິ ບຸ່ ສະບາຍ, ຂອ້ ຍກບັ ເມຍຂອ້ ຍຈະມາທຸ່ ເີ ຮອນຂອງເຈາົ້ ເພຸ່ ອດູ ແລກາຊມິ ແຕຸ່ ເພຸ່ ນີ ຖກບາດເຈບັ ສາຫດັ ຫຼາຍຈຸ່ ງຶ ຄວນຊອກຫາຄນົ ມາຊຸ່ ວຍປຸ່ ິນປົວ”. ນາງໝອກຈຽນນາ ສາວໃຊຂ້ ອງເມຍກາຊມິ ບອກວຸ່ າ: “ຂອ້ ຍຮູຈ້ ກັ ຄນົ ຜູໜ້ ຸ່ ງຶ ທຸ່ ອີ າດສາມາດຊຸ່ ວຍພວກເຮາົ ໄດ.້ ເຂາົ ຄນົ ນນັ້ ເປັນເຈາົ້ ຊຸ່ າງຫຍບິ ເກບີ ເຄຍີ ປຸ່ ິນປົວຄນົ ເຈບັ ໃຫດ້ ຂີ ນຶ້ ມາຫຼາຍຕຸ່ ຫຼາຍແລວ້ ຂອ້ ຍຕອ້ ງການເງນິ ໜອ້ ຍ ໜຸ່ ງຶ ເພຸ່ ອເປັນຄຸ່ າຕອບແທນມນັ !” ເຊາົ້ ຂອງມລ້ ນມາກຸ່ ອນຕາເວນັ ຂນຶ້ ແລະ ເມຸ່ ອຍງັ ບຸ່ ມຜີ ູຄ້ ນົ ຢຸ່ ູຕາມຖະໜນົ , ນາງໝ ອກຈຽນນາ ກເດນີ ທາງໄປທຸ່ ຮີ າ້ ນຂອງເຖາົ້ ຊຸ່ າງຫຍບິ ເກບີ . ເຖາົ້ ຄນົ ນນັ້ ເວລາໃດກນອນເດກິ ລກເຊາົ້ ເພຸ່ ອເຮດັ ວຽກ. ໝອກຈຽນນາເວາົ້ ວຸ່ າ: “ລງເອຍີ ! ເຈາົ້ ພຈະໄປເຮອນຂອງພວກເຮາົ ໄດບ້ ? ມຄີ ນົ ຜູໜ້ ຸ່ ງຶ ພວມເຈບັ ໜກັ ຂອ້ ຍຍນິ ດໃີ ຫເ້ ງນິ ແກຸ່ ເຈາົ້ ຖາ້ ຫາກຈະຊຸ່ ວຍພວກເຮາົ !”. “ເຮອນຂອງເຈາົ້ ຢຸ່ ູໃສ?” ເຖາົ້ ຊຸ່ າງຫຍບິ ເກບີ ຖາມ “ຂອ້ ຍບຸ່ ອາດຈະບອກໃຫເ້ ຈາົ້ ຮູໄ້ ດ”້ ໝອກຈຽນນາເວາົ້ . “ເຈາົ້ ບຸ່ ຈາເປັນຕອ້ ງຮູເ້ ຫນັ ວຸ່ າເຮອນຢຸ່ ູໃສ, ສະນນັ້ ຂໃຫເ້ ຈາົ້ ຫຼບັ ຕາ ແລະ ຫຼບັ ໄປຕະຫຼອດທາງດວ້ ຍ ຂອ້ ຍ ຈະຈງູ ເຈາົ້ ໄປເອງ”. ນາງພາເຖາົ້ ຊຸ່ າງຫຍບິ ເກບີ ໄປເຖິງເຮອນກາຊມິ ແລະ ພາຂນຶ້ ເທງິ ຫອ້ ງນອນຂອງຄນົ ເຈບັ . ແລວ້ ໆນາງກ ບອກວຸ່ າ: “ບດັ ນເີ້ ຈາົ້ ມນຕາໄດແ້ ລວ້ ເຈາົ້ ພທຸ່ ຈີ ະເຮດັ ສຸ່ ງິ ໃດສຸ່ ງິ ໜຸ່ ງຶ ເພຸ່ ອກອບກເູ້ ອາົ ຊວີ ດິ ຄນົ ຜູນ້ ໄີ້ ດບ້ ?” ຕາເຖາົ້ ຈອ້ ງມອງໄປທຸ່ ກີ າຊມິ ລາວແກວຸ່ ງຫວົ ແລວ້ ກຸ່ າວວຸ່ າ: “ຄນົ ຜູນ້ ເີ້ ຈບັ ປຸ່ ວຍສາຫດັ ຫຼາຍ, ແຕຸ່ ຂອ້ ຍຈະພະຍາຍາມສດຂດີ ”. ລງເຖາົ້ ທາການຜນັ ແຜໃຫກ້ າຊມິ , ປງຢານາ້ ຊະນດິ ພເິ ສດໃຫເ້ ຂາົ ດຸ່ ມ ແລະ ນຸ່ ງັ ເຝົ້າເປັນເວລາຫຼາຍຊຸ່ ວົ ໂມງ ບດັ ແລວ້ ລາວກເວາົ້ ຂນຶ້ ວຸ່ າ: “ຂອ້ ຍບຸ່ ສາມາດເຮດັ ຫຍງັ ຫຼາຍໄປກວຸ່ ານີ້ ເພຸ່ ອຊຸ່ ວຍຄນົ ເຈບັ ຜູນ້ ”ີ້ . ໝອກຈຽນນາ ເວາົ້ ກບັ ລງເຖາົ້ : “ຂອບໃຈເຈາົ້ ຫຼາຍໆ ບດັ ນຂີ້ ອ້ ຍຈະພາເຈາົ້ ກບັ ໄປທຸ່ ຮີ າ້ ນເຈາົ້ , ແຕຸ່ ຫາ້ ມເຈາົ້ ເວາົ້ ໃຫຄ້ ນົ ອຸ່ ນຮູວ້ ຸ່ າ ເຈາົ້ ໄດມ້ າເຮດັ ຫຍງັ ຢຸ່ ູທຸ່ ນີ ”ີ້ . ລງເກຸ່ າົ ຫບຼັ ຕາ ແລະ ນາງໝອກຈຽນນາຈງູ ກບັ ຄນຮາ້ ນ. ຈາກນນັ້ ສອງມກ້ າຊມິ ກຕາຍ. ໝອກຈຽນນາ ແລຸ່ ນ ອອກໄປຢຸ່ ູຖະໜນົ ແລະ ຮອ້ ງປຸ່ າວ. “ເຈາົ້ ນາຍຂອງຂອ້ ຍຕາຍແລວ້ ! ເຈາົ້ ນາຍຂອງຂອ້ ຍຕາຍແລວ້ !”. ພວກແມຸ່ ຍາແມຸ່ ຍງິ ກອອກເຮອນຂອງຕນົ ມາເບຸ່ ງິ ວຸ່ າ ແມຸ່ ນໃຜພວມປຸ່ າວຮອ້ ງ. ພວກເຂາົ ເຫນັ ເມຍຂອງກາ ຊມິ ພວມຮອ້ ງໄຫຢ້ ຸ່ ູປຸ່ ອງຢຽ້ ມຂອງຫອ້ ງນອນ, ມລ້ ນມາສບົ ຂອງກາຊມິ ໄດຖ້ ກນາໄປຝັງຢຸ່ ູນອກເມອງ. ຫຼງັ ຈາກນນັ້ ອາລບີ າບາ ແລະ ເມຍຂອງເຂາົ ກໄປຢຸ່ ູທຸ່ ເີ ຮອນຂອງກາຊມິ , ສຸ່ ວນລູກຊາຍ ອາລບີ າບາກໄປເຮດັ ວຽກທຸ່ ຮີ າ້ ນຂອງກາຊມິ . ສາມສຸ່ ມີ ຕຸ່ ມາ ພວກໂຈນກບັ ຕຸ່ າວຄນມາຫາຖາ້ ເມຸ່ ອໄຂປະຕູເຂາົ້ ໄປພວກເຂາົ ບຸ່ ເຫນັ ກາຊມິ ຢຸ່ ູໃນນນັ້ ອກີ . 149 ຜູຮ້ ຽບຮຽງ : ວຽງມະນີ ລາວຈ ູ

ວນັ ນະຄະດອີ າຊີ ພວກມນັ ໂສກນັ ວຸ່ າ: “ຕອ້ ງມຜີ ູໃ້ ດຜູໜ້ ຸ່ ງຶ ມາເອາົ ມນັ ໜໄີ ປ, ໜຸ່ ງຶ ໃນໝຸ່ ູເຮາົ ຕອ້ ງໄປສບທາວຫາມນັ ໃຫໄ້ ດ້ ເພາະຜູທ້ ຸ່ ເີ ອາົ ມນັ ໄປຕອ້ ງແມຸ່ ນຜູທ້ ຸ່ ຮີ ູຖ້ າ້ ຂອງພວກເຮາົ ”. “ຂອ້ ຍຈະໄປ” ໂຈນຜູໜ້ ຸ່ ງຶ ຂານອາສາ. ແລວ້ ມນັ ກອອກເດນີ ທາງ, ເຊາົ້ ຂອງມຕ້ ຸ່ ມາເບດັ ໜາ້ ໄປຫາຖະໜນົ ທຸ່ ລີ ງເຖາົ້ ຕງັ້ ຮາ້ ນຫຍບິ ເກບີ , ລງເຖາົ້ ນຸ່ ງັ ຢຸ່ ູ ປາກປະຕູມພວມຈບັ ເກບີ ຢຸ່ ູ. “ມຫີ າຼ ຍຄນົ ມາຊເ້ ກບີ ຂອງເຈາົ້ ແກຸ່ ບ?\" ໝໂຈນຖາມ. “ຈາ້ ວ” ເຖາົ້ ຕອບ, ແຕຸ່ ຜູທ້ ຸ່ ມີ ໃີ ນຈດປະສງົ ແນວອຸ່ ນກມີ ເພາະວຸ່ າກຸ່ ອນໜາ້ ນບີ້ ຸ່ ເທຸ່ າົ ໃດມມ້ ຄີ ນົ ມາຂໃຫໄ້ ປ ຊຸ່ ວຍປົວຄນົ ຖກທບຕີ ແລະ ແທງລອດຕາຍມາ ແຕຸ່ ມນັ ສວາຍເກນີ ໄປຂອ້ ຍບຸ່ ສາມາດຊຸ່ ວຍຫຍງັ ໄດ.້ “ຊນັ້ ຫວະ!” ໝໂຈນກຸ່ າວ “ຈຸ່ ງົ ພາຂອ້ ຍໄປເຮອນຫງຼັ ນນັ້ ຂອ້ ຍຈະເອາົ ຫຼຽນຄາໃຫເ້ ຈາົ້ 1 ຖງົ ”. ຕາເຖາົ້ ຕອບ: “ຂອ້ ຍບຸ່ ຮູວ້ ຸ່ າເຮອນຫຼງັ ນນັ້ ຢຸ່ ູໃສ ເພາະຂອ້ ຍຕອ້ ງຫຼບັ ຕາໄປຕະຫຼອດທາງ, ມຍີ ງິ ສາວຄນົ ໜຸ່ ງຶ ຈງູ ຂອ້ ຍໄປ. ໝໂຈນເວາົ້ ຈຸ່ ງົ ລອງເບຸ່ ງິ ກຸ່ ອນນາ ວຸ່ າເຈາົ້ ຈະສາມາດຫຼບັ ຕາໄປຊອກພບົ ເຮອນຫຼງັ ໄດຫ້ ຼບ, ເຈາົ້ ຄງົ ຈະຈຸ່ ຕວິ ຸ່ າ ເຈາົ້ ໄດລ້ ຽ້ ວຊາ້ ຍລຽ້ ວຂວາຄແນວໃດ ຫຼ ວຸ່ າທາງທຸ່ ໄີ ດໄ້ ປນນັ້ ມນັ ໃກໄ້ ກຊຸ່ າໃດ, ໄປກນັ ເທາະເອາົ ມມາ ແລະ ຫຼບັ ຕາ ສາ. ຄນົ ທງັ ສອງອອກເດນີ ທາງໃນລກັ ສະນະນນັ້ ເມຸ່ ອຮອດເຮອນຂອງກາຊມິ ກຢດ. “ຂອ້ ຍຄດິ ວຸ່ າມາເຖງິ ຈດທຸ່ ີ ໝາຍແລວ້ ” ເຖາົ້ ກຸ່ າວ. ໝໂຈນເອາົ ສຂາວມາຂດີ ໝາຍຕນີ ກາໃສຸ່ ປະຕູເຮອນໄວ້ ມນັ ກຈງູ ເຖາົ້ ກບັ ຄນ ແລະ ມອບຖງົ ຄາໃຫຕ້ າເຖາົ້ ແລວ້ ກຈາກໄປ. ເມຸ່ ອໝອກຈຽນນາອອກໄປຊເ້ ຄຸ່ ອງຢຸ່ ູນອກ ນາງຫຼຽວເຫນັ ຂດີ ໄຂວຸ່ ຕນີ ກາສຂີ າວໃສຸ່ ປະຕູເຮອນ.ນາງເກດີ ມີ ຄວາມແປກໃຈ: “ໃຜນມາຂດີ ເຄຸ່ ອງໝາຍໃສຸ່ ຫນັ້ ຫຼ ວຸ່ າພວກເດກັ ນອ້ ຍເກເລ ບຸ່ ຄງົ ບຸ່ ແມຸ່ ນດອກແປກອຸ່ ຫີ ຼ!ີ ເປັນຫຍງັ ຈຸ່ ງຶ ຂດີ ໃສຸ່ ແຕຸ່ ປະຕູເຮອນຂອງພວກເຮາົ ເຮອນຫຼງັ ອຸ່ ນບຸ່ ເຫນັ ມ?ີ ”. ດຸ່ ງັ ນນັ້ , ນາງຈຸ່ ງຶ ເອາົ ສຂາວມາຂດີ ໄຂວຸ່ ຕນີ ກາໃສຸ່ ປະຕູເຮອນຫຼງັ ອຸ່ ນໆແລວ້ ນາງກອອກໄປຊເ້ ຄຸ່ ອງ. ໃນເວລາດຽວກນັ ໝໂຈນກເມອຖາ້ ພດ.ີ “ຂອ້ ຍໄດຊ້ ອກເຫນັ ທຸ່ ຢີ ູຂອງມນັ ແລວ້ ” ມນັ ມາລາຍງານຕຸ່ ພກັ ພວກຈຸ່ ງົ ໄປນາຂອ້ ຍຂອ້ ຍຈະພາໄປ ທຸ່ ນີ ນັ້ . ເມຸ່ ອພວກໂຈນໄປຮອດເຂດຄມ້ ດຸ່ ງັ ກາວ ໝໂຈນໄດເ້ ຫນັ ປະຕູເຮອນຫຼາຍຫຼງັ ມເີ ຄຸ່ ອງໝາຍໄຂວຸ່ ຕນີ ກາ ສຂີ າວໄປໝດົ ຈຸ່ ງຶ ບຸ່ ສາມາດບອກໄດວ້ ຸ່ າແມຸ່ ນຫຼງັ ໃດແທທ້ ຸ່ ຕີ ນົ ໄດຂ້ ດີ ໄວ,້ ບຸ່ ສາມາດເຮດັ ຫຍງັ ໄດ້ ພວກມນັ ຈາຕອ້ ງ ກບັ ຄນຖາ້ . ຈາກນນັ້ ກມໂີ ຈນອກີ ຜູໜ້ ຸ່ ງຶ ຂານອາສາ: “ຈຸ່ ງົ ໃຫຂ້ ອ້ ຍໄປລອງເບຸ່ ງິ ” ມລ້ ນມາເຖາົ້ ຊຸ່ າງຫຍບິ ເກບີ ໄດພ້ າໝໂຈນ ຜູນ້ ຍີ້ ຸ່ າງໄປແບບດຽວກນັ ກບັ ໂຈນຜູກ້ ຸ່ ອນ, ເມຸ່ ອຊອກເຫນັ ເຮອນໝໂຈນກຂດີ ເຄຸ່ ອງໝາຍເປັນສແີ ດງໃສຸ່ ປາກປະຕູ ເຮອນ. “ເຮອນທກຫງຼັ ລວ້ ນແຕຸ່ ມເີ ຄຸ່ ອງໝາຍສຂີ າວ ສະເພາະເຮອນຫຼງັ ນເີ້ ທຸ່ າົ ນນັ້ ເປັນສແີ ດງ” ມນັ ຄດິ . 150 ຜູຮ້ ຽບຮຽງ : ວຽງມະນີ ລາວຈ ູ