ວັນ​ນະ​ຄະ​ດີ​ອາ​ຊີ

ວນັ ນະຄະດອີ າຊີ ບດົ ອຸ່ ານເພຸ່ ມີ ເລຸ່ ອງ “ນາງອວົ ຕາບຟາ້ ” ແຕຸ່ ປາງກຸ່ ອນມນີ າງສາວຜູໜ້ ຸ່ ງຶ ຊຸ່ ວຸ່ າ ນາງ ອວົ ໄດໂ້ ຜດໃຫມ້ ະນດເກດີ ຂນຶ້ ມາ. ຕງັ້ ແຕຸ່ ນນັ້ ມາ, ມະນດທງັ ຫາຼ ຍ ຜູເ້ ປັນຫຼານຂອງນາງອວົ ໄດພ້ າກນັ ດາລງົ ຊວີ ດິ ຢຸ່ ູເມອງລຸ່ ມ, ເມອງມະນດຢຸ່ າງມຄີ ວາມສາ ລານ, ໃຜໆກມຄີ ວາມ ເບກີ ບານມຸ່ ວນຊຸ່ ນ. ພວກເຂາົ ໄດພ້ າກນັ ດາລງົ ຊວີ ດິ ແບບນຕີ້ ະຫອຼ ດມາເປັນເວລາ ເຫງີ ນານ. ຕຸ່ ມາມໜ້ ຸ່ ງຶ , ພະຍາກງ້ ຢຸ່ ູເມອງນາກ ແລະ ພະຍາໄຟຢຸ່ ູເມອງສະຫວນັ ເກດີ ມກີ ານຜດິ ຖຽງກນັ ຂນຶ້ ຢຸ່ າງແຮງ, ພະຍາທງັ ສອງເປີດສງົ ຄາມຕກີ ນັ ຢຸ່ າງຮາ້ ຍກາດ ໂດຍບຸ່ ຮູເ້ ຫດຜນົ ວຸ່ າເປັນຍອ້ ນຫຍງັ , ການຕຸ່ ສູຂ້ ອງພະຍາທງັ ສອງ ແມຸ່ ນດເດອດທຸ່ ສີ ດ, ພວກເຂາົ ຕຸ່ ສູກ້ ນັ ຢຸ່ ູເທງິ ຟາ້ ບຸ່ ແລວ້ ພດັ ລງົ ມາຕຸ່ ສູກ້ ນັ ຢຸ່ ູ ເທງິ ໜາ້ ດນິ ສດທາ້ ຍພະຍາໄຟຢຸ່ ູເມອງ ສະຫວນັ ຜູຄ້ ວບຄມແສງສະຫວຸ່ າງອນັ ຮຸ່ ງແຈງ້ ທຸ່ ວົ ຟາ້ ແລະ ດນິ ໄດເ້ ອາົ ຊະນະພະຍາກງ້ ຢຸ່ ູໃນດນິ ແດນຖຸ່ ນິ ຖານທຸ່ ມີ ດ ມວົ . ພະຍາກງ້ ເປັນຝຸ່ າຍປະລາໄຊຢຸ່ າງອບັ ອາຍຂາຍໜາ້ , ມຄີ ວາມລະອາຍຫຼາຍ ແລະ ມຄີ ວາມ ໂກດແຄນ້ ຫາຼ ຍທຸ່ ີ ສດ ແຕຸ່ ບຸ່ ຮູຈ້ ະເຮດັ ແນວໃດດ,ີ ມນັ ຈຸ່ ງຶ ເອາົ ຫວົ ຕາເສາົ ຫນີ ທຸ່ ເີ ປັນເສາົ ຄາ້ ຟາ້ ຢຸ່ ູທາງທດິ ເໜອເພຸ່ ອຫວງັ ຂາ້ ຕວົ ຕາຍ. ຍອ້ ນວຸ່ າຫວົ ຂອງມນັ ໄປຕາໃສຸ່ ເສາົ ຫນີ ບຸ່ ແຮງປານໃດ, ພຽງແຕຸ່ ສະຫບຼົ ຊຸ່ ວົ ຄາວ, ເມຸ່ ອມນັ ຮູສ້ ກຶ ຟນ້ ຕວົ ຂນຶ້ ມາມນັ ພດັ ກຸ່ ຄວາມວນ້ ວາຍ, ອາລະວາດຜູອ້ ຸ່ ນໆ, ກດີ ຂວາງລູກຫຼານ ຂອງພະເຈາົ້ ແຜຸ່ ນດນິ ທຸ່ ດີ າເນນີ ກດິ ຈະກາຕາ້ ນໄພນາ້ ຖວ້ ມ. ເມຸ່ ອເສາົ ສລີ າຄາ້ ຟາ້ ຫກັ ທບົ ເຄຸ່ ງິ ລງົ ເບອ້ ງຂອບຟາ້ ທຸ່ ບີ ຸ່ ມເີ ສາົ ເລຍີ ທະລພພງັ ລງົ , ຈນົ ຂອບຟາ້ ເປັນຮູ, ເປັນ ປຸ່ ອງແຈງ້ ຈຸ່ າງປຸ່ າງ, ມວນມະນດຕອ້ ງໄດຮ້ ບັ ເຄາະຮາ້ ຍຢຸ່ າງມະຫາສານ ເໜອການພນັ ລະ ນາຈາກການກະທາຂອງ ພະຍາກງ້ . ນາງອວົ ຜູເ້ ປັນແມຸ່ ໄດເ້ ຫນັ ມະນດທງັ ຫຼາຍຖກເຄາະຮາ້ ຍນນັ້ ກບັ ຕາ ເທງິ ກາງຫາວເບອ້ ງທຸ່ ເີ ສາົ ຮກັ ລງົ ຂອບ ຟາ້ ໄດພ້ ງັ ລງົ ມາ, ເຮດັ ໃຫຂ້ ອບຟາ້ ເບອ້ ງນນັ້ ເປັນປຸ່ ອງ, ເປັນຮູ ໃຫຍຸ່ , ໃຜເບຸ່ ງິ ແລວ້ ກບຸ່ ງາມຕາ. ພອ້ ມກນັ ນນັ້ ຢຸ່ ູໜາ້ ດນິ ຫຼາຍບຸ່ ອນຖກແຕກແຍກອອກຈາກກນັ , ເປັນ ຮຸ່ ອງເລກິ , ບາງບຸ່ ອນເປັນກອງເປັນໂນນ, ບາງບຸ່ ອນດນິ ຫຼບລງົ ເປັນ ບວກເປັນບງຶ , ເມຸ່ ອເບຸ່ ງິ ແລວ້ ມນັ ຊະຊາຍບຸ່ ງາມໄປໝດົ ທກບຸ່ ອນ, ປຸ່ າດງົ ເຂດໂນນໄດກ້ າເນດີ ໄຟໄໝປ້ ຸ່ າຂນຶ້ , ບຸ່ ອນ ດນິ ຫຼບຊາ້ ພດັ ນາ້ ຖວ້ ມ. ຢຸ່ ູຕາມຫວ້ ຍຮຸ່ ອງຄອງບງຶ ເວນີ ນາ້ ອຸ່ ງັ ບຸ່ ໄຫຼ, ນາ້ ເຫຼອຄາ້ ງເປັນວງັ ກວາ້ ງໃຫຍຸ່ ປານທະເລ, ມີ ຟອງກະແສຝາດຝຸ່ ັງ, ນາ້ ຖວ້ ມພາໃຫມ້ ະນດຂາດທຸ່ ຢີ ຸ່ ູອາໃສ ຍອ້ ນປຸ່ າດງົ ຖກໄຟໄໝໄ້ ປທກຫນົ ແຫຸ່ ງ, ຝູງສດັ ທງັ ຫຼາຍ ຕອ້ ງຫຼບົ ຫຼກີ ຈາກປຸ່ າດງົ ລງົ ມາສຸ່ ູໄຮຸ່ ນາຕາກາ້ ຂອງປະຊາຊນົ , ທາລາຍຜນົ ລະປູກຂອງມວນມະ ນດຢຸ່ າງຮາ້ ຍແຮງ, ມວນມະນດໝດົ ຫນົ ທາງສູ ້ ຕອ້ ງຕກົ ຢຸ່ ູໃນຄວາມລາບາກຫາແນວປຽບບຸ່ ໄດ.້ ນາງອວົ ຜູເ້ ປັນແມຸ່ ເຫນັ ແນວນນັ້ , ນາງທງັ ສງົ ສານລູກຫຼານຂອງຕນົ , ເປັນຫຸ່ ວງເປັນໃຍຕຸ່ ຊວີ ດິ ແລະ ຊາຕາ ກາຂອງລູກຫຼານ, ທງັ ໂກດແຄນ້ ຕຸ່ ພະຍາກງ້ ແຕຸ່ ບຸ່ ສາມາດລງົ ໂທດຫຍງັ ມນັ ໄດ້ ຍອ້ ນແນວນນັ້ ນາງອວົ ຈຸ່ ງຶ ຕດັ ສນິ ໃຈ ໃຊຄ້ ວາມພະຍາຍາມຕາບຂອບຟາ້ ຄນ. ວຽກນາງອວົ ຕາບຂອບຟາ້ , ຕາບໜາ້ ດນິ ໃຫມ້ ນັ ຄເກຸ່ າົ ນນັ້ ແມຸ່ ນວຽກທຸ່ ໜີ ກັ ໜຸ່ ວງທຸ່ ສີ ດຂອງນາງ ແຕຸ່ ຜູເ້ ປັນແມຸ່ ຄນາງອວົ ຜູທ້ ຸ່ ມີ ຈີ ດິ ໃຈເມດຕາ ໂອບເອອ້ ອາລຕີ ຸ່ ມວນມະນດ, ມນີ າ້ ໃຈຜຸ່ ານຜຸ່ າ ອປະສກັ ຈຸ່ ງຶ ໄດຕ້ ດັ ສນິ ໃຈໂດຍທຸ່ ບີ ຸ່ ຈຸ່ ມົ ວຸ່ າ, ບຸ່ ທຖ້ ອຍແຕຸ່ ຢຸ່ າງໃດ. ວຽກທາອດິ ທຸ່ ນີ າງຈະຕອ້ ງເຮດັ ແມຸ່ ນ ເກບັ ເອາົ ກອ້ ນຫນີ ຢຸ່ ູທຸ່ ແີ ມຸ່ ນາ້ ໃຫຍຸ່ ຕຸ່ າງໆມາລະບາຍສສີ ນັ ຢຸ່ າງສວຍ ງາມເຊຸ່ ນັ : ສຂີ ຽວ, ສຄີ າມ, ສອີ ດິ ... ໃຫໄດຫ້ ຼາຍໆແລວ້ ໃຊໄ້ ຟເຜາົ ຈນົ ເປຸ່ ອຍເປັນທາດແຫຼວ ຄກາວ ຈາກນນັ້ ນາງເອາົ ທາດແຫຼວນນັ້ ຕາບຟາ້ ບຸ່ ອນທຸ່ ເີ ປັນຮູ, ນາງປະສມົ ສວີ າດພາບຕາມບຸ່ ອນຫາກ ຕາບຄນໃໝຸ່ ໃຫເ້ ປັນສຂີ ຽວເໝອນ 51 ຜູຮ້ ຽບຮຽງ : ວຽງມະນີ ລາວຈ ູ

ວນັ ນະຄະດອີ າຊີ ເດມີ . ວຽກທາອດິ ຂອງນາງໄດສ້ າເລດັ , ຂອບຟາ້ ທຸ່ ນີ າງອວົ ຕາບນນັ້ ດຽວນເີ້ ຮາົ ເບຸ່ ງິ ໃຫຄ້ ກັ ໆ ຈະເຫນັ ບຸ່ ອນນນັ້ ບຸ່ ຄສີ ເກຸ່ າົ ຂອງມນັ ປານໃດ, ແຕຸ່ ຖາ້ ເຮາົ ເບຸ່ ງິ ໄກກຈະຈາແນກບຸ່ ອອກວຸ່ າບຸ່ ອນໃດແມຸ່ ນບຸ່ ອນເກຸ່ າົ ບຸ່ ອນໃດແມຸ່ ນບຸ່ ອນໃໝຸ່ ໂດຍຈາແນກບຸ່ ອອກເລຍີ . ຫຼງັ ຈາກຕາບຂອບຟາ້ ຄນໃໝຸ່ ແລວ້ , ນາງອວົ ສງັ ເກດເຫນັ ວຸ່ າມນັ ຍງັ ບຸ່ ທນັ ແໜນ້ ໜາປານໃດ, ຢາ້ ນວຸ່ າຈກັ ໜອ້ ຍຂອບຟາ້ ຈະລງົ ມາອກີ ຄງັ້ ໃໝຸ່ , ນາງອວົ ຈຸ່ ງຶ ໄດຂ້ າ້ ເຕຸ່ າົ ໂຕໃຫຍຸ່ ໂຕໜຸ່ ງຶ ໂດຍໃຊສ້ ຂີ າ ຂອງມນັ ເປັນເສາົ ຄາ້ ຂອບຟາ້ ໄວຢ້ ຸ່ ູສຸ່ ແີ ຈ, ຈຸ່ ງຶ ບຸ່ ຢາ້ ນມນັ ຫກັ ພງັ ລງົ ມາທບັ ອກີ . ເວນກາເກຸ່ າົ ຂອງນາງອວົ ປັດເປຸ່ ົາໄປ, ພດັ ເວນກາໃໝຸ່ ຂນຶ້ ມາອກີ ຄຢຸ່ ູໃນເຂດທຸ່ ງົ ພຽງໄດມ້ ີ ເງອກດາໂຕ ໜຸ່ ງຶ ບຸ່ ຮູວ້ ຸ່ າມນັ ຢຸ່ ູໃສ, ດຽວນໄີ້ ດປ້ ະກດົ ຕວົ ຂນຶ້ ມາທາລາຍຊວີ ດິ ມວນມະນດຢຸ່ າງຮາ້ ຍກາດ, ມນັ ໄດສ້ າ້ ງຄວາມຢາ້ ນ ກວົ ຕຸ່ ມະນດ ແລະ ເຮດັ ໃຫມ້ ະນດລມົ້ ຫາຍຕາຍຈາກເປັນຈານວນຫຼວງຫຼາຍ, ນາງອວົ ຈາເປັນຕອ້ ງໄດລ້ ງົ ມຂາ້ ເງອກດາໂຕນນັ້ ເພຸ່ ອຊຸ່ ວຍຊວີ ດິ ລູກຫຼານຂອງເພຸ່ ນິ ໄວ.້ ຫຼງັ ຈາກນາງ ອວົ ຂາ້ ເງອກຕາຍແລວ້ ນາງກໄດຂ້ ບັ ໄລຸ່ ບນັ ດາ ສດັ ຮາ້ ຍຕຸ່ າງໆເຊຸ່ ນັ : ສດັ ເລອຄານ, ສດັ ສຸ່ ຕີ ນີ . ສດັ ປີກຕຸ່ າງໆ ເຊຸ່ ງິ ເຄຍີ ທາລາຍຊວີ ດິ ມວນມະນດ. ດຸ່ ງັ ນນັ້ , ມວນ ມະນດຜູເ້ ປັນລກູ ຫາຼ ນຈຸ່ ງຶ ພນົ້ ຈາກໄພອນັ ຕະ ລາຍທງັ ປວງ ແລະ ຢຸ່ ູເຢັນເປັນສກ. ວຽກສດທາ້ ຍຂອງນາງອວົ ແມຸ່ ນວຽກປ້ານຄູຕາ້ ນໄພນາ້ ຖວ້ ມ, ນາງອວົ ໄດຕ້ ດັ ສນິ ໃຈຊອກເອາົ ຕນົ້ ໄມຢ້ ຸ່ ູ ຕາຝຸ່ ັງແມຸ່ ນາ້ ຕຸ່ າງໆ ມາຈດູ ເປັນເຖຸ່ າົ ຖຸ່ ານ, ນາງເອາົ ຂເີ້ ຖຸ່ າົ ຖຸ່ ານນນັ້ ຂນຶ້ ມາເປັນກອງສູງໆເມຸ່ ອນາ້ ນາ້ ຍຸ່ ງຶ ຂນຶ້ ຂເີ້ ຖຸ່ າົ າຖຸ່ ານ ນນັ້ ຕນັ ໄວນ້ າ້ ຈຸ່ ງຶ ບຸ່ ລນົ້ ເຂາົ້ ງຝຸ່ ັໄດ,້ ໄພນາ້ ຖວ້ ມຈຸ່ ງຶ ປາບລງົ ໄປ. ໃນທຸ່ ສີ ດນາງອວົ ກສາມາດຕາ້ ນໄພນາ້ ຖວ້ ມນນັ້ ໄວໄ້ ດ້ ພວກລູກຫາຼ ນຂອງນາງອວົ ຈຸ່ ງຶ ບດັ , ພນົ້ ຈາກການລມົ້ ຫາຍຕາຍຈາກ ແລະ ໄດມ້ ຊີ ວີ ດິ ມຸ່ ວນຊຸ່ ນຕະຫຼອດມາ. ນບັ ແຕຸ່ ນນັ້ ເປັນຕນົ້ ມາ ມະນດໄດຢ້ ຸ່ ູເຢັນເປັນສກ, ມແີ ຕຸ່ ຄວາມເບກີ ບານມຸ່ ວນຊຸ່ ນ, ມແີ ຕຸ່ ສຽງເພງ ແລະ ສຽງຟອ້ ນລາ, ຍູທຸ່ າງທາມາຫາກນິ ໄດສ້ ຸ່ ລີ ະດ,ູ ສດັ ທຸ່ ຮີ າ້ ຍກາດຖກນາງຂາ້ ຕາຍ, ມະນດທງັ ຫາຼ ຍ, ຕນົ້ ໄມໃ້ ບຫຍາ້ , ຜນົ ລະປູກ ຕຸ່ າງກໄດເ້ ຕບີ ໂຕເຕມັ ທຸ່ ງົ ໄຮຸ່ ນາ, ມະນດບຸ່ ມຜີ ູໃ້ ດອດຶ ຫວິ , ອດຶ ຢາກ, ເຫຼອລນົ້ ຈນົ ລູກຫຼານນາງອວົ ໄດເ້ ກບັ ທອ້ ນໄວກ້ ນິ ຍາວນານຕະຫອຼ ດສລີ ະດກູ ານ, ພວກເຂາົ ບຸ່ ເປັນຫຸ່ ວງອຸ່ ຫີ ຍງັ ອກີ . ສຸ່ ວນນາງອວົ ໄດເ້ ຫນັ ລູກຫາຼ ນມຊີ ວີ ດິ ຊວີ າອນັ ສະໜກກສະໜານແບບນນັ້ ກເກດີ ຄວາມເປັນທກຢຸ່ ູໃນໃຈ, ນາງໄດປ້ ະດດິ ສາ້ ງເຄຸ່ ອງເສບດນົ ຕຊີ ະນດິ ໜຸ່ ງຶ ຂນຶ້ ມາ, ນາງໄດຕ້ ດັ ເອາົ ໄມປ້ ຸ່ ອງ 13 ທຸ່ ອນມທີ ຸ່ ອນສນັ້ ທຸ່ ອນຍາວຕຸ່ າງກນັ , ນາງໄດມ້ ດັ ຈມໃສຸ່ ກນັ ກຸ່ ອນຈະເຮດັ ໃຫເ້ ກດີ ມສີ ຽງອອກມາ. ເຊຸ່ ງິ ແຕຸ່ ລະສຽງກມສີ ຽງທຸ່ ແີ ຕກຕຸ່ າງກນັ ເມຸ່ ອຟັງແລວ້ ມຸ່ ວນຊຸ່ ນອອນຊອນ. ຈາກນນັ້ , ນາງອວົ ກໄດເ້ ອາົ ເຄຸ່ ອງເສບດນົ ຕຊີ ະນດິ ນມີ້ ອບໃຫແ້ ກຸ່ ລູກຫຼານຂອງລາວໃຊ.້ ນບັ ແຕຸ່ ນນັ້ ເປັນຕນົ້ ມາມະນດໄດດ້ າລງົ ຊວີ ດິ ພາຍໃຕບ້ ນັ ຍາກາດໃໝຸ່ ທຸ່ ມີ ຄີ ວາມເບກີ ບານມຸ່ ວນຊຸ່ ນຕະຫຼອດມາ. ນທິ ານເລຸ່ ອງ “ໝຂີ ຄີ້ າ້ ນໄປຊໝ້ າກໂມ” ໃນຄອບຄວົ ນາງໝມີ ສີ ອງອາ້ ຍນອ້ ງ ແລະ ທງັ ສອງກຸ່ ລວ້ ນແຕຸ່ ຂຄີ້ າ້ ນຄກນັ . ແມຸ່ ຮຽກອາ້ ຍ ໃຫຍຸ່ ວຸ່ າ “ທາ້ ວ ຄາ້ ນໃຫຍຸ່ ” ແລະ ນອ້ ງນອ້ ຍວຸ່ າ “ທາ້ ວຄາ້ ນນອ້ ຍ”. ຕອນນນັ້ ແມຸ່ ນລະດູຮອ້ ນອາກາດຮອ້ ນ ແລະ ອບົ ເອາົ້ . ແມງຈກັ ຈຸ່ ນັ ຮອ້ ງຮຸ່ າໄຮຢຸ່ ູໃນຕນົ້ ໄມ.້ ໃນຫອ້ ງນອ້ ຍໆ ແມຸ່ ໝຮີ ູສ້ ກຶ ຫນົ ຫວາຍບຸ່ ສະດວກສະບາຍ. ທາ້ ວຄາ້ ນນອ້ ຍກຸ່ າວວຸ່ າ “ມນ້ ຮີ້ ອ້ ນໆ ຈຸ່ ງັ ຊມີ້ ໝີ າກໂມກນິ ວເິ ສດເລຍີ !” ທາ້ ວຄາ້ ນໃຫຍຸ່ ຕອບວຸ່ າ “ແນຸ່ ນອນ, ແມຸ່ ນແທ,້ ໝາກໂມຫວານແກຮ້ ອ້ ນໃນ ແລະ ແກຢ້ າກນາ້ ໄດດ້ .ີ ແຕຸ່ ເອນີ້ , ແມຸ່ ນໃຜກ໊ຈະໄປຊ?້ ”. 52 ຜູຮ້ ຽບຮຽງ : ວຽງມະນີ ລາວຈ ູ

ວນັ ນະຄະດອີ າຊີ ທາ້ ວຄາ້ ນນອ້ ຍກຸ່ າວວຸ່ າ ເຈາົ້ ໃຫຍຸ່ ກວຸ່ າຂອ້ ຍ. ດຸ່ ງັ ນນັ້ ເຈາົ້ ຄວນຈະໄປຊ”້ ທາ້ ວຄາ້ ນໃຫຍຸ່ ຕອບວຸ່ າ “ແຕຸ່ ເຈາົ້ ແລຸ່ ນໄວກວຸ່ າຂອ້ ຍ, ສະນນັ້ ເຈາົ້ ຄວນໄປ!”. “ເຈາົ້ ຫນັ້ ລະຄວນໄປ !” “ເຈາົ້ ຫນັ້ ລະຄວນໄປ !\" “ເຈາົ້ ຫນັ້ ລະຄວນໄປ !” ແມຸ່ ໝສີ ຸ່ ງັ ໃຫພ້ ວກມນັ ມດິ . ຢຸ່ າໂຕຖ້ ຽງກນັ ແບບນນັ້ , ຖາ້ ຢາກກນິ ໝາກໂມອຸ່ ຫີ ຼໃີ ຫໄ້ ປຊນ້ າກນັ . ຖາ້ ຂຄີ້ າ້ ນກ ຢຸ່ າກນິ !”. ທງັ ສອງອາ້ ຍນອ້ ງຢາກກນິ ໝາກໂມ. ດຸ່ ງັ ນນັ້ ເຂາົ ເຈາົ້ ຈຸ່ ງິ ອອກໄປຊນ້ າກນັ . ພວກມນັ ຍຸ່ າງ ຂາ້ ມທຸ່ ງົ ນາ ແລະ ປຸ່ າໄມອ້ ນັ ຂຽວອຸ່ ອນເປັນບຸ່ ອນດອກໄມປ້ ຸ່ າພວມເບຸ່ ງັ ບານ ຈນົ ມາຮອດໄຮຸ່ ໝາກໂມທຸ່ ພີ ຸ່ ເຖາົ້ ແບເ້ ປັນຜູຈ້ ດັ ການ. ສວນໝາກໂມໃຫຍຸ່ ກວາ້ ງເຫອຼ ເກນີ ! ເຕມັ ໄປດວ້ ຍເຄອຍາວມໝີ າກ, ໜວຍໃຫຍຸ່ ນອ້ ຍເຕມັ ໄປໝດົ . ທາ້ ວຄາ້ ນໃຫຍຸ່ ເວາົ້ ກບັ ພຸ່ ເຖາົ້ ແບວ້ ຸ່ າ “ກະລນາເລອກໝາກໂມໜຸ່ ວຍໃຫຍຸ່ ໆໃຫຂ້ ອ້ ຍແດຸ່ !\" ແລະ ນອ້ ງຂອງ ມນັ ກຸ່ າວວຸ່ າ “ເລອກໜຸ່ ວຍຫວານໆໃຫຂ້ ອ້ ຍເດ!ີ ” ແບເ້ ຖາົ້ ເວາົ້ ພອ້ ມຍມິ້ , “ໄດແ້ ທ,້ ໄດແ້ ນຸ່ ນອນ!” ມນັ ຊອກຫນັ້ ຊອກນີ້ ໃນໄຮຸ່ ຈນົ ມນັ ໄດພ້ ບົ ໝາກ ໂມໜຸ່ ວຍໃຫຍຸ່ ທຸ່ ມີ ນັ ແນຸ່ ໃຈວຸ່ າຕອ້ ງກນິ ຫວານຄກັ ໆ. ອາ້ ຍໃຫຍຸ່ ຈຸ່ າຍເງນິ ໃຫພ້ ຸ່ ເຖາົ້ ແບ້ ແລະ ເລຸ່ ມີ ຕນົ້ ອູມ້ ໝາກໂມຍຸ່ າງເມອບາ້ ນ ແຕຸ່ ບຸ່ ພຄາວມນັ ກຈຸ່ ມົ ທກວຸ່ າໝ າກໂມໜກັ ໂພດສາລບັ ມນັ ທຸ່ ຈີ ະເອາົ ໄປໄດ.້ ມນັ ຕອ້ ງການຢາກໃຫນ້ ອ້ ງມນັ ເອາົ ໄປຊຸ່ ວຍຈກັ ຫວຸ່ າງຈກັ ຄາວ. ອາ້ ຍນອ້ ງຊາຍອູມ້ ໝາກໂມຂນຶ້ ພອ້ ມກບັ ເຮດັ ໜາ້ ບດິ . ມນັ ຍຸ່ າງໄປໄດສ້ ອງສາມບາດຕນີ ແລະ ແລວ້ ກຸ່ ປົງໝ າກໂມລງົ ພອ້ ມກບັ ກຸ່ າວວຸ່ າ ມນັ ໜກັ ໂພດໜກັ ເຫຼອ, ມນັ ຕອ້ ງການຢາກໃຫອ້ າ້ ຍມນັ ເອາົ ໄປຊຸ່ ວຍ. ພວກມນັ ຜດິ ກນັ ແລວ້ ຜດິ ກນັ ອກີ ຈນົ ທາ້ ວຄາ້ ນນອ້ ຍໄປຕາເອາົ ໝາກໂມ ແລະ ໝາກໂມເລຍີ ກງິ້ ໄປ “ອາ້ ຍໆ ! ນອ້ ງຄດິ ວຸ່ າເຮາົ ອາດເຮດັ ໃຫໝ້ າກໂມກງິ້ ໄປເຮອນເອງກໄດ”້ . ສະນນັ້ , ການຜດິ ຖຽງກນັ ກຸ່ ສນິ້ ສດລງົ ແລະ ເຂາົ ເຈາົ້ ໄດພ້ ອ້ ມກນັ ກງິ້ ໝາກໂມເມອບາ້ ນ. ກງິ້ ໄປໆ ຂາ້ ມຫາດຊາຍ ແລະ ທຸ່ ງົ ຫຍາ້ ໃນທຸ່ ສີ ດໝາກໂມກມາຮອດເຮອນແມຸ່ ໝ.ີ “ແມຸ່ , ແມຸ່ ! ພວກເຮາົ ຊໝ້ າກໂມໃຫຍຸ່ ມາແລວ້ , ຫວານແທເ້ ດີ !\" ແມຸ່ ເອາົ ໝາກໂມລງົ ລາ້ ງໃນອຸ່ າງນາ້ ແລວ້ ເອາົ ວາງໄວເ້ ທງິ ໂຕະເພຸ່ ອຊປິ າດ. ນອ້ ງນອ້ ຍເວາົ້ ຂນຶ້ ວຸ່ າ “ໝາກໂມເຮາົ ຕອ້ ງຫວານແທໆ້ ລະ ໃນມນັ ຕອ້ ງແດງ ແລະ ຕອ້ ງແຊບອຸ່ ຫີ ຼ,ີ ເອາົ ໃຫ້ ຂອ້ ຍປຸ່ ຽງໃຫຍຸ່ ແດຸ່ ເດ”ີ ແມຸ່ ໝຜີ ຸ່ າໝາກໂມອອກເບຸ່ ງິ ເຫນັ ແຕຸ່ ໃນເປຸ່ ອຍເປັນນາ້ ແດງໝດົ . ນາ້ ໄຫຼທຸ່ ວົ ໂຕະ ແລະ ຍອ້ ຍ ລງົ ພນ້ ເຮອນ. ທາ້ ວຄາ້ ນໃຫຍຸ່ ກບັ ທາ້ ວຄາ້ ນນອ້ ຍຜດິ ຫວງັ ຢຸ່ າງໃຫຍຸ່ , ແຕຸ່ ກບຸ່ ຮູວ້ ຸ່ າຈະເຮດັ ແນວໃດ. ມນັ ແມຸ່ ນຄວາມ ຜດິ ຂອງໃຜລະ?. 53 ຜູຮ້ ຽບຮຽງ : ວຽງມະນີ ລາວຈ ູ

ວນັ ນະຄະດອີ າຊີ ບດົ ທີ 2 ວນັ ນະຄະດຍີ ຸ່ ປີ ຸ່ ນ 1. ປະເທດຍຸ່ ປີ ຸ່ ນໂດຍສງັ ເຂບ ປະເທບຍຸ່ ປີ ຸ່ ນຕງັ້ ຢຸ່ ູພາກຕາເວນັ ອອກຂອງທະວບີ ອາຊ,ີ ດນິ ແດນປະເທດຍຸ່ ປີ ຸ່ ນຍງັ ມນີ າມວຸ່ າ “ແດນອາທດິ ອ ໄທ”. ດນິ ແດນດຸ່ ງັ ກຸ່ າວເປັນໝຸ່ ເູ ກາະຕງັ້ ຍາວຢຽດແຕຸ່ ເໜອລງົ ໃຕໃ້ ນມະຫາສະໝດປາຊຟີ ິກໃນນນັ້ ມເີ ກາະໃຫຍຸ່ 4 ເກາະ ແລະ ເກາະນອ້ ຍ 600 ກວຸ່ າເກາະ, ເກາະໃຫຍຸ່ ມຄີ ເກາະຮອັ ກກາຍໂດ, ເກາະຮງົ ຊູ, ເກາະຊໂິ ກກ ແລະ ເກາະ ຄວິ ຊ. ເຊຸ່ ງິ ມຊີ າຍແດນຕດິ ຈອດກບັ ແຕຸ່ ລະປະເທດດຸ່ ງັ ນ:ີ້ - ທດິ ເໜອຕດິ ກບັ ປະເທດ ລດັ ເຊຍ - ທດິ ຕາເວນັ ຕກົ ຕດິ ກບັ ປະເທດຈນີ ແລະ ທະເລຈນີ - ທດິ ຕາເວນັ ຕກົ ສຸ່ ຽງໃຕຕ້ ດິ ກບັ ທະເລ ຟີລບິ ປິນ - ຕດິ ຕາເວນັ ອອກຕດິ ກບັ ມະຫາສະໝດປາຊຟີ ິກ - ທດິ ໃຕຕ້ ດິ ກບັ ສປ ເກາົ ຫຼີ ນະຄອນຫຼວງແມຸ່ ນໂຕກຽວ (Tokyo) ຊຸ່ ງຶ ເປັນເມອງທຸ່ ມີ ປີ ະຊາກອນຢຸ່ ູຫຼາຍກວຸ່ າໝຸ່ ູ ໃນປະເທດຄ ມີ 12,064,000 ກວຸ່ າຄນົ . ຍຸ່ ປີ ຸ່ ນມປີ ະຊາກອນທງັ ໝດົ 126.809.878 ຄນົ (2019) ແລະ ມເີ ນອ້ ທຸ່ ີ 377.973 ກໂິ ລຕາແມດັ ເປັນ ປະເທດທຸ່ ມີ ປີ ະຊາກອນອນັ ດບັ ທີ 10 ຂອງໂລກ. ຊຸ່ ງຶ ເນອ້ ທຸ່ ສີ ຸ່ ວນຫາຼ ຍແມຸ່ ນເປັນພູຜາ ໃນນນັ້ ພູທຸ່ ສີ ູງ ແລະ ມຊີ ຸ່ ສຽງກວຸ່ າໝຸ່ ແູ ມຸ່ ນພູເຂາົ ໄຟຟູຈິ ຊຸ່ ງຶ ຕງັ້ ຢຸ່ ູເກາະຮງົ ຊູຢຸ່ ູ ພາກກາງຂອງປະເທດຍຸ່ ປີ ຸ່ ນ. ສຸ່ ວນເນອ້ ທຸ່ ທີ ຸ່ ເີ ປັນທຸ່ ງົ ພຽງເຖງິ ຈະໜອ້ ຍກວຸ່ າເນອ້ ທຸ່ ທີ ຸ່ ີ ເປັນພູຜາ ແຕຸ່ ກມພີ ຽງພສາລບັ ການປູກຝັງລຽ້ ງສດັ ດາລງົ ຄງົ ຊບີ ຂອງຊາວຍຸ່ ປີ ຸ່ ນ. ເຖງິ ວຸ່ າຍຸ່ ປີ ຸ່ ນເປັນປະເທດທຸ່ ມີ ເີ ນອ້ ທຸ່ ປີ ູກຝັງບຸ່ ຫຼາຍ, ຈານວນປະຊາກອນທຸ່ ອີ າໄສຢຸ່ ູພດັ ໜາແໜນ້ ອກີ ຢຸ່ າງ ໜຸ່ ງຶ ຊບັ ພະຍາກອນທາມະຊາດມໜີ ອ້ ຍ ຊາ້ ບຸ່ ໜາາຍງັ ຖກທາລາຍຈາກສງົ ຄາມໂລກຄງັ້ ທສີ ອງຢຸ່ າງໜກັ ໜຸ່ ວງ ແຕຸ່ ດວ້ ຍມູນເຊອ້ ດໝຸ່ ນັ ຂະຫຍນັ ພຽນ ແລະ ຄວາມຕດັ ສນິ ໃຈສູງຂອງຍຸ່ ປີ ຸ່ ນຈຸ່ ງິ ເຮດັ ໃຫຍ້ ຸ່ ີ ປຸ່ ນກາຍເປັນປະເທດມະຫາ ອານາດທາງດາ້ ນເສດຖະກດິ ແລະ ມຄີ ວາມກາ້ ວໜາ້ ທາງດາ້ ນເຕກັ ໂນໂລ ຢີ. ມາຮອດປັດຈບນັ ນຍີ້ ຸ່ ປີ ຸ່ ນໄດກ້ າຍເປັນ ປະເທດອດສາຫະກາປະເທດໜຸ່ ງຶ ທຸ່ ທີ ນັ ສະໄໝທຸ່ ສີ ດ, ຊີ ວດິ ການເປັນຢຸ່ ູຂອງປະຊາຊນົ ມຄີ ວາມອດມົ ສມົ ບູນ. 54 ຜູຮ້ ຽບຮຽງ : ວຽງມະນີ ລາວຈ ູ

ວນັ ນະຄະດອີ າຊີ ພູເຂາົ ໄຟຟູຈິ ພູມອາກາດຂອງຍຸ່ ປີ ຸ່ ນ ມໝີ ຸ່ ເູ ກາະຍຸ່ ປີ ຸ່ ນວາງຍາວຢຽດແຕຸ່ ເໜອຮອດໃຕ ້ ຈຸ່ ງຶ ເຮດັ ໃຫມ້ ລີ ກັ ສະນະພູມອາກາດ ແຕກຕຸ່ າງກນັ ຫຼາຍ ໃນນນັ້ ປະເທດຍຸ່ ປີ ຸ່ ນສາມາດແບຸ່ ງເຂດພູມອາກາດອອກເປັນ 6 ເຂດ ແລະ 4 ລະດຄູ : - ຮອກໄກໂດ: ພນ້ ທຸ່ ທີ າງເໜອສດຂອງປະເທດມສີ ະພາບອາກາດໜາວເຢັນຕະຫລອດປີ, ບຸ່ ມຝີ ົນຫຼາຍ ແຕຸ່ ໃນລະດໜູ າວແມຸ່ ນຈະມຫີ ມິ ະປົກຄມ້ ທຸ່ ວົ ເກາະ - ທະເລຍຸ່ ປີ ຸ່ ນ: ຕງັ້ ຢຸ່ ູຊາຍຝຸ່ ັງທະເລທາງຕາເວນັ ຕກົ ຂອງເກາະຮອນຊູ, ລມົ ຕາເວນັ ຕກົ ສຸ່ ຽງເໜອທຸ່ ພີ ດັ ຜຸ່ ານໃນ ຊຸ່ ວງລະດໜູ າວເຮດັ ໃຫມ້ ຫີ ມິ ະຕກົ ຫາຼ ຍ, ໃນຊຸ່ ວງລະດຮູ ອ້ ນອາກາດມກັ ຈະເຢັນກວຸ່ າຝຸ່ ັງມະຫາທະເລປາຊຟິ ິກ. - ພາກກາງ: ອນຫະພູມລະຫວຸ່ າງລະດູຮອ້ ນ ແລະ ລະດູໜາວ ແລະ ລະຫວຸ່ າງກາງເວນັ ແລະ ກາງຄນມີ ຄວາມແຕກຕຸ່ າງຫາຼ ຍ - ທະເລເຊະໂຕະ: ພູເຂາົ ບລເິ ວນຈໂູ ງະກ ແລະ ຊໂິ ກະກ ຊຸ່ ວຍປອ້ ງກນັ ບລເິ ວນທະເລເຊະໂຕະຈາກລມົ ລະດູ ຕຸ່ າງໆ ເຮດັ ໃຫບ້ ລເິ ວນນມີ້ ອີ າກາດອບົ ອຸ່ ນ ແລະ ມຝີ ົນຕກົ ຄຸ່ ອຍຕະຫອຼ ດປີ - ເຂດຊາຍຝຸ່ ັງມະຫາສະໝດປາຊຟີ ິກ: ຕງັ້ ຢຸ່ ູຊາຍຝຸ່ ັງມະຫາສະໝດທາງຕເວນັ ອອກຂອງປະເທດ, ໃນລະດູໜ າວມອີ າກາດທຸ່ ໜີ າວເຢັນແຕຸ່ ບຸ່ ຄຸ່ ອຍມຫີ ມິ ະຕກົ , ໃນລະດູຮອ້ ນມອີ າກາດຮອ້ ນ ແລະ ຊຸ່ ມຊນ້ ເພາະລມົ ໄດພ້ ດັ ມາທາງ ຕາເວນັ ອອກສຸ່ ຽງໃຕ.້ - ໝຸ່ ເູ ກາະຕາເວນັ ຕກົ ສຸ່ ຽງໃຕ:້ ໝຸ່ ເູ ກາະລວິ ກວິ ມອີ ນຫະພູມເຄຸ່ ງິ ຮອ້ ນເຄຸ່ ງິ ໜາວ ຄອາກາດອບົ ອຸ່ ນໃນລະດູໜ າວ ແລະ ອາກາດຮອ້ ນໃນລະດຮູ ອ້ ນ, ມຝີ ົນຕກົ ຫຼາຍ ແລະ ມຝີ ຸ່ ນລະອອງພດັ ຜຸ່ ານມາໃນຊຸ່ ວງປຸ່ ຽນລະດ.ູ - ລະດບູ ານໃໝຸ່ ເລຸ່ ມີ ແຕຸ່ ເດອນ ມນີ າ ຫາ ພດຶ ສະພາ - ລະດຮູ ອ້ ນເລຸ່ ມີ ແຕຸ່ ເດອນ ພດຶ ສະພາ ຫາ ກນັ ຍາ - ລະດໃູ ບໄມຫ້ ຸ່ ຼນົ ເລຸ່ ມີ ແຕຸ່ ເດອນ ກນັ ຍາ ຫາ ພະຈກິ - ລະດໜູ າວເລຸ່ ມີ ແຕຸ່ ເດອນ ພະຈກິ ຫາ ກມພາ ຮູບແບບການປົກຄອງ ແມຸ່ ນລະບອບເສລປີ ະຊາທປິ ະໄຕພາຍໃຕລ້ ດັ ຖະທາມະນນູ . ໂດຍມສີ ະພາເປັນຂນັ້ ສູງສດຂອງລດັ ແລະ ມນີ າຍກົ ລດັ ຖະມນົ ຕເີ ປັນຫວົ ໜາ້ ລດັ ຖະບານ ນອກຈາກນຕີ້ າມລດັ ຖະທາມະນນູ ສະບບັ ປັດຈບນັ ໄດມ້ ກີ ານບນັ ຍດັ ໄວວ້ ຸ່ າ ສມົ ເດດັ ພະຈກັ ລະພນັ ແມຸ່ ນເປັນສນັ ຍາລກັ ຂອງປະເທດ, ບຸ່ ແມຸ່ ນເປັນປະມກລດັ ແລະ ບຸ່ ມອີ ານາດໃນການບລຫິ ານປະເທດ ສະພາເອນີ້ ວຸ່ າ “ສະພາໄດເອດ” ປະກອບດວ້ ຍສະພາຜູແ້ ທນລາຊະດອນ. 55 ຜູຮ້ ຽບຮຽງ : ວຽງມະນີ ລາວຈ ູ

ວນັ ນະຄະດອີ າຊີ ຊຸ່ ງຶ ມສີ ະມາຊກິ 480 ຄນົ ມາຈາກການເລອກຕງັ້ ທຸ່ ວົ ປະເທດ, ມວີ າລະການດາລງົ ຕາແໜຸ່ ງ 4 ປີ ແລະ ວທສິ ະພາ ຊຸ່ ງຶ ມສີ ະມາຊກິ 242 ຄນົ ມວີ າລະໃນການດາລງົ ຕາແໜຸ່ ງ 6 ປີ ໂດຍເລອກຕງັ້ ຈານວນເຄຸ່ ງິ ໜຸ່ ງຶ ສະລບັ ກນັ ໄປທກ 3 ປີ. ຍຸ່ ປີ ຸ່ ນແບຸ່ ງການປົກຄອງອອກເປັນ 47 ແຂວງ (ບລເິ ວນເຂດ ແລະ ແຂວງຕຸ່ າງໆຂອງຍຸ່ ປີ ຸ່ ນ) ແລະ 8 ພູມພີ າກ ຊຸ່ ງຶ ຈະຖກຈບັ ເຂາົ້ ກຸ່ ມຕາມເຂດແດນທຸ່ ຕີ ດິ ກນັ ທຸ່ ມີ ວີ ດັ ທະນະທາ ແລະ ສານຽງການປາກເວາົ້ ໃກຄ້ ຽງກນັ , ທກແຂວງຈດັ ໃຫມ້ ກີ ານເລອກຕງັ້ ເພຸ່ ອເລອກເຈາົ້ ແຂວງ. 2. ສະພາບທາງດາ້ ນປະຫວດັ ສາດ ຊາວຍຸ່ ປີ ຸ່ ນເຊຸ່ ອຶ ກນັ ວຸ່ າກກົ ເຄາົ້ ເຫງາົ້ ກທາອດິ ຂອງຕນົ ໄດສ້ ບເຊອ້ ສາຍມາຈາກຊນົ ເຜຸ່ າົ ຢານາໂຕະ ຊຸ່ ງຶ ເລຸ່ ມີ ປະກດົ ມປີ ະມານສະຕະວດັ ທີ III ຫຼ ທີ IV. ເມຸ່ ອເຂາົ ເຈາົ້ ມາຕງັ້ ຖຸ່ ນິ ຖານດາລງົ ຊວີ ດິ ບນົ ດນິ ແດນຍຸ່ ປີ ຸ່ ນ ປັດຈບນັ ຂາົ ເຈາົ້ ໄດມ້ ກີ ານພວົ ພນັ ກບັ ບນັ ດາປະເທດຢຸ່ ູແຜຸ່ ນດນິ ໃຫຍຸ່ ເປັນຕນົ້ ແມຸ່ ນຈນີ ແລະ ເກາົ ຫຼ.ີ ຜນົ ຕາມມາຂອງມນັ ກຄຕວົ ໜງັ ສຈນີ ໄດຂ້ ະຫຍາຍເຂາົ້ ສຸ່ ູປະເທດຍຸ່ ປີ ຸ່ ນ. ຫຼງັ ຈາກການດດັ ແປງບາງອນັ ໃນທຸ່ ສີ ດຕວົ ໜງັ “ການຈ”ິ ຂອງຈນີ ໄດ້ ກາຍເປັນຕວົ ໜງັ ສຍຸ່ ປີ ຸ່ ນທຸ່ ຖີ ກນາໃຊຢ້ ຸ່ າງແຜຸ່ ຫາຼ ຍຈນົ ເທຸ່ າົ ທກວນັ ນ.ີ້ ມາຮອດສະຕະວດັ ທີ VI ພດທະສາສະໜາຈາກຈນີ ຜຸ່ ານເກາົ ຫຼກີ ເຂາົ້ ມາປະເທດຍຸ່ ປີ ຸ່ ນ ແລະ ມຖີ ານະໝນັ້ ຄງົ ໃນສະຕະວດັ ທີ VII ແລະ VIII. ຮອດຕນົ້ ສະຕະວດັ ທີ VIII ຊາວຍຸ່ ປີ ຸ່ ນໄດສ້ າ້ ງນະຄອນ ຫຼວງແຫຸ່ ງທາອດິ ຂອງ ຕນົ ຂນຶ້ ທຸ່ ີ ເມອງ ນາຣາ (Nara) ພາກກາງປະເທດຍຸ່ ປີ ຸ່ ນປັດຈບນັ . ຮອດທາ້ ຍສະຕະວດັ ທີ VIII ເຈາົ້ ຈກັ ກະພດັ ກນັ ມໂດຕກົ ລງົ ຍກົ ຍາ້ ຍນະຄອນຫຼວງຈາກເມອງ “ນາຣາ” ໄປ ຕງັ້ ຢຸ່ ູເມອງກຽວໂຕວ (Kyoto). ຍອ້ ນວຸ່ າໃນຍກສະໄໝ “ເຮອນັ ”, ອດິ ທພິ ນົ ຂອງພດທະສາສະໜາແຮງເກນີ ໄປຈນົ ສາ້ ງຄວາມວນ້ ວາຍຂນຶ້ . ພະເຈາົ້ ແຜຸ່ ນດນິ ຈຸ່ ງຶ ຕດັ ສນິ ໃຈຍກົ ຍາ້ ຍນະຄອນຫຼວງ ເຊຸ່ ງິ ຍາ້ ຍທຸ່ ຕີ ງັ້ ຂອງອງົ ການປົກຄອງໄປ ບຸ່ ອນໃໝຸ່ . ມາຮອດໄລຍະນີ້ ນອກຈາກຕວົ ໜງັ ສ “ການຈ”ິ ທຸ່ ຢີ ມມາຈາກຈນີ ແລວ້ , ຊາວຍຸ່ ປີ ຸ່ ນຍງັ ປະດດິ ສາ້ ງຕວົ ໜງັ ສແບບໃໝຸ່ ຂນຶ້ ຄຕວົ “ຮຣີ າການະ” (Miragana) ແລະ ຖກນາໃຊນ້ ບັ ມນ້ ບັ ກວາ້ ງຂວາງຈນົ ເທຸ່ າົ ທກວນັ ນ.ີ້ ໜງັ ສຍຸ່ ປີ ຸ່ ນມກີ ານນາໃຊປ້ ົນກນັ ລະຫວຸ່ າງຕວົ “ການຈ”ິ , ຕວົ “ຮຣິ າການະ” ແລະ ຕວົ “ກາຕາກະນະ” (Katagana) ປະດດິ ທຸ່ ປີ ະເທດຍຸ່ ປີ ຸ່ ນ). ເລຸ່ ມີ ແຕຸ່ ປີ 1186 ເປັນຕນົ້ ມາ ຢຸ່ ູປະເທດຍຸ່ ປີ ຸ່ ນເກດີ ມກີ ານຕຸ່ ສູກ້ ນັ ລະຫວຸ່ າງຕະກນມນີ ະໂມະໂຕະ ກບັ ຕະກນໄທຣະ ຊຸ່ ງຶ ໃນທຸ່ ສີ ດຕະກນ ມນີ ະໂມະໂຕະ ໄດຮ້ ບັ ໄຊຊະນະ ແລະ ທຸ່ ານ ໂຢຣໂິ ມະໂຕະ ໄດກ້ ຸ່ ຕງັ້ ລດັ ຖະບານ ຂອງຕນົ ຂນຶ້ ເມຸ່ ອປີ 1192. ຈາກນນັ້ ລດັ ຖະບານໄດມ້ ນີ ະໂຍບາຍຍກົ ສູງຊນັ້ ຄນົ ຊະນໄຣ (ທະຫານ) ເຮດັ ໃຫຊ້ ນັ້ ຄນົ ນີ້ ມບີ ດົ ບາດ ແລະ ອານາດໃນສງັ ຄມົ ອນັ ພາໃຫເ້ ກດີ ມກີ ານສູຢ້ ັນກນັ ລະຫວຸ່ າງຂນເສກິ ທງັ ຫຼາຍດວ້ ຍກນັ ເພຸ່ ອຍາດ ຊງີ ຕາແໜຸ່ ງໃນສງັ ຄມົ . ໃນທຸ່ ສີ ດ ທຸ່ ານໂຕກກາວະອເີ ອຢາສີ (1524 – 1616) ສາມາດເຕາົ້ ໂຮມປະເທດຊາດໃຫເ້ ປັນ ອນັ ໜຸ່ ງຶ ອນັ ດຽວກນັ ແລະ ກຸ່ ຕງັ້ ລດັ ຖະບານບາກຟູ ູຂນຶ້ ທຸ່ ເີ ມອງ ເອໂດ (ເມອງໂຕກຽວປັດຈບນັ ). ປະເທດຊາດຢຸ່ ູໃນ ຄວາມສະຫງບົ ເປັນເວ ລາ 300 ປີ, ເຖງິ ປີ 1639 ຊາວຕາເວນັ ຕກົ ໄດຫ້ ຸ່ ງຼັ ໄຫຼເຂາົ້ ມາປະເທດຍຸ່ ປີ ຸ່ ນ, ລດັ ຖະບານເກດີ ມຄີ ວາມຢາ້ ນກວົ ຫາຼ ຍດາ້ ນຈຸ່ ງຶ ດາເນນີ ນະໂຍບາຍປິດປະຕູ. ຊາວຍຸ່ ປີ ຸ່ ນບຸ່ ມສີ ດິ ໄປຕຸ່ າງປະເທດ (ຖາ້ ໃຜຝຸ່ າຝນແມຸ່ ນຈະ ຂາ້ ຖມິ້ ) ແລະ ຊາວຕຸ່ າງປະເທດບຸ່ ມສີ ດິ ເຂາົ້ ມາຢຸ່ ີປຸ່ ນ. ໃນໄລຍະເວລາ 260 ກວຸ່ າທຸ່ ຍີ ຸ່ ປີ ຸ່ ນປິດປະເທດບຸ່ ຮບັ ວດັ ທະນະ ທາ, ບຸ່ ຮບັ ຟັງເພງ, ບຸ່ ຮບັ ການແຕມ້ ຮູບ ແລະ ບຸ່ ຮບັ ສາສະໜາຫຍງັ ທງັ ໝດົ ຂອງຕຸ່ າງປະເທດ. ແລວ້ ໄດສ້ າ້ ງຄວາມເປັນ ຕວົ ຂອງຕນົ ເອງຂນຶ້ ມາເພາະພວກເຂາົ ຕອ້ ງສາ້ ງເພງ, ສາ້ ງສລິ ະປະ ແລະ ສຸ່ ງິ ຕຸ່ າງໆຂນຶ້ ມາເອງ. ເວລາ 200 ກວຸ່ າປີດນົ ພທຸ່ ຈີ ະເຮດັ ໃຫວ້ ດັ ທະນະທາ, ສລິ ະປະຂອງເຂາົ ເຈາົ້ ເຂມັ້ ແຂງ. ນະໂຍບາຍປິດປະຕູຖກແກຸ່ ຍາວຈນົ ເຖງິ ປີ 1853 ຊຸ່ ງຶ 56 ຜູຮ້ ຽບຮຽງ : ວຽງມະນີ ລາວຈ ູ

ວນັ ນະຄະດອີ າຊີ ເປັນໄລຍະຕນົ້ ຂອງສະໄໝ “ເອມຈິ ”ິ ຈຸ່ ງຶ ເປິດປະຕູປະເທດຄນໃໝຸ່ . ຫຼງັ ຈາກມນີ ະໂຍບາຍເປີດປະຕູສຸ່ ູພາຍນອກ, ຍຸ່ ປີ ຸ່ ນໄດພ້ ວົ ພນັ ກບັ ຫຼາຍໆປະເທດໃນໂລກ ເປັນຕນົ້ ແມຸ່ ນອາເມລກິ າ. ສຸ່ ງິ ດຸ່ ງັ ກຸ່ າວໄດເ້ ຮດັ ໃຫວ້ ດັ ທະນະທາຂອງຕາ ເວນັ ຕກົ ແຜຸ່ ຂະຫຍາຍເຂາົ້ ສຸ່ ູຍຸ່ ປີ ຸ່ ນ ຄຽງຄຸ່ ູກນັ ນນັ້ ຄວາມກາ້ ວໜາ້ ທາງດາ້ ນເຕກັ ໂນໂລຢີຂອງຕາເວນັ ຕກົ ກແຜຸ່ ຂະຫຍາຍ ເຂາົ້ ມານາ, ເຮດັ ໃຫຍ້ ຸ່ ປີ ຸ່ ນເກດີ ມແີ ນວຄດິ ພດັ ທະນາປະເທດຊາດໄປຕາມແບບຕາເວນັ ຕກົ ຈນົ ໃນທຸ່ ສີ ດກປະສບົ ຜນົ ສາເລດັ ທາງດາ້ ນເສດຖະກດິ ແລະ ການເປັນມະຫາອານາດທາງເສດຖະກດິ ເປັນອນັ ດບັ ທີ 2 ຂອງໂລກ. 3. ສະພາບວນັ ນະຄະດພີ ນ້ ເມອງ ສະພາບແຫຸ່ ງການຂະຫຍາຍຕວົ ຂອງວນັ ນະຄະດຍີ ຸ່ ປີ ຸ່ ນ ກເຊຸ່ ນັ ດຽວກນັ ກບັ ວນັ ນະຄະດປີ ະເທດ ອຸ່ ນໆໃນ ໂລກຄ ມວີ ນັ ນະຄະດພີ ນ້ ເມອງ (ວນັ ນະຄະດປີ າກເປຸ່ ົາ) ແລະ ວນັ ນະຄະດຂີ ຽນ. ວນັ ນະຄະດຂີ ຽນອາດຈະພນົ້ ເດຸ່ ນັ ໃນປະຫວດັ ສາດ ແລະ ແບຸ່ ງອອກເປັນຫຼາຍໄລຍະຫຼາຍສະໄໝທຸ່ ແີ ຕກຕຸ່ າງກນັ . ແຕຸ່ ໃນນຈີ້ ະສງັ ລວມແຕຸ່ ບາງຈດທຸ່ ີ ພນົ້ ເດຸ່ ນັ ໃນການຂະຫຍາຍຕວົ ຂອງວນັ ນະຄະດຍີ ຸ່ ປີ ນເທຸ່ າົ ນນັ້ . ວນັ ນະຄະດພີ ນ້ ເມອງ ຫຼ ວນັ ນະຄະດປີ າກເປຸ່ ົາ ໝາຍເຖງິ ວນັ ນະຄະດທີ ຸ່ ປີ ະຊາຊນົ ເປັນຜູປ້ ະດດິ ແຕຸ່ ງຂນຶ້ ແລະ ແຜຸ່ ຂະຫຍາຍໄປດວ້ ຍປາກຕຸ່ ປາກ, ບຸ່ ໄດຜ້ ຸ່ ານການປະດດິ ແຕຸ່ ງດວ້ ຍໜງັ ສ ແຕຸ່ ບຸ່ ໝາຍຄວາມວຸ່ າເມຸ່ ອມຕີ ວົ ໜງັ ສແລວ້ ວນັ ນະຄະດປີ າກເປຸ່ ົາຈະສນິ້ ສດລງົ ໂລດ. ໃນຕວົ ຈງິ ເມຸ່ ອມຕີ ວົ ໜງັ ສໝາຍຄວາມວຸ່ າເລຸ່ ມີ ມວີ ນັ ນະຄະດຂີ ຽນ, ວນັ ນະຄະດປີ າກເປຸ່ ົາກຍງັ ສບຕຸ່ ຂະຫຍາຍຕວົ ໄປຄຽງຄຸ່ ກູ ບັ ວນັ ນະຄະ ດຂີ ຽນ. ວນັ ນະຄະດພີ ນ້ ເມອງຍຸ່ ປີ ຸ່ ນ ກມກີ າບກອນພນ້ ເມອງ, ເລຸ່ ອງພນ້ ເມອງ ເຊຸ່ ນັ ນທິ ານ, ພນ້ ສບ, ເລຸ່ ອງຕະຫກຼົ ແລະ ອຸ່ ນໆ. ເນອ້ ໃນສຸ່ ອງແສງຂອງວນັ ນະຄະດພີ ນ້ ເມອງຍຸ່ ປີ ຸ່ ນອດມົ ສມົ ບູນ ແລະ ມລີ ກັ ສະນະສະເພາະຂອງມນັ , ກຸ່ ອນ ອຸ່ ນໝດົ ຈະເຫນັ ວຸ່ າ ວນັ ນະຄະດພີ ນ້ ເມອງຂອງຍຸ່ ປີ ຸ່ ນຕດິ ພນັ ກບັ ສາສະຫນາຕຸ່ າງໆເຊຸ່ ນັ ສາສະໜາຊນິ ໂຕ, ສາສະໜ າຂງົ ຈ ້ ແລະ ສາສະໜາພດ. ສຸ່ ວນວນັ ນະຄະດປີ າກເປຸ່ ົາສະໄໝກາງ ແລະ ສະໄໝໃຫໝຸ່ ສຸ່ ວນໃຫຍຸ່ ຈະເວາົ້ ເຖງິ ການ ຕຸ່ ສູກ້ ບັ ຄວາມບຸ່ ເປັນທາໃນສງັ ຄມົ ຫຼ ສະແດງໃຫເ້ ຫນັ ຄວາມໄຝຸ່ ຝັນຕຸ່ າງໆຂອງປະຊາຊນົ ຍຸ່ ປີ ຸ່ ນ. ໃນນພີ້ ວກເຮາົ ຈະ ຊອກຮູເ້ ນອ້ ໃນວນັ ນະຄະດປີ າກເປຸ່ ົາທຸ່ ຕີ ດິ ພນັ ກບັ ສາສະໜາຊນິ ໂຕ ແລະ ສາສະໜາພດ. 3.1 ວນັ ນະຄະດພີ ນ້ ເມອງທຸ່ ຕີ ດິ ພນັ ກບັ ສາສະໜາຊນິ ໂຕ ດຸ່ ງັ ໄດເ້ ວາົ້ ແລວ້ ວຸ່ າ ສາສະໜາຊນິ ໂຕ ຫຼ ລດັ ທຊິ ນິ ໂຕເປັນລດັ ທທິ ຸ່ ເີ ກຸ່ າົ ແກຸ່ ຂອງຍຸ່ ປີ ຸ່ ນ ລດັ ທຊິ ນິ ໂຕເຮດັ ໃຫ້ ເກດີ ມຄີ ນົ ເຊຸ່ ອຖວນິ ຍານຂອງເທບພະເຈາົ້ ເຊຸ່ ງິ ພາສາຍຸ່ ປີ ຸ່ ນວຸ່ າ ກາມິ (ເທບພະເຈາົ້ ). ກາມທິ ຸ່ ຊີ າວຍຸ່ ປີ ຸ່ ນເຊຸ່ ອຖກວຸ່ າໝຸ່ ູ ແມຸ່ ນເທບທດິ າແຫຸ່ ງດວງອາທດິ . ທງັ ນກີ້ ຍອ້ ນວຸ່ າຊາວຍຸ່ ປີ ຸ່ ນເຊຸ່ ອວຸ່ າເທບທດິ າແຫຸ່ ງດວງອາທດິ ເປັນຜູໃ້ ຫກ້ າເນດີ ຊາວ ຍຸ່ ປີ ຸ່ ນ, ລດັ ທຊິ ນິ ໂຕຍງັ ສກຶ ສາໃຫຄ້ ນົ ມກີ ານບູຊາທາມະຊາດ, ບນັ ພະບລດ ແລະ ວລິ ະບລດອກີ ດວ້ ຍ. ເມຸ່ ອເບຸ່ ງິ ວນັ ນະຄະດຂີ ອງຍຸ່ ປີ ຸ່ ນທຸ່ ຕີ ດິ ພນັ ກບັ ລດັ ທຊິ ນິ ໂຕຈະເຫນັ ວຸ່ າ ເນອ້ ໃນສຸ່ ວນໃຫຍສຸ່ ອງແສງເຖິງ ຄວາມຕດັ ສນິ ໃຈ, ຍອມເສຍສະຫຼະທກສຸ່ ງິ ທກຢຸ່ າງນບັ ທງັ ຊວີ ດິ ເພຸ່ ອກາມ,ິ ເພຸ່ ອເທບທດິ າແຫຸ່ ງດວງອາທດິ ແລະ ເພຸ່ ອຄວາມເປັນທາ. ບາງເລຸ່ ອງກອະທບິ າຍປະກດົ ການທາມະຊາດ ເຊຸ່ ນັ ເລຸ່ ອງ “ຄວາມກວິ້ ໂກດຂອງເທບທດິ າດວງ ອາທດິ ”. ເລຸ່ ອງເລຸ່ າົ ເຖງິ ສາມເອອ້ ຍນອ້ ງ ຄ ນາງອາມາເຕຣະສເທບທດິ າແຫຸ່ ງດວງອາທດິ , ນາງຈກໂິ ນກາມິ ເທບທດິ າ ແຫຸ່ ງດວງພະຈນັ ແລະ ທາ້ ວອຊະໂນ ເທບພະເຈາົ້ ແຫຸ່ ງພະຍ, ທງັ ສາມເອອ້ ຍນອງລວ້ ນແຕຸ່ ໄດຮ້ ບັ ມລະດກົ ຈາກພຸ່ ຄ ອາມາເຕຣະສ ໄດຮ້ ບັ ເມອງສະ ຫວນັ ເປັນມລະດກົ , ນາງຈກໂິ ນກາມໄິ ດຮ້ ບັ ຄວາມມດເປັນມລະດກົ ແລະ ທາ້ ວຊ ຊະໂນ ໄດຮ້ ບັ ທອ້ ງທະເລມແີ ປດຮອ້ ຍພນັ ຄນ້ ຟອງເປັນມລະດກົ . ມໜ້ ຸ່ ງຶ ຊຊະໂນໄປຢາມ ອາມາເຕຣະສ ແລະ ກະ 57 ຜູຮ້ ຽບຮຽງ : ວຽງມະນີ ລາວຈ ູ

ວນັ ນະຄະດອີ າຊີ ທາຫຼາຍສຸ່ ງິ ຫາຼ ຍແນວກຸ່ ຄວາມເສຍຫາຍ ເຮດັ ໃຫອ້ າມາເຕຣະສບຸ່ ພໃຈເລຍີ ເຂາົ້ ໄປລໃີ້ ນຖາ້ ເຫດດຸ່ ງັ ກຸ່ າວເຮດັ ໃຫໂ້ ລກ ມະນດເຕມັ ໄປດວ້ ຍຄວາມມດ , ເທບພະເຈາົ້ ທງັ ຫຼາຍຈຸ່ ງຶ ປະຊມກນັ ວາງແຜນຫຼອກໃຫອ້ າມາເຕຣະສອອກ, ສດ ທາ້ ຍນາງກອອກມາແລວ້ ໂລກມະນດແຈງ້ ຄເກຸ່ າົ . ສຸ່ ວນຊຊະໂນ ຖກຂຽ້ ນຕແີ ລວ້ ໄລຸ່ ມາຢຸ່ ູທຸ່ ງົ ກວາ້ ງບນົ ແຜຸ່ ນດນິ , ຍອ້ ນແນວນນັ້ ແຜຸ່ ນດນິ ຂອງພວກເຮາົ ຈງິ ເກດີ ລມົ ພະຍຢຸ່ າງລຽນ. ເລຸ່ ອງນສີ້ ຸ່ ອງແສງໃຫເຫນັ ທດັ ສະນະຄະຕຂິ ອງ ຍຸ່ ປີ ຸ່ ນຕຸ່ ເທບທດິ າແຫຸ່ ງດວງອາທດິ , ພອ້ ມນນັ້ ກອະທບິ າຍເຖງິ ສາເຫດທຸ່ ພີ າໃຫເ້ ກດີ ມລີ ມົ ພະຍຢຸ່ າງລຽນຕດິ . 3.2 ວນັ ນະຄະດພີ ນ້ ເມອງທຸ່ ຕີ ດິ ພນັ ກບັ ສາສະໜາພດ ຖດັ ຈາກສາສະໜາຊນິ ໂຕ ແມຸ່ ນສາສະໜາພດ. ສາສະໜາພດນຍີ້ ຸ່ ປີ ຸ່ ນແບຸ່ ງອອກເປັນຫຼາຍນກິ າຍຕຸ່ າງກນັ ເມຸ່ ອມາເບຸ່ ງິ ວນັ ນະຄະດພີ ນ້ ເມອງ ຫຼ ວນັ ນະຄະດປີ າກເປຸ່ ົາຂອງຍຸ່ ປີ ຸ່ ນຈະມພີ າກສຸ່ ວນໜຸ່ ງຶ ທຸ່ ຕີ ດິ ພນັ ກບັ ສາສະໜາພດ. ວນັ ນະຄະດປີ າກເປຸ່ ົາພາກສຸ່ ວນນ,ີ້ ເນອ້ ໃນສຸ່ ວນໃຫຍຸ່ ຈະເວາົ້ ເຖງິ ປະ ກດົ ການທາມະຊາດ, ປະຫວດັ ແຫຸ່ ງການສາ້ ງ ພະພດທະຮູບ ວດັ ວາອາຮາມ, ສະຖານທຸ່ ບີ ູຊາຕຸ່ າງໆຂອງຊາວພດ ແລະ ຄວາມເຫຼອ້ ມໃສຕຸ່ ການສາ້ ງພະພດທະຮູບ, ວດັ ວາອາຮາມສະຖານທຸ່ ບີ ູຊາຕຸ່ າງໆ ຕະ ຫຼອດຮອດເລຸ່ ອງ ບາບ, ບນ, ຄນ,ໂທດ ເຊຸ່ ງິ ໄດສ້ ະແດງອອກໃນເລຸ່ ອງ “ບາບໄລຸ່ ເວນທນັ ”. ບດົ ເລຸ່ ອງ “ບາບໄລຸ່ ເວນທນັ ” ໂດຍຫຍ ້ “ນະມູ ອະມຕິ ະ ພດສູ! ນະມູ ອະມຕິ ະ ພດສູ! ໂອພະຜູເ້ ປັນເຈາົ້ ຜູສ້ ກັ ສດິ ”. ຍາທຸ່ ານອງົ ໜຸ່ ງຶ ສູດມນົ ພາວະນາຢຸ່ ູໃນຫອ້ ງອາຫານນອ້ ຍໆແຫຸ່ ງໜຸ່ ງຶ ໃກໆ້ ກບັ ຕວົ ເມອງນາກອຍຢາ. ເພຸ່ ນິ ໄດ້ ມາຢດພກັ ຢຸ່ ູບຸ່ ອນນເີ້ ພຸ່ ອສນັ ຈຸ່ ງັ ຫນັ ແຕຸ່ ວຸ່ າໃຜໆກບຸ່ ສນົ ໃຈເພຸ່ ນິ ເລຍີ ວຸ່ າຕອ້ ງການຫຍງັ ແຕຸ່ ຍາທຸ່ ານກຍງັ ສະຫງບົ ຈດິ ໃຈຄອຍຖາ້ ຕຸ່ ໄປ. ຍາທຸ່ ານເປັນຄນົ ນອ້ ຍຕຸ່ າ, ແຖຫວົ , ມໃີ ບໜາ້ ຍມິ້ ແຍມ້ ແຈຸ່ ມໃສ ແລະ ສະຫງຸ່າ ອນັ ສະແດງເຖງິ ເມດຕາຈດິ ຢຸ່ າງສູງ. ຢຸ່ ູໂຕະໃກໆ້ ກບັ ທຸ່ ານກມີ ໂຣນນິ ອດັ ສະວນິ ເດນີ ດຸ່ ຽວຄນົ ໜຸ່ ງຶ ນຸ່ ງັ ຢຸ່ ູ; ຢຸ່ ູປະເທດຍຸ່ ປີ ຸ່ ນສະໄໝເກຸ່ າົ ນນັ້ ມນີ ກັ ຮບົ ເດນີ ດຸ່ ຽວ ເຊຸ່ ງິ ເອນີ້ ວຸ່ າ ອດັ ສະວນິ ເດນີ ດຸ່ ຽວໄປທຸ່ ວົ ປະເທດຍຸ່ ປີ ຸ່ ນ ເພຸ່ ອຊອກຫາການພະຈນົ ໄພ. ພາສາຍຸ່ ປີ ຸ່ ນສມົ ທຽບ ພວກນໃີ້ ສຸ່ ຄນ້ ຟອງຍວກຍູຂ້ ອງທະເລ. ເຂາົ ຜູນ້ ນັ້ ເປັນຄນົ ໃຫຍຸ່ ກດຶ ອາລມົ ຮອ້ ນ ແຕຸ່ ກມໃີ ບໜາ້ ແຫຸ່ ວເຊຸ່ ນັ ກນັ ແຕຸ່ ກບຸ່ ແມຸ່ ນຍອ້ ນວຸ່ າແຫຸ່ ວຍອ້ ນ ສະມາທຈິ ດິ ໃຈສູດມນົ ພາວະນາດອກຫວາ, ເຂາົ ແຫຸ່ ວແຫງ້ ຍອ້ ນຄວາມທກຍາກກາກກາຂອງເຂາົ ຕຸ່ າງຫາກ. ໂຣມນິ ຜູນ້ ກີ້ ມກັ ພກັ ເຊາົ ເຮອນແຮມນເີ້ ຊຸ່ ນັ ກນັ . ເຂາົ ອດົ ບຸ່ ລນົ ທນົ ບຸ່ ໄດຈ້ ຸ່ ງຶ ຕບົ ມຂນຶ້ ເພຸ່ ອຮຽກເອາົ ອາຫານ, ມສີ ຽງຕອບມາແຕຸ່ ໄກແລວ້ ຄນົ ຮບັ ໃຊກ້ ປະກດົ ຕວົ ພອ້ ມດວ້ ຍອາຫານ. ນາງຄນົ ຮບັ ໃຊລ້ ຸ່ ງັ ເລໃຈ ເພາະບຸ່ ຮູວ້ ຸ່ າຈະໃຫ້ ໃຜກຸ່ ອນ ຍາທຸ່ ານຈຸ່ ງຶ ເວາົ້ ຂນຶ້ ວຸ່ າ: - ໃຫອ້ ດັ ສະວນິ ກຸ່ ອນ ເພາະມາຖາ້ ກຸ່ ອນອາຕະມາ ແລະ ເພຸ່ ນິ ອາກຈະມວີ ຽກຟາ້ ວກວຸ່ າອາຕະມາ. - ບຸ່ ຂະນອ້ ຍ! ໃຫຍ້ າທຸ່ ານກຸ່ ອນ ສຸ່ ວນຂະນອ້ ຍທຸ່ ເີ ປັນອາສະວນິ ອານາຖາ ສນັ ຕາມຫງຼັ ກໄດ.້ ທງັ ສອງໃຜໆກຍາດກນັ ສະແດງມາລະຍາດ ຈນົ ໃນທຸ່ ສີ ດກໄປເຖງິ ການຮູຈ້ ກັ ມກັ ແກຸ່ ນກນັ . - ຂະນອ້ ນຊຸ່ ວຸ່ າ “ອະປິມະ ສເມະ” ຈະເດນີ ທາງໄປນະຄອນກຽວໂຕທາງເບອ້ ງທະເລໂຕໄກໂດ. 58 ຜູຮ້ ຽບຮຽງ : ວຽງມະນີ ລາວຈ ູ

ວນັ ນະຄະດອີ າຊີ ໃນທຸ່ ສີ ດທງັ ສອງກຮູວ້ ຸ່ າຕຸ່ າງຄນົ ຕຸ່ າງຈະໄປນະຄອນກຽວໂຕ ແລະ ຈະໄປເສນັ້ ທາງເບອ້ ງທະເລສາຍດຽວ ກນັ . ເມຸ່ ອເປັນເຊຸ່ ນັ ນນັ້ ເລຸ່ ອງຫຍງັ ຈະຕຸ່ າງຄນົ ຕຸ່ າງໄປທາງທຸ່ ດີ ກີ ເດນີ ທາງຮຸ່ ວມກນັ ຈະດກີ ວຸ່ າ. ທງັ ສອງກບຸ່ ມໃີ ຜມເີ ຄຸ່ ອງຂອງໜກັ ໜຸ່ ວງຫຍງັ ເລຍີ ໂຣນນິ ນອກຈາກມດີ າບສະມູໄຣສອງດວງແລວ້ ກບຸ່ ມີ ສມົ ບດັ ຫຍງັ ພຈະເປຈ້ ະຫາບ. ສຸ່ ວນຍາທຸ່ ານນນັ້ ມແີ ຕຸ່ ພກົ ນອ້ ຍພກົ ດຽວ. ເມຸ່ ອເດນີ ທາງໄປຮຸ່ ສມກນັ ທງັ ສອງກຍຸ່ ງິ ຮູຈ້ ດິ ຮູໃ້ ຈກນັ , ຮູນ້ ໄິ ສໃຈຄກນັ ແລະ ຖກວາສະໜາກນັ , ການ ແລກປຸ່ ຽນບດົ ຮຽນຊວີ ດິ ນາກນັ ບນັ ຍາກາດເປັນກນັ ເອງ ແລະ ຊຸ່ ນບານເຮດັ ໃຫລ້ ມຄວາມອດິ ເມຸ່ ອຍ. ຈະມຫີ ຍງັ ດໄີ ປກວຸ່ າການເຊຸ່ ອໝນັ້ ກນັ ແລະ ຄວາມໄວວ້ າງໃຈກນັ . ເມຸ່ ອເປັນເພຸ່ ອນສະໜດິ ມດິ ສະໜມົ ກນັ ແລວ້ ຕາມເສນັ້ ທາງເດນີ ທຸ່ ຍີ າວໄກນນັ້ ກມຫີ ຼາຍສຸ່ ງິ ຫຼາຍແນວເປັນຕາໜາ້ ເບຸ່ ງິ ໜາ້ ຊມົ , ຜູຄ້ ນົ ເດນີ ທາງສວຸ່ ານສນົ ກນັ ໄປມາ, ຈກັ ໜຸ່ ອຍກພບົ ເຈາົ້ ຫວົ ແລະ ອດັ ສະວນິ ເດນີ ທາງໄປຮຸ່ ວມກນັ , ຈກັ ໜຸ່ ອຍກມຍີ ງິ ໜຸ່ ມຊາຍໜຸ່ ມພາກນັ ໄປ ວດັ ເພຸ່ ອຕກັ ບາດຢາດນາ້ ແລະ ອກີ ຈກັ ໜຸ່ ອຍກເຫນັ ຂະບວນແຫຸ່ ໄດມໂິ ອະ (ຂນນາງ) ຜຸ່ ານໄປໂດຍທຸ່ ເີ ຫນັ ເພຸ່ ນິ ໃສຸ່ ເຄຸ່ ອງຊງົ ທຸ່ ມີ ລີ າຄາແພງຂຸ່ ມີ າ້ ຕວົ ງາມໆ ເຊຸ່ ງິ ເອຢ້ ອ້ ງເຕມັ ຍດົ , ມຂີ ອ້ ຍຍງິ ຂອ້ ຍຊາຍແຫຸ່ ແຫນໄປພອ້ ມ. ຂະບວນ ແຫຸ່ ຜຸ່ ານໄປສຸ່ ງິ ໃໝຸ່ ໆກປະກດົ ໃຫເ້ ຫນັ ເຊຸ່ ນັ : ບນັ ດານກັ ປາດ, ນກັ ແຕຸ່ ງ, ນກັ ກະວີ ພາກນັ ນຸ່ ງັ ຊງົ ເອາົ ຄວາມຄດຶ ຊມົ ທາ ມະຊາດ ພອ້ ມທງັ ມນີ ກັ ແຕມ້ ຈດິ ຕະກອນສມີ ດີ ເີ ດຸ່ ນັ ມາຖຸ່ າຍທອດເອາົ ພາບທາມະຊາດເຫຸ່ ຼາົ ນນັ້ ໄວດ້ ວ້ ຍ. ຕກົ ມໃ້ ໝຸ່ ມາອດັ ສະວນິ ກເລຍີ ເລຸ່ າົ ເລຸ່ ອງຜະຈນົ ໄພຂອງຕນົ ສະໄໝຍງັ ເປັນທະຫານຮບັ ໃຊພ້ ວກທາ້ ວຂນ ມນນາຍ. ເມຸ່ ອໄດຍ້ ນິ ເຊຸ່ ນັ ນນັ້ ຍາທຸ່ ານເລຍີ ຕານວິ ຸ່ າ “ເປັນຫຍງັ ຈຸ່ ງຶ ເອາົ ຊວີ ດິ ຂອງຕນົ ໄປແລກກບັ ຄວາມຕາຍ ແລະ ຄວາມທກໂສກຂອງຄນົ ອຸ່ ນ, ເກດີ ເປັນຄນົ ບຸ່ ຄວນສາ້ ງຄວາມເດອດຮອ້ ນໃຫແ້ ກຸ່ ສດັ ຕະວະໂລກທງັ ປວງ”. ຍາທຸ່ ານຢດເຊາົ ເພຸ່ ອພມຶ ພາຄາສູດມນົ ພາວະນາຂອງເພຸ່ ນິ : “ນະມູ ອະມຕິ ະ ພດສູ! ນະມູ ອະມຕິ ະ ພດສູ!” ແລວ້ ເລຍີ ເລຸ່ າົ ເລຸ່ ອງກະສດັ ຂອງອນິ ເດຍສຸ່ ູອດັ ສະວນິ ເິ ດນີ ດຸ່ ຽວຟັງວຸ່ າ: “ແຕຸ່ ກແີ້ ຕຸ່ ກຸ່ ອນມກີ ະ ສດັ ຂອງອນິ ເດຍພະອງົ ໜຸ່ ງຶ ເຊຸ່ ງິ ໄດແ້ ມຸ່ ຮາ້ ງມາເປັນມະເຫສ,ີ ວນັ ໜຸ່ ງຶ ຍງິ ຄນົ ຊຸ່ ວົ ດຸ່ ງັ ກຸ່ າວໄດກ້ ຸ່ ກາທາບາບແກຸ່ ພະອງົ ໂດຍທຸ່ ໃີ ຫຄ້ ນົ ມາເອາົ ພະ ອງົ ໄປເຈາະຕາ, ເຖງິ ປານນນັ້ ກະສດັ ອງົ ນນັ້ ກຍງັ ອະໄພຍະໂທດໃຫຍ້ ງິ ຄນົ ຮາ້ ຍຄນົ ນນັ້ ດວ້ ຍຄະຕທິ ຸ່ ວີ ຸ່ າ ຖາ້ ຫາກວຸ່ າດບັ ຄວາມແຄນ້ ດວ້ ຍຄວາມແຄນ້ ແລວ້ ເຫດສນັ ໃດຄວາມແຄນ້ ຈຸ່ ງຶ ຈະສຽ້ ງສດໄດ…້ ”. ຫາຼ ຍວນັ ຜຸ່ ານໄປຄວາມສະໜດິ ສະໜມົ ກມົ ກຽວກນັ ກເພຸ່ ມີ ທະວຂີ ນຶ້ ເລອ້ ຍໆຈນົ ບຸ່ ມຫີ ຍງັ ເລຍີ ທຸ່ ຈີ ະເວາົ້ ໄດ້ ວຸ່ າ ເປັນຄວາມລບັ ລະຫວຸ່ າງຄນົ ທງັ ສອງ. - ຮູຈ້ ກັ ບພກົ ຂອງຂອ້ ຍນແີ້ ມຸ່ ນຫຍງັ ? ຍາທຸ່ ານຖາມຂນຶ້ . - ບຸ່ ບຸ່ ຮູຈ້ ກັ ດອກແມຸ່ ນຫຍງັ ວເິ ສດວໂິ ສແທຫ້ ວະ?. - ວເິ ສດແທ!້ - ແມຸ່ ນແພທຸ່ ໄີ ດຈ້ າກການຂທານນນັ້ ບ? - ບຸ່ ແມຸ່ ນ. - ຄນັ ຊນັ້ ກແມຸ່ ນໜງັ ສຄາພຂີ ອງພະພດທະເຈາົ້ . - ບຸ່ ແມຸ່ ນຄກນັ . ອດັ ສະວນິ ເດນີ ດຸ່ ຽວຢາກຈະເວາົ້ ຂນຶ້ ວຸ່ າ ແມຸ່ ນແຂວ້ ຂອງພະພດທະເຈາົ້ ເທຸ່ າົ ນນັ້ ແລວ້ ຢຸ່ ູໃນພກົ ແຫງ້ ແນວນນັ້ ແຕຸ່ ເຂາົ ກບຸ່ ເວາົ້ ເພາະມນັ ຕະຫຼກົ ໂພດໄປ. - ຢຸ່ ູໃນຜາ້ ຂຮີ້ າ້ ຍອນັ ນມີ້ ເິ ງນິ ຢຸ່ ູ 200 ຝັກ. ໂຣນນິ ຫວົ ກາກຂນຶ້ ທນັ ທພີ ອ້ ມທງັ ເວາົ້ ວຸ່ າ: 59 ຜູຮ້ ຽບຮຽງ : ວຽງມະນີ ລາວຈ ູ

ວນັ ນະຄະດອີ າຊີ - ຍາທຸ່ ານຕະຫຼກົ ຫວະ? ຄນັ ຍາທຸ່ ານມເີ ງນິ ຫຼາຍປານນນັ້ ຍາທຸ່ ານຈະໄປຂທານຫຍງັ ແຕຸ່ ລະມ,້ ຍາທຸ່ ານກຕອ້ ງ ໃສຸ່ ຜຸ່ າສະບງົ ແລະ ຜຸ່ າຄມໃໝຸ່ ໆລະຕິ ແລະ ຈະພາກນັ ໄປນອນເຮອຮແຮມແບບຂທີ້ ກ, ແນວນນັ້ ເຮດັ ຫຍງັ , ພາກນັ ໄປເຊຸ່ າົ ເຄຫາອນັ ງດົ ງາມ, ມອີ າຫານດໆີ ຈະບຸ່ ດກີ ວຸ່ າບ?. - ບຸ່ ຂອ້ ຍບຸ່ ໄດຕ້ ະຫກຼົ ໃນພກົ ໂຕນມີ້ ເີ ງນິ ຢຸ່ ູ 200 ຝັກແທ.້ ແຕຸ່ ບຸ່ ແມຸ່ ນເງນິ ທຸ່ ຈີ ະໃຊຈ້ ຸ່ າຍທຸ່ ວົ ທບິ , ດຽວນເີ້ ຈາົ້ ກເປັນເພຸ່ ອນກນັ ກບັ ຂອ້ ຍແລວ້ ຂອ້ ຍຈະບຸ່ ປິດບງັ ຫຍງັ ກບັ ເຈາົ້ ເລຍີ ເລຸ່ ອງຂອງມນັ ເປັນແບບນ:ີ້ ວນັ ໜຸ່ ອຶ າຕະມາໄດ້ ຈາກໂອໂມຣໄິ ປສຸ່ ູວດັ ກເິ ກາະຄາມ.ິ ບາງເທຸ່ ອເຈາົ້ ກເຄຍີ ໄດເ້ ຫນັ ແລວ້ ບຸ່ ຮູ,້ ນະທຸ່ ນີ ນັ້ ມທີ າມະຊາດປະກດົ ວຸ່ າສວຍສດົ ງດົ ງາມເປັນຮຸ່ ມົ ເຢັນດ,ີ ອາກາດກສດົ ຊຸ່ ນ. ເວລານນັ້ ເລຍີ ມສີ ຽງລະ ຄງັ ຫຼວງດງັ ຂນຶ້ ແລວ້ ສາສະນກິ ກະຊນົ ທງັ ຫຼາຍ ເລຍີ ພາກນັ ຫຸ່ ງຼັ ມາເອາົ ສນິ ຟັງທາກນັ ຢຸ່ າງຫຼວງຫຼາຍ, ອາ ຕະມາຮູສ້ ກຶ ເປັນໜບີ້ ນຄນພະພດທະເຈາົ້ ຈຸ່ ງຶ ໄດປ້ ະຕຍິ ານໄວ້ ວຸ່ າ ຈະອທດິ ຊວີ ດິ ນເີ້ ພຸ່ ອຈະສາ້ ງພະພດທະຮູບທອງອງົ ຫຼວງ ແລະ ງດົ ງາມຂນຶ້ ໃຫໄ້ ດ.້ ຈາກນນັ້ ມາອາຕະມາກເດນີ ໄປທຸ່ ວົ ທກແຫຸ່ ງຂອງປະເທດຍຸ່ ປີ ຸ່ ນ ເພຸ່ ອບນິ ພະບາດແຜຸ່ ເງນິ ໃຫພ້ ຽງພ. ດຽວນອີ້ າຕະມາໄປກຽວໂຕກເພຸ່ ອຊອກຊຸ່ າງ ສມີ ດໆີ ມາຫຸ່ ພຼ ະພດທະຮູບອງົ ທຸ່ ວີ ຸ່ ານນັ້ . ເວາົ້ ມາຮອດນດີ້ ວງຕາທງັ ຄຸ່ ູຂອງອາຕະມາໃສຂນຶ້ ທນັ ທີ ແລະ ໜາ້ ກຊຸ່ ນຂນຶ້ ເຊຸ່ ນັ ກນັ ເພາະມອງເຫນັ ພະພດ ທະຮູບອງົ ນນັ້ ຢຸ່ ູໃນຄວາມສານກຶ ຂອງຕນົ ເອງໄວກ້ ຸ່ ອນແລວ້ . ຈະເປັນພະພດທະຮູບນຸ່ ງັ ຢຸ່ ູເທງິ ດອກບວົ ຫວຼ ງ ໃນຊງົ ຂດັ ຕະໝາດຍກົ ມຂວາຂນຶ້ ພຽງບຸ່ າ ແລະ ປີນ້ ຝາມມາເບອ້ ງໜາ້ . ສະແດງເຖງິ ການຜາບມານທຸ່ ໜີ າ້ ຜາກຈະມເີ ມດັ ແຫງຍານ ແລະ ຮມີ ສບົ ຈະມຮີ ອຍຍມິ້ ບາງໆ. ນແີ້ ລວ້ ເຈາົ້ ເຂາົ້ ໃຈບວຸ່ າເປັນຫຍງັ ອາຕະມາຈຸ່ ງຶ ປະຄບັ ປະຄອງພກົ ນອ້ ຍນໄີ້ ວໃ້ ຫດ້ ີ ແລະ ເພຸ່ ອເປັນການຕະຫຼກົ ໄປນາ. ຍຸ່ າທຸ່ ານເລຍີ ຍກົ ຄາສອນເກຸ່ າົ ແກຸ່ ບດົ ໜຸ່ ງຶ ເວາົ້ ສຸ່ ູຟັງວຸ່ າ: “ໃຜຖສມົ ບດັ ຖໄພອນັ ຕະລາຍໄປພອ້ ມ ແຕຸ່ ກບັ ອດັ ສະວນິ ຄິ ເຈາົ້ ອາຕະມາບຸ່ ຢາ້ ນຫຍງັ ເລຍີ ”. ຕະຢິມະສເມະ ກມົ້ ຫວົ ລງົ ຮບັ ເອາົ ແຕຸ່ ວຸ່ າທຸ່ າທາງຂອງເຂາົ ບຸ່ ໄດຕ້ ອບຕາມຄວາມໄວເ້ ນອ້ ເຊຸ່ ອໃຈຍາທຸ່ ານ ເລຍີ . ໜາ້ ຕາເຂາົ ມສີ ປີ ຸ່ ຽນແປງ ແລະ ເຂາົ ເອງກຄຸ່ ອຍໆເອາົ ຕວົ ອອກຫຸ່ າງຈາກຍາທຸ່ ານອງົ ນນັ້ , ເຂາົ ຍຸ່ າງໄວເຂາົ້ ກວຸ່ າ ເດມີ ໄກຈາກຍາທຸ່ ານ, ໜາ້ ຜາກຂອງເຂາົ ເປັນເສນັ້ ສນົ ເຂາົ ໃຊຄ້ ວາມຄດຶ ໜກັ . ກູເຄຍີ ໄດເ້ ອາົ ຊວີ ດິ ແບບເດມີ ພນັ ເວລາຮບັ ໃຊເ້ ຈາົ້ ນາຍຈະແມຸ່ ນຂນັ້ ໃຫຍຸ່ ຫຼ ຂນັ້ ນອ້ ຍກຕາມ ກູກຮບັ ໃຊ້ ດວ້ ຍຄວາມສດສະຫຼິດ ແຕຸ່ ກູກບຸ່ ໄດມ້ ເີ ງນິ ມຄີ າສຸ່ າສຽ້ ວໜຸ່ ງຶ ຂອງພະຂີກ້ າກໂຕນີ.້ ໃນທຸ່ ີສດກູກກາຍເປັນຄົນ ພະເນຈອນຂາດທຸ່ ເີ ພຸ່ ງິ ອາໄສ, ບດັ ນກີ້ ທູ ກຍາກເຖາົ້ ແກຸ່ ແລະ ອາຍກຈະເຖງິ 40 ປີແລວ້ . ເຂາົ ຖອນຫາຍໃຈ ແລະ ຈຸ່ ມົ ພມຶ ພາອກີ ວຸ່ າ: ບດັ ນກີ້ ບູ ຸ່ ມນີ າຍ, ບຸ່ ມທີ ຸ່ ເີ ພຸ່ ງິ ແລະ ກບູ ຸ່ ສາມາດຈະໄດນ້ າຍອກີ ເລຍີ . ຫາກກໄູ ດເ້ ງນິ ຢຸ່ ູພກົ ນນັ້ ຈກັ ໜອ້ ຍໜຸ່ ງຶ ກ ໄຄແດຸ່ ແຕຸ່ ຄູບາຕາຍຫຸ່ ານກີ້ ບຸ່ ຄດິ ແດຸ່ ວຸ່ າຈະຕອ້ ງປັນໃຫກ້ ູຈກັ ໜອ້ ຍໜຸ່ ງຶ , ແທນທຸ່ ຈີ ະເອາົ ໄປສາ້ ງພະພດທະຮູບອບັ ປີ ດຸ່ ງັ ວຸ່ າຈນົ ໝດົ . ຄວາມອດິ ສາລດິ ສະຫຍາເລຸ່ ມີ ກຸ່ ຕວົ ຂນຶ້ ໃນສະໝອງຂອງເຂາົ ຈນົ ມບີ າງເທຸ່ ອເຂາົ ຍງັ ວອນໃຫຍ້ ຸ່ າທຸ່ ານລມພກົ ນນັ້ ໄວບ້ ຸ່ ອນໃດບຸ່ ອນໜຸ່ ງຶ ແລວ້ ໃຫລ້ າວເກບັ ໄດ້ ແລະ ໜໄີ ປດວ້ ຍເງນິ ດຸ່ ງັ ກຸ່ າວ. ບາງເທຸ່ ອເຂາົ ຍງັ ອອກແນວຄດິ ທຸ່ ຮີ າ້ ຍແຮງໄປກວຸ່ ານນັ້ ວຸ່ າ “ຮວາ້ ຍ!ຊີວດິ ນເີ້ ກດີ ແກຸ່ ເຈບັ ຕາຍເທຸ່ ອດຽວ, ຊວີ ດິ ແມຸ່ ນການຕຸ່ ເນຸ່ ອງຂອງຄວາມຜະຈນົ ໄພ, ຮາ້ ຍ ແລະ ດເີ ທຸ່ າົ ນນັ້ ຕອ້ ງຮູກ້ າກາລະໂອກາດຕິ ຫຼ ຕອ້ ງສາ້ ງໂອກາດ ລະບ…”. 60 ຜູຮ້ ຽບຮຽງ : ວຽງມະນີ ລາວຈ ູ

ວນັ ນະຄະດອີ າຊີ ຕະຢິມະສເມະ ຄດິ ໄປຄດິ ມາເປັນວກັ ເປັນວຸ່ ານາແຕຸ່ ພກົ ເງນິ ຂອງຍາທຸ່ ານບຸ່ ເລກີ ບຸ່ ແລວ້ . ເຂາົ ປະ ຕເິ ສດແນວ ຄດິ ຮາ້ ຍ ແລະ ຊຸ່ ວົ ຊາ້ ຕຸ່ າງໆ ແຕຸ່ ກຊອກວທິ ເີ ພຸ່ ອຈະໄດເ້ ງນິ ນນັ້ ມາໂດຍທຸ່ ຈີ ະບຸ່ ໄດເ້ ປັນໂທດເປັນໂພຍ. ສຸ່ ວນຍາທຸ່ ານ ນນັ້ ບຸ່ ໄດສ້ ງັ ເກດຫຍງັ ເລຍີ ແລະ ກບຸ່ ໄດສ້ ງົ ໄສຫຍງັ . ບດັ ນທີ້ ງັ ສອງໄດພ້ າກນັ ເດນີ ທາງມາແຕຸ່ ແຄມຸ່ າຶ ວ ເຊຸ່ ງິ ເປັນມູນໜຸ່ ງຶ ຂອງທະເລຈະຕອ້ ງອາໃສເຮອຂາ້ ມໄປສຸ່ ູ ຝຸ່ ັງເບອ້ ງນນັ້ . ໃນເຮອໃບທຸ່ ຂີ າ້ ມໄປຝຸ່ ັງນນັ້ ມຜີ ູໂ້ ດຍສານດວ້ ຍກນັ 30 ຄນົ . ເວລາທຸ່ ຍີ າທຸ່ ານຂນຶ້ ເຮອດຸ່ ງັ ກຸ່ າວ ຕນີ ຂອງຍາທຸ່ ານພະລກິ ເກອບຈະຕກົ ນາ້ ເລຍີ ເຮດັ ໃຫຕ້ ະຢິມະເກດີ ຄວາມ ຄດິ ອອກມາວຸ່ າຈະຕອ້ ງກາຈດັ ຍາທຸ່ ານນດີ້ ວ້ ຍວທິ ໃີ ດ. ບດັ ນຄີ້ ວາມຫງາຮາ້ ຍຂອງເຂາົ ແກຸ່ ຂນຶ້ ນາທກທີ ແລະ ຄວາມ ໂຫດຮາ້ ຍຂອງເຂາົ ກຕາມມາດວ້ ຍ ຈນົ ວຸ່ າເຂາົ ຕດັ ສນິ ໃຈປະຕບິ ດັ ຕາມສນັ ດານສາໂຫດຂອງເຂາົ . ຍາທຸ່ ານ ແລະ ອດັ ສະວນິ ພາກນັ ນຸ່ ງັ ຢຸ່ ູທາ້ ຍເຮອຫຸ່ າງຈາກເພຸ່ ອນຝູງພສມົ ຄວນ. ພກົ ອນັ ລາ້ ເລດີ ດຸ່ ງັ ກຸ່ າວຍາທຸ່ ານໄດປ້ ົງໄວລ້ ະຫວຸ່ າງກາງ, ເວລາເຮອແລຸ່ ນໄປດວ້ ຍຄວາມໄວພສມົ ຄວນຈາກກະແສລມົ ແຮງກພດເີ ປັນ ໂອກາດທຸ່ ີ ໂຣນນິ ປະຕບິ ດັ ແຜນການຮາ້ ຍຂອງເຂາົ . ເຂາົ ເອາົ ມຊໃີ້ ສຸ່ ປາຕວົ ງາມໆທຸ່ ລີ ອຍມາຂາ້ ງເຮອໂດຍຂວກັ ໃຫຍ້ າ ທຸ່ ານເບຸ່ ງິ ນາ, ເມຸ່ ອຍາທຸ່ ານກະໂຢຕ້ ວົ ກມົ້ ລງົ ເບຸ່ ງິ ປາເຂາົ ເລຍີ ເອາົ ແຂນສອກດະເຮດັ ໃຫຍ້ າທຸ່ ານປັກຄດິ ລງົ ນາ້ ໄປ ເຂາົ ປະໃຫເ້ ຮອແລຸ່ ນຄາວໜຸ່ ງຶ ແລວ້ ຈຸ່ ງຶ ຕາງຕຮິ ອ້ ງອເິ ລເີ ປິເສຂິ ນຶ້ ວຸ່ າ “ຍາທຸ່ ານຕກົ ນາ້ ຊຸ່ ອຍແດຸ່ !” ຊາມຈະປົດໃບເຮອ ແລະ ຕນ້ ໃຫເ້ ຮອຢດກເລຍີ ແລຸ່ ນອອກຫຸ່ າງຈາກບຸ່ ອນຍາທຸ່ ານນນັ້ ໄປຈນົ ແນມເກອບບຸ່ ເຫນັ . ທກຄນົ ແນມນາທະເລດວ້ ຍ ຄວາມເສາົ້ ສະຫຼດົ ໃຈ ແຕຸ່ ກບຸ່ ເຫນັ ຮຸ່ ອງຮອຍວຸ່ າຍາທຸ່ ານຍງັ ມຊີ ວີ ດິ ຢຸ່ ູເລຍີ . ໂຣນນິ ຜິ ູໃ້ ຈມານທາທຸ່ າຈຸ່ ມົ ທກໂສກທຸ່ ໄີ ດ້ ເສຍເພຸ່ ອນຮຸ່ ວມທາງຂອງຕນົ ໄປ. ທກຄນົ ໃຜໆກສະແດງຄວາມທກໂສກໄປຕາມໆກນັ ແລະ ພອ້ ມກນັ ຮບັ ຮູນ້ າກນັ ວຸ່ ານເີ້ ປັນເຫດຮາ້ ຍ ເຊຸ່ ງິ ບຸ່ ມໃີ ຜເປັນຕນົ້ ເຫດເລຍີ . ພເມຸ່ ອຫວົ ເຮອຮອດຝຸ່ ັງແລວ້ ຕະຢິມະສເມະ ກຮບີ ຮອບເອາົ ພກົ ເງນິ ດຸ່ ງັ ກຸ່ າວຢຸ່ າງບຸ່ ຫຽຼ ວຫຼງັ . ບດັ ນເີ້ ຂາົ ມເີ ງນິ ແລວ້ ຕງັ້ 200 ຝັກ ເຂາົ ຮູຄ້ ນຄຸ່ າຂອງມນັ ດຈີ ຸ່ ງຶ ຮບີ ມຸ່ ງໜາ້ ໄປສຸ່ ູນະຄອນກຽວໂຕ ໂດຍໄວ. ຢຸ່ ູທຸ່ ນີ ນັ້ ເຂາົ ໄດປ້ ຸ່ ຽນຊຸ່ ເປັນທຸ່ ານ ໂຕກເູ ບະ ແລະ ມຖີ ານະເປັນພຸ່ ຄາ້ ເຂາົ້ ລາຍໃຫຍຸ່ ຂອງເມອງນນັ້ . ບດັ ນເີ້ ຂາົ ໄດມ້ ຽ້ ນດາບຂອງເຂາົ ເອາົ ເຄຸ່ ອງງາມໆມານຸ່ ງ, ກດິ ຈະການຄາ້ ຂາຍຂອງເຂາົ ຂະຫຍາຍ ຕວົ ໄວວາ ແລະ ກວາ້ ງຂວາງ, ເງນິ ຄາສມົ ບດັ ກໄຫຼມາບຸ່ ຂາດ ເຂາົ ຕດັ ສນິ ໃຈສາ້ ງຄອບຄວົ ເຊຸ່ ງິ ບຸ່ ພເທຸ່ າົ ໃດກໄດລ້ ູກນອ້ ຍຜູທ້ າອດິ . ທກສຸ່ ງິ ທກຢຸ່ າງມີ ຢຸ່ ູຢຸ່ າງພຽບພອ້ ມ ແຕຸ່ ເຂາົ ຮູສ້ ກຶ ວຸ່ າຍງັ ມແີ ປວ້ ແມງອນັ ໃດອນັ ໜຸ່ ງຶ ໃນຫວົ ໃຈຂອງເຂາົ ຫອຼ ກຫອຼ ນເຂາົ ຢຸ່ າງບຸ່ ເລກີ ບຸ່ ແລວ້ . ເຂາົ ຄດິ ເຫນັ ພາບແຫຸ່ ງໂທດກາຊຸ່ ວົ ຊາ້ ຂອງເຂາົ ເຊຸ່ ງິ ພາໃຫເ້ ຂາົ ມຖີ ານະລາ້ ລວຍແບບນ.ີ້ ແຕຸ່ ເວລາໃດທຸ່ ເີ ຂາົ ຄດິ ເຖງິ ເລຸ່ ອງເກຸ່ າົ ເລຸ່ ອງຫງຼັ ຂອງເຂາົ ຂນຶ້ ມາ ເຂາົ ກຮບີ ບກບນໃສຸ່ ທລະກດິ ຂອງເຂາົ ເພຸ່ ອໃຫລ້ ມມນັ . ເຂາົ ຍຸ່ ງິ ບກບນເທຸ່ າົ ໃດເງນິ ຄາກຍຸ່ ງິ ໄຫເຼ ຂາົ້ ມາຊກັ ໄຊ້ ເມຸ່ ອໄດເ້ ງນິ ຄາຫາຼ ຍກຍຸ່ ງິ ເຮດັ ໃຫເ້ ຂາົ ບຸ່ ລມການປະພດຶ ອນັ ຕຸ່ າຊາ້ ຂອງຕນົ . ສາມປີຜຸ່ ານໄປເຂາົ ຮູສ້ ກຶ ອດິ ເມຸ່ ອຍ ແລະ ຕອ້ ງການພກັ ຜຸ່ ອນເປັນຍຸ່ ານຄາວ ຈຸ່ ງຶ ຕກົ ລງົ ຊເ້ ຮອນຫຼງັ ງາມທຸ່ ມີ ີ ອທຍິ ານອອ້ ມຮອບ, ມໜີ ອງນາ້ , ມນີ າ້ ບຸ່ ແລະ ຫນີ ຜາເປັນສະຖານທຸ່ ພີ ກັ ຜຸ່ ອນຂອງເຂາົ . ສະຖານທຸ່ ີ ແລະ ເຮອນຊານເຂາົ ຈະງາມປານແຕຸ່ ຈດິ ໃຈເຂາົ ບຸ່ ສາມາດສະຫງບົ ໄດ.້ ຄວາມຄດິ ເຖງິ ການ ກະທາອນັ ຕຸ່ າຊາ້ ຂອງເຂາົ ມາຫຼອກຫອຼ ນຢຸ່ ູບຸ່ ເຊາົ , ເຮດັ ໃຫເ້ ຂາົ ກນິ ແໜງແຄງໃຈຢຸ່ ູບຸ່ ຂາດ. ເພຸ່ ອເປັນການລະດມົ ກາລງັ ໃຈຕນົ ເອງ ເຂາົ ເລຍີ ຈຸ່ ມົ ສພາສດິ ເກຸ່ າົ ແກຸ່ ບດົ ໜຸ່ ງຶ ອອກມາ: “ຄວາມອານາຖານນັ້ ເປັນທຸ່ ປີ ຶກສາຜູຊ້ ຸ່ ວົ ຮາ້ ຍ” ແລວ້ ເຂາົ ກຄດິ ຕຸ່ : “ໂຊກຊະຕານຊີ້ ຸ່ ວົ ຊາ້ ຫາຼ ຍ ເປັນຫຍງັ ຈຸ່ ງຶ ເຮດັ ໃຫກ້ ເູ ກດີ ມາເປັນຄນົ ທກ 61 ຜູຮ້ ຽບຮຽງ : ວຽງມະນີ ລາວຈ ູ

ວນັ ນະຄະດອີ າຊີ ຍາກ ແມຸ່ ນໂຊກຊະຕານແີ້ ຫະຼ ທຸ່ ຈີ າໃຫກ້ ກູ າຍເປັນນກັ ປນ້ ແລະ ຄາດຕະ ກອນ”. ຍຸ່ ງິ ຄດິ ຈດິ ໃຈເຂາົ ກຍຸ່ ງິ ວນ້ ວາຍບຸ່ ສະຫງບົ ເປັນ ແລະ ເມຸ່ ອຕອນກາງຄນເດອນແຈງ້ ມາເຂາົ ກອອກເລາະເອາົ ອາກາດຕາມອທຍິ ານທຸ່ ງີ ຽບສະຫງດັ ແລະ ສວຍງາມຂອງເຂາົ . ທນັ ໃດນນັ້ ເຂາົ ກຮູສ້ ກຶ ວຸ່ າມປີ ະກດົ ການອນັ ໃດອນັ ໜຸ່ ງຶ ຕອ້ ງສາຍຕາຂອງເຂາົ ເຮດັ ໃຫເ້ ຂາົ ແນມໄປຫາຕນົ້ ແປກໃຫຍຸ່ ແລະ ຮຽວດກົ ຕນົ້ ໜຸ່ ງຶ . ຮູບຮຸ່ າງຂອງພະສງົ ອງົ ໜຸ່ ງຶ ປະກດົ ອອກມາຄຸ່ ອຍໆແຈງ້ ອອກໆ. ມນັ ແມຸ່ ນຮູບຮຸ່ າງຂອງຍາທຸ່ ານຜູຕ້ າຍດກຶ ນາ້ ນນັ້ ເອງ. ໃບໜາ້ ຂຽວຊາ້ , ໃນຕາໂປ ອອກມາຈາກເບາົ້ ຕາ ມນັ ແມຸ່ ນຍາທຸ່ ານທຸ່ ຕີ າຍດກຶ ນາ້ ອຫີ ຼີ ແລວ້ ອກີ ຈກັ ໜຸ່ ອຍປະກດົ ວຸ່ າເໜງັ ຕງີ ຂນຶ້ , ຍມິ້ ຫວົ ຕຸ່ ເຂາົ ເຮດັ ໃຫເ້ ຂາົ ຢາ້ ນ ແລະ ສຸ່ ງັ ໄປທງັ ຕວົ . ແຕຸ່ ຄາວໜຸ່ ງຶ ເຂາົ ເລຍີ ຊວາດຮູເ້ ມຸ່ ອວຸ່ າເຂາົ ແມຸ່ ນນກັ ຮບົ ເກຸ່ າົ ຄນົ ໜຸ່ ງຶ ທຸ່ ມີ ຄີ ວາມ ກາ້ ກຸ່ ນັ ເຂາົ ຈຸ່ ງຶ ຮບີ ແລຸ່ ນໄປເອົາດາບມາແຕຸ່ ເຮອນ, ເຂາົ ກວດັ ແກວຸ່ ງດາບຟັນຜຸ່ າສັດຕູຂອງເຂົາຈນົ ໃນທຸ່ ີສດແສງ ສະຫວຸ່ າງຂອງຍາມເຊາົ້ ໄດມ້ າເຖງິ , ເງາົ ຂອງຍາທຸ່ ານອງົ ນນັ້ ຈຸ່ ງຶ ຫາຍໄປ. ຄນຕຸ່ ມາ ແລະ ຕຸ່ ມາກເປັນເຊຸ່ ນັ ດຽວກນັ ທກມນ້ ເຮດັ ໃຫເ້ ຂາົ ສູກ້ ບັ ຍາທຸ່ ານນນັ້ ຈນົ ຮູສ້ ກຶ ອດິ ອຸ່ ອນໂຮຍແຮງ. ເພຸ່ ອກາຈດັ ເຫດຮາ້ ຍດຸ່ ງັ ກຸ່ າວເຂາົ ໄດສ້ ຸ່ ງັ ໃຫຄ້ ນົ ໄປປາ້ ຕນົ້ ແປກນນັ້ ຖມິ້ ທນັ ທີ ແຕຸ່ ເງາົ ຂອງຍາທຸ່ ານນນັ້ ຊາ້ ໄປປະກດົ ຢຸ່ ູ ຕນົ້ ໄມຕ້ ນົ້ ໃໝຸ່ ດຸ່ ງັ ນຕີ້ ຸ່ ໆໄປຈນົ ໃນທຸ່ ສີ ດເຂາົ ບຸ່ ຍອມອອກໄປສວນຂອງເຂາົ ອກີ . ແຕຸ່ ວຸ່ າເງາົ ຂອງພະອງົ ນນັ້ ຊາ້ ພດັ ປະກດົ ຢຸ່ ູຫອ້ ງນອນຂອງເຂາົ , ເຮດັ ໃຫເ້ ຂາົ ໃຈຂວາ້ ໃຈຫງາຍຈນົ ໃນທຸ່ ສີ ດເຂາົ ກລມົ້ ປຸ່ ວຍໜກັ . ເກດີ ເປັນວນັ ພນັ ເປັນ ມມ້ ແີ ຕຸ່ ຮອ້ ງຄາງ ຕາຍ!ຕາຍ!ພະ!ພະ!ບາບ!ບາບ!ໂອບາບ! ຜູເ້ ປັນເມຍໄດໄ້ ປເກນເອາົ ນາຍໝທຸ່ ລີ ຊຸ່ ທງັ ເມອງມາປຸ່ ິນປົວຜູເ້ ປັນຜນົ ແຕຸ່ ກບຸ່ ຫາຍໄດ.້ ສຽງໄດຊ້ ຸ່ າລໄປທງັ ເມອງວຸ່ າພຸ່ ຄາ້ ໃຫຍຸ່ ໂຕກເູ ຍະລມົ້ ເຈບັ ໜກັ ສຽງດຸ່ ງັ ກຸ່ າວໄດໄ້ ປຮອດຫຂູ ອງຍາທຸ່ ານອງົ ໜຸ່ ງຶ ທຸ່ ມີ ຊີ ຸ່ ສຽງ ເປັນຄນົ ທຸ່ ຫີ ູແຈງ້ ຕາທບິ ດາລງົ ຊວີ ດິ ຢຸ່ ູດວ້ ຍຄວາມຍາກຈນົ ແຕຸ່ ດວ້ ຍສນິ ທາວນັ ໜຸ່ ງຶ ສາວໃຊຂ້ ອງໂຕກູເບະ ໄດໄ້ ປເວາົ້ ໃຫຍ້ າທຸ່ ານຟັງ ພະອງົ ຈຸ່ ງຶ ສນົ ໃຈແລວ້ ຂມາເບຸ່ ງິ ອາການຂອງຜູກ້ ຸ່ ຽວ. ເມຸ່ ອໂຕກເູ ບະ ມາບເຫນັ ຍາທຸ່ ານເຂາົ້ ມາຫາເຂາົ ກຮອ້ ງໄຫຂ້ ນຶ້ ທນັ ທວີ ຸ່ າ: “ຫນັ້ ເດ!ຫນັ້ ເດ!ຄູບາ!ຄູ ບາ! ແມຸ່ ນ ມນັ ແລວ້ ຂອ້ ຍເຫນັ ແຈງ້ ທຸ່ ສີ ດ ຈບັ ມນັ !ຈບັ ມນັ ! ຊຸ່ ອຍເອາົ ຂອ້ ຍແດຸ່ …” ໂຕກູເບະ ຮອ້ ງໄຫພ້ ອ້ ມທງັ ໝບູ ໜາ້ ລງົ ຕຽງ ແລວ້ ຊກັ ຜາ້ ຫຸ່ ມົ ມາປົກ. ຍາທຸ່ ານຂໃຫທ້ ກຄນົ ອອກຈາກຫອ້ ງເພຸ່ ອຈະໄດຢ້ ຸ່ ູສອງຕຸ່ ສອງນາກນັ . ແມຸ່ ນແລວ້ ແມຸ່ ນອາຕະມາແລວ້ . ອາຕະມາແມຸ່ ນສງົ ທຸ່ ເີ ຈາົ້ ງດັ ລງົ ນາ້ ກອູ ານະ ກຸ່ ອນໜາ້ ນສີ້ າມປີ. ຫນັ້ ເດ. ໂຕກູເບະ ຍງັ ຮອ້ ງສນັ ສາຍຢຸ່ ູບຸ່ ເຊາົ ແຕຸ່ ກຸ່ ອນເງາົ ອນັ ເປັນວນິ ຍານຂອງສງົ ນນັ້ ຍງັ ບຸ່ ປາກ, ມາບດັ ນເີ້ ວາົ້ ນາ ອກີ … ຍາທຸ່ ານຕວງແນວຄດິ ຂອງເຂາົ ໄດຈ້ ຸ່ ງຶ ເວາົ້ ກບັ ເຂາົ ວຸ່ າ: ອາຕະມາບຸ່ ແມຸ່ ນຜ,ີ ບຸ່ ແມຸ່ ນເງາົ , ແມຸ່ ນຄນົ ອຫີ ຼ.ີ ອາຕະມາຍງັ ບຸ່ ທນັ ຕາຍ, ອາຕະມາແມຸ່ ນສງົ ທຸ່ ໄີ ດເ້ ດນີ ທາງໂຕ ໄກໂດຮຸ່ ວມອອກມາກຸ່ ອນນສີ້ າມປີຫນັ້ ເດຈຸ່ ໄດບ້ ? ຜູເ້ ຈາົ້ ງດັ ລງົ ນາ້ ຫນັ້ ແມຸ່ ນອາຕະມານແີ້ ຫະຼ ແຕຸ່ ວຸ່ າໂຊກດອີ າຕະມາ ໄດຮ້ ຽນລອຍນາ້ ໃນເວລາເປັນເດກັ ນອ້ ຍ ຈຸ່ ງຶ ລອຍເຂາົ້ ຫາຝຸ່ ັງໄດ.້ ອາຕະມາໄດເ້ ດນີ ເລາະໄປທກແຫຸ່ ງຫນົ ເພຸ່ ອຊອກຫາ ເຈາົ້ ແລະ ເພຸ່ ອຈະໄດເ້ ງນິ ນນັ້ ມາສາ້ ງພະພດທະຮູບ ແຕຸ່ ອາຕະມາກບຸ່ ພ,້ ຈາກນນັ້ ອາຕະມາກເລຍີ ຕດັ ສນິ ເລາະຂທານ ອກີ ເພຸ່ ອເກບັ ເງນິ ມາສາ້ ງຈນົ ສາເລດັ . ເຈາົ້ ໄດສ້ າ້ ງໂທດກາອນັ ສາໂຫດໄວໜ້ ກັ ທຸ່ ສີ ດ ແຕຸ່ ວຸ່ າອາຕະມາເປັນນກັ ບວດ ເປັນສງົ ຈຸ່ ງຶ ອະໄພໂທດໃຫແ້ ກຸ່ ອອກ, ພະພດທະເຈາົ້ ສອນໄວວ້ ຸ່ າ: “ຖາ້ ຫາກວຸ່ າເອາົ ຄວາມແຄນ້ ມາດບັ ດວ້ ຍຄວາມ ແຄນ້ ແລວ້ ເຫດສນັ ໃດຄວາມແຄນ້ ຈຸ່ ງຶ ຈະດບັ ມອດເປັນໄດ”້ . ຄວາມແຄນ້ ນນັ້ ໃຫມ້ ນັ ຫາຍໄປດວ້ ຍການອະໄພໂທດ. ໂຕກເູ ບະ ໄດຍ້ ນິ ຄານກີ້ ຄຸ່ ອຍຫຼຽວໜາ້ ມາເບຸ່ ງິ ຜູເ້ ປັນເຫຍຸ່ ອຂອງຄວາມສາມານຂອງເຂາົ ແລວ້ ກຄຸ່ ອຍໆພມຶ 62 ຜູຮ້ ຽບຮຽງ : ວຽງມະນີ ລາວຈ ູ

ວນັ ນະຄະດອີ າຊີ ພາຄວາມຮູບ້ ນຄນອອກມາຕຸ່ ຍາທຸ່ ານວຸ່ າ: “ອະໂຫສກິ າໃຫຂ້ າ້ ພະພດທະເຈາົ້ ເຖີດ, ອອກຕນົ ໄດຜ້ ດິ ໄປແລວ້ ໄດຸ່ ເຈຕະນາຂາ້ ຍາທຸ່ ານ ເພຸ່ ອກອບໂກຍເອາົ ເງນິ ອນັ ເປັນເພາະຄວາມທກຍາກລາເຄນັ ຂອງອອກນເີ້ ອງ, ຈຸ່ ງຶ ພາໃຫອ້ ອກ ມໃີ ຈໂຫດຫຽ້ ມກຸ່ ບາບກາອນັ ມະຫນັ ”. ແມຸ່ ນແລວ້ ຄນົ ເກດີ ມາພອ້ ມກບັ ຫວົ ໃຈທຸ່ ບີ ລສິ ດທກຄນົ ແຕຸ່ ວຸ່ າຊວີ ດິ ສາ້ ງຄວາມເບຸ່ ອເມາົ ໃຫກ້ ບັ ມນັ . ຄວາມທກຈນົ ນນັ້ ເປັນຜູປ້ ຶກສາທຸ່ ຊີ ຸ່ ວົ ຊາ້ ທຸ່ ສີ ດ, ມນັ ຈາໃຫຄ້ ນົ ທກຈນົ ປະພດຶ ໄປໃນທາງອບັ ປະມງຄນ ເຊຸ່ ງິ ພາຍລນ ມາກຮູສ້ ກຶ ກນິ ແໜງແຄງໃຈ. ດຽວນຂີ້ າ້ ນອ້ ຍຮູສ້ ກຶ ທກໂສກດວ້ ຍຄວາມກນິ ແໜງ, ຂໃຫຂ້ າ້ ນອ້ ຍໄດລ້ າ້ ງບາບກາຂອງຂາ້ ນອ້ ຍ ດວ້ ຍການ ມອບເງນິ ໃຫຍ້ າທຸ່ ານທບົ ເທຸ່ າົ ດວ້ ຍ. ບຸ່ ຈາເປັນເລຍີ ອອກເຮຍີ ! ອາຕະມາບຸ່ ຕອ້ ງການມນັ ອກີ ແລວ້ , ພະພດທະຮູບນນັ້ ສາ້ ງສາເລດັ ຮຽບຮອ້ ຍແລວ້ . ຂໃຫຍ້ າທຸ່ ານຮບັ ເອາົ ໄປໃນຖານະທຸ່ ເີ ປັນຂອງທານດວ້ ຍເຖດີ ເພຸ່ ອໃຫອ້ ອກຫາຍຄວາມກນິ ແໜງແຄງໃຈ ແລະ ຄວາມທກໂສກ. ຫາກວຸ່ າພະພດທະຮູບສາ້ ງສາເລດັ ແລວ້ ກຂໃຫຍ້ າທຸ່ ານໄປແຈກແກຸ່ ຄນົ ທກຍາກດວ້ ຍເຖດີ . ຖາ້ ແນວນນັ້ ອາຕະມາຈະຮບັ ເອາົ ແຕຸ່ ວຸ່ າຕງັ້ ແຕຸ່ ນຕີ້ ຸ່ ໄປຖາ້ ວຸ່ າອອກຫາກຢາກສາ້ ງຄວາມຊຸ່ ນຊມົ ໃຫແ້ ກຸ່ ວນິ ຍານຂອງອາຕະມາແລວ້ ຂຈຸ່ ງົ ປະພດຶ ແຕຸ່ ຄວາມດເີ ຖດີ , ຈຸ່ ງົ ອະໂຫສໃິ ຫແ້ ກຸ່ ຄວາມຜດິ ຂອງຜູອ້ ຸ່ ນ ແລະ ມໃີ ຈບນຕຸ່ ຄນົ ທກຈນົ ດວ້ ຍ. ຈາກນນັ້ ມາພຸ່ ຄາ້ ໂຕກເູ ບະ ກມສີ ຂະພາບແຂງແຮງຂນຶ້ ແລະ ມຄີ ວາມສະຫງບົ ທາງຈດິ ໃຈ. ເຂາົ ໄດປ້ ະພດຶ ຕນົ ເປັນຄນົ ດີ ມສີ ນິ ທາເພຸ່ ອແຜຸ່ ເອອ້ ອາລແີ ກຸ່ ຄນົ ທກຈນົ ບາງຄງັ້ ຄາວຜູຄ້ ນົ ຍງັ ໄດຍ້ ນິ ລາວພມຶ ພາອອກມາສວຸ່ າ: “ນະ ມູ ອະມຕິ ະ ພດສູ! ນະມູ ອະມຕິ ະ ພດສູ”.  ເນອ້ ໃນຄວາມໝາຍ ເລຸ່ ອງ “ບາບໄລຸ່ ເວນທນັ ” ນໄີ້ ດເ້ ລຸ່ າົ ເຖງິ ຄູບາອງົ ໜຸ່ ງຶ ທຸ່ ມີ ຄີ ວາມເຫຼອ້ ມໃສ ແລະ ເມດຕາຈດິ ສູງໃນທາງພດ ທະສາສະໜາ. ຍາທຸ່ ານຈະອທດິ ຊວີ ດິ ເພຸ່ ອສາ້ ງພະພດທະຮູບອງົ ຫຼວງຂນຶ້ , ຈາກນນັ້ ອາ ຕະມາກເດນີ ທາງໄປທກຫນົ ທກແຫຸ່ ງຂອງປະເທດຍຸ່ ປີ ຸ່ ນ ເພຸ່ ອບນິ ທະບາດແຜຸ່ ເງນິ ໃຫພ້ ຽງພ. ເມຸ່ ອອອກເດນີ ທາງໄປກພບົ ກບັ ໂຣບນິ ແລະ ໄດໃ້ ສຸ່ ຊຸ່ ຕນົ ເອງວຸ່ າ ຕະຢິມະສເມະ, ທງັ ສອງໄດຂ້ ຸ່ ເີ ຮອອອກເດນີ ທາງຮຸ່ ວມກນັ ແລະ ໄດທ້ າຄວາມຮູຈ້ ກັ ຮກັ ແພງເຊຸ່ ງິ ກນັ ແລະ ກນັ . ຍາທຸ່ ານຍງັ ໄດເ້ ວາົ້ ເຖງິ ຄວາມເປັນຈງິ ຂອງຕນົ ເອງວຸ່ າຢຸ່ ູໃນພກົ ມເີ ງນິ ຈານວນ 200 ຝັກ ເພຸ່ ອນາເອາົ ໄປສາ້ ງ ພະພດທະຮູບທອງອງົ ຫຼວງ. ເມຸ່ ອຕະຢິມະສເມະໄດຍ້ ນິ ເຊຸ່ ນັ ນນັ້ ກເກດີ ມຄີ ວາມຄດິ ເປັນອະກສນົ ຂນຶ້ ໃນໃຈ ເພຸ່ ອ ຈະເອາົ ເງນິ ດຸ່ ງັ ກຸ່ າວມາເປັນຂອງຕນົ ເອງ. ຈາກນນັ້ ຕະຢິມະສເມະກເອາົ ແຂນສອກເດຍິ າທຸ່ ານຕກົ ເຮອ ໃນທຸ່ າມກາງ ທະເລອນັ ກວາ້ ງໄກ ແລວ້ ເອາົ ເງນິ 200 ຝັກໄປເພຸ່ ອທາການຄາ້ ຂາຍ ແລະ ໄດປ້ ຸ່ ຽນຊຸ່ ຂອງຕນົ ມາເປັນພຸ່ ຄາ້ “ໂຕກູ ເບະ”. ເມຸ່ ອຮຸ່ ງັ ມໄີ ດດ້ ແີ ລວ້ , ແຕຸ່ ແນວຄດິ ກນິ ແໜງແຄງໃຈກຍງັ ປາກດົ ຂນຶ້ ຢຸ່ ູໃນໃຈຂອງຕນົ ເອງຢຸ່ ູຕະຫຼອດເວລາ ຈນົ ເຮດັ ໃຫເ້ ຈບັ ເປັນລມົ້ ປຸ່ ວຍລງົ . ຈາກນນັ້ ຄູບາຮູຂ້ ຸ່ າວກໄດມ້ າຢ້ຽມຢາມເມຸ່ ອໂຕກູເບະເຫນັ ກຍຸ່ ງິ ມຄີ ວາມຢາ້ ນກວົ ແລະ ເວາົ້ ວຸ່ າຍາທຸ່ ານເປັນຜີ ແລະ ຈະມາຂາ້ ຕນົ ເອງ. ແຕຸ່ ກງົ ກນັ ຂາ້ ມຍາທຸ່ ານພດັ ເວາົ້ ວຸ່ າ ຂອ້ ຍບຸ່ ແມຸ່ ນຜດີ ອກ, ຂອ້ ຍ ແມຸ່ ນຍາທຸ່ ານ ຜູທ້ ຸ່ ເີ ຈາົ້ ຊກລງົ ນາ້ ມນ້ ນັ້ . ເມຸ່ ອໂຕກເູ ບະຮູດ້ ຸ່ ງັ ນນັ້ ຈຸ່ ງຶ ຂໃຫຍ້ າທຸ່ ານອະໂຫສກິ າໃຫແ້ ກຸ່ ຕນົ ເອງພອ້ ມທງັ ຈະໃຊເ້ ງນິ 2-3 ເທຸ່ າົ ເພຸ່ ອຈະທດົ ແທນຄນທຸ່ ຕີ ນົ ເອງລກັ ເອາົ ມາ. ແຕຸ່ ຍາທຸ່ ານໄດເ້ ວາົ້ ວຸ່ າຂອ້ ຍບຸ່ ເອາົ ເງນິ ເຈາົ້ ດອກ ເພາະຂອ້ ຍໄດສ້ າ້ ງພະພດທະຮູບອງົ ຫຼວງສາເລດັ ແລວ້ . ຈາກນນັ້ ຍາທຸ່ ານໄດສ້ ຸ່ ງັ ສອນໂຕກເູ ບະດວ້ ຍຄາເວາົ້ ທຸ່ ວີ ຸ່ າ “ຖາ້ 63 ຜູຮ້ ຽບຮຽງ : ວຽງມະນີ ລາວຈ ູ

ວນັ ນະຄະດອີ າຊີ ຫາກວຸ່ າເອາົ ຄວາມແຄນ້ ມາດບັ ດວ້ ຍຄວາມແຄນ້ ແລວ້ ສນັ ໃດຄວາມແຄນ້ ຈຸ່ ງິ ຈະດບັ ມອດໄປໄດ”້ ແລະ ຄວາມແຄນ້ ນນັ້ ມນັ ຫາຍໄປດວ້ ຍການໃຫອ້ ະໄພໂທດ. ເລຸ່ ອງໄດສ້ ຸ່ ອງແສງໃຫເ້ ຫນັ ຄວາມເຫຼອ້ ມໃສກຄຄວາມຊຸ່ ສດັ ສດຈະຫດຼິ ຂອງຄູບາ ແລະ ຄວາມ ໂລບມາກໂລພາຫກັ ຫຼງັ ເພຸ່ ອນຮຸ່ ວມທາງ ຂອງຕະຢິມະສເມະ. ໂດຍຜຸ່ ານເລຸ່ ອງນພີ້ ວກເຮາົ ເຫນັ ວຸ່ າ ຄນົ ທຸ່ ທີ າບາບ ຍຸ່ ອມຈະໄດຮ້ ບັ ບາບກາໃນຕຸ່ ໜາ້ . ນອກຈາກນນັ້ ຍງັ ໄດສ້ ກຶ ສາໃຫຄ້ ນົ ເຮາົ ຄວນຢຸ່ ູໃນສນິ ກນິ ໃນທາ, ຊຸ່ ສດັ ສດຈະຫຼດິ ຕຸ່ ໝຸ່ ູເພຸ່ ອນ, ບຸ່ ຄວນໂລບມາກໂລພາ ແລະ ຫກັ ຫຼງັ ໝຸ່ ເູ ພຸ່ ອນ, ບຸ່ ຄວນມແີ ນວຄດິ ສາ້ ງຮຸ່ ງັ ຄູນມໃີ ນທາງທຸ່ ຈີ ະເປັນຜນົ ຮາ້ ນຍແກຸ່ ຜູອ້ ຸ່ ນ. ສຸ່ ງິ ດຸ່ ງັ ກຸ່ າວສະແດງອອກຜຸ່ ານຕວົ ລະຄອນເຊຸ່ ນັ : - ຕວົ ລະຄອນຄູບາ: ເປັນຄນົ ທຸ່ ມີ ເີ ມດຕາຈດິ ສູງ, ມຄີ ວາມເຫຼອ້ ມໃສຕຸ່ ການສາ້ ງພະພດທະຮູບ ແລະ ເພຸ່ ນິ ຍງັ ຍດຶ ຖຄາສຸ່ ງັ ສອນຂອງພະພດທະເຈາົ້ ທຸ່ ວີ ຸ່ າ: “ຖາ້ ຫາກວຸ່ າດບັ ຄວາມແຄນ້ ດວ້ ຍຄວາມແຄນ້ ແລວ້ ເຫດສນັ ໃດຄວາມ ແຄນ້ ຈະສນິ້ ສດລງົ ໄດ…້ ” ມາເປັນຄະຕເິ ຕອນໃຈໃນການດາລງົ ຊວີ ດິ . ຍອ້ ນແນວນນັ້ ເພຸ່ ນິ ຈຸ່ ງຶ ເປັນຄນົ ເຊຸ່ ອໝນັ້ ຄນົ ອຸ່ ນ ແລະ ກຽມພອ້ ມໃຫອ້ ະໄພຍະໂທດແກຸ່ ຄນົ ອຸ່ ນ. - ຕວົ ລະຄອນຕະຢິມະສເມະ: ເຖງິ ວຸ່ າເປັນຄນົ ທກຍາກເຄຍີ ຜຸ່ ານການສູຮ້ ບົ ມາຫຼາຍປີ ແຕຸ່ ພດັ ເປັນຄນົ ຢາກຮຸ່ ງັ ຢາກມໃີ ນທາງທຸ່ ບີ ຸ່ ເປັນທາ. ຈາກແນວຄດິ ດຸ່ ງັ ກຸ່ າວໄດພ້ າໃຫລ້ າວສາ້ ງບາບກາຂນຶ້ ມາ, ລາວໄດທ້ ລະຍດົ ເພຸ່ ອນຮຸ່ ວມ ທາງ ເພຸ່ ອຍາດເອາົ ສມົ ບດັ ຂອງເຂາົ ມາເປັນຂອງຕນົ ເອງ ຄນົ ທຸ່ ສີ າ້ ງບາບບາບຈະຕອ້ ງຕາມມາ. ຍອ້ ນແນວນນັ້ ເງນິ ດຸ່ ງັ ກຸ່ າວບຸ່ ໄດເ້ ຮດັ ໃຫເ້ ຂາົ ມຄີ ວາມສກກງົ ກນັ ຂາ້ ມມນັ ຍງັ ສາ້ ງຄວາມ ທກ, ຄວາມເດອດຮອ້ ນໃຫແ້ ກຸ່ ເຂາົ . ສຸ່ ງິ ດຸ່ ງັ ກຸ່ າວ ມນັ ເປັນບດົ ຮຽນໃຫແ້ ກຸ່ ການດາລງົ ຊວີ ດິ ຂອງຄນົ ເຮາົ . 4. ສະພາບວນັ ນະຄະດຂີ ຽນຂອງຍຸ່ ປີ ຸ່ ນ ກ. ຈດັ ແບຸ່ ງຕາມໄລຍະການຂະຫຍາຍຕວົ ເມຸ່ ອຍຸ່ ປີ ຸ່ ນໄດມ້ ກີ ານພວົ ພນັ ກບັ ບບນັ ດາປະເທດໃນແຜຸ່ ນດນິ ໃຫຍຸ່ ໄດເ້ ຮດັ ໃຫຍ້ ຸ່ ປີ ຸ່ ນເລຸ່ ມີ ມຕີ ວົ ໜງັ ສ ເຊຸ່ ງິ ເປັນຕວົ ການຈິ ທຸ່ ໄີ ດຢ້ ມມາຈາກຈນີ ໃນສະຕະວດັ ທີ VI. ດຸ່ ງັ ນນັ້ , ຈຸ່ ງຶ ເຮດັ ໃຫວ້ ນັ ນະຄະດຂີ ຽນເລຸ່ ມີ ກາເນດີ ເກດີ ຂນຶ້ ມາ ເຊຸ່ ງິ ການຂະຫຍາຍຕວົ ວນັ ນະຄະດຂີ ຽນຂອງຍຸ່ ປີ ຸ່ ນນນັ້ ໄດແ້ ບຸ່ ງອອກເປັນ 5 ໄລຍະທຸ່ ແີ ຕກຕຸ່ າງກນັ ໄປ ໂດຍອງີ ໃສຸ່ ຈດພເິ ສດຂອງແຕຸ່ ລະຍກສະໄໝດຸ່ ງັ ນ:ີ້ 4.1 ສະໄໝບູຮານ (ກຸ່ ອນຄ.ສ ຈນົ ເຖງິ ປີ 794) ເມຸ່ ອຍຸ່ ປີ ຸ່ ນເລຸ່ ມີ ມຕີ ວົ ໜງັ ສຂຽນ ຊຸ່ ງຶ ເປັນຕວົ ການຈິ ທຸ່ ຢີ ນມາຈາກຈນີ ໃນສະຕະວດັ ທີ VI ວນັ ນະ ຄະດີ ຂຽນກເລຸ່ ມີ ກາເນດີ . ບດົ ຂຽນທຸ່ ເີ ປັນພາສາຍຸ່ ປີ ຸ່ ນເກຸ່ າົ ແກຸ່ ທຸ່ ສີ ດແມຸ່ ນປຶມ້ “ໂຄຈຄິ ”ິ (ບນັ ທກຶ ເລຸ່ ອງບູຮານ) ເຊຸ່ ງິ ເປັນປມ້ ທຸ່ ເີ ກບັ ກາຮວບຮວມເອາົ ເທບນຍິ າຍ, ນທິ ານພນ້ ເມອງທຸ່ ບີ ນັ ຍາຍເຖງິ ປະຫວດັ ສາດຍຸ່ ປີ ຸ່ ນແຕຸ່ ສະໄຫມບູຮານ ຈນົ ເຖງິ ປີ ຄ.ສ. 697. ແຕຸ່ ປມ້ ສະໄໝບູຮານທຸ່ ມີ ຄີ ນຄຸ່ າດາ້ ນສລິ ະປະວນັ ນະຄະດີ ແລະ ມຊີ ຸ່ ສຽງກວຸ່ າໝຸ່ ແູ ມຸ່ ນປ້ມປະ ມວນບດົ ກອນ “ມນັ ໂຢຊວິ ” (ມຄີ ວາມໝາຍວຸ່ າ ໃບໄມຫ້ ມຸ່ ນົ ໃບ). ປຶມ້ ຫວົ ນໂີ້ ດຮ້ ວບຮວມເອາົ ບດົ ກອນຂອງບນັ ດານກັ ກະວີ ຍຸ່ ປີ ຸ່ ນ 450 ກວຸ່ າຄນົ ລວມມກີ ອນທງັ ໝດົ 4.516 ບດົ . ເນຸ່ ອງຈາກວຸ່ າບດົ ກອນຈານວນ 4.516 ບດົ ເປັນຜນົ ງານ ຂອງນກັ ກກະວີ 450 ກວຸ່ າຄນົ . ເຊຸ່ ງິ ໃນນນັ້ ມທີ ງັ ຜູທ້ ຸ່ ຢີ ູບາ້ ນນອກ ແລະ ຜູຢ້ ຸ່ ູຕວົ ເມອງ, ມທີ ງັ ຜຸ່ ູທຸ່ ເີ ປັນສາມນັ ຊນົ ທາ ມະດາ ແລະ ຜູທ້ ຸ່ ມີ ຖີ ານະຕາແໜຸ່ ງສູງຈຸ່ ງຶ ເຮດັ ໃຫເ້ ນອ້ ໃນຂອງບດົ ເຫຸ່ ຼາົ ນນັ້ ອດມົ ສມົ ບູນຫຼາຍຮູບຫຼາຍສ,ີ ບາງບດົ ມີ ເນອ້ ໃນໄຫວອ້ າໄລ, ບາງບດົ ສຸ່ ອງແສງເຖງິ ການລະ ນກຶ ບູຊາທາມະຊາດ, ສະຫຼອງໄຊຊະນະ, ບາງບດົ ສະແດງເຖງິ 64 ຜູຮ້ ຽບຮຽງ : ວຽງມະນີ ລາວຈ ູ

ວນັ ນະຄະດອີ າຊີ ຄວາມຮກັ ຊາດ, ຮກັ ບາ້ ນເກດີ ເມອງນອນຂອງນກັ ກະວີເອງ, ບາງບດົ ກມເີ ນອ້ ໃນຕານວິ ຈິ ານສຽດສໄີ ປພອ້ ມ. ສະຫຼບລວມແລວ້ ປຶມ້ ປະມວນບດົ ກອນ “ມນັ ໂຢຊວິ ” ສາມາດສະທອ້ ນໃຫເ້ ຫນັ ຊວິ ດິ ບາ້ ນນອກ ແລະ ໃນເມອງ ຂອງຊາວຍຸ່ ປີ ຸ່ ນໃນສະ ໄໝບູຮານ. 4.2 ສະໄໝຄະລາຊກິ (794-1188) ສະໄໝນຕີ້ ວົ ໜງັ ສ “ຮຣີ າການະ” ເຊຸ່ ງິ ເປັນຕວົ ໜງັ ສປະດດິ ແຕຸ່ ງຂນຶ້ ຢຸ່ ູຍຸ່ ປີ ຸ່ ນນນັ້ ໄດຮ້ ບັ ການພດັ ທະນາຂນຶ້ ບາດກາ້ ວໜຸ່ ງຶ . ພວກແມຸ່ ຍງິ ຢຸ່ ູຫຜາລາດຊະວງົ ພາກນັ ນຍິ ມົ ອຸ່ ານ. ຂຽນຕວົ ໜງັ ສ “ຮຣີ າການະ” ຍອ້ ນແນວນນັ້ ຜນົ ງານ ການຂດີ ຂຽນໄລຍະນີ້ ສຸ່ ວນຫຼາຍຈະເປັນຜນົ ງານຂອງແມຸ່ ຍງິ (ໄລຍະນແີ້ ມຸ່ ຍງິ ມບີ ດົ ບດົ ສາຄນັ ໃນຍຸ່ ປີ ຸ່ ນ), ປະເພດບດົ ປະພນັ ທຸ່ ຖີ ກແຕຸ່ ງຂນຶ້ ໃນໄລຍະນກີ້ ມີ “ໂມໂນງະທາຣ”ິ (ນຍິ າຍ), ປະເພດ “ນກິ ກ”ິ (ບນັ ທກຶ ປະຈາວນັ ) ແລະ ກະວນີ ພິ ນົ . ໃນຈານວນນປີ້ ະເພດໂມໂນງະທາຣຂິ ະຫຍາຍ ຕວົ ແຮງກວຸ່ າໝຸ່ .ູ ເນອ້ ໃນສຸ່ ອງແສງຂອງປະເພດ ໂມໂນງະທາຣິ ຈະມລີ ກັ ສະນະເທບນຍິ າຍ, ນຍິ າຍປະຫວດັ ສາດ, ນຍິ າຍ ກຸ່ ຽວກບັ ຄວາມຮກັ ເປັນຕນົ້ , ນຍິ າຍ “ທາເດໄທຣໂິ ມໂນງະທາຣ”ິ (ນຍິ າຍຂອງຄນົ ຕດັ ໄມໄ້ ຜຸ່ ) ມເີ ນອ້ ເລຸ່ ອງເລຸ່ າົ ເຖງິ ຊາຍຄນົ ໜຸ່ ງຶ ໄປຕດັ ໄມໄ້ ຜຸ່ ເລຍີ ພບົ ເດກັ ຍງິ ຄນົ ໜຸ່ ງຶ ຢຸ່ ູໃນລາໄມໄ້ ຜຸ່ , ຊາຍຄນົ ນນັ້ ຈຸ່ ງຶ ເອາົ ມາລຽ້ ງເປັນລູກສາວ. ເມຸ່ ອ ໃຫຍຸ່ ກາ້ ໜາ້ ບານຂນຶ້ ມາ ນາງກເປັນສາວທຸ່ ສີ ວຍງາມ, ພວກຂນນາງທງັ ຫຼາຍພາກນັ ມາຂແຕຸ່ ງງານນາ ແຕຸ່ ຖກນາງປະຕິ ເສດທງັ ໝດົ . ຍອ້ ນວຸ່ ານາງເປັນເທບທດິ າແຫຸ່ ງດວງຈນັ ທຸ່ ກີ າລງັ ຕອ້ ງໂທດ ເຊຸ່ ງິ ໃນທຸ່ ສີ ດນາງກຈາຕອ້ ງກບັ ຄນສຸ່ ູດວງ ຈນັ . 4.3 ສະໄໝສກັ ດນີ າສະຫວາມພີ ກັ (1186-1600) ທາງດາ້ ນປະຫວດັ ສາດໄລຍະນແີ້ ມຸ່ ນໄລຍະເກດີ ມສີ ງົ ຄາມຍາດຊງິ ກນັ ລະຫວຸ່ າງຕະກນມນີ າໂມະໂຕະ ກບັ ຕະກນໄທຣະ ແລະ ຂນເສກິ ອຸ່ ນໆ. ອານາດການທະຫານປົກຄອງບາ້ ນເມອງ, ຊນັ້ ຄນົ ສະມໄຣ (ທະຫານ) ມບີ ດົ ບາດໃນສງັ ຄມົ , ບາ້ ນເມອງຕອ້ ງປະສບົ ກບັ ຄວາມພນິ າດຍອ້ ນໄພສງົ ຄາມ. ສຸ່ ງິ ດຸ່ ງັ ກຸ່ າວໄດເ້ ຮດັ ໃຫວ້ ນັ ນະຄະດໄີ ລຍະ ນີ້ ມເີ ນອ້ ໃນສຸ່ ອງແສງເຖງິ ດນວຄດິ ເບຸ່ ອໜຸ່ າຍຕຸ່ ຄວາມວນ້ ວາຍຂອງສງັ ຄມົ ແລະ ຄວາມຄດິ ຮອດຄດິ ເຖງິ ຄວາມຮຸ່ ງ ເຮອງສວີ ໄິ ລໃນສະໄໝກຸ່ ອນ. ໄລຍະນປີ້ ະເພດວນັ ນະຄະດທີ ຸ່ ຂີ ະຫຍາຍຕວົ ແຮງກວຸ່ າໝຸ່ ູ ແມຸ່ ນປະເພດ ກນກໂິ ມໂນ ງະທາຣິ (ນຍິ າຍກຸ່ ຽວກບັ ການສູຮ້ ບົ ). ບດົ ປະພນັ ທຸ່ ມີ ຊີ ຸ່ ສຽງກວຸ່ າໝຸ່ ແູ ມຸ່ ນ “ເຣເດໂມໂນງະທາຣ”ິ (ນຍິ າຍເຮເດ) ເລຸ່ ອງ ລາວໄດເ້ ວາົ້ ເຖງິ ການຕຸ່ ສູສ້ ະຫວຸ່ າງຕະກນ ມນີ າໂມະໂຕະ (ຝຸ່ າຍເກນຈ)ິ ກບັ ຕະກນໄທຣະ (ຝຸ່ າຍເຮເດ), ເລຸ່ ອງສຸ່ ວນ ໃຫຍຸ່ ຈະພນັ ລະນາເຖງິ ຄວາມປະລາໄຊຂອງຕະກນໄທຣະ (ເຣເດ). ນອກຈາກນແີ້ ລວ້ ຍງັ ມກີ ະວນີ ພິ ນົ ເຊຸ່ ງິ ກະວນີ ິ ພນົ ທຸ່ ມີ ຊີ ຸ່ ສຽງກວຸ່ າໝຸ່ ແູ ມຸ່ ນປມ້ ປະມວນບດົ ກອນ “ຊນິ ໂດຄນິ ຊວິ ” ເປັນປມ້ ໂຮມຄາກອນສະໄໝເກຸ່ າົ ແລະ ສະໄໝໃ ໝຸ່ ລວມທງັ ໝດົ 1.978 ບດົ ກອນ. 4.4 ສະໄໝໃໝຸ່ ຕອນຕນົ້ (1600-1868) ໄລຍະຕນົ້ ເກດີ ມກີ ານສູຮ້ ບົ ກນັ ລະຫວຸ່ າງຂນເສກິ ທງັ ຫາຼ ຍໃນທຸ່ ວົ ປະເທດ ຈນົ ທຸ່ ານໂຕຄກາວະອເີ ຢຢາຊິ ສາ ມາດຈດັ ຕງັ້ ລດັ ຖະບານຍາກຟູທຸ່ ເີ ມອງເອໂຣຂນຶ້ , ປະເທດຊາດຈຸ່ ງຶ ມຄີ ວາມສະຫງບົ . ວນັ ນະຄະດຂີ ະຫຍາຍຕວົ ກວຸ່ າໝຸ່ ໄູ ລຍະນແີ້ ມຸ່ ນປະເພດໄຣກ. ໄຣກແມຸ່ ນບດົ ປະພນັ ປະເພດຄາກອນ ເຊຸ່ ງິ ບດົ ໜຸ່ ງຶ ຈະມພີ ຽງສາມວກັ ແລະ 17 ພະຍາງເທຸ່ າົ ນນັ້ , ວກັ ທີ 1 ຈະມີ 5 ພະຍາງ, ວກັ ທີ 2 ມີ 7 ພະຍາງ ແລະ ວກັ ທີ 3 ມີ 5 ພະຍາງ ໄຣກເປັນປະເພດວນັ ນະຄະດທີ ຸ່ ໄີ ດຮ້ ບັ ຄວາມນຍິ ມົ ໃນຊນັ້ ຄນົ ທຸ່ ມີ ກີ ານສກຶ ສາ. ຍອ້ ນວຸ່ າໄຣກເປັນ 65 ຜູຮ້ ຽບຮຽງ : ວຽງມະນີ ລາວຈ ູ

ວນັ ນະຄະດອີ າຊີ ປະເພດວນັ ນະຄະດທີ ຸ່ ປີ ະຍດັ ຈານວນຄາເວາົ້ . ຍອ້ ນແນວນນັ້ ຜູຂ້ ຽນຈະຕອ້ ງເລອກໃຊສ້ ບັ ທຸ່ ຊີ ດັ ເຈນ, ເລກິ ເຊຸ່ ງິ ແລະ ຜູອ້ ຸ່ ານກຕອ້ ງໄດໃ້ ຊຄ້ ວາມຄດິ ພຈິ າລະນາຢຸ່ າງເລກິ ເຊຸ່ ງິ ຈຸ່ ງຶ ຈະເຫນັ ຄວາມໝາຍອນັ ແທຈ້ ງິ ຂອງມນັ . ເມຸ່ ອຄນົ້ ເຫນັ ຄວາມໝາຍແລວ້ ຈະສາ້ ງຄວາມພໃຈ ແລະ ຈບັ ອກົ ຈບັ ໃຈໃຫແ້ ກຸ່ ຜູອ້ ຸ່ ານ. ສຸ່ ວນມວນຊນົ ທຸ່ ວົ ໄປນຍິ ມົ ອຸ່ ານປະເພດນຍິ າຍໃນພາສາຍຸ່ ປີ ຸ່ ນເອນີ້ ວຸ່ າ “ໂຊຊ”ິ ເປັນຕນົ້ ແມຸ່ ນປະເພດ “ອຄິ ໂຍະໂຊຊ”ິ ອຄໂິ ຍະ ມຄີ ວາມໝາຍວຸ່ າ ໂລກແຫຸ່ ງຄວາມໂສກເສາົ້ ຫຼ ໂລກລຸ່ ອງລອຍ. ເລຸ່ ງິ ລວມແລວ້ ອຄໂິ ຍະໂຊຊິ ໄດສ້ ຸ່ ອງແສງເຖງິ ຊວີ ດິ ຕວົ ຈງິ ຢຸ່ າງເລກິ ເຊຸ່ ງິ ສມົ ຄວນ. 4.5 ສະໄໝປັດຈບນັ (1868 - ປັດຈບນັ ) ຫງຼັ ຈາກທຸ່ ປີ ະເທດຍຸ່ ປີ ຸ່ ນເປີດປະຕູສຸ່ ູພາຍນອກພາຍຫຼງັ ປີ 1853, ສະພາບເສດຖະກດິ -ສງັ ຄມົ ຍຸ່ ປີ ຸ່ ນ ມກີ ານ ປຸ່ ຽນແປງຄງັ້ ຍຸ່ ງິ ໃຫຍຸ່ . ວດັ ທະນະທາຕາເວນັ ຕກົ ແຜຸ່ ຂະຫຍາຍເຂາົ້ ມາຍຸ່ ປີ ຸ່ ນຫຼາຍ, ເຮດັ ໃຫບ້ ນັ ດານກັ ແຕຸ່ ງເກດີ ມຫີ າຼ ຍ ກະແສແນວຄດິ ທຸ່ ແີ ຕກຕຸ່ າງກນັ . - ກຸ່ ມທໜີ ຸ່ ງຶ ນຍິ ມົ ລອກແບບຕາເວນັ ຕກົ ໃນເບອ້ ງຕນົ້ ກຸ່ ມນສີ້ ນົ ໃຈກບັ ການແປປມ້ ຈາກຕາເວນັ ຕກົ , ຕຸ່ ມາກ ຂຽນ ເຊຸ່ ງິ ວາດການຂຽນແມຸ່ ນເອາົ ຕາມຮູບແບບຂອງຕາເວນັ ຕກົ . ຜູທ້ ຸ່ ເີ ລຸ່ ມີ ຕນົ້ ການຂຽນບດົ ປະພນັ ສະໄໝໃໝຸ່ ແບບ ຕາເວນັ ຕກົ ແມຸ່ ນນກັ ປະພນັ ຟູທາບາ ເທອຊິ ເິ ມອິ (1864-1909) ເລຸ່ ອງ “ອຄຄິ ໂມະ” ຂອງທຸ່ ານໄດສ້ ະທອ້ ນໃຫ້ ເຫນັ ເຖງິ ສະພາບຄວາມເປັນຈງິ ຂອງຍຸ່ ປີ ຸ່ ນໃນເວລານນັ້ , ເລຸ່ ອງໄດພ້ ນັ ລະນາເຖງິ ຊວີ ດິ ປະຈາວນັ ຂອງຄນົ ທາມະດາສາ ມນັ ໃນສງັ ຄມົ , ສບັ ພາສາກມລີ ກັ ສະນະສາມນັ ຊນົ . - ກຸ່ ມທສີ ອງ ເມຸ່ ອສະພາບເສດຖະກດິ ຂອງຍຸ່ ປີ ຸ່ ນປະສບົ ຜນົ ສາເລດັ ອນັ ໃຫຍຸ່ ຫຼວງຄ ຍຸ່ ປີ ຸ່ ນກາຍເປັນປະເທດທຸ່ ີ ທນັ ສະໄໝກາ້ ວໜາ້ , ກາຍເປັນປະເທດມະຫາອານາດທາງດາ້ ນເສດຖະກດິ ແລວ້ ກມແີ ນວຄວາມຄດິ ທຸ່ ຈີ ະຕອ້ ງສາ້ ງ ວນັ ນະຄະດທີ ຸ່ ມີ ຊີ ຸ່ ສຽງ ແລະ ເປັນເອກະລກັ ຂອງຍຸ່ ປີ ຸ່ ນຂນຶ້ . ເລຸ່ ອງ “ສມດິ ະຄະວະ” (ແມຸ່ ນາ້ ສມດິ ະ) ຂອງນາໄງຸ່ຄາຟູ (1879-1959) ສຸ່ ອງແສງເຖງິ ສະພາບຂອງສງັ ຄມົ ໂຕກຽວ ເມຸ່ ອປີ 1890 ເຊຸ່ ງິ ຄຸ່ ອຍໆຖກອະລຍິ ະທາໃໝຸ່ ຂອງຕາ ເວນັ ຕກົ ເຊຸ່ ອມເຂາົ້ ມາທາລາຍອະລຍິ ະທາແບບເກຸ່ າົ . ຄນົ ຈານວນໜຸ່ ງຶ ທຸ່ ຍີ ດຶ ຖອະລຍິ ະທາແບບເກຸ່ າົ ຖກປຸ່ ອຍປະລະ ເລຍີ . ນະວະນຍິ າຍຂອງກຸ່ ມນເີ້ ບຸ່ ງັ ບານກວຸ່ າໝຸ່ ູທາງດາ້ ນຈານວນ ແລະ ດາ້ ນເນອ້ ໃນ ເປັນຕນົ້ ແມຸ່ ນໄລຍະປີ 1905-1915 ໄລຍະນມີ້ ນີ ກັ ປະພນັ ຊຸ່ ດງັ ເຊຸ່ ນັ : ທານຊິ າກິ ຈງອຊິ ໂິ ຣ (1886-1965), ນາຊເມໂຊເຊກິ (1868-1967) ແລະ ຜູອ້ ຸ່ ນໆ. - ກຸ່ ມທສີ າມ ພາຍຫຼງັ ການປະຕຮິ ູບສະໄໝເມຈິ ມນີ ກັ ປະພນັ ຈານວນໜຸ່ ງຶ ເຂາົ້ ຮຸ່ ວມຂະບວນການວນັ ນະຄະດີ ຊນົ ຊນັ້ ກາມາຊບີ . ບດົ ປະພນັ ຂອງບນັ ດານກັ ປະພນັ ຂະບວນການນີ້ ເນອ້ ໃນສຸ່ ວນໃຫຍຸ່ ເປີດເຜຍີ ຄວາມທກຍາກລາ ບາກຂອງກາມະກອນ ແລະ ຊາວຜູແ້ ຮງງານຕາມຕວົ ເມອງໃຫຍຸ່ ແລະ ຊາວທະເລ. ຂະບວນການວນັ ນະຄະດຊີ ນົ ຊນັ້ ກາມາຊບີ ເລຸ່ ມີ ກາເນດີ ທາອດິ ເມຸ່ ອປີ 1916, ຈາກນນັ້ ກແຜຸ່ ຂະຫຍາຍຢຸ່ າງກວາ້ ງຂວາງ ແລະ ມຊີ ຸ່ ສຽວຊຸ່ ວົ ໄລຍະ ໜຸ່ ງຶ . ຂະບວນນນີ້ ອກຈາກຈະຂຽນບດົ ປະພນັ ແລວ້ ຍງັ ສາມາດສາ້ ງວາລະສານຫຼາຍໆສະບບັ ເພຸ່ ອເຜຍີ ແຜຸ່ ໂຄສະນາ ທດັ ສະນະຄະຕິ ແລະ ທດັ ສະນະການປະດດິ ແຕຸ່ ງຂອງຂະບວນການດຸ່ ງັ ກຸ່ າວ. ໜຸ່ ງຶ ໃນຈານວນນກັ ປະພນັ ທຸ່ ມີ ຊີ ຸ່ ສຽງ ຂອງຂະບວນການວນັ ນະກາຊນົ ຊນັ້ ກາມາຊບີ ແມຸ່ ນນກັ ປະພນັ ໂຄບາຍາຊິ ທາກຈິ ິ (1903-1933). 5. ກຸ່ ຽວກບັ ນກັ ປະພນັ ຄາວາບາຕະ ຢາສນາຣິ 66 ຜູຮ້ ຽບຮຽງ : ວຽງມະນີ ລາວຈ ູ

ວນັ ນະຄະດອີ າຊີ ນກັ ປະພນັ ກາວະບະຕະ ຍາຊນາຣິ ເກດີ ເມຸ່ ອວນັ ທີ 11.6.1899 ແລະ ເສຍຊວີ ດິ ວນັ ທີ 16.4.1972 ພຸ່ ແມຸ່ ຂອງທຸ່ ານເປັນໝຢາ ແຕຸ່ ພຸ່ ຕາຍປະແຕຸ່ ອາຍ 3 ປີ ແລະ ອາຍ 4 ປີແມຸ່ ກຕາຍປະອກີ . ທຸ່ ານຕອ້ ງໄດໄ້ ປຢຸ່ ູນາພຸ່ ນີ ອ້ ງທາງ ແມຸ່ , ຊວີ ດິ ກຸ່ າພອຍໄດເ້ ຮດັ ໃຫທ້ ຸ່ ານເປັນຄນົ ທຸ່ ດີ າລງົ ຊວີ ດິ ແບບເປັນເຈາົ້ ຂອງຕນົ ເອງແຕຸ່ ຄາວຍງັ ນອ້ ຍ. ປີ 1920 ທຸ່ ານ ໄດເ້ ຂາົ້ ຮຽນທຸ່ ມີ ະຫາວທິ ະຍາໄລສງັ ລວມແຫຸ່ ງນະຄອນໂຕກຽວ, ທາອດິ ຮຽນຢຸ່ ູພະແນກພາສາອງັ ກດິ , ຕຸ່ ມາປຸ່ ຽນໄປ ຮຽນພະແນກພາສາ-ວນັ ນະຄະດຍີ ຸ່ ປີ ຸ່ ນ. ທຸ່ ານເປັນຄນົ ມກັ ອຸ່ ານ ແລະ ຂຽນແຕຸ່ ຄາວຍງັ ນອ້ ຍ, ທຸ່ ານເປັນນກັ ຂຽນທງັ ນະວະນຍິ າຍ ແລະ ເລຸ່ ອງສນັ້ , ເລຸ່ ອງຂອງທຸ່ ານຖກພມິ ຄງັ້ ທາອດິ ເມຸ່ ອປີ 1921. ຫຼງັ ຈາກຮຽນຈບົ ລາວກສບຕຸ່ ຂຽນ ເລຸ່ ອງ ແລະ ເລຸ່ ອງຂອງລາວກມຊີ ຸ່ ສຽງໂດຸ່ ງດງັ ເຊຸ່ ນັ : “ນາງລະບາເມອງອຊິ ງ” (1925), “ນາງສາວຜູລ້ ຸ່ ນເລງີ ທຸ່ ອີ ະຊະກ ຊະ” (1929), “ແດນຫມິ ະ” (1937-1947) , “ນກົ ຂຽນພນັ ໂຕ” (1949) ເຊຸ່ ງິ ເປັນເລຸ່ ອງທຸ່ ໄີ ດຮ້ ບັ ລາງວນັ ສະຖາບນັ ດດິ -ສລິ ະປະກາແຫຸ່ ງປະເທດຍຸ່ ປີ ຸ່ ນ, “ສຽງຄວນຄາງຂອງພູເຂາົ ” (1954), “ນະຄອນເກຸ່ າົ ແກຸ່ ”. ນອກຈາກນນັ້ ຍງັ ມີ ເລຸ່ ອງສນັ້ ອກີ ຢຸ່ າງຫວຼ ງຫາຼ ຍ ໃນນນັ້ ເລຸ່ ອງ “ພະຈນັ ເທນິ ໜາ້ ນາ້ ” ກເປັນອກີ ເລຸ່ ອງໜຸ່ ງຶ ທຸ່ ສີ ງັ ຄມົ ຍອມຮບັ ແລະ ທຸ່ ານໄດ້ ຮບັ ລາງວນັ ໂນແບວັ (Nobel) ເປັນຄນົ ທາອດິ ຂອງຍຸ່ ປີ ຸ່ ນ ສາຂາວທັ ະນະທາ ໃນປີ 1968. ສະຫຼບແລວ້ ທຸ່ ານ ກາວະບະຕະ ບຸ່ ສະເພາະແຕຸ່ ເປັນນກັ ປະພນັ ທຸ່ ມີ ຊີ ຸ່ ສຽງຂອງປະເທດຍຸ່ ປີ ຸ່ ນເທຸ່ າົ ນນັ້ ແຕຸ່ ຊຸ່ ສຽງຮຽງນາມ ແລະ ຜນົ ງານຂອງທຸ່ ານຍງັ ໂດຸ່ ງດງັ ໄປທຸ່ ວົ ໂລກອກີ ດວ້ ຍ. 5.1 ເລຸ່ ອງ “ພະຈນັ ເທງິ ໜາ້ ນາ້ ” ມໜ້ ຸ່ ງຶ ຄໂິ ຢໂກະ ປຸ່ ອຍໃຫຜ້ ວົ ທຸ່ ນີ ອນຢຸ່ ູເທງິ ເຮອນແຍງເບຸ່ ງິ ສວນສກັ ໂດຍຜຸ່ ານແວຸ່ ນມຖສາລບັ ຜູທ້ ຸ່ ນີ ອນຢຸ່ ູ ກບັ ບຸ່ ອນມາດນົ ນານນນັ້ ເຮດັ ແນວນກີ້ ເທຸ່ າົ ກບັ ເປັນການໄຂປະຕູສຸ່ ູຊວີ ດິ ໃໝຸ່ . ແວຸ່ ນມຖເປັນເຄຸ່ ອງໃຊອ້ ນັ ໜຸ່ ງຶ ທຸ່ ເີ ຂາົ້ ຊດກບັ ແວຸ່ ນຕງັ້ ຢຸ່ ູໃນແອບເຄຸ່ ອງແຕຸ່ ງເພດຂອງນາງ, ແວຸ່ ນຕງັ້ ບຸ່ ໃຫຍຸ່ ປານໃດ, ຂອບຂອງມນັ ເຮດັ ດວ້ ຍໄມຕ້ ນົ້ ມອນຄ ກບັ ຂອບແວຸ່ ນມ. ແຕຸ່ ແມຸ່ ນແວຸ່ ນມຖອນັ ນເີ້ ຮດັ ໃຫນ້ າງຈຸ່ ບຸ່ ລມເຫດການເມຸ່ ອນາງແຕຸ່ ງດອງໃໝຸ່ ໆ ທຸ່ ນີ າງອາຍຫຼາຍຄ ຄງັ້ ໜຸ່ ງຶ ຂະນະທຸ່ ແີ ຍຸ່ ງເບຸ່ ງິ ຜມົ ດາ້ ນຫຼງັ , ໃນແວຸ່ ນຕງັ້ ແຂນເສອ້ ຂອງນາງຮຂ້ ນຶ້ ຈນົ ເຫນັ ແຂນສອກເປອຍ, ອກີ ຄງັ້ ໜຸ່ ງຶ ແມຸ່ ນຕອນອາບນາ້ ແລວ້ ໃໝຸ່ ໆ ຝຸ່ າຍຜວົ ແຍງເບຸ່ ງິ ງຸ່ອນຂອງນາງທກຈອກທກແຈ ທຸ່ ປີ າກດົ ຢຸ່ ູໃນແວຸ່ ນມຖດວ້ ຍຄວາມ ພດິ ສະໄໝ. ເຂາົ ດງຶ ແວຸ່ ນອອກຈາກມຂອງນາງແລວ້ ເວາົ້ ວຸ່ າ “ຄບຸ່ ຄກັ ປານໃດມາຊຖິ ໃຫ”້ ເຂາົ ເຮດັ ຄກບັ ວຸ່ າພບົ ພສ້ ຸ່ ງິ ແປກໃໝຸ່ ຢຸ່ ູໃນແວຸ່ ນ, ມນັ ບຸ່ ແມຸ່ ນຄໂີ ຢໂກະບຸ່ ຄກັ ດອກແຕຸ່ ມນັ ຍອ້ ນວຸ່ ານາງຮູສ້ ກຶ ອາຍ ທຸ່ ມີ ຜີ ູແ້ ນມເບຸ່ ງິ ຈາກຂາ້ ງຫຼງັ ຕຸ່ າງຫາກ. ເວລາຜຸ່ ານໄປບຸ່ ທນັ ດນົ ນານ ພຈະເຮດັ ໃຫໄ້ ມມ້ ອນຂອງຂອບແວຸ່ ນປຸ່ ຽນສແີ ວຸ່ ນກຖກວາງປະໄວໃ້ ນຫບີ ແລວ້ . ສງົ ຄາມລະເບດີ ຂນຶ້ ຕຸ່ ມາພາອບົ ພະຍບົ ຈາກຕວົ ເມອງ ແລວ້ ຜວົ ຂອງນາງກເຈບັ ປຸ່ ວຍຢຸ່ າງໜກັ , ຕອນທາອດິ ທຸ່ ີ 67 ຜູຮ້ ຽບຮຽງ : ວຽງມະນີ ລາວຈ ູ

ວນັ ນະຄະດອີ າຊີ ຄດິ ອອກວຸ່ າໃຫຜ້ ວົ ເບຸ່ ງິ ສວນຜກັ ໂດຍຜຸ່ ານແວຸ່ ນນນັ້ , ໜາ້ ແວຸ່ ນເປັນຝ້າໝອງ ທງັ ຂອບກເປອ້ ນໄປດວ້ ຍແປງ້ ທາໜາ້ ແລະ ຂຝີ້ ຸ່ ນ. ເຖງິ ປານນນັ້ ກພສຸ່ ອງເຫນັ ຢຸ່ ູ. ຄໂີ ຢໂກະບຸ່ ຫຸ່ ວງຝ້າມວົ ໆອນັ ນີ້ ກງົ ກນັ ຂາ້ ມນາງເກອບບຸ່ ເຫນັ ມນັ ຊາ້ . ຢຸ່ າງໃດກຕາມຜູເ້ ປັນຜວົ ນນັ້ ເກອບຈະບຸ່ ຍອມໃຫແ້ ວຸ່ ນແຍງອນັ ນຫີ້ ຸ່ າງຈາກມເລຍີ . ເຂາົ ເຊດັ ແວຸ່ ນ ແລະ ຂອບຈນົ ເຫລອ້ ມ ຕະຫລອດເວລາທຸ່ ນີ ອນເຈບັ ປຸ່ ວຍຢຸ່ ູດວ້ ຍອາລມົ ຫນົ ຫວາຍ ອກອຸ່ ງັ ຂອງຄນົ ທຸ່ ເີ ຮດັ ຫຍງັ ບຸ່ ໄດ.້ ບາງຄງັ້ ຄໂີ ຢໂກະ ຍງັ ຄດິ ວຸ່ າ ເຊອ້ ວນັ ນະໂລກຄງົ ດນົ້ ດນັ້ ເຂາົ້ ໄປຢຸ່ ູໃນຮອຍແຫງເລກິ ໆໃນຂອບແວຸ່ ນແດຸ່ ແລວ້ . ຫຼງັ ຈາກນາງເອາົ ນາ້ ມນັ ດອກໄມທ້ າໃຫຜ້ ວົ ແລະ ຫວຜີ ມົ ໃຫແ້ ລວ້ , ບາງເທຸ່ ອ ຝຸ່ າຍຜວົ ກຈະເອາົ ຝາມລູບຜມົ ແລວ້ ຖູໃສຸ່ ຂອບແວຸ່ ນ. ດຸ່ ງັ ນນັ້ , ຂອບໄມມ້ ອນຈຸ່ ງິ ເປັນເງາົ ງາມຂນຶ້ , ສຸ່ ວນ ຂອບໄມຂ້ ອງແວຸ່ ນຕງັ້ ຍງັ ຄງົ ຊາ ແລະ ແຂງ ຄເກຸ່ າົ . ເມຸ່ ອ ຄໂີ ຢໂກະ ແຕຸ່ ງດອງເທຸ່ ອໃໝຸ່ ນາງເອາົ ແວຸ່ ນຕງັ້ ອນັ ເກຸ່ າົ ມານາ, ສຸ່ ວນແວຸ່ ນມຖນນັ້ ຖກເຜາົ ໄປພອ້ ມໆ ກບັ ຮຸ່ າງຄງີ ຜວົ ເກຸ່ າົ ຂອງນາງ. ແວຸ່ ນມຖອນັ ໃໝຸ່ ໃນຂອບໄມຄ້ ວດັ ເຂາົ້ ມາຢຸ່ ູແທນບຸ່ ອນ ເພຸ່ ອໃຊຄ້ ຸ່ ູກບັ ແວຸ່ ນຕງັ້ ເກຸ່ າົ . ເລຸ່ ອງນີ້ ຄໂີ ຢໂກະບຸ່ ເຄຍີ ເວາົ້ ສຸ່ ູຜວົ ໃໝຸ່ ຟັງຈກັ ເທຸ່ ອ. ຕາມປະເພນແີ ລວ້ ເພຸ່ ນິ ຈະເອາົ ມຂອງຜູຕ້ າຍວາງປະສານໃຫນ້ ວີ້ ມສອດກນັ ຢຸ່ ູໜາ້ ເອກິ . ດຸ່ ງັ ນນັ້ , ຈຸ່ ງິ ບຸ່ ສາມາດເອາົ ແວຸ່ ນມຖໃສຸ່ ມໃດມໜຸ່ ງຶ ໃຫຄ້ ນົ ຕາຍທຸ່ ນີ ອນຢຸ່ ູໃນໂລງຈບັ ໄວ.້ ນາງເລຍີ ເອາົ ແວຸ່ ນວາງໃສຸ່ ຫນາ້ ເອກິ ຂອງ ຜວົ . ເຈາົ້ ເຈບັ ເອກິ ພແຮງແລວ້ ແວຸ່ ນນຄີ້ ງົ ຈະໜກັ ໂພດນ. ຄໂີ ຢໂກະຍາ້ ຍແວຸ່ ນລງົ ໄປວາງໃສຸ່ ໜາ້ ທອງ້ ຍອ້ ນຄດິ ວຸ່ າ ແວຸ່ ນນມີ້ ຄີ ວາມສາຄນັ ຕຸ່ ຊວີ ດິ ຄຸ່ ູຂອງນາງຫລາຍ ນາງຈຸ່ ງິ ຍາ້ ຍມາວາງໃສຸ່ ໜາ້ ເອກິ ຜວົ ຄເກຸ່ າົ . ນາງພະຍາຍາມໃຫກ້ ານ ກະທາເລກັ ໆນອ້ ຍໆອນັ ນລີ້ ອດພນົ້ ຈາກສາຍຕາຂອງພຸ່ ນີ ອ້ ງຝຸ່ າຍຜວົ ໂດຍໂຮຍກບີ ດອກເບນັ ຈະມາດຂາວປົກໜາ້ ແວຸ່ ນ ເຮດັ ແນວນຈີ້ ຸ່ ງິ ບຸ່ ມໃີ ຜສງັ ເກດເຫນັ . ເມຸ່ ອໄປຄຍ້ ຂເີ້ ຖຸ່ າົ ເກບັ ກະ ດູກຫຼງັ ຈາກເຜາົ ແລວ້ ມຜີ ູເ້ ຫນັ ເສດກະຈກົ ທຸ່ ີ ປະປົນຢຸ່ ູກບັ ຂເີ້ ຖຸ່ ົາ, ບາງສຸ່ ວນໄໝແ້ ຫມ້ ບາງສຸ່ ວນພເປັນເຫຼອງໆ. ມຜີ ູໜ້ ຸ່ ງຶ ທວ້ ງຂນຶ້ ວຸ່ າ “ແມຸ່ ນແກວ້ ຕວຸ່ ານ?ີ້ ຄມາ ເປັນຈຸ່ ງັ ຊ?ີ້ ” ຄວາມຈງິ ກຄວຸ່ ານາງເອາົ ແວຸ່ ນນອ້ ຍອກີ ອນັ ໜຸ່ ງຶ ວາງຢອງໃສຸ່ ແວຸ່ ນມຖ ມນັ ແມຸ່ ນແວຸ່ ນນອ້ ຍຢຸ່ ູໃນຊດ ແຕຸ່ ງເພດ ເຊຸ່ ງິ ເປັນແວຸ່ ນຊງົ ຍາວໆແຄບໆ ແລະ ມສີ ອງໜາ້ . ຄໂີ ຢໂກະ ເຄຍີ ຝັນໄວວ້ ຸ່ າຈະໃຊມ້ ນັ ຕອນເດນີ ທາງ ໄປດຸ່ ນາ້ ເຜງິ້ ພະຈນັ ກບັ ຜວົ ແຕຸ່ ສງົ ຄາມເຮດັ ໃຫກ້ ານເດນີ ທາງໄປດຸ່ ມນາ້ ເຜງິ້ ຕອ້ ງເລກີ ລມົ້ ໄປ. ຕະຫຼອດເວລາທຸ່ ນີ າງ ໃຊຊ້ ວີ ດິ ຮຸ່ ວມກບັ ຜວົ ຄນົ ກຸ່ ອນນາງບຸ່ ມໂີ ອກາດໄດເ້ ດນີ ທາງ ແລະ ໃຊມ້ ນັ ເລຍີ . ຢຸ່ າງໃດກຸ່ ດີ ກບັ ຜວົ ຜູທ້ ຸ່ ສີ ອງນນີ້ າງໄດໄ້ ປດຸ່ ມນາ້ ເຜງິ້ ພະຈນັ , ແອບໃສຸ່ ເຄຸ່ ອງແຕຸ່ ງເພດເຮດັ ດວ້ ຍໜງັ ນນັ້ ເນຸ່ າົ ເປຸ່ ອຍແດຸ່ ແລວ້ ນາງຈຸ່ ງິ ຊອ້ ນັ ໃໝຸ່ ໃນນນັ້ ມແີ ວຸ່ ນນອ້ ຍອນັ ໜຸ່ ງຶ ນາ. ຕອນເດນີ ທາງມທ້ າອດິ ຜວົ ຈບັ ມຂອງນາງແລວ້ ເວາົ້ ວຸ່ າ “ຈຸ່ ງັ ແມຸ່ ນຄມຜູສ້ າວນອ້ ຍເນາະໜາ້ ແພງແທໆ້ ” ນາ້ ສຽງຂອງຜວົ ບຸ່ ໄດສ້ ະແດງວຸ່ າສຽດສເີ ຍາະເຍຍີ້ ຫຍງັ ດອກ ແຕຸ່ ແຝງດວ້ ຍຄວາມພໃຈ ແບບບຸ່ ຄາດຝັນຕຸ່ າງຫາກ, ອາດ ຈະເປັນເລຸ່ ອງສາລບັ ຜວົ ຄນົ ທສີ ອງຊາ້ ທຸ່ ີ ຄໂີ ຢໂກະ ຄສາວນອ້ ຍຂສ້ ງັ ເກດນກີ້ ະທບົ ຈດິ ໃຈຂອງຄໂີ ຢໂກະຢຸ່ າງຮນແຮງ ນາງຮູສ້ ກຶ ເສາົ້ ໂສກ, ນາ້ ຕາອອກມາຢຸ່ ູເບາົ້ ພອ້ ມຈະໄຫຼອອກ ນາງຫຼບົ ໜາ້ ໄປທາງອຸ່ ນ ແລະ ເຮດັ ແນວນຜີ້ ວົ ອາດຊຄິ ດິ ວຸ່ າເຮດັ ຄສາວນອ້ ຍອກີ ກເປັນໄດ.້ ຄີ ໂຢໂກະ ບຸ່ ຮູວ້ ຸ່ າຕນົ ເອງຮອ້ ງໄຫເ້ ສຍໃຈນາຊາຕາຊວິ ດິ ຂອງຕນົ ເອງ ຫຼ ຂອງມ ້ ຜນົ ເກຸ່ າົ ພນ້ ມນັ ເວາົ້ ບຸ່ ອອກບອກບຸ່ ຖກເອາົ ເລຍີ . ພໄດສ້ ະຕນິ າງກຮູວ້ ຸ່ າໄດສ້ ະແດງກລິ ຍິ າຕຸ່ ຜວົ ໃໝຸ່ ຈຸ່ ງິ ຟາ້ ວເວາົ້ ເພຸ່ ອ ເອາົ ໃຈຂນຶ້ ວຸ່ າ: “ແມຸ່ ນຊນັ້ ຫວະ ມສີ າວນອ້ ຍເປັນແນວນຕີ້ ?ິ ” ເວາົ້ ແລວ້ ຊາ້ ພດັ ຮູສ້ ກຶ ອາຍຈນົ ໜາ້ ແດງໄປໝດົ , ຜູຜ້ ວົ ເບຸ່ ງິ ຊງົ 68 ຜູຮ້ ຽບຮຽງ : ວຽງມະນີ ລາວຈ ູ

ວນັ ນະຄະດອີ າຊີ ພໃຈເວາົ້ ຕຸ່ ວຸ່ າ: “ເຈາົ້ ບຸ່ ເຄຍີ ມລີ ູກຈກັ ເທຸ່ ອແມຸ່ ນບຸ່ ?\" ຄາເວາົ້ ນຕີ້ າໃຈຢຸ່ າງແຮງຕຸ່ ໜາ້ ແຮງດນັ ຂອງຜູຊ້ າຍເຊຸ່ ງິ ຕຸ່ າງຈາກຜວົ ເກຸ່ າົ . ຄໂິ ຢໂກະ ຮູສ້ ກຶ ວຸ່ າເສຍໜາ້ ນາງພະຍາຍາມຕອບໂຕຄ້ ນແຕຸ່ ເວາົ້ ໄດພ້ ຽງວຸ່ າ: “ກພປານວຸ່ າມຫີ ນັ້ ລະ” ນາງຮູສ້ ກຶ ວຸ່ າຜວົ ເກຸ່ າົ ຜູເ້ ຈບັ ປຸ່ ວຍຊາ້ ເຮອ້ ຢຸ່ ູດນົ ນານ ແລະ ເປັນຄລກູ ໃນທອ້ ງຂອງນາງ. ແຕຸ່ ເຖງິ ຢຸ່ າງໃດເຂາົ ກຕາຍໄປແລວ້ ນາງຈະມວົ ທກໃຈເພຸ່ ອປະໂຫຍດອນັ ໃດ ?. “ຂອ້ ຍເຄຍີ ເຫນັ ເມອງໂມຣິ ຜຸ່ ານປຸ່ ອງຢ້ຽມລດົ ໄຟເທຸ່ າົ ນນັ້ ,” ຜວົ ຄນົ ປັດຈບນັ ດງຶ ນາງເຂາົ້ ມາກອດເມຸ່ ອເວາົ້ ຮອດຊຸ່ ເມອງທຸ່ ເີ ປັນບາ້ ນເກດີ ຂອງນາງ. “ຟັງແຕຸ່ ຊຸ່ ຂອຍ້ ຄດິ ວຸ່ າເປັນເມອງງາມເມອງໜຸ່ ງຶ ໃນປຸ່ າ, ເຈາົ້ ຢຸ່ ູນດີ້ ນົ ປານໃດແລວ້ ”. “ຮຽນຈບົ ມດັ ທະຍມົ ແລວ້ ຂອ້ ຍຖກເກນໄປເຮດັ ວຽກຢຸ່ ູໂຮງງານເຮດັ ລູກປນໃຫຍຸ່ ທຸ່ ີ ຊນັ ໂຈ”. “ຄນັ ຊນັ້ ຊນັ ໂຈ ໃກນ້ ຫີ້ ວະ? ຂອ້ ຍໄດຍ້ ນິ ວຸ່ າເມອງຊນັ້ ໂຈເປັນເມອງສວຍງາມ. ສມົ ພ ຄໂີ ຢໂກະ ຈຸ່ ງິ ງາມ ປານນ”ີ້ . “ໂອບຸ່ ດອກຂອ້ ຍບຸ່ ງາມ” ຄໂີ ຢໂກະຍກົ ມຂນຶ້ ແນບອກົ . “ມເຈາົ້ ງາມງາມ... ຂອ້ ຍຄດິ ວຸ່ າຕນົ ໂຕເຈາົ້ ກງາມຄກນັ ”. “ໂອ!້ ບຸ່ ດອກ” ຄໂີ ຢໂກະຮູສ້ ກຶ ວຸ່ າມຂອງຕນົ ວາງຢຸ່ ູບຸ່ ເໝາະຈຸ່ ງິ ຄຸ່ ອຍເລຸ່ ອນໄປທາງຫງຼັ . “ແມຸ່ ນວຸ່ າ ຄໂີ ຢໂກະ ຊມິ ລີ ູກກຕາມຂອ້ ຍກຍງັ ຄດິ ຊແິ ຕຸ່ ງດອງນາ ຊຮິ ກັ ລູກເຈາົ້ ແລະ ລຽ້ ງດູອຸ່ ີ ຫຼີ ເປັນ ແມຸ່ ຍງິ ແຮຸ່ ງດ”ີ . ເຂາົ ຊຸ່ ມິ ໃສຸ່ ຫູ ຄໂີ ຢໂກະ ນອີ້ າດເປັນເພາະວຸ່ າເຂາົ ເອງມລີ ກູ ຊາຍຜູໜ້ ຸ່ ງຶ ແລວ້ . ແຕຸ່ ປານນນັ້ ນາງກຮູສ້ ກຶ ປະຫຼາດໃຈໃນຄາເວາົ້ ເຊຸ່ ງິ ເຂາົ ສະແດງອອກໃນເລຸ່ ອງຄວາມຮກັ ທຸ່ ມີ ຕີ ຸ່ ນາງ. ການທຸ່ ີ ເຂາົ ຂນຶ້ ແຜນໄປພກັ ຜຸ່ ອນດຸ່ ມນາ້ ເຜງິ້ ພະຈນັ ຮອດສບິ ມນ້ ນັ້ ກແມຸ່ ນເພຸ່ ອບຸ່ ໃຫນ້ າງປະເຊນີ ກບັ ລູກລຽ້ ງໄວເກນີ ໄປ. ຜວົ ຂອງນາງມຫີ ບີ ສຸ່ ວນຕວົ ສາລບັ ໄວເ້ ດນີ ທາງ ເຊຸ່ ງິ ເບຸ່ ງິ ຄເຮດັ ດວ້ ຍໜງັ ດພີ ສມົ ຄວນ ແລະ ທຽບກບັ ຂອງ ຄໂີ ຢໂກະ ບຸ່ ໄດເ້ ລຍີ . ຫີບຂອງເຂາົ ໃຫຍຸ່ ຊງົ ໜາແໜນ້ ແຕຸ່ ບຸ່ ແມຸ່ ນຂອງໃຫມຸ່ ອຸ່ ຽມ ອາດເປັນຍອ້ ນເຂາົ ເດນີ ທາງ ເລອ້ ຍໆ ຫຼ ວຸ່ າເຂາົ ໃຊຂ້ ອງຢຸ່ າງລະມດັ ລະວງັ ໜງັ ຫບີ ຈຸ່ ງິ ເຫອຼ້ ມມນັ ດ.ີ ຄໂີ ຍໂກະ ຄດິ ຮອດຫບີ ເກຸ່ າົ ຂອງນາງ ທຸ່ ບີ ຸ່ ເຄຍີ ເອາົ ໃຊຈ້ ກັ ເທຸ່ ອຈນົ ຕກົ ຫມິ ະ ມແີ ຕຸ່ ແວຸ່ ນນອ້ ຍເທຸ່ າົ ນນັ້ ທຸ່ ຜີ ວົ ໄດເ້ ອາົ ອອກມາໃຊແ້ ດຸ່ ແລະ ບດັ ນນີ້ າງກສຸ່ ງົ ມນັ ໄປກບັ ເຂາົ ໃນອກີ ໂລກໜຸ່ ງຶ ແລວ້ . ແກວ້ ແຜຸ່ ນນອ້ ຍໆເປຸ່ ອຍລະລາຍຕດິ ກບັ ແວຸ່ ນມຖ ນອກຈາກ ຄໂີ ຢໂກະ ແລວ້ ບຸ່ ມໃີ ຜຮູວ້ ຸ່ າແຕຸ່ ກຸ່ ອນມນັ ຄນົ ລະແຜຸ່ ນກນັ . ໃນເມຸ່ ອ ຄໂີ ຢໂກະ ບຸ່ ບອກຜູໃ້ ດພວກພຸ່ ນີ ອ້ ງກບຸ່ ມທີ າງຮູເ້ ລຸ່ ອງນເີ້ ລຍີ . ຄໂີ ຢໂກະ ຮູສ້ ກຶ ຄກບັ ວຸ່ າຫຼາຍສຸ່ ງິ ຫຼາຍແນວທຸ່ ເີ ຄຍີ ສະທອ້ ນຢຸ່ ູໃນແວຸ່ ນແຍງທງັ ສອງແຜຸ່ ນນນັ້ ເສຸ່ ອມສູນໄປ ນາກອງໄຟ. ມນັ ເປັນການສູນເສຍທານອງດຽວກບັ ຮຸ່ າງກາຍຜູເ້ ປັນຜວົ ທຸ່ ໄີ ໝເ້ ປັນເຖຸ່ າົ ຖຸ່ ານໃນກອງໄຟ ທາອດິ ນາງ ເອາົ ແວຸ່ ນມຖທຸ່ ເີ ປັນຄຸ່ ູກບັ ແວຸ່ ນຕງັ້ ໃຫຜ້ ວົ ສຸ່ ອງເບຸ່ ງິ ສວນຜກັ , ຜວົ ຂອງນາງມນັ ມຽ້ ນແວຸ່ ນນໄີ້ ວຂ້ າ້ ງໝອນສະເໝ,ີ ເຖງິ ແມຸ່ ນວຸ່ າແວຸ່ ນມອາດໝກັ ເກນີ ໄປສາລບັ ຄນົ ປຸ່ ວຍ. ຄໂີ ຢໂກະ ເປັນຫຸ່ ວງວຸ່ າຜນົ ຈະປວດແຂນ, ປວດໄຫຸ່ ຼ ຈຸ່ ງຶ ເອາົ ແວຸ່ ນ ນອ້ ຍ ແລະ ເບາົ ກວຸ່ າມາໃຫຕ້ ຸ່ ມອກີ ອນັ ໜຸ່ ງຶ . ໂດຍຜຸ່ ານແວຸ່ ນສອງອນັ ນີ້ ຜວົ ຂອງນາງບຸ່ ພຽງແຕຸ່ ເຫນັ ສວນຜກັ ຂອງນາງເທຸ່ າົ ນນັ້ ເຂາົ ຍງັ ໄດຊ້ ມົ ທອ້ ງຟາ້ , ເມກເຝອ້ , ຫມິ ະ, ສາຍພູທຸ່ ຢີ ຸ່ ູໄກໆ ແລະ ປຸ່ າໄມໃ້ ກໆ້ ; ເຂາົ ໄດຊ້ ມົ ພະຈນັ , ດອກໄມປ້ ຸ່ າ ນກົ ບນິ ຜຸ່ ານເຂາົ້ ມາໃນແວຸ່ ນ ຜູຄ້ ນົ ຍຸ່ າງຕາມຖະຫນນົ ແລະ ແມຸ່ ນແຕຸ່ ເດກັ ນອ້ ຍຫນຼິ້ ຢຸ່ ູໃນສວນ. 69 ຜູຮ້ ຽບຮຽງ : ວຽງມະນີ ລາວຈ ູ

ວນັ ນະຄະດອີ າຊີ ຄໂິ ຢໂກະ ຮູສ້ ກຶ ງດຶ ງອ້ ດັ ສະຈນັ ນາຄວາມຫຼາກຫຼາຍ ແລະ ກວາ້ ງໃຫຍຸ່ ຂອງໂລກໃນແວຸ່ ນແຍງ. ແວຸ່ ນແຍງ ເຊຸ່ ງິ ກຸ່ ອນໜາ້ ນນັ້ ເປັນພຽງອປະກອນ ເພຸ່ ອຮບັ ໃຊກ້ ານແຕຸ່ ງເພດຢຸ່ າງໜຸ່ ງຶ , ສຸ່ ວນແວຸ່ ນມຖນນັ້ ຊຸ່ ວຍໃຫເ້ ຫນັ ຄດາ້ ນຫຼງັ ເທຸ່ າົ ນນັ້ ແຕຸ່ ບດັ ນມີ້ ນັ ພາໃຫຄ້ ນົ ເຈບັ ປຸ່ ວຍຟນ້ ຊບີ ຂນຶ້ ມາ. ຄໂີ ຢໂກະ ມກັ ນຸ່ ງັ ລງົ ຂາ້ ງຜວົ ເທງິ ຕຽງ ແລວ້ ເວາົ້ ລມົ ກນັ ເລຸ່ ອງໂລກໃນແວຸ່ ນແຍງ, ທງັ ສອງແນມເຂາົ້ ໄປໃນແວຸ່ ນນາກນັ . ຕຸ່ ມາຄໂີ ຢໂກະ ບຸ່ ສາມາດຈາາແນກໄດວ້ ຸ່ າອນັ ໃດ ແມຸ່ ນໂລກທຸ່ ນີ າງເຫນັ ໂດຍກງົ ແລະ ອນັ ໃດແມຸ່ ນໂລກໃນແວຸ່ ນແຍງ. ໂລກທງັ ສອງໄດປ້ ະກດົ ຕວົ ຂນຶ້ ໂລກໃໝຸ່ ໄດ້ ສາ້ ງຂນຶ້ ໃນແວຸ່ ນແຍງຈນົ ຮູສ້ ກຶ ວຸ່ າມນັ ແມຸ່ ນໂລກແຫຸ່ ງຄວາມເປັນຈງິ . “ຢຸ່ ູໃນແວຸ່ ນທອ້ ງຟາ້ ໃສເຫຼອ້ ມເປັນສນີ າ້ ເງນິ ເນາະ!” ຄໂີ ຢໂກະ ແນມອອກໄປນອກປຸ່ ອງຢຽ້ ມ “ໃນຂະນະທຸ່ ີ ກະໂຕທອ້ ງຟາ້ ນນັ້ ແທມ້ ວົ ໝອງ”. ທອ້ ງຟາ້ ໃນແວຸ່ ນປາສະຈາກຄວາມອມຶ້ ຄມຶ້ , ມນັ ໃສເຫອຼ້ ມ “ເປັນນາເຈາົ້ ເຊດັ ແວຸ່ ນຢຸ່ ູບຸ່ ເຊາົ ຕເິ ບາະ?\". ຜວົ ທຸ່ ນີ ອນຢຽດຢຸ່ ູຈຸ່ ງຶ ງວາກໄປເບຸ່ ງິ ທອ້ ງຟາ້ , “ເອມີ້ ນັ ມດຄມ້ ແທໆ້ ແຕຸ່ ວຸ່ າສທີ ອ້ ງຟາ້ ບຸ່ ຈາເປັນຈະເປັນສດີ ຽວ ກນັ ໝດົ . ໃນສາຍຕາຂອງໝາ, ນກົ ຈອກ ຫຼ ມະນດເຮາົ . ມນັ ບອກບຸ່ ໄດດ້ ອກວຸ່ າຕາໃຜເຫນັ ສແີ ທໆ້ ຂອງທອ້ ງຟາ້ ”. “ຄນັ ຊນັ້ , ເຮາົ ແນມເຫນັ ແວຸ່ ນ ແມຸ່ ນຕາແວຸ່ ນເຫນັ ຊນັ້ ຫວະ?\". ຄໂີ ຢໂກະຢາກເອນີ້ ວຸ່ າມນັ ແມຸ່ ນສາຍຕາແຫຸ່ ງຄວາມຮກັ ຂອງພວກເຮາົ ທງັ ສອງນນັ້ ເອງ. ຕນົ້ ໄມໃ້ ນແວຸ່ ນນນັ້ ຂຽວສດົ ໃສກວຸ່ າຕນົ້ ໄມແ້ ທໆ້ , ດອກພບັ ພງຶ ກຂາວສະອາດກວຸ່ າດອກແທໆ້ . “ຄໂີ ຢໂກະ, ນແີ້ ມຸ່ ນຮອຍມເຈາົ້ , ນວິ້ ໂປຂ້ ວາຄກັ ໆ”. ເຂາົ ຊມີ້ ໃສຸ່ ຂອບແວຸ່ ນ, ຄໂຢໂກະຮູສ້ ກຶ ຕກົ ໃຈວາດໃດວາດໜຸ່ ງຶ ຈຸ່ ງິ ຟາ້ ວຫນັ ໃຈຟຸ່ ູໃສຸ່ ແວຸ່ ນແລວ້ ລບຶ ຮອຍມ. “ບຸ່ ເປັນຫຍງັ ດອກ ຄໂີ ຢໂກະ, ຮອຍມນຕີ້ ດິ ມາແຕຸ່ ຕອນເຈາົ້ ເອາົ ແວຸ່ ນມາໃຫແ້ ຍງເບຸ່ ງິ ສວນຜກັ ພນ້ ນຸ່ າ!”. “ຂອ້ ຍບຸ່ ເຫນັ ເລຍີ ”. “ເຈາົ້ ອາດຊບິ ຸ່ ສງັ ເກດ, ຍອ້ ນແວຸ່ ນນແີ້ ທໆ້ ຂອ້ ຍຈຸ່ ງິ ຈຸ່ ລາຍມທງັ ນວີ້ ໂປ້ ນວີ້ ຊຂີ້ ອງເຈາົ້ ໄດ້ ຄຊມີ ແີ ຕຸ່ ຜວົ ຜູ ້ ປຸ່ ວຍຊາ້ ເຮອ້ ຄຂອ້ ຍນແີ້ ລວ້ ທຸ່ ຈີ ຸ່ ຮອຍມເມຍຕນົ ເອງໄດ…້ ” ຜວົ ຂອງນາງເກອບເຮດັ ຫຍງັ ບຸ່ ໄດເ້ ລຍີ ນອກຈາກນອນແບຢຸ່ ູເທງິ ຕຽງ. ນບັ ຕງັ້ ແຕຸ່ ແຕຸ່ ງດອງ ກນັ ມາເຂາົ ບຸ່ ໄດ້ ໄປເສກິ ນາໝຸ່ ,ູ ໃກໆ້ ຈະສນິ້ ສງົ ຄາມເຂາົ ຖກເກນໄປຂດດນິ ຢຸ່ ູເດຸ່ ນີ ບນິ ຫຼາຍມຈ້ ນົ ລມົ້ ເຈບັ ແລະ ຍຸ່ າງບຸ່ ໄດເ້ ລຍີ . ພສງົ ຄາມຍດຕກິ ກບັ ມາເຮອນ, ຄໂີ ຢໂກະ ກບັ ອາ້ ຍຂອງເຂາົ ໄປຮບັ ເອາົ . ເວລາຜວົ ຖກເກນໄປອອກແຮງງານນນັ້ ຄໂີ ຢ ໂກະ ໄປພກັ ນາພຸ່ ແມຸ່ ຂອງນາງເພຸ່ ອລບົ ໄພ, ສຸ່ ງິ ຂອງເຄຸ່ ອງໃຊໃ້ ນເຮອນຖກສຸ່ ງົ ໄປກຸ່ ອນແລວ້ . ເຮອນຫທຸ່ ນີ າງເລຸ່ ມີ ຕນົ້ ຊວີ ດິ ຄຸ່ ູຖກໄຟໄໝ້ ທງັ ສອງຈຸ່ ງຶ ໄປເຊຸ່ າົ ຫອ້ ງຢຸ່ ູເຮອນຂອງໝຸ່ .ູ ຄໂີ ຢໂກະ ຢຸ່ ູບຸ່ ອນນຜີ້ ວົ ຂອງນາງທຽວໄປເຮດັ ວຽກໄດ້ ສະດວກ, ໃຊຊວີ ດິ ຢຸ່ ູຮຸ່ ວມກນັ ໃນເຮອນຫໄດເ້ ດອນໜຸ່ ງຶ , ໃນເຮອນເຊຸ່ າົ ອກີ ສອງເດອນ ມເີ ທຸ່ າົ ນທີ້ ຸ່ ີ ຄໂີ ຢໂກະ ໄດຢ້ ຸ່ ູ ກບັ ຜວົ ກຸ່ ອນເຂາົ ຈະລມົ້ ເຈບັ . ຕຸ່ ມາຜວົ ຂອງນາງກຕດັ ສນິ ໃຈໄປເຊຸ່ າົ ເຮອນນອ້ ຍຢຸ່ ູເທງິ ພູເພຸ່ ອພກັ ຜຸ່ ອນປຸ່ ິນປົວ, ສະໄໝສງົ ຄາມມຫີ ຼາຍ ຄອບຄວົ ອບົ ພະຍບົ ຫຼບົ ໄພມາຢຸ່ ູເຮອນຫຼງັ ນີ້ ແຕຸ່ ພສງົ ຄາມສນິ້ ສດກພາກນັ ກບັ ເມອໂຕກຽວໝດົ . ຄ ໂຢໂກະ ເລຍີ ຮບັ ຜດິ ຊອບສວນຜກັ ຕຸ່ ຈາກພວກເຂາົ , ເຊຸ່ ງິ ເປັນສວນນອ້ ຍໆປະມານ 40 ແມດັ ມນົ ທນົ ຢຸ່ ູກາງປຸ່ າຫຍາ້ ຖາ້ ຈະຊຜ້ ກັ ກນິ ສະເພາະສອງຄນົ ນນັ້ ບຸ່ ມຫີ ຍງັ ຍາກດອກ, ແຕຸ່ ຄໂີ ຢໂກະ ກມກັ ເຮດັ ສວນ ນາງພໃຈປູກຜກັ ຕຸ່ າງໆດວ້ ຍນາ້ ມຂອງ ຕນົ ເອງ, ມນັ ບຸ່ ແມຸ່ ນຍອ້ ນຫຍງ້ ຍາກທຸ່ ຢີ ຸ່ ູຫຸ່ າງຜວົ ດອກ ແຕຸ່ ນາງເມຸ່ ອຍນາວຽກຖກັ ແສຸ່ ວຈນັ ສມົ ຄວນແລວ້ . ເຖິງ ຢຸ່ າງໃດນາງກຫຸ່ ວງນາຜວົ ທກເວລາ, ເມຸ່ ອອອກໄປຢຸ່ ູໃນສວນນາງຮູສ້ ກຶ ມຄີ ວາມຫວງັ ຂນຶ້ ແດຸ່ ຢຸ່ ູບຸ່ ອນນນີ້ າງຮູສ້ ກຶ 70 ຜູຮ້ ຽບຮຽງ : ວຽງມະນີ ລາວຈ ູ

ວນັ ນະຄະດອີ າຊີ ເປັນຄວາມຮກັ ທຸ່ ມີ ຕີ ຸ່ ຜູເ້ ປັນຜວົ ເພາະນອກຈາກອຸ່ ານປຶມ້ ໃຫເ້ ຂາົ ຟັງຢູໃກໆ້ ແລວ້ ນາງກບຸ່ ສາມາດເຮດັ ຫຍງັ ໄດອ້ ກີ . ຄໂີ ຢໂກະ ຄດິ ວຸ່ າການອອກມາເຮດັ ວຽກຢຸ່ ູໃນສວນຈະເຮດັ ໃຫນ້ າງມເີ ຫຸ່ ອແຮງຂນຶ້ ພາຍຫຼງັ ທຸ່ ອີ ດິ ເມຸ່ ອຍຍອ້ ນການດູ ແລຄນົ ເຈບັ ຕງັ້ ດນົ ນານ. ຕອນທງັ ສອງຍາ້ ຍຂນຶ້ ໄປຢຸ່ ູເທງິ ພູນນັ້ ແມຸ່ ນໄລຍະກາງເດອນກນັ ຍາ, ນກັ ທຸ່ ອງທຸ່ ຽວທຸ່ ມີ າພກັ ຜຸ່ ອນຍາມ ຮອ້ ນພາກນັ ກບັ ຄນໝດົ ແລວ້ . ຝົນຕນົ້ ລະດູໃບໄມຫ້ ຸ່ ຼນົ ກຫຼງັ ລງົ ແລະ ເຢັນຈອ້ ຍໆ. ບຸ່ າຍວນັ ໜຸ່ ງຶ ແດດອອກ ນກົ ຮອ້ ງສຸ່ ງົ ສຽງເຈຸ່ ອຍແຈວ້ , ຜກັ ເປັນສີຂຽວເຫຼອ້ ມຍບິ ຍບັ , ຄີໂຢໂກະ ພວມ ອອນຊອນຢຸ່ ູກບັ ການເບຸ່ ງິ ເມກເຝອ້ ສອີ ອນທຸ່ ລີ ອຍລຸ່ ອງຢຸ່ ູເໜອຈອມພູ, ແລວ້ ນາງກຸ່ ຕອ້ ງຕກົ ໃຈນາສຽງຮອ້ ງຂອງຜວົ , ເລຍີ ແລຸ່ ນຂນຶ້ ເຮອນມາທງັ ໆທຸ່ ມີ ຍງັ ເປອ້ ນດນິ ຢຸ່ ູ. ຜວົ ຂອງນາງຫນັ ໃຈຫດຫອບຢຸ່ າງແຮງ. “ເອນີ້ ແລວ້ ເອນີ້ ອກີ …ບຸ່ ໄດຍ້ ນິ ຫວະ?”. “ຂອ້ ຍຂໂທດ..ບຸ່ ໄດຍ້ ນິ ນະ”. “ເຊາົ ເຮດັ ສວນເທາະ, ຂອ້ ຍຄຊຕິ າຍກຸ່ ອນເຈາົ້ ມາຮອດຄນັ ໃຫເ້ ອນີ້ ຢຸ່ ູດນົ ປານນ,ີ້ ທງັ ບຸ່ ຮູວ້ ຸ່ າເຈາົ້ ເຮດັ ຫຍງັ ຢຸ່ ູ ໃສອກີ ”. “ຂອ້ ຍກຸ່ ຢູສວນຫນັ້ ເດ ຊເິ ຊາົ ດອກບາດນ”ີ້ . ຜູເ້ ປັນຜວົ ຄຸ່ ອຍດໃີ ຈຂນຶ້ . “ເຈາົ້ ໄດຍ້ ນິ ສຽງນກົ ຮອ້ ງບຸ່ ?”. ເລຸ່ ອງທຸ່ ຜີ ວົ ຢາກເວາົ້ ມເີ ທຸ່ າົ ນເີ້ ອງ, ສຽງນກົ ຮອ້ ງດງັ ວຸ່ ອນໆມາຈາກປຸ່ າໃກບ້ າ້ ນອກີ ທຸ່ າມກາງແສງແດດຍາມ ຄອ້ ຍຄຸ່ , ຄໂີ ຢໂກະ ຈຸ່ ສຽງນກົ ປຸ່ າຮອ້ ງໄດແ້ ຕຸ່ ຄາວນນັ້ ມາ. “ເອາົ ກະດງິ ມາໄວໃ້ ຊຈ້ ກັ ອນັ ດບີ ຸ່ ? ຊາຊາໄດກ້ ະດງິ , ອາ້ ຍເອາົ ອຸ່ ຫີ ຍງັ ແກວຸ່ ງໄປໃຫມ້ ນັ ເກດີ ສຽງດງັ ກຸ່ ອນ ເນາະ?”. “ຄນັ ຂອ້ ຍແກວຸ່ ງຖວ້ ຍແຕຸ່ ເທງິ ເຮອນພໄີ້ ປກະຄຊມິ ຸ່ ວນເນາະ!” ເປັນອນັ ວຸ່ າ ຄໂີ ຢໂກະ ຍງັ ຈະຕອ້ ງໄດເ້ ຮດັ ສວນຂອງນາງຕຸ່ ໄປຈນົ ລະດູອນັ ທລະມານແສນດນົ ນານໄດຜ້ ຸ່ ານ ໄປຍຸ່ າງເຂາົ້ ລະດູບານໃຫມຸ່ ນາງຈຸ່ ງິ ເກດີ ມຄີ ວາມຄດິ ເອາົ ແວຸ່ ນໃຫຜ້ ວົ ແຍງເບຸ່ ງິ ສວນ. ແວຸ່ ນແຍງພຽງແຜຸ່ ນດຽວເຮດັ ໃຫຜ້ ວົ ຂອງນາງປິຕຊິ ມົ ຊຸ່ ນຫາຼ ຍພປານວຸ່ າ ໂລກສຂີ ຽວສດົ ໃສໄດຫ້ ວນຄນມາ ຫາເຂາົ ອກີ . ເປັນໄປບຸ່ ໄດທ້ ຸ່ ເີ ຂາົ ຈະແນມເຫນັ ໂຕບງົ້ ທຸ່ ີ ຄໂີ ຢໂກະ ເກບັ ອອກມາຈາກໃບຜກັ .ດຸ່ ງັ ນນັ້ , ນາງຈຸ່ ງິ ເອາົ ຂນຶ້ ມາໃຫເ້ ຂາົ ເບຸ່ ງິ ຢຸ່ ູເທງິ ເຮອນ. “ຢຸ່ ູພຂີ້ ອ້ ຍເຫນັ ຮອດຂກີ້ ະເດອນພນ້ ນຸ່ າ!” ເຂາົ ມກັ ເວາົ້ ແນວນເີ້ ມຸ່ ອເບຸ່ ງິ ນາງຂດດນິ . ເວລາແດດສຸ່ ອງໃສຸ່ ເຮອນ, ບາງຄງັ້ ຄໂີ ຢໂກະ ສງັ ເກດເຫນັ ແສງເຫຼອ້ ມແມບໆ, ເມຸ່ ອເງຍີ ໜາ້ ຂນຶ້ ເບຸ່ ງິ ນາງກ ເຫນັ ວຸ່ າຜວົ ພວມຫຼນິ້ ກບັ ການໃຊແ້ ວຸ່ ນແຍງແສງຕາເວນັ ຢຸ່ ູ. ເຂາົ ບອກນາງເອາົ ຊດກໂິ ມໂນສຄີ າມທຸ່ ເີ ປັນເຄຸ່ ອງແບບ ສະໄໝເຂາົ ເປັນນກັ ຮຽນມາດດັ ແປງເປັນໂສງ້ ເຮດັ ວຽກ. ເບຸ່ ງິ ຄວຸ່ າເຂາົ ພໃຈທຸ່ ເີ ຫນັ ຄໂີ ຢໂກະ ໃນແວຸ່ ນຂະນະເຮດັ ວຽກໃນສວນໃນຊດສຟີ າ້ ຄາມ. ຄໂີ ຢໂກະ ເຮດັ ວຽກໃນສວນໄປເລອ້ ຍໆ ບາງເທຸ່ ອກລມຄາວໄປ, ບາງເທຸ່ ອກຮູສ້ ກຶ ຕວົ ວຸ່ າພວມຖກລກັ ແຍງ ຢຸ່ ູ, ນາງຮູສ້ ກຶ ອຸ່ ນໃຈເມຸ່ ອພບົ ວຸ່ າອາລມົ ຈດິ ຂອງຕນົ ເອງຕອນນຕີ້ ຸ່ າງກບັ ຕອນແຕຸ່ ງດອງໃໝຸ່ ໆ.ເຊຸ່ ງິ ເວລານນັ້ ນາງຮູສ້ ກຶ ໜາ້ ອາຍແມຸ່ ນແຕຸ່ ຕອນແຍງແວຸ່ ນເບຸ່ ງິ ຜມົ ທາງງຸ່ອນແລວ້ ແຂນເສອ້ ຮຂ້ ນຶ້ ຈນົ ເຫນັ ແຂນສອກ. ຢຸ່ າງໃດກຕາມນາງມາ 71 ຜູຮ້ ຽບຮຽງ : ວຽງມະນີ ລາວຈ ູ

ວນັ ນະຄະດອີ າຊີ ເລຸ່ ມີ ຕນົ້ ແຕຸ່ ງໜາ້ ທາແປງ້ ໄດຕ້ າມໃຈກຕອນແຕຸ່ ງດອງເທຸ່ ອທສີ ອງນເີ້ ທຸ່ າົ ນນັ້ . ຄຫຼງັ ຈາກປົດປຸ່ ອຍຕນົ ເອງອອກຈາກ ພາວະດູແລຜວົ ທຸ່ ເີ ຈບັ ປຸ່ ວຍຕະຫຼອດ ທງັ ການໄຫວທ້ ກນາຜວົ ທຸ່ ເີ ສຍຊວີ ດິ ມາດນົ ພສມົ ຄວນແລວ້ . ນາງພບົ ວຸ່ າຕນົ ເອງງາມເດຸ່ ນັ ຂນຶ້ ດຸ່ ງັ ນ.ີ້ ການທຸ່ ຜີ ວົ ເວາົ້ ວຸ່ າຮຸ່ າງຄງີ ຂອງນາງງາມດນີ ນັ້ ແມຸ່ ນຜວົ ເວາົ້ ຕາມຄວາມຈງິ . ບດັ ນຄີ້ ໂີ ຢໂກະ ບຸ່ ອາຍທຸ່ ຈີ ະແຍງເບຸ່ ງິ ຄງີ ຂອງຕນົ ເອງໃນແວຸ່ ນອກີ ແລວ້ ເຊຸ່ ນັ ຕອນອາບນາ້ ໃໝຸ່ ໆ ນາງເບຸ່ ງິ ເຫນັ ຄວາມງາມຂອງຕນົ . ເຖງິ ຢຸ່ າງໃດກຕາມນາງກຍງັ ບຸ່ ລມຄວາມຮູສ້ ກຶ ອນັ ໜຸ່ ງຶ ອນັ ດຽວທຸ່ ຝີ ັງຢຸ່ ູໃນໃຈ ເຊຸ່ ງິ ມນັ ເກດີ ຂນຶ້ ຍອ້ ນວຸ່ າຜວົ ເກຸ່ າົ ໄດແ້ ນມເຫນັ ຄວາມງາມຂອງນາງໃນແວຸ່ ນແຍງ. ນາງບຸ່ ສງົ ໄສຫຍງັ ໃນຄວາມງາມທຸ່ ເີ ຫນັ ຢຸ່ ູໃນ ແວຸ່ ນ. ໃນທາງປີ້ນກນັ ນາງຊາ້ ບຸ່ ສງົ ໄສວຸ່ າມອີ ກີ ໂລກໜຸ່ ຶງຢຸ່ ູໃນແວຸ່ ນ ແຕຸ່ ນາງບຸ່ ສາມາດຈາແນກຄວາມແຕກຕຸ່ າງ ລະຫວຸ່ າງເນອ້ ໜງັ ຂອງຕນົ ເອງແທກ້ ບັ ທຸ່ ເີ ຫນັ ເປັນເງາົ ສະທອ້ ນຢຸ່ ູໃນແວຸ່ ນ ຄດຸ່ ງັ ທຸ່ ນີ າງເຫນັ ຄວາມແຕກຕຸ່ າງ ລະຫວຸ່ າງ ທອ້ ງຟາ້ ມດຄມຶ້ ກບັ ທອ້ ງຟາ້ ສເີ ງນິ ໃນແວຸ່ ນ. ບາງທມີ ນັ ອາດຈະບຸ່ ແມຸ່ ນຄວາມແຕກຕຸ່ າງຂອງໄລຍະທາງເທຸ່ າົ ນນັ້ , ອາດ ເປັນຍອ້ ນຄວາມຄດິ ຄານງຶ ຂອງຜວົ ເກຸ່ າົ ຜູທ້ ຸ່ ນີ ອນຢຸ່ ູກບັ ບຸ່ ອນເປັນປະຈາດນົ ໆນນັ້ ພາໃຫເ້ ກດີ ຈນິ ຕະນາການໄປເອງ, ແຕຸ່ ມາບດັ ນີ້ ນາງບຸ່ ມທີ າງຮູເ້ ລຍີ ວຸ່ າເວລານາງເຮດັ ວຽກຢຸ່ ູສວນນນັ້ ເຂາົ ເຫນັ ນາງງາມຂະໜາດໃດແທ້ ເມຸ່ ອເບຸ່ ງິ ຜຸ່ ານ ແວຸ່ ນ. ແມຸ່ ນແຕຸ່ ກຸ່ ອນຜວົ ຕາຍ ຄໂີ ຢໂກະ ເອງກບຸ່ ອາດບອກໄດເ້ ລຍີ . ຄໂີ ຢໂກະ ບຸ່ ພຽງແຕຸ່ ຄດິ ຮອດເທຸ່ າົ ນນັ້ ນາງຍງັ ອາວອນເຖິງພາບຂອງຕນົ ເອງເວລາເຮດັ ວຽກ ໃນສວນທຸ່ ີ ສະທອ້ ນຜຸ່ ານແວຸ່ ນແຍງໃນມຜວົ ຜູລ້ ຸ່ ວງລບັ ໄປແລວ້ . ພາບຂອງດອກເບນັ ຈະມາດຂາວ, ໝຸ່ ເູ ດກັ ນອ້ ຍຊາວບາ້ ນຫນຼິ້ ຢຸ່ ູ ທຸ່ ງົ ນາ ແລະ ພາບຕາເວນັ ພວມພນົ້ ຂນຶ້ ໃນຕອນເຊາົ້ ເໜອຈອມພູຫມິ ະ ທຸ່ ຢີ ຸ່ ູໄກສດສາຍຕາ. ນາງຍງັ ອາວອນເຖງິ ໂລກ ອກີ ໂລກໜຸ່ ງຶ ທຸ່ ເີ ຄຍີ ຢຸ່ ູຮຸ່ ວມກບັ ຜວົ ເກຸ່ າົ . ແຕຸ່ ເພຸ່ ອເຫນັ ແກຸ່ ຜວົ ຄນົ ປັດຈບນັ ຄໂີ ຢໂກະ ຈາຕອ້ ງຂຸ່ ມົ ອາລມົ ຄວາມຮູສ້ ກຶ ດຸ່ ວັ ກຸ່ າວໄວ້ ໂດຍພະຍາຍາມຄດິ ເອາົ ວຸ່ າສຸ່ ງິ ນນັ້ ຢຸ່ ູອກີ ໂລກໜຸ່ ງຶ ທຸ່ ໄີ ກແສນໄກ. ເຊາົ້ ມໜ້ ຸ່ ງຶ ໃນເດອນພດຶ ສະພາ, ຄໂີ ຢໂກະ ໄດຍ້ ນິ ສຽງນກົ ປຸ່ າດງັ ຢຸ່ ູໃນວທິ ະຍ ເຊຸ່ ງີ ສະຖານກີ ະ ຈາຍລຽງຕງັ້ ຢຸ່ ູ ເທງິ ເນນີ ພູ ໃກໆ້ ກບັ ເຮອນບຸ່ ອນນາງເຄຍີ ຢຸ່ ູກບັ ຜວົ ເກຸ່ າົ ຈນົ ຮອດມເ້ ຂາົ ເສຍຊວີ ດິ . ພາຍຫຼງັ ທຸ່ ຜີ ວົ ຄນົ ປັດຈບນັ ລງົ ໄປ ເຮດັ ວຽກ ສຸ່ ງິ ໜຸ່ ງຶ ທຸ່ ນີ າງມກັ ປະຕບິ ດັ ຈນົ ເປັນນໄິ ສ ຄເອາົ ແວຸ່ ນມຖອອກມາສຸ່ ອງເບຸ່ ງິ ທອ້ ງຟາ້ ທຸ່ ແີ ຈຸ່ ມໃສ. ຈາກນນັ້ ກ ແຍງເບຸ່ ງິ ໃບໜາ້ ຂອງຕນົ ເອງ, ນາງຄນົ້ ພບົ ສຸ່ ງິ ໃໝຸ່ ດວ້ ຍຄວາມແປກຕຸ່ າງໃນໃຈຢຸ່ າງຍຸ່ ງິ ຄນາງບຸ່ ອາດເຫນັ ຕນົ ເອງ ນອກຈາກເຫບັ ພາບສະທອ້ ນໃນແວຸ່ ນແຍງບຸ່ ມໃີ ຜສາມາດເຫນັ ໃບໜາ້ ຂອງຕນົ ເອງໄດ້ ມແີ ຕຸ່ ຮູສ້ ກຶ ວຸ່ າຕນົ ເອງມໃີ ບໜາ້ ທງັ ສງົ ໄສວຸ່ າ ທຸ່ ເີ ຫນັ ໃນແວຸ່ ນນນັ້ ແມຸ່ ນໜາ້ ຂອງຕນົ ເອງແທບ້ ຸ່ . ຄໂຢໂກະ ມວົ ຄດິ ນາແຕຸ່ ເລຸ່ ອງນຈີ້ ນົ ຊງຶ , ຄວາມຄດິ ໜຸ່ ງຶ ປະກດົ ຂນຶ້ ຄ ເປັນຫຍງັ ພະເຈາົ້ ຈຸ່ ງິ ສາ້ ງມະນດມາໂດຍບຸ່ ໃຫເ້ ຫນັ ໃບໜາ້ ຕນົ ເອງ. “ສມົ ມດວຸ່ າມະນດເຮາົ ເຫນັ ໜາ້ ຕນົ ເອງກອາດຊປິ ຸ່ ວງບາ້ ໄປກໄດ້ ຫຼ ອາດຊເິ ຮດັ ຫຍງັ ບຸ່ ໄດເ້ ລຍີ . ອາດເປັນໄປໄດວ້ ຸ່ າ ມະນດໄດວ້ ວິ ດັ ໄປໃນທດິ ທາງແນວນຈີ້ ຸ່ ງິ ບຸ່ ອາດເຫນັ ໃບໜາ້ . ບາງທແີ ມງປ ແລະ ແມງ ທາ້ ອາດເຫນັ ໜາ້ ຂອງຕນົ ເອງ. ດຸ່ ງັ ນນັ້ , ໃບໜາ້ ຄນົ ເຮາົ ນມີ້ ໄີ ວໃ້ ຫຜ້ ູອ້ ຸ່ ນເບຸ່ ງິ ຊນັ້ ຕ,ິ ທານອງດຽວກບັ ຄວາມຮກັ ແມຸ່ ນຕວ໋າ. ເມຸ່ ອຄໂີ ຢໂກະ ວາງແວຸ່ ນມຖລງົ , ນາງສງັ ເກດເຫນັ ວຸ່ າ ຂອບໄມມ້ ອນກບັ ລາຍຄວດັ ຂອງຂອບແວຸ່ ນບຸ່ ເຂາົ້ ແກບັ ເຂາົ້ ເກຍກນັ . ຍອ້ ນແວຸ່ ນມຖອນັ ເກຸ່ າົ ທຸ່ ມີ າກບັ ແວຸ່ ນຕງັ້ ນນັ້ ນາງໄດອ້ ທດິ ໃຫຜ້ ວົ ເກຸ່ າົ ໄປແລວ້ . ແວຸ່ ນຕງັ້ ທຸ່ ຍີ ງັ ຢຸ່ ູຈຸ່ ງິ ປຽບຄ ແມຸ່ ໝາ້ ຍ ການທຸ່ ນີ າງເອາົ ແວຸ່ ນມຖໃຫຜ້ ວົ ເກຸ່ າົ ໃຊນ້ ນັ້ ມທີ ງັ ອນັ ດີ ແລະ ອນັ ອຸ່ ອນ. ຜວົ ຂອງນາງເອາົ ມນັ ມາແຍງເບຸ່ ງິ ໃບ ໜາ້ ຕນົ ເອງເລອ້ ຍໆ ເຂາົ ຄງົ ຕກົ ໃຈພປານກບັ ໄດເ້ ຫນັ ໃບໜາ້ ຍມົ ພບິ ານ. ຖາ້ ຫາກຄວາມຕາຍຂອງຜວົ ນນັ້ ເປັນການຂາ້ 72 ຜູຮ້ ຽບຮຽງ : ວຽງມະນີ ລາວຈ ູ

ວນັ ນະຄະດອີ າຊີ ຕວົ ຕາຍໂດຍທາງຈດິ ຕະສາດ ໂດຍໃຊແ້ ວຸ່ ນແຍງເປັນເຄຸ່ ອງມແລວ້ ກເທຸ່ າົ ກບັ ວຸ່ າ ຄໂີ ຢໂກະ ເອງເປັນຄາດຕະກອນ ທາງຈດິ ຕະສາດ. ເມຸ່ ອຄດິ ເຫນັ ຈດອຸ່ ອນອນັ ນຂີ້ ອງແວຸ່ ນແລວ້ ນາງຈຸ່ ງິ ຂເອາົ ແວຸ່ ນຄນຈາກຜວົ ແຕຸ່ ຜູເ້ ປັນຜວົ ບຸ່ ຍອມ ເຂາົ ບອກວຸ່ າ: “ເຈາົ້ ບຸ່ ຢາກໃຫຂ້ ອ້ ຍເຫນັ ຫຍງັ ເລຍີ ຫວະ? ໃຫຂ້ ອ້ ຍໄດຮ້ ກັ ສຸ່ ງິ ທຸ່ ພີ ເຫນັ ນແີ້ ດຸ່ ເດກຸ່ ອນຊຕິ າຍ” ຝຸ່ າຍຜວິ ອາດ ຈະຍອມສະຫຼະຮອດຊວີ ດິ ເພຸ່ ອຮກັ ສາໂລກໃນແວຸ່ ນໄວ.້ ຫຼງັ ຈາກຝົນຕກົ ຫຸ່ າໂຫຍນາງກບັ ຜວົ ມກັ ໃຊແ້ ວຸ່ ນແຍງເບຸ່ ງິ ເງາົ ພະຈນັ , ມນັ ແມຸ່ ນເງາົ ພະຈນັ ທຸ່ ສີ ະທອ້ ນຢຸ່ ູເໜອໜາ້ ນາ້ ໃນສວນ. ບຸ່ ອາດເວາົ້ ໄດວ້ ຸ່ າພະຈນັ ຊາ້ ດອກ ເພາະວຸ່ າມນັ ເປັນພຽງເງາົ ຂອງພາບສະທອ້ ນທບັ ຢຸ່ ູໃນຫວົ ໃຈຂອງຄໂີ ຢໂກະຕະ ຫອຼ ດມາ. “ຄວາມຮກັ ທຸ່ ໝີ ນັ້ ຄງົ ສະຖດິ ຢຸ່ ູກບັ ຜູທ້ ຸ່ ໜີ ກັ ແໜນ້ ເທຸ່ າົ ນນັ້ \", ເມຸ່ ອຜວົ ຄນົ ທສີ ອງຂອງນາງເວາົ້ ແນວນີ້ ຄໂີ ຢ ໂກະ ກງກຶ ຫວົ ໄປນາຢຸ່ າງອາຍໆ ທງັ ທຸ່ ໃີ ນຫວົ ໃຈນາງບຸ່ ເຫນັ ດນີ າທງັ ໝດົ ກຕາມ. ເມຸ່ ອຜວົ ເກຸ່ າົ ເສຍຊວີ ດິ ໄປໃໝຸ່ ໆນນັ້ ຄໂີ ຢໂກະ ເຄຍີ ຄດິ ວຸ່ າຄວາມສູທ້ ນົ ຂອງນາງມປີ ະໂຫຍດອນັ ໃດ. ແຕຸ່ ບຸ່ ດນົ ນາງກພບົ ວຸ່ າມນັ ເປັນຄວາມຊງົ ຈາລາ້ ເລກິ ຂອງຄວາມຮກັ ຝັງໃຈ, ຄວາມຊງົ ຈາແຫຸ່ ງວນັ ເວລາຊຸ່ ມຊຸ່ ນໄປດວ້ ຍຄວາມຮກັ ແລວ້ ຄວາມຕຸ່ າຄອ້ ຍນອ້ ຍໃຈຂອງນາງ ກຄອ້ ຍຫາຍໄປ. ຜວົ ໃໝຸ່ ຂອງນາງອາດຈະຕລີ າຄາຄວາມຮກັ ຂອງແມຸ່ ຍງິ ດອ້ ຍຄຸ່ າເກນີ ໄປ. “ເຈາົ້ ເປັນຄນົ ໃຈດປີ ານນເີ້ ປັນຫຍງັ ຈຸ່ ງິ ປະກບັ ເມຍລະ\"? ຄໂີ ຢໂກະ ເຄຍີ ຖາມຜວົ ແຕຸ່ ເຂາົ ບຸ່ ຕອບ. ນາງແຕຸ່ ງດອງກບັ ເຂາົ ຍອ້ ນອາ້ ຍຂອງຜວົ ເກຸ່ າົ ຈຈີ້ ນົ້ ນາ ຫຼງັ ຈາກຮູຈ້ ກັ ກນັ ໄດສ້ ຸ່ ເີ ດອນທງັ ສອງກແຕຸ່ ງດອງກນັ ເຂາົ ອາຍລຸ່ ນນາງສບິ ຫາ້ ປີແລວ້ . ເມຸ່ ອຖພາ ຄໂີ ຢໂກະ ຮູສ້ ກຶ ຕກົ ໃຈທຸ່ ເີ ຫນັ ໃບໜາ້ ຂອງຕນົ ປຸ່ ຽນໄປຫຼາຍ. “ຂອ້ ຍຢາ້ ນນາ ຢາ້ ນອຸ່ ຫີ ຼ!ີ ” ນາງດງຶ ແຂນເສອ້ ຜວົ ໄວອ້ າການແພທ້ ອ້ ງປວດຮາກເຮດັ ໃຫນ້ າງທ ລະມານ ແລະ ເກດີ ອາການຫຼງົ ໜາ້ ຫຼງົ ຫຼງັ . ນາງຄານອອກໄປໃນສວນຫາເກບັ ໃບແປກຫຸ່ ຼນົ , ນາງແຕຸ່ ງປີນໂຕໃຫລ້ ູກລຽ້ ງໄປກນິ ຢຸ່ ູ ໂຮງຮຽນ ໂດຍໃສຸ່ ແຕຸ່ ເຂາົ້ ໃຫບ້ າງຄງັ້ , ນາງຈອ້ ງຕາເບຸ່ ງິ ແວຸ່ ນໂດຍຄດິ ວຸ່ າຕນົ ເອງເຫນັ ຊອດແວຸ່ ນ. ນາງລກຂນຶ້ ກາງເດກິ ນຸ່ ງັ ເຈຸ່ າົ ຢຸ່ ູເທງິ ຕຽງ ແລະ ແນມເບຸ່ ງິ ໜາ້ ຜວົ ທຸ່ ນີ ອນຫຼບັ ໄຫຼຢຸ່ ູ ເພາະຄວາມຮູສ້ ກຶ ວນ້ ວາຍຄອບງາຈດິ ໃຈທຸ່ ຢີ າ້ ນວຸ່ າຊວີ ດິ ມະນດນຊີ້ ຸ່ າງໄຮຄ້ ຸ່ າ. ນາງຈຸ່ ງຶ ແກເ້ ຊອກຮດັ ແອວຂອງເສອ້ ນຸ່ ງນອນອອກມາ ທາທຸ່ າວຸ່ າຈະເອາົ ຮດັ ຄຕວົ , ຕຸ່ ມາກ ຮອ້ ງໄຫຮ້ ຸ່ າໄຮຂນັ້ ປານຜບີ າ້ . ຜວົ ຂອງນາງຕຸ່ ນຂນຶ້ ມາແລວ້ ເອາົ ເຊອກມດັ ໃຫຄ້ ນຢຸ່ າງຖະນຖະໜອມ ນາງສຸ່ ນັ ໜາວທງັ ທຸ່ ເີ ປັນຄນລະດຮູ ອ້ ນ. “ຄໂີ ຢໂກະ ເຊຸ່ ອໝນັ້ ລູກໃນທອ້ ງແມ” ຜວົ ຂອງນາງຊວງແຂນມາກອດ. ໝແນະນາໃຫນ້ າງເຂາົ້ ນອນໂຮງໝ ຄໂີ ຢໂກະ ບຸ່ ຢາກເຂາົ້ ແຕຸ່ ໃນທຸ່ ສີ ດນາງກຍອມປະຕບິ ດັ . “ຂອ້ ຍຊເິ ຂາົ້ ໂຮງໝແຕຸ່ ຂໄປຢາມພຸ່ ແມຸ່ ສອງສາມມກ້ ຸ່ ອນໄດບ້ ຸ່ ?”. ຜວົ ພາຄໂີ ຢໂກະໄປສຸ່ ງົ ເຮອນພຸ່ ແມຸ່ . ມຕ້ ຸ່ ມານາງກຫຼອຍອອກຈາກເຮອນແລວ້ ມຸ່ ງໜາ້ ໄປຍງັ ເຮອນພກັ ເທງິ ພູ ບຸ່ ອນທຸ່ ເີ ຄຍີ ຢຸ່ ູກບັ ຜວົ ເກຸ່ າົ . ມນັ ເປັນເວລາຕນົ້ ເດອນກນັ ຍາ ຄາວທຸ່ ນີ າງມາຢຸ່ ູກບັ ຜວົ ເກຸ່ າົ ແມຸ່ ນລະຫວຸ່ າງກາງເດອນດຽວ ກນັ ນ,ີ້ ຄໂີ ຢໂກະ ຮູສ້ ກຶ ປນ້ ທອ້ ງປວດຮາກຂະນະທຸ່ ຢີ ຸ່ ູລດົ ໄຟ. ນາງເມາົ ລດົ ໄຟຈນົ ຕາລາຍທງັ ຄດິ ຢາກໂດດອອກຈາກ ລດົ ພລດົ ໄຟຂນຶ້ ມາຮອດສະຖານເີ ທງິ ພູ ອາກາດເຢັນເຮດັ ໃຫນ້ າງມແີ ຮງຂນຶ້ , ນາງຄວບຄມສະຕໄິ ດຄ້ ກບັ ວຸ່ າຜຮີ າ້ ຍທຸ່ ີ ສງິ ຢຸ່ ູໃນຕວົ ໄດບ້ ນິ ອອກຈາກຄງີ ໄປ. ນາງຢດຍຸ່ າງຮູສ້ ກຶ ງງົ ທບີ ຫຼຽວໄປເບຸ່ ງິ ສາຍພູສຄີ າມທອ້ ງຟາ້ ເປັນເສນັ້ ສາຍທຸ່ ມີ ີ ຊວີ ດິ ຊວີ າຢຸ່ ູພນ້ ນາ້ ຕາຄຸ່ ອຍໆໄຫຼອອກ ນາງຍກົ ມປາ້ ຍແລວ້ ຍຸ່ າງມງ້ ໜາ້ ໄປຍງັ ເຮອນຫງຼັ ທຸ່ ນີ າງກບັ ເຂາົ ເຄຍີ ຢຸ່ ູ, ສຽງນກົ ຮອ້ ງດງັ ແວຸ່ ວມາແຕຸ່ ປຸ່ າໄມທ້ ຸ່ ປີ ະກດົ ເດຸ່ ນັ ທຸ່ າມກາງແສງແດດອຸ່ ອນຍາມແລງ. ໃນເຮອນນນັ້ ມຜີ າ້ ມຸ່ ານສຂີ າວຫອ້ ຍຢຸ່ ູ 73 ຜູຮ້ ຽບຮຽງ : ວຽງມະນີ ລາວຈ ູ

ວນັ ນະຄະດອີ າຊີ ປຸ່ ອງຢຽ້ ມສອງຊນັ້ ເພາະມຄີ ນົ ເຂາົ້ ໄປຢຸ່ ູແລວ້ . ຄໂີ ຢໂກະ ບຸ່ ກາ້ ເຂາົ້ ໄປໃກນ້ າງແນມເບຸ່ ງິ ເຮອນແລວ້ ຈຸ່ ມົ ຄຸ່ ອຍໆວຸ່ າ: “ຊວິ ຸ່ າຢຸ່ າງໃດ ຖາ້ ລູກມໜີ າ້ ຕາຄເຈາົ້ ?”, ເພາະສະດງ້ ໃນຄາເວາົ້ ຂອງຕນົ ເອງ. ນາງຫນັ ຫຼງັ ກບັ ຮູສ້ ກຶ ອບົ ອຸ່ ນ ແລະ ສະຫງບົ ໃນໃຈ. 5.1 ວເິ ຄາະເລຸ່ ອງ ກ. ພາກສະເໜີ ເລຸ່ ອງ \"ພະຈນັ ເທງິ ໜາ້ ນາ້ \" ແມຸ່ ນຜນົ ງານການປະດດິ ແຕຸ່ ງຂອງ ທຸ່ ານ ກາວະບາຕະຢາຊູ ນາຣີ ທຸ່ ານໄດ້ ສະທອ້ ນໃຫເ້ ຫນັ ສະພາບຕວົ ຈງິ ຂອງສງັ ຄມົ ຍຸ່ ປີ ຸ່ ນໃນໄລຍະມສີ ງົ ຄາມ. ເຊຸ່ ງິ ເລຸ່ ອງໄດສ້ ຸ່ ອງແສງໃຫເ້ ຫນັ ຜນົ ຮາ້ ຍຂອງ ສງົ ຄາມ, ຊະຕາກາທຸ່ ທີ ກຈນົ ແລະ ຄວາມພະຍາຍາມສູທ້ ນົ ຜຸ່ ານຜຸ່ າອປະສກັ ຂອງແມຸ່ ຍງິ ແລະ ສຸ່ ອງແສງໃຫເ້ ຫນັ ແມຸ່ ຍງິ ຄນົ ໜຸ່ ງຶ ທຸ່ ບີ ຸ່ ເຄຍີ ລມຕຸ່ ອະດດີ ຄວາມເປັນມາຂອງຕນົ ເອງ. ຂ. ເນອ້ ໃນຄວາມໝາຍຂອງເລຸ່ ອງ ເລຸ່ ອງ “ພະຈນັ ເທງິ ໜາ້ ນາ້ ” ສງົ ຄາມກແມຸ່ ນເງຸ່ອນໄຂໜຸ່ ງຶ ທຸ່ ເີ ຮດັ ໃຫຕ້ ວົ ລະຄອນປະສບົ ກບັ ອ ປະສກັ ຕຸ່ າງໆ. ສະນນັ້ , ຄາວຸ່ າສງົ ຄາມແມຸ່ ນຫຍງັ ? ສງົ ຄາມມຜີ ນົ ຮາ້ ຍແນວໃດ? ຫຼ ສງັ ຄມົ ?. ຄາຖາມນເີ້ ຊຸ່ ອແນຸ່ ວຸ່ າທກໆຄນົ ສາມາດ ໃຫຄ້ າຕອບໄດ້ ແມຸ່ ນແຕຸ່ ຄນົ ບາ້ , ຕາບອດຕະຫອຼ ດຮອດເດກັ ທຸ່ ບີ ຸ່ ຮູດ້ ຽງສາທງັ ນກີ້ ເພາະວຸ່ າເມຸ່ ອເກດີ ມສີ ງົ ຄາມກເກດີ ໃຫມ້ ສີ ຽງລະເບດີ , ສຽງຄວນຄາງຈາກຄນົ ທຸ່ ໄີ ດຮ້ ບັ ບາດເຈບັ , ສຽງຮອ້ ງໄຫນ້ າລູກ, ນາຜວົ ທຸ່ ລີ ມົ້ ຫາຍຕາຍໄປ. ນີ້ ແຫຼະຄເງຸ່ອນໄຂ ແລະ ຄາຕອບທຸ່ ເີ ຮດັ ໃຫພ້ ວກເຂາົ ຮູວ້ ຸ່ າສງົ ຄາມແມຸ່ ນຫຍງັ . ເລຸ່ ອງ “ພະຈນັ ເທງິ ໜາ້ ນາ້ ” ມນັ ໄດສ້ ຸ່ ອງ ແສງໃຫເ້ ຫນັ ເຖງິ ຄວາມໂຫດຮາ້ ຍປຸ່ າເຖຸ່ ອນຂອງສງົ ຄາມ ເຊຸ່ ງິ ໄດເ້ ຮດັ ໃຫ້ ຄໂີ ຢໂກະ ກບັ ຜວົ ຕອ້ ງອບົ ພະຍບົ ແລະ ແລວ້ ຜວົ ຂອງນາງກໄດ້ ເຈບັ ປຸ່ ວຍຢຸ່ າງໜກັ ຈນົ ເຖງິ ຂນັ້ ເສຍຊວີ ດິ . ຖາ້ ພວກເຮາົ ເບຸ່ ງິ ແບບຜວີ ເຜນີ ແລວ້ ຄາ້ ຍຄກນັ ກບັ ວຸ່ າການເຈບັ ປຸ່ ວຍລມົ້ ຕາຍຂອງຜວົ ຄໂີ ຢໂກະ ແມຸ່ ນຍອ້ ນພະຍາດອຸ່ ນ. ຖາ້ ຫາກເບຸ່ ງິ ຢຸ່ າງເລກິ ເຊຸ່ ງິ ແລວ້ ພວກເຮາົ ຈະຮູ ້ ໄດວ້ ຸ່ າການເຈບັ ປຸ່ ວຍລມົ້ ຕາຍຂອງຜວົ ຄໂີ ຢໂກະ ມນັ ມາຈາໃສ?. ເກດີ ມາຈາກສະພາບແວດລອ້ ມທາງທາມະຊາດ ຫຼ ເກດີ ມາຈາກ ສງົ ຄາມ?. ຄວາມຈງິ ທງັ ໝດົ , ຄວາມອາພບັ ຂອງ ຄໂີ ຢໂກະ ແລະ ຊະຕາກາອນັ ໂສກເສາົ້ ຂອງຜວົ ຄໂີ ຢໂກະ ແມຸ່ ນມາ ຈາການລະເບດີ ຂນຶ້ ຂອງສງົ ຄາມທງັ ນນັ້ ເພາະການລະເບດີ ຂນຶ້ ຂອງສງົ ຄາມມນັ ໄດເ້ ຮດັ ໃຫທ້ ກຄນົ ຕອ້ ງອກົ ສຸ່ ນັ ຂວນັ ຫາຍ, ມນັ ໄດທ້ າລາຍເຜາົ ຜານເຮອນຊານບາ້ ນຊຸ່ ອງ, ສດັ ສາວາສຸ່ ງິ ຕະຫຼອດຮອດທກສຸ່ ງິ ຢຸ່ າງທຸ່ ມີ ຊີ ວີ ດິ ແມຸ່ ນແຕຸ່ ມດົ , ແມງໄມ,້ ຂກີ້ ະເດອນ... ຕຸ່ ກບັ ເຫດການທຸ່ ໜີ າ້ ຢາ້ ນກວົ ດຸ່ ງັ ກຸ່ າວໄດເ້ ຮດັ ໃຫ້ ຄໂີ ຢໂກະ ຕອ້ ງໄດອ້ ບົ ພະຍບົ ແລະ ກ ເປັນຄວາມຈງິ ທຸ່ ປີ າສະຈາກບຸ່ ໄດກ້ ານອບົ ພະຍບົ ນນັ້ ຈະຕອ້ ງພບົ ກບັ ບນັ ຫາຮອ້ ຍແປດພນັ ປະການ ເຊຸ່ ນັ ຂາດທຸ່ ພີ ກັ ພາອາໄສ, ຂາດອາຫານການກນິ , ຂາດເສອ້ ຜາ້ ອາພອນ ຕະຫອຼ ດຮອດຂາດຢາປຸ່ ິນປົວພະຍາດເຈບັ ປຸ່ ວຍ ແລະ ອຸ່ ນໆ. ແຕຸ່ ໃນຕວົ ຈງິ ແລວ້ ກເປັນເຊຸ່ ນັ ນນັ້ ແທ້ ຊວີ ດິ ຂອງຄຸ່ ູຜົວເມຍ ຄີໂຢໂກະ ມນັ ໄດຕ້ ກົ ຢຸ່ ູໃນທາດແຫຸ່ ງຜນົ ຮາ້ ຍຂອງ ສງົ ຄາມຄຜວົ ລມົ້ ປຸ່ ວຍດວ້ ຍເຊອ້ ວນັ ນະໂລກ, ໄປໃສມາໃສບຸ່ ໄດຈ້ າຕອ້ ງກນິ ກບັ ບຸ່ ອນ, ນອນກບັ ທຸ່ ີ ແລະ ເຮດັ ຫຍງັ ບຸ່ ໄດ.້ ສຸ່ ງິ ທຸ່ ເີ ຂາົ ເຮດັ ໄດກ້ ມພີ ຽງໃຊແ້ ວຸ່ ນເພຸ່ ອສຸ່ ອງເບຸ່ ງິ ສວນ, ເບຸ່ ງິ ເມຍທຸ່ ກີ າລງັ ເຮດັ ວຽກ ແລະ ຄອຍເອາົ ໃຈໃສຸ່ ດູແລ ຕນົ ເອງເທຸ່ າົ ນນັ້ . ໃນທຸ່ ສີ ດຊວີ ດິ ແຫຸ່ ງຄວາມທລະມານອນັ ເປັນຜນົ ມາຈາການລະເບດີ ຂນຶ້ ຂອງສງົ ຄາມ ກໄດສ້ ນິ້ ສດ ໄປຈາກໂລກນແີ້ ມຸ່ ນແຕຸ່ ແວຸ່ ນແຍງທຸ່ ີ ຄໂີ ຢໂກະ ຊໃ້ ຫຜ້ ວົ ກຖກເຜາົ ໄປກບັ ສບົ . ສຸ່ ງິ ທຸ່ ເີ ຫຼອໄວກ້ ມພີ ຽງຄວາມທກ, ຄວາມອາພບັ ແລະ ຄວນຄາງຫາຜວົ ຂອງ ຄໂີ ຢໂກະ ເທຸ່ າົ ນນັ້ . ເມຸ່ ອຊວີ ດິ ຍງິ ໝາ້ ຍເຫຼອພຽງໂຕຄນົ ດຽວ, ຂາດທຸ່ ເີ ພຸ່ ງິ , ຂາດທຸ່ ປີ ຶກສາ, ບນັ ຫາທຸ່ ຍີ ຸ່ າງເຂາົ້ ມາໃນຄວາມຄດິ 74 ຜູຮ້ ຽບຮຽງ : ວຽງມະນີ ລາວຈ ູ

ວນັ ນະຄະດອີ າຊີ ຂອງນາງແມຸ່ ນມເີ ປັນຮອ້ ຍເປັນພນັ ຢຸ່ າງ ແລະ ເຮາົ ອາດເວາົ້ ໄດວ້ ຸ່ າມດທງັ ແປດດາ້ ນ. ຕຸ່ ກບັ ບນັ ຫາດຸ່ ງັ ກຸ່ າວພວກເຮາົ ທກ ຄນົ ຕອ້ ງມຄີ າຖາມເກດີ ຂນຶ້ ໃນມນັ ສະໝອງຂອງພວກເຮາົ ວຸ່ າ “ຈະເຮດັ ແນວໃດຕຸ່ ໄປ?”. ຄາຕອບນຫີ້ ຼາຍຄນົ ກຈະມີ ຫາຼ ຍຄາຕອບ ຫຼ ຫຼາຍທາງອອກທຸ່ ແີ ຕກຕຸ່ າງກນັ ແລວ້ ແຕຸ່ ໃຜ ລາວ, ແຕຸ່ ຄາຕອບຂອງ ຄໂີ ຢໂກະ ແມຸ່ ນ “ລມົ້ ແລວ້ ລກ ລກແລວ້ ເດນີ , ແມຸ່ ນວຸ່ າວນັ ນຝີ້ ົນຕກົ ແຕຸ່ ວນັ ໜາ້ ຟາ້ ຕອ້ ງແດດ”. ໃນເບອ້ ງຕນົ້ ຄໂີ ຢໂກະ ກມຄີ ວາມທຖ້ ອຍໃຈເພາະ ຕນົ ເອງເຫຼອພຽງຕວົ ຄນົ ດຽວ, ຂາດຜູທ້ ຸ່ ໃີ ຫຄ້ າປຶກສາ, ນາງມແີ ຕຸ່ ຄດິ ເຖິງອະດດີ ທຸ່ ເີ ຄຍີ ຝັນ ແລະ ຄວາມສາພນັ ທຸ່ ີ ດດູ ດຸ່ ມຂອງຄຸ່ ູຜວົ ເມຍ, ຄໂີ ຢໂກະ ເຄຍີ ຝັນໄວວ້ ຸ່ າຕນົ ເອງຈະໃຊແ້ ວຸ່ ນນອ້ ຍຢຸ່ ູໃນຊດແຕຸ່ ງເພດ ເຊຸ່ ງິ ເປັນແວຸ່ ນທຸ່ ມີ ຮີ ູບ ຍາວໆ ແຄບໆ ແລະ ມສີ ອງໜາ້ ເພຸ່ ອຈະໃຊມ້ ນັ ຕອນເດນີ ທາງໄປດຸ່ ມນາ້ ເຜງິ້ ພະຈນັ ຕອ້ ງເລກີ ລມົ້ ໄປ. ເມຸ່ ອຄດິ ເຫນັ ຕອນນສີ້ ຸ່ ງິ ທຸ່ ຕີ ອບສະໜອງຄນມາກມພີ ຽງຄວາມລະທມົ ຂຸ່ ມົ ຂຸ່ ນ, ມແີ ຕຸ່ ນາ້ ຕາທຸ່ ໄີ ຫຼອອກມາເພຸ່ ອລຸ່ ລຽ້ ງເບາົ້ ແລະ ນາ້ ຕາກທະລຜຜຸ່ ານພວງແກມ້ ລງົ ສຸ່ ູພນ້ . ພາບແຫຸ່ ງຄວາມຫຼງັ ໄດຕ້ ອກຢາ້ ຄໂີ ຢໂກະ ຄງັ້ ແລວ້ ຄງັ້ ເລຸ່ າົ . ສຸ່ ງິ ດຸ່ ງັ ກຸ່ າວມນັ ໄດ້ ເຮດັ ໃຫ້ ຄໂີ ຢໂກະ ຕອ້ ງຄນົ້ ຫາຄາຕອບຂອງຕນົ ເອງໃຫໄ້ ດ.້ ຄໂີ ຢໂກະ ໄດຕ້ ດັ ສນິ ໃຈແຕຸ່ ງງານໃໝຸ່ ແລະແລວ້ ຄວາມ ຝັນໃນອະດດີ ກຄຸ່ ອຍໆປາກດົ ຕວົ ຂນຶ້ ນາງໄດໄ້ ປດຸ່ ມ ນາ້ ເຜງິ້ ພະຈນັ ນາຜວົ ໃໝຸ່ ຂອງລາວ, ພອ້ ມດວ້ ຍເຄຸ່ ອງແຕຸ່ ງເພດ ທຸ່ ມີ ແີ ວຸ່ ນນອ້ ຍໃໝຸ່ ອນັ ໜຸ່ ງຶ ຢຸ່ ູນາ. ເຖງິ ວຸ່ າຜວົ ຂອງນາງຈະມອີ າຍລຸ່ ນຕນົ ເຖງິ 15 ປີ ແຕຸ່ ນາງກບຸ່ ເຄຍີ ຕິ ແລະ ທຖ້ ອຍ ໃຈແຕຸ່ ຢຸ່ າງໃດ. ນາງຄດິ ສະເໝວີ ຸ່ າອາຍເປັນພຽງໂຕເລກ ແລະ ສຸ່ ງິ ສາຄນັ ຄຄວາມເທຸ່ າົ ທຽມກນັ ຂອງບດົ ບາດຍງິ -ຊາຍ. ແຕຸ່ ໃນຕວົ ຈງິ ກປະຕເິ ສດບຸ່ ໄດຜ້ ູຄ້ ນົ ເຂາົ ເຈາົ້ ຈະນນິ ທາວຸ່ າຂວນັ ວຸ່ າ ຄໂີ ຢໂກະ ແຕຸ່ ງງານກບັ ບຸ່ າວເຖາົ້ ຊາ້ ພດັ ມລີ ູກຊາຍ ອກີ ໜຸ່ ງຶ ຄນົ . ສຸ່ ງິ ດຸ່ ງັ ກຸ່ າວກເປັນທຸ່ ແີ ນຸ່ ໃຈ ແລະ ຮູຢ້ ຸ່ ູແກຸ່ ໃຈຂອງ ຄໂີ ຢໂກະ ຢຸ່ ູແລວ້ . ເຖງິ ວຸ່ ານາງຈະໄດປ້ ະເຊນີ ກບັ ສຽງ ດຸ່ ງັ ກຸ່ າວແຕຸ່ ໃນທຸ່ ສີ ດ ສຽງເວາົ້ ບຸ່ ດກີ ຸ່ ຫາຍສາບສູນໄປພາຍໃຕຄ້ ວາມອດົ ກນັ້ ແລະ ຜຸ່ ານຜຸ່ າຂອງຄໂີ ຢໂກະ. ໃນທຸ່ ສີ ດຄວາມມານະອດົ ທນົ , ຄວາມພາກພຽນຂອງ ຄໂີ ຢໂກະ ກປະກດົ ຜນົ ເປັນຈງິ . ສຸ່ ງິ ນນັ້ ຄ ຄໂິ ຢໂກະ ໄດຖ້ ພາແລວ້ ແລະ ສຸ່ ງິ ນເີ້ ອງທຸ່ ແີ ມຸ່ ຍງິ ທກຄນົ ໄຝຸ່ ຝັນຫາພາຍຫຼງັ ທຸ່ ມີ ຄີ ຸ່ ູຄອງ. ເວາົ້ ລວມ, ເວາົ້ ສະເພາະກແມຸ່ ນຄວາມ ໄຝຸ່ ຝັນຢາກມລີ ກູ ໃນອາດດີ ຂອງ ຄໂີ ຢໂກະ ກບັ ຜວົ ເກຸ່ າົ ຂອງນາງທຸ່ ຕີ າຍໄປ. ເຖງິ ວຸ່ າຄວາມໄຝຸ່ ຝັນຂອງນາງຈະປາກດົ ຜນົ ເປັນຈງິ ກຕາມ ແຕຸ່ ຄໂີ ຢໂກະບຸ່ ລມຄວາມເປັນມາ ຫຼ ອະດດີ ຂອງຕນົ ເອງ. ເມຸ່ ອເຮາົ ເບຸ່ ງິ ສະພາບຕວົ ຈງິ ໃນສງັ ຄມົ ແລວ້ ເຫນັ ວຸ່ າ ຄນົ ເຮາົ ສຸ່ ວນໃຫຸ່ ຍເມຸ່ ອໄດດ້ ມີ ສີ ກ ຫຼ ເປັນໃຫຍຸ່ ເປັນໂຕແລວ້ ກລມເບອ້ ງຫງຼັ , ລມອະດດີ ຄວາມເປັນມາ, ລມຜູມ້ ພີ ະຄນ, ລມພຸ່ ລມແມຸ່ .ແຕຸ່ ຄໂີ ຢໂກະພດັ ເປັນຍງິ ຄນົ ໜຸ່ ງຶ ທຸ່ ຕີ ຸ່ າງຈາກຄວາມຄດິ ຂອງບກຄນົ ເຫຸ່ ຼາົ ນນັ້ . ລາວເປັນຍງິ ທຸ່ ຮີ ູໄ້ ດຄ້ ນ ຄຸ່ າຂອງຄວາມຮກັ ທຸ່ ຜີ ວົ ມໃີ ຫລ້ າວ. ເຖງິ ແມຸ່ ນ ວຸ່ າຊວີ ດິ ໃນອະດດີ ມນັ ຈະຂມົ ຂຸ່ ນຈະທລະມານ ແຕຸ່ ຄໂີ ຢໂກະ ກຸ່ ຄດິ ວຸ່ າສຸ່ ງິ ດຸ່ ງັ ກຸ່ າວໄດເ້ ຮດັ ໃຫນ້ າງຮຽນຮູຫ້ ຼາຍຢຸ່ າງ ຈາກປະສບົ ການຊວີ ດິ , ເຮດັ ໃຫນ້ າງຮູໄ້ ດຄ້ ນ ຄຸ່ າຂອງບດົ ບາດຍງິ ຊາຍໃນຖານະເປັນຜວົ ເປັນເມຍກນັ . ທງັ ໝດົ ຂອງ ຊວີ ດິ ທຸ່ ໄີ ດຢ້ ຸ່ ູຮຸ່ ວມກບັ ຜວົ ເກຸ່ າົ ມນັ ຍງັ ຝັງເລກິ ຢຸ່ ູໃນຈນິ ຕະນາການ ຫຼ ແນວຄວາມຄດິ ຂອງນາງຕະຫຼອດມາ. ນາງຄດິ ສະເໝວີ ຸ່ າກຸ່ ອນຈະມວີ ນັ ນກີ້ ເພາະມວີ ນັ ນນັ້ . ຄ. ສະຫຼບ ເລຸ່ ອງ “ພະຈນັ ເທງິ ໜາ້ ນາ້ ” ທຸ່ ານ ກາວະບາຕະຢາຊນາຣິ ໄດສ້ າ້ ງຕວົ ລະຄອນຂນຶ້ ມາຢຸ່ າງມຊີ ວີ ດິ ຊວີ າ. ໝາຍ ຄວາມວຸ່ າມຕີ ວົ ລະຄອນໜອ້ ຍ ແຕຸ່ ຕວົ ລະຄອນນນັ້ ໄດເ້ ຮດັ ໜາ້ ທຸ່ ຕີ າມບດົ ບາດຈນົ ເຮດັ ໃຫບ້ ດົ ເລຸ່ ອງມເີ ນອ້ ໃນຄບົ ຖວ້ ນ ແລະ ເລກິ ເຊຸ່ ງິ . ຕວົ ລະຄອນຄໂີ ຢໂກະເປັນຕວົ ລະຄອນທຸ່ ກີ າວະບາຕະປັນແຕຸ່ ງຂນຶ້ ເຊຸ່ ງິ ເປັນຕວົ ແທນໃຫແ້ ກຸ່ ແມຸ່ ຍງິ ໃນທຸ່ ວົ ໂລກ. ເວາົ້ ລວມ, ເວາົ້ ສະເພາະກແມຸ່ ນແມຸ່ ຍງິ ໃນປະເທດຍຸ່ ປີ ຸ່ ນ. ເຊຸ່ ງິ ແມຸ່ ຍງິ ຄນົ ນເີ້ ຂາົ ເຄຍີ ຖກໄພສງົ ຄາມນາບຂຸ່ ູທາ 75 ຜູຮ້ ຽບຮຽງ : ວຽງມະນີ ລາວຈ ູ

ວນັ ນະຄະດອີ າຊີ ລາຍຈນົ ເຮດັ ໃຫຜ້ ູເ້ ປັນຜວົ ເຈບັ ເປັນລມົ້ ປຸ່ ວຍ ໃນທຸ່ ສີ ດກເສຍຊວີ ດິ , ແຕຸ່ ຍງິ ຄນົ ນກີ້ ຍງັ ບຸ່ ທຖ້ ອຍໃຈ, ເຂາົ ຕອ້ ງຕຸ່ ສູກ້ ບັ ອປະສກັ ຕຸ່ າງໆນາໆ ສດທາ້ ຍຄວາມຝັນຂອງນາງກເປັນຈງິ . ນຄີ້ ຜນົ ສາເລດັ ອນັ ຍຸ່ ງິ ໃຫຍຸ່ ໃນການສາ້ ງຕວົ ລະຄອນຂອງ ກາລະບາຕະ. ການໃຊສ້ ບັ ສານວນພາສາເຂາົ້ ໃຈງຸ່າຍ, ອຸ່ ານແລວ້ ມຸ່ ວນ, ອອນຊອນ. ສະຫຼບລວມແລວ້ ທຸ່ ານກາວະບາຕະໄດປ້ ະດດິ ແຕຸ່ ງເລຸ່ ອງນຂີ້ ນຶ້ ມາ ເພຸ່ ອຍກົ ໃຫເ້ ຫນັ ເຖິງບດົ ບາດຂອງ ແມຸ່ ຍງິ ທຸ່ ມີ ຄີ ວາມມານະອດົ ທນົ ຕຸ່ ສູກ້ ບັ ອປະສກັ ຕຸ່ າງໆ. ອນັ ເປັນບດົ ຮຽນທຸ່ ປີ ະເສດີ ແລະ ລາ້ ຄຸ່ າໃຫແ້ ກຸ່ ແມຸ່ ຍງິ ໃນ ສງັ ຄມົ ຍກປັດຈບນັ . 6. ປະຫວດັ ຫຍຂ້ ອງນກັ ປະພນັ ຄໂຣຢານາງ ິ ເຕດັ ຊໂຶ ກະ ທຸ່ ານເກດີ ເມຸ່ ອປີ 1934 ຢຸ່ ູນະຄອນໂຕກຽວ ທຸ່ ານໄດເ້ ຕບີ ໃຫຍຸ່ ຂນຶ້ ໃນສງົ ຄາມໂລກຄງັ້ ທີ 2, ພຸ່ ມອີ າຊບີ ເປັນ ຄູສອນມດັ ທະຍມົ ແຕຸ່ ພຸ່ ໄດຈ້ າກໄປແຕຸ່ ຕອນທຸ່ ານອາຍໄດ້ 8 ປີເທຸ່ າົ ນນັ້ , ສຸ່ ວນແມຸ່ ເປັນພະຍາບານປະດງົ ຄນັ , ທຸ່ ານ ໄດເ້ ຂາົ້ ໂຮງຮຽນປ1 ບຸ່ ພເທຸ່ າົ ໃດມກ້ ຖກໄລຸ່ ອອກ, ແມຸ່ ຈຸ່ ງຶ ພາໄປເຂາົ້ ໂຮງຮຽນໃໝຸ່ ທຸ່ ມີ ລີ ະບບົ ການສອນທຸ່ ແີ ຕກຕຸ່ າງ ຈາກໂຮງຮຽນອຸ່ ນ. ທຸ່ ານຮຽນຈບົ ແຕຸ່ ຊນັ້ ມດັ ທະຍມົ ເທຸ່ າົ ນນັ້ ຫຼງັ ຈາກນນັ້ ທຸ່ ານກໄດສ້ າ້ ງຄອບຄວົ ແຕຸ່ ການໃຊຊ້ ວີ ດິ ຄູ ຂອງທຸ່ ານເປັນພຽງໄລຍະເວລາສນັ້ ເທຸ່ າົ ນນັ້ ຍອ້ ນວຸ່ າພາລະຂອງທຸ່ ານຍງັ ມອີ ນັ ສາຄນັ ຫຼາຍກວຸ່ າທຸ່ ຈີ ະມາໃຊຊ້ ວີ ດິ ຄຸ່ ູ ແລະ ເປັນແມຸ່ ບາ້ ນຄຜູອ້ ຸ່ ນຄນົ ອຸ່ ນ. ທຸ່ ານໄດຕ້ ງັ້ ເປົາ້ ໝາຍໄວວ້ ຸ່ າຢາກຈະປະສບົ ຄວາມສາເລດັ ໃນວຽກງານກຸ່ ອນສາ້ ງ ຄອບຄວົ ຈຸ່ ງຶ ໄດຢ້ ຸ່ າຮາ້ ງກບັ ຜວົ ແລະ ເຮດັ ໃຫຜ້ ວົ ມຄີ ວາມຄຽດແຄນ້ ແມຸ່ ແລະ ອາ້ ຍຂອງທຸ່ ານຢຸ່ າງໜກັ . ຫງຼັ ຈາກນນັ້ ໄດເ້ ຂາົ້ ໂຮງຮຽນວທິ ະຍາໄລດນົ ຕີ ພາຍຫຼງັ ຮຽນຈບົ ກເຂາົ້ ເປັນພະນກັ ງານເຝິກງານດາ້ ນການສະ ແດງ ຂອງສະຖານວີ ທິ ະຍໂທລະພາບ, ເລຸ່ ມີ ຕນົ້ ດວ້ ຍການຫຼນິ້ ລະຄອນວທິ ະຍສາລບັ ເດກັ ນອ້ ຍ ແລະ ສະແດງເປັນ ຕວົ ປະກອບລະຄອນໂທລະທດັ , ຕຸ່ ມາກາຍເປັນນກັ ສະແດງຍງິ ທຸ່ ຊີ າວຍຸ່ ປີ ຸ່ ນນຍິ ມົ ຊມົ ຊອບຕດິ ຕຸ່ ກນັ ມາເປັນເວລາ ຫາຼ ຍສບິ ປີ, ເປັນນກັ ສະແດງຍງິ ຜູທ້ ຸ່ ມີ ລີ າຍຮບັ ສູງ ແລະ ໄດອ້ ທດິ ຕນົ ໃຫແ້ ກຸ່ ວຽກງານສງັ ຄມົ ສງົ ເຄາະ ເຊຸ່ ນັ ຊຸ່ ວຍເຫຼອ ຄນົ ພກິ ານ ແລະ ເດກັ ນອ້ ຍທຸ່ ປີ ະສບົ ກບັ ຄວາມຫຍງ້ ຍາກຢຸ່ ູໃນທຸ່ ວົ ໂລກ, ໄດຮ້ ບັ ລາງວນັ ດາ້ ນການສະແດງ ແລະ ລາຍ ການດເີ ດຸ່ ນັ ປະເພດຕຸ່ າງໆຢຸ່ າງ ຫຼວງຫຼາຍ ເຊຸ່ ນັ ລາຍການສນົ ທະນາປະຈາວນັ ທາງໂທລະພາບຊຸ່ ວຸ່ າ “ຫອ້ ງຂອງເຕດັ ຊຶ ໂກະ”… ນອກຈາກເປັນນກັ ສະແດງແລວ້ ທຸ່ ານຍງັ ເປັນນກັ ຂຽນທຸ່ ປີ ະສບົ ຄວາມສາເລດັ ຢຸ່ າງຄາດບຸ່ ເຖງິ ອກີ , ຜນົ ງານ ທາອດິ ຂອງທຸ່ ານແມຸ່ ນເລຸ່ ອງ “ໂຕ໊ະໂຕະຈງັ ນາງນອ້ ຍຂາ້ ງປຸ່ ອງຢຽ້ ມ” ພມິ ອອກໃນປີ 1981 ຈາໜຸ່ າຍໄດເ້ ຈດັ ລາ້ ນກວຸ່ າ 76 ຜູຮ້ ຽບຮຽງ : ວຽງມະນີ ລາວຈ ູ

ວນັ ນະຄະດອີ າຊີ ເຫຼມັ້ ເຊຸ່ ງິ ເປັນຕວົ ເລກທາລາຍສະຖຕິ ຈິ ານວນປຶມ້ ຂາຍດໃີ ນຍຸ່ ປີ ຸ່ ນ. ຫຼງັ ຈາກແປເປັນພາສາອງັ ກດິ ໃນປີ 1982 ກໄດ້ ຮບັ ຄວາມສນົ ໃຈຢຸ່ າງຫວຼ ງຫາຼ ຍ, ປັດຈບນັ ມກີ ານພມິ ຈາໜຸ່ າຍເປັນພາສາຕຸ່ າງໆຢຸ່ ູໃນສາມສບິ ກວຸ່ າປະເທດ. ເລຸ່ ອງ “ໂຕ໊ະໂຕະຈງັ ນາງນອ້ ຍຂາ້ ງປຸ່ ອງຢຽ້ ມ” ເປັນນຍິ າຍເຊງີ ອດັ ຕະຊວີ ະປະຫວດັ ຂອງຜູຂ້ ຽນ ເມຸ່ ອຄາວຍງັ ເປັນນກັ ຮຽນເດກັ ປະຖມົ ຕນົ້ ທຸ່ ສີ ອດແຊກຈດິ ຕະສາດເດກັ ແລະ ໃຫບ້ ດົ ຮຽນແກຸ່ ພຸ່ ແມຸ່ , ຄູສອນ, ເປັນແບບຢຸ່ າງງຸ່າຍ ນາໃຊໄ້ ດກ້ ບັ ເດກັ ນອ້ ຍທກຊາດ, ທກພາສາໃນໂລກ. ຍອ້ ນເນອ້ ເລຸ່ ອງກຸ່ ຽວຂອ້ ງກບັ ຈດິ ຕະສາດເດກັ ແລະ ສລິ ະປະ ການຂຽນແບບງຸ່າຍດາຍ ຈຸ່ ງຶ ເຮດັ ໃຫວ້ ນັ ນະຄະດເີ ລຸ່ ອງນປີ້ ະສບົ ຄວາມສາເລດັ ໃນລະດບັ ສາກນົ . ໃນປີ 1984 ທຸ່ ານໄດຮ້ ບັ ການແຕຸ່ ງຕງັ້ ເປັນທດູ ສນັ ຖະວະໄມຕີ ຂອງອງົ ການສະຫະປະຊາຊາດພຽງຄນົ ດຽວ ຈາກທະວບີ ອາຊ.ີ ນບັ ແຕຸ່ ໄດດ້ າລງົ ຕາແໜຸ່ ງນມີ້ າທກໆປີທຸ່ ານຈະເດນີ ທາງໄປຢຽ້ ມຢາມເດກັ ນອ້ ຍໃນປະເທດທຸ່ ພີ ວມ ມບີ ນັ ຫາ ແລະ ຕອ້ ງການຄວາມຊຸ່ ວຍເຫຼອຢຸ່ າງຮບີ ດຸ່ ວນ, ມາຮອດປັດຈບນັ ທຸ່ ານໄດໄ້ ປຢຽ້ ມຢາມຮອດ 15 ປະເທດ ທງັ ອາຟຣກິ ກາ, ອາຊີ ແລະ ຢູໂຣບ. ແຕຸ່ ລະປີທນຶ ທຸ່ ທີ ຸ່ ານລະດມົ ໄດນ້ ນັ້ ໄດສ້ ງົ ມອບໃຫ້ ອຍນເິ ຊບັ ເພຸ່ ອນາໄປໃຊຈ້ ຸ່ າຍ ເຂາົ້ ໃນກດິ ຈະກາຊຸ່ ວຍເຫຼອເດກັ ໃນປະເທດທຸ່ ທີ ຸ່ ານໄປຢຽ້ ມຢາມ ເຊຸ່ ນັ ໃນປີ 1988 ທຸ່ ານໄດໄ້ ປຢ້ຽມຢາມປະເທດ ຫວຽດນາມ ແລະ ກາປູເຈຍ ຫຼງັ ຈາກນນັ້ ກໄດຮ້ ຸ່ ວມມກບັ ຈດິ ຕະກອນເຮດັ ປຶມ້ ຮູບຊຸ່ ວຸ່ າ “ຂດອກໄມແ້ ທນລະເບດີ ແດຸ່ ” ເຊຸ່ ງິ ເປັນເລຸ່ ອງທຸ່ ກີ ຸ່ ຽວຂອ້ ງກບັ ລະເບດີ ຕກົ ຄາ້ ງຝັງດນິ ອອກຈາໜຸ່ າຍເພຸ່ ອສະສມົ ລາຍຮບັ ໄປດາເນນີ ກດິ ຈະກາ ຊຸ່ ວຍເຫອຼ ເດກັ ນອ້ ນໃນປະເທດທຸ່ ມີ ບີ ນັ ຫາ. 6.1 ເລຸ່ ອງ “ໂຕ໊ະໂຕະຈງັ ” ຕອນນາງນອ້ ຍຂາ້ ງປຸ່ ອງຢຽ້ ມ ກຸ່ ອນຈະມາໂຮງຮຽນໃໝຸ່ ນທີ້ ມແີ ລຸ່ ອງເຮດັ ໃຫແ້ ມຸ່ ຂອງ ໂຕ໊ະໂຕະຈງັ ອກໝກົ ອກໃຈ. ໂຕ໊ະໂຕະຈງັ ຖກໄລຸ່ ອອກຈາກໂຮງຮຽນເກຸ່ າົ ຂະນະຮຽນຢຸ່ ູ ປ1 ເທຸ່ າົ ນນັ້ . ອາທດິ ແລວ້ ນຄີ້ ປູ ະຈາຫອ້ ງໄດເ້ ອນີ້ ແມຸ່ ໄປຫາເພຸ່ ອບອກວຸ່ າ: “ຖາ້ ລູກເຈາົ້ ຍງັ ຢຸ່ ູນມີ້ ນັ ຈະລບົ ກວນເດກັ ນອ້ ຍຜູອ້ ຸ່ ນໃນຫອ້ ງຮຽນ, ພາມນັ ໄປຮຽນຢຸ່ ູໂຮງຮຽນອຸ່ ນ ສາ”. ສາວຄຜູ ູໜ້ ຸ່ ມແໜນ້ ໜາ້ ຕາຈບົ ງາມເວາົ້ ຫຼາໄປຫຼາມາທງັ ຫາຍໃຈໃຫຍຸ່ ເປັນຮູດໆ, ມນັ ໂພດແທໆ້ ໃດ໋!. ແມຸ່ ຕກົ ໃຈແຮງໆ ພະຍາຍາມຄດິ ວຸ່ າລູກຂອງນາງເຮດັ ຫຍງັ ແດຸ່ ອນັ ຈະເປັນການລບົ ກວນການຮຽນຂອງຜູ ້ ອຸ່ ນໆໃນຫອ້ ງຮຽນ. ສາວນາງຄູຫບຼັ ຕາພບຶ ໆ ຈນົ ຂນົ ຕາງອນຕາກນັ ທາງມລບູ ຜມົ ຕດັ ສນັ້ ໆ ແລະ ເລຸ່ ມີ ຕນົ້ ອະທບິ າຍ. ເວລາມນັ ອດັ ມນັ ໄຂຝາໂຕະເປັນຮອ້ ຍໆເທຸ່ ອກນ້ ນຸ່ າ ພຂອ້ ຍບອກວຸ່ າ “ຖາ້ ບຸ່ ມຫີ ຍງັ ຢຸ່ າໄຂ ຫຼ ອດັ ຝາໂຕະ”. ລູກສາວຂອງເຈາົ້ ຈະຈກົ ເອາົ ເຄຸ່ ອຝໃຊທ້ ກແນວຕງັ້ ແຕຸ່ ປຶມ້ ຂຽນ, ແອບສ ແລະ ປຶມ້ ອຸ່ ານທຸ່ ຢີ ຸ່ ູໃນໂຕະອອກມາເທຸ່ ອລະ ອນັ . ສມົ ມດວຸ່ າຊຂິ ຽນທວາຍລູກເຈາົ້ ຊໄິ ຂຝາໂຕະຈກົ ເອາົ ປຶ້ມຂຽນອອກມາອດັ ຝາໂຕະກກຶ ! ຂຽນຄາວຸ່ າກາລງົ ໃສຸ່ ປຶມ້ ພຂຽນບຸ່ ງາມ ຫຼ ຂຽນຜດິ ມນັ ຈະໄຂຝາໂຕະຫຼບຫວົ ລງົ ໄປຢິບເອາົ ຢາງລບຶ , ອດັ ໂຕະກບຶ ກບັ , ໃຊ້້ຢາງລບຶ ລບຶ ຄາຜດິ , ໄຂຝາໂຕະອກີ ເພຸ່ ອມຽ້ ນຢາງລບຶ ອດັ ກບຶ ລງົ ອກີ ຢຸ່ າງໄວວາພປານສາຍຟາ້ ແມບ, ຄາວໜຸ່ ງຶ ຊາ້ ພດັ ໄຂອກີ ຂອ້ ຍ ງວາກໄປເບຸ່ ງິ ຄດິ ວຸ່ າມນັ ເຮດັ ຫຍງັ ປະກດົ ວຸ່ າພຂຽນກາໄດໂ້ ຕດຽວມນັ ກມຽ້ ນເຄຸ່ ອງແຕຸ່ ລະອນັ ໄຂໂຕະມຽ້ ນສດາແລວ້ ອດັ ໂຕະ, ພຊຂິ ຽນ ກິ ເຊຸ່ ງິ ເປັນຄວາມຕຸ່ ມາມນັ ກຕງັ້ ຕນົ້ ໄຂໂຕະອດັ ໂຕະໃໝຸ່ , ຈກົ ເອາົ ເຄຸ່ ອງອອກມາເທຸ່ ອລະອນັ , ຝາ ໂຕະຂອງມນັ ຖກອດັ ຢຸ່ ູບຸ່ ເຊາົ ຈນົ ຂອ້ ຍຕາລາຍ. ແຕຸ່ ກຮາ້ ຍດຸ່ າຫຍງັ ບຸ່ ໄດ້ ເພາະເບຸ່ ງິ ມນັ ກມວີ ຽກເພຸ່ ອໄຂເພຸ່ ອອດັ ຝາ ໂຕະທກເທຸ່ ອ. ສາວນາງຄພູ ບັ ຕາວບັ ໆຖຸ່ ຂີ ນຶ້ ຄກບັ ພວມເຫນັ ເຫດການເຫຸ່ າຼົ ນນັ້ . ຟັງມາຮອດຕອນນແີ້ ມຸ່ ຈຸ່ ງຶ ຮູວ້ ຸ່ າເປັນຫຍງັ 77 ຜູຮ້ ຽບຮຽງ : ວຽງມະນີ ລາວຈ ູ

ວນັ ນະຄະດອີ າຊີ ໂຕ໊ະໂຕະຈງັ ຈຸ່ ງຶ ໄຂ ແລະ ອດັ ຝາໂຕະເລອ້ ຍໆແທ.້ ມທ້ າອດິ ທຸ່ ກີ ບັ ມາຈາກໂຮງຮຽນ ໂຕ໊ະໂຕະຈງັ ເລຸ່ າົ ສຸ່ ູແມຸ່ ຟັງຢຸ່ າງ ຕຸ່ ນເຕນັ້ ວຸ່ າ: - ໂຮງຮຽນນຄີ້ ກັ ຂະໜາດເລຍີ ແມຸ່ ເອຍີ , ໂຕະຢຸ່ ູເຮອນເຮາົ ຕອ້ ງດງຶ ລນີ້ ຊກັ ແບບນແີ້ ມຸ່ ນບແມຸ່ ? ແຕຸ່ ໂຕະຢຸ່ ູໂຮງ ຮຽນມຝີ າຢຸ່ ູເທງິ ຄຝາອດັ ກະໂລຸ່ ງຂເີ້ ຫຍຸ່ ອ ແຕຸ່ ພຽງດກີ ວຸ່ າທງັ ໃສຸ່ ເຄຸ່ ອງໄດຫ້ າຼ ຍແນວຄກັ ແທໆ້ ໃດ໋ແມຸ່ ! ແມຸ່ ຄດິ ເຫນັ ໂຕ໊ະໂຕະຈງັ ໄຂ-ອດັ ຝາໂຕະຢຸ່ ູຫອ້ ງຮຽນຢຸ່ າງມຸ່ ວນມ ເພາະບຸ່ ເຄຍີ ມໂີ ຕະແບບນມີ້ າກຸ່ ອນ ແລະ ຄດິ ວຸ່ າທຸ່ ແີ ທແ້ ລວ້ ບຸ່ ແມຸ່ ນເລຸ່ ອງຮາ້ ຍແຮງຫຍງັ ພເຊາົ ເຫຸ່ ກີ ຄງົ ເຊາົ ໄຂເຊາົ ອດັ ເອງ. - ຂອ້ ຍຊບິ ອກລູກຂອ້ ຍຕຸ່ ມດອກ - ບຸ່ ແມຸ່ ນແຕຸ່ ເທຸ່ າົ ນດີ້ ອກ, ສາວຄເູ ວາົ້ ສຽງແຈດແຫຼມກວຸ່ າເກຸ່ າົ ແມຸ່ ຮູສ້ ກຶ ວຸ່ າຕນົ ເອງລບີ ນອ້ ຍລງົ ອກີ ສາວຄເູ ດຸ່ ໜາ້ ເຂາົ້ ມາເວາົ້ ວຸ່ າ: - ພເຮດັ ວຽກອດັ -ໄຂຝາໂຕະ ມນັ ຊາ້ ຢນຕະຫຼອດເວລາ, ຢນເປັນຊຸ່ ວົ ໂມງໆພນ້ ນຸ່ າ. - ຢນຢຸ່ ູໃສເນາະ? ແມຸ່ ຖາມຢຸ່ າງຕກົ ໃຈ. ສາວຄເູ ວາົ້ ຊງົ ເຄຸ່ ອງວຸ່ າ: - ຢນຢຸ່ ູແຄມປຸ່ ອງຢຽ້ ມຫອ້ ງຫນັ້ ເດ. - ແມຸ່ ບຸ່ ເຂາົ້ ໃຈຫຍງັ ເລຍີ ຈາເປັນຕອ້ ງຖາມອກີ ວຸ່ າ “ມນັ ຢນເຮດັ ຫຍງັ ຢຸ່ ູແຄມປຸ່ ອງຢຽ້ ມ?”. - ກໄປເອນີ້ ພວກຈນິ ດອັ ງຍະລະບ! ສຽງຄເູ ວາົ້ ແຮງຈນົ ເກອບເປັນສຽງຮອ້ ງ. ເມຸ່ ອມາສະຫຼບເລຸ່ ອງສາວຄູເລຸ່ າົ ຈຸ່ ງຶ ມາເຂາົ້ ໃຈວຸ່ າ ຊຸ່ ວົ ໂມງທາອດິ ໂຕ໊ະໂຕະຈງັ ໄຂອດັ ປະຕູຢຸ່ ູດນົ ເຕບີ ແລວ້ ລກຈາກໂຕະໄປຢນຢຸ່ ູແຄມປຸ່ ອງຢຽ້ ມແນມເບຸ່ ງິ ອອກໄປທາງນອກ. ສາວຄູຄດິ ວຸ່ າຖາ້ ຢນຢຸ່ ູມດິ ກບຸ່ ເປັນຫຍງັ ແຕຸ່ ບຸ່ ພ ເທຸ່ າົ ໃດໂຕ໊ະໂຕະຈງັ ຊາ້ ຮອ້ ງວຸ່ າ “ອາວ ຈດີ້ ອັ ງຍະ”. ຈະວຸ່ າເປັນໂຊກດຂີ ອງ ໂຕ໊ະໂຕະຈງັ ຫຼ ໂຊກຮາ້ ຍຂອງສາວຄູກບຸ່ ຮູ.້ ທຸ່ ຫີ ຸ່ ອງຮຽນຊນັ້ ລຸ່ ມ ແລະ ຕດິ ກບັ ຖະ ໜນົ ມພີ ຽງຮວົ້ ຟມ້ ໄມເ້ ຕຍ້ ກາງກນັ້ ຢຸ່ ູເທຸ່ າົ ນນັ້ . ເຮດັ ໃຫ້ ໂຕ໊ະໂຕະຈງັ ເວາົ້ ລມົ ກບັ ຄນົ ກາຍທາງໄດ.້ ພວກຈນິ ດອັ ງຍະ ຫຼ ນກັ ເສບຮບັ ຈາ້ ງໂຄສະນາສນິ ຄາ້ ຢຸ່ ູຕາມຖະໜນົ ໄດຍ້ ນິ ສຽງຮອ້ ງຈຸ່ ງຶ ຍຸ່ າງມາປຸ່ ອງຢຽ້ ມຫອ້ ງຮຽນ. ໂຕ໊ະໂຕະຈງັ ຟາ້ ວບອກໝຸ່ ຢູ ຸ່ າງດໃີ ຈວຸ່ າ “ມາແລວ້ ” ພວກເດກັ ນອ້ ຍພາກນັ ຮຽນໜງັ ສຢຸ່ ູ ຈຸ່ ງຶ ອກນັ ຢຸ່ ູປຸ່ ອງຢຽ້ ມ ແລະ ຮອ້ ງໃສຸ່ ນກັ ດໄນຕແີ ຊວໆ. ໂຕ໊ະໂຕະຈງັ ຂ ຮອ້ ງໃຫພ້ ວກເຂາົ ເສບເພງໃຫຟ້ ັງ. ນກັ ເສບຮບັ ຈາ້ ງເຊຸ່ ງິ ອດົ ສາເສບຄຸ່ ອຍໆເວລາກາຍໜາ້ ໂຮງຮຽນ ຖກຂໃຫເ້ ສບກ ເລຍີ ເສບດງັ ສະນຸ່ ນັ ທງັ ປຸ່ ີ, ແສຸ່ ງ, ກອງ ແລະ ເຄຸ່ ອງສາຍສະມເິ ຊນັ . ສາວນາງຄູຕອ້ ງລຖາ້ ໃຫສ້ ຽງອກຶ ກະທກຶ ມດິ ລງົ ເອງ ເພາະເຮດັ ຫຍງັ ບຸ່ ໄດນ້ ອກຈາກອດົ ທນົ ຢຸ່ າງດຽວ. ພເພງສດນກັ ເສບກຍຸ່ າງຈາກໄປ ແລະ ໝຸ່ ທູ ກຄນົ ກບັ ມານຸ່ ງັ ຕຸ່ ງັ ຮຽບຮອ້ ຍແລວ້ ໂຕ໊ະໂຕະຈງັ ກຍງັ ຢນຢຸ່ ູຂາ້ ງ ປຸ່ ອງຢຽ້ ມ ບຸ່ ຍອມໂຍກຍາ້ ຍບຸ່ ອນ. ເມຸ່ ອສາວຄູຖາມວຸ່ າ “ເປັນຫຍງັ ຈຸ່ ງຶ ຢນຢຸ່ ູຫນັ້ ?” ໂຕ໊ະໂຕະຈງັ ກຕອບຢຸ່ າງຂງຶ ຂງັ ວຸ່ າ “ກະຄອງວຸ່ າຄນັ ມຈີ ນິ ດອັ ງຍະພວກໃໝຸ່ ມານອ້ ງກະຊລິ ມົ ກບັ ພວກເພຸ່ ນິ ແລວ້ ຖາ້ ວຸ່ າພວກເຂາົ ຫວຸ່ າງກນີ້ ກີ້ ບັ ມາແລວ້ ນອ້ ງບຸ່ ຮູວ້ ນັ ກະຕາຍລະຕ”ີ . “ເຂາົ້ ໃຈບບດັ ນີ້ ວຸ່ າຂອ້ ຍສອນໜງັ ສບຸ່ ໄດເ້ ລຍີ ”. ສາວຄູເວາົ້ ແບບມອີ າລມົ ຮນແຮງຂນຶ້ . ແມຸ່ ຄດິ ໃນໃຈວຸ່ າສາວຄຄູ ຊໜິ ກັ ໃຈຫຼາຍ. ທນັ ໃດນນັ້ ສາວຄູກເວາົ້ ສຽງດງັ ກວຸ່ າເກຸ່ າົ . ແມຸ່ ຕກົ ໃຈຖາມດວ້ ຍຄວາມຖອຍລຸ່ ອຍລຸ່ າວຸ່ າ “ມຫີ ຍງັ ອກີ ຫວະ?”. 78 ຜູຮ້ ຽບຮຽງ : ວຽງມະນີ ລາວຈ ູ

ວນັ ນະຄະດອີ າຊີ ສາວຄຟູ າ້ ວເວາົ້ ຕຸ່ ວຸ່ າ “ຖາ້ ຖວຸ່ າບຸ່ ມຫີ ຍງັ ຕຸ່ ມອດີ ແດຸ່ ຂອ້ ຍຄຊບິ ຸ່ ຂໃຫເ້ ຈາົ້ ພາມນັ ໄປເຂາົ້ ໂຮງຮຽນອຸ່ ນດອກ!”. ສາວຄເູ ຮດັ ຕສິ ະຫງບົ ຈດິ ໃຈ ແລະ ແນມເບຸ່ ງິ ໜາ້ ແມຸ່ ກຸ່ ອນເວາົ້ ຕຸ່ ວຸ່ າ: “ມວ້ ານນມີ້ ນັ ກຢນຢຸ່ ູບຸ່ ອນເກຸ່ າົ ຂອ້ ຍສອນໜງັ ສໄປທງັ ຄດິ ວຸ່ າ ມນັ ຄລມົ ກບັ ພວກນກັ ເສບຄເຄຍີ ເຮດັ ” ແຕຸ່ ທນັ ໃດນນັ້ ມນັ ກເວາົ້ ຂນຶ້ ວຸ່ າ “ເຮດັ ຫຍງັ ຢຸ່ ູລະຫນັ້ ” ຄກບັ ວຸ່ າພວມຖາມຜູໃ້ ດຜູໜ້ ຸ່ ງຶ ຂອ້ ຍບຸ່ ເຫນັ ໃຜຄດິ ສງົ ໄສວຸ່ າມນັ ເວາົ້ ກບັ ໃຜ. ຄາວດຽວກເວາົ້ ຂນຶ້ ອກີ ວຸ່ າ “ບອກແດຸ່ ແມເ້ ຮດັ ຫຍງັ ຢຸ່ ູ” ເທຸ່ ອນມີ້ ນັ ບຸ່ ແນມອອກໄປທາງຖະໜນົ . ຂອ້ ຍ ຢາກຮູເ້ ພາະພະຍາຍາມຟັງເທຸ່ ອໃດກບຸ່ ມສີ ຽງຕອບມນັ ຖາມຊາ້ ຫຼາຍເທຸ່ ອຈນົ ຂອ້ ຍສອນໜງັ ສບຸ່ ໄດ້ ຕອ້ ງອອກໄປ ສຸ່ ອງຢຸ່ ູປຸ່ ອງຢຽ້ ມຈຸ່ ງຶ ເຫນັ ນກົ ແອຸ່ ນໂຕໜຸ່ ງຶ ເຮດັ ຮງັ ຢຸ່ ູກອ້ ງສາຍຄາໂຮງຮຽນ ມນັ ເວາົ້ ກບັ ນກົ ຫນັ້ ລະ! ບຸ່ ແມຸ່ ນວຸ່ າຂອ້ ຍບຸ່ ເຂາົ້ ໃຈຄວາມຮູສ້ ກຶ ຂອງເດກັ ນອ້ ຍເດເີ ອອ້ ຍ, ບຸ່ ໄດວ້ ຸ່ າມນັ ສະຕບິ ຸ່ ດທີ ຸ່ ເີ ວາົ້ ກບັ ນກົ ແຕຸ່ ຄດິ ວຸ່ າບຸ່ ຄວນເຮດັ ສຽງດງັ ສະນນັ້ ເວາົ້ ກບັ ນກົ ໃນເວລາຮຽນແບບນ.ີ້ ແມຸ່ ຄດິ ວຸ່ າຈະຂໂທດສາວຄູດວ້ ຍຄາເວາົ້ ແນວໃດດີ ແຕຸ່ ບຸ່ ທນັ ອາ້ ປາກເວາົ້ ສາວຄູພດັ ເວາົ້ ຕຸ່ ວຸ່ າ “ຍງັ ມອີ ກີ ໃດ໋ອນັ ໃນໂມງແຕມ້ ຮູບໂມງທາອດິ ຂອ້ ຍໃຫເ້ ດກັ ນອ້ ຍແຕມ້ ຮູບໂມງທາອດິ ຂອ້ ຍໃຫເ້ ດກັ ນອ້ ຍແຕມ້ ຮູບທງເດກັ ນອ້ ຍຜູ ້ ອຸ່ ນພາກນັ ແຕມ້ ຮູບທງຍຸ່ ປີ ຸ່ ນ ມວີ ງົ ມນົ ສແີ ດງເທງິ ພນ້ ຂາວວຄກນັ ໝດົ ແຕຸ່ ມນັ ແຕມ້ ຮູບທງອາທດິ ອໄທແບບທງເຮອ ຮບົ ເຊຸ່ ງິ ຂອ້ ຍກບຸ່ ວຸ່ າຫຍງັ ໃຫ້ ແລວ້ ມນັ ຊາ້ ພດັ ຕຸ່ ມຍອຍຍາວໆໃສຸ່ ອອ້ ມໆທງແບບທງເຍາົ ວະຊນົ ບຸ່ ຮູວ້ ຸ່ າຈຸ່ ມາແຕຸ່ ໃສ, ພຂອ້ ຍເຜມີ ນັ ກແຕມ້ ຍອຍຍາວລງົ ໃສຸ່ ໜາ້ ໂຕະຮຽນ ເພາະຜນທງເອງກເກອບເຕມັ ແຜຸ່ ນເຈຍ້ ຢຸ່ ູແລວ້ , ມນັ ເອາົ ສທີ ຽນ ສເີ ຫຼອງຖູໄປມາ ຈນົ ເຈຍ້ ຕດິ ກບັ ໜາ້ ໂຕະແໜນ້ ເອຜົ າ້ ເຊດັ ເທຸ່ າົ ໃດກບຸ່ ສະອາດ, ໂຊກດຢີ ຸ່ ູໜອ້ ຍໜຸ່ ງຶ ວຸ່ າມຮີ ອຍເປອ້ ນ ແຕຸ່ ສາມແຈ ແມຸ່ ໂຕລບີ ເຂາົ້ ກສວ້ ຸ່ າ: “ສາມແຈແບບໃດເນາະ…?” ສາວຄຮູ ູສ້ ກຶ ເມຸ່ ອຍຂນຶ້ ມາແດຸ່ ແຕຸ່ ກອດົ ສາອະທບິ າຍ “ມນັ ແຕມ້ ເສາົ ທງໃສຸ່ ທາງຊາ້ ຍມເດ,້ ຍອດທງກເລຍີ ມແີ ຕຸ່ ສາມແຈຊນັ້ ຕວ໋າ”. ແມຸ່ ປອດໂປຸ່ ງໃຈຂນຶ້ ໜອ້ ຍໜຸ່ ງຶ . - ເອ…ີ້ ເລຍີ ເປອ້ ນແຕຸ່ ສາມແຈເທຸ່ າົ ນນັ້ - ເທຸ່ ອນສີ້ າວຄຄູ ຸ່ ອຍໆເວາົ້ ຊາ້ ໆ ແລະ ຈະແຈງ້ ທກຖອ້ ຍຄວາມວຸ່ າ: “ແຕຸ່ ແຈນຂີ້ ອບເສາົ ທງກຕກົ ເຈຍ້ ອອກເປ້ອນໂຕະນາ” ສາວຄູລກຂນຶ້ ວາງທຸ່ າເຢັນກະດາ້ ງ ແລະ ສະເໜເີ ປັນ ຄາຂາດວຸ່ າ: “ຄນົ ທຸ່ ເີ ດອດຮອ້ ນຫນົ ຫາຍບຸ່ ມແີ ຕຸ່ ຂອ້ ຍຜູດ້ ຽວເດີ ຄູປ1 ຂາ້ ງຫອ້ ງຫນັ້ ກຄກນັ …”. ແມຸ່ ຈາເປັນຕອ້ ງຕດັ ສນິ ໃຈເພາະຄດິ ເບຸ່ ງິ ແລວ້ ຮູສ້ ກຶ ວຸ່ າ ໂຕ໊ະໂຕະຈງັ ລບົ ກວນສະມາທໝິ ຸ່ ໃູ ນຫອ້ ງຮຽນຫຼາຍ ເກນີ ໄປແທຄ້ ສາວຄູວຸ່ າ. ຄວນຫາໂຮງຮຽນໃໝຸ່ ດກີ ວຸ່ າ ໂຮງຮຽນທຸ່ ເີ ຂາົ້ ໃຈເດກັ ແລະ ສາມາດສອນໃຫ້ ໂຕ໊ະໂຕະຈງັ ໃຊຊ້ ວີ ດິ ຮຸ່ ວມກບັ ເດກັ ນອ້ ຍຄນົ ອຸ່ ນໆໄດ.້ ແລວ້ ແມຸ່ ກເລາະຊອກຊອນຫາໂຮງຮຽນຫຼາຍບຸ່ ອນຫຼາຍທຸ່ ີ ຈນົ ພໂ້ ຮງຮຽນທຸ່ ກີ າລງັ ຈະມາເບຸ່ ງິ ໃນມນ້ .ີ້ ແມຸ່ ບຸ່ ໄດເ້ ລຸ່ າົ ເລຸ່ ອງຖກໄລຸ່ ອອກຈາກໂຮງຮຽນໃຫ້ ໂຕ໊ະໂຕະຈງັ ຟັງເພາະເຖງິ ແມຸ່ ນວຸ່ າຈະເລຸ່ າົ ກຄງົ ບຸ່ ເຂາົ້ ໃຈ ວຸ່ າຕນົ ເອງໄດເ້ ຮດັ ຄວາມຜດິ ອນັ ໃດ ແລະ ແມຸ່ ກຄດິ ວຸ່ າຫາກ ໂຕ໊ະໂຕະຈງັ ເກດີ ປົມດອ້ ຍຍອ້ ນເລຸ່ ອງນແີ້ ລວ້ ເຫດ ການມນັ ກຍຸ່ ງິ ຈະຮາ້ ຍແຮງກວຸ່ າເກຸ່ າົ , ອດົ ໄວໄ້ ວເ້ ລຸ່ າົ ສຸ່ ູຟັງຕອນນາງໃຫຍຸ່ ຂນຶ້ ຄງົ ຈະດກີ ວຸ່ າ. “ໄປເບຸ່ ງິ ໂຮງຮຽນໃໝຸ່ ກນັ ດບີ ລກູ ເຂາົ ວຸ່ າຄກັ ໃດ໋ໂຮງຮຽນນ”ີ້ . 79 ຜູຮ້ ຽບຮຽງ : ວຽງມະນີ ລາວຈ ູ

ວນັ ນະຄະດອີ າຊີ ໂຕ໊ະໂຕະຈງັ ຢດຄດິ ໜອ້ ຍໜຸ່ ງຶ ກຸ່ ອນຕອບວຸ່ າ: “ໄປກະໄປແຕຸ່ ວຸ່ າ…” ແມຸ່ ສງົ ໄສວຸ່ າໂຕ໊ະໂຕະຈງັ ຄດິ ຫຍງັ ຢຸ່ ູ ຫຼວຸ່ າລກັ ໄປຮູຈ້ ກັ ເລຸ່ ອງຖກໄລຸ່ ອອກຈາກໂຮງຮຽນແລວ້ . ບດຶ ໜຸ່ ງຶ ເທຸ່ າົ ນນັ້ ໂຕ໊ະໂຕະຈງັ ແລຸ່ ນເຂາົ້ ມາກອດແມຸ່ . “ແມຸ່ ເອຍີ ຢຸ່ ູໂຮງຮຽນໃໝຸ່ ນີ້ ຈນິ ດອັ ງຍະຄກັ ໆມາແດຸ່ ບລະ?”. ດວ້ ຍເຫດນແີ້ ລວ້ ໂຕ໊ະໂຕະຈງັ ກບັ ແມຸ່ ຈຸ່ ງຶ ຕອ້ ງພາກນັ ເດນີ ທາງມາຫາໂຮງຮຽນໃໝຸ່ . 6.2 ເນອ້ ໃນຄວາມໝາຍຂອງເລຸ່ ອງ ເລຸ່ ອງ “ໂຕ໊ະໂຕະຈງັ ” ຕອນນາງນອ້ ຍຂາ້ ງປຸ່ ອງຢຽ້ ມ ນກັ ແຕຸ່ ງຢາກຍກົ ໃຫພ້ ວກເຮາົ ເຫນັ ເຖງິ ອດັ ຕະຊວີ ະປະ ຫວດັ ຂອງຜູກ້ ຸ່ ຽວ ໃນເມຸ່ ອຄາວທຸ່ ຕີ ນົ ຍງັ ຮຽນຢຸ່ ູຊນັ້ ປະຖມົ . ເນອ້ ໃນເລຸ່ ອງດຸ່ ງັ ກຸ່ າວມນັ ໄດເ້ ປັນບດົ ຮຽນອນັ ລາ້ ຄຸ່ າຕຸ່ ກບັ ເດກັ , ຄູອາຈານ ແລະ ພຸ່ ແມຸ່ ນກັ ຮຽນ. ຈະເປັນເງຸ່ອນໄຂອນັ ໜຸ່ ງຶ ທຸ່ ຈີ ະເຮດັ ໃຫທ້ ກຄນົ ຮູວ້ ຸ່ າການທຸ່ ເີ ດກັ ຄດິ , ປະ ພດຶ ແລະ ກະທາຫຍງັ ລງົ ໄປທງົ ໝດົ ນນັ້ ແມຸ່ ນຄການຮຽນຮູ ້ ແລະ ປະສບົ ການອນັ ລາ້ ຄຸ່ າ, ເປັນພນ້ ຖານຂອງເດກັ . ສະນນັ້ , ຜູເ້ ປັນພຸ່ ແມຸ່ ແລະ ຄູອາຈານຄວນເຂາົ້ ໃຈ ແລະ ຍອມຮບັ ການປະພດຶ ຂອງເດກັ , ບຸ່ ໃຫຄ້ ດິ ວຸ່ າເດກັ ເປັນບາ້ ໄຮ້ ເຫດຜນົ ແຕຸ່ ຢຸ່ າງໃດ. ເລຸ່ ອງນນີ້ ກັ ປະພນັ ຍງັ ໄດນ້ າໃຊຕ້ ວົ ລະຄອນຈາກຊວີ ດິ ຈງິ ຂອງຕນົ ເອງ ແລະ ນາໃຊສ້ ລິ ະປະການ ຂຽນແບບງຸ່າຍດາຍ ເພຸ່ ອເຮດັ ໃຫເ້ ນອ້ ເລຸ່ ອງມຄີ ວາມອດມົ ສມົ ບູນ ແລະ ແທດເໝາະກບັ ສະພາບສງັ ຄມົ ຢຸ່ າງແທຈ້ ງິ . 6.3 ວເິ ຄາະ ກ. ຕວົ ລະຄອນສາວຄູ ສາວຄູເປັນຄນົ ທຸ່ ມີ ຮີ ູບຮຸ່ າງໜາ້ ຕາດີ ແຕຸ່ ການປະພດຶ ແລະ ແນວຄດິ ຈດິ ໃຈເຫນັ ວຸ່ າບຸ່ ສມົ ຄຸ່ ູກບັ ຄວາມງາມ ເລຍີ ເຊຸ່ ງິ ສະແດງອອກຢຸ່ ູບຸ່ ອນວຸ່ າ ໄດເ້ ອນີ້ ແມຸ່ ຂອງ ໂຕ໊ະໂຕະຈງັ ມາພບົ ເພຸ່ ອໃຫແ້ ມຸ່ ພາລູກຍາ້ ຍໄປໂຮງຮຽນອຸ່ ນ ຍອ້ ນເຫດຜນົ ທຸ່ ວີ ຸ່ ານາງໂຕ໊ະໂຕະຈງັ ມທີ ດັ ສະຄະຕິ ແລະ ການປະພດຶ ຕຸ່ າງຜູອ້ ຸ່ ນ. ເມຸ່ ອເບຸ່ ງິ ແລວ້ ທດັ ສະນະດຸ່ ງັ ກຸ່ າວ ຂອງສາວຄູແມຸ່ ນບຸ່ ເໝາະສມົ , ບຸ່ ສອດຄຸ່ ອງກບັ ຈນັ ຍາຈນັ ຂອງຄູ ແລະ ບຸ່ ເປັນທຸ່ ເີ ພຸ່ ງິ ປາຖະຂອງນກັ ຮຽນ. ການທຸ່ ຈີ ະ ໄລຸ່ ນກັ ຮຽນອອກຈາກໂຮງຮຽນຜູໜ້ ຸ່ ງຶ ນນັ້ ບຸ່ ແມຸ່ ນເລຸ່ ອງງຸ່າຍດາຍທຸ່ ຄີ ູທກຄນົ ເຮດັ ໄດຕ້ າມລາພງັ ໃຈ ເພາະວຸ່ າຈະຕອ້ ງມີ ເຫດຜນົ , ມລີ ະບຽບຫຼກັ ການ. ຖາ້ ຄູຜູໃ້ ດຈະເຮດັ ຕາມລາພງັ ໃຈໂດຍບຸ່ ໄດສ້ ກຶ ສາກກົ ປາຍສາຍເຫດ, ບຸ່ ໄດໄ້ ຕຸ່ ຕອງທຸ່ ີ ຖວ້ ນແລວ້ ກຈະມຜີ ນົ ກະທບົ ຢຸ່ າງໃຫຍຸ່ ຫຼວງຕຸ່ ກບັ ສງັ ຄມົ ແລະ ຕຸ່ ຕນົ ເອງ. ເວາົ້ ລວມເວາົ້ ສະເພາະແມຸ່ ນ ຕຸ່ ຊະຕາກາ ຂອງເດກັ . ທດັ ສະນະແນວຄວາມຄດິ ນມີ້ ນັ ແມຸ່ ນຄວາມຄດິ ສຸ່ ວນຕວົ , ແນວຄດິ ຜະເດດັ ການ ແລະ ອາຍາສດິ ທຸ່ ສີ ງັ ຄມົ ໃນປັດຈບນັ ບຸ່ ຍອມຮບັ . ການປະພດຶ ຂອງສາວຄູແມຸ່ ນເຫນັ ວຸ່ າບຸ່ ເໝາະສມົ ກບັ ບດົ ບາດຂອງຄູ. ແທນທຸ່ ຄີ ູເປັນບກຄນົ ທຸ່ ມີ ຄີ ວາມສາ ຄນັ ຢຸ່ າສງຍຸ່ ງິ ໃນສງັ ຄມົ ເປັນທຸ່ ຍີ ອມຮບັ ແລະ ໄວເ້ ນອ້ ເຊຸ່ ອໃຈຂອງພຸ່ ແມຸ່ ປະຊາຊນົ ແລະ ເດກັ ນກັ ຮຽນ, ເປັນແບບ ຢຸ່ າງທາງດາ້ ນແນວຄດິ ແລະ ນໄິ ສໃຈຄຕະຫຼອດຮອດການປະພດຶ ຕຸ່ າງໆ. ແຕຸ່ ໃນຄວາມຈງິ ການທຸ່ ເີ ອນີ້ ແມຸ່ ຂອງນກັ ຮຽນມາພບົ ຄວນຈະສະແດງທຸ່ າທທີ ຸ່ ສີ ພາບຮຽບຮອ້ ຍ, ມກີ ລິ ຍິ າມາລະຍາດທຸ່ ອີ ຸ່ ອນນອ້ ມຖຸ່ ອມຕວົ . ແຕຸ່ ພດຶ ຕກິ າທຸ່ ີ ສາວຄູສະແດງອອກມນັ ເປັນພດຶ ຕກິ າທາງລບົ ແມຸ່ ນພດຶ ຕກິ າທຸ່ ແີ ຂງກະດາ້ ງ, ຂາດມາລະຍາດ ແລະ ບຸ່ ໃຫກ້ ຽດຄນົ ອຸ່ ນ. ເຊຸ່ ງິ ກຸ່ ອນລາວຈະເວາົ້ ຫຍງັ ກສະແດງທຸ່ າທແີ ຂງຂງຶ ຂງັ , ນາ້ ສຽງແຂງກະດາ້ ງບາງເທຸ່ ອເກອບຈະຮອ້ ງແຂກຂນຶ້ , ເວາົ້ ບຸ່ ຢດສດເລຸ່ ອງຕຸ່ ໃສຸ່ ເລຸ່ ອງໃໝຸ່ , ບຸ່ ໃຫກ້ ຽດແກຸ່ ຜູທ້ ຸ່ ຕີ ນົ ເວາົ້ ນາ. ທຸ່ າທກີ ານເວາົ້ ຂອງສາວຄູເຫນັ ວຸ່ າບຸ່ ເໝາະສມົ ທງັ ເປັນການສາ້ ງຄວາມເສຸ່ ອມເສຍຕຸ່ ບດົ ບາດຂອງຜູເ້ ປັນຄຢູ ຸ່ ູໃນສງັ ຄມົ . 80 ຜູຮ້ ຽບຮຽງ : ວຽງມະນີ ລາວຈ ູ

ວນັ ນະຄະດອີ າຊີ ອກີ ຢຸ່ າງໜຸ່ ງຶ ການຮາ້ ຍດຸ່ າວຸ່ ານກັ ຮຽນໃນຫອ້ ງວຸ່ າເຂາົ ຂດີ້ ວ້ ນົ ແຊວ, ເຂາົ ບຸ່ ຕງັ້ ໃຈຮຽນ… ເປັນທາງອອກທຸ່ ດີ ີ ສາລບັ ຄູ ແຕຸ່ ຄວາມຈງິ ແລວ້ ຄຄູ ວນມເີ ຫດຜນົ ແລະ ມວີ ທິ ະແກໄ້ ຂໃຫດ້ ກີ ວຸ່ ານ.ີ້ ການຮາ້ ຍດຸ່ ານກັ ຮຽນນອກຈາກຈະ ສຸ່ ງົ ຜນົ ກະທບົ ທຸ່ ບີ ຸ່ ດໃີ ຫແ້ ກຸ່ ເດກັ ທາງດາ້ ນແນວຄດິ ຈດິ ໃຈແລວ້ ຍງັ ເປັນການປູກຈດິ ສານກຶ ທຸ່ ບີ ຸ່ ດໃີ ຫແ້ ກຸ່ ເດກັ ໃນພດຶ ຕິ ກາເຊຸ່ ນັ ນນັ້ ອກີ ດວ້ ຍ. ຂ. ຕວົ ລະຄອນແມຸ່ ໃນສງັ ຄມົ ທຸ່ ວົ ປແມຸ່ ຖວຸ່ າມບີ ດົ ບາດສາຄນັ ຢຸ່ າງຍຸ່ ງິ ໂດຍສະເພາະແມຸ່ ນໜາ້ ທຸ່ ຕີ ຸ່ ລູກ. ແຕຸ່ ແມຸ່ ຈະເຮດັ ໃຫບ້ ດົ ບາດດຸ່ ງັ ກຸ່ າວເປັນທຸ່ ຍີ ອມຮບັ ຂອງສງັ ຄມົ ກຄຂອງລູກນນັ້ ໄດແ້ ມຸ່ ນຂນຶ້ ກບັ ຄວາມຮບັ ຜດິ ຊອບຂອງແມຸ່ . ແມຸ່ ຂອງໂຕ໊ະໂຕະຈງັ ເບຸ່ ງິ ລວມແລວ້ ເຫນັ ວຸ່ າເຮດັ ໜາ້ ທຸ່ ຂີ ອງຜູເ້ ປັນແມຸ່ ໄດດ້ ີ ແຕຸ່ ຕວົ ຈງິ ແລວ້ ຍງັ ບຸ່ ທນັ ເລກິ ເຊຸ່ ງິ ເຖງິ ຖຸ່ ອງເທຸ່ ອ ເພາະວຸ່ າຍງັ ບຸ່ ທນັ ຮບັ ຮູເ້ ລຍີ ວຸ່ າຕະຫຼອດໄລຍະທຸ່ ຜີ ຸ່ ານມານນັ້ ການຮຽນຂອງລູກເປັນແນວໃດ, ລູກ ຮຽນໄດ້ ຫຼ ບຸ່ , ລກູ ມຈີ ດບກົ ຜຸ່ ອງ ຫຼ ຜນົ ງານດເີ ດຸ່ ນັ ຫຍງັ ແດຸ່ ໃນໂຮງຮຽນ ແມຸ່ ກຍງັ ບຸ່ ຮູ.້ ຈນັ ຮອດເວລາທຸ່ ລີ ູກຖກໄລຸ່ ອອກຈາກໂຮງຮຽນແມຸ່ ຈຸ່ ງຶ ຮູວ້ ຸ່ າລກູ ຕນົ ເອງເປັນແນວໃດ. ການທຸ່ ລີ ູກມສີ ຸ່ ງິ ທຸ່ ບີ ກົ ຜຸ່ ອງກເນຸ່ ອງມາຈາກຄວາມຮບັ ຜດິ ຊອບຂອງແມຸ່ ເພາະວຸ່ າແມຸ່ ບຸ່ ພຽງແຕຸ່ ມຄີ ວາມຮບັ ຜດິ ຊອບແຕຸ່ ຢຸ່ ູນາລູກ, ກນິ ເຂາົ້ , ອາບນາ້ ຫຼ ນອນເທຸ່ າົ ນນັ້ ແຕຸ່ ແມຸ່ ຕອ້ ງເປັນຜູຮ້ ູ ້ ແລະ ຮບັ ຜດິ ຊອລຕຸ່ ກບັ ຊວີ ດິ ຂອງ ລກູ ທກຢຸ່ າງ ແລະ ທກການເຄຸ່ ອນໄຫວຢຸ່ ູໃນສງັ ຄມົ , ມໜີ າ້ ທຸ່ ໃີ ນການສກຶ ສາອບົ ຮມົ ນໄິ ສໃຈຄ, ການໄປການມາ, ຈດິ ຕະສາດ ແລະ ພອນສະຫວນັ ພເິ ສດຂອງລກູ … ຄ. ຕວົ ລະຄອນ ໂຕ໊ະໂຕະຈງັ ໂຕ໊ະໂຕະຈງັ ແມຸ່ ນເປັນເດກັ ທຸ່ ມີ ພີ ດຶ ຕກິ າແຕກຕຸ່ າງຈາກເດກັ ນອ້ ຍຄນົ ອຸ່ ນ ຍອ້ ນແນວນນັ້ ຈຸ່ ງຶ ຖກສາວຄູໄລຸ່ ອອກຈາກໂຮງຮຽນ. ເມຸ່ ອເບຸ່ ງິ ແບບຜວີ ເຜນີ ແລວ້ ນາງນອ້ ຍຄາ້ ຍກບັ ວຸ່ າເປັນເດກັ ຂດີ້ ້ ແລະ ບຸ່ ສນົ ໃຈຕຸ່ ການຮຸ່ າຮຽນ. ນນັ້ ແມຸ່ ນພດຶ ຕກິ າທາງນອກທຸ່ ນີ າງສະແດງອອກ ເຊຸ່ ງິ ຄນົ ທຸ່ ວົ ໄປເບຸ່ ງິ ໂດຍບຸ່ ໄດຄ້ ນົ້ ຄດິ ເຫນັ ວຸ່ າເປັນເດກັ ທຸ່ ໄີ ຮດ້ ຽງສາ. ແຕຸ່ ໃນຕວົ ຈງິ ແລວ້ ການປະພດຶ ທຸ່ ນີ າງສະແດງອອກມານນັ້ ລວ້ ນແຕຸ່ ເກດີ ມາຈາກຈນິ ຕະນາການ ແລະ ຫວົ ຄດິ ປະດດິ ສາ້ ງທຸ່ ເີ ດກັ ທຸ່ ວົ ໄປບຸ່ ສາມາດເຮດັ ໄດ.້ ການທຸ່ ນີ າງນອ້ ຍເອນີ້ ໃສຸ່ ພວກ ຈນິ ດອັ ງຍະມາເສບ ແລະ ຮອ້ ງເພງໃຫຟ້ ັງໃນ ຕອນທຸ່ ກີ າລງັ ຮຽນໜງັ ສ, ຢນລມົ ກບັ ນກົ ແອຸ່ ນທຸ່ ກີ າລງັ ເຮດັ ຮງັ ຢຸ່ ູເທງິ ເພດານຫອ້ ງ ນນັ້ ຄພອນສະຫວນັ ໜຸ່ ງຶ ທຸ່ ເີ ດກັ ກາ ລງັ ຊອກຮູຮ້ ຸ່ າຮຽນ ແລະ ເປັນອກີ ເລຸ່ ອງໜຸ່ ງຶ ທຸ່ ຄີ ູເຮາົ ຈະຕອ້ ງຕງັ້ ຄາຖາມໃສຸ່ ຕນົ ເອງວຸ່ າ ເປັນຫຍງັ ນາງຈຸ່ ງຶ ເຮດັ ຈຸ່ ງັ ຊນັ້ ? ຄາຕອບທຸ່ ຄີ ູເຮາົ ຈະຊອກຫານນັ້ ມນັ ບຸ່ ແມຸ່ ນຢຸ່ ູທຸ່ ອີ ານາດຂອງຄູ, ບຸ່ ແມຸ່ ນຢຸ່ ູທຸ່ ຄີ າຮາ້ ຍດຸ່ າວຸ່ າຕີ ແລະ ກບຸ່ ແມຸ່ ນຢຸ່ ູທຸ່ ກີ ານ ກະທາຂອງເດກັ ຄນົ ນນັ້ ຍດຕລິ ກົ ຄາຕອບມນັ ຈະຢຸ່ ູທຸ່ ວີ ຸ່ າເຫດ ແລະ ຜນົ ຫຼການກະທານນັ້ ມນັ ແມຸ່ ນຈດເລຸ່ ມີ ຕນົ້ ໃນ ການຮຽນຮູທ້ ຸ່ ດີ ທີ ຸ່ ສີ ດຂອງເດກັ . ຄວາມຈງິ ແລວ້ ໂຕ໊ະໂຕະຈງັ ບຸ່ ແມຸ່ ນເປັນເດກັ ທຸ່ ຂີ ດີ້ ທ້ ຸ່ ບີ ຸ່ ເຊຸ່ ອຟັງຄວາມຄູ ແຕຸ່ ເປັນຍອ້ ນນາງເປັນເດກັ ທຸ່ ມີ ີ ພອນສະຫວນັ ພເິ ສດ, ເປັນເດກັ ທຸ່ ມີ ຈີ ນິ ຕະນາການສູງ ອາດເວາົ້ ໄດວ້ ຸ່ າເປັນເດກັ ທຸ່ ມີ ຄີ ວາມສະ ຫຼາດຫຼກັ ແຫຼມເໜອ ເດກັ ທຸ່ ວົ ໄປ ທຸ່ ສີ າມາດຄດິ ໄດແ້ ລວ້ ສາ້ ງສຸ່ ງິ ທຸ່ ບີ ຸ່ ມໃີ ຜບອກສອນໃຫ.້ ສຸ່ ງິ ທຸ່ ນີ າງເຮດັ ໄດນ້ ນັ້ ຍາກທຸ່ ສີ ດທຸ່ ເີ ດກັ ທຸ່ ວົ ໄປຈະ ເຮດັ ໄດ.້ 7. ປະຫວດັ ຫຍຂ້ ອງນກັ ປະພນັ ທະຈມິ ະ ຊນິ ຈິ ທຸ່ ານ ທະຈມິ ະ ຊນິ ຈິ ເກດີ ເມຸ່ ອປີ 1947 ຢຸ່ ູເມອງຮໂີ ຣຊມິ າ. ເມຸ່ ອສາເລດັ ການສກຶ ສາປັດຊະຍາ ແລພ ກດົ ໝາຍລະຫວຸ່ າງປະເທດທຸ່ ໂີ ຕກຽວ ແລວ້ ກໄປຢຽ້ ມຢາມ ແລະ ສກຶ ສາຮຸ່ າຮຽນຕຸ່ ທຸ່ ປີ ະເທດເຢຍລະມນັ ແລະ ອນິ ເດຍ 81 ຜູຮ້ ຽບຮຽງ : ວຽງມະນີ ລາວຈ ູ

ວນັ ນະຄະດອີ າຊີ ກຸ່ ອນຈະກບັ ໄປເຮດັ ວຽກກບັ ສູນວດັ ທະນະທາປາຊຟີ ິກ ຂອງອງົ ການຢູເນດັ ສະໂກ ໃນປີ 1977. ຢຸ່ ູໃນສູນນເີ້ ອງທຸ່ ານ ໄດເ້ ຂາົ້ ຮຸ່ ວມຢຸ່ າງຫາ້ ວຫນັ ໃນການພມິ ປຶມ້ ສາລບັ ເດກັ ນອ້ ຍ ແລະ ໂຄງການລບົ ລາ້ ງຄວາມກກໜງັ ສ ສາລບັ ປະຊາຊນົ ຢຸ່ ູເຂດຊນົ ນະບດົ ຢຸ່ ູໃນອາຊປີ າຊຟີ ິກ. ປັດຈບນັ ທຸ່ ານເປັນຜູອ້ ານວຍການພດັ ທະນາປຶມ້ ອຸ່ ານ ແລະ ຂະແໜງການລບົ ລາ້ ງຄວາມກກໜງັ ສ ຂອງສູນວດັ ທະນະທາອາຊປີ າຊຟີ ິກ ຂອງອງົ ການຢູເນດສະໂກ. ຜນົ ງານຂອງທຸ່ ານປະກອບມຫີ ຼາຍເລຸ່ ອງ ເຊຸ່ ນັ “ໄດໂນເສາົ ທະເລຊາຍ” ພມິ ປີ 1998 ແລະ ໄດຮ້ ບັ ລາງວນັ ໂກດນັ ຊາ ຄງັ້ ທຊີ າວສາລບັ ວດັ ທະນະທາການພມິ , ເລຸ່ ອງ “ລະດູບານໃໝຸ່ ມາຈາກໃສ” ພມິ ປີ 1990, ປຶມ້ ໂຮງເລຸ່ ອງ ສນັ້ “ຕານານດາວປະຫຼາດ”. ໄດພ້ ມິ ຫຼາຍກວຸ່ າ 20 ພາສາຢຸ່ ູໃນອາຊີ ລວມມເີ ກາົ ຫຼ,ີ ຫວຽດນາມ, ໄທ, ລາວ, ມາເລ ເຊຍ, ແບງກາລີ ແລະ ຮນີ ດ.ີ ນອກຈາກນກີ້ ຍງັ ມເີ ລຸ່ ອງ “ເຕຸ່ າົ ຍກັ ທະເລ” ຫຼ “ມະຫາສະໝດຂອງໂກດ”ີ ເຊຸ່ ງິ ເປັນ ເລຸ່ ອຶ ງໜຸ່ ງຶ ທຸ່ ມີ ຄີ າມສາຄນັ ຕຸ່ ສຸ່ ງິ ແວດລອ້ ມສູງ. 7.1 ບດົ ເລຸ່ ອງ “ຕານານດາວປະຫຼາດ” ນະຈດໜຸ່ ງຶ ຂອງກຸ່ ມດາວ “ທາງຊາ້ ງເຜອກ” ຫຸ່ າງອອກໄປໄກແສນໄກຈາກໂລກທຸ່ ພີ ວກເຮາົ ພວມຢຸ່ ູນມີ້ ດີ າວ ດວງໜຸ່ ງຶ ຊຸ່ ວຸ່ າ “ດາວປະຫຼາດ” ດາວປະຫຼາດລຸ່ ອງລອຍປຸ່ ິນຊາ້ ໆຢຸ່ ູທຸ່ າມກາງດວງດາວຈານວນນບັ ບຸ່ ຖວ້ ນໃນເວຫາ ອນັ ດາມດ, ບຸ່ ມໃີ ຜສາມາດແນມເຫນັ ດາວດວງນຖີ້ າ້ ໃຊພ້ ຽງແຕຸ່ ກອ້ ງສຸ່ ອງທາມະດາ. ແນຸ່ ນອນຈາເປັນຕອ້ ງໃຊກ້ ອ້ ງ ສຸ່ ອງແຕຸ່ ສາຄນັ ຍຸ່ ງິ ໃນການທຸ່ ຈີ ະແນມເຫນັ ດວງດາວທຸ່ ປີ ະຫຼາດນນັ້ ຜູເ້ ບຸ່ ງິ ຕອ້ ງເບຸ່ ງິ ໂດຍຜຸ່ ານກອ້ ງສຸ່ ອງດວ້ ຍຈດິ ໃຈ ສະຫງບົ ແລະ ໃສແຈງ້ . ດຸ່ ງັ ນນັ້ , ຈຸ່ ງຶ ພະຍາຍາມເບຸ່ ງິ ດາວປະຫຼາດໂດຍຜຸ່ ານແກວ້ ອນັ ໃສແຈງ້ ຂອງຈດິ ໃຈທຸ່ ານເອງ... ແຕຸ່ ກຸ່ ອນອຸ່ ນ ໝດົ ຈຸ່ ງົ ຄນົ້ ຄວາ້ ເບຸ່ ງິ ວຸ່ າດາວນໄີ້ ດຊ້ ຸ່ ມາໄດຈ້ ຸ່ ງັ ໃດ. ປະຊາຊນົ ທຸ່ ອີ າໄສຢຸ່ ູດາວດວງນີ້ ມກັ ເຮດັ ສຸ່ ງິ ໃດສຸ່ ງິ ໜຸ່ ງຶ ປະຫຼາດຢຸ່ ູສະເໝີ ແລະ ສຽງຮອ້ ງ “ປະ ຫຼາດ!” ຢຸ່ າງ ມຸ່ ວນຊຸ່ ນນນັ້ ກຸ່ ໄດຍ້ ນິ ຕະຫຼອດປີ. ເອແີ ຕຸ່ ສຸ່ ງິ ທຸ່ ປີ ະຫຼາດກວຸ່ າໝຸ່ ຢູ ຸ່ ູໃນດາວດວງນແີ້ ມຸ່ ນມຂອງປະຊາຊນົ ນນັ້ ເອງ. ມນັ ເປັນສຸ່ ງິ ແປກຕຸ່ າງແທໆ້ ! ເວລາໃດທຸ່ ຄີ ນົ ຄດິ ຢາກເຮດັ ສຸ່ ງິ ໃດສຸ່ ງິ ໜຸ່ ງຶ ສຸ່ ງິ ນນັ້ ກຸ່ ຈະຖກເຮດັ ມາທນັ ທໂີ ດຍມດຸ່ ງັ ກຸ່ າວເຊຸ່ ນັ ກອ້ ງສຸ່ ອງເງນິ , ສະແຕມໄປສະນ,ີ ລດົ ຖບີ , ໂມງ, ຄມີ ໜບີ ແລະ ຫາຼ ຍສຸ່ ງິ ຫຼາຍຢຸ່ າງ, ຫຼາຍສຸ່ ງິ ຫຼາຍຢຸ່ າງຍງັ ຖກເຮດັ ຂນຶ້ ທນັ ທໂີ ດຍຄາເວາົ້ : “ຄາເວາົ້ ເປັນສຸ່ ງິ ທຸ່ ໃີ ຊເ້ ປັນປະໂຫຍດຫຼາຍ” “ຄາເວາົ້ ສາມາດເຮດັ ສຸ່ ງິ ທຸ່ ພີ ວກເຮາົ ບຸ່ ເຫນັ , ມສາມາດເຮດັ ສຸ່ ງິ ທຸ່ ແີ ນມເຫນັ ຈາກຄາເວາົ້ ” ໂດຍທຸ່ ປີ ະຊາຊນົ ທງັ ເວາົ້ ທງັ ເຮດັ ສບັ ພະສຸ່ ງິ ແປກປະຫຼາດ ປິຕດິ ປິຕຸ່ ຈຸ່ ງັ ຊນັ້ ຕະຫຼອດມາບຸ່ ດນົ ດາວນກີ້ ຸ່ ເອນີ້ ກນັ ວຸ່ າ: “ດາວປະຫຼາດ” ສາ ລບັ ພວກເຮາົ ທຸ່ ຢີ ຸ່ ູເທງິ ດາວໂລກມນັ ກຸ່ ຄວຸ່ າເປັນເລຸ່ ອງມະລາມະລອຍ, ແຕຸ່ ຢຸ່ ູພນ້ ເທງິ ດາວປະຫຼາດຕະຫຼອດມມ້ ສີ ຽງ ກອ້ ງສະໜຸ່ ນັ ຂອງຄາວຸ່ າ “ປະຫຼາດ! ປະຫຼາດ!” ດງັ ກອ້ ງກງັ ວານໄປທຸ່ ວົ ທກຫນົ ແຫຸ່ ງ. ເປັນເວລາດນົ ນານມາແລວ້ ທຸ່ ປີ ະຊາຊນົ ຢຸ່ ູດາວປະຫຼາດແຍງເບຸ່ ງິ ດາວດວງສກໃສສຂີ ຽວໆຂອງພວກເຮາົ ນນັ້ ຄດາວໂລກນເີ້ ອງ. ປະກດົ ວຸ່ າບຸ່ ມໃີ ຜຈກັ ຄນົ ທຸ່ ຮີ ູວ້ ຸ່ າຜູໃ້ ດເປັນຄນົ ບອກເຂາົ ເຈາົ້ ກຸ່ ຽວກບັ ດາວໂລກນີ້ ແຕຸ່ ແນວໃດກ ຕາມດາວໂລກກເປັນດາວທຸ່ ເີ ຂາົ ເຈາົ້ ເວາົ້ ຮອດເວາົ້ ເຖງິ ຫຼາຍກວຸ່ າສຸ່ ງິ ອຸ່ ນໃດ, ເວາົ້ ແທແ້ ລວ້ ດາວໂລກແຕກຕຸ່ າງຢຸ່ າງຂາດ ຂນັ້ ກບັ ດາວປະຫຼາດ ອນັ ເປັນດາວທຸ່ ປີ ົກຄມ້ ດວ້ ຍເນອ້ ທຸ່ ແີ ຫງ້ ແລງ້ ແບບທະເລຊາຍ. ໃນບນັ ດາດາວທງັ ໝດົ ທຸ່ ຢີ ຸ່ ູໃນ ຫວ້ ງອາວະກາດອນັ ໄພສານນີ້ ມແີ ຕຸ່ ດາວໂລກເທຸ່ າົ ນນັ້ ທຸ່ ມີ ນີ າ້ ສຟີ າ້ ເປັນປະກາຍກບັ ປຸ່ າໄມ ້ ແລະ ອາກາດສດົ ຊຸ່ ນ. ເວາົ້ ກນັ ວຸ່ າ ຢຸ່ ູດາວອນັ ນແີ້ ມຸ່ ນໜຸ່ ວຍໂລກນມີ້ ສີ ດັ ອນັ ໜາ້ ອດັ ສະຈນັ ທຸ່ ສີ ດໃນຈກັ ກະວານນແີ້ ມຸ່ ນສດັ ມະນດ, ແມຸ່ ນຄນົ 82 ຜູຮ້ ຽບຮຽງ : ວຽງມະນີ ລາວຈ ູ

ວນັ ນະຄະດອີ າຊີ ເດນີ ດນິ , ອນັ ທຸ່ ໜີ າ້ ຕຸ່ ນເຕນັ້ ເປັນພເິ ສດກແມຸ່ ນຄາເວາົ້ ທຸ່ ຄີ ນົ ເດນີ ດນິ ປະດດິ ຂນຶ້ ແລະ ວທິ ທີ ຸ່ ພີ ວກເຂາົ ເຈາົ້ ຫາລຽ້ ງຊບີ ດວ້ ຍການໃຊມ້ . ເປັນເລຸ່ ອງຈງິ ບຸ່ ໜອ້ ຍເລີຍ ທຸ່ ີເຮດັ ໃຫຜ້ ູໃ້ ດຜູໜ້ ຸ່ ງຶ ໃນຈກັ ກະວານນໝີ້ ດົ ລມົ ຫາຍໃຈ ຈງັ ແມຸ່ ນ ປະຫາຼ ດອຸ່ ຫີ ຼ.ີ ປະຊາຊນົ ຢຸ່ ູດາວປະຫຼາດ ມຊີ ວີ ດິ ຢຸ່ າງເບກີ ບານມຸ່ ວນຊຸ່ ນ, ປາສະຈາກຄວາມວຕິ ກົ ກງັ ວນົ ແລະ ມອີ າຍຍນ ໂດຍບຸ່ ເຖາົ້ ບຸ່ ແກຸ່ . ເຖິງປານນນັ້ ກຸ່ ຕາມ ມສີ ຸ່ ງິ ໜຸ່ ງຶ ທຸ່ ເີ ຂາົ ເຈາົ້ ປາຖະໜາຍຸ່ ງິ ກວຸ່ າສຸ່ ງິ ອຸ່ ນໃດໝດົ ນນັ້ ຄຢາກພບົ ພກ້ ບັ ປະຊາຊນົ ຢຸ່ ູດາວໂລກ. ໂຊກບຸ່ ດປີ ານໃດ ຄວາມປາຖະໜາອນັ ຍຸ່ ງິ ໃຫຍຸ່ ນບີ້ ຸ່ ກບັ ກາຍເປັນຄວາມຈງິ ຢຸ່ າງງຸ່າຍດາຍໄດເ້ ລຍີ ບນັ ຫາໃຫຍຸ່ ກວຸ່ າໝຸ່ ູກແມຸ່ ນເຂາົ ເຈາົ້ ບຸ່ ມສີ ຸ່ ງິ ໃດທຸ່ ຈີ ະຂຸ່ ີ ຫຼ ເດນີ ທາງຂາ້ ມອາວະກາດອນັ ໄກແສນໄກນບັ ເປັນລາ້ ນໆປີ. ດຸ່ ງັ ນນັ້ , ທກໆຄນົ ຢຸ່ ູໃນດາວປະຫາຼ ດສດົ ໃສ ແລະ ຮຸ່ ງແຈງ້ ພອ້ ມກບັ ມເີ ຝອ້ ສຂີ າວລອຍຢຸ່ ູ ສູງໆຕາມທຸ່ ເີ ຄຍີ ເປັນມາ. ທນັ ໃດຈາກຟາກຟາ້ ອນັ ສູງໆ ດາ້ ນຕາເວນັ ອອກມຈີ ະຫຼວດສເີ ງນິ ເຫຼອ້ ມໆພຸ່ ງມາດວ້ ຍຄວາມໄວຢຸ່ າງໜາ້ ອດັ ສະຈນັ . ຜູທ້ າອດິ ທຸ່ ເີ ຫນັ ສຸ່ ງິ ແປກປະຫຼາດນແີ້ ມຸ່ ນ ດອ້ ກເຕີ ໄອແລສ ຊຸ່ ງຶ ຢຸ່ ູຫສຸ່ ອງດາວ, “ໂທ!້ ປະຫຼາດ!” ເຂາົ ຮອ້ ງ ຂນຶ້ ແລວ້ ອວຸ່ າຍໜາ້ ໄປຈບັ ໂທລະສບັ ຢຸ່ າງວຸ່ ອງໄວ ແລະ ເວາົ້ ກບັ ລດັ ຖະມນົ ຕກີ ະຊວງຖະແຫງຼ ຂຸ່ າວຢຸ່ າງຕຸ່ ນເຕນັ້ . “ແມຸ່ ນຫຍງັ ເກາະ! ດອ້ ກເຕີ ໄອແລສ? ເວາົ້ ແຮງໆ, ເວາົ້ ລະອຽດຕຸ່ ມອກີ , ຖາ້ ຂອ້ ຍຟັງບຸ່ ເຂາົ້ ບຸ່ ອອກຈກັ ເຈາົ້ ເວາົ້ ຫຍງັ ບ, ພະຍາຍາມຢຸ່ າໃຫສ້ ຽງສຸ່ ນັ ແຫຸ່ ງເປັນເລຸ່ ອງປະຫຼາດເຈາົ້ ແຫຸ່ ງເວາົ້ ໃຫມ້ ນັ ແຈມ້ ແຈງ້ ຄກັ ໆ” ລດັ ຖະມນົ ຕກີ ະຊວງຖະແຫງຼ ຂຸ່ າວເວາົ້ . “ແມຸ່ ນລະ ສຸ່ ງິ ນນັ້ ເຫຼອ້ ມຄເງນິ ໝາຍຄວາມວຸ່ າສຸ່ ງິ ນນັ້ ເຫຼອ້ ມມາບໆ” ດຣ ໄອແລສ ເວາົ້ ກະຕກກະຕກັ ທງັ ຊກັ ເຫຸ່ ອເທງິ ໜາ້ ຜາກ “ເບຸ່ ງິ ຕາມຄວາມໄວ ແລະ ທດິ ທທາງທຸ່ ມີ ນັ ບນິ ມາແລວ້ ແນຸ່ ນອນວຸ່ າວດັ ຖທຸ່ ຄີ ຈະຫຼວດນແີ້ ມຸ່ ນ ຂອງຂວນັ ຈອງດາວໂລກ. ແມຸ່ ນລະນາຍກົ ລດັ ຖະມນົ ຕທີ ຸ່ ເີ ຄາົ ລບົ , ປະກດົ ວຸ່ າຄາທານາຍໃນຕານານບູຮານກບັ ກາຍ ເປັນຈງິ ຂນຶ້ ມາແລວ້ ບາດນ”ີ້ . “ເອາົ ! ຈຸ່ ງັ ຊນັ້ ວດັ ຖທຸ່ ບີ ນິ ຢຸ່ ູຍຸ່ ານໃດດຽວນ?ີ້ ບອກແດຸ່ ວຸ່ າພວກເຮາົ ຈະຈບັ ຈດມນັ ໄດຖ້ າ້ ສຸ່ ງິ ນນັ້ ບນິ ຂາ້ ມ ທອ້ ງຟາ້ ໄປໄວພລິ ກຶ ປານນນັ້ ?”. “ທຸ່ ານລດັ ຖະມນົ ຕີ ມນັ ແມຸ່ ນໂຊກດຂີ ອງພວກເຮາົ ວດັ ຖໄດເ້ ຂາົ້ ສຸ່ ູວງົ ໂຄຈອນອອ້ ມດາວປະຫາຼ ດແລວ້ ”. ລດັ ຖະມນົ ຕກີ ະຊວງຖະແຫຼງຂຸ່ າວຕຸ່ ນເຕນັ້ ຢຸ່ າງໃຫຍຸ່ ຈນົ ວຸ່ າເຮດັ ໃຫໂ້ ທລະສບັ ຫຼດມ ແລະ ແລຸ່ ນວນົ ໄປ ວນົ ມາຢຸ່ ູພາຍໃນປະສາດຂະໜາດໃຫຍຸ່ ທງັ ຮອ້ ງໂຮຄລງີ ປຸ່ າ, ໜາ້ ຂອງເຂາົ ແດງຮນໆ ແລະ ແລວ້ ກແລຸ່ ນເຂາົ້ ໄປຫາເຈາົ້ ຊວີ ດິ . ຂະນະທຸ່ ເີ ຂາົ ແຈງ້ ຂຸ່ າວທຸ່ ໜີ າ້ ຕຸ່ ນເຕນັ້ ຢຸ່ ູນນັ້ ເສນາອາມາດທຸ່ ຂີ າບໄຫວເ້ ຈາົ້ ຊວີ ດິ ຕຸ່ າງກຸ່ ລມຄງີ ເພາະຕຸ່ ນເຕນັ້ ທຸ່ ີ ສດເລຍີ ພາກນັ ຕງັ້ ຫວົ ຜກັ ທຽມ ແລະ ນອນສຸ່ ນັ ແດດັ ໆຢຸ່ າງດອີ ກົ ດໃີ ຈຢຸ່ ູເທງິ ຜາ້ ພມົ ຜນສແີ ດງຂອງເຈາົ້ ຊວີ ດິ . ເອແີ ມຸ່ ນ ອຸ່ ຫີ ເຼີ ຂາົ ເຈາົ້ ໃຈຈດົ ໃຈຈຸ່ ມາຕງັ້ ດນົ ນານທຸ່ ຈີ ະຕດິ ຕຸ່ ກບັ ປະຊາຊນົ ຢຸ່ ູດາວໂລກ. ເຈາົ້ ຊວີ ດິ ແຫຸ່ ງດາວປະຫຼາດ ບຸ່ ເປັນຄົນຄດຸ່ ງັ ລດັ ຖະມນົ ຕກີ ະຊວງຖະແຫຼງຂຸ່ າວຂອງພະອງົ ຫຼບຸ່ າວໄພຸ່ ທງັ ຫຼາຍ ເພາະໃນຈານວນປະຊາຊນົ ທຸ່ ອີ າໄສຢຸ່ ູໃນດວງດາວນ,ີ້ ພະອງົ ເປັນຄນົ ສະຫງບົ ສະ ຫງຸ່ຽມ ແລະ ທຸ່ ນທຸ່ ຽງ ກວຸ່ າໝຸ່ .ູ ເພາະແນວນນັ້ ລະພະອງົ ຈຸ່ ງຶ ເປັນເຈາົ້ ຊວີ ດິ ພະອງົ ນຸ່ ງັ ຢຸ່ ູຢຸ່ າງຫງຽບໆ ແລະ ຟັງລາຍງານຂອງລດັ ຖະມນົ ຕ,ີ ພະອງົ ເໜງັ ຕງິ ຍກຶ ຢັກບາງຄງັ້ ຄາວເທຸ່ າົ ນນັ້ ແລະ ເວາົ້ ອອກມາສຽງຄຸ່ ອຍໆ “ອອອ” “ຮຮຮ”. ພວກເສນາອາມາດທຸ່ ນີ ຸ່ ງັ ຢຸ່ ູໃກໆ້ ເຈາົ້ ຊວີ ດິ ນນັ້ ຕອ້ ງໄດລ້ ະມດັ ລະວງັ ທຸ່ ສີ ດ ເພຸ່ ອບຸ່ ໃຫເ້ ພຸ່ ນິ ຕຸ່ ນ ເຕນັ້ ຕກົ ໃຈ. 83 ຜູຮ້ ຽບຮຽງ : ວຽງມະນີ ລາວຈ ູ

ວນັ ນະຄະດອີ າຊີ ດຸ່ ງັ ນນັ້ , ເພຸ່ ນິ ຈຸ່ ງິ ມຜີ າ້ ມຸ່ ານນອ້ ຍໆຫອ້ ຍໄວເ້ ໜອຕາ, ຫູຂອງເພຸ່ ນິ ມຍີ ອງຝ້າຍອດັ ໄວ້ ແລະ ປາກນນັ້ ກມຜີ າ້ ຢາງຕດິ ໄວ້ ຫຼາຍແຜຸ່ ນເພຸ່ ອບຸ່ ໃຫເ້ ພຸ່ ນິ ອາ້ ປາກອອກກວາ້ ງ. ເຖງິ ປານນນັ້ ຈດິ ໃຈຂອງເພຸ່ ນິ ກບຸ່ ອາດຖກອາ ຫຼ ປົກປິດເລຍີ ... ເມຸ່ ອລດັ ຖະມນົ ຕກີ ະຊວງຖະແຫງຼ ຂຸ່ າວລາຍງານສດ, ເຈາົ້ ຊວີ ດິ ກຸ່ ກຸ່ າວຄາປາໄສອອກທາງວທິ ະຍເປັນພເິ ສດ “ປະຊາຊນົ ແຫຸ່ ງດາວປະຫຼາດທງັ ຫຼາຍ, ໃນທຸ່ ສີ ດວນັ ນນັ້ ກຸ່ ມາເຖງິ ວນັ ທຸ່ ຄີ ອງຄອຍກນັ ມາແຕຸ່ ດນົ ແສນດນົ ເປັນເວລາ ທຸ່ ຕີ ານານກຸ່ ຽວກບັ ໂລກໄດເ້ ປັນທຸ່ ປີ ະຈກັ ຄກັ ແທແ້ ນຸ່ ນອນ. ຜູໃ້ ດຜູໜ້ ຸ່ ງຶ ຈະຕອ້ ງຄວາ້ ເອາົ ຂອງຂວນັ ອນັ ນທີ້ ຸ່ ມີ າຈາກ ດາວໂລກ ຊຸ່ ງຶ ພວມໂຄຈອນອອ້ ມດາວຂອງພວກເຮາົ ຢຸ່ ູນແີ້ ລວ້ ນາລງົ ມາສຸ່ ູພນ້ ດນິ . ຂາ້ ພະເຈາົ້ ປະກາດວຸ່ າບກຄນົ ໃດ ທຸ່ ນີ າສຸ່ ງິ ດຸ່ ງັ ກຸ່ າວລງົ ມາຢຸ່ າງປອດໄພ, ບກຄນົ ນນັ້ ຈະໄດຮ້ ບັ ການແຕຸ່ ງຕງັ້ ເປັນຄະນະກາມາທກິ ານວຸ່ າດວ້ ຍກລະນີ ປະຫາຼ ດ”. ນນັ້ ມທີ ດັ ມານນັ້ ໂລດ, ປະຊາຊນົ ແຫຸ່ ງດາວປະຫຼາດພາກນັ ສາ້ ງຍານອາວະກາດແບບຄວຸ່ າວ ແລວ້ ປຸ່ ອຍຂນຶ້ ໄປຕາມກະແສລມົ ແລະ ແລວ້ ຈະຫຼວດເງນິ ກຸ່ ຖກນາລງົ ມາໄດ.້ ຢຸ່ ູທຸ່ ຈີ ດທຸ່ ຈີ ະຫຼວດລງົ ມາ ສຸ່ ູພນ້ ດນິ ນນັ້ ເພຸ່ ນິ ໄດສ້ າ້ ງ ເປັນອານສອນຂນຶ້ ຢຸ່ າງໄວວາ ໂດຍສະຫຼກັ ຂຄ້ ວາມໄວດ້ ຸ່ ງັ ນ:ີ້ “ຂອງຂວນັ ຈາກດາວໂລກ ຖກນາມາທຸ່ ນີ ຢີ້ ຸ່ າງໄວວາໜາ້ ແປກປະຫຼາດໂດຍຄວາມຮຸ່ ວມແຮງຮຸ່ ວມໃຈຂອງ ປະຊາຊນົ ແຫຸ່ ງດາວປະຫຼາດ. ເພຸ່ ອເປັນຫກຼັ ຖານການຮບັ ຮູເ້ ລຸ່ ອງນຜີ້ ູອ້ າໄສຢຸ່ ູດາວນທີ້ ງັ ໝດົ ລວ້ ນແຕຸ່ ເປັນປະທານກຕິ ິ ມະສກັ ຂອງຄະນະກາມາທກິ ານ ວຸ່ າດວ້ ຍກລະນປີ ະຫາຼ ດນບັ ແຕຸ່ ວນັ ນເີ້ ປັນຕນົ້ ໄປ”. ມຕ້ ຸ່ ມາປະຊາຊນົ ແຫຸ່ ງດາວປະຫຼາດທງັ ໝດົ ພາກນັ ມາຫມ້ ເບຸ່ ງິ ສຸ່ ງິ ທຸ່ ຄີ າ້ ຍຄຈະຫຼວດຢຸ່ ູກະໂຕບຸ່ ອນທຸ່ ມີ ນັ ລງົ ມາສຸ່ ູພນ້ ດນິ ນນັ້ . ເຂາົ ເຈາົ້ ເຝົ້າເບຸ່ ງິ ຢຸ່ ູຫນັ້ ວນັ ຕດິ ວນັ ຕຸ່ ທງັ ພອກົ ພໃຈຫຼາຍໂພດ ເລຍີ ເຮດັ ໃຫດ້ າວເສຍຄວາມດູນດຸ່ ຽງ ແລະ ເລຸ່ ມີ ຕນົ້ ເດຸ່ ອງອູບອອກນອກເສນັ້ ໂຄຈອນວນັ ແລະ ຄນຄວາມສະຫວຸ່ າງ ແລະ ຄວາມມດຜຸ່ ານມາ ແລະ ຜຸ່ ານ ໄປຢຸ່ າງໄວຜດິ ປົກກະຕແິ ຕຸ່ ປະຊາຊນົ ປະກດົ ວຸ່ າບຸ່ ສງັ ເກດເຫນັ ເຂາົ ເຈາົ້ ມວົ ນາແຕຸ່ ສຸ່ ງິ ປະຫຼວດໃໝຸ່ ອນັ ນນັ້ . ຄນໜຸ່ ງຶ ເດອນຫງາຍ, ດວງດາວໃນກຸ່ ມທາງຊາ້ ງເຜອກ ສຸ່ ງົ ແສງເຫຼອ້ ມຍບິ ຍບັ ຢຸ່ ູເທງິ ຟາ້ ຂະນະນນັ້ ເອງ ເຈາົ້ ຊວີ ດິ ຂນຶ້ ໄປເທງິ ແທນ້ ທຸ່ ສີ າ້ ງຂນຶ້ ເພຸ່ ອປະຊມຄງັ້ ຍຸ່ ງິ ໃຫຍຸ່ ນ.ີ້ ເພຸ່ ນິ ອວຸ່ າຍໜາ້ ໄປຫາວດັ ຖທຸ່ ຈີ ອດຢຸ່ ູຢຸ່ າງມດິ ງຽບກາງ ແທນ້ ແລວ້ ກມົ້ ຫວົ ລງົ ຢຸ່ າງນອບນອ້ ມ, ແລວ້ ຍກົ ມຂວາຂນຶ້ ແລະ ເລຸ່ ມີ ຕນົ້ ກຸ່ າວປາໄສ, ມວນຊນົ ຈານວນໄພສານອນັ ມຄີ ນົ ຂາຍເຄຸ່ ອງຍຸ່ ອຍ, ຊຸ່ າງແປງລດົ ຖບີ ນກັ ສກຶ ສາ, ຜູເ້ ຖາົ້ ທງັ ຍງິ ທງັ ຊາຍ ແລະ ບະ ໃຫວ້ ຸ່ າປະຊາຊນົ ທງັ ໝດົ ໃນດາວ ປະຫຼາດນນັ້ ຕຸ່ າງກຟັງຢຸ່ າງຕງັ້ ອກົ ຕງັ້ ໃຈອຫີ ຼອີ ຫີ ຼ. “ເຫງິ ນານມາແລວ້ , ເອເີ ຫງິ ນານອຫີ ອຼີ ຫີ ຼ...” ເຈາົ້ ຊວີ ດິ ກຸ່ າວ ແລະ ຢດເພຸ່ ອດຸ່ ມນາ້ ເຢັນໆ” ພວກເຮາົ ປະຊາຊນົ ແຫຸ່ ງດາວປະຫຼາດ ຕຸ່ າງກຸ່ ເຝົ້າຖະໜອມໃຈຈດົ ຈຸ່ ນາດາວທຸ່ ເີ ອນີ້ ວຸ່ າດາວໂລກພວກທຸ່ ານທງັ ໝດົ ຮູແ້ ລວ້ ວຸ່ າພວກເຮາົ ຕຸ່ າງກນບັ ຖ, ເຄາົ ລບົ ດາວໂລກ ແລະ ຖະຫວນິ ຫາທຸ່ ຈີ ະໄດຕ້ ດິ ຕຸ່ ກບັ ປະຊາຊນົ ດາວໂລກ” ຮອດຕອນນມີ້ ວນຊນົ ກສຸ່ ງົ ສຽງຮອ້ ງໂຮດວ້ ຍຄວາມຍນິ ດຊີ ມົ ຊຸ່ ນ ແລະ ຕບົ ມດງັ ຟົດສະໜຸ່ ນັ ເຈາົ້ ຊວີ ດິ ເວາົ້ ຕຸ່ “ດາວໂລກທຸ່ ີເປັນສຂີ ຽວ ພອ້ ມກບັ ມມີ ະຫາສະໝດໃສເຫຼອ້ ມຢຸ່ ູໃຕເ້ ມກສີຂາວ ແລະ ມປີ ຸ່ າໄມຂ້ ຽວອຸ່ ມທຸ່ ມທຸ່ ີ ອດມົ ສມົ ບູນໄປດວ້ ຍສດັ ນາໆຊະນດິ ນລີ້ ະຄຕານານອນັ ຍຸ່ ງິ ໃຫຍຸ່ ຂອງຈກັ ກະວານແມຸ່ ນແລວ້ ໃນທຸ່ ວົ ຈກັ ກະວານ, ອນັ ກວາ້ ງໃຫຍຸ່ ໄພສານນ.ີ້ ບຸ່ ມອີ ນັ ໃດຈະປຽບທຽບເທຸ່ າົ ກບັ ດາວໂລກທຸ່ ມີ ທີ າມະຊາດສວຍງາມເປັນໜາ້ ອດັ ສະຈນັ . ມນັ ຕອ້ ງແຕກຕຸ່ າງກນັ ດາວພວກເຮາົ ຢຸ່ າງຂາດຂນັ້ ເພາະດາວພວກເຮາົ ນດີ້ ນິ ແຫງ້ ແລງ້ ແຜຸ່ ລາມໄປທຸ່ ວົ ທກທດິ ທກທາງຢຸ່ າງ ບຸ່ ມມີ ສ້ ນິ້ ສດ. ແນວໃດກຕາມຍງັ ມບີ າງສຸ່ ງິ ບາງຢຸ່ າງຢຸ່ ູດາວໂລກຍຸ່ ງິ ປະຫຼາດກວຸ່ າທາມະຊາດອກີ ”. ຮອດຕອນນປີ້ ະຊາຊນົ ທງັ ໝດົ ແຫຸ່ ງດາວປະຫາຼ ດ ສຸ່ ງົ ສຽງຮອ້ ງປະສານໄປພອ້ ມກບັ ເຈາົ້ ຊວີ ດິ : “ນນັ້ ລະຄປະ 84 ຜູຮ້ ຽບຮຽງ : ວຽງມະນີ ລາວຈ ູ

ວນັ ນະຄະດອີ າຊີ ຊາຊນົ ແຫຸ່ ງດາວໂລກໃນຈານວນສບັ ພະສຸ່ ງິ ທງັ ໝດົ ແຫຸ່ ງຈກັ ກະວານພວກເຂາົ ເປັນຜູໃ້ ຊມ້ ສາ້ ງໃນສຸ່ ງິ ທຸ່ ງີ ດຶ ງທ້ ຸ່ ສີ ດ. ຄາເວາົ້ ຂອງເຂາົ ສະແດງຄວາມສະຫຼຽວສະຫຼາດ”. ຄະນະທຸ່ ສີ ຽງທຸ່ ຮີ ອ້ ງນນັ້ ດງັ ກອ້ ງໄປທຸ່ ວົ ດາວປະຫຼາດນນັ້ ສາວ ນອ້ ຍດວງຕາໃຫຍຸ່ ທຸ່ ຢີ ນຢຸ່ ູໃກໆ້ ແທນ້ ກເວາົ້ ຂນຶ້ ດວ້ ຍທຸ່ າທາງສອີ າຍໆ “ຂນອ້ ມຂາບພະອງົ ຂາ້ ນອ້ ຍຢາກຂຊາບຕຸ່ ມ ກຸ່ ຽວກບັ ຫວົ ຂອງປະຊາຊນົ ແຫຸ່ ງດາວໂລກ. ແມຸ່ ນຫວົ ນນັ ບທຸ່ ໃີ ຫມ້ ກີ ານເຄຸ່ ອນໄຫວ ແລະ ເຮດັ ໃຫມ້ ຄີ າເວາົ້ ?.” “ແມຸ່ ນລະ ແມຸ່ ນອຫີ ຼ”ີ ເຈາົ້ ຊວີ ດິ ວຸ່ າ ພວກເຂາົ ຈະໄປໄຂເບຸ່ ງິ ຂອງຂວນັ ດຽວນີ້ ແລະ ຈຸ່ ງົ ພອ້ ມກນັ ໄປມຸ່ ວນ ຊຸ່ ນຕຸ່ ນເຕນັ້ ກບັ ສຸ່ ງິ ທຸ່ ພີ ບົ ພຢ້ ຸ່ ູໃນຫນັ້ , ຂາ້ ພະເຈາົ້ ຄດິ ວຸ່ າມນ້ ພີ້ ວກເຮາົ ອາດຈະໄດພ້ ບົ ຫຼກັ ຖານທຸ່ ວີ ຸ່ າປະຊາຊນົ ແຫຸ່ ງດາວ ໂລກ ມໃີ ບໜາ້ ຄາ້ ຍຄກບັ ພວກເຮາົ ແລະ ເຄຸ່ ອນເໜງັ ຮຸ່ າງກາຍ ແລະ ມແບບດຽວກບັ ພວກເຮາົ . ແນວໃດກຸ່ ຕາມ, ຫວົ ທຸ່ ບີ ນັ ຊາໃຫມ້ ພວກເຂາົ ເຄຸ່ ອນເໜງັ ນນັ້ ຕອ້ ງແຕກຕຸ່ າງຢຸ່ າງເດດັ ຂາດຂນັ້ ກບັ ສຸ່ ງິ ໃດໆທງັ ໝດົ ເທຸ່ າົ ທຸ່ ພີ ວກເຮາົ ສາ ນກຶ ວາດພາບໄດ.້ ດຸ່ ງັ ນນັ້ , ເຫນັ ກນັ ແລວ້ ວຸ່ າ ຂາ້ ພະ ເຈາົ້ ຮູເ້ ລຸ່ ອງຫວົ ມະນດພຽງໜອ້ ຍດຽວເທຸ່ າົ ນນັ້ ”. “ແລວ້ ບາດນພີ້ ວກເຮາົ ມາພາກນັ ເບຸ່ ງິ ຂອງຂວນັ ອນັ ນທີ້ ຸ່ ມີ າຈາກດາວໂລກນເີ້ ຈາົ້ ຊວີ ດິ , ໃຫສ້ ນັ ຍານແກຸ່ ພວກ ທຸ່ ກີ ຽມພອ້ ມຢຸ່ ູໃກໆ້ ຊຸ່ ງຶ ມທີ ຸ່ ນາ້ ແລະ ຈກັ ດູດນາ້ ໃຫເ້ ລຸ່ ມີ ປະຕບິ ດັ ໜາ້ ທຸ່ ຖີ າ້ ສນັ ຍານດຸ່ ງັ ກຸ່ າວບຸ່ ແມຸ່ ນເພຸ່ ອບອກເຮາົ ນນັ້ ແລວ້ . ສາວນອ້ ຍທຸ່ ຢີ ນຢຸ່ ູໃກທ້ ຸ່ ານອາດຈະຈມົ ນາ້ ເຫຸ່ ອທຸ່ ອີ ອກມາຈາກຮຸ່ າງຄງີ ຂອງເຈາົ້ ຊວີ ດິ ພນ້ ແຫຼະ ແລວ້ ເພຸ່ ນິ ກ ສບຕຸ່ ຄາປາໄສທຸ່ ຍີ າວທຸ່ ສີ ດຍຸ່ ງິ ໃຫຍຸ່ ທຸ່ ສີ ດເທຸ່ າົ ທຸ່ ເີ ຄຍີ ກຸ່ າວມາຢຸ່ ູດາວປະຫາຼ ດໜຸ່ ວຍນ”ີ້ . “ຂາ້ ພະເຈາົ້ ແນຸ່ ໃຈວຸ່ າ: ພວກເຮາົ ທງັ ໝດົ ຕຸ່ າງກຸ່ ໃຈຈດົ ຈຸ່ ວຸ່ າຈະແມຸ່ ນສຸ່ ງິ ປະຫຼາດແນວໃດທຸ່ ເີ ພຸ່ ອນພວກເຮາົ ສຸ່ ງົ ມາຈາກດາວສຂີ ຽວອຸ່ ມທຸ່ ມໜຸ່ ວຍນນັ້ . ຈຸ່ ງົ ເອາົ ວດັ ຖນມີ້ າເຜຍີ ແຜຸ່ ເບຸ່ ງິ ຕຸ່ ໜາ້ ຕຸ່ ຕາປະຊາຊນົ ທງັ ໝດົ ເລຍີ . ຂາ້ ພະເຈາົ້ ຄດິ ວຸ່ າແລວ້ ພວກເຮາົ ກຸ່ ຈະຫາຍໃຈເຂາົ້ ປອດດວ້ ຍຄວາມໂລຸ່ ງອກົ ໂລຸ່ ງໃຈໃນວນັ ອນັ ຕຸ່ ນເຕນັ້ ນີ້ ແລະ ກຽມຕວົ ສາ້ ງ ອະນາຄດົ ອນັ ສະຫວຸ່ າງສະໄຫວໃນດາວພວກເຮາົ ”. ຄາເວາົ້ ອນັ ສດທາ້ ຍມດິ ງຽບລງົ ເຈາົ້ ຊວີ ດິ ກຸ່ ປົດມງກດອອກແລວ້ ໂຍນຂນຶ້ ໄປສູງໆ. ເໝອຫວົ ຝູງຊນົ ຕຸ່ ມາເພຸ່ ນິ ໄປນຸ່ ງັ ລງົ ບຸ່ ອນຄກັ ໆເພຸ່ ອເບຸ່ ງິ ວດັ ຖສເີ ງນິ ນນັ້ ໃຫເ້ ຕມັ ຕາ “ເຂາົ້ ມາໃກໆ້ ບນັ ດາທຸ່ ານທຸ່ ປີ ຶກສາມະຫາກະສດັ ແຫຸ່ ງດາວ ປະຫຼາດ” ຜູທ້ ຸ່ ນີ ຸ່ ງຊດຂາວຈານວນ 4 ຄນົ ກມົ້ ຫວົ ເຄາົ ລບົ ເຈາົ້ ຊວີ ດິ ຢຸ່ າງ ນອ້ ບນອ້ ມແລວ້ ຍຸ່ າງຂນຶ້ ເທງິ ແທນ້ ດວ້ ຍ ອາການສະຫງບົ ສະຫງຸ່ຽມ, ຖງົ ເຂາົ ເຈາົ້ ເຕມັ ໄປດວ້ ຍເຄຸ່ ອງມເຊຸ່ ນັ : ເຫຼກັ ໄຂຄວງ, ເຫຼກັ ສະຫວານ ແລະ ເລຸ່ ອຍທງັ ສຸ່ ີ ຄນົ ຈບັ ເອກະສານເປັນຊດໜາໆ ແລະ ເບຸ່ ງິ ຊງົ ທາຕວົ ເປັນຜູສ້ ະຫຼາດຫຼກັ ແຫຼມໃຫຫ້ າຼ ຍທຸ່ ສີ ດ. ແນວໃດກຕາມບຸ່ ມຈີ ກັ ຄນົ ເລຍີ ທຸ່ ບີ ຸ່ ຂາສຸ່ ນັ ດວ້ ຍຄວາມຕຸ່ ນ ເຕນັ້ . ຈຸ່ ງັ ແມຸ່ ນເຂາົ ເຈາົ້ ຕຸ່ ນເຕນັ້ ໄປດວ້ ຍຄວາມຮອບຮູ ້ ແລະ ຄວາມສະຫຼຽວ ສະຫຼາດພລິ ກຶ ພລິ າ້ ຈນົ ວຸ່ າຖວ້ ມຫວົ ໃຈໄຫຼແປດເປອ້ ນຕາມໜາ້ ແທຸ່ ນ ມກີ ຸ່ ມໜຸ່ ງຶ ຖຜາ້ ເສດກຽມພອ້ ມເພຸ່ ອເຊດັ ຖູຕາມ ແທຸ່ ນໃຫສ້ ະອາດ. ທາອດິ ທຸ່ ປີ ຶກສາວຸ່ າໃຫຍຸ່ ສຸ່ ທີ ຸ່ ານນນັ້ ຈບັ ແວຸ່ ນ ຕາອອກມາໃສຸ່ ແລວ້ ພຈິ ະລະນາເບຸ່ ງິ ວດັ ຖແຕຸ່ ຫວົ ຮອດຫາງ, ໃຊມ້ ລູບໆຄາໆບຸ່ ອນນນັ້ ບຸ່ ອນນຢີ້ ຸ່ າງລະມດັ ລະວງັ ຕຸ່ ໄປເຂາົ ເຈາົ້ ກໃຊເ້ ລຸ່ ອຍເຮດັ ໃຫປ້ ະກາຍໄຟຂຫຸ່ ຼນົ ລງົ ພນ້ , ບຸ່ ດນົ ເລຸ່ ອຍຂອງເຂາົ ເຈາົ້ ກຸ່ ກະທບົ ກບັ ສຸ່ ງິ ທຸ່ ແີ ຂງເປັນພເິ ສດ, ເຂາົ ເຈາົ້ ຈຸ່ ງຶ ວາງມເພຸ່ ອປຶກ ສາກນັ ແລະ ເປີດເບຸ່ ງິ ເອກະສານ ແລະ ລງົ ມເຮດັ ວຽກອກີ ໃໝຸ່ ດວ້ ຍເຄຸ່ ອງມ ທງັ ເລຸ່ ອຍເຈາະດວ້ ຍສະວານຢຸ່ າງເອາົ ການເອາົ ງານຈນົ ວຸ່ າທາງ ໃດກປະກດົ ເຫນັ ມດໆ. “ໂທ ! ອຍ ! ອຮ ! ແລະ ຄາອທານອຸ່ ນໆ ອກີ ຫຼາຍໆຄາດງັ ອອກມາຈາກປະຊາຊນົ ຈານວນຫຼວງຫຼາຍ” ໃຜ ເດຈະຄາດຄດິ ວຸ່ າຕຸ່ ໄປຂາ້ ງໜາ້ ຈະມຫີ ຍງັ ເກດີ ຂນຶ້ ? ແລະ ສຸ່ ງິ ທຸ່ ໄີ ຫຼອອກມາຈາກຮູຕາມຈະຫຼວດນນັ້ ແມຸ່ ນແປງ້ ສຂີ າວ ເຫຼອ້ ມຍບິ ຍບັ , ມນັ ໄຫອຼ ອກຢຸ່ າງຊາ້ ໆ ແລະ ງຽບໆ ເຈາົ້ ຊວີ ດິ ເປັນຜູທ້ າອດິ ທຸ່ ເີ ຫນັ ສຸ່ ງິ ດຸ່ ງັ ກຸ່ າວເພຸ່ ນິ ແລຸ່ ນໄປກາເອາົ ແປງ້ ປະຫຼາດແລວ້ ຊູມຂນຶ້ ເພຸ່ ອໃຫປ້ ະຊາຊນົ ເບຸ່ ງິ . ທນັ ໃດນນັ້ ລມົ ພດັ ມາຢຸ່ າງແຮງ ແລະ ເປຸ່ ົາແປງ້ ໃຫປ້ ິວໄປເທງິ ອາກາດ 85 ຜູຮ້ ຽບຮຽງ : ວຽງມະນີ ລາວຈ ູ

ວນັ ນະຄະດອີ າຊີ ແປງ້ ຈານວນໜອ້ ຍໜຸ່ ງຶ ປິວໄປຖກໜາ້ ເຈາົ້ ຊວີ ດິ ແລະ ທນັ ໃດນນັ້ ໂລດກຮອ້ ງອອກມາຢຸ່ າງແຮງແລວ້ ກຸ່ ລມົ້ ຫງາຍລງົ ກບັ ແທຸ່ ນນນັ້ ເອງ. ໃນບນັ ດາທຸ່ ານທຸ່ ປີ ຶກສານນັ້ ມສີ າມຄນົ ຄດິ ວຸ່ າເຈາົ້ ຊວີ ດິ ພຽງແຕຸ່ ເປັນລມົ ຊຸ່ ໆເພຸ່ ນິ ຕຸ່ ນເຕນັ້ ໂພດ, ຈຸ່ ງຶ ຟາ້ ວກວາດເອາົ ແປງ້ ໄດໜ້ ອ້ ຍໜຸ່ ງຶ ແລວ້ ເອາົ ໃຫຄ້ ນົ ເບຸ່ ງິ ”. 7.2 ເນອ້ ໃນຄວາມໝາຍຂອງເລຸ່ ອງ ປະເທດຍຸ່ ປີ ຸ່ ນເປັນປະເທດໜຸ່ ງຶ ທຸ່ ມີ ຄີ ວາມກາ້ ວໜາ້ ທາງດາ້ ນເທກັ ໂນໂລຊ,ີ ເປັນປະເທດທຸ່ ມີ ຊີ ບັ ພະຍາກອນ ມະນດທຸ່ ມີ ຄີ ວາມຮູຄ້ ວາມສາດ ປະກອບເຂາົ້ ໃນການພດັ ທະນາປະເທດຊາດໃຫມ້ ຄີ ວາມກາ້ ວໜາ້ ທກດາ້ ນ. ໂດຍສະ ເພາະແມຸ່ ນທາງດາ້ ນເທກັ ໂນໂລຊ.ີ ສະນນັ , ບນັ ຫາເລຸ່ ອງໂລກະທດັ ແລະ ຊວີ ະທດັ ກແມຸ່ ນໜຸ່ ງຶ ໃນຄວາມມຸ່ ງມາດ ປາຖະໜາຂອງປະຊາຊນົ ໃນຄາວນນັ້ ທຸ່ ີຢາກອະທບິ າຍກຸ່ ຽວກບັ ທາມະຊາດ, ປາກດົ ການ ແລະ ລະບບົ ສລຍິ ະ ຈກັ ກະວານຕຸ່ າງໆ ນບັ ສະຕປິ ັນຍາ, ຄວາມຮູຄ້ ວາມສາມາດ, ຄວາມສະຫຼາດຫຼກັ ແຫຼມ ແລະ ໄຫວພບິ ສະຕປິ ັນຍາ ອນັ ລາ້ ເລດີ ຂອງມະນດໃນການສາ້ ງຄວາມກາ້ ວໜາ້ ທາງດາ້ ນເທກັ ໂນໂລຊທີ ຸ່ ທີ ນັ ສະໄໝໃຫປ້ ະເທດຍຸ່ ປີ ຸ່ ນກຄທຸ່ ວົ ໂລກ. ນອກຈາກນນັ້ ຍງັ ໄດເ້ ວາົ້ ເຖງິ ແບແຜນການດາລງົ ຊວີ ດິ ຂອງຄນົ ແລະ ຄວາມຈະເລນີ ຮຸ່ ງເຮອງຂອງມະນດຕຸ່ າງ ດາວໃນດວງດາວປະຫາຼ ດໃນລະບບົ ສລຍິ ະຈກັ ກະວານຕຸ່ າງໆ. 7.3 ວເິ ຄາະເລຸ່ ອງ ເນອ້ ໃນຂອງເລຸ່ ອງ “ ຕານານດາວປະຫຼາດ ” ແມຸ່ ນສຸ່ ອງແສງໃຫພ້ ວກເຮາົ ເຫນັ ເຖງິ ໂລກະທດັ , ຊວີ ະທດັ ແລະ ຄວາມມຸ່ ງມາດປາຖະໜາຂອງປະຊາຊນົ ໃນຄາວນນັ້ ທຸ່ ຢີ າກອະທບິ າຍກຸ່ ຽວກບັ ທາມະຊາດ, ປາກດົ ການຂອງ ໂລກໃນລະບບົ ສລຍິ ະຈກັ ກະວານຕຸ່ າງໆ ທຸ່ ສີ ະທອ້ ນເຖງິ ການດາລງົ ຊວີ ດິ ແລະ ຄວາມຈະເລນີ ຮຸ່ ງເຮອງຂອງມະນດ ໃນໂລກ ແລະ ມະນດຕຸ່ າງດາວໃນດວງດາວປະຫາຼ ດໃນລະບບົ ສລຍິ ະຈກັ ກະວານ ເຊຸ່ ງິ ມນັ ສະແດງອອກຢຸ່ າງຈະແຈງ້ ໃນບດົ ເລຸ່ ອງໃຫພ້ ວກເຮາົ ເຫນັ ວຸ່ າ ມະນດຕຸ່ າງໆເຫຸ່ ຼາົ ນນັ້ ລວ້ ນມຫີ ວົ ຄດິ ປະດດິ ສາ້ ງ, ມຄີ ວາມສະຫຼາດຫຼກັ ແຫຼມ, ມີ ໄຫວພບິ ສະຕປິ ັນຍາອນັ ແຫຼມຄມົ ຄດຸ່ ງັ ມະນດໃນໂລກທຸ່ ວົ ໄປ ເຊຸ່ ງິ ມນັ ໄດສ້ ະແດງອອກໃນບດົ ເລຸ່ ອງກຄ: ຄາເວາົ້ ຂອງຄນົ ເປັນສຸ່ ງິ ທຸ່ ເີ ປັນປະໂຫຍດ ເພາະຄາເວາົ້ ສາມາດເຮດັ ໃຫພ້ ວກເຮາົ ເຫນັ ສຸ່ ງິ ທຸ່ ເີ ຮາົ ເຫນັ ມາກຸ່ ອນ, ມກເຊຸ່ ນັ ດຽວ ກນັ ສາມາດເຮດັ ໃນສຸ່ ງິ ທຸ່ ແີ ນມເຫນັ ຈາກຄາເວາົ້ ໄດ.້ ນອກຈາກນນັ້ , ເຂາົ ເຈາົ້ ຍງັ ສາມາດຄນົ້ ຄດິ ປະດດິ ຍຸ່ ານອະວະກາດ ແບບຄ “ ວຸ່ າວ ” ຂນຶ້ ມາແລວ້ ປຸ່ ອຍໄປເທງິ ກາງອະວະກາດຕາມກະແສລມົ ເພຸ່ ອນາເອາົ ຈະຫຼວດເງນິ ຂອງມະນດໃນ ດາວໂລກລງົ ສຸ່ ູພນ້ ດນິ ໃນໂລກຂອງຕນົ ອກີ ດວ້ ຍ ແລະ ແລວ້ ຈະຫຼວດເງນິ ກຖກນາລງົ ມາໄດ,້ ຢຸ່ ູຈດທຸ່ ຈີ ະຫຼວດລງົ ມາສຸ່ ູພນ້ ດນິ ນນັ້້ ເພຸ່ ນິ ໄດສ້ າ້ ງເປັນອະນສອນຂນຶ້ ຢຸ່ າງໄວວາ ໂດຍສະຫຼກັ ຂຄ້ ວາມໄວດ້ ຸ່ ງັ ນີ້ : “ ຂອງຂວນັ ຈາກດາວ ໂລກຖກນາມາທຸ່ ນີ ຢີ້ ຸ່ າງໄວວາໜາ້ ແປກປະຫຼາດຍອ້ ນຄວາມໂຮມແຮງໂຮມໃຈຂອງປະຊາຊນົ ແຫຸ່ ງດາວປະຫາຼ ດ. ເພຸ່ ອ ເປັນຫຼກັ ຖານການຮບັ ຮູເ້ ລຸ່ ອງນຜີ້ ູອ້ າໄສຢຸ່ ູດາວນທີ ງັ ໝດົ ລວ້ ນແຕຸ່ ເປັນປະທານກຕິ ມິ ະສກັ ຂອງຄະນະກາມາທກິ ານວຸ່ າ ດວ້ ຍກລະນປີ ະຫາຼ ດນບັ ແຕຸ່ ວນັ ນເີ້ ປັນຕນົ້ ໄປ ” ນອກນນັ້ , ເລຸ່ ອງຍງັ ໄດສ້ ຸ່ ອງແສງໃຫພ້ ວກເຮາົ ເຫນັ ເຖງິ ຄວາມສວຍສດົ ງດົ ງາມ ແລະ ຄວາມອດມົ ສມົ ບູນ ທາງດາ້ ນທວິ ທດັ ທາມະຊາດຢຸ່ ູໃນໂລກມະນດທຸ່ ເີ ຮາົ ອາໄສຢຸ່ ູທກມນ້ ີ້ ເຊຸ່ ງິ ມນັ ໄດສ້ ະແດງອອກໃນບາງຕອນຂອງບດົ ເລຸ່ ອງທຸ່ ວີ ຸ່ າ : “ ດາວໂລກທຸ່ ເີ ປັນສຂີ ຽວ ພອ້ ມກບັ ມມີ ະຫາສະໝດໃສເຫຼອ້ ມຢຸ່ ູໃຕເ້ ມກສຂີ າວ ແລະ ມປີ ຸ່ າໄມຂ້ ຽວ ອຸ່ ມທຸ່ ມທາີ ອດມົ ສມົ ບູນໄປດວ້ ຍສດັ ສາວາສຸ່ ງິ ໃຫຍຸ່ ນອ້ ຍນາໆຊະນດິ ນລີ້ ະຄຕານານອນັ ຍຸ່ ງິ ໃຫຍຸ່ ຂອງຈກັ ກະວານ. ໃນ ທຸ່ ວົ ຈກັ ກະວານ, ອນັ ກວາ້ ງໃຫຍຸ່ ໄພສານນບີ້ ຸ່ ມອີ ນັ ຈະປຽບທຽບເທຸ່ າົ ກບັ ດາວໂລກທຸ່ ມີ ທີ າມະຊາດສວຍງາມເປັນໜາ້ ອດັ ສະຈນັ . 86 ຜູຮ້ ຽບຮຽງ : ວຽງມະນີ ລາວຈ ູ

ວນັ ນະຄະດອີ າຊີ ສະຫຼບແລວ້ ເຖງິ ວຸ່ າເລຸ່ ອງນຈີ້ ະເປັນພຽງຕານານທຸ່ ກີ ຸ່ າວຂານມາແຕຸ່ ດນົ ນານກຕາມ ແຕຸ່ ເມຸ່ ອເຮາົ ມາສງັ ເກດ ເບຸ່ ງິ ຕວົ ຈງິ ແລວ້ ຄວາມຄດິ ຂອງມະນດຕຸ່ າງດາວໃນເມຸ່ ອກຸ່ ອນນນັ້ ເມຸ່ ອມາທຽບໃສຸ່ ປັດຈບນັ ແລວ້ ມນັ ສະແດງໃຫເ້ ຫນັ ວຸ່ າໂລກຂອງເຮາົ ບຸ່ ມກີ ານຢດນງິ້ ຢຸ່ ູບຸ່ ອນເກຸ່ າົ ມນັ ມກີ ານພດັ ທະນາຂນຶ້ ເລອ້ ຍໆ. ຈນົ ບາງຄງັ້ ເຮດັ ໃຫແ້ ມແ້ ຕຸ່ ມະນດດວ້ ຍ ກນັ ຍງັ ເກດີ ຄວາມແປກປະຫຼາດ ໜາ້ ງດຶ ງມ້ ະຫດັ ສະຈນັ ຕຸ່ ວດັ ຖສຸ່ ງິ ຂອງທຸ່ ຖີ ກສາ້ ງຂນຶ້ ຈາກຫວົ ຄດິ ປະດດິ ສາ້ ງຂອງ ມວນມະນດດວ້ ຍກນັ ເຊຸ່ ງິ ສຸ່ ງິ ນນັ້ ເອນີ້ ວຸ່ າ : ເຕກັ ໂນໂລຊທີ ຸ່ ທີ ນັ ສະໄໝນນັ້ ເອງ. ຄາຖາມ 1. ຈດພເິ ສດທາງດາ້ ນພູມສນັ ຖານ, ເນອ້ ທຸ່ ີ ແລະ ປະຊາກອນຂອງຍຸ່ ປີ ຸ່ ນມຄີ ແນວໃດ? 2. ວນັ ນະຄະດແີ ບບເກຸ່ າົ ທຸ່ ຕີ ດິ ພນັ ກບັ ລດັ ທຊິ ນິ ໂຕ ມເີ ນອ້ ໃນສຸ່ ອງແສງເຖິງບນັ ຫາໃດແດຸ່ ? ແລະ ສະແດງ ອອກໃນເລຸ່ ອງໃດ? 3. ວນັ ນະຄະດປີ າກເປຸ່ ົາທຸ່ ຕີ ດິ ພນັ ກບັ ສາສະໜາພດ ມເີ ນອ້ ໃນສຸ່ ອງແສງເຖງິ ບນັ ຫາໃດແດຸ່ ? ແລະ ສະແດງ ອອກໃນເລຸ່ ອງໃດ! 4. ສະພາບວນັ ນະຄະດຂີ ຽນຂອງຍຸ່ ປີ ຸ່ ນໄດແ້ ບຸ່ ງອອກເປັນຈກັ ໄລຍະ? ຄໄລຍະໃດແດຸ່ ? ແຕຸ່ ລະໄລຍະມກີ ານ ຂະຫຍາຍຕວົ ຄແນວໃດ? 5. ນກັ ປະພນັ ທຸ່ ມີ ຊີ ຸ່ ສຽງໂດຸ່ ງດງັ ຂອງຍຸ່ ປີ ຸ່ ນລວມມທີ ຸ່ ານໃດແດຸ່ ? ແຕຸ່ ລະທຸ່ ານມຜີ ນົ ງານຄແນວໃດ? 87 ຜູຮ້ ຽບຮຽງ : ວຽງມະນີ ລາວຈ ູ

ວນັ ນະຄະດອີ າຊີ ບດົ ອຸ່ ານເພຸ່ ມີ ເລຸ່ ອງ “ນະຄອນເກຸ່ າົ ແກຸ່ ” ຄດັ ຕອນ ດອກໄມລ້ ະດບູ ານໃໝຸ່ ພວກເຂາົ ຍຸ່ າງເລາະຕາມເສນັ້ ທາງນອ້ ຍໆໃກກ້ ບັ ໜອງສະ. ຕາມແຄມໜອງປົກຄມ້ ໄປດວ້ ຍໃບໄມຂ້ ຽວອຸ່ ມ ທຸ່ ມ. ສຸ່ ວນດອກໄມເ້ ຈຍ້ ກແກວຸ່ າງໄກວຄຸ່ ອຍໆ, ໜາ້ ນາ້ ເຕມັ ໄປດວ້ ຍໃບໄມຫ້ ຸ່ ນຼົ , ຢຸ່ ູໃກໜ້ ອງບຸ່ ມຕີ ນົ້ ສະກລະເລຍີ . ຊນີ ຈີ ິ ແລະ ຈເີ ອໂກະ ຍຸ່ າງຜຸ່ ານໜອງໄປສຸ່ ູເສນັ້ ທາງນອ້ ຍໆ. ຢຸ່ ູບຸ່ ອນນໃີ້ ຕໃ້ ບໄມທ້ ຸ່ ຂີ ຽວສະອມແມຸ່ ນບຸ່ ອນ ຍາດແຍຸ່ ງກນັ ລະຫວຸ່ າງຄວາມມດ ແລະ ຄວາມສະຫວຸ່ າງ;. ບຸ່ ອນທຸ່ ມີ ກີ ຸ່ ນິ ໃບໄມອ້ ຸ່ ອນ ແລະ ດນິ ຊຸ່ ມ. ບຸ່ ພຄາວເສນັ້ ທາງດຸ່ ງັ ກຸ່ າວໄດພ້ າພວກເຂາົ ໄປເຖງິ ສວນສາທາລະນະອນັ ກວາ້ ງໃຫຍຸ່ ແລະ ຢຸ່ ູໃຈກາງມໜີ ອງສະໜອງໜຸ່ ງຶ . ໜອງສະ ໜອງນກີ້ ວາ້ ງກວຸ່ າໜອງສະທຸ່ ເີ ຂາົ ຫາກຍຸ່ າງຜຸ່ ານມາ. ພູມພາບເຂດນສີ້ ະຫວຸ່ າງແຈງ້ ຂນຶ້ ເພາະມຕີ ນົ້ ສະກລະທຸ່ ເີ ຕມັ ໄປ ດວ້ ຍດອກ ເຊຸ່ ງິ ຈະເຫນັ ໄດຊ້ ດັ ເຈນຜຸ່ ານເງາົ ໃນໜອງ. ນກັ ທຸ່ ອງທຸ່ ຽວຕຸ່ າງປະເທດ ຈະບບີ ກອ້ ງຖຸ່ າຍຮູບເອາົ ພາບບຸ່ ອນນຢີ້ ຸ່ າງລຽນຕດິ . ຢຸ່ ູພນ້ ຢຸ່ ູຟາກໜອງເບອ້ ງນນັ້ , ຢຸ່ ູໃຈກາງຕນົ້ ໄມນ້ າໆຊະນດິ ແມຸ່ ນຕນົ້ ແຄ ເຊຸ່ ງິ ຫມ້ ຫຸ່ ດວ້ ຍດອກສຂີ າວ. ຈເີ ອໂກະ ຄດິ ຮອດເມອງນາຣາ. ອອ້ ມຂາ້ ງມຕີ ນົ້ ແປກ, ຕນົ້ ແປກບຸ່ ໃຫຍາປານໃດແຕຸ່ ຮູບຊງົ ສວຍງາມ. ຖາ້ ບຸ່ ມດີ ອກສະກລະ ມແີ ຕຸ່ ຄນົ ນຸ່ ງເສອ້ ສຂີ ຽວຄໃນແປກກເຮດັ ໃຫຜ້ ູເ້ ບຸ່ ງິ ສະດດຕາຢຸ່ ູແລວ້ , ແຕຸ່ ດຽວນພີ້ ດັ ມສີ ຂີ ຽວອນັ ບ ລສິ ດຂອງຕນົ້ ແປກ ແລະ ຄວາມໃສສະອາດຂອງນາ້ ໃນໜອງສະ ເຊຸ່ ງິ ໄດປ້ ະດບັ ດວ້ ຍດອກສະກລະນນັ້ ຍຸ່ ງິ ເຮດັ ໃຫ້ ທາມະຊາດສວຍງາມຍຸ່ ງິ ຂນຶ້ . ຊນີ ຈີ ິ ໄຕຸ່ ຕາມໂງຸ່ນຫນີ ຜຸ່ ານໜາ້ ນາ້ ໄປເປັນການຂາ້ ມຜຸ່ ານໜອງສະທຸ່ ມີ ຊີ ຸ່ ວຸ່ າ “ຜຸ່ ານທຸ່ າຕມົ ”. ໂງຸ່ນຫນີ ກອ້ ນ ມນົ ໆພຽງເໝອນກບັ ວຸ່ າເຂາົ ຕດັ ມາຈາກເສາົ ໂຕລ.ິ ຈເີ ອໂກະ ຈາຕອ້ ງຮຊ້ ດກໂີ ມໂນະຂນຶ້ ເພຸ່ ອໃຫຍ້ ຸ່ າງສະບາຍທງັ ບຸ່ ໃຫເ້ ປອ້ ນ. - ໃຫຊ້ ຸ່ ວຍອມ້ ມາຝຸ່ ັງນບີ້ ? ຊນີ ຈີ ິ ທງັ ຫຽຼ ວຄນຫງຼັ ທງັ ຮອ້ ງໃສຸ່ ຈເີ ອໂກະ. - ຂຂອໃຈສາລບັ ຄວາມເປັນສພາບບລດຂອງເຈາົ້ . ຈເີ ອໂກະ ເວາົ້ ແບບຢອກໄຍ. - ໂງຸ່ນຫນີ ພຽງໆປານນແີ້ ມຸ່ ຕູເ້ ຖາົ້ ກຍຸ່ າງຜຸ່ ນໄດສ້ ະບາຍ. ໃບດອກເຈຍ້ ລາມປົກຫມ້ ໂງຸ່ ນຫນີ ບາງສຸ່ ວນ ຢຸ່ ູຟາກໜອງເບອ້ ງນນັ້ ແມຸ່ ນຕນົ້ ແປກລຽນຊາ້ ຍລາ້ ຍເຫນັ ເປັນ ເງາົ ໃນໜອງ - ບນັ ດາໂງຸ່ນຫນີ ນຖີ້ ກສບັ ຊອ້ ນຢຸ່ ູພນ້ ນາ້ ເຮດັ ໃຫຈ້ ນິ ຕະນາການກາຍເປັນພາບແຕມ້ ແບບນາມມະທາ ຊນີ ຈີ ິ ໃຫຄ້ າເຫນັ . - ເຂາົ ກເວາົ້ ແລວ້ ເດວຸ່ າ ສວນຢຸ່ ູຍຸ່ ປີ ຸ່ ນທກໆສວນລວ້ ນແຕຸ່ ແມຸ່ ນແບບນາມມະທາ, ເຈາົ້ ຍງັ ຈຸ່ ຕນົ້ ຊກໂີ ກເກະຢຸ່ ູ ວດັ ກາຍໂກຈບິ ຸ່ ?. ບຸ່ ມໃີ ຜຊເິ ວາົ້ ວຸ່ າ “ຮູບແຕມ້ ແບບນາມມະທາ”… ໜາ້ ເບຸ່ ອທຸ່ ສີ ດ. - ບາງເທຸ່ ອຄງົ ຍອ້ ນວຸ່ າ ຢຸ່ ູທຸ່ ນີ ສີ້ າ້ ງຄວາມຮູສ້ ກຶ ວຸ່ າ ມນັ ເປັນນາມມະທາທງັ ໝດົ ດ. ເອີ ຢຸ່ ູວດັ ດາຍໂກຈເິ ຂາົ ກະກຽມ ສອ້ ມແປງຄນທງັ ຫາ້ ຊນັ້ . ໃກຈ້ ະຮອດງານບນວດັ ນນັ້ ແລວ້ ແວະເບຸ່ ງິ ຈກັ ໜອ້ ຍບຸ່ ດບີ ?. - ດຽວນີ້ ວດັ ດຸ່ ງັ ກຸ່ າວຄຊໃິ ໝຸ່ ອຸ່ ຽມປານຜາສາດຄາລະນ! 88 ຜູຮ້ ຽບຮຽງ : ວຽງມະນີ ລາວຈ ູ

ວນັ ນະຄະດອີ າຊີ - ບຸ່ ມນັ ບຸ່ ໄດຖ້ ກໃໝຸ່ ດຸ່ ງັ ຜາສາດຄາ, ເຂາົ ພຽງແຕຸ່ ເລກີ ຫຼງັ ຄາອອກ ແລວ້ ມງຄນໃໝຸ່ ເທຸ່ າົ ນນັ້ . ໃນລະດູດອກສະກ ລະບານຢຸ່ ູບຸ່ ອນນນັ້ ຄນົ ຄງົ ຈະຫາຼ ຍ ... ພວກເຂາົ ຍຸ່ າງໄປຕາມທາງປູຫນີ ຈນົ ເຖງິ ຟາກໜອງເບອ້ ງນນັ້ ບຸ່ ອນທຸ່ ມີ ຕີ ນົ້ ແປກຢນລຽນຊາ້ ຍລາ້ ຍຢຸ່ ູ ແລະ ມຸ່ ງໜາ້ ໄປສຸ່ ູຂວົ “ເລາົ ກຽວ”. ຄນົ ທງັ ຫຼາຍມກັ ເວາົ້ ແບບນນັ້ ເພາະຂວົ ແຫຸ່ ງນີ້ ເໝອນກບັ ຫຜາສາດ. ຄວາມຈງິ ແລວ້ ຂວົ ແຫຸ່ ງນກີ້ ມຊີ ຸ່ ສະເພາະຂອງມນັ ຄ “ຕາຍໄຮກາກ” ຢຸ່ ູແຄມໜອງແມຸ່ ນຕຸ່ ງັ ນຸ່ ງັ ພກັ ຜຸ່ ອນທຸ່ ມີ ບີ ຸ່ ອນອງີ . ສຸ່ ວນຢຸ່ ູເບອ້ ງໜາ້ ແມຸ່ ນທດັ ສະນຍີ ະພາບທຸ່ ສີ ວຍສດົ ງດົ ງາມ, ກວາ້ ງຂວາງ ແລະ ສະອາດງາມຕາ. ແຂກຄນົ ທຸ່ ຽວຊມົ ທາມະຊາດນຸ່ ງັ ຮບັ ປະທານອາຫານເບາົ ຕາມຕຸ່ ງັ ນຸ່ ງັ . ເດກັ ນອ້ ຍແລຸ່ ນໄປແລຸ່ ນມາຢຸ່ ູກາງຂວົ . - ມານີ້ ຊນີ ຈິ .ິ ຈເີ ອໂກະເອນີ້ . ເວລານນັ້ ນາງນຸ່ ງັ ຕງັ້ ຢຸ່ ູທາງໜາ້ ເອາົ ມປົງລງົ ບຸ່ ອນວຸ່ າງທາງຂາ້ ງ. - ຂຢນໜອ້ ຍໜຸ່ ງຶ , ຖາ້ ໃຫນ້ ຸ່ ງັ ຂອ້ ຍຢາກນຸ່ ງັ ຢຸ່ ູຂາ້ ງຕນີ ເຈາົ້ ຫນັ້ ຫາຼ ຍກວຸ່ າ... ຊນີ ຈິ ເິ ວາົ້ ແບບຢອກໄຍ. - ຖວຸ່ າຂອ້ ຍບຸ່ ໄດຍ້ ນິ ກແລວ້ ກນັ . ຈເີ ອໂກະບງັ ຄບັ ໃຫລ້ າວນຸ່ ງັ ທາງຂາ້ ງແລວ້ ເວາົ້ ວຸ່ າ: - ຂອ້ ຍໄປຊອກອາຫານເກອປາເດ.ີ ບດຶ ໜຸ່ ງຶ ນາງກກບັ ມາ ແລວ້ ເອາົ ອາຫານປາຖມິ້ ລງົ ໜອງ. ຝງປາຫມ້ ຂນຶ້ ມາຍາດອາຫານກນັ , ມບີ າງໂຕເຕນັ້ ຂນຶ້ ສວາບເອາົ ອາຫານຢຸ່ ູເທງິ ອາກາດ. ພວກມນັ ລອຍໄປມາວນົ ວຽນຢູຕາມນາ້ ໃນໜອງໃຕເ້ ງາົ ຕນົ້ ສະກລະ ແລະ ຕນົ້ ແປກ. - ເຈາົ້ ຄຽດໃຫຂ້ ອ້ ຍຊນັ້ ບ ? - ເຄຍີ ຄຽດ. ຕຸ່ າງຄນົ ຕຸ່ າງມດິ ໄປດນົ ເຕບີ . ຊນີ ຈິ ແິ ນມເບຸ່ ງິ ນາ້ ໃນໜອງ, ໃບໜາ້ ຄຸ່ ອຍໆຊຸ່ ນບານຂນຶ້ . - ເຈາົ້ ມເີ ລຸ່ ອງຄດິ ໃນໃຈແມຸ່ ນບຸ່ ? ຈເີ ອໂກະທາລາຍຄວາມມດິ ງຽບ. - ເລຸ່ ອງເລກັ ນອ້ ຍດອກ... ຄວາມຈງິ ແລວ້ ມນັ ມບີ າງເວລາທຸ່ ບີ ຸ່ ໄດຄ້ ດິ ຫຍງັ ໝດົ . ອກີ ດາ້ ນໜຸ່ ງຶ ໃນເມຸ່ ອໄດນ້ ຸ່ ງັ ຂາ້ ງນາງລາຊນີ ແີ ຫຸ່ ງຄວາມສກ ຕນົ ຕວົ ເຮາົ ເອງກໄດຮບັ ອາຍອຸ່ ນ ຂອງໄວໜຸ່ ມ ແຫຸ່ ງຄວາມສກ. - ຂອ້ ຍມຄີ ວາມສກໝາຍຄວາມວຸ່ າແນວໃດ?. ຈເີ ອໂກະສະແດງທຸ່ າທຸ່ ແີ ປກປະຫຼາດຄວາມເຫງາົ ປາ ກດົ ຜຸ່ ານໃບ ໜາ້ ຂອງນາງຢຸ່ າງໄວວາ, ບາງເທຸ່ ອອນັ ນນັ້ ເປັນພຽງການເໜງັ ຕງີ ຂອງນາ້ ທຸ່ ນີ າງກາລງັ ແນມເບຸ່ ງິ ເທຸ່ າົ ນນັ້ ... - ຢຸ່ ູສນົ້ ຂວົ ເບອ້ ງນນັ້ ມຕີ ນົ້ ສະກລະຕນົ້ ໜຸ່ ງຶ ທຸ່ ຂີ ອ້ ຍມກັ ເປັນພເິ ສດ. ນາງຈເີ ອໂກະ ເວາົ້ ສດຄວາມກລກຈາກຕຸ່ ງັ ຍຸ່ າງໜໄີ ປ. - ຄງົ ຈະແມຸ່ ນຕນົ້ ນນັ້ ຢຸ່ ູນກີ້ ແນມເຫນັ ຄກນັ . ແມຸ່ ນອຫີ ຼີ ຕນົ້ ສະກລະງາມເປັນພເິ ສດ, ມນັ ຢນຢຸ່ ູທຸ່ ນີ ນັ້ ພງາອອກໄປບຸ່ ຕຸ່ າງຫຍງັ ກບັ ງຸ່າຕນົ້ ໂພ, ຈເີ ອໂກະ ຍຸ່ າງ ໄປກອ້ ງຮຸ່ ມົ ສະກລະຕນົ້ ນນັ້ , ລມົ ຄຸ່ ອຍໆພດັ ມາເຮດັ ໃຫດ້ ອກໄມຫ້ ຸ່ ຼນົ ຕກົ ໃສຸ່ ບຸ່ າ, ໃສຸ່ ຕນີ ນາງ. ດອກໄມຫ້ ຸ່ ຼນົ ເຕມັ ໜາ້ ດນິ ຕາມກອ້ ງຕນົ້ ສະກລະ, ມີ 7-8 ດອກເລຸ່ ອນລອຍເທງິ ໜາ້ ນາ້ . ເຂາົ ເອາົ ໄມຄ້ າ້ ງຸ່າໄວ້ ແຕຸ່ ປານນນັ້ ງຸ່າໃດອຸ່ ອນແດຸ່ ກ ຍງັ ກຸ່ ອງຈດນິ ຍອ້ ນໜກັ ດອກ. ລອດຜຸ່ ານປຸ່ ອງໃບໄມທ້ ຸ່ ສີ ານກນັ ນນັ້ , ແນມເຫນັ ພູເຂາົ ທຸ່ ອີ າບເອໄ້ ປດວ້ ຍສຂີ ຽວອຸ່ ມທຸ່ ມຂອງລະດູບານໃໝຸ່ . - ຄງົ ຈະເປັນສນົ້ ສາຍພູດງົ ເຊນິ . ຊນີ ຈິ ເິ ວາົ້ . - ມນັ ແມຸ່ ນຈອມດາຍໂມນຈຫິ ນັ້ ນາ. ຈເີ ອໂກະເວາົ້ . 89 ຜູຮ້ ຽບຮຽງ : ວຽງມະນີ ລາວຈ ູ

ວນັ ນະຄະດອີ າຊີ - ຈອມດາຍໂມນຈສິ ູງປານນຊີ້ ນັ້ ເບາະ? - ມຄີ ວາມຮູສ້ ກຶ ແນວນນັ້ ກເພາະແນມຜຸ່ ານງຸ່າໄມທ້ ຸ່ ເີ ຕມັ ໄປດວ້ ຍດອກ. ພວກເຂາົ ຢນຢຸ່ ູກອ້ ງຕນົ້ ສະກລະ ແລະ ກບຸ່ ຢາກຈະໜອີ ອກໄປ. ແນມເບຸ່ ງິ ໄກໆເປັນດນິ ທຸ່ ມີ ີ ຊາຍຊາວປົນ ຢຸ່ ູນາ, ຍາ້ ຍໄປອກີ ທາງເບອ້ ງຂວາຈກັ ໜອ້ ຍໜຸ່ ງຶ ກຈະເຫນັ ຕນົ້ ແປກລຽນເປັນແຖວໜາເບຸ່ ງິ ໜາ້ ຊມົ . ຕອນຍຸ່ າງຜຸ່ ານປະຕູໂອແຕມໂມນ, ຈເີ ອໂກະ ສະເໜຄີ າເຫນັ ຂນຶ້ ມາ: - ເປັນຫຍງັ ພວກເຮາົ ບຸ່ ໄປທຸ່ ຽວວດັ ກໂີ ຢມດິ ຊ? - ກໂິ ຍມດິ ຊຫວ໋າ ? ຊນີ ຈິ ແິ ປກປະຫຼາດ ແລະ ຖາ້ ແນມເບຸ່ ງິ ໃບໜາ້ ຂອງລາວກຈະເຫນັ ທຸ່ າທວີ ຸ່ າ: ທຸ່ ນີ ນັ້ ມນັ ຊມິ ີ ຫຍງັ ເປັນຕາເບຸ່ ງິ . - ຂອ້ ຍຢາກຈະຢນຢຸ່ ູທຸ່ ີນນັ້ ເພຸ່ ອແນມເບຸ່ ງິ ນະຄອນກຽວໂຕຍາມແລງ, ແນມເບຸ່ ງິ ຕາເວນັ ຕກົ ດນິ ຕາມສາຍພູ ຕາເວນັ ຕກົ . - ກໄດ!້ ໄປເນາະ! - ຍຸ່ າງ! ມກັ ບຸ່ ? ມນັ ຫຸ່ າງຈາກນບີ້ ຸ່ ໄດມ້ ຸ່ ປານໃດ ຕອ້ ງຫຼກີ ທາງຕວົ ເມອງທຸ່ ສີ ນົ ລະວນົ ມລີ ດົ ລາງແລຸ່ ນທດຶ ໆ, ໂຄງ້ ໄກເຕບີ ໄປ ທາງວດັ ນານແກນຈ,ິ ຜຸ່ ານທາງຫຼງັ ວດັ ຈໂີ ອນນິ , ຂາ້ ມບງຶ ໄປເບອ້ ງນນັ້ ແມຸ່ ນສວນສາທາລະນະທຸ່ ມີ ຊີ ຸ່ ວຸ່ າ: “ມາຣຢາ ມະ”, ຍຸ່ າງຕາມທາງຮຸ່ ອມນອ້ ຍຫຍບັ ໄປມຸ່ ວດັ ກໂີ ຢມດິ ຊ. ເບຸ່ ງິ ອອ້ ມຂາ້ ງອນັ ໃດກເຫນັ ແບບພຸ່ ມພຸ່ ູເພາະທອ້ ງຟາ້ ເລຸ່ ມີ ມດສະລວົ . ພາຍໃນເດຸ່ ນີ ເປັນສະຖານທຸ່ ກີ ວາ້ ງຂວາງ ສາລບັ ສະແດງສລິ ະປະມວນຊນົ ຂອງວດັ . ກາງເດຸ່ ນີ ວດັ ບຸ່ ມໃີ ຜ ນອກຈາກນກັ ສກຶ ສາຍງິ ຈານວນໜຸ່ ງຶ , ເບຸ່ ງິ ໜາ້ ຕາຂາວນວນໃນຄວາມມດຂອງຄຸ່ າຄນນນັ້ . ຈເີ ອໂກະ ມກັ ມາທຸ່ ຽວທຸ່ ນີ ຕີ້ ອນຄຸ່ າຄນແນວນ.ີ້ ຢຸ່ ູເບອ້ ງຫຼງັ ເຂາົ ແມຸ່ ນຈດໃຈກາງຂອງວດັ , ດອກໄຟເລຸ່ ມີ ສະ ຫວຸ່ າງແຈງ້ . ຈເີ ອໂກະບຸ່ ຢດຢຸ່ ູທຸ່ ນີ ນັ້ ລາວຍຸ່ າງຜຸ່ ານເດຸ່ ນີ ໄປສຸ່ ູປະຕູວດັ ອາມຢິ ະ ເຂາົ້ ໃກບ້ ຸ່ ອນໄຫວພ້ ະ. ຢຸ່ ູທຸ່ ນີ ບີ້ ຸ່ ອນທຸ່ ີ ສູງກວຸ່ າໝຸ່ ພູ ດັ ມເີ ດຸ່ ນີ ນອ້ ຍສະເພາະຢຸ່ ູເບອ້ ງຫຼງັ ແມຸ່ ນຝາຜະນງັ . ກະໂຕເດຸ່ ນີ ເອງເໝອນກບັ ແປເຮອນຢຸ່ ູເບອ້ ງເທງິ ມງ ດວ້ ຍເປອກຕນົ້ ໄມ,້ ເດນີ ບຸ່ ກວາ້ ງປານໃດ, ແຕຢນຢຸ່ ູທຸ່ ນີ ີ້ ສາມາດແນມເຫນັ ພາບນະຄອນກຽວໂຕ ແລະ ສາຍພູ ຕາວນັ ຕກົ . ຢຸ່ ູທາງລຸ່ ມຕວົ ເມອງເລຸ່ ມີ ມແີ ສງໄຟ, ແຕຸ່ ທອ້ ງຟາ້ ຍງັ ແຈງ້ ຢຸ່ ູ ຈເີ ອໂກະຍຸ່ າງໄປຫາຂອບເດຸ່ ນີ ພອ້ ມທງັ ສຸ່ ງົ ສາຍຕາມາທາງ ຊນີ ຈິ ິ ທຸ່ ຢີ ນຢຸ່ ູໃກກ້ ບັ ນາງ. - ຂອ້ ຍເປັນຄນົ ທຸ່ ພີ ຸ່ ແມຸ່ ປະຖມິ້ ໄວກ້ າງທາງໄດ໋! ຈເີ ອໂກະ ເວາົ້ ຄວາມຈງິ ອອກມາ. - ລູກທຸ່ ຖີ ກປະຖມິ້ ! - ແມຸ່ ນແລວ້ ເຂາົ ລກັ ເອາົ ຂອ້ ຍໄປຖມິ້ ຊນີ ຈິ ແິ ປກປະຫຼາດຈນົ ເຖິງຂນັ້ ຄດິ ວຸ່ າ: “ລູກທຸ່ ີຖກປະຖມິ້ ” ຄງົ ບຸ່ ແມຸ່ ນຈເີ ອໂກະໃຊໃ້ ນຄວາມໝາຍກງົ , ພະຍາຍາມຫາວທິ ອີ ະທບິ າຍແນວຄດິ ຈດິ ໃຈຂອງຕນົ ເອງເທຸ່ າົ ນນັ້ . ລກູ ທຸ່ ຖີ ກປະຖມິ້ . - ຊນີ ຈິ ອິ ອກສຽງຄຸ່ ອຍໆໃນປາກ - ບຸ່ ໜາ້ ເລຍີ ທຸ່ ລີ າວຍງັ ຖວຸ່ າຕນົ ເອງເປັນລກູ ທຸ່ ຖີ ກປະຖມິ້ ! ຖາ້ ເຊຸ່ ນັ ນນັ້ ຂອ້ ຍກເປັນລູກທຸ່ ຖີ ກປະຖມິ້ ຫຼາຍທບົ . ໃນ ຄວາມຮູສ້ ກຶ ຂອງຊນີ ຈິ ,ິ ທກໆຄນົ ຄງົ ລວ້ ນແຕຸ່ ເປັນລູກທຸ່ ຖີ ກປະຖມິ້ ເມຸ່ ອເຂາົ ເກດີ ອອກມາກແມຸ່ ນພະເຈາົ້ ເອາົ ເຂາົ ຖມິ້ ໃສຸ່ ໂລກມະນດອນັ ນ.ີ້ 90 ຜູຮ້ ຽບຮຽງ : ວຽງມະນີ ລາວຈ ູ

ວນັ ນະຄະດອີ າຊີ ຊນີ ຈິ ິ ຈອ້ ງເບຸ່ ງິ ໜາ້ ຈເີ ອໂກະ ທງັ ຄດິ ວາຄງົ ຈະແມຸ່ ນແສງໃນຍາມສາຍນັ ແລະ ຄຸ່ າຄນຂອງ ລະດູບານໃໝຸ່ ນີ້ ຫຼ ທຸ່ ສີ າ້ ງຄວາມຫງຸ່ວມເຫງາົ ແກຸ່ ຕວົ ນາງ. - ກອາດຈະແມຸ່ ນ, ຖາ້ ເວາົ້ ໃຫຍ້ ດຕທິ າແທ,້ ຕອ້ ງຖວຸ່ າຄນົ ເຮາົ ບຸ່ ແມຸ່ ນລູກທຸ່ ຖີ ກປະຖິມ້ ມນັ ແມຸ່ ນລູກຂອງ ເທວະດາ, ເທວະດາຖມິ້ ເຂາົ ໃສຸ່ ໂລກມະນດຂອງພວກເຮາົ ແລວ້ ພດັ ຊຸ່ ວຍເຂາົ ... ຊນີ ຈິ ສິ ະຫຼບຄາເຫນັ ຂອງຕນົ ເອງຢຸ່ ູ ໃນໃຈ. ຊນີ ຈິ ເິ ຫນັ ວຸ່ າ: ຈເີ ອໂກະ ໂສກເສາົ້ ຫງຸ່ວມເຫງາົ ແທ,້ ລາວຢາກຈະທອ້ ນໂຮມຄວາມເປັນປົກ ກະຕຄິ ນໃໝຸ່ ຈຸ່ ງຶ ເອາົ ມວາງໃສຸ່ ບຸ່ ານາງເບາົ ໆ, ແຕຸ່ ນາງຫຼກີ ອອກໄປ. - ຢຸ່ າກວນຄນົ ທຸ່ ກີ ກປະຖມິ້ ! ນາງຈຸ່ ມົ ພມຶ ພາ. - ຂອ້ ຍເວາົ້ ແລວ້ ເດວຸ່ າ ຜູທ້ ຸ່ ຖີ ກປະຖມິ້ ລວ້ ນແຕຸ່ ເປັນລກູ ຂອງເທບພະເຈາົ້ . ຊນີ ຈິ ສິ ູຄ້ ນຢຸ່ າງແຂງແກຸ່ ນ. - ເວາົ້ ແນວນນັ້ ສູງໂພດ ເຮດັ ແນວໃດຂອ້ ຍຊເິ ຂາົ້ ໃຈ, ຂອ້ ຍບຸ່ ແມຸ່ ນລູກທຸ່ ຕີ ກົ ມາຈາກເທວະດາຟາ້ ແຖນຫຍງັ ດອກ, ຂອ້ ຍເປັນຄນົ ທາມະດາ, ພຸ່ ແມທຸ່ ໃີ ຫບ້ ງັ ເກດີ ຂອ້ ຍເປັນຜູປ້ ະຖມິ້ ຂອ້ ຍ. - ອຫີ ໄຼີ ດ໋! ເຂາົ ຖມິ້ ຂອ້ ຍຢຸ່ ູຮຸ່ ອມແວະເຂາົ້ ຮາ້ ນຂາຍເຄຸ່ ອງຂອງພວກຂອ້ ຍ. - ມນັ ເປັນໄປບຸ່ ໄດ!້ - ຄວາມຈງິ ແລວ້ ຂອ້ ຍກບຸ່ ຢາກຈະເວາົ້ ຄວາມຈງິ ນກີ້ ບັ ເຈາົ້ . ແຕຸ່ ບງັ ເອນີ ຂອ້ ຍຫງຼົ ເວາົ້ ອອກມາ, ບນັ ຫາທງັ ໝດົ ມນັ ແມຸ່ ນຄວາມຈງິ . - ຢຸ່ ູບຸ່ ອນນແີ້ ນມເບຸ່ ງິ ນະຄອນກຽວໂຕໃນຍາມແລງມຄີ ວາມຮູສ້ ກຶ ຫຼາຍຢຸ່ າງ. ດຽວນຂີ້ ອ້ ຍເຊຸ່ ອແດຸ່ ບຸ່ ເຊຸ່ ອແດຸ່ ວຸ່ າ: ຂອ້ ຍເປັນຄນົ ເກດີ ທຸ່ ເີ ມອງກຽວໂຕນແີ້ ທບ້ ?. - ເຈາົ້ ເປັນຄນົ ແປກປະຫຼາດອຫີ .ຼີ ຊນັ້ ເຈາົ້ ຮູບ້ ຸ່ ວຸ່ າຕນົ ເອງກາລງັ ເວາົ້ ຫຍງັ ? - ຂອ້ ຍຊຕິ ວົ ະເຈາົ້ ເຮດັ ຫຍງັ ! - ຄນັ ຊນັ້ ເຈາົ້ ບຸ່ ແມຸ່ ນລູກສາວຫວົ ແກວ້ ຫວົ ແຫວນ ແລະ ຍຸ່ ງິ ໄປກວຸ່ ານນັ້ ຍງັ ເປັນລູກສາວດຽວທຸ່ ໄີ ດຮ້ ບັ ຄວາມ ທະນຖະໜອມຈາກພຸ່ ແມທຸ່ ເີ ປັນນກັ ທລະກດິ ຊນັ້ ບ? ຈຸ່ ງັ ແມຸ່ ນເວນກາລູກສາວຄນົ ດຽວພດັ ມແີ ນວຄດິ ທຸ່ ີແປກ ປະຫຼາດມາວນ້ ວາຍ ... - ພຸ່ ແມຸ່ ຮກັ ຂອ້ ຍແທ.້ .. ເຖງິ ວຸ່ າຂອ້ ຍເປັນລູກທຸ່ ຖີ ກປະຖມິ້ ກຕາມ. - ໃຜເປັນພຍິ ານໃຫ?້ - ພຍິ ານບ? ຜູເ້ ປັນພຍິ ານແມຸ່ ນຮວົ້ ທາງເຂາົ້ ບາ້ ນຂອ້ ຍ. ບນັ ດາຮວົ້ ແຖວນນັ້ ຮູຈ້ ກັ . ຈເີ ອໂກະ ເວາົ້ ສຽງສະອນ້ . - ມມີ ໜ້ ຸ່ ງຶ , ເວລານນັ້ ຂອ້ ຍກາລງັ ຮຽນຢຸ່ ູໂຮງຮຽນມດັ ທະຍມົ ຕອນປາຍ ແມຸ່ ເອນີ້ ຂອ້ ຍໄປຫາຢຸ່ ູຊນັ້ ເທງິ ແລະ ບອກຄວາມຈງິ ກບັ ຂອ້ ຍວຸ່ າເພຸ່ ນິ ບຸ່ ແມຸ່ ນແມຸ່ ຄງີ ຂອງຂອ້ ຍ, ເພຸ່ ນິ ຮບັ ເອາົ ຂອ້ ຍມາລຽ້ ງແຕຸ່ ຕອນຂອ້ ຍຍງັ ເປັນເດກັ ແດງ. ແຕຸ່ ວຸ່ າພຸ່ ແມຸ່ ຄງົ ຈະບຸ່ ໄດຄ້ ດິ ໄລຸ່ ນາກນັ ກຸ່ ອນ. ຍອ້ ນແນວນນັ້ ການເລຸ່ າົ ມບີ າງຈດຕຸ່ າງກນັ . ພຸ່ ເວາົ້ ວຸ່ າ ເກບັ ຂອ້ ຍໄດຢ້ ຸ່ ູກອ້ ງ ຕນົ້ ສະກລະທຸ່ ກີ ໂີ ອນ, ແມຸ່ ພດັ ເວາົ້ ວຸ່ າໄດຢ້ ຸ່ ູແຄມຝຸ່ ັງແມຸ່ ນາ້ ກາໂມກາວະ. ຍອ້ ນໃນໃຈຢາກເຊຸ່ ອງອາແດຸ່ ກເລຍີ ບຸ່ ຮບັ ຮອງວຸ່ າເກບັ ຂອ້ ຍຢຸ່ ູແຄມຮວົ້ ປະຕູເຂາົ້ ຮາ້ ນຂາຍເຄຸ່ ອງຂອງຕຮົ ເອງ. ຄນັ ຊນັ້ … ເຈາົ້ ບຸ່ ຮູຫ້ ຍງັ ຈກັ ໜອ້ ຍກຸ່ ຽວກບັ ພຸ່ ແມຸ່ ຄງີ ຂອງເຈາົ້ ບ? - ພຸ່ ແມຸ່ ລຽ້ ງຂອງຂອ້ ຍເປັນຄນົ ໃຈດຫີ າຼ ຍ ຂອ້ ຍກເລຍີ ບຸ່ ມແີ ນວຄດິ ຈະຊອກຫາແມຸ່ ຄງີ ອກີ . ບາງທເີ ພຸ່ ນິ ຄງົ ພກັ ເຊາົ ຢຸ່ ູຂມຝັງສບົ ທຸ່ ປີ ຸ່ າຊາ້ ອາດາຊໂີ ນແຕຸ່ ດນົ ແລວ້ . ບຸ່ ອນນນັ້ ເປັນບຸ່ ອນທຸ່ ມີ ແີ ຕຸ່ ຫນີ ສລີ າຂມຝັງສບົ ອນັ ເກຸ່ າົ ແກຸ່ . 91 ຜູຮ້ ຽບຮຽງ : ວຽງມະນີ ລາວຈ ູ

ວນັ ນະຄະດອີ າຊີ ຈອມພູເຂາົ ຕາວນັ ຕກົ ອາບເອໄ້ ປດວ້ ຍແສງທອງຍາມສາຍນັ ແລະ ທອ້ ງຟາ້ ເມອງກຽວໂຕກປະ ດບັ ໄປດວ້ ຍ ເມກສທີ ອງ. ຊນີ ຈິ ບິ ຸ່ ຄດິ ຈະເຊຸ່ ອເລຍີ ວຸ່ າ ຈເີ ອໂກະ ຖກປະຖມິ້ ຫຼ ຈນົ ກະທງັ້ ຖກລກັ ໄປ. ເຮອນຂອງຈເີ ອໂກະ ຕງັ້ ຢຸ່ ູ ໃຈກາງຄມ້ ຂອງບນັ ດານກັ ທລະກດິ , ແທນທຸ່ ຈີ ະພະຍາຍາມຊອກສອບຖາມໄທບາ້ ນໃກເ້ ຮອນຄຽງ ເພຸ່ ອຈະຮູແ້ ຈງ້ ເລຸ່ ອງລາວຕຸ່ ມອກີ ແຕຸ່ ຊນີ ຈິ ພິ ດັ ສນົ ໃຈບນັ ຫາອຸ່ ນ. ເປັນຫຍງັ ຊນີ ຈິ ຈິ ຸ່ ງຶ ບອກໃຫຕ້ ນົ ເອງຮູວ້ ຸ່ ານາງເປັນລູກທຸ່ ຖີ ກປະ ຖມິ້ ?. ສຽງເວາົ້ ຂອງຈເີ ອໂກະຈງິ ໃຈ, ໃນນນັ້ ມທີ ງັ ຄວາມງາມ, ຄວາມສະເທອນໃຈ ແລະ ກາລງັ ແຮງທາງດາ້ ນ ຈດິ ໃຈແກຸ່ ທກຄນົ . ບຸ່ ຕອ້ ງສງົ ໄສອກີ ແລວ້ ຈເີ ອໂກະຄງົ ເດາົ ໄດວ້ ຸ່ າເພຸ່ ອນຊາຍຄນົ ນສີ້ ນົ ໃຈນາງ ຫຼ ຍອ້ ນຄວາມຮູບ້ ນ ຄນນາງຈຸ່ ງຶ ບອກໃຫເ້ ພຸ່ ອນຊາຍຄນົ ນຮີ້ ູຈ້ ກັ ຊາຕາກາຂອງຕນົ . ສຸ່ ງິ ດຸ່ ງັ ກຸ່ າວເປັນສຸ່ ງິ ທຸ່ ຊີ ມີ ຈີ ສິ ງົ ໄສ ກງົ ກນັ ຂາ້ ມຈະຖກກວຸ່ າ ຟັງສຽງ ເວາົ້ ຂອງນາງປາກດົ ວຸ່ າລາວຢາກປະຕເິ ສດຕຸ່ ຄວາມຮກັ ຂອງເຮາົ . ຄງົ ຈະແມຸ່ ນແນວນນັ້ , ນບັ ທງັ ກລະນປີ ັ້ນແຕຸ່ ງ ປະຫວດັ “ລູກຖກປະຖມິ້ ” ນຂີ້ ນຶ້ ມາ... ຫຼວຸ່ າ ຈເີ ອໂກະ ບອກໃຫເ້ ຮາົ ຮູ ້ ເພຸ່ ອສະແດງວຸ່ າເຮາົ ຄດິ ຜດິ ແລວ້ ທຸ່ ວີ ຸ່ ານາງ ເປັນຕວົ ແທນແຫຸ່ ງ “ຄວາມສກ” ຖາ້ ແມຸ່ ນແນວນນັ້ ແມຸ່ ນດ.ີ ຊນີ ຈິ ຄິ ດິ ແລວ້ ເວາົ້ ວຸ່ າ : - ຈເີ ອໂກະ ໂສກເສາົ້ ພາຍຫງຼັ ທຸ່ ຮີ ູວ້ ຸ່ າຕນົ ເອງ ເປັນລກູ ທຸ່ ຖີ ກປະຖມິ້ ແມຸ່ ນບຸ່ ? - ບຸ່ ແມຸ່ ນແນວນນັ້ , ຂອ້ ຍບຸ່ ໄດໂ້ ສກເສາົ້ ຫງຸ່ວມເຫງາົ ແລະ ຂອ້ ຍກບຸ່ ໄດເ້ ກດີ ຄວາມໂສກເສາົ້ ຫງຸ່ວມເຫງາົ . - ຈນົ ເຖງິ ເວລາຂອ້ ຍຂເຂາົ້ ຮຽນຢຸ່ ູມະຫາວທິ ະຍາໄລ ພຸ່ ເວາົ້ ວຸ່ າຢາ້ ນຈະມບີ ນັ ຫາ ເພາະວຸ່ າມແີ ຕຸ່ ລູກພຽງຄນົ ດຽວ ເທຸ່ າົ ນນັ້ ທຸ່ ຈີ ະສບທອດມູນມລະດກົ , ຄວນໃສຸ່ ໃຈຕຸ່ ການຄາ້ ຂາຍນແີ້ ດຸ່ ຈກັ ໜອ້ ຍຄງົ ຈະດ.ີ - ເລຸ່ ອງນເີ້ ກດີ ຂນຶ້ ປີກາຍແມຸ່ ນບ? - ແມຸ່ ນແລວ້ ປີກາຍນເີ້ ອງ. - ຊນັ້ ທກໆວຽກເຈາົ້ ເຮດັ ຕາມຄາເຫນັ ຂອງພຸ່ ແມຸ່ ບ? - ແນຸ່ ນອນ. - ຖາ້ ແມຸ່ ນວຽກໄປນາຜວົ ເດ? - ພຸ່ ແມຸ່ ເວາົ້ ແນວໃດກເຮດັ ແນວນນັ້ . ນາງຕອບດວ້ ຍຄວາມເຊຸ່ ອໝນັ້ ຕວົ ເອງ. - ຄນັ ຊນັ້ ເຈາົ້ ບຸ່ ເຄຍີ ມຄີ າເຫນັ ແລະ ແນວຄດິ ຈດິ ໃຈເປັນຂອງຕນົ ເອງເລຍີ ຊນັ້ ເບາະ?. - ກງົ ກນັ ຂາ້ ມທງັ ອນັ ນີ້ ແລະ ອນັ ນນັ້ ລວ້ ນແຕຸ່ ມຈີ ນົ ເຫອຼ , ສຸ່ ງິ ດຸ່ ງັ ກຸ່ າວພາໃຫເ້ ກດີ ຄວາມໜກັ ໃຈໃຫ້ ຂອ້ ຍບຸ່ ໜອ້ ຍ. - ກຍອ້ ນເຈາົ້ ອດົ ກນັ້ ມນັ ໄວນ້ ນັ້ ເອງ. - ບຸ່ ຂອ້ ຍບຸ່ ໄດອ້ ດົ ກນັ້ ຫຍງັ ໝດົ . - ຍາມໃດເຈາົ້ ກເວາົ້ ແບບປິດສະໜາ ຊນີ ຈິ ິ ຫວົ ຂນຶ້ ແຕຸ່ ສຽງສຸ່ ນັ , ລາວເອາົ ເອກິ ແປະໃສຸ່ ຂອບຮວົ້ ກມົ້ ໜາ້ ລງົ ພະຍາຍາມແນມເບຸ່ ງິ ໜາ້ ນາງສາວ. - ຂອ້ ຍຢາກເບຸ່ ງິ ໜາ້ ຄນົ ທຸ່ ຖີ ກປະຖມິ້ ແລະ ມກັ ເວາົ້ ແບບປິດສະໜາ ລາວເວາົ້ ຄຸ່ ອຍໆ - ມດຫຼາຍ ຈເີ ອໂກະຫວົ ຄຸ່ ອຍໆແລວ້ ປຸ່ ິນໜາ້ ໄປທາງຊນີ ຈິ ,ິ ດວງຕາທງັ ຄູປະກາຍແສງ - ເຈາົ້ ເຮດັ ໃຫຂ້ ອ້ ຍຢາ້ ນ ນາງແນມເບຸ່ ງິ ຫຼງັ ຄາວດັ ປາກດົ ວຸ່ າມນັ ຢຸ່ ູໃກໆ້ ມນັ ຂງຶ ຂງັ ທາ້ ທາຍລາວດວ້ ຍຄວາມສູງ ແລະ ຄວາມມດຂອງມນັ . 92 ຜູຮ້ ຽບຮຽງ : ວຽງມະນີ ລາວຈ ູ

ວນັ ນະຄະດອີ າຊີ ເລຸ່ ອງ “ກງົ ກຈິ ເິ ນາົ ໂນນພູ” ໃນເດອນກມພາ, ແສງຕາເວນັ ຍາມລະດູຫນາວເຫຼອ້ ມຍບິ ຍບັ ເມຸ່ ອຕອ້ ງກບັ ຫມິ ະເຊຸ່ ງິ ປົກຄມໄປທຸ່ ວົ ທກ ແຫຸ່ ງຈນົ ສດສາຍຕາ, ປີທຸ່ ຜີ ຸ່ ານໆມານນັ້ ສດັ ທກໂຕທຸ່ ອີ າໄສຢຸ່ ູຕາມໂນນພູແຫຸ່ ງນີ້ ຍງັ ຄງົ ນອນຈາສນິ ແລະ ຫຼບັ ຢຸ່ າງ ແຈບຈມົ ໃນລະດໜູ າວ ແຕຸ່ ປີນມີ້ ໂີ ຕໜຸ່ ງຶ ຕຸ່ ນມນຕາໃສໆຢຸ່ ູ ເຖງິ ແມຸ່ ນວຸ່ າສາຍລມົ ອຸ່ ນຄງັ້ ທາອດິ ຂອງລະດູບານໃໝຸ່ ຍງັ ບຸ່ ທນັ ພດັ ມາໃກ ້ ແຕຸ່ ກງົ ກຈິ ໝິ າຈອກກຂນັ ອາສາ ມາຈາກຮູ ທຸ່ ມີ ນັ ໄດຂ້ ວດລງົ ເລກີ ໆເພຸ່ ອນອນພກັ ຍາມລະດູໜາວແຫຸ່ ງນນັ້ . ກງົ ກຈິ ຜິ ູໜ້ ຸ່ ມນອ້ ຍພວມຄດິ ໜກັ . ເອນີ ີ້ ກຸ່ ອນທຸ່ ເີ ຮາົ ກບັ ໝາຈອກໂຕນເີ້ ຊຸ່ ງິ ເປັນສດັ ເດຍລະສານ ບຸ່ ອາດຈະຄດິ ໜກັ ແຕຸ່ ຢຸ່ າງໃດນນັ້ ຈຸ່ ງົ ຢຸ່ າລມວຸ່ າໝາຈອກມີ ຄວາມຮູສ້ ກຶ ຄກນັ ແລະ ຢຸ່ າງໃດທຸ່ ມີ ນັ ດໃີ ຈເປັນວເິ ສດ ຫຼ ໂສກເສາົ້ ມນັ ກເຫຸ່ າົ ສຽງດງັ “ກໆ້ ” ສຸ່ ູມນ້ ມີ້ ຫີ ຼາຍສຸ່ ງິ ຫຼາຍ ແນວໝາຈອກຕອ້ ງເປັນຫຸ່ ວງເປັນໄຍນາ. ຕະຫຼອດລະດູໜາວທຸ່ ດີ ນົ ແສນດນົ ເບຸ່ ງິ ຄວຸ່ າຈະເປັນໄປຢຸ່ າງຕະຫຼອດການນນັ້ ກງົ ກຈິ ຄິ ດິ ແລວ້ ຄດິ ອກີ ຈນົ ຫຼບັ ຕາບຸ່ ລງົ ໄດແ້ ມຸ່ ນແຕຸ່ ຄງັ້ ດຽວດຸ່ ງັ ນີ້ ຈຸ່ ງຶ ບຸ່ ເປັນເລຸ່ ອງປະຫຼາດເລຍີ . ເມຸ່ ອມນັ ອອກມາຈາກຮູຕາມນັ ຈຸ່ ງຶ ຊງົ ເມຸ່ ອຍລາ້ , ຂນົ ພງຶ ຍບັ ຍຸ່ ູ ແລະ ຫາງຊຸ່ ງຶ ມນັ ເອກອາ້ ງພູມໃຈເຫຼອທຸ່ ສີ ດນນັ້ ກບຸ່ ເປັນສເີ ງນິ ເຫຼອ້ ມຍບິ ຍບັ ອກີ . ເລຸ່ ອງທຸ່ ເີ ຮດັ ໃຫ້ ກງົ ກຈິ ຄິ ດິ ໜກັ ນນັ້ ກແມຸ່ ນ...ເອບີ ນັ ຫາເດຸ່ ນີ ຕກີ ໊ອບ. ເດຸ່ ນີ ຕກີ ອັ ບນນັ້ ຫວະ? ໝາຈອກຊິ ເຮດັ ຫຍງັ ໄດກ້ ບັ ເດຸ່ ນີ ຕກີ ໊ອບຫນັ້ ນຸ່ າ. ນບັ ແຕຸ່ ລະດູບານໃໝຸ່ ປີທຸ່ ແີ ລວ້ ເປັນຕນົ້ ມາ, ເມຸ່ ອຄງັ້ ໂນນພູຖກຂດຖກຖາກລງົ ໃຫເ້ ປັນເດຸ່ ນີ ຕກີ ໊ອບ ກງົ ກຈິ ິ ແນມເບຸ່ ງິ ໂສມໜາ້ ມະນດດວ້ ຍການເລາະລອງໄປມາຢຸ່ ູຕາມເດຸ່ ນີ , ຄນົ ພວກນເີ້ ຊຸ່ ງິ ເອນີ້ ກນັ ວຸ່ ານກັ ທລະກດິ ຕຸ່ າງກໃສຸ່ ຜາ້ ຜູກຄອນັ ສະຫງຸ່າງາມ, ເວລາພວກເຂາົ ທຽວໄປທຽວມາໂຮງການ ແຕຸ່ ວນັ ຈນັ ຮອດ ວນັ ສກ ແລະ ເມຸ່ ອຮອດທາ້ ຍອາທດິ ປະກດົ ວຸ່ າວຽກງານຂອງພວກເຂົາກແມຸ່ ນອອກມາສຸ່ ູໂນນພູຂຽວໆ ແລະ ມຸ່ ວນຊຸ່ ນກບັ ການຕບີ ານໜຸ່ ວຍນອ້ ຍໆຂຽວໆ ໃຫຟົງ້ ໄປກາງອາກາດແລວ້ ກງິ້ ລງົ ໄປໃນຂມນອ້ ຍໆມນົ ໆ. ກງົ ກຈິ ິ ຈະລຢີ້ ຸ່ ູຕາມປຸ່ າຫຍາ້ ສູງໆ ທຸ່ ຂີ ນຶ້ ອອ້ ມເດຸ່ ນີ ກ໊ອບ ແລະ ລກັ ຈອບເບຸ່ ງິ ຜູຄ້ ນົ ເຫຸ່ ຼາົ ນທີ້ ຸ່ ນີ ຸ່ ງເຄຸ່ ອງງດົ ງາມ ທງັ ມຸ່ ວນຊຸ່ ນຢູກບັ ການຕກີ ໊ອບ, ແລວ້ ກງົ ກຈິ ິ ກຄດິ ຢຸ່ ູຜູດ້ ຽວວຸ່ າ “ອຫີ ຼຫີ ນັ ແຫຼະ ພວກເຮາົ ເຫຸ່ ຼາົ ໝາຈອກນີ້ ມຊີ ວິ ດິ ຢຸ່ ູ ຢຸ່ າງລາບາກ ແລະ ເບຸ່ ອໜຸ່ າຍ, ເອາົ ແຕຸ່ ໄລຸ່ ຄບກະຕຸ່ າຍ ແລະ ໜນູ າ ແລວ້ ກຖກຄນົ ໄລຸ່ ຕດິ ຕາມເວລາພວກເຮາົ ໄປຈອບ ມອຍກດັ ໄກຸ່ ຂອງເຂາົ ”. ບະ! ຂອ້ ຍຢາກເປັນມະນດເວຍີ ! ຂອ້ ຍຈະໃຊຊ້ ວີ ດິ ເປັນນກັ ທລະກດິ ເບຸ່ ງິ ເອ...ຂອ້ ຍຊເິ ຮດັ ຫຍງັ ໄດລ້ ະ? ເປັນຫຍງັ ບຸ່ ເປັນຄນົ ບາດດຽວໂລດໃຫມ້ ນັ ແລວ້ ເລຍີ ” ເອ.ີ ..ແຕຸ່ ຖາ້ ຂອ້ ຍເປັນຄວຸ່ າລະ\". ນຄີ້ ບນັ ຫາທຸ່ ເີ ຮດັ ໃຫກ້ ງົ ກຈິ ິ ນອນບຸ່ ຫຼບັ ແລະ ວນ້ ວາຍໃນໃຈຕະຫອຼ ດລະດູໜາວ. ຄະນະທຸ່ ພີ ວກເຮາົ ຊອກຮູກ້ ຸ່ ຽວກບັ ຄວາມນກຶ ຄດິ ຂອງກງົ ກຈິ ິ ໃນເລລຸ່ ອງລະດູໜາວຢຸ່ ູນນັ້ ພດມີ ນັ ໂປໂລ ອອກມາປາກຮູ, ນຸ່ ງັ ບຸ່ ເໜງັ ບຸ່ ຕງີ ແລະ ຄດິ ຊງຶ ລງຶ ກຸ່ ຽວກບັ ບນັ ຫາຕຸ່ າງໆ ແລວ້ ໃນທຸ່ ສີ ດມນັ ກລກ ປບປັບ ແລະ ສຸ່ ນັ ຂນົ ຈນົ ຕວົ ສຸ່ ນັ ບນຶ້ ໆ ແຕຸ່ ປາຍດງັ ຮອດປາຍຫາງ “ເຊາົ ລະອນັ ເປັນໝາຈອກນ”ີ້ ມນັ ຮອ້ ງຂນ້ ແຮງໆຈນົ ສຽງດງັ ກອ້ ງຂາ້ ມ ທຸ່ ງົ ຂາ້ ມພູໄປ. ສຽງນແີ້ ຮງພຽງພທຸ່ ຈີ ະດງັ ໄປຮອດມະຫາສະໝດ ແລະ ລອຍໄປຕາມເທງິ ຄນ້ ທະເລ ເພຸ່ ອໃຫສ້ ະນຸ່ ນັ ກອ້ ງໄປທຸ່ ວົ ໂລກ. ກງົ ກຈິ ິ ເວາົ້ ກບັ ຕນົ ເອງວຸ່ າ “ນບັ ແຕຸ່ ນໄີ້ ປຂອ້ ຍຈະເປັນຄນົ , ຂອ້ ຍຈະກບັ ກາຍເປັນຄນົ ຜູໜ້ ຸ່ ງຶ ”. ກງົ ກຈິ ິ ຕດັ ສນິ ໃຈທຸ່ ຈີ ະໃຊມ້ ນົ ຄາຖາ “ອມົ ສະຫມົ ” ມນົ ຄາຖານເີ້ ປັນທຸ່ ຮີ ູຈ້ ກັ ກນັ ໃນໝຸ່ ູໝາຈອກເທຸ່ າົ ນນັ້ ມນັ ແມຸ່ ນວທິ ໝີ າຈອກໃຊເ້ ພຸ່ ອກບັ ເພດເປັນມະນດ ໂດຍເອາົ ໃບໝາກກໃບໜຸ່ ງຶ ຢອງໃສຸ່ ຫວົ ແລວ້ ເວາົ້ ວຸ່ າ “ອມົ ” ໝາ ຈອກຕວົ ໃດຕວົ ໜຸ່ ງຶ ກສາມາດເວາົ້ ໄດຄ້ ຄນົ ຢຸ່ າງບຸ່ ມຜີ ດິ , ເມຸ່ ອເວາົ້ ວຸ່ າ “ສະ” ຮຸ່ າງຄງີ ໝາຈອກກຈະປຸ່ ຽນເປັນຮູບຮຸ່ າງ 93 ຜູຮ້ ຽບຮຽງ : ວຽງມະນີ ລາວຈ ູ

ວນັ ນະຄະດອີ າຊີ ຄນົ ປະເພດໃດກໄດຕ້ າມຄວາມຕອ້ ງການ, ບດັ ນມີ້ ແີ ຕຸ່ ຮຸ່ າງເທຸ່ າົ ນນັ້ ທຸ່ ຍີ ງັ ເຫຼອຢຸ່ ູ. ໃນທຸ່ ສີ ດ ເອອຫີ ຼໄີ ດ໋ ໃນທຸ່ ສີ ດເມຸ່ ອ ເວາົ້ ວຸ່ າ “ຫມົ ” ແລວ້ ຫາງກຈະກດຫາຍ ແລວ້ ໝາຈອກໂຕນຈີ້ ຸ່ ມົ ມນົ ຄາຖານີ້ ກຈະກາຍເປັນມະນດຢຸ່ າງສມົ ບູນ ແລະ ຈະກບັ ຄນເປັນໝາຈອກໄດອ້ ກີ ຈກັ ເທຸ່ ອ. ແມຸ່ ຂອງກງົ ກຈິ ເິ ຕອນແລວ້ ເຕອນກີ ບຸ່ ໃຫລ້ ູກເວາົ້ ສາມຄານີ້ ແຕຸ່ ບດັ ນກີ້ ງົ ກິ ຈຕິ ດັ ສນິ ໃຈແລວ້ ທຸ່ ຈີ ະບຸ່ ເຊຸ່ ອຟັງຄາຕກັ ເຕອນຂອງແມຸ່ . ໝາຈອກໜຸ່ ມເກບັ ເອາົ ໃບໝາກກຸ່ ແຫງ້ ທຸ່ ປີ ູຢຸ່ ູຕາມຮູຍາມລະດູຮອ້ ນນນັ້ ແລວ້ ກເອາົ ຢອງຢຸ່ ູເທງິ ຫວົ ມນັ ເອງ. “ກງົ ກຈິ ເິ ອຍີ ! ຄດິ ເບຸ່ ງິ ຄກັ ໆເດສີ ຸ່ ງິ ທຸ່ ໂີ ຕເຮດັ ຫນັ້ ນຸ່ າ!” ຜູເ້ ປັນແມຸ່ ຮອ້ ງດຸ່ ງົ ມາໃສຸ່ ແຕຸ່ ປາກປະຕູເຂາົ້ ຮງັ ທຸ່ ຕີ ງັ້ ຢຸ່ ູ ເປີນ້ ພູ “ລກູ ແມຸ່ ແມຸ່ ຮູດ້ ເີ ລຸ່ ອງລກູ ຄດິ ຢຸ່ ູໃນໃຈຕະຫຼອດລະດູໜາວ ແຕຸ່ ວຸ່ າຊວີ ດິ ຄວາມເປັນມະນດບຸ່ ໄດສ້ ກສະບາຍຄ ດຸ່ ງັ ຜູອ້ ຸ່ ນເຫນັ ດອກ, ເພາະວຸ່ າເອາົ ແຕຸ່ ເບຸ່ ງິ ດາ້ ນນອກເທຸ່ າົ ນນັ້ . ກງົ ກຈິ ຕິ ອບວຸ່ າ “ແມຸ່ ! ຂອ້ ຍໄດຕ້ ດັ ສນິ ໃຈແລວ້ , ເປັນຫຍງັ ກເປັນກນັ ລະ, ຂອ້ ຍຈະເປັນຄນົ ໃຫໄ້ ດ.້ ອນັ ມາ ຕດິ ຄາ້ ງຢຸ່ ູເທງິ ພູຈຸ່ ງັ ຊີ້ ໂດຍບຸ່ ມອີ າຫານຫຍງັ ກນິ ເລຍີ ໃນລະດູໜາວ, ທງັ ຖກຄນົ ເອາົ ປນໄລຸ່ ຕດິ ຕາມຈນົ ອອ້ ມທບີ , ຂອ້ ຍເປີດລວ້ ອຸ່ ມິ ແລວ້ , ຂອ້ ຍຈະໄປເປັນນກັ ທລະກດິ ຢຸ່ ູໃນເມອງ, ເງນິ ເດອນທຸ່ ຫີ າມາໄດຂ້ ອ້ ຍກຈະຊກ້ ະຕຸ່ າຍຫາຼ ຍໆ ໂຕ ເອາົ ແຕຸ່ ໂຕແຊບໆມາຕອ້ ນເຈາົ້ ”. ຟາ້ ວເວາົ້ ໃຫສ້ ດຄວາມແລວ້ ໝາຈອກໜຸ່ ມກເອາົ ສບົ ແຫຼມເບດີ ຂນຶ້ ຟາ້ ເພຸ່ ອທຸ່ ຈີ ະ ເລຸ່ ມີ ຈຸ່ ມົ ມນົ ຄາຖາ. ກງົ ກຈິ ຜິ ູເ້ ປັນແມຸ່ ຮອ້ ງໃສຸ່ ອີກ “ແມຸ່ ບຸ່ ເຄີຍບອກລູກມາກຸ່ ອນຈກັ ເທຸ່ ອຄວຸ່ າໝຸ່ ູໝາຈອກພວກເຮົານບັ ເປັນຮອ້ ຍໆ ເຄຍີ ໃຊມ້ ນົ ຄາຖາ “ອມົ ສະຫມົ ” ເພຸ່ ອໃຫກ້ າຍເປັນຄນົ ມາແລວ້ ແລະ ພາກນັ ໜຈີ າກໂນນພູນໄີ້ ປ. ຫຼງັ ຈາກນນັ້ ກບຸ່ ມໃີ ຜຮູວ້ ຸ່ າພວກເຂາົ ເປັນຕາຍແນວໃດ. ແມຸ່ ຂຮອ້ ງນາລກູ ໃຫຄ້ ດິ ເບຸ່ ງິ ຄກັ ໆເດລີ ູກແມຸ່ ” ກຸ່ ອນທຸ່ ແີ ມຸ່ ຈະທນັ ເວາົ້ ສດ ກງົ ກຈິ ກິ ຮອ້ ງຂນຶ້ “ແມຸ່ ! ຂອ້ ຍໄປລະເດ”ີ ເວາົ້ ແລວ້ ມນັ ກເອາົ ຕນີ ຂວາຈບັ ໃບໝາກກຸ່ ຢອງໃສຸ່ ຫວົ ຢຸ່ າງທນັ ໃຈ ແລະ ເຫຸ່ າົ ສຽງດງັ ໆ “ອມົ ສະຫມົ ”. ໃນທນັ ທີ ແລະ ຢຸ່ ູກບັ ບຸ່ ອນຫນັ້ ໂລດບຸ່ ອນທຸ່ ມີ ຕີ ນົ ຕວົ ກງົ ກຈິ .ິ ກປະກດົ ມຄີ ນົ ໜຸ່ ມໆຍນຢຸ່ ູ ພອ້ ມ ທງັ ມຂວາວາງຢຸ່ ູເທິງຫົວເປັນບຸ່ າວຮຸ່ າງສູງສະຫງຸ່ າຢຸ່ ູໃນຊດສາກນົ ສີຊາ້ ແລະ ໃສຸ່ ກາລະວດັ . ກງົ ກຈິ ິ ໃນຮຸ່ າງ ມະນດຄຸ່ ອຍໆເອາົ ມລງົ ຈາກຫວົ ແລວ້ ລູບກາລະວດັ ທຸ່ ຫີ ອ້ ຍຢຸ່ ູຊຸ່ ໜາ້ ອກົ ດວ້ ຍຄວາມບຸ່ ໝນັ້ ໃຈ, ຕຸ່ ມາກເດຸ່ ມໄປທາງ ຫງຼັ ຊາ້ ໆແລວ້ ຄາເບຸ່ ງິ ... ບຸ່ ມຫີ າງເລຍີ ! ກງົ ກຈິ ເິ ຖງິ ຂນັ້ ວຸ່ າສາມາດເວາົ້ ດວ້ ຍສານຽງ ແລະ ຄາເວາົ້ ຂອງມະນດໄດນ້ າອກີ ດວ້ ຍ. ເຂາົ ດໃີ ຈອຸ່ ຫີ ຼເີ ມຸ່ ອຄດິ ເຫນັ ອະນາຄດົ ເປັນໝາຈອກອກີ ຈກັ ເທຸ່ ອ. ຂະນະກງົ ກຈິ ຊິ ຸ່ ນອກົ ຊຸ່ ນໃຈຢຸ່ ູນນັ້ ຜູເ້ ປັນແມຸ່ ແນມເບຸ່ ງິ ເຂາົ ຢຸ່ າງບຸ່ ພບັ ຕາ ແລວ້ ນາ້ ຕາຂອງແມຸ່ ກ ໄຫຼອາບແກມ້ , ລູກຊາຍຜູກ້ ບັ ເພດເປັນມະນດແນມເບຸ່ ງິ ແມຸ່ ທຸ່ ພີ ວມຢຸ່ ູໃນອາການໂສກເສາົ້ ແລວ້ ຈຸ່ ງຶ ເວາົ້ ຂນ້ ວຸ່ າ: “ບຸ່ ດນົ ລູກຈະກບັ ມາດອກ! ໄປລະ…” ແລວ້ ເຂາົ ກລງົ ຈາກໂນນພູ ແລະ ລບັ ຫາຍໄປຢຸ່ າງວຸ່ ອງໄວ. ເມຸ່ ອແລຸ່ ນລງົ ຈາກໂນນພູໄປບຸ່ ດນົ ກພບົ ຕນົ ເອງຢຸ່ ູເທງິ ຖະໜນົ ທຸ່ ຕີ ວົ ເມອງ. ແນຸ່ ນອນທາອດິ ເຂາົ ຄດິ ຢາ້ ນວຸ່ າ ຈະມບີ າງຄນົ ໃນບຸ່ ອນນຮີ້ ອ້ ງໃສຸ່ ແນວໃດແນວໜຸ່ ງຶ ຊນັ້ ວຸ່ າ “ຮວາຍ! ໝາຈອກຕວຸ່ າຫນັ້ ! ພນ້ ຍຸ່ າງເລາະລຸ່ ອງຢຸ່ ູໃນຊດ ສາກນົ , ໝາຈອກອຸ່ ຫີ ຼ!ີ ”. ດຸ່ ງັ ນນັ້ , ເຂາົ ຈຸ່ ງຶ ຫຼກີ ເວນັ້ ທຸ່ ຈີ ະເບຸ່ ງິ ຜູໃ້ ດຜູໜ້ ຸ່ ງຶ ໂດຍກງົ . ແນວໃດກຕາມຂະນະທຸ່ ເີ ຂາົ ຍຸ່ າງໄປ ເລອ້ ຍໆ ມງ້ ໜາ້ ສຸ່ ູກາງເມອງ ແລະ ບຸ່ ມຄີ ນົ ແມຸ່ ນແຕຸ່ ຄນົ ດຽວສງົ ໄສໃນຕວົ ເຂາົ ກງົ ກຈິ ກິ ມຄີ ວາມເຊຸ່ ອໝນັ້ ຫຼາຍຂນຶ້ ເລອ້ ຍໆ ເຖງິ ຂນັ້ ວຸ່ າເຂາົ ຍຸ່ າງເບດີ ແອຸ່ ນອກົ ໄປທາງໜາ້ ສຸ່ ວນບຸ່ າໄຫຸ່ ຼແງຸ່ນມາຢຸ່ ູທາງຫຼງັ ເກອບຈະຫງາຍຫງຼັ ເອາົ ໂລດ. ເຂາົ ແນຸ່ ໃຈວຸ່ າບດັ ນເີ້ ຂາົ ເປັນຄນົ ເເທຈ້ ງິ ຮອ້ ຍສຸ່ ວນຮອ້ ຍ. ຕຸ່ ມາເຂາົ ຢດ ແລະ ຢນຢູທາງແຍກ, ປຸ່ ິນໄປອອ້ ມໂຕ ແລະ ແນມໄປຍງັ ອາຄານທຸ່ ມີ ແີ ສງ ເຮອງຮຸ່ ງ ແລະ ສູງ 94 ຜູຮ້ ຽບຮຽງ : ວຽງມະນີ ລາວຈ ູ

ວນັ ນະຄະດອີ າຊີ ເດຸ່ ນັ . ຂະນະທຸ່ ີກວາດສາຍຕາໄປຕາມຕຶກສູງໆນນັ້ ເຂາົ ກໄປເຫັນປ້າຍແຜຸ່ ນໃຫຍຸ່ ຕິດຢູຕຶກຫຼງັ ໜຸ່ ຶງຂຽນວຸ່ າ: “ຕອ້ ງການດຸ່ ວນພະນກັ ງານບລສິ ດັ (1) ຄນົ ພວກເຮາົ ເລອກຫາຄນົ ທຸ່ ຮີ ກັ ສດັ ອາຍ 25 ປີ ຫຼ ຕຸ່ າກວຸ່ ານເີ້ ງນິ ເດອນສູງ. ເຊນີ ສອບຖາມຢຸ່ ູໃນນບີ້ ລສິ ດັ ພູດອຍອາພອນ ຈາກດັ ”. “ຖກກບັ ຂອ້ ຍລະ !” ເຂາົ ເວາົ້ ກບັ ຕນົ ເອງ ແລວ້ ກຍຸ່ າງເຂາົ້ ປະຕູໃຫຍຸ່ ດາ້ ນໜາ້ ຢຸ່ າງວອງໄວ, ຍູ ້ ປະຕູໄຂອອກ ແລວ້ ກເຂາົ້ ໄປໃນຕກຶ . ກງົ ກຈິ ິ ຍຸ່ າງກງົ ໄປທຸ່ ີໂຕະພະນກັ ງານຕອ້ ນຮບັ ແລະ ເວາົ້ ສຽງດງັ ໆກບັ ຍງິ ສາວຄນົ ໜຸ່ ຶງທຸ່ ີນຸ່ ງັ ຢຸ່ ູ ຫນັ້ ວາ “ສະບາຍດີ ! ເອີ ອນັ ປາ້ ຍປະກາດຕດິ ຢຸ່ ູດາ້ ນໜາ້ ທຸ່ ວີ ຸ່ າ ບລສິ ດັ ຕອ້ ງການພະນກັ ງານຫນັ້ ນຸ່ າ ໝາຍຄວາມວຸ່ າ ຕອ້ ງການ ນກັ ທລະກດິ ແມຸ່ ນບຸ່ ?”. “ເອະ ! ເອ…ີ ແມຸ່ ນລະ, ຂອ້ ຍຄດິ ວຸ່ າແມຸ່ ນ”. ຂໂທດເດ,ີ ແຕຸ່ ກງົ ກຈິ ເິ ວາົ້ “ຂອ້ ຍຄດິ ວຸ່ ານແີ້ ມຸ່ ນບ ລສິ ດັ ທຸ່ ຖີ ກ ກບັ ຈດປະສງົ ຂອງຂອ້ ຍຂໂທດນອ້ ງສາວ! ປະທານບລສິ ດັ ເພຸ່ ນິ ຢຸ່ ູໃສ? ຂອ້ ຍຢາກພບົ ກບັ ທຸ່ ານດຽວນໂີ້ ລດ”. ພະນກັ ງານສາວຕອ້ ນຮບັ ພບັ ຕາຖໆ ດວ້ ຍຄວາມແປກປະຫຼາດໃຈ ແລະ ເວາົ້ ໂດຍບຸ່ ຄດິ ວຸ່ າ: “ປະທານຢຸ່ ູ ຫອ້ ງການຂອງເພຸ່ ນິ ທຸ່ ຊີ ນັ້ ສາມ, ຫອ້ ງເລກທຸ່ ີ 33 ແຕຸ່ …” ແລະ ແລວ້ ນາງກອດົ ຫວົ ຂວນັ ບຸ່ ໄດທ້ ຸ່ ເີ ຫນັ ໃບໜາ້ ອນັ ເຄຸ່ ງັ ຂມຶ ຂອງກງົ ກຈິ ິ ທຸ່ ຄີ າ້ ຍຄກບັ ໝາຈອກ. ກງົ ກຈິ ອິ ອກຈາກໂຕະພະນກັ ງານຕອ້ ນຮບັ ໄປຢຸ່ າງຟາ້ ວຟັງ. ຂະນະເລາະລຽບຕາມລະບຽງໄປສຸ່ ູຫອ້ ງປະທານບລສິ ດັ ກງົ ກຈິ ຜິ ຸ່ ານແວຸ່ ນຈຸ່ ງຶ ເສອດຕາເບຸ່ ງິ ເງາົ ຕນົ ເອງ ເອ!ີ ໃບໜາ້ ອນັ ນກີ້ ຫາກແມຸ່ ນໃບໜາ້ ຂອງຄນົ ອຫີ ຼ,ີ ແຕຸ່ ແນວໃດກຕາມເທາະຢຸ່ າງໜຸ່ ງຶ ທຸ່ ຄີ ໝາຈອກກຍງັ ສບັ ປົນຄນົ ເລກບັ ລກັ ສະນະມະນດຢຸ່ ູ. ແວວຕາໃສເຫຼອ້ ມເປັນລອັ ກແລກັ , ໃບໜາ້ ແຫມຼ ໜອ້ ຍໜຸ່ ງຶ ພອ້ ມກບັ ແຈປາກແງນັ ຂນຶ້ ເທງິ ແລະ ໃບຫູກຕງັ້ ຊນັ ຊບົ ລບົ . “ສະບາຍດທີ ຸ່ ານປະທານ! ຂະນອ້ ຍຫວງັ ຄກັ ແນຸ່ ວຸ່ າທຸ່ ານຈະອະນຍາດໃຫຂ້ ະນອ້ ຍເປັນນກັ ທລະ ກດິ ຢຸ່ ູໃນ ບລສິ ດັ ແຫຸ່ ງນ,ີ້ ຂະນອ້ ຍຢາກມາເປັນທລະກດິ , ເປັນໝາຈອກນນັ້ ຈຸ່ ງຶ ແມຸ່ ນບຸ່ …” ກງົ ກຈິ ຫິ ບຫຼບປາກທນັ ໃດແລວ້ ກ ເລຸ່ ມີ ຕນົ້ ເວາົ້ ອກີ ວຸ່ າ “ບຸ່ ອຫີ ໄຼີ ດ໋ ເຖງິ ແມຸ່ ນວຸ່ າ ຂະນອ້ ຍຈະຄາ້ ຍຄໝາຈອກ, ແຕຸ່ ໃນຫວົ ໃຈ, ແຕຸ່ ຂະນອ້ ຍເປັນຄນົ ເຊຸ່ ອຶ ຖໄດ້ ແລະ ຊຸ່ ສດັ ປານນກັ ບນແທໆ້ ”. ຂະນະທຸ່ ີ ກງົ ກຈິ ິ ເວາົ້ ນນັ້ ປະທານຮຸ່ າງຕຍ້ ທງັ ໜາ້ ແດງ ເງຍີ ໜາ້ ຂນຶ້ ຈາກເບຸ່ ງິ ໜາ້ ເຈຍ້ ທຸ່ ໂີ ຕະ ແລະ ໂດຍທຸ່ ເີ ອາົ ແຂວ້ ຄາບກອກຢາໃຫຍຸ່ ໄວ້ ເຂາົ ເວາົ້ ອອກມາດວ້ ຍທຸ່ າທາງອດິ ອຸ່ ອນ ແລະ ເບຸ່ ອໜຸ່ າຍ “ຕກົ ລງົ , ເອາົ ຈຸ່ ງັ ຊກີ້ ຸ່ ອນອຸ່ ນຂ ເບຸ່ ງິ ຊວີ ະປະຫວດັ ຂອງເຈາົ້ ກຸ່ ອນ” ປະທານອດິ ເມຸ່ ອຍເຕມັ ທີ ເພາະນບັ ແຕຸ່ ຕອນເຊາົ້ ມາເຂາົ ໄດສ້ າພາດຄນົ ທງັ ຫຼາຍ ລາຍເເລວ້ . ຝຸ່ າຍກງົ ກຈິ ເິ ອງບຸ່ ເຄຍີ ໄດຍ້ ນິ ຄາວຸ່ າ “ຊວີ ະປະຫວດັ ” ເລຍີ ແມຸ່ ນແຕຸ່ ຄງັ້ ດຽວໃນຊວີ ດິ . ດຸ່ ງັ ນນັ້ , ເຂາົ ຈຸ່ ງຶ ພບັ ຕາຍບິ ໆ ດວ້ ຍຄວາມສບັ ສນົ ແລະ ຖາມປະທານວຸ່ າ “ຂໂທດທຸ່ ານ ແມຸ່ ນຫຍງັ ນຊ້ ວີ ະປະຫວດັ ? ຂະນອ້ ຍບຸ່ ໄດເ້ ອາົ ຫຍງັ ມາແທໆ້ ມນ້ ”ີ້ . “ແມຸ່ ນຈກັ ໃດຫວາ? ເຈາົ້ ບຸ່ ຮູຈ້ ກັ ວຸ່ າ ຊວີ ະປະຫວດັ ແມຸ່ ນຫຍງັ ຊນັ້ ບ? ເອ,ີ ຂອ້ ຍຄດິ ເອາົ ວຸ່ າເຈາົ້ ເວາົ້ ຫຼນິ້ ຊຸ່ ໆ…” ປະທານບລລິ ສິ ດັ ມນຕາອອກກວາ້ ງ ແລະ ຈອ້ ງເບຸ່ ງິ ກງົ ກຈິ ິ ທງັ ໃຊລ້ ນີ້ ປຸ່ ີນຢາກອກໃຫຍຸ່ ໄປມາຢຸ່ ູໃນປາກ ຕະຫອຼ ດເວລາ. “ບຸ່ ! ທຸ່ ານ, ບຸ່ ແມຸ່ ນເວາົ້ ຫນຼີ້ ” ກງົ ກຈິ ວິ າ “ຂະນອ້ ຍບຸ່ ຮູອ້ ຫີ ສຼີ ຸ່ ງິ ທຸ່ ທີ ຸ່ ານເວາົ້ ມຊີ ວີ ະປະຫວດັ ຫນັ້ ນະ. ແຕຸ່ ມນັ ຈາເປັນເອາົ ແທເ້ ອາົ ວຸ່ າບຸ່ ທຸ່ ີຈະຕອ້ ງມມີ ນັ ເພຸ່ ອຈະເປັນນກັ ທລະກດິ ?” ປະທານບລສິ ດັ ຈອ້ ງເບຸ່ ງິ ກງົ ກຈິ ດິ ວ້ ຍ ສາຍຕາແຫຼມຄມົ ປານວຸ່ າຈະສຽບແທງຮຸ່ າງຄງີ ກງົ ກຈິ ຊິ ອດໃຫເ້ ປັນຮູ ແລວ້ ເວາົ້ ທຸ່ ງັ ໃສຸ່ ວຸ່ າ “ບະ! ເວຍີ້ ຄນັ ບຸ່ ຮູຈ້ ກັ ອຫີ ຼີ ຄຈຸ່ ງັ ຊຊີ້ ວີ ະປະຫວດັ ແມຸ່ ນແຜຸ່ ນເຈຍ້ ທຸ່ ເີ ຈາົ້ ອຸ່ ານບອກວຸ່ າ ໃຜເປັນແມຸ່ ຂອງເຈາົ້ , ເຈາົ້ ເກດີ ຢຸ່ ູໃສ, ປີໃດ, ເຈາົ້ ເຄຍີ ເຂາົ້ 95 ຜູຮ້ ຽບຮຽງ : ວຽງມະນີ ລາວຈ ູ

ວນັ ນະຄະດອີ າຊີ ໂຮງຮຽນປະເພດໃດ ແລະ ເຄຍີ ເຮດັ ວຽກຫຍງັ ແດຸ່ ມາຮອດດຽວນ.ີ້ ຈຸ່ ງັ ຊນັ້ ຕວຸ່ າ! ໃຜຊຮິ ບັ ເອາົ ຄນົ ຜູທ້ ຸ່ ບີ ຸ່ ຮູວ້ ຸ່ າຊວີ ະ ປະຫວດັ ແມຸ່ ນຫຍງັ ?, ເຂາົ້ ມາເຮດັ ວຽກບລສິ ດັ ຂອງຂອ້ ຍບຸ່ ຈກັ ຊໃິ ຊເ້ ຈາົ້ ເຮດັ ຫຍງັ ໄດ?້ ໄປສາ! ອອກໄປ ບຸ່ ສາພາດ ຫຍງັ ດອກ. ເສດັ ຄກັ ! ກງົ ກຈິ ຄິ ດິ ຢຸ່ ູໃນໃຈ ເຖງິ ແມຸ່ ນວຸ່ າຂອ້ ຍເລຸ່ າົ ອະດດີ ທຸ່ ຜີ ຸ່ ານມາໃຫເ້ ຂາົ ຮູ ້ ເຊຸ່ ນວຸ່ າຊວີ ດິ ຢຸ່ ູເທງິ ພູ ແລະ ໄລຸ່ ກດັ ກະຕຸ່ າຍແລວ້ ກ… ບາງເທຸ່ ອກຫຼອຍໄປກດັ ໄກຸ່ ຢຸ່ ູໃນບາ້ ນ ແລະ ຄກັ ແທແ້ ນຸ່ ນອນກຄວຸ່ າຂອ້ ຍບຸ່ ເຄຍີ ເຂາົ້ ໂຮງ ຮຽນເລຍີ . ປະທານນຸ່ ງັ ເບຸ່ ງິ ກງົ ກຈິ ທິ ຸ່ ມີ ທີ ຸ່ າທອີ ດຶ ອດັ ໃຈ ແລວ້ ກທຸ່ ງັ ໃສຸ່ ອກີ ວຸ່ າ: “ຂອ້ ຍວຸ່ າເຈາົ້ ຕອ້ ງເປັນບກັ ໂບໂຊຜູທ້ ຸ່ ມີ ຊີ ຸ່ ສຽງຢຸ່ າງໜອ້ ຍກຕອ້ ງບອກຊຸ່ ໂຕເອງເວລາເຂາົ້ ມາໃນຫອ້ ງ, ເຈາົ້ ມສີ ະຕປິ ົກກະຕທິ າມະດາຢຸ່ ູບ?”. ກງົ ກຈິ ຮິ ູສ້ ກຶ ສບັ ສນົ ວນ້ ວາຍໃນໃຈ ແລະ ເວາົ້ ກະຕກກະຕກັ ວຸ່ າ: “ເອອີ າ ຄວຸ່ າຊຸ່ ຂາ້ ນອ້ ຍບຸ່ ແມຸ່ ນໂບໂຊ, ເຮອນໂນນພູ, ຂາ້ ນອ້ ຍຊຸ່ ວຸ່ າ ກງົ ກຈິ ິ ເນາົ ໂນນພູ”. ກງົ ກຈິ ເິ ວາົ້ ສຸ່ ງິ ທາອດິ ທຸ່ ເີ ຂາົ ຄດິ ອອກ ແລະ ຮູສ້ ກຶ ພໃຈທຸ່ ໄີ ດເ້ ວາົ້ “ແລວ້ ບຸ່ ອນຢຸ່ ູຂາ້ ນອ້ ຍນນັ້ ແມຸ່ ນຢຸ່ ູເທງິ ພູ, ຢຸ່ ູຮູຕານ, ເປີ້ນພູ. ຢຸ່ ູບຸ່ ອນນລີ້ ະແມຸ່ ນລະ! ເປັນເມອງຈອມພູ, ຖະໜນົ ລຽບ ພູຂາ້ ນອ້ ຍຢຸ່ ູຫນັ້ ລະ!”. ເມຸ່ ອໄດຍ້ ນິ ດຸ່ ງັ ນປີ້ ະທານເຮດັ ຄວິ້ ຫຍງ້ ມາຊຸ່ ແປກແທ!້ ແລວ້ ກຢຸ່ ູເມອງຈອມພູ, ຖະໜນົ ລຽບພູ… ຂອ້ ຍບຸ່ ເຄຍີ ໄດຍ້ ນິ ມາກຸ່ ອນເລຍີ . ແລວ້ ເຂາົ ກເບຸ່ ງິ ໜາ້ ອນັ ແວວກງັ ວນົ ຂອງກງົ ກຈິ ິ ຊນັ້ ອາດຈະເປັນໄປໄດວ້ ຸ່ າເຈາົ້ ເປັນຜໝີ າ ຈອກຈາກເທງິ ພູພນ້ . ເວາົ້ ຈຸ່ ງັ ຊນັ້ ແລວ້ ເຂາົ ກຫວົ ຂນຶ້ ດງັ ໆ. ຫວົ ໃຈຂອງກງົ ກຈິ ເິ ຕນັ້ ຕບໆປານວຸ່ າຈນົ ວຸ່ າຊຫິ ຼດອອກມາທາງປາກ ເຂາົ ຄດິ ວຸ່ າສນິ້ ສກກນັ ບາດນລີ້ ະ! ເພຸ່ ນິ ຮູ ້ ຈກັ ອຫີ ຫຼີ ວານ?ີ້ ແລະ ຂະນະທຸ່ ຍີ ດົ ເຫຸ່ ອເຢັນໆອອກເຕມັ ຮຸ່ າງຄງີ ມະນດ ອນັ ເປັນຮຸ່ າງຄງີ ໃໝຸ່ ຂອງເຂາົ . ກງົ ກຈິ ກິ ຕອບ ໄປວຸ່ າ: “ບຸ່ ແມຸ່ ນສດັ ເດຍລະສານຢຸ່ າງໝາຈອກເລຍີ . ເປັນຫຍງັ ເບຸ່ ງິ ແມ!້ ເບຸ່ ງິ ແຕຸ່ ຫາງກບຸ່ ມ,ີ ຂາ້ ນອ້ ຍເປັນຄນົ ໜາ້ ນບັ ຖ ເປັນຄນົ ອຫີ !ຼີ ”. ປະທານຫວົ ສຽງດງັ ຂນຶ້ “ຮະຮະຮາ…ຈຸ່ ງັ ແມຸ່ ນເປັນຕາຫວົ ! ເປັນຕາຫວົ ເວຍີ້ !. ແນວໃດກຕາມປາກເຈາົ້ ມີ ອນັ ໃດອນັ ໜຸ່ ງຶ ທຸ່ ເີ ຮດັ ໃຫຂ້ ອ້ ຍຄດິ ເຫນັ ໝາຈອກ ແລະ ຂອ້ ຍອາໄວບ້ ຸ່ ໄດທ້ ຸ່ ຈີ ະບຸ່ ເວາົ້ ເລຸ່ ອງນ.ີ້ ຮູຕ້ ວຸ່ າວຸ່ າໝາຈອກ ເປັນໆນນັ້ ໜອ້ ຍໜກັ ໜອ້ ຍໜາທຸ່ ຈີ ະຢຽບຍຸ່ າງເຂາົ້ ມາສານກັ ງານຂອງຂອ້ ຍ, ເສຍໃຈເດຖີ າ້ ຂອ້ ຍເວາົ້ ຕາໃຈເຈາົ້ ”. ປະ ກດົ ວຸ່ າປະທານບລສິ ດັ ມອີ າລມົ ດຂີ ນຶ້ ໃນຕອນນ.ີ້ “ເອາົ ລະບາດນເີ້ ມຸ່ ອເຈາົ້ ບຸ່ ມໃີ ບຊວີ ະປະຫວດັ ເປັນຫຍງັ ຈຸ່ ງຶ ບຸ່ ບອກຂອ້ ຍຈດທຸ່ ສີ າຄນັ ໆໂລດ. ເຈາົ້ ຮຽນສາ ເລດັ ຈາກໂຮງຮຽນໃດບ?”. ໂຮງຮຽນໃດ ກງົ ກຈິ ພິ ບົ ບນັ ຫາອກີ ເຂາົ ບຸ່ ເຄຍີ ຮຽນສາເລດັ ຈາກໂຮງຮຽນໃດເລຍີ . ຄວາມຈງິ ແລວ້ ບຸ່ ມໝີ າຈອກໂຕໃດໃນໂລກນທີ້ ຸ່ ໄີ ດຜ້ ຸ່ ານໂຮງຮຽນເລຍີ ແຕຸ່ ຄດິ ວຸ່ າບຸ່ ມຜີ ູໃ້ ດທຸ່ ຈີ ະເຂາົ້ ເຮດັ ວຽກໃນບລິ ສດັ ນໄີ້ ດ,້ ເມຸ່ ອຜູນ້ ນັ້ ບຸ່ ໄດສ້ າເລດັ ຈາກໂຮງຮຽນ. ກງົ ກຈິ ຈິ ຸ່ ງຶ ເວາົ້ ຂນຶ້ ວຸ່ າ: “ຂະ…ຂະນອ້ ຍຮຽນສາເລັດໝດົ ທກໂຮງຮຽນ ແຕຸ່ ໂຮງຮຽນປະຖົມຮອດມະຫາວິທະຍາໄລທງັ ໝົດ ເລຍີ …”. “ເອຈີ ຸ່ ງັ ຊນັ້ ຫວະ? ອນັ ໂຮງຮຽນນມີ້ ນັ ກມທີ ກປະເພດນ. ຊນັ້ ເຈາົ້ ສາເລດັ ຈາກມະຫາວທິ ະຍາໄລໃດ?”. “ຄວຸ່ າ…ເອ…ີ ມະຫາວທິ ະຍາໄລອທຍິ ານສດັ ແຫຸ່ ງຊາດ”. ກງົ ກຈິ ຄິ ດິ ເຫນັ ອທຍິ ານສດັ ແຫຸ່ ງຊາດຂນຶ້ ມາທນັ ທີ ເຊຸ່ ງິ ບລເິ ວນມນັ ກວມເນອ້ ທຸ່ ດີ າ້ ນຫງຼັ ເດຸ່ ນີ ຕກີ ໋ອບ. “ໂທ! ຄກັ ແລວ້ ຊນັ້ ມະຫາວທິ ະຍາໄລແຫຸ່ ງຊາດຊນັ້ ຕ?ິ . ປ໋ ະ! ຂອ້ ຍເຄຍີ ຄດິ ຢຸ່ ູສະເໝວີ ຸ່ າຢາກໄດຜ້ ູທ້ ຸ່ ສີ າເລດັ 96 ຜູຮ້ ຽບຮຽງ : ວຽງມະນີ ລາວຈ ູ

ວນັ ນະຄະດອີ າຊີ ຈາກມະຫາວທິ ະຍາໄລຜູເ້ ກຸ່ ງັ ໆ. ແນວໃດກຕາມຖາ້ ເປັນມະຫາວທິ ະຍາໄລແຫຸ່ ງຊາດ ຈະເປັນອທຍິ ານປຸ່ າ ຫຼ ອທິ ຍານສດັ ກບຸ່ ເປັນບນັ ຫາ, ເມຸ່ ອເຈາົ້ ເປັນຜູສ້ າເລດັ ຈາກມະຫາວທິ ະຍາໄລແຫຸ່ ງຊາດແລວ້ ຈຸ່ ງັ ໃດຂອ້ ຍກໃຫເ້ ຈາົ້ ເລຸ່ ມີ ຕນົ້ ເຮດັ ວຽກໃນບລສິ ດັ ຂອງຂອ້ ຍໂລດ”. ກງົ ກຈິ ດິ ໃີ ຈ ຈນົ ບຸ່ ຄດິ ໜາ້ ຄດິ ຫຼງັ ເຂາົ ເກອບຫຼງົ ຮອ້ ງ “ກງົ້ ” ດງັ ໆ ແລະ ເກອບຈະເຕນັ ລາຈຸ່ ງັ ຫວະໝາຈອກ. “ແຕຸ່ ເອ.ີ ..ທຸ່ ານເນາົ ໂນນພູ ຂອ້ ຍວຸ່ າ…” ປະທານເວາົ້ ດອດຂນຶ້ ຂດັ ຈຸ່ ງັ ຫວະຄວາມມຸ່ ວນຊຸ່ ນ ຂອງກງົ ກຈິ ິ ດວ້ ຍທຸ່ າທາງ ເອາົ ການເອາົ ງານ “ເຈາົ້ ມຄີ ວາມຊານານພເິ ສດບາງຢຸ່ າງບຸ່ ? ເຖງິ ແມຸ່ ນວຸ່ າພວກເຮາົ ທງັ ໝດົ ເປັນຄນົ ແຕຸ່ ມນັ ກມຄີ ວາມ ແຕກຕຸ່ າງກນັ ຫາຼ ຍລະຫວຸ່ າງຄນົ ຜູຊ້ ານານກບັ ຄນົ ບຸ່ ຊານານ”. ກງົ ກຈິ ຕິ ຸ່ ນຍບອກີ , ແຕຸ່ ເຂາົ ຫາຍໃຈເລກິ ໆແລວ້ ເລຸ່ ມີ ກຸ່ າວວຸ່ າ “ເອ.ີ ..ກມຢີ ູ, ຄຢຸ່ າງພວກກະຕຸ່ າຍ ໜນູ າ, ໄກຸ່ ຂະນອ້ ຍໄລຸ່ ຈບັ ... ເອຂີ ະນອ້ ຍໝາຍຄວາມວຸ່ າ ຂະນອ້ ຍລຽ້ ງກະຕຸ່ າຍ, ໜູ ແລະ ໄກຸ່ . ຂະ ນອ້ ຍເປັນຜູອ້ ານວຍການ ສວນສດັ ທຸ່ ຊີ ານຊິ ານານ”. ຕອນນແີ້ ມຸ່ ນຝຸ່ າຍປະທານ ເປັນຜູເ້ ບກີ ບານມຸ່ ວນຊຸ່ ນ. “ໂອ! ຈຸ່ ງັ ຊນັ້ ຫວະ? ແມຸ່ ນໃດ໋ນ, ປະກດົ ວຸ່ າຍຸ່ ງິ ເບຸ່ ງິ ເຈາົ້ ເທຸ່ າົ ໃດກຍຸ່ ງິ ເຫນັ ເປັນຄນົ ເໝາະສມົ ກບັ ບລສິ ດັ ຂອ້ ຍ, ທຸ່ ານເນາົ ໂນນພູ ຂອ້ ຍນຕີ້ ງັ້ ວຸ່ າ ຊອກຫາພະນກັ ງານຜູຮ້ ູຈ້ ກັ ເລຸ່ ອງລາວກຸ່ ຽວກບັ ສດັ ດມີ າຕງັ້ ແຕຸ່ ໃດ, ແລວ້ ເຈາົ້ ກຸ່ ຍຸ່ າງໂປໂລເຂາົ້ ມາຫາບລິ ສດັ ຂອ້ ຍ. ແນວໃດກຕາມຮູຕ້ ວຸ່ າວຸ່ າ ພວກເຮາົ ເປັນບລສິ ດັ ຂາຍຂນົ ສດັ ທຸ່ ໃີ ຫຍຸ່ ທຸ່ ສີ ດໃນປະເທດນ.ີ້ ເອາົ ຈຸ່ ງັ ຊນີ້ ທຸ່ ານເນາົ ໂນນພູ ເປັນອນັ ວຸ່ າຕກົ ລງົ ຂອ້ ຍ ຢາກໃຫເ້ ຈາົ້ ເລຸ່ ມີ ເຮດັ ວຽກນາຢຸ່ ູທຸ່ ນີ ມີ້ ອ້ ຸ່ ນເລຍີ ໂລດ”. ປະທານຮຸ່ າງຕຍ້ ພະຍາຍາມໂຢ້ຂນຶ້ ແລະ ເມຸ່ ອຢນໄດແ້ ລວ້ ເຂາົ ກຕບົ ບຸ່ າໄຫຸ່ ຼ ກງົ ກຈິ ິ ດວ້ ຍຄວາມຊຸ່ ນຊມົ ຍນິ ດ.ີ ບລສິ ດັ ຂນົ ສດັ ເມຸ່ ອໄດຍ້ ນິ ຄາສບັ ເຫຸ່ ຼາົ ນແີ້ ລວ້ ກງົ ກຈິ ຮິ ູສ້ ກຶ ເຈບັ ແປັບເລກິ ໆຢຸ່ ູໃນອກົ ທນັ ໃດ ອນັ ເນຸ່ ອງມາຈາກເຫດຜນົ ບາງຢຸ່ າງທຸ່ ບີ ຸ່ ອາດເຜຍີ ໄດ.້ ຫງົ ກຈິ ິ ອອກຈາກອາຄານບລສິ ດັ ຍຸ່ າງໄປຕາມຖະໜນົ ໃນຕວົ ເມອງ ເຂາົ ຄດິ ວນົ ວຽນໄປມາກຸ່ ຽວກບັ ບລສິ ດັ ຂນົ ສດັ . ແນວໃດກຕາມເກອບວຸ່ າບຸ່ ຖເປັນບນັ ຫາເລຍີ , ຈະເປັນບລສິ ດັ ອຸ່ ຫີ ຍງັ ກຕາມທຸ່ ເີ ຂາົ ຈະ ເຮດັ ວຽກນາ. ສຸ່ ງິ ທຸ່ ີ ສາຄັນແມຸ່ ນເຂາົ ຄ ກງົ ກຈິ ຜິ ູທ້ ຸ່ ີມວີ ຽກເຮດັ ງານທາ. ເປັນອນັ ວຸ່ າໃນທຸ່ ີສດເຂາົ ກາຍເປັນນກັ ທລະກດິ , ເມຸ່ ອເປັນ ນກັ ທລະກດິ ແລວ້ ບດັ ນກີ້ ບຸ່ ຕອ້ ງຢຸ່ ູອາໄສໃນຮູມດໆອກີ ຕຸ່ ໄປ, ບຸ່ ຮອ້ ນບຸ່ ເຄອງຖາ້ ຝົນຕກົ , ບຸ່ ອດຶ ບຸ່ ຫວິ ຕດິ ຕຸ່ ກນັ ຫຼາຍ ວນັ ຖາ້ ໄລຸ່ ກະຕຸ່ າຍບຸ່ ໄດ້ ຫຼ ລກັ ກດັ ໄກບຸ່ ໄດ.້ ມາບດັ ນເີ້ ຂາົ ສາມາດຮບັ ເງນິ ເດອນເຢັນ ຫຼ ຕູນ້ າ້ ກອ້ ນໄວ,້ ເມຸ່ ອຢາກກນິ ຍາມໃດເຂາົ ກຈະກນິ ຍາມນນັ້ . “ກງົ້ ! ກງົ້ ! ກງົ້ !” ເມຸ່ ອກບັ ຄນຮອດຫອ້ ງພກັ ແຫຸ່ ງໃໝຸ່ ແລວ້ ກງົ ກຈິ ແິ ຫງນໜາ້ ແຫຼມໆ ໄປຫາແພດານ ແລະ ຮອ້ ງດງັ ໆຢຸ່ າງມຄີ ວາມສກທງັ ພບັ ຕາຍບິ ໆດວ້ ຍຄວາມຊຸ່ ນອກົ ຊຸ່ ນໃຈ. ຄນນນັ້ ກງົ ກຈິ ິ ນອນຫຼບັ ທຸ່ າມກາງບນັ ຍາກາດສດົ ຊຸ່ ນແຈຸ່ ມໃສ. ຫວົ ຂອງເຂາົ ເຕມັ ໄປດວ້ ຍ ລາງຝັນທຸ່ ກີ ຸ່ ຽວ ກບັ ໂນນພູ. ຊວິ ດິ ຂອງກງົ ກຈິ ິ ໃນຖານະນກັ ທລະກດິ ເລຸ່ ມີ ຕນົ້ ໃນມຕ້ ຸ່ ມາ, ໜາ້ ທຸ່ ທີ າອດິ ຂອງເຂາົ ຄຢູພະແນກຂາຍ ບຸ່ ອນທຸ່ ເີ ຂາົ ນບັ ເງນິ ຊຸ່ ງຶ ໄດມ້ າຈາກເພຸ່ ອນຮຸ່ ວມງານແຕຸ່ ກງົ ກຈິ ກິ ຮຽນຮູເ້ ລຸ່ ອງທງັ ໝດົ ກຸ່ ຽວກບັ ວjກງານໄດໄ້ ວ. ປະກດົ ວຸ່ າເຂາົ ຢຸ່ ູໃນອາການຫງຽບຂມຶ ໃນເວລາທາງານ, ຄວາມຈງິ ແລວ້ ເຂົາມຄີ ວາມສກທຸ່ ີໄດເ້ ຮັດວຽກໃນຖານະ ນກັ ທລະກດິ ແລະ ບຸ່ ດນົ ເຂາົ ກເປັນທຸ່ ຮີ ູຈ້ ກັ ກນັ ວຸ່ າເປັນຜູ ້ ເຂມັ້ ແຂງອດົ ທນົ ທຸ່ ສີ ດໃນບລສິ ດັ , ເມຸ່ ອສງັ ເກດເຫນັ ວຸ່ າ ນບັ ແຕຸ່ ກງົ ກຈິ ມິ າເຮດັ ວຽກໃນບລສິ ດັ ພວກກາມະກອນອຸ່ ນໆຕຸ່ າງໃຈມນີ າ້ ໃຈບກໜາ້ ບນຕວົ ແລະ ການຂາຍກເພຸ່ ມີ ຂນຶ້ ເລອ້ ຍໆ. ປະຫານຈຸ່ ງຶ ພອກົ ພໃຈຢຸ່ າງໃຫຍຸ່ ຫຼວງຈນົ ຮອດວຸ່ າເລຸ່ ມີ ຈຸ່ າຍເງນິ ເດອນໃຫກ້ ງົ ກຈິ ສິ ູງຂນຶ້ . ກງົ ກຈິ ເິ ອງເປັນ ຄນົ ທຸ່ ມີ ຄີ ວາມສກສດົ ຊຸ່ ນ, ເມຸ່ ອຮອດທາ້ ຍອາທດິ ເຂາົ ກອອກໄປທຸ່ ເີ ດຸ່ ນີ ຕກີ ອັ ບຕາມທຸ່ ເີ ຂາົ ປາຖະໜາມາກຸ່ ອນ. ແທຈ້ ງິ ນນັ້ ພາຍຫຼງັ ທຸ່ ເີ ຂາົ ທດົ ລອງຕກີ ອັ ບມາແລວ້ ເຂາົ ກບຸ່ ເຫນັ ມນັ ຊມິ ຸ່ ວນປານໃດ, ຫາກແຕຸ່ ມນັ ເປັນເລຸ່ ອງສາຄນັ ສາລບັ ທາ 97 ຜູຮ້ ຽບຮຽງ : ວຽງມະນີ ລາວຈ ູ

ວນັ ນະຄະດອີ າຊີ ອດິ ໝາຈອກທຸ່ ມີ ຄີ ນົ ອກີ ຜູໜ້ ຸ່ ງຶ ຫວິ້ ຖງົ ຕກີ ອັ ບໃຫ້ ໂດຍສະເພາະອອ້ ມເດຸ່ ນີ ຕກີ ອັ ບອນັ ກວາ້ ງໃຫຍຸ່ ໃນຂະນະທຸ່ ເີ ຂາົ ຕີ ລູກກອັ ບນອ້ ຍໆ, ຂາວໆດວ້ ຍຄວາມພາກພູມໃຈ. ເດຸ່ ນີ ຕກີ ອັ ບແຫຸ່ ງນີ້ ຢຸ່ ູໂນນພູ ເປັນບຸ່ ອນທຸ່ ກີ ງົ ກຈິ ໄິ ດຖ້ ກກາເນດີ , ບຸ່ ອນທຸ່ ໝີ າຈອກກງົ ກຈິ ິ ເຄຍີ ລຢີ້ ຸ່ ູຕາມພຸ່ ມ ຫຍາ້ ສູງໆຂະນະຈອບເບຸ່ ງິ ຜູຄ້ ນົ ແລະ ເມຸ່ ອເຂາົ ມກີ ອັ ບຢຸ່ ູແຫຸ່ ງນີ້ ເຂາົ ກເກອບວຸ່ າອດົ ບຸ່ ໄດທ້ ຸ່ ີ ຈະຮອ້ ງອອກມາດວ້ ຍ ຄວາມດໃີ ຈວຸ່ າ “ກງົ້ ! ກງົ້ ” ຫຼ ຫຼງົ ເຕນັ້ ຕາມແບບໝາຈອກ. ປະທານມກັ ຍອ້ ງຍກງົ ກຈິ ຕິ ຸ່ ໜາ້ ເພຸ່ ອນຮຸ່ ວມງານເລອ້ ຍໆ ວຸ່ າ: “ເວາົ້ ແທ້ ເຈາົ້ ເປັນສຸ່ ງິ ເອກອາ້ ງທະນງົ ໃຈຂອງບລສິ ດັ ຂອ້ ຍ, ພະນກັ ງານທກຈຸ່ ນົ ຈຸ່ ງົ ເບຸ່ ງິ ນ,ີ້ ເນາົ ໂນນພູເປັນຕວົ ຢຸ່ າງ ທຸ່ ດີ ທີ ຸ່ ຄີ ວນປະຕບິ ດັ ຕາມ, ຈຸ່ ງົ ເບຸ່ ງິ ລາວເຮດັ ແລະ ຮຽນນາລາວ”. ເມຸ່ ອເລຸ່ ອງດາເນນີ ໄປແນວນີ້ ກງົ ກຈິ ຕິ ດັ ສນິ ໃຈເຮດັ ວຽກໜກັ ຂນຶ້ ຕຸ່ ມອກີ . ເຂາົ ເຮດັ ວຽກ ເກອບວຸ່ າມຖີ ຸ່ ານໄຟຮອ້ ນໆຢຸ່ ູໃນຖງົ , ຫຼາຍວນັ ຜຸ່ ານໄປເປັນອາທດິ ແລະ ເປັນ ເດອນ ແລະ ໃບໜາ້ ເຂາົ ສະແດງອອກວຸ່ າເຂາົ ກບັ ຊວີ ດິ ໃນຖານະເປັນນກັ ທລະກດິ ມຄີ ວາມສກກບັ ຊວີ ດິ ໃນຖານະ ເປັນນກັ ທລະ ກດິ . ວນັ ທຸ່ ໄີ ດຮ້ ບັ ເງນິ ເດອນເຂາົ ມກັ ຈະໄປຊກ້ ະຕຸ່ າຍເປັນໆ ແລະ ໄກຸ່ ເປັນໆ ເອາົ ໄປຕອ້ ນແມຸ່ ທຸ່ ຢີ ຸ່ ູເປີ້ນ ພູໃກໆ້ ກບັ ເດຸ່ ນີ ຕກີ ອັ ບ. ທກຄງັ້ ທຸ່ ເີ ຂາົ ໄປຮອດເຮອນຮງັ ໃນອະດດີ ທຸ່ ເີ ປັນເດກັ ນອ້ ຍ ແມຸ່ ເຂາົ ຕອ້ ນຮບັ ຢຸ່ າງອບົ ອຸ່ ນ ແຕຸ່ ມແີ ວວໂສກ ເສາົ້ ເລກິ ຢຸ່ ູໃນຕາສະເໝ.ີ “ກງົ້ ! ກງົ້ ! ກງົ ກຈິ ລິ ູກຮກັ , ແມຸ່ ຂອບໃຈທຸ່ ເີ ອາົ ແນວດໆີ ມາໃຫກ້ ນິ , ແຕຸ່ ມນັ ບຸ່ ຈາເປັນຈະເອາົ ມາອກີ ຕຸ່ ມ, ເວາົ້ ໄປແລວ້ ດຽວນີລ້ ູກເປັນມະນດຜູສ້ ະຫງຸ່ າງາມ ກງົ້ ! ແລະ ເພຸ່ ອໃຫເ້ ປັນມະນດຢຸ່ າງຄົບຖວ້ ນສມົ ບູນ ລູກຕອ້ ງ ພະຍາຍາມລມທກສຸ່ ງິ ທກຢຸ່ າງກຸ່ ຽວກບັ ອະດດີ ທຸ່ ີເປັນໝາຈອກ, ມນັ ແມຸ່ ນເພຸ່ ອຄວາມສກຂອງລູກເອງຈະເປັນ ແນວໃດກຕາມແມຸ່ ສາມາດດາເນນີ ຊວີ ດິ ໄປໄດ.້ ກງົ້ !”. ກງົ ກຈິ ິ ເຂາົ້ ໃຈຄວາມຮູສ້ ກຶ ຂອງແມຸ່ ດີ ແຕຸ່ ບຸ່ ຮູຈ້ ກັ ຈະເວາົ້ ແນວໃດທງັ ນເີ້ ຂາົ ຮູແ້ ຈງ້ ວຸ່ າ ຕນົ ເອງລມວທິ ປີ າກເວາົ້ ພາສາໝາຈອກໄປເທຸ່ ອເລກັ ເທຸ່ ອໜອ້ ຍແລວ້ . ເຂາົ ເອາົ ແຕຸ່ ເບຸ່ ງິ ໜາ້ ແມຸ່ ແລະ ຍມິ້ ຢຸ່ າງສດົ ຊຸ່ ນດໃີ ຈ ແລວ້ ກລງົ ຈາກໂນນພູກບັ ຄນໃນເມອງ. ເມຸ່ ອຮອດວນັ ຈຸ່ າຍເງນິ ເດອນຄງັ້ ຕຸ່ ໄປ, ເປັນທຸ່ ແີ ນຸ່ ນອນສມົ ຄວນລະວຸ່ າຈະເຫນັ ກງົ ກຈິ ປິ ີນຂນຶ້ ເນນີ ພູ ໂດຍຫອບເອາົ ກະຕຸ່ າຍ ແລະ ໄກຸ່ ໄປຕອ້ ນແມຸ່ . ຫຼາຍ ເດອນຜຸ່ ານໄປຈາກລະດູບານໃໝຸ່ ເປັນລະດູຮອ້ ນ ແລະ ຈາກລະດູຮອ້ ນເປັນລະດູໃບໄມຫ້ ຸ່ ຼນົ . ກງົ ກຈິ ສິ ບຕຸ່ ເຮດັ ວຽກ ໃນໜາ້ ທຸ່ ກີ ານງານຢຸ່ າງເຂມັ້ ແຂງ, ແລວ້ ວນັ ໜຸ່ ງຶ ໃນເດອນພະຈກິ ຂະນະທຸ່ ລີ ະດູໜາວຫຍບັ ໃກເ້ ຂາົ້ ມາເຂາົ ກສງັ ເກດ ເຫນັ ວຸ່ າເສອ້ ໜາວຂນົ ສດັ ສາລບັ ຂາຍຍງັ ເຫຼອຢຸ່ ູໃນຮາ້ ນພຽງໜອຍດຽວ. “ເອະ! ຈຸ່ ງັ ຊບີ້ ຸ່ ເປັນຕ”ີ ກງົ ກຈິ ເິ ວາົ້ ກບັ ຕນົ ເອງ, ນາ້ ສຽງປານວຸ່ າເປັນປະທານບລສິ ດັ ເອງ “ຍຸ່ າງເຂາົ້ ລະດູໜາວ ພວກເຂາົ ຄວນຂາຍເສອ້ ຂນົ ສດັ ໃຫໄ້ ດຫ້ ຼາຍໆ”. ເວາົ້ ແລວ້ ເຂາົ ກລງົ ໄປຍງັ ສາງມຽ້ ນເຄຸ່ ອງ ແຕຸ່ ຄງັ້ ດຽວ ທງັ ນເີ້ ພາະເຂາົ ມວົ ແຕຸ່ ຫຍງ້ ກບັ ການຄດິ ໄລຸ່ ລາຍການຂາຍ ແລະ ຂຽນຕວົ ເລກລງົ ໃນເຈຍ້ . ພແຕຸ່ ກງົ ກຈິ ໄິ ຂປະຕູສາງ ທນັ ໃດເຂາົ ກ ແຜດສຽງຮອ້ ງອອກດວ້ ຍຄວາມເຈບັ ແຄນ້ ແໜນ້ ໃຈ ໃນສາງມແີ ຕຸ່ ຄາບໜງັ ສດັ ຫອ້ ຍຫວົ ລງົ ເປັນຊາບລາບເປັນຕງັ້ ຫຼວງຫຼາຍ ມກີ ະຮອກ, ກະຕຸ່ າຍ, ເສອແມວ, ເຫງນັ ເສອດາວ, ໝ.ີ .. ຫຼາຍໂພດຈນົ ນບັ ບຸ່ ຖວ້ ນ, ທງັ ໝດົ ປານວຸ່ າຖກ ປົດອອກຈາກຕວົ ສດັ ຂະນະທຸ່ ກີ ງົ ກຈິ ິ ກາ້ ວເຂາົ້ ໄປຊາ້ ໆນນັ້ ປະກດົ ຄວຸ່ າດວງຕາທຸ່ ປີ າສະຈາກແວວເຫຸ່ ຼາົ ນນັ້ ຈຸ່ ອງເບຸ່ ງິ ເຂາົ ກງົ ໆ. “ໂທ! ມນັ ແມຸ່ ນ… ໂອຍຟາ້ ເອຍີ ! ເຕມັ ແຕຸ່ ຂນົ ສດັ , ບລສິ ດັ ນມີ້ ຄີ າບໜງັ ສດັ ຫຼາຍພລິ ກແທ.້ ແຕຸ່ ໂອ! ຈຸ່ ງັ ແມຸ່ ນໜາ້ ສງົ ສານພວກເຫງນັ , ເສອແມວທງັ ໝດົ ເຫຸ່ ຼາົ ນກີ້ ຄຈາພວກທຸ່ ຂີ ອ້ ຍເຄຍີ ຮູມ້ າແລວ້ , ແມຸ່ ນຖກຄນົ ຂາ້ ແລວ້ ລອກໜງັ ອອກ, ຈງັ ແມຸ່ ນໂຊກຮາ້ ຍອຫີ ຼ.ີ ເອ…ີ ນ! ຊຸ່ ອຍຫຍງັ ບຸ່ ໄດ,້ ມທີ າງອຸ່ ນໃດລະ ທຸ່ ບີ ລສິ ດັ ເຮາົ ສາມາດຂາຍເສອ້ 98 ຜູຮ້ ຽບຮຽງ : ວຽງມະນີ ລາວຈ ູ

ວນັ ນະຄະດອີ າຊີ ຂນົ ສດັ ໄດຫ້ ຼາຍຂນຶ້ ເລອ້ ຍໆ? ແມຸ່ ນລະນນັ້ ມນັ ອບັ ປີແທເ້ ວຍີ້ !”. ກງົ ກຈິ ເິ ຕນັ້ ດຸ່ ອງເລຍີ ເມຸ່ ອສາຍຕາໄປພບົ ສຸ່ ງິ ໜຸ່ ງຶ ຢູດາ້ ນໃນຂອງສາງ ມຄີ າບໜງັ ໝາຈອກຫອ້ ຍ ຫວົ ລງົ ລຽນ ກນັ ຖຸ່ ີໆ, ມຈີ ານວນໜຸ່ ງຶ ທອ້ ຍຕຸ່ ອງແຕນ້ ທງັ ຫຼບັ ຕາຄວຸ່ າເຈບັ ປວດ. ສຸ່ ວນອກີ ຈານວນໜຸ່ ງຶ ຊາ້ ພດັ ມນຕາເຄຸ່ ງິ ໜຸ່ ງຶ ໄວ້ ແລະ ຈອ້ ງເບຸ່ ງິ ຢຸ່ າງເສຍີ ເມຍີ ໂດຍບຸ່ ມຈີ ດໝາຍ. ກະທງັ້ ໃບໜາ້ ຈານວນໜຸ່ ງຶ ທຸ່ ເີ ຮດັ ໃຫກ້ ງົ ກຈິ ຄິ ດິ ເຫນັ ອາ້ ຍນອ້ ງ ແລະ ພວກໝຸ່ ເູ ພຸ່ ອນທງັ ຫຼາຍ. ກງົ ກຈິ ຢິ ນຢຸ່ ູບຸ່ ເໜງັ ບຸ່ ຕງີ ຍກົ ເວນັ້ ຂາເຂາົ ສຸ່ ນັ ແລະ ແຂວ້ ກະທບົ ກນັ ດງັ ກ໊ບັ ໆ ຍອ້ ນຄວາມສະຫຍດົ ສະຍອງ, ບຸ່ ດນົ ນາ້ ຕາກໄຫຼຈາກ ຫວົ ໃຈຂອງເຂາົ ອອກມາແລວ້ ຍອ້ ຍລງົ ອາບແກມ້ . ລອກໜງັ ອອກຖກນາໄປຂາຍຂອ້ ຍບຸ່ ຄດິ ມາກຸ່ ອນເລຍີ ເລຸ່ ອງທາ ນອງນດີ້ າເນນີ ຢຸ່ ູຕຸ່ ໜາ້ … ບຸ່ ! ກງົ ກຈິ ິ ບດັ ນຕີ້ າສແີ ດງໆກຍຸ່ າງເນບີ ນາບຢຸ່ າງອຸ່ ອນອກົ ອຸ່ ອນໃຈອອກຈາກສາງມຽ້ ນ ເຄຸ່ ອງ. ດວງຕາເວນັ ຍາມຄອ້ ຍຄຸ່ າລອຍຕຸ່ າລງົ ລບັ ອາຄານຂະໜາດໃຫຍຸ່ ຂອງບລສິ ດັ . ແຕຸ່ ມນ້ ກີ້ ງົ ກຈິ ບິ ຸ່ ເອາົ ຈດິ ໃສຸ່ ໃຈ ຊາກບັ ຄວາມສວຍງາມຂອງຕາເວນັ ພວມຕກົ ດນິ ນນັ້ ເລຍີ . ຄນນນັ້ ກງົ ກຈິ ນິ ອນບຸ່ ຫຼບັ ລງົ ໄດ,້ ທນັ ທທີ ຸ່ ເີ ຂາົ ຫຼບັ ຕາລງົ ພວມຈະເຊອບຈກັ ໜອ້ ຍ ກປະກດົ ມໃີ ບໜາ້ ຂອງໝາຈອກຕາຍທຸ່ ຄີ າ້ ຍຄກບັ ເພຸ່ ອນເກຸ່ າົ ທງັ ຫຼາຍ ມາລອຍວນົ ວຽນຕຸ່ ໜາ້ ຕຸ່ ຕາຂອງເຂາົ ຫຼ ບຸ່ ກຝັນວຸ່ າມໝີ າພານຫຼາຍໂຕໄລຸ່ ຕດິ ຕາມເຂາົ ມາ ແລວ້ ເຂາົ ກລກຂນຶ້ ນຸ່ ງັ ປບປັບກບັ ເທງິ ຕຽງ, ເຮດັ ຕາເຫຼອກໂລ້ ແລະ ຕນົ ໂຕປຽກຊຸ່ ມໄປດວ້ ຍເຫຸ່ ອເຢັນໆ “ຂອ້ ຍເປັນຄນົ , ບຸ່ ມຫີ ຍງັ ຊກິ ຸ່ ຽວກບັ ຂອ້ ຍ” ເຂາົ ຈຸ່ ມົ ແລວ້ ຈຸ່ ມົ ອກີ ຢຸ່ ູຜູດ້ ຽວ ແຕຸ່ ເຂາົ ຫຼບັ ບຸ່ ໄດຈ້ ກັ ງບີ ເລຍີ ຄນນນັ້ . ເມຸ່ ອເຂາົ້ ທາງານຕອນເຊາົ້ ມຕ້ ຸ່ ມາ ກງົ ກຈິ ຖິ ກເອນີ້ ໄປທຸ່ ຫີ ອ້ ງການຂອງປະທານ. ປະທານຖາມສະບາຍດີ ດວ້ ຍໃບໜາ້ ຍມິ້ ແຍມ້ ແຕຸ່ ເວາົ້ ດວ້ ຍນາ້ ສຽງເຄຸ່ ງັ ຂມຶ “ເນາົ ໂນນພູເອຍີ ! ນນີ້ ະເຈາົ້ ເຮດັ ວຽກໄດດ້ ເີ ລອ້ ຍມາ, ເຈາົ້ ເປັນພະ ນກັ ງານຕວົ ຢຸ່ າງໃນບລສິ ດັ ຂອ້ ຍຢຸ່ າງແທຈ້ ງິ , ຂອ້ ຍດອີ ກົ ດໃີ ຈຫຼາຍທຸ່ ເີ ຈາົ້ ຢຸ່ ູນາ, ແນວໃດກຕາມມາດຽວນພີ້ ວກເຮາົ ມີ ບນັ ຫາແດຸ່ ເລກັ ນອ້ ຍ, ຄເຈາົ້ ຮູແ້ ລວ້ ພວກເຮາົ ພວມຂາກຂນົ ສດັ ແລະ ລະດູໜາວພດັ ຍຸ່ າງເຂາົ້ ມາ, ພວກເຮາົ ຕອ້ ງຫາ ຂນົ ສດັ ໃຫໄ້ ດຕ້ ຸ່ ມອກີ , ຈຸ່ ງັ ຊນັ້ ແລວ້ ບດັ ນປີ້ ະກດົ ວຸ່ າເຈາົ້ ຮູເ້ ລຸ່ ອງສດັ ຫາຼ ຍແທໆ້ , ດຸ່ ງັ ນນັ້ ຂອ້ ຍວຸ່ າຊຄິ ກັ ຫຼາຍຖາ້ ມອ້ ຸ່ ນເຈາົ້ ໄປຍງັ ໂນນພູ ແລະ ຈບັ ສດັ ຈານວນໜຸ່ ງຶ ເພຸ່ ອເອາົ ຂນົ ສດັ ຕຸ່ ມອກີ . ຖາ້ ເຈາົ້ ເຮດັ ວຽກນສີ້ າເລດັ ເປັນຢຸ່ າງດຂີ ອ້ ຍຕງັ້ ໃຈ ຈະຂນຶ້ ເງນິ ເດອນໃຫ້ ແລະ ແຕຸ່ ງຕງັ້ ໃຫເ້ ປັນຫວົ ໜາ້ ພະແນກວດັ ສະດເລຍີ ”. ເມຸ່ ອກງົ ກຈິ ໄິ ດຍ້ ນິ ຄາເວາົ້ ເຊຸ່ ນັ “ຂນຶ້ ເງນິ ເດອນ” ແລະ “ຫວົ ໜາ້ ” ເຂາົ ກລມເລຸ່ ອງອຸ່ ນໆດວ້ ຍຄວາມຕຸ່ ນເຕນັ້ . “ທຸ່ ານປະທານ, ຂະນອ້ ຍຂຂອບໃຈ ໄດມ້ ອ້ ຸ່ ນເຊາົ້ ຂະນອ້ ຍຊອິ ອກໄປທຸ່ ໂີ ນນພູ ເພຸ່ ອຫາເອາົ ຂນົ ສດັ ມາຕຸ່ ມ” ເຂາົ ຕອບ. ພາຍຫຼງັ ທຸ່ ກີ ງົ ກຈິ ອິ ອກຈາກຫອ້ ງການຂອງປະທານ ແລວ້ ເຂາົ ເວາົ້ ກບັ ຕນົ ເອງວຸ່ າ “ເຫນັ ຕວຸ່ າ! ມງຶ ເປັນຄນົ ຜູ ້ ໜຸ່ ງຶ ແລວ້ ມງຶ ຕອ້ ງບຸ່ ເຮດັ ຄໝາຈອກ, ມງຶ ເປັນນນັ ທລະກດິ ໃນບລສິ ດັ ນ.ີ້ ດຸ່ ງັ ນນັ້ ,ມງຶ ຕອ້ ງເຮດັ ທກຢຸ່ າງທຸ່ ຈີ າເປັນ ເພຸ່ ອ ຊຸ່ ວຍໃຫບ້ ລສິ ດັ ຂາຍເສອ້ ຂນົ ສດັ ໄດຫ້ າຼ ຍ. ໂນນພູ ແລະ ກບຸ່ ມຫີ ຍງັ ຮູສ້ ກຶ ເສຍໃຈເລຍີ . ເຊາົ້ ມຕ້ ຸ່ ມານາຍພານກຸ່ ມໃຫຍຸ່ ພາກນັ ອອກໄປຍງັ ທຸ່ ໂີ ນນພູ ກງົ ກຈິ ກິ ໄປນາຄນົ ກຸ່ ມນີ້ ແລະ ເຂາົ ເອງກມປີ ນ ຕດິ ມເຊຸ່ ນັ ກນັ . ມໝີ າພານລຸ່ າເນອ້ ຫຼາຍໂຕຕດິ ຕາມຫຼງັ ນາຍພານເຫຸ່ ຼາົ ນີ້ ແລະ ບາງຄງັ້ ບາງຄາວໝາພານບາງໂຕກມາສບ ດມົ ກຸ່ ນິ ກງົ ກຈິ ຄິ ຈຸ່ ງັ ວຸ່ າມນັ ຮູຈ້ ກັ ວຸ່ າ ກງົ ກຈິ ິ ເຄຍີ ເປັນໝາຈອກມາກຸ່ ອນ, ແລວ້ ກງົ ກຈິ ເິ ອງກເຫຸ່ ອແຕກດວ້ ຍອາລມົ ອດຶ ອດັ ເຂາົ ຟາ້ ວຍຸ່ າງຂນຶ້ ໜາ້ ໄປຫາພວກນາຍພານທຸ່ ຢີ ຸ່ ູແຖວໜາ້ ເພຸ່ ອໃຫຢ້ ູໄກໆເທຸ່ າົ ທຸ່ ຈີ ະຢູໄກໄດຈ້ າກໝາພານທຸ່ ມີ ກັ ລບົ ກວນເຂາົ . ມສີ ຽງປນດງັ ຂນຶ້ ນດັ ແລວ້ , ການໂຫຸ່ ເນອ້ ກເລຸ່ ມີ ຕນົ້ , ຕາພວກໝາພານເປັນສແີ ດງເລອດ ແລະ ພາກນັ ແລຸ່ ນລວິ້ ໄປສຸ່ ູໂນນພູຢຸ່ າງຟົດສະນຸ່ ນັ ພວກນາຍພານເອາົ ລູກປນເຂາົ້ ລາກອ້ ງ ແລະ ລຢີ້ ຸ່ ູພຸ່ ມໄມ ້ ກງົ ກຈິ ໝິ ອບລງົ ພນ້ , ນວີ້ ມເກາະຢຸ່ ູໄກປນ ເຂາົ ສຸ່ ນັ ແດຸ່ ຈກັ ໜອ້ ຍ “ຫຼາຍຄງັ້ ຫຼາຍຄາວ” ກງົ ກຈິ ຄິ ດິ ແມຸ່ ເຕອນວຸ່ າ “ຈຸ່ ງົ ລະວງັ ຕວົ ເພຸ່ ອຫຼກີ ເວນັ 99 ຜູຮ້ ຽບຮຽງ : ວຽງມະນີ ລາວຈ ູ

ວນັ ນະຄະດອີ າຊີ ພວກນາຍພານ ແຕຸ່ ບດັ ນຂີ້ ອ້ ຍຈບັ ປນ” ໂດຍບຸ່ ຮູວ້ ຸ່ າເປັນຫຍງັ . ເຂາົ ຍມິ້ ດວ້ ຍຄວາມຂມົ ຂຸ່ ນ. ສຽງໝາເຫຸ່ າົ ດງັ ສະນຸ່ ນັ ເຂາົ້ ມາໃກບ້ ຸ່ ອນພວກນາຍພານຈອບຢຸ່ ູນນັ້ ເລອ້ ຍໆ “ເອາົ ເລຍີ ບດັ ນ”ີ້ ຄນົ ໜຸ່ ງຶ ເວາົ້ ດວ້ ຍນາ້ ສຽງຂງຶ ຂງັ ທງັ ຍກົ ປນຂນຶ້ ຈາ້ ບາກ ແລວ້ ເລຸ່ ອງມນັ ກຸ່ ເກດີ ຂນຶ້ ຈນົ ໄດ.້ ກງົ ກຈິ ເິ ຫນັ ພຸ່ ມຫຍາ້ ເລາົ ຢຸ່ ູຕຸ່ ໜາ້ ສຸ່ ນັ ແລະ ເໜງັ ຄມສີ ຸ່ ງິ ໃດສຸ່ ງິ ໜຸ່ ງຶ ແລຸ່ ນກງົ ມາຊຸ່ ບຸ່ ອນເຂາົ ຈອບຢຸ່ ູ, ແລຸ່ ນຕດິ ຕາມສຸ່ ງິ ນນັ້ ມາຕດິ ໆແມຸ່ ນໝາພານໂຕໜຸ່ ງຶ , ຕາຂອງມນັ ມແີ ວວປຸ່ າເຖຸ່ ອນອນັ ເກດີ ຈາກຄວຸ່ ທຕຸ່ ນເຕນັ້ ໃນການໄລຸ່ ຄບ ເຫຍຸ່ ອສດັ ໂຕທຸ່ ແີ ລຸ່ ນໜເີ ພຸ່ ອເອາົ ຊວີ ດິ ລອດ ແມຸ່ ນເປັນໝຈອກສເີ ງນິ ທຸ່ ມີ ຂີ ນົ ອນັ ງດົ ງາມ. “ປັດໂທ! ນນັ້ ແມຸ່ ນຂນົ ສດັ ຊນັ້ ໜຸ່ ງຶ ມຄີ ຸ່ າໄລຸ່ ເປັນເງນິ ຕງັ້ ຫຼວງຫຼາຍ” ໂດຍທຸ່ ບີ ຸ່ ຄດິ ວຸ່ າຕນົ ເອງພວມເຮດັ ຫຍງັ ກງົ ກຈິ ຍິ ກົ ປນຂແຶ້ ລວ້ ກດົ ໄກປນ ປັງ! ໝາຈອກສເີ ງນິ ຕນັ້ ສະເດດີ ຂນຶ້ ກາງອາກາດ, ຂາໜາ້ ພບັ ງເຂາົ້ , ຮອ້ ງສຽງດງັ ກງົ້ ! ບາດດຽວແລວ້ ກຕກົ ອາບຟາບລງົ ດນີ . ປັງ! ປັງ! ປັງ! ປັງ! ສຽງປນດງັ ກອ້ ງສະນຸ່ ນັ ໄປທຸ່ ວົ ເປີນ້ ພູ. ສຸ່ ວນໝາພານເຫຸ່ າົ ຢຸ່ າງປຸ່ ວງບາ້ ເພຸ່ ອໄລຸ່ ສດັ ລງົ ໂນນ ພູໄປຫາພວກນາຍພານທຸ່ ຈີ ອບຖາ້ . ແລວ້ ໃນທນັ ໃດທກຢຸ່ າງກຫງຽບສະຫງດັ ລງົ . ກງົ ກຈິ ຍິ ຸ່ າງຊາ້ ໆຂນຶ້ ໄປຫາໝາຈອກ ສເີ ງນິ ທຸ່ ລີ ມົ້ ອາບຟາບຢຸ່ ູ ແລະ ເກອບບຸ່ ຫຼວເບຸ່ ງິ ເຂາົ ຈບັ ຫາງແລວ້ ຫວີ້ ມນັ ໄປຍງັ ທຸ່ ພີ ວກນາຍພານຢນເປັນຍກຸ່ ມກນັ ຢຸ່ ູ. ໂດຍຮູສ້ ກຶ ສະທາ້ ນໃຈຢຸ່ າງໜຸ່ ງຶ ເຊຸ່ ງິ ເຂາົ ເອງບຸ່ ສາມາດອະທບິ າຍໄດ້ ກງົ ກຈິ ຍິ ຸ່ າງຕວົ ແຂງກຸ່ ທຸ່ , ຕາຂອງເຂາົ ເປັນສແີ ດງ ຈອ້ ງເບຸ່ ງິ ໄປທາງໜາ້ ແລະ ໃບໜາ້ ເຊຸ່ ງິ ບດັ ນເີ້ ປັນສມີ າ້ ນໆ, ບຸ່ ງວາກໄປທາງໃດ ເຂາົ ໄປຢດຢຸ່ ູຕຸ່ ໜາ້ ກຸ່ ມນາຍພານຍກົ ໝ າຈອກຂນຶ້ ສູງໆ ເພຸ່ ອໃຫໝ້ ດົ ທກຄນົ ເຫນັ , ແຂນຂອງເຂາົ ສຸ່ ນັ ດດີ ໆ. “ໂອຍຍຍ…ສຽງຖອນຫາຍໃຈ ແລະ ສຽງຕຸ່ ນເຕນັ້ ຂອງຫຼາຍຄນົ ດງັ ເຂາົ ຫຼກງົ ກຈິ ,ິ ຕຸ່ ມາເຂາົ ກໄດຍ້ ນິ ສຽງ ປະທານບລສິ ດັ ທຸ່ ໄີ ດມ້ າຕດິ ຕາມເບຸ່ ງິ ແລະ ເວາົ້ ດວ້ ຍຄວາມຕຸ່ ນເຕນັ ວຸ່ າ: “ເນາົ ໂນນພູເອຍີ ເຈາົ້ ເຮດັ ວຽກສາເລດັ ອກີ ແລວ້ ! ຂອ້ ຍເອງຢຸ່ ູໃນທລະກດິ ນມີ້ າຫຼາຍຟາ້ ຫຼາຍປີແລວ້ ແຕຸ່ ຂອ້ ຍບຸ່ ເຄຍີ ເຫນັ ໝາຈອກສເີ ງນິ ງາມປານນຈີ້ ກັ ເທຸ່ ອ. ແມຸ່ ນແທໆ້ ຂອ້ ຍເບຸ່ ງິ ເຈາົ້ ບຸ່ ຜດິ , ນບັ ແຕຸ່ ທາອດິ ເລຍີ ...”. ເມຸ່ ອໄດຍ້ ນິ ຄາຍອ້ ງຍເຫຸ່ າຼົ ນນັ້ ໃນທຸ່ ສີ ດກງົ ກຈິ ກິ ຍມິ້ ອອກມາໄດ້ ເຂາົ ຮູສ້ ກຶ ພູມໃຈໃນຕວົ ເອງ ແລະ ເຮດັ ໃຫ້ ປະທານມຄີ ວາມປະທບັ ໃຈ ເຂາົ ຈຸ່ ງຶ ຈບັ ໜາ້ ສດັ ທຸ່ ເີ ຂາົ ຍງິ ຕາຍນນັ້ ໃຫຫ້ ງາຍຂນຶ້ . ເມຸ່ ອຫຼຽວເບຸ່ ງິ ໜາ້ ໝາຈອກສເີ ງນິ ທຸ່ ີ ຫຼບັ ຕາດວ້ ຍອາການຄວາມເຈບັ ປວດຢຸ່ າງສດແສນນນັ້ ບາງສຸ່ ງິ ບາງຢຸ່ າງໃນຕວົ ຂອງກງົ ກຈິ ກິ ລະເບດີ ອອກ. “ອະນດິ ຈາ!” ເຂາົ ໄດຍ້ ນິ ສຽງຕນົ ເອງຮອ້ ງອອກມາ ແລະ ເຂາົ ກວາງໝາຈອກລງົ . ໂດຍບຸ່ ຫວົ ຊາຕຸ່ ສາຍຕາທຸ່ ເີ ຕມັ ໄປດວ້ ຍ ຄວາມແຕກຕຸ່ ນຂອງປະທານບລສິ ດັ ແລະ ພວກ ນາຍພານ ກງົ ກຈິ ວິ າງປນຈາກມອກີ ເບອ້ ງໜຸ່ ງຶ , ຫນັ ຫຼງັ ແລວ້ ແລຸ່ ນ ໜໄີ ປຢຸ່ າງໄວເທຸ່ າົ ທຸ່ ຂີ າເຂາົ ຈະພາໄປໃຫໄ້ ວໄດ.້ ທງັ ແລຸ່ ນຕາຕນົ້ ໄມຕ້ ນົ້ ນນັ້ ຕນົ້ ນ,ີ້ ທງັ ສະດດເຄອເຂາົ , ຂອນໄມ ້ ແລະ ຕໄມ,້ ເຂາົ ອລີ າກອີ ເລອແລຸ່ ນ. ໝາຈອກສເີ ງນິ ສວຍງາມໂຕນນັ້ ແມຸ່ ນແມຸ່ ຂອງເຂາົ ເອງແທໆ້ , ຂາຂອງເຂາົ ຫອ້ ຍ ແລະ ສຸ່ ນັ ຢກໆ. ພາຍຫຼງັ ທຸ່ ແີ ລຸ່ ນສດຂດີ ແລວ້ ກງົ ກຈິ ິ ກລມົ້ ຟບລງົ ເທງິ ກອງໃບໄມທ້ ງັ ຮອ້ ງໄຫຢ້ ຸ່ າງເວດທະນາ ຄຸ່ າຄນອນັ ດາ ມດທຸ່ ປີ າສະຈາກດວງດາວປົກຄມໄປທຸ່ ວົ ໂນນພູຕນົ້ ໄມໄຫວເນງິ້ ແລະ ມສີ ຽງດງັ ລຸ່ ນັ ຍອ້ ນລມົ ພດັ ແຮງຈາກທດິ ເໜອ ຄາ້ ຍຄວຸ່ າ ຢາກໃຫຖ້ ວ້ ມສຽງຮອ້ ງໄຫຂ້ ອງກງິ ກຈິ .ິ “ໂທ! ແມຸ່ ! ຂອ້ ຍເຮັດຫຍງັ ຈຸ່ ງັ ຊີ…້ ”. “ເປັນນັກທລະກດິ ນີບ້ ຸ່ ເໝາະສາລັບຂອ້ ຍ! ຂອ້ ຍບຸ່ ຕອ້ ງ ການ ເງນິ ເດອນ”, “ເອາົ ແມຸ່ ຂອ້ ຍຄນມາ! ສຸ່ ງົ ແມຸ່ ຂອ້ ຍຄນມາ!”. ສຽງເສາົ້ ໆຂອງກງົ ກຈິ ດິ ງັ ຢຸ່ າງສນິ້ ຫວງັ ອອກມາຈາກສຸ່ ວນ ເລກິ ຂອງຫວົ ໃຈ ແລະ ລມົ ກພດັ ແຮງຂນຶ້ ແຮງຂນຶ້ . ຍາມເດກິ ດຸ່ ນທຸ່ ຽງຄນສຽງ ໃບໄມແ້ ຫງ້ ແລະ ສຽງຕນົ້ ໄມສ້ ຽດສີ ກນັ ດງັ ແຮງຈນົ ໜາ້ ຂນົ ລກ, ກຸ່ ງິ ໄມແ້ ຫງ້ ໆ ແລະ ໝາກໄມຫ້ ຸ່ ຼນົ ຈາກຕນົ້ ຕກົ ຖກຕນົ ຕວົ ຂອງກງົ ກຈິ ທິ ຸ່ ນີ ອນອາບຟາບຢຸ່ ູ 100 ຜູຮ້ ຽບຮຽງ : ວຽງມະນີ ລາວຈ ູ