ສະຫຼຸບເຄມີ ມປາຍ

ສາທາລະນະລດັ ປະຊາທປິ ະໄຕ ປະຊາຊນົ ລາວ ສນັ ຕພິ າບ ເອກະລາດ ປະຊາທປິ ະໄຕ ເອກະພາບ ວດັ ທະນະຖາວອນ --------- ກະຊວງສກຶ ສາທກິ ານ ແລະ ກລິ າ ກມົ ສາ້ ງຄູ ວທິ ະຍາໄລຄູ ຫວຼ ງນາ້ ທາ ສະຫຼຸບເຄມີ ມ.ປາຍ ແປໂດຍ: ປຕ ສຄີ າ ສວີ ໄິ ລ ສກົ ຮຽນ 2019 - 2020

ເອກະສານປະກອບການຮຽນ-ການສອນ ສະຫຼຸບເຄມີ ມ.ປາຍ ແປ ແລະ ພມິ ໂດຍ : ປຕ ສຄີ າ ສວີ ໄິ ລ ກວດແກໂ້ ດຍ : 1. ອາຈານ ປທ ນດິ ຍາກອນ ຄນຼີ ຍາເຍີ 3. ປທ ອ່ ອນສີ ແກວ້ ມະນຄີ າ 4. ປທ ນາງ ຫາຼ ້ ແສງແກວ້ ພນັ ລະພາ

ຄຳນຳ ເພື່ ອເປັນກຳນປັບປຸງກຳນຮຽນ-ກຳນສອນ ແລະ ໃຫມ້ ປີ ະສດິ ທພິ ຳບ ແນື່ ໃສື່ ສະມດັ ຖະພຳບຂອງຄູ ແລະ ພດັ ທະນຳອຳຊບີ ຄູໃຫດ້ ຂີ ນ້ ເທື່ ອລະກຳ້ ວ. ຂຳ້ ພະເຈຳ້ ຈ່ື ງໄດແ້ ປປມ້ ເຫມັ ນຂີ້ ນ້ ມຳ ເພື່ ອຮບັ ໃຊຢ້ ື່ ູໃນສະຖຳບນັ ສຳ້ ງຄູ ໂດຍພດັ ທະນຳຕຳມທດິ ທຳງກຳນສຳ້ ງຄູແບບໃໝ່ື ທື່ ເີ ນນັ້ ປຸກອຸດມກຳນ, ຄຸນນະທຳ ແລະ ຈດິ ວນິ ຍຳນຂອງຄວຳມ ເປັນຄູໃຫແ້ ກື່ ນກັ ຮຽນຄູ, ເຮດັ ໃຫເ້ ຂຳ້ ເຈຳ້ ມທີ ກັ ສະວຊິ ຳຊບີ ຄູທ່ື ໜີ ກັ ແໜນ້ , ເຂຳ້ ໃຈພດັ ທະນຳຂອງເດກັ ນອ້ ຍ, ມີ ຄວຳມຮູທ້ ່ື ວໄປ ແລະ ມຄີ ວຳມຮູວ້ ຊິ ຳສະເພຳະທື່ ແີ ທດເໝຳະກບັ ຊນັ້ ທ່ື ຕີ ນເອງສອນ. ເອກະສຳນເຫມັ້ ນໄີ້ ດແ້ ປຂນ້ ມຳເພື່ ອນຳໃຊເ້ ພື່ ອປະກອບກຳນຮຽນ-ກຳນສອນສຳລບັ ນກັ ສກສຳລະດບັ ຊນັ້ ສູງ, ປະລນິ ຍຳຕຂີ ອງວທິ ະຍຳໄລຄູ, ມະຫຳວທິ ະຍຳໄລສື່ ງິ ຕື່ ຳງໆ ຊື່ ງິ ໄດສ້ ະຫຸບເນອ້ ຫຳທື່ ສີ ຳຄນັ , ຫກັ ກຳນທ່ື ສີ ຳຄນັ , ແຍກບດສະຫຸບ, ແຜນພຳບ, ເຊື່ ງິ ສະດວກໃນກຳນຈ່ື ຈຳ, ເໝຳະສຳລບັ ສກສຳທບທວນກ່ື ອນສອບເສງັ ໃນເວລຳຈຳ ກດັ . ຜຸແ້ ປເອກະສຳນເຫມັ້ ນີ້ ເຫນັ ວ່ື ຳຍງັ ມຂີ ຂ້ ຳດຕກບກຜື່ ອງບ່ື ວື່ ຳທຳງດຳ້ ນເນອ້ ໃນ, ຄຳສບັ ວທິ ະຍຳສຳດຕ່ື ຳງໆ ຖຳ້ ຫຳກຄູ - ອຳຈຳນ, ນກັ ສກສຳ ຫຳກອື່ ຳນພບຂຂ້ ຳດຕກບກຜື່ ອງທື່ ເີ ໝຳະສມກະລຸນຳໃຫຄ້ ຳຕຊິ ມ ເພ່ື ອປະກອບຄຳ ຄດິ ເຫນັ ເພື່ ອໃຫ້ ເອກະສຳນເຫມັ້ ນີ້ ສມບູນກວ່ື ຳເກື່ ຳ. ວທິ ະຍຳໄລຄູຫວງນຳ້ ທຳ, ວນັ ທີ 5 ສງິ ຫຳ 2020 ຜູແ້ ປ ປຕ ສຄີ ຳ ສວີ ໄິ ລ

ສຳລະບຳນ ໜຳ້ ບດທີ 1 ທຳດ ແລະ ກຳນປ່ື ຽນແປງ …………………………………………………………..………1 1. ກຳນຈດັ ຈຳພວກທຳດ………………………………………………………………………1 2. ທຳດລະລຳຍ, ຄອລລອຍ ແລະ ທຳດແຂວນລອຍ ……………………………………………..2 3. ກຳນແຍກທຳດ…………………………………………………………………………….3 4. ພະລງັ ງຳນກບັ ກຳນປ່ື ຽນແປງ ………………………………………………………………..3 ບດທີ 2 ອຳຕອມ ແລະ ຕຳຕະລຳງທຳດ……………………………………………………………...5 1. ແບບຈຳລອງອຳຕອມທອມສນັ ……………………………………………………………..5 2. ແບບຈຳລອງອຳຕອມຣດັ ເທຣີ ຟ໌ ອຣດ໌ ………………………………………………………..6 3. ອະນພຸ ຳກພນ້ ຖຳນຂອງອຳຕອມ ………….…………………………………………………6 4. ສະເປັກຕມັ ……………………………………………………………………………...8 5. ຕຳຕະລຳງທຳດໃນປະຈບຸ ນັ ………………………………………………………………...10 ບດທີ 3 ພນັ ທະເຄມີ ……………………………………………………………………………...11 1. ພນັ ທະໄອອອນນກິ ……………………………………………………………………….12 2. ພນັ ທະໂຄວຳເລນ ………………………………………………………………………...17 3. ພນັ ທະໂລຫະ …………………………………………………………………………...29 ບດທີ 4 ໂມລສຳພນັ ……………………………………………………………………………..31 1. ມວນສຳນອຳຕອມ ……………………………………………………………………….31 2. ມວນສຳນໂມເລກຸນ ……………………………………………………………………..33 3. ຄວຳມເຂມັ້ ຂຸ ນ້ ທຳດລະລຳຍ ………………………………………………………………36 ບດທີ 5 ປະລມິ ຳນສຳພນັ ………………………………………………………………………...45 1. ລະບບເປີດ-ລະບບປິດ ກບັ ກຳນປິດ-ເປີດພຳຊະນະ ………………………………………….45 2. ກດເກນຂອງເກຍ-ລຸຍຊກັ ໃນປະຕກິ ລິ ຍິ ຳຂອງກຳສ ………………………………………….46 3. ກຳນຊອກຫຳສູດໂມເລກຸນ ………………………………………………………………..48 4. ສມຜນໄອອອນນກິ ……………………………………………………………………...51 5. ກຳນຄຳນວນຊອກຫຳບລມິ ຳດຂອງທຳດຈຳກສມຜນເຄມີ ……………………………………..52 ບດທີ 6 ທຳດແຂງ, ທຳດແຫວ ແລະ ທຳດອຳຍ (ກຳສ) ………………………………………………60 1. ພະລງັ ງຳນກບັ ກຳນປື່ ຽນແປງ……………..………………………………………………..60 2. ທຳດແຫວ ……………………………………………………………………………...61 3. ທຳດອຳຍ (ກຳສ) ………………………………………………………………………..64 4. ກດເກນຂອງກຳສ ……………………………………………………………………….66

ບດທີ 7 ຄຸນລກັ ສະນະຂອງຕຳຕຳລຳງທຳດ ……………………………………………………….…73 1. ຂະໜຳດອຳຕອມ ………………………………………………………………………..73 2. ຂະໜຳດຂອງອອີ ງ ……………………………………………………………………….73 3. ພະລງັ ງຳນໄອອອນໄນເຊຊນັ (IE) ………….………………………………………………74 4. ຄ່ື ຳເອເລກັ ໂຕຣເນກຳຕວິ ຕິ ີ (EN) …………………………………………………………..77 5. ຈດຸ ຟດ, ຈດຸ ຫອມແຫວຂອງທຳດ ………………………………………………………….78 6. ເລກອອກຊເິ ດຊນັ ……………………………………………………………………….80 7. ທຳດປະສມຂອງທຳດຮອບວຽນ 2 ຮອບວຽນ 3 …………………………………………….82 8. ທຳດ ແລະ ທຳດປະສມຈຸ IA ແລະ ຈຸ IIA ………………………………………………..83 9. ທຳດທຣຳນຊຊິ ນັ ………………………………………………………………………..84 10. ປະຕກິ ລິ ຍິ ຳຂອງທຳດຈຸ VIIA ……………………………………………………….…….88 11. ປະຕກິ ລິ ຍິ ຳນວິ ເຄຍ ……………………………………………………………………...90 ບດທີ 8 ອດັ ຕຳກຳນເກດີ ປະຕກິ ລິ ຍິ ຳເຄມີ …………………………………………………………..93 1. ປະຕກິ ລິ ຍິ ດູດ-ຄຳຍຄວຳມຮອ້ ນ …………………………………………………………..94 2. ຄວຳມຊຳ້ -ໄວຂອງປະຕກິ ລິ ຍິ ຳ ………………………………………………………….…95 3. ປັດໄຈທ່ື ມີ ຜີ ນຕື່ ອດັ ຕຳກຳນເກດີ ປະຕກິ ລິ ຍິ ຳເຄມີ …………………………………………….96 4. ກດເກນອດັ ຕຳ ………………………………………………………………………….97 5. ພນ້ ທ່ື ຜີ ວິ ກບັ ອດັ ຕຳ ……………………………………………………………………..98 ບດທີ 9 ກຳນດຸນດື່ ຽງເຄມີ ………………………………………………………………………101 1. ພຳວະດຸນດ່ື ຽງ (Equilibrium) ………………………………………………………….101 2. ກຳນລບກວນດຸນດື່ ຽງ …………………………………………………………………...104 3. ກຳນໃຊຫ້ ກັ ກຳນຂອງເລີ ຊຳເລລີ ເິ ອໃນອຸດສຳຫະກຳ ………………………………………….106 4. ຕວເລື່ ງັ ປະຕກິ ລິ ຍິ ຳກບັ ພຳວະດຸນດື່ ຽງ ……………………………………………………...106 ບດທີ 10 ອຳຊດິ - ບຳເຊີ ……………………………………………………………………….108 1. ທດິ ສະດອີ ຳຊດິ - ບຳເຊີ …………………………………………………………………108 2. ກຳນແຕກຕວຂອງອຳຊດິ - ບຳເຊີ …………………………………………………………109 3. ຄວຳມແຮງອຳຊດິ - ບຳເຊີ ………………………………………………………………..110 4. ກຳນແຕກຕວຂອງນຳ້ ບລສິ ຸດ ……………………………………………………………...113 5. ກຳນແປຄວຳມໝຳຍອນິ ດເິ ຄເຕີ ……………………………………………………………114 6. ປະຕກິ ລິ ຍິ ຳຂອງອຳຊດິ ແລະ ບຳເຊີ ………………………………………………………..116 7. ເກອ ……………………………………………………………………………….….117 8. ກຳນໄຕເຕຣດ ………………………………………………………………….……….119 9. ປະລມິ ຳນທຳດຫງັ ປະສມ ………………………………………………………………..120

10. pH ຂອງທຳດລະລຳຍອຳຊດິ ແລະ ບຳເຊີ …………………………………………………122 ບດທີ 11 ປະຕກິ ລິ ຍິ ຳໄຟຟຳ້ ເຄມີ ………………………………………………………………….126 1. ປະຕກິ ລິ ຍິ ຳລະຫວ່ື ຳງໂລຫະກບັ ທຳດລະລຳຍທື່ ມີ ອີ ອີ ງຂອງໂລຫະ …………………………...…126 2. ປະຕກິ ລິ ຍິ ຳຣດີ ອກ: ຕວອອກຊໄີ ດ, ຕວຣດີ ວິ ……………………………………..............127 3. ເຊລລກ໌ ຳນວຳນກິ ………………………………………………………………………129 4. ແຮງໄຟຟຳ້ ມຳດຕະຖຳນຂອງເຊລລ໌ ( E0 ) ………………………………………………..132 cell 5. ກຳນຄນູ ສມຜນຣດີ ອກ ………………………………………………………………….133 6. ເຊລລເ໌ ອເລກັ ໂຕຣໄລ ……………………………………..…………………...............133 7. ຜນລບລະດບັ ໄຟຟຳ້ ທື່ ໃີ ຊເ້ ພ່ື ອໃຫເ້ ກດີ ທຳດຕຳມຕອ້ ງກຳນ ……………………………………135 8. ເຊລລຂ໌ ນັ້ 1 (Primary Cell) ຫ ເຊລລແ໌ ຫງ້ ………………………………………………137 9. ເຊລລຂ໌ ນັ້ 2 ….………………………………………………………………..……...137 10. ເຊລລເ໌ ຊອ້ ໄຟ ………………………………………………………………………….140 ບດທີ 12 ທຳດປະສມກຳກບອນ ………………………………………………………………….142 1. ປະເພດ ແລະ ຄຸນລກັ ສະນະ …………………………………………………………..142 2. ໄອໂຊເມີ ………………………………………………………………………………144 3. ຕຳຕະລຳງສະຫຸບຄຸນລກັ ສະນະຂອງຮໂີ ດຣກຳກບອນ, ອຳຊດິ ອງຄະທຳດ, ເຫຳ້ ແລະ ແອສແຕ.........151 4. ປະຕກິ ລິ ຍິ ຳຂອງທຳດປະສມຮໂີ ດຣກຳກບອນ ………………………………………………152 5. ຕຳຕະລຳງສະຫຸບປະຕກິ ລິ ຍິ ຳຂອງຮໂີ ດຣກຳກບອນ ………………………………………….153 6. ຕຳຕະລຳງສະຫຸບຄຸນລກັ ສະນະ ແລະ ຂມ້ ນູ ບຳງຢ່ື ຳງປຽບທຽບທຳດ ……………………………154 7. ຕຳຕະລຳງປຽບທຽບຄຸນລກັ ສະນະລະຫວ່ື ຳງເຫຳ້ ເຟໂນລ ແລະ ອຳຊດິ ອງຄະທຳດ ……………….156 ບດທີ 13 ທຳດຊວີ ະໂມເລກຸນ ……………………………………………………………………157 1. ໄຂມນັ ……………………………………………………………………………….157 2. ໂປຣຕນີ ………………………………………………………………………………158 3. ເອນໄຊມ໌ (Enzyme) …………………………………………………………………..160 4. ກຳກໂບຮດີ ຣດັ …………………………………………………………………………161 ບດທີ 14 ຜະລດິ ຕະພນັ ປິໂຕຣລຽມ ……………………………………………………………...169 1. ກຳນປັບປຸງໂຄງສຳ້ ງ ……………………………………………………………………..169 2. ກຳນເກດີ ໂປຣລເິ ມີ ……………………………………………………………………...172 3. ມນລະພດິ …………………………………………….………………………………175 ບດທີ 15 ທຳດ ແລະ ທຳດປະສມໃນອຸດສຳຫະກຳ …………..……………………………………...178 1. ແຮື່ …………………………………………………………………………………...178 2. ເກອ ………………………………………………………………………………….180 3. ນຳຕອີ ອມຮດີ ດກຊດິ ……………………………………………………………………180

4. ນຳຕອີ ອມກຳກໂບນດັ (ໂຊດຳແອ) ……………………………………………………….182 5. ປຸ໋ ຍ …………………………………………………………………………………...184

ສະຫຼຸບເຄມີ ມ.ປາຍ ບດົ ທີ 1 ທາດ ແລະ ການປ່ ຽນແປງ I. ການຈດັ ຈາພວກທາດ ການຈດັ ຈາພວກທາດສາມາດສະຫຼຸບໄດດ້ ່ ງັ ນ:ີ້ 1. ການແບ່ ງທາດເປັນພວກໆຕອ້ ງອາໄສເກນຕ່ າງໆ ເຊ່ ນັ : ສະຖານະ, ຄວາມເປັນໂລຫະ, ເນອ້ ທາດ,ຈານວນ ອງົ ປະກອບຂອງທາດ, ຄວາມບລສິ ຼຸດຂອງທາດ ເປັນຕນົ້ . 2. ທາດເນອ້ ດ່ ຽວ ເປັນໄດທ້ ງັ ທາດບລສິ ຼຸດ (ທາດ ແລະ ທາດປະສມົ ) ແລະ ທາດບ່ ບລສິ ຸຼດ(ເຊ່ ນັ ທາດລະລາຍ) ສ່ ວນທາດເນອ້ ປະສມົ ຈະບ່ ບລສິ ຼຸດສະເໝີ ເພາະມຫີ າຍອງົ ປະກອບ 3. ທາດເນອ້ ດຽວປະເພດທາດບ່ ບລສິ ຸຼດ (ພວກທາດລະລາຍ) ມຫີ ກັ ການໃຫສ້ ງັ ເກດຄ ຖາ້ ເປັນທາດແຂງປົນ ກນັ ຈະໄດເ້ ນອ້ ປະສມົ ສະເໝີ ຍກົ ເວນັ້ ແຕ່ ໃຊຄ້ ວາມຮອ້ ນຫອມແຫວ ເຊ່ ນັ : ພວກໂລຫະປະສມົ ໄດແ້ ກ່ ທອງເຫອງ ທອງບຣອນ, ທອງນາກ, ຫຽນບາດ, ຟິວສ໌ ເປັນຕນົ້ . 4. ທາດເນອ້ ດ່ ຽວ ຖາ້ ເປັນທາດແຫວປົນກນັ ຕອ້ ງໃສ ແລະ ໂປ່ ງໃສ ເຊ່ ນັ : ນາ້ ເກອ, ນາ້ ເຊ່ ອມ,ນາ້ ທະເລ, ເຫາົ້ ,ໂຄກ້ , ນາ້ ອດັ ລມົ ຈດັ ເປັນພວກທາດລະລາຍ ສ່ ວນການປົນກນັ ຈະໄດທ້ າດລະລາຍເນອ້ ດ່ ຽວສະເໝ.ີ 5. ທາດເນອ້ ດ່ ຽວປະເພດບລສິ ຼຸດ ມອີ ງົ ປະກອບດຽວ ໄດແ້ ກ່ ພວກທາດ ແລະ ພວກທາດປະສມົ 6. ທາດລະລາຍ ເປັນທາດບ່ ບລສິ ຸຼດ ແຕ່ ມເີ ນອ້ ດ່ ຽວມທີ ງັ ທາດແຂງ, ທາດແຫວ ແລະ ກາສ 7. ທາດລະລາຍ ເປັນການປ່ ຽນແປງກາຍະພາບ ບ່ ແມ່ ນປ່ ຽນແປງທາງເຄມີ ເພາະຄຸຼນລກັ ສະນະຂອງອງົ ປະ ກອບ ກ່ ອນ ແລະ ຫງັ ປະສມົ ກນັ ຍງັ ຄງົ ເດມີ ມວນລວມກ່ ອນ ແລະ ຫງັ ຄງົ ທ່ ີ ເຊ່ ນັ : ທາດດ່ ຽວກບັ ທາດ ປະສມົ ແລະ ສ່ ງິ ປະສມົ (ທາດປະກອບ ເປັນການລວມກນັ ຂອງທາດຕງັ້ ແຕ່ ສອງຊະນດິ ຂນ້ ໄປ ແລະ ຄຸຼນ ລກັ ສະນະຕ່ າງຈາກອງົ ປະກອບເດມີ ) 8. ທາດລະລາຍທ່ ມີ ຕີ ວົ ຖກລະລາຍ ແລະ ຕວົ ທາລະລາຍສະຖານະດຽວກນັ ທາດທ່ ມີ ປີ ະລມິ ານຫາຍກວ່ າຈະ ເປັນຕວົ ທາລະລາຍ ຖາ້ ອງົ ປະກອບຕ່ າງກນັ ທາດລະລາຍ ແລະ ຕວົ ທາລະລາຍຈະມສີ ະຖານະດຽວກນັ ເຊ່ ນັ : ທງິ ເຈຣີ ໄ໌ ອໂອດນີ (ແຫວ) ຕວົ ທາລະລາຍຄ ເອຕາໂນລ (ແຫວ) ສ່ ວນໄອໂອດນີ (ແຂງ) ເປັນຕວົ ຖກລະລາຍ, ນາຕອີ ອມອະມນັ ກມັ (ແຂງ) ຕວົ ທາລະລາຍຄນາຕອີ ອມ (ແຂງ) ສ່ ວນບາຫອດ (ແຫວ) ເປັນຕວົ ຖກລະລາຍ 9. ການກວດສອບທາດທາດແຫວເນອ້ ອ່ ຽວວ່ າເປັນທາດບລສິ ຸຼດ ຫ ບ່ ໃຫໃ້ ຊຫ້ ກັ ການຄລະເຫຍີ ແຫງ້ ຖາ້ ມີ ຜກເຫອຢ່ ສະຫຸຼບວ່ າເປັນທາດບ່ ບລສິ ຼຸດ ແຕ່ ຖາ້ ບ່ ມທີ າດໃດເຫອຢ່ ເລຍ ຍງັ ສະຫຼຸບບ່ ໄດຕ້ ອ້ ງກວດສອບຈດຼຸ ຟົດວ່ າຄງົ ທ່ ີ ຫ ບ່ ຖາ້ ຄງົ ທ່ ສີ ະແດງວ່ າເປັນທາດບລສິ ຸຼດ ຖາ້ ບ່ ຄງົ ທ່ ີ ສະແດງວ່ າເປັນທາດລະລາຍ (ບ່ ບລສິ ຼຸດ) 10. ໃນກລະນທີ າດແຂງ ໃຫພ້ ຈິ າລະນາຈດຼຸ ຫອມແຫວ ຖາ້ ມຊີ ່ ວງແຄບ ເຊ່ ນັ : 70.20 - 70.80ສະແດງວ່ າ ເປັນທາດບລສິ ຸຼດ ແຕ່ ຖາ້ ມຊີ ່ ວງຈດຼຸ ຫອມແຫວກວາ້ ງ ເຊ່ ນັ : 70.20-72.50 ສະແດງວ່ າເປັນທາດບ່ ບລສິ ຼຸດ 11. ທາດທ່ ມີ ຈີ ດຸຼ ຫອມແຫວ ຫ ຈດຼຸ ກາ້ ມແຂງ ຫ ຈດຼຸ ຟົດເທ່ າົ ກນັ ສະຫຸຼບຢັງບ່ ໄດວ້ ່ າເປັນທາດດຽວກນັ ຕອ້ ງນາ ມາປະສມົ ກນັ ແລວ້ ໄປຊອກຫາຈດຸຼ ຫອມແຫວ ຫ ຈດຸຼ ກາ້ ມແຂງ ຫ ຈດຸຼ ຟົດ ອກີ ຄວັ້ ວ່ າເທ່ າົ ເດມີ ຫບ່ ຖາ້ ເທ່ າົ ເດມີ ສະແດງວ່ າເປັນທາດດຽວກນັ . 1 ແປໂດຍ: ປຕ ສຄີ າ ສວີ ໄິ ລ

ສະຫຸຼບເຄມີ ມ.ປາຍ 12. ທາດ ແລະ ທາດປະກອບ ຕ່ າງກເປັນທາເບລສິ ຼຸດ ມອີ ງົ ປະກອບດຽວ ຊ່ ງທາດມອີ າຕອມ ພຽງຊະນດິ ດຽວ ສ່ ວນທາດປະກອບມອີ າຕອມຂອງທາດຫາຍກວ່ າໜ່ ງຊະນດິ ທາດບ່ ສາມາດ ສະລາຍຕວົ ເມ່ ອໄດຮ້ ບັ ຄວາມ ຮອ້ ນ ສ່ ວນທາດປະກອບສາມາດສະລາຍຕວົ ໄດເ້ ມ່ ອໄດຮ້ ບັ ຄວາມຮອ້ ນໂດຍສະລາຍໃຫທ້ າດ ຫ ທາດ ປະກອບ 13. ທາດມທີ ງັ ໂລຫະ, ອະໂລຫະ ແລະ ເຄ່ ງິ ໂລຫະ ສ່ ວນທາດປະສມົ ບ່ ນາໄຟຟາ້ , ທາດປະກອບ(ທ່ ມີ ໂີ ລຫະ ເປັນອງົ ປະກອບ) ລະລາຍນາ້ ແລວ້ ເປັນເອເລກັ ໂຕຣໄລຕ໌ ເມ່ ອເປັນທາດໄອອອນນກິ ເຊ່ ນັ : KCl, Na2O, MgSO4 Ca(NO3)2, LiNO3 ເພາະອອີ ງົ ເຄ່ ອນທ່ ໄີ ດຈ້ ່ ງນາໄຟຟາ້ ໄດ.້ II. ທາດລະລາຍ, ຄອລລອຍ ແລະ ທາດແຂວນລອຍ ສາລບັ ທາດລະລາຍ, ຄອລລອຍ ແລະ ທາດແຂວນລອຍສາມາດສະຫຼຸບໄດດ້ ່ ງັ ນ:ີ້ 1. ຂແ້ ຕກຕ່ າງຂອງທາດທງັ ສາມຊະນດິ ໄດແ້ ກ່ : ຂະໜາດຂອງອະນຼຸພາກລຽງຈາກນອ້ ຍໄປໃຫຍ່ ໄດແ້ ກ່ ທາດ ລະລາຍ (ນອ້ ຍກວ່ າ 10-7 cm) ຄອລລອຍດ໌ (ລະຫວ່ າງ 10-7 - 10-4 cm) ແລະ ທາດແຂວນລອຍ (ຫາຍ ກວ່ າ 10-7 cm) 2. ທາດລະລາຍ, ຄອລລອຍດ໌ ອະນຸຼພາກເຄ່ ອນທ່ ໄີ ດຕ້ ະຫອດເວລາ ຈ່ ງບ່ ຕກົ ຜກ ສ່ ວນທາດແຂວນລອຍອະ ນພຸຼ າກບ່ ເຄ່ ອນທ່ ຈີ ່ ງຕກົ ຜກ 3. ອະນຼພຸ າກໃນທາດລະລາຍ ສາມາດລອດຜ່ ານເຈຍ້ ຕອງ ແລະ ເຊລໂລເຟນໄດສ້ ່ ວນແຂວນລອຍອະນຼຸພາກບ່ ຜ່ ານສະເພາະເຈຍ້ ຕອງ, ບ່ ຜ່ ານເຊລໂລເຟນ, ທາດແຂວນລອຍບ່ ຜ່ ານທງັ ເຈຍ້ ຕອງ ແລະ ເຊລໂລເຟນ 4. ປາກດົ ການເມ່ ອຜ່ ານລາແສງຕ່ າງກນັ ຄ ແຂວນລອຍເກດີ ລາແສງ ເອີນ້ ປາກດົ ການນວີ້ ່ າກະເຈງີ ແສງ ຫ ປາກດົ ການທນິ ຄອລລ໌ 5. ອມິ ລັ ຊນັ ເປັນຄອລລອຍດທ໌ ່ ເີ ກດີ ຈາກຂອງແຫວໃນຂອງແຫວທ່ ມີ ຕີ ວົ ເຊອມເອນີ້ ວ່ າ ອມິ ລັ ຊຟີ າຍເອຣີ ໌ 6. ສະຫຼຸບຄຸຼນລກັ ສະນະຂອງທາດລະລາຍ, ຄອລລອຍດ໌ ແລະ ທາດແຂວນລອຍດ່ ງັ ຕາຕາລາງ ຄຼຸນລກັ ສະນະ ທາດລະລາຍ ຄອລລອຍດ໌ ແຂວນລອຍ < 10-7 cm 107 – 10-4 cm > 10-4 cm ຂະໜາດອະນຼພຸ າກ ຜ່ ານ ບ່ ຜ່ ານ ບ່ ຜ່ ານ ຜ່ ານເຊລໂລເຟນ ບ່ ຜ່ ານ ຜ່ ານເຈຍ້ ຕອງ ຜ່ ານ ຜ່ ານ ອະນຸພຼ າກເຄ່ ອນ ໄດເ້ ລກັ ນອ້ ຍ ໄດຕ້ ະຫອດເວລາ ໄດຕ້ ະຫອດເວລາ ອະນຸຼພາກຕກົ ຜກ ບ່ ຕກົ ບ່ ຕກົ ຜກ ຕກົ ຜກ ບ່ ເກດີ ບ່ ເກດີ ປະກດົ ການທນິ ຄອລລ໌ ເກດີ ເນອ້ ປະສມົ ເນອ້ ທາດ ເນອ້ ດຽວ ນາ້ ເກອ ຄອລລອຍດ໌ ແປງ້ ດບິ ຕວົ ຢ່ າງທາດ ນາ້ ນມົ III. ການແຍກທາດ ການແຍກທາດສາມາດສະຫຸຼບໄດດ້ ່ ງັ ນ:ີ້ 1. ການກ່ ນັ ມີ 2 ປະເພດໄດແ້ ກ່ : ການກ່ ນັ ແບບທາມະດາ ແລະ ການກ່ ນັ ລາດບັ ສ່ ວນ ການກ່ ນັ ເປັນການແຍກ 2 ແປໂດຍ: ປຕ ສຄີ າ ສວີ ໄິ ລ

ສະຫຼຸບເຄມີ ມ.ປາຍ 2. ທາດອອກຈາກກນັ ໂດຍອາໄສຄຸຼນສມົ ບດັ ,ຈດຼຸ ຟົດທ່ ແີ ຕກຕ່ າງກນັ ໂດຍກນັ ທາມະດາຕອ້ ງຕ່ າງກນັ ຫາຍ(ຫາຍ ກວ່ າ 80 0C ຈ່ ງຈະກ່ ນັ ແຍກອອກໄດບ້ ລສິ ຼຸດ ຖາ້ ຕ່ າກວ່ ານນັ້ ຕອ້ ງແຍກອອກໄດບ້ ່ ບລສິ ຸຼດ) 3. ທາດທ່ ແີ ຍກອອກຈາກກນັ ໄດກ້ ່ ອນໂດຍການກ່ ນັ ຄ: ທາດທ່ ມີ ຈີ ດຼຸ ຟົດຕ່ າກວ່ າ 4. ການກ່ ນັ ດວ້ ຍອາຍນາ້ ຫ ການສະກດັ ດວ້ ຍອາຍນາ້ ເປັນການແຍກທາດປະເພດສະໝຸຼນໄພ, ນາ້ ມນັ ຫອມ ລະເຫຍີ ງ່າຍຈດຼຸ ຟົດຕ່ າ ອອກຈາກທາດທ່ ມີ ຈີ ດຼຸ ຟົດສງທາດທ່ ແີ ຍກອອກຕອ້ ງບ່ ລະລາຍໃນນາ້ , ບ່ ສະຫາຍ ຕວົ ດວ້ ຍຍນາ້ , ທາດທ່ ແີ ຍກກ່ ນັ ກ່ ນັ ອອກມາຈະມຈີ ດຸຼ ຟົດຕ່ າກວ່ າຈດຼຸ ຟົດປົກກະຕຂິ ອງທາດນນັ້ . 5. ການແຍກທາດດວ້ ຍຕວົ ສະກດັ ດວ້ ຍຕວົ ທາລະລາຍໃຊຫ້ ກັ ການຄ: ເລອກຕວົ ທາລະລາຍທ່ ເີ ໝາະສມົ ຄ ທາດລະລາຍໜ່ ງໄດດ້ ີ ບ່ ລະລາຍໄດອ້ ກີ ທາດໜ່ ງ (ຫ ລະລາຍໄດນ້ ອ້ ຍຫາຍ) 6. ການແຍກ ໃຊແ້ ຍກທາດຂອງແຫວທ່ ບີ ່ ລະລາຍກນັ ຂອງແຫວທ່ ຢີ ່ ຊນັ້ ລ່ ຼຸມຈະແຍກອອກຊນັ້ ເທງິ . 7. ການຕອງໃຊແ້ ຍກຂອງແຂງ ທ່ ບີ ່ ລະລາຍໃນຂອງແຫວ (ແຂວນລອຍ) 8. ທາດທ່ ແີ ຍກດວ້ ຍໂຄຣມາໂທກາຣຟີ ເປັນທາດປະເພດອງົ ຄະທາດປະລມິ ານນອ້ ຍ ອາດບ່ ມສີ ກີ ໄດ.້ ທາດທ່ ີ ຈະແຍກອອກຈາກກນັ ໄດດ້ ຕີ ອ້ ງມຄີ ຼຸນສມົ ບດັ ທ່ ແີ ຕກຕ່ າງກນັ ຄ: ມຄີ ວາມສາມາດໃນການລະລາຍ ແລະ ຄວາມສາມາດ ໃນການດດຊບັ ຂອງຕວົ ດດຊບັ ໄດຕ້ ່ າງກນັ ຫາຍໆຈະຍ່ ງິ ແຍກໄດດ້ .ີ 9. ຄ່ າ R1 ຊອກໄດຈ້ າກ ອດັ ຕາສ່ ວນລະຫວ່ າງໄລຍະທາງທ່ ທີ າດເຄ່ ອນທ່ ີ ຕ່ ໄລຍະທ່ ຕີ ວົ ທາລະລາຍເຄ່ ອນທ່ ີ ຊ່ ງມຄີ ່ າບ່ ເກນີ 1 ຄ່ າ Rf ຫາຍສະແດງວ່ າທາດນນັ້ ລະລາຍໄດດ້ ີ ແລະ ແຕ່ ຖກດດຊບັ ໄດບ້ ່ ດ,ີ ຖາ້ ຄ່ າ Rf ນອ້ ຍສະແດງວ່ າທາດນນັ້ ລະລາຍໄດບ້ ່ ດແີ ຕ່ ຖກດດຊບັ ໄດດ້ .ີ 10. ຄ່ າ Rf ສາມາດໃຊວ້ ເິ ຄາະທາດໄດໂ້ ດຍທ່ ພີ າວະດຽວກນັ ທາດທ່ ມີ ຄີ ່ າ R1 ເທ່ າົ ກນັ ຈະເປັນທາດດຽວກນັ . 11. ທາດທ່ ແີ ຍກອອກຈາກກນັ ດວ້ ຍການຕກົ ຜກ ອາໄສຫກັ ການຄ: ທາດທ່ ມີ ຄີ ວາມສາມາດລະລາຍໄດຕ້ ່ າງກນັ ທ່ ີອຸຼ ນຫະພມຕ່ າງກັນຖາ້ ຂຽນກຣາບລະລາຍກບັ ອຼຸ ນຫະພມເສັນ້ ກຣາບທ່ ີຊນັ ຫາຍຈະຕກົ ຜກໄດຫ້ າຍ ກວ່ າກຣາບຊນັ ນອ້ ຍ. IV. ພະລງັ ງານກບັ ການປ່ ຽນແປງ ສາມາດສະຫຼຸບໄດດ້ ່ ງັ ນ:ີ້ 1. ການປ່ ຽນແປງມີ 3 ປະເພດຄ: ການປ່ ຽນແປງສະຖານະ, ການລະລາຍ ແລະ ການເກດີ ປະຕກິ ລິ ຍິ າເຄມ,ີ ການປ່ ຽນແປງທາງເຄມຈີ ະເກດີ ທາດໃໝ່ ຊ່ ງມຄີ ຼຸນສມົ ບດັ ຕ່ າງໄປຈາກເດມີ ສງັ ເກດຈາກມສີ ປີ ່ ຽນໄປ, ມກີ າສ ເກດີ ຂນ້ ມກີ ່ ນິ ປ່ ຽນໄປ ເປັນຕນົ້ . 2. ການປ່ ຽນແປງທາງເຄມຂີ ສ້ ງັ ເກດຄ: ການໝກັ , ການເຜາົ ໄໝ,້ ການປ່ ຽນແປງໃນຈລຸຼ ງັ ສ່ ງິ ທ່ ມີ ຊີ ວີ ດິ , ຂອງ ບດເນ່ າົ , ການປ່ ຽນແປງເຊລລໄ໌ ຟຟາ້ . 3. ການປ່ ຽນແປງສະຖານະຈາກທາດແຂງ ທາດແຫວ ກາສ ເອນີ້ ວ່ າການປ່ ຽນແປງໄປທາງໜາ້ ຈະດດ ພະລງັ ງານ ເຊ່ ນັ : ການລະເຫຍີ , ການຫອມແຫວ, ການລະເຫດີ ເປັນຕນົ້ . ສ່ ວນການປ່ ຽນແປງແບບ ຖອຍຫງັ ເຊ່ ນັ : ກາສ ຂອງແຫວ ທາດແຂງ ຈະຄາຍພະລງັ ງານ ເຊ່ ນັ : ການເກດີ ຝົນ, ການເກດີ ນາ້ ຄາ້ ງ, ການເກດີ ຫມິ ະ ເປັນຕນົ້ . 4. ການລະລາຍ ແລະ ການເກດີ ປະຕກິ ລິ ຍິ າເຄມີ ພຈິ າລະນາຈາກອຸຼນຫະພມທ່ ວົ ໄປ ຖາ້ ອຼຸນຫະພມຫງັ ການ ປ່ ຽນແປງ ເພ່ ມີ ຂນ້ (ຮອ້ ນຂນ້ ) ສະແດງວ່ າຄາຍພະລງັ ງານສ່ ວນອຸຼນຫະພມຫງັ ການປ່ ຽນແປງຫຸຼດລງົ (ເຢັນ ລງົ ) ສະແດງວ່ າດດ ພະລງັ ງານ 5. ເມ່ ອລະບບົ ປ່ ຽນແປງດດພະລງັ ງານ ລະບບົ ນນັ້ ຈະເກດີ ໄດດ້ ເີ ມ່ ອອຸຼນຫະພມສງຂນ້ ເມ່ ອລະບບົ ປ່ ຽນແປງ ຄາຍພະລງັ ງານ ລະບບົ ນນັ້ ຈະເກດີ ໄດດ້ ເີ ມ່ ອອຸຼນຫະພມຕ່ າລງົ 3 ແປໂດຍ: ປຕ ສຄີ າ ສວີ ໄິ ລ

ສະພາບການລະລາຍໄດ ້ ສະຫຼຸບເຄມີ ມ.ປາຍ (g/ນ້າ 100g)6. ທາດ A ລະລາຍໄດ້ 5 ກາມ ໃນນາ້ ເຢັນ ແຕ່ ໃນນາ້ ຮອ້ ນລະລາຍໄດ້ 2 ກາມ ສະແດງວ່ າທາດລະລາຍຄາຍ ຄວາມຮອ້ ນ, ອຼຸນຫະພມຫງັ ການລະລາຍຈະສງຂນ້ ເມ່ ອທຽບກບັ ກ່ ອນລະລາຍ 7. ການຄານວນຊອກຫາປະລມິ ານພະລງັ ງານຈາກການລະລາຍຈະໃຊສ້ ດ  H = ms  t ເມ່ ອ m ຄມວນ ສານນາ້ (ກາມ) ,  t ຄ ອຸຼນຫະພມທ່ ປີ ່ ຽນໄປ (0C) ແລະ s ຄ ຄວາມຮອ້ ນຈາເພາະຂອງນາ້ (4.2 J/g- 0C) ຫວົ ໜ່ ວຍຂອງ  H ຄ ຈລ 8. ກຣາຟສະແດງການລະລາຍ-ອຸຼນຫະພມຕ່ າງໆ ຂອງທາດສະຫລຸຼບໄດດ້ ່ ງັ ນ:ີ້ ອຸຼນຫະພມ (0C) A, B ດດພະລງັ ງານ (ລະລາຍດເີ ມ່ ອອຼຸນຫະພມເພ່ ມີ ຂນ້ , ແຕ່ ເມ່ ອລະລາຍແລວ້ ອຼຸນຫະພມທາດລະລາຍຈະຫຼຸດຕ່ າ ລງົ ), C ຄາຍພະລງັ ງານ (ລະລາຍດເີ ມ່ ອອຼຸນຫະພມຕ່ າໆ) ອຸຼນຫະພມທາດລະລາຍຈະສງຂນ້ 9. ຈາກກຣາຟຂ້ 8 ທາດ A ຈະຕກົ ຜກໄດດ້ ກີ ວ່ າ B ເມ່ ອຫຼຸດອຸຼນຫະພມລງົ 4 ແປໂດຍ: ປຕ ສຄີ າ ສວີ ໄິ ລ

ສະຫຸຼບເຄມີ ມ.ປາຍ ບດົ ທີ 2 ອາຕອມ ແລະ ຕາຕະລາງທາດ - ໃນການສກສາແບບຈາລອງອາຕອມມຜີ ສ້ ກສາເປັນຕາມລາດບັ ກ່ ອນໄປຫງັ ດ່ ງັ ນ:ີ້ ດອລຕນັ ,ທອມສນັ ,ຣດັ ເທຣີ ຟ໌ ອຣດ໌ , ໂບຣ໌ ແລະ ກ່ ຼຸມໝອກ. - ດອລຕນັ (John Dalton) ນກັ ວທິ ະຍາສາດຊາວອງັ ກດິ ໄດສ້ ະເໜີແບບຈາລອງອາຕອມເປັນຄນົ ທາອດິ ສະຫລຸຼບໄດວ້ ່ າ “ອະຕອມມລີ ກັ ສະນະເປັນຊງົ ກມົ ຂະໜາດນອ້ ຍຫາຍ ແລະ ບ່ ສາມາດແບ່ ງແຍກໄດອ້ ກີ ” I. ແບບຈາລອງອາຕອມທອມສນັ 1. ທອມສນັ ສກສາແບບຈາລອງອາຕອມໂດຍໃຊຫ້ ອດລງັ ສແີ ຄໂທດຂມ້ ນຈາກການທດົ ລອງດວ້ ຍຫອດລງັ ສີ ແຄໂທດຈາກຂອງທອມສນັ ແລະ ຂອງໂກລດສ໌ ະໄຕນ໌ ແລະ ຄນົ ອ່ ນໆຈ່ ງເຮດັ ໃຫ້ ທອມສນັ ໄດຂ້ ມ້ ນກ່ ຽວ ກບັ ອາຕອມຫາຍຂນ້ . ຊ່ ງໄດສ້ ະເໜແີ ບບຈາລອງອະຕອມໄດດ້ ່ ງັ ນີ້ “ອະຕອມມລີ ກັ ສະນະເປັນຊງົ ກມົ ປະກອບດວ້ ຍອະນຸພຼ າກໂປຣຕຣງົ ຊ່ ງມໄີ ຟຟາ້ ບນັ ຈບຸຼ ວກ ແລະ ເອເລກັ ຕຣງົ ຊ່ ງມໄີ ຟຟາ້ ບນັ ຈລຸຼ ບົ ກະຈາຍຢ່ ທ່ ວົ ໄປຢ່ າງສະໝ່ າສະເໝີອາຕອມໃນສະພາບທ່ ເີ ປັນກາງທາງໄຟຟາ້ ມຈີ ານວນໄຟຟ້າບນັ ຈບຸຼ ວກເທ່ າົ ກບັ ໄຟຟາ້ ບນັ ຈະຼຸ ລບົ ” 2. ການຄນົ້ ພບົ ເອເລກັ ຕຣງົ ແລະ ໂປຣຕຣງົ ຈາກການສກສາຂອງທອມສນັ ໃຊຫ້ ອດລງັ ສແີ ຄໂທດຈນົ ໃນທ່ ສີ ຸຼດ ຄນົ້ ພບົ ເອເລກັ ຕຣງົ (ສາມາດຊອກຫາອດັ ຕາສ່ ວນໄຟຟາ້ ບນັ ຈຕຼຸ ່ ມວນສານ (e/m) ໄດ)້ ພບົ ວ່ າ e/m ຂອງ ລງັ ສແີ ຄໂທດຂອງກ໊າສໃດໆຄງົ ທ່ ສີ ະເໝ.ີ ໂກລດສ໌ ະໄຕນໄ໌ ດດ້ ດັ ແປງຫອດລັງສີແຄໂທດ ຈນົ ໃນທ່ ີສຼຸ ດຄົນ້ ພບົ ໂປຣຕຣົງ ຫ ລງັ ສີບວກ ຊ່ ງມີຄຸຼນ ສມົ ບດັ ກງົ ກນັ ຂາ້ ມກບັ ລງັ ສແີ ຄໂທດ (e/m ຂອງລງັ ສບີ ວກບ່ ຄງົ ທ່ ເີ ກດີ ຈາກອາຕອມຂອງກ໊າສ) 3. ສະຫຼຸບຂແ້ ຕກຕ່ າງຂອງລງັ ສບີ ວກ ແລະ ລງັ ສແີ ຄໂທດ ຂແ້ ຕກຕ່ າງ ລງັ ສບີ ວກ ລງັ ສແີ ຄໂທດ 1. ການເກດີ ເກດີ ຈາກອາຕອມຂອງກາສ ເກດີ ຈາກອາຕອມຂອງໂລຫະ ແລະ ກາສໃນຫອດ 2. ຊະນດິ ຂອງໄຟຟາ້ ບນັ ຈຼຸ ມບີ ນັ ຈບຸຼ ວກ ມບີ ນັ ຈລຸຼ ບົ 3. ການບ່ ຽງເບນໃນສະໜາມແມ່ ເຫກັ ເບນເຂາົ້ ຫາຂວົ້ ລບົ (ແຄໂທດ) ເບນເຂາົ້ ຫາຂວົ້ ບວກ(ແອໂນດ)ພ່ ຸຼງ ພ່ ຸຼງຈາກຂວົ້ ບວກ (ແອໂນດ) ຈາກຂວົ້ ແຄໂທດໄປຍງັ ຂວົ້ ແອໂນດ 4. ບນັ ຈ/ຸຼ ມວນສານ ເມ່ ອປ່ ຽນກາສ ບ່ ຄງົ ທ່ ີ ຄງົ ທ່ ສີ ະເໝີ 4. ຈາກການສກສາຂອງທອມສນັ ດວ້ ຍຫອດລງັ ສແີ ຄໂທດນນັ້ ເອເລກັ ຕຣງົ ທ່ ເີ ກດີ ຈາກໂລຫະ(ແຄໂທດ) ແລະ ຈາກກາສຈະເຄ່ ອນທ່ ໄີ ປຍງັ ແອໂນດເອນີ້ ວ່ າ: ລງັ ສແີ ຄໂທດ (e/m ຄງົ ທ່ )ີ ສ່ ວນອອີ ງົ ຂອງກາສ (X+) ເທ່ າົ 5 ແປໂດຍ: ປຕ ສຄີ າ ສວີ ໄິ ລ

ສະຫຼຸບເຄມີ ມ.ປາຍ ນນັ້ ທ່ ເີ ຄ່ ອນທ່ ໄີ ປຍງັ ແຄໂທດ (ຂວົ້ ລບົ ) ເປັນລງັ ສບີ ວກ, ສ່ ວນອອີ ງົ ໂລຫະ (M+ ) ບ່ ໄດເ້ ຄ່ ອນທ່ ອີ ອກໄປ ເປັນລງັ ສບີ ວກ (e/m ບ່ ຄງົ ທ່ )ີ . II. ແບບຈາລອງອາຕອມຣດັ ເທຣີ ຟ໌ ອຣດ໌ ສາມາດສະຫຸຼບໄດດ້ ່ ງັ ນ:ີ້ 1. ການສກສາແບບຈາລອງອະຕອມຂອງຣດັ ເທຣີ ຟ໌ ອຣດ໌ ໂດຍຍງິ ອະນຼຸພາກອາລຟາຜ່ ານເຂາົ້ ໄປໃນແຜ່ ນຄາໄດ້ ຜນົ ການສກສາດ່ ງັ ນ:ີ້ ອະນພຼຸ າກສ່ ວນໃຫຍ່ ທະລຼຸຜ່ ານແຜ່ ນທອງແດງໄປເປັນເສນັ້ ຊ່ ແຕ່ ມບີ າງອະນພຸຼ າກຫກັ ເຫບ່ ຽງເບນ ແລະ ສະ ທອ້ ນກບັ ໄປທາງດາ້ ນໜາ້ ຂອງແຜ່ ນຄາສະແດງຮບການທດົ ລອງໄດດ້ ່ ງັ ນີ້ 2. ຜນົ ການທດົ ລອງຂອງຣດັ ເທຣີ ຟ໌ ອຣດ໌ ພບົ ວ່ າອະນຼຸພາກອາລຟາສ່ ວນໃຫຍ່ ເດນີ ທາງເປັນເສນັ້ ຊ່ ທະລຼຸຜ່ ານ ແຜ່ ນຄາອອກໄປໄດ້ ແຕ່ ມບີ າງອະນຼຸພາກທ່ ເີ ບນອອກຈາກເສນັ້ ທາງເດມີ ແລະ ບາງອະນຸຼພາກສະທອ້ ນກບັ ຈາກເສນັ້ ທາງເດມີ ເມ່ ອກະທບົ ກບັ ແຜ່ ນຄາ 3. ຈາກຜນົ ການທດົ ລອງຂອງຣດັ ເທຣີ ຟ໌ ອຣດ໌ ໄດສ້ ະເໜແີ ບບຈາລອງອາຕອມ ດ່ ງັ ນີ້ “ອາຕອມປະກອບດວ້ ຍ ນວິ ເຄຍທ່ ມີ ໂີ ປຣຕຣງົ ລວມກນັ ຢ່ ສນກາງ, ນວິ ເຄຍມຂີ ະໜາດນອ້ ຍ, ແຕ່ ມມີ ວນສານຫາຍ ແລະ ມບີ ນັ ຈຼຸ ບວກ ສ່ ວນເອເລກັ ຕຣົງຊ່ ງມບີ ນັ ຈລຸຼ ບົ ແລະ ມມີ ວນສານນອ້ ຍຫາຍແລ່ ນຢ່ ອອ້ ມນວິ ເຄຍເປັນບລເິ ວນ ກວາ້ ງ” 4. ການທ່ ອີ ະນພຼຸ າກອານຟາຊ່ ງມບີ ນັ ຈບຼຸ ວກ ແລະ ມມີ ວນສານຫາຍສາມາດທະລຼຸຜ່ ານແຜ່ ນໂລຫະບາງໆໄດ້ ນນັ້ ສະແດງວ່ າອາຕອມບ່ ແມ່ ນທາດແຂງທບຕນັ , ນນັ້ ຄອາຕອມຈະຕອ້ ງມບີ ່ ອນວ່ າງຢ່ ພາຍໃນບ່ ດ່ ງັ ນນັ້ ອະນຼຸພາກອາລຟາຈະຕອ້ ງອອກທຸຼກທດິ ທຼຸກທາງ,ທຼຸກໆອະນພຸຼ າກທ່ ຜີ ່ ານແຜ່ ນທອງຄາບາງນນັ້ 5. ການທ່ ທີ າງເດນີ ຂອງອະນຸຼພາກອາລຟາບາງອະນຼຸພາກຫກັ ເຫອອກໄປເມ່ ອຜ່ ານແຜ່ ນຄາສະແດງວ່ າ ພາຍໃນ ອາຕອມຈະຕອ້ ງມອີ ະນພຸຼ າກທ່ ມີ ມີ ວນສານຫາຍ ແລະ ມບີ ນັ ຈບຸຼ ວກສງມຂີ ະໜາດນອ້ ຍຊ່ ງຈະມຢີ ່ ບ່ ເທ່ າົ ໃດ ເມ່ ອທຽບກບັ ຂະໜາດຂອງອາຕອມເພາະເມ່ ອອະນພຸຼ າກອາລຟາຊ່ ງມບີ ນັ ຈບຸຼ ວກຜ່ ານເຂາົ້ ໃກອ້ ະນຸຼພາກນກີ້ ຈະຍໃ້ ຫເ້ ບນອອກຈາກເສນັ້ ທາງເດມີ 6. ການທ່ ອີ ະນຼຸພາກອາລຟາຫກັ ເຫສະທອ້ ນກບັ ໄປທາງດາ້ ນໜາ້ ຂອງແຜ່ ນຄາໄດນ້ ນັ້ ສະແດງວ່ າ ພາຍໃນອາ ຕອມຕອ້ ງມແີ ກນກາງຊ່ ງມມີ ວນສານຫາຍ ແລະ ມບີ ນັ ຈບຸຼ ວກສງເພາະເມ່ ອອະນຸຼພາກອາລຟາໄປຕາແກ່ ນ ກາງນີ້ ຈ່ ງເກດີ ການຍກ້ ນັ ຢ່ າງແຮງຈ່ ງເຮດັ ໃຫອ້ ະນຼຸພາກອາລຟາສະທອ້ ນກບັ ໄດ.້ III. ອະນຼຸພາກພນ້ ຖານຂອງອາຕອມ - ເມ່ ອການສກສາໂຄງສາ້ ງອາຕອມກະຈ່ າງແຈງ້ ຂນ້ ຈ່ ງເຮດັ ໃຫຮ້ ວ້ ່ າອາຕອມປະກອບດວ້ ຍອະນຸຼພາກພນ້ ຖານ 6 ແປໂດຍ: ປຕ ສຄີ າ ສວີ ໄິ ລ

ສະຫຼຸບເຄມີ ມ.ປາຍ 3 ຊະນດິ ຄ: ໂປຣຕຣງົ , ເນຕີ ຣງົ ແລະ ເອເລກັ ຕຣງົ ຊ່ ງເປັນອະນພຸຼ າກທ່ ຢີ ່ ຕວົ - ສາລບັ ອອະນຼຸພາກພນ້ ຖານທງັ ສາມຊະນດິ ນນັ້ ພບົ ວ່ ານວິ ເຄຍປະກອບດວ້ ຍໂປຣຕຣງົ ແລະ ເນຕີ ຣງົ ໂດຍເນີ ຕຣງົ ເປັນອະນຼຸພາກທ່ ເີ ປັນກາງບ່ ມບີ ນັ ຈ,ຼຸ ມມີ ວນສານໃກຄ້ ຽງກບັ ໂປຣຕຣງົ ,ເອເລກັ ຕຣງົ ເປັນອະນຸຼພາກທ່ ມີ ີ ບນັ ຈລຸຼ ບົ ແລະ ມມີ ວນສານນອ້ ຍຫາຍເມ່ ອທຽບກບັ ຫາຕອມ, ໂປຣຕຣງົ ເປັນອະນຼຸພາກທ່ ມີ ບີ ນັ ຈບຼຸ ວກ ແລະ ມມີ ວນສານໃກຄ້ ຽງກບັ ເນຕີ ຣງົ , ນວິ ເຄຍຂອງອາຕອມມບີ ນັ ຈເຸຼ ປັນບວກ ແລະ ຖວ່ າມວນສານທງັ ໝດົ ຂອງອາຕອມຢ່ ທ່ ນີ ວິ ເຄຍນນັ້ . - ສນັ ຍາລກັ ນວິ ເຄຍ ໝາຍເຖງິ ການຂຽນສນັ ຍະລກັ ຂອງທາດຊ່ ງສະແດງໃຫຮ້ ທ້ ງັ ເລກມວນສານ ແລະເລກ ອາຕອມ ຫກັ ການຂຽນສນັ ຍາລກັ ນວິ ເຄຍໃຫຂ້ ຽນເລກອາຕອມໄວມ້ ມລ່ ຼຸມຊາ້ ຍ ແລະ ໃຫຂ້ ຽນເລກມວນສານໄວ້ ມມເທງິ ຊາ້ ຍດ່ ງັ ນີ້ ເຊ່ ນັ : 13 X ,2131Y 6 ເລກມວນສານ = (ໂປຣຕຣງົ + ເນຕີ ຣງົ ) 164C ດ່ ງັ ນນັ້ , ເລກອາຕອມ = ໂປຣຕຣງົ = ເອເລກັ ຕຣງົ ເນຕີ ຣງົ = ເລກມວນສານ = ເລກອາຕອມ ນວິ ຕຣອນ - ເລກມວນ -ແລກອະຕອມ - ທາດທ່ ເີ ປັນໄອໂຊໂທບກນັ ໝາຍເຖງິ ທາດດຽວກນັ ທ່ ມີ ເີ ນຕີ ຣງົ ຕ່ າງກນັ ເຊ່ ນັ 162C,163C,164C ເນ່ ອງຈາກອາຕອມຂອງທາດເປັນໄອໂຊໂທບກນັ ນນັ້ ມເີ ລກອາຕອມເທ່ າົ ກນັ ອາດບ່ ຕອ້ ງຂຽນກໄດ,້ ອາດ ຂຽນສະແດງສະເພາະເລກມວນສານຂອງແຕ່ ລະໄອໂຊໂທບ ເຊ່ ນັ : 12C,13C,14C,15O,16O,17O,1H ,2H ,3H - ໄອໂຊໂທນ (Isotone) ໝາຍເຖງິ ອາຕອມຂອງທາດຕ່ າງຊະນດິ ກນັ ທ່ ມີ ຈີ ານວນເນຕີ ຣງົ ເທ່ າົ ກນັ ອາຕອມຂອງທາດຈະຕ່ າງຊະນດິ ກນັ ໄດນ້ ນັ້ ຈະຕອ້ ງມເີ ລກອາຕອມ (Z) ຕ່ າງກນັ ສະເໝນີ ນັ້ ຄ ທາດທ່ ຕີ ່ າງ ກນັ ຄວນມຈີ ານວນົ ໂປຣຕຣງົ ຕ່ າງກນັ ເຊ່ ນັ : 162C,174N - ໄອໂຊບາຣ໌ (Isolbar) ໝາຍເຖງິ ທາດຕ່ າງຊະນດິ ກນັ ທ່ ເີ ລກມວນສານເທ່ າົ ກນັ ແຕ່ ມເີ ລກອາຕອມຕ່ າງກນັ (ຈ່ ງມຜີ ນົ ໃຫຈ້ ານວນເນຕີ ຣງົ ຕ່ າງກນັ ດວ້ ຍ)ເຊ່ ນັ : 162C,174N ຮໂີ ດຣແຊນ (H) ມີ 3 ໄອໂຊໂທບຄ: 11H (ໂປຣດຽມ), 2 H ຫ D ດວິ ຕຣີ ຽມ ແລະ 13H (T) ຕດີ ຽມ 1 ຊ່ ງມເີ ລກມວນສານ 1, 2 ແລະ 3 ຕາມລາດບັ ໄອໂຊໂທບ H ມຢີ ່ ໃນທາມະຊາດຫາຍເຖງິ 99.9% ຫາຍກວ່ າໄອໂຊ ໂທບອ່ ນໆຫາຍ - ໂປຣຕຣງົ ບ່ ເທ່ າົ ກບັ ເອເລກັ ຕຣງົ ຈະເກດີ ອອີ ງົ ເພາະອາຕອມຂອງທາດດຽວກນັ ຄວນມໂີ ປຣຕຣງົ ຄງົ ທ່ ສີ ະເໝີ ຖາ້ ໂປຣຕຣງົ ປ່ ຽນໄປຈະກາຍເປັນທາດໃໝ່ , ເອເລກັ ຕຣງົ ຂອງທາດດຽວກນັ ສາມາດປ່ ຽນແປງໄດ,້ ອາຕອມ ທ່ ເີ ປັນກາງ ເຊ່ ນັ X ສະແດງວ່ າມີ p = e ອອີ ງົ ບວກ ເຊ່ ນັ X3+ ສະແດງວ່ າມີ e < p = 3 ດ່ ງັ ນນັ້ , ຖາ້ ເຮາົ ຮ້ p ເຮາົ ຈະຊອກຫາ e ໄດສ້ ະເໝ,ີ ອອີ ງົ ລບົ ເຊ່ ນັ X2- ສະແດງວ່ າມີ e > p = 2 7 ແປໂດຍ: ປຕ ສຄີ າ ສວີ ໄິ ລ

ສະຫຼຸບເຄມີ ມ.ປາຍ - X31 3 ສະແດງວ່ າມີ p = 15, e = 18, 1 = 16 15 - A25 2 ສະແດງວ່ າມີ n = 12, e = 10, n = 13 12 - ຖາ້ B ມີ e = 20, n = 18, n = 19 ສາມາດຂຽນສນັ ຍາລກັ ນວິ ເຄຍໄດຄ້ B39 2 18 - ໂບຣໄ໌ ດສ້ ກສາແບບຈາລອງອາຕອມ ໂດຍສກສາຈາກສະເປັກຕມັ ຂອງທາດ ແລະຈາກພະລງັ ງານໄອອອນ ໄນເຊຊນັ (IE) ສະຫຸຼບແບບຈາລອງອາຕອມໄດດ້ ່ ງັ ນ:ີ້ “ອະຕອມປະກອບດວ້ ຍແກ່ ນນອ້ ຍແລະອນິ ອ້ ຍຕຣອນ ໂດຍທ່ ອີ ນິ ອ້ ຍຕຣອນຈະເຄ່ ອນທ່ ີ ອອ້ ມແກ່ ນນອ້ ຍເປັນວງົ ຫ ເປັນຊນັ້ ໆໃນແຕ່ ລະຊນັ້ ຈະມລີ ະດບັ ພະລງັ ງານທ່ ມີ ຄີ ່ າສະເພາະຄ່ າໜ່ ງ ເຊ່ ນັ ດຽວກບັ ວງົ ໂຄຈອນຂອງດາວເຄາະ ອອ້ ມດວງອາທດິ . IV. ສະເປັກຕມັ - ໂບຣໄ໌ ດສ້ ກສາຂມ້ ນຈາກການເກດີ ສະເປັກຕມັ ຂອງທາດ, ສະເປັກຕມັ ຂອງຄນ້ ແມ່ ເຫກັ ໄຟຟາ້ ຈະກ່ ຽວຂອ້ ງ ໂດຍກງົ ກບັ ພະລງັ ງານຂອງຄນ້ ແມ່ ເຫກັ ໄຟຟາ້ ແມກຊແ໌ ພລງຄ໌ (Max Plank) ນກັ ວທິ ະຍາສາດຊາວເຢຍ ລະມນັ ໄດສ້ ກສາ ແລະ ສະຫຸຼບເປັນກດົ ເກນວ່ າ“ພະລງັ ງານຂອງຄນ້ ແມ່ ເຫກັ ໄຟຟາ້ ຈະເປັນອດັ ຕາສ່ ວນໂດຍ ກງົ ກບັ ຄວາມຖ່ ຂີ ອງຄນ້ ນນັ້ \" - ຄນ້ ທ່ ມີ ຄີ ວາມຍາວຄນ້ (  ) ຫາຍຈະມຄີ ວາມຖ່ ີ ( v ) ນອ້ ຍ ແລະ ຈະມພີ ະລງັ ງານນອ້ ຍດວ້ ຍ, ສ່ ວນຄນ້ ທ່ ີ ມຄີ ວາມຍາວຄນ້ ນອ້ ຍຈະມຄີ ວາມຖ່ ຫີ າຍ ແລະ ມພີ ະລງັ ງານຫາຍດວ້ ຍ. - ການຄານວນພະລງັ ງານຂອງຄນ້ ໃຊສ້ ດ E  hc E c  ເມ່ ອ h = ຄ່ າຄງົ ທ່ ຂີ ອງແພລງຄ໌ (6.625x1034 J-s) c = ຄວາມໄວແສງ (3.0x 108 m/s)  = ຄວາມຍາວຄນ້ (m) v = ຄວາມຖ່ ີ (Hz) - ສະເປັກຕມັ ຂອງໂລຫະຊະນດິ ດຽວກນັ ຈະໃຫສ້ ຄີ ກນັ ໂດຍບ່ ຂນ້ ກບັ ຊະນດິ ຂອງທາດທ່ ໂີ ລຫະລວມຕວົ ຢ່ ດວ້ ຍແຕ່ ຢ່ າງໃດ ຕວົ ຢ່ າງ NaCl ໃຫສ້ ເີ ຫອງ, Na2SO4 ໃຫສ້ ເີ ຫອງ ດ່ ງັ ນນັ້ , ທາດປະກອບອ່ ນໆຂອງ Na ກຈະໃຫສ້ ເີ ຫອງດວ້ ຍເຊ່ ນັ ກນັ . - ໂລຫະທ່ ເີ ກດີ ທາດປະສມົ ຕ່ າງຊະນດິ ກນັ ກຈະໃຫສ້ ສີ ະເປັກຕມັ ແຕກຕ່ າງກນັ ຕວົ ຢ່ າງ NaCl ໃຫສ້ ເີ ຫອງ ແຕ່ BaCl2 ໃຫສ້ ຂີ ຽວ - ສສີ ະເປັກຕມັ ທ່ ເີ ບ່ ງິ ເຫນັ ຈາກການເຜາົ ທາດປະສມົ ຂອງໂລຫະນນັ້ ເກີດຈາກສ່ ວນທ່ ເີ ປັນອາຕອມຂອງໂລ ຫະໃນທາດປະກອບເທ່ າົ ນນັ້ . ສາລບັ ອາຕອມຂອງອະໂລຫະກສາມາດໃຫສ້ ະເປັກຕມັ ໄດແ້ ຕ່ ເປັນສະເປັກ ຕມັ ທ່ ປີ າກດົ ໃນຊ່ ວງຂອງຄວາມຖ່ ທີ ່ ຕີ າຂອງເຮາົ ເບ່ ງິ ບ່ ເຫນັ - ທາດປະສມົ ສ່ ວນທ່ ເີ ປັນໂລຫະ ເຊ່ ນັ : ກ, ນຕີ ຣດັ , ຊຸຼນຟັດ ເປັນຕນົ້ ກໃຫເ້ ສນັ້ ສະເປັກຕມັ ໄດເ້ ຊ່ ນັ ກນັ , ແຕ່ ເປັນເສນັ້ ສະເປັກຕມັ ຊ່ ວງຄວາມຍາວຄນ້ ທ່ ຕີ າບ່ ສາມາດເບ່ ງິ ເຫນັ ໄດ(້ ບ່ ໄດຢ້ ່ ລະຫວ່ າງ 380 -700 nm) ເຮາົ 8 ແປໂດຍ: ປຕ ສຄີ າ ສວີ ໄິ ລ

ສະຫຼຸບເຄມີ ມ.ປາຍ ຈ່ ງບ່ ເຫນັ ເສນັ້ ສະເປັກຕມັ ຂອງທາດປະສມົ ສ່ ວນທ່ ເີ ກດີ ຈາກອະໂລຫະໃນການເຜາົ ທາດ - ອະທບິ າຍການເກດີ ເສນັ້ ສະເປກຕມັ ຂອງທາດ ດ່ ັງນີ້ : ເມ່ ອອາຕອມໄດຮ້ ັບພະລງັ ງານຈະເຮັດໃຫເ້ ອ ເລກັ ຕຣງົ ມພີ ະລງັ ງານສງຂນ້ ຈ່ ງບ່ ສາມາດຢ່ ທ່ ລີ ະດບັ ພະລງັ ງານເດມີ ໄດ,້ ເອເລກັ ຕຣງົ ທ່ ໄີ ດຮ້ ບັ ພະລງັ ງານ ເພ່ ມີ ຂນ້ ນຈີ້ ່ ງຂນ້ ໄປຢ່ ໃນລະດບັ ພະລງັ ງານທ່ ສີ ງຂນ້ ຈາກເດມີ ແຕ່ ຈະຂນ້ ໄປຢ່ ທ່ ີລະດບັ ພະລງັ ງານໃດນນັ້ ຄວນຂນ້ ຢ່ ກບັ ປະລມິ ານພະລງັ ງານທ່ ເີ ອເລກັ ຕຣງົ ນນັ້ ໄດຮ້ ບັ . ເມ່ ອເອເລກັ ຕຣງົ ຂນ້ ໄປຢ່ ທ່ ລີ ະດບັ ພະລງັ ງານໃໝ່ ນເີ້ ຮດັ ໃຫອ້ າຕອມບ່ ໝັນ້ ຄົງ (Excited state) ເອເລັກຕຣົງຈ່ ງພະຍາຍາມກັບມາຢ່ ທ່ ີເຕັມ (Ground state) ການທ່ ເີ ອເລກັ ຕຣງົ ຈະປ່ ຽນຈາກລະດບັ ພະລງັ ງານທ່ ສີ ງລງົ ມາສ່ ລະດບັ ພະລງັ ງານທ່ ຕີ ່ າກວ່ າ ເອເລກັ ຕຣງົ ຈະ ຕອ້ ງຄາຍພະລງັ ງານຄ່ າໜ່ ງເທ່ າົ ກບັ ພະລງັ ງານທ່ ຮີ ບັ ເຂາົ້ ໄປ (E2-E1) ພະລງັ ງານທ່ ເີ ອເລກັ ຕຣງົ ຄາຍອອກຈະຢ່ ໃນຮບ ຂອງຄນ້ ແມ່ ເຫກັ ໄຟຟາ້ ຊ່ ງປາກດົ ເປັນເສນັ້ ສະເປັກຕມັ ໃນສະເປັກໂຕຣສໂຄບ ດ່ ງັ ນນັ້ , ເສນັ້ ສະເປກຕມັ ຈາກອາ ຕອມ (Atarnic spectrum) ກຄພະລງັ ງານໃນຮບຂອງຄນ້ ແມ່ ເຫກັ ໄຟຟາ້ ນນັ້ ເອງ - ຈາກຄວາມຮທ້ າງສະເປັກຕມັ ນີ້ ນສິ ສ,໌ ໂບຣ໌ ໄດສ້ ະເໜແີ ບບຈາລອງອາຕອມ ສະຫຸຼບວ່ າ“ເອເລກັ ຕຣງົ ໃນອາ ຕອມແລ່ ນຢ່ ອອ້ ມນວິ ເຄຍເປັນຊນັ້ ໆ ຫ ເປັນລະດບັ ພະລງັ ງານທ່ ມີ ຄີ ່ າສະເພາະຄາ້ ຍຄກບັ ວງົ ໂຄຈອນຂອງ ດາວເຄາະອອ້ ມດວງອາທດິ \" - ລະດບັ ພະລງັ ງານຂອງເອເລກັ ຕຣງົ ທ່ ຕີ ່ າທ່ ສີ ຼຸດຈະຢ່ ໃກນ້ ວິ ເຄຍ ແລະ ເອເລກັ ຕຣງົ ທ່ ຢີ ່ ໄກຈາກນວິ ເຄຍ ອອກໄປຈະມລີ ະດບັ ພະລງັ ງານສງຂນ້ ເປັນລາດບັ ດ່ ງັ ນີ້ ລະດບັ ພະລງັ ງານຕ່ າຈະຢ່ ຫ່ າງກນັ ແຕ່ ລະດບັ ພະລງັ ງານສງຈະຍ່ ງິ ໃກຊ້ ດິ ກນັ ຫາຍຂນ້ - ແບບຈາລອງອາຕອມແບບກ່ ຼຸມໝອກ ສາມາດອະທບິ າຍໂອກາດທ່ ຈີ ະພບົ ເອເລກັ ຕຣງົ ໄດວ້ ່ າ“ເຮາົ ບ່ ສາມາດ ຈະບອກຕາແໜ່ ງທ່ ແີ ນ່ ນອນຂອງເອເລກັ ຕຣງົ ໄດ້ ແຕ່ ເອເລກັ ຕຣງົ ຈະກະຈາຍຢ່ ທ່ ວົ ທຼຸກທດິ ທຼຸກທາງທງັ ອາ ຕອມ” ດວ້ ຍເຫດນີ້ ແບບຈາລອງອະຕອມແບບກ່ ຼຸມໝອກ ຈ່ ງເວາົ້ ໄດວ້ ່ າ “ອາຕອມປະກອບດວ້ ຍກ່ ຸຼມ ໝອກຂອງເອເລກັ ຕຣງົ (Electroth cloud) ອອ້ ມນວິ ເຄຍມລີ ກັ ສະນະເປັນຊງົ ກມົ , ບລເິ ວນກ່ ຼຸມໝອກ 9 ແປໂດຍ: ປຕ ສຄີ າ ສວີ ໄິ ລ

ສະຫຸຼບເຄມີ ມ.ປາຍ ໜາທບສະແດງວ່ າໂອກາດທ່ ຈີ ະພບົ ເອເລກັ ຕຣງົ ມຫີ ລາຍ ແລະ ບລເິ ວນທ່ ກີ ່ ຸຼມໝອກຈາງໂອກາດທ່ ຈີ ະພບົ ເອເລກັ ຕຣງົ ມນີ ອ້ ຍ\" V. ຕາຕະລາງທາດໃນປະຈບຼຸ ນັ ສະຫຼຸບໄດດ້ ່ ງັ ນ:ີ້ 1. ປະຈຸຼບນັ ການລຽງທາດໃນຕາຕະລາງທາດໄດລ້ ຽງຕາມລາດບັ ເລກອາຕອມຈາກນອ້ ຍໄປຫາຫາຍ, ຕາ ຕະລາງທາດໃນປະຈບຸຼ ນັ ທ່ ໃີ ຊກ້ ນັ ຢ່ ນໄີ້ ດພ້ ດັ ທະນາມາຈາກ ເມນເຕເສເອຟ (Mendeleey) ຊ່ ງເຂາົ ຈດັ ລຽງ ທາດຕາມມວນສານອາຕອມແຕ່ ມບີ ນັ ຫາໃນການຈດັ ຄຼຸນລກັ ສະນະຂອງທາດບາງຊະນດິ ແລະ Moveley ເປັນຜສ້ ະເໜໃີ ຫໃ້ ຊລ້ ຽງລາດບັ ຕາມເລກອາຕອມທງັ ປະຈບຼຸ ນັ ນ,ີ້ ລກັ ສະນະຂອງຕາຕະລາງ ທາດໃນປະຈຸຼ ບນັ ນແີ້ ບ່ ງອອກເປັນຮອບວຽນ (Period) ຕາມແນວນອນໄດ້ 7 ຮອບວຽນ ແລະ ແບ່ ງອອກເປັນຈໄຼຸ ດ້ 8 ຈໃຼຸ ຫຍ່ ໆໂດຍແບ່ ງເປັນຈຸຼ A ມີ 8 ຈຍຼຸ ່ ອຍ ແລະ ຈຸຼ B ມີ 8 ຈຍຼຸ ່ ອຍ 2. ຕາຕະລາງທາດ (Periodic Table) ໝາຍເຖງິ ຕາຕະລາງທ່ ນີ ກັ ວທິ ະຍາສາດໄດຈ້ ດັ ເຮດັ ຂນ້ ເພ່ ອລວມ ທາດຕ່ າງໆເອາົ ໄວນ້ າກນັ ໃຫເ້ ປັນໝວດໝ່ ເພ່ ອສະດວກໃນການສກສາຂມ້ ນທ່ ນີ ກັ ວທິ ະຍາສາດໃຊເ້ ພ່ ອຈດັ ໝວດໝ່ ເປັນຕາຕະລາງທາດຕງັ້ ແຕ່ ທາອດິ ຈນົ ກະເຖງິ ປະຈບຸຼ ນັ ໄດແ້ ກ່ : - ມວນສານອາຕອມ ໂດຍນກັ ວທິ ະຍາສາດຄນົ ທາອດິ ຄ Dochereirver ຕ່ ມານວິ ແລນດ໌ (Newlands) ກ ໃຊມ້ ວນສານອາຕອມຈດັ ໝວດໝ່ ອກີ ເຊ່ ນັ ກນັ . - ຄຼຸນລກັ ສະນະທາງເຄມີ ໂດຍນກັ ເຄມຊີ າວລດັ ເຊຍ ຊ່ Mendeletv - ຄຸຼນລກັ ສະນະທາງຟີຊກິ ໂດຍນກັ ຟິສກິ ສຊ໌ າວເຢຍລະມນັ ຊ່ Meyer - ເລກອາຕອມ ໂດຍນກັ ວທິ ະຍາສາດຊາວອງັ ກດິ ຊ່ Moscicy ໄດລ້ ຽງທາດຕາມເລກອາຕອມນອ້ ຍໄປຫາ ຫາຍ ໃນຕາຕະລາງທາດມທີ າດທ່ ເີ ປັນໂລຫະຢ່ ປະມານ 3 ຫ 75% ຂອງທາດທງັ ໝດົ ຈາກຕາຕະລາງທາດມທີ າດ 4 ທ່ ເີ ປັນທາດແຫວທ່ ອີ ຸຼນຫະພມຫອ້ ງ 5 ທາດ ຄ Cs, Fr, Hg, Ga ແລະ Br ທາດທ່ ເີ ປັນກາສທ່ ອີ ຼຸນຫະພມຫອ້ ງມີ 11 ທາດ ຄ H, N, O, F, CI, He, Ne, Ar, Kr, Xe ແລະ Kn ນອກນນັ້ ເປັນທາດແຂງ. 10 ແປໂດຍ: ປຕ ສຄີ າ ສວີ ໄິ ລ

ສະຫຸຼບເຄມີ ມ.ປາຍ ບດົ ທີ 3 ພນັ ທະເຄມີ 1. ພນັ ທະເຄມເີ ປັນແຮງຢດໜຽວທາງເຄມີ ແບ່ ງອອກເປັນພວກໃຫຍ່ ໆໄດສ້ ອງພວກດ່ ງັ ແຜນພາບ 2. ສາລບັ ໃນບດົ ນສີ້ ະຫຸຼບປະເພດຂອງທາດ 4 ປະເພດໄດ້ ແລະ ຄວນບອກຄວາມແຕກຕ່ າງຂອງຄຸຼນລກັ ສະນະທ່ ີ ສາຄນັ ຊ່ ງສະຫຼຸບໄວດ້ ່ ງັ ຮບ ແລະ ຕາຕະລາງຕ່ ໄປນ:ີ້ 3. ຕາຕະລາງປຽບທຽບປະເພດຂອງທາດ ແລະ ຄຸຼນລກັ ສະນະທ່ ກີ ່ ຽວຂອ້ ງ ປະເພດທາດ ຄຼຸນລກັ ສະນະ ໂມເລກຼຸນໂຄວາເລນຕ໌ ຈດຸຼ ຟົດ ຈດຸຼ ການນາໄຟຟາ້ ແຮງຢດໜຽວທ່ ສີ ະລາຍເມ່ ອປ໋ ຍນພາວະ ໂຄງສາ້ ງຮ່ າງຕາຂ່ າຍ ຫອມແຫວ ບ່ ນາ ເປັນການສະລາຍແຮງຢດໜຽວລະຫວ່ າງໂມເລກຼຸນ ຕ່ າຫາຍ ບ່ ນາ ໄດແ້ ກ່ ແຮງແວນເດຣີ ວ໌ າລເຊ່ ນັ : ແຮງລອນດອນ ຕ່ າ ເປັນການສະລາຍແຮງຢດໜຽວລະຫວ່ າງໂມເລກຸຼນ ໄດແ້ ກ່ ພນັ ທະຮໂີ ດຣແຊນ ສງຫາຍ ນາໄຟຟາ້ ບາງທດິ ທາງ ບາງຊະນດິ ບ່ ນາ 11 ແປໂດຍ: ປຕ ສຄີ າ ສວີ ໄິ ລ

ສະຫຸຼບເຄມີ ມ.ປາຍ ທາດໄອອອນນກິ ສງ ເຖງິ ສງຫາຍ ໄຟຟາ້ ເປັນການສະລາຍແຮງຢດໜຽວລະຫວ່ າງອາຕອມ ນາໄຟຟາ້ ເມ່ ອເປັນ (ໄອອອນນກິ )ໄດແ້ ກ່ ພນັ ທະໄອອອນນກິ ທາດແຫວ ຫ ທາດລະລາຍ ທາດໂລຫະ ສງ ເຖງິ ສງຫາຍ ນາໄຟຟາ້ ທງັ ທາດ ເປັນການສະລາຍແຮງຢດໜຽວລະຫວ່ າງອາຕອມ ແຂງ (ໄອອອນນກິ )ໄດແ້ ກ່ ພນັ ທະໂລຫະ ແລະ ທາດແຫວ I. ພນັ ທະໄອອອນນກິ ສະຫຸຼບໄດດ້ ່ ງັ ນີ້ 1. ພນັ ທະໄອອອນນກິ ໝາຍເຖງິ ພນັ ທະທາງເຄມທີ ່ ເີ ກດີ ຂນ້ ອນັ ເນ່ ອງຈາກແຮງຢດໜຽວ ຫ ແຮງດງດດທາງ ໄຟຟາ້ ລະຫວ່ າງອອີ ງົ ບວກ ແລະ ອີອງົ ລບົ ເຮດັ ໃຫເ້ ກີດທາດປະສມົ ທ່ ີມໂີ ຄງສາ້ ງຜກຂະໜາດໃຫຍ່ ຂນ້ . ທາດປະສມົ ທ່ ເີ ກດີ ຂນ້ ເນ່ ອງມາຈາກພນັ ທະໄອອອນນກິ ນເີ້ ອນີ້ ວ່ າ: ທາດປະສມົ ໄອອອນນກິ ຊ່ ງໄດແ້ ກ່ ທາດ ປະສມົ ທ່ ເີ ກດີ ຈາກໂລຫະລວມຕວົ ກບັ ອະໂລຫະເຊ່ ນັ :NaCl, MgO, KCl, CaS, CaCl2 ເປັນຕນົ້ 2. ຄວາມແຕກຕ່ າງໃນການເກດີ ພນັ ທະໂຄເວເລນຕກ໌ ບັ ພນັ ທະໄອອອນນກິ ໄດແ້ ກ່ ພນັ ທະໄອອອນນກິ ມກີ ານ ໃຫ-້ ຮບັ ເອເລກັ ຕຣົງຊ່ ງກນັ ແລະ ກນັ ເຮດັ ໃຫເ້ ກດີ ບນັ ຈທຼຸ າງໄຟຟາ້ ແລະ ແຮງຢດໜຽວກນັ ຂນ້ ດວ້ ຍອາ ນາດໄຟຟາ້ ບນັ ຈນຸຼ ນັ້ .ສ່ ວນພນັ ທະໂຄເວເລນຕມ໌ ກີ ານໃຊເ້ ອເລກັ ຕຣງົ ຮ່ ວມກນັ ແລະ ບ່ ມອີ ະຕອມໃດສນ ເສຍເອເລກັ ຕຣງົ ໂດຍສນິ້ ເຊງີ ດ່ ງັ ນນັ້ , ແຮງຢດໜຽວກນັ ຂອງພນັ ທະໂຄເວເລນຕຈ໌ ່ ງເປັນແຮງດງດດ ແລະ ແຮງຍລ້ ະຫວ່ າງອາຕອມທງັ ສອງ 3. ພະລງັ ງານ ແລະ ຂນັ້ ຕອນໃນການເກດີ ທາດປະສມົ ໄອອອນນກິ NaCl ມຂີ ນັ້ ຕອນດ່ ງັ ນີ້  ພະລງັ ງານທ່ ໃີ ຊໃ້ ນການເຮດັ ໃຫອ້ າຕອມແຕກອອກມາຈາກທາດແຂງ 1 ໂມລເປັນອາຕອມໃນສະພາບກາສ ເອນີ້ ວ່ າ ພະລງັ ງານໃນການລະເຫດີ (Sublimation energy) ຫ ພະລງັ ງານໃນການເຮດັ ໃຫເ້ ກີດອະາ ຕອມ (ຂນັ້ ທີ 1)  ອາຕອມຂອງນາຕີອອມໃນພາວະກາສ ຈະກາຍເປັນອອີ ງົ ນາຕອີ ອມໄດຕ້ ອ້ ງເສຍເອເລກັ ຕຣງົ ໄປ 1 ຕວົ (ຂນັ້ ທີ 2) ພະລງັ ງານທ່ ຕີ ອ້ ງໃຊໃ້ ນການດງເອເລກັ ຕຣງົ ໃນວງົ ນອກສຼຸດ ຂອງອາຕອມໃນພາວະກາສອອກ ໄປເອນີ້ ວ່ າ ໄອອອນໄນເຊຊນັ (Ionization energy)  ໂມເລກຸຼນຂອງກາສກຊ່ ງເປັນກາສໃນສະພາວະປົກກະຕຈິ ະປ່ ຽນໃຫເ້ ປັນອາຕອມ ໃນພາວະກາສໂດຍການ ແຕກຕວົ ຫ ສະລາຍພນັ ທະໂຄເວເລນຕພ໌ ະລງັ ງານທ່ ໃີ ຊເ້ ພ່ ອສະລາຍພນັ ທະໂຄເວເລນຕຂ໌ ອງໂມເລກຼຸນທ່ ີ ປະກອບດວ້ ຍອາຕອມຄ່ ຈານວນ 1 ໂມລ ແຕກອອກເປັນອາຕອມໃນພາວະກາສ ເອນີ້ ວ່ າ ພະລງັ ງານສະ ລາຍພນັ ທະ (Dissociation energy) (ຂນັ້ ທີ 3) 12 ແປໂດຍ: ປຕ ສຄີ າ ສວີ ໄິ ລ

ສະຫຸຼບເຄມີ ມ.ປາຍ  ອາຕອມຂອງກາສກຈະກາຍເປັນອອີ ງົ ກໄດຕ້ ອ້ ງຮບັ ເອເລກັ ຕຣົງເຂາົ້ ມາ 1 ຕວົ ຊ່ ງຈະຕອ້ ງຄາຍພະລງັ ງານ ອອກມາ,ພະລັງງານທ່ ີຄາຍອອກມາເມ່ ອອາຕອມໃນພາວະກາສຮັບເອເລັກຕຣົງເຂາົ້ ໄປເອີນ້ ວ່ າເອ ເລກັ ຕຣງົ ອຟັ ຟິນຕິ ີ (Electron affinity) ຫ ເອນີ້ ວ່ າ “ສມັ ທະພາບເອເລກັ ຕຣງົ ” (ຂນັ້ ທີ 4)  ອອີ ງົ ທ່ ເີ ປັນກາສສອງຊະນດິ ຄ Na+ (g) ແລະ Cl- (g) ຈະທາປະຕກິ ລິ ຍິ າກນັ ໂດຍຢດໜ່ ຽວກນັ ດວ້ ຍພນັ ທະໄອອອນນກິ ເກດີ ເປັນຜກຂອງທາດປະສມົ ໄອອອນນກິ (NaCl) ຊ່ ງຈະຄາຍພະລງັ ງານອອກມາ,ພະລງັ ງານທ່ ຄີ າຍອອກມາເມ່ ອອອີ ງົ ໃນພາວະກາສທາປະຕກິ ລິ ຍິ າກນັ ເກດີ ເປັນທາດປະສມົ ໄອອອນນກິ ທ່ ີເປັນ ທາດແຂງນເີ້ ອນີ້ ວ່ າ ພະລງັ ງານໂຄງສາ້ ງຜກ ຫ ພະລງັ ງານແລຕທຊິ (Lattice energy, U) ດ່ ງັ ສມົ ຜົນ (ຂນັ້ ທີ 5) 4. ການພຈິ າລະນາວ່ າມພີ ະລງັ ງານໃນການເກດີ ທາດປະສມົ ໄອອອນນກິ ເທ່ າົ ໃດໃຫລ້ ວມຂນັ້ ຕອນທ່ ດີ ດພະລງັ ງານເອາົ ມາລວມກນັ ກ່ ອນ ແລະ ເອາົ ຂນັ້ ຕອນຄາຍພະລງັ ງານມາລວມກນັ ຈາກນນັ້ ນາ 2 ຂນັ້ ນມີ້ າຫກັ ລາ້ ງ ກນັ (ການເກດີ ທາດປະສມົ ໄອອອນນກິ ຈະຄາຍພະລງັ ງານສະເໝ)ີ 1.1. ການຂຽນສດ ແລະ ການອ່ ານຊ່ ທາດປະສມົ ໄອອອນນກິ 1. ການຂຽນສດທາດປະສມົ ໄອອອນນກິ ມຫີ ກັ ການດ່ ງັ ນ:ີ້  ໃຫຂ້ ຽນອອີ ງົ ບວກໄວທ້ າງໜາ້ ແລວ້ ຕາມດວ້ ຍອອີ ງົ ລບົ  ຖາ້ ອອີ ງົ ບວກເປັນກ່ ຼຸມອອີ ງົ ເຊ່ ນັ NH3 ຫ ອອີ ງົ ລບົ ເປັນຈອຼຸ ອີ ງົ ເຊ່ ນັ : PO43, SO42, NO3 ແລະ ມຈີ າ ນວນໂມລຫາຍກວ່ າ 1 ໂມລອອີ ງົ ໃຫຂ້ ຽນໄວໃ້ ນວງົ ເລບັ ເຊ່ ນັ : Ca(NO3)2, (NH4)2SO4 ເປັນຕນົ້  ຂຽນເລກສະແດງຈານວນໂມລຂອງອອີ ງົ ຊ່ ງເປັນອດັ ຕາສ່ ວນຢ່ າງຕ່ າໄວທ້ າງລ່ ຸຼມ ເຍອງຂວາມເລກັ ນອ້ ຍ ເລກໜ່ ງບ່ ຕອ້ ງຂຽນສະແດງໄວດ້ ່ ງັ ນ:ີ້ ສດຄ Ca3(PO4)2 2. ການອ່ ານຊ່ ທາດປະສມົ ໄອອອນນກິ ສະຫຼຸບໄດດ້ ່ ງັ ນ:ີ້  ອ່ ານຊ່ ອອີ ງົ ບວກກ່ ອນ ( NH  ຫ ໂລຫະ) ອ່ ານຊ່ ອອີ ງົ ລບົ ຕາມຫງັ ບ່ ຕອ້ ງອ່ ານເລກສະແດງຈານວນອາ 4 ຕອມ  ຊ່ ອະໂລຫະໃຫລ້ ງົ ທາ້ ຍເປັນໄອດ໌ (ide) ເຊ່ ນັ : ອກົ ຊດິ , ກລວົ , ຊຼຸນຟົວ ເປັນຕນົ້ ສ່ ວນອະນຸຼມນອາຊດິ ໃຫອ້ ່ ານຕາມຊ່ ອະນຼຸມນນນັ້ ເຊ່ ນັ : ຊຸຼນຟັດ, ຟົດສະຟັດ, ກາກໂບນດັ ເປັນຕນົ້ .  ເມ່ ອອອີ ງົ ບວກເປັນໂລຫະທຣານຊຊິ ນັ ເຊ່ ນັ Fe2+, Fe3+ , Cu+, Cu2+, Hg+ ( Hg22 ), Hg2+ ຫ ໂລຫະ ທ່ ມີ ອີ ອີ ງົ ບວກໄດຫ້ າຍຄ່ າ ເຊ່ ນັ : Pb2+ , Pb4+ , Sn2+ , Sn4+ ການອ່ ານຊ່ ຈ່ ງຕອ້ ງບອກບນັ ຈຂຸຼ ອງໂລຫະ ນນັ້ ເປັນເລກໂຣມນັ ໄວໃ້ ນວງົ ເລບັ ດວ້ ຍ. ຕວົ ຢ່ າງ Fe2(SO4)3 ອ່ ານວ່ າ ເຫກັ (III) ຊຸຼນຟັດ ສະແດງວ່ າ Fe ໃຊໄ້ ຟຟາ້ ບນັ ຈຸຼ III (Fe3+) ໃນທາດປະສມົ Fe2(SO4)3 ແລະ FePO4 FePO4 ອ່ ານວ່ າ ເຫກັ (III) ຟົດສະຟັດ PbO2 ອ່ ານວ່ າ ຊນ (IV) ອກົ ຊດິ 13 ແປໂດຍ: ປຕ ສຄີ າ ສວີ ໄິ ລ

ສະຫຼຸບເຄມີ ມ.ປາຍ SnO ອ່ ານວ່ າ ກ່ ວົ (II) ອກົ ຊດິ 3. ທາດ X ແລະທາດ Y ຢ່ ຈຕຼຸ ່ າງໆລວມກນັ ຕາມອດັ ຕາສ່ ວນດ່ ງັ ຕາຕະລາງ ທາດ X ຈທຼຸ ີ ລວມກບັ ອະໂລຫະ Yຈທຼຸ ີ ອດັ ຕາສ່ ວນ X : Y ຕວົ ຢ່ າງສດ ຕວົ ຢ່ າງທາດປະສມົ 17 1 : 1 XY NaCl 27 1 : 2 XY2 MgCl2 37 1 : 3 XY3 AlCl3 16 2 : 1 X2Y K2O 15 3 : 1 X3Y K3N 26 1 : 1 XY CaO 25 3:2 X3Y2 Ca3N2 36 2:3 X2Y3 Al2O3 4. ໃນກລະນໂີ ລຫະ ຫ ຈອຸຼ ອີ ງົ ບວກ ( NH  ) ລວມຕວົ ກບັ ກ່ ຼຸມບນັ ຈລຸຼ ບົ (ອະນຸຼມນອາຊດິ ) ອດັ ຕາສ່ ວນຈາ 4 ນວນໂມລຂອງອອີ ງົ ຄວນເປັນໄປຕາມຫກັ ການເພ່ ອໃຫມ້ ໄີ ຟຟາ້ ບນັ ຈສຼຸ ຼຸດທເິ ທ່ າົ ກບັ ສນຄກນັ ເຊ່ ນັ : Na+ ກບັ PO43 ຄ 3 : 1 ເປັນຕນົ້ 5. ໂຄງສາ້ ງຂອງທາດປະສມົ ໄອອອນນກິ ຫ ຜກຂອງທາດປະສມົ ໄອອອນນກິ ມລີ ກັ ສະນະເປັນໂຄງສາ້ ງທ່ ີ ແນ່ ນອນ, ຜກເປັນລະບຽບ ຊ່ ງສາມາດສກສາດວ້ ຍລງັ ສເີ ອກຊ,໌ ລກັ ສະນະຂອງຜກສ່ ວນໃຫຍ່ ປະກອບ ດວ້ ຍອອີ ງົ ບວກ ແລະ ອອີ ງົ ລບົ ສະຫບັ ກນັ ເປັນແຖວໆສາມມຕິ ຕິ ່ ເນ່ ອງກນັ ໄປໂດຍບ່ ແຍກອອກເປັນໂມເລ ກຸຼນ ແລະ ບ່ ມຂີ ອບເຂດວ່ າແຕ່ ລະໂມເລກຸຼນນນັ້ ມອີ ານາຈກັ ແລະ ຂອບເຂດສ່ າໃດ ດ່ ງັ ນນັ້ , ທາດປະກອບ ໄອອອນນກິ ຈ່ ງບ່ ສາມາດບອກໂມເລກຸຼນທ່ ແີ ທຈ້ ງິ ໄດ.້ 1.2. ຄຼຸນລກັ ສະນະຂອງທາດປະສມົ ໄອອອນນກິ 1. ຄຸຼນລກັ ສະນະຂອງທາດປະສມົ ໄອອອນນກິ ສະຫຸຼບໄດດ້ ່ ງັ ນ:ີ້  ໃນສະພາບທາດແຂງ ຫ ຜກບ່ ນາໄຟຟາ້ ທງັ ນເີ້ ນ່ ອງຈາກອອີ ງົ ບວກ ແລະ ອອີ ງົ ລບົ ຢດຕດິ ກນັ ແໜນ້ ດວ້ ຍ ແຮງດງດດທາງໄຟຟາ້ ສະຖດິ ຢ່ າງແຮງ, ອອີ ງົ ທງັ ສອງຈ່ ງບ່ ເປັນອດິ ສະຫລະ ແລະ ເຄ່ ອນທ່ ໄີ ດນ້ ອ້ ຍຫາຍ ຈນົ ຖວ່ າບ່ ເຄ່ ອນທ່ ເີ ລຍີ , ຜກໄອອອນນກິ ຈ່ ງບ່ ນາໄຟຟາ້ .  ທາດໄອອອນນກິ ນາໄຟຟາ້ ໄດດ້ ໃີ ນສະພາບຫອມແຫວ ຫ ເປັນທາດລະລາຍເນ່ ອງຈາກອອີ ງົ ທງັ ສອງໄດ້ ແຍກອອກຫ່ າງຈາກກນັ ແລະ ເປັນອດິ ສະຫລະໃນການເຄ່ ອນທ່ ໄີ ດ,້ ການທ່ ອີ ອີ ງົ ເຄ່ ອນທ່ ໄີ ດໃ້ ນສະພາບ ທາດແຫວ ຫ ທາດລະລາຍຈ່ ງນາໄຟຟາ້ ໄດ.້  ທາດໄອອອນນກິ ມຈີ ດຸຼ ຟົດ ແລະ ຈດຼຸ ຫອມແຫວສງຫາຍເພາະແຮງຢດໜ່ ຽວລະຫວ່ າງອອີ ງົ ບວກ ແລະ ອີ ອງົ ລບົ ມຄີ ວາມແຂງແຮງຫາຍ ຫ ພນັ ທະໄອອອນນກິ ແຂງແຮງຫາຍນນັ້ ເອງ ແລະ ມແີ ຮງດງດດກນັ ທຸຼກທດິ ທຸຼກທາງ. ການຈະເຮດັ ໃຫຫ້ ອມແຫວຈ່ ງຕອ້ ງໃຊພ້ ະລງັ ງານຫາຍເພ່ ອທາລາຍແຮງຢດໜຽວລະຫວ່ າງອອີ ງົ ທງັ ສອງນໃີ້ ຫແ້ ຍກອອກຈາກກນັ .  ທາດໄອອອນນກິ ຄວາມແຂງ, ແຕ່ ຜ່ ອຍ ສາເຫດທ່ ຜີ ກໄອອອນນກິ ມກັ ຈະແຂງເປັນເພາະວ່ າພນັ ທະໄອອອນ ນກິ ເປັນແຮງດງດດທ່ ແີ ຂງແຮງຫາຍ ເຫດຜນົ ທ່ ຜີ ກໄອອອນນກິ ຜ່ ອຍນນັ້ ເນ່ ອງຈາກການທຸຼບເຮດັ ໃຫຜ້ ກ ແຕກໄດງ້ ່າຍເພຣາະການທຼຸບເຮດັ ໃຫໂ້ ມເລກຸຼນສ່ ນັ ສະເທອນເປັນຜນົ ໃຫອ້ ອີ ງົ ຊະນດິ ດຽວກນັ ເລ່ ອນມາຢ່ ຊດິ ກນັ ເຮດັ ໃຫເ້ ກດີ ແຮງຍກ້ ນັ ຢ່ າງຮຸຼນແຮງຜກຈ່ ງແຕກອອກຈາກກນັ . 14 ແປໂດຍ: ປຕ ສຄີ າ ສວີ ໄິ ລ

ສະຫຼຸບເຄມີ ມ.ປາຍ 2. ການພຈິ າລະນາຄວາມເປັນໄອອອນນກິ ຫ ຄວາມເປັນໂຄເວເລນຕໃ໌ ຫພ້ ຈິ າລະນາຄ່ າຄວາມແຕກຕ່ າງຂອງເອ ເລກັ ໂຕຣເນກາຕວິ ຕິ ີ (EN) ຂອງທາດທ່ ຮີ ່ ວມພນັ ທະກນັ ຖາ້ ມເີ ອເລກັ ໂຕຣເນກາຕວີ ຕິ ຕີ ່ າງກນັ ຫາຍຈະມສີ ມົ ບດັ ຄວາມເປັນໄອອອນນກິ ຫາຍ ແຕ່ ຖາ້ ມເີ ອເລກັ ໂຕຣເນກາຕວິ ຕິ ຕີ ່ າງກນັ ນອ້ ຍຈະມສີ ມົ ບດັ ຄວາມເປັນໂຄເວເລນຕຫ໌ າຍ (ເປັນໄອອອນນກິ ນອ້ ຍ) ໂດຍທ່ ວົ ໄປຖາ້ ທາດຄ່ ຮ່ ວມພນັ ທະມຄີ ່ າ EN ຕ່ າງກນັ ຫາຍກວ່ າ 1.8 ຂນ້ ໄປກຈະຈດັ ເປັນ ພນັ ທະໄອອອນນກິ 1.3. ການລະລາຍຂອງໄອອອນນກິ 1. ໃນການລະລາຍຂອງທາດປະສມົ ໄອອອນນກິ ຈະມພີ ະລງັ ງານທ່ ກີ ່ ຽວຂອ້ ງ 2 ຊະນດິ ຄ:  ພະລງັ ງານແລຕທຊິ (Lattice energy) (ພະລງັ ງານໂຄງສາ້ ງຜກ)  ພະລງັ ງານໄຮເດຣຊນັ (Hydration energy,  H2) ໝາຍເຖງິ ພະລງັ ງານທ່ ຄີ າຍອອກມາເມ່ ອອອີ ງົ ໃນພາ ວະກາສລວມກບັ ນາ້ ດ່ ງັ ສມົ ຜນົ Na (g)  Cl (g) H2O Na (aq)  Cl (aq);2 2. ການປ່ ຽນແປງພະລງັ ງານໃນການລະລາຍຂອງທາດໄອອອນນກິ ຫ ພະລງັ ງານໃນການລະລາຍຂອງທາດໄອອອນ ນກິ ຈ່ ງຂນ້ ຢ່ ກບັ ຄ່ າ 1 ແລະ 2 ດ່ ງັ ນ:ີ້ ຖາ້ … ພະລງັ ງານແລຕທຊິ ( ) ມຄີ ່ າ > ພະລງັ ງານໄຮເດຣຊນັ ( ) : ພະລງັ ງານຂອງການລະລາຍຈະເປັນບວກ ຫ ດດພະລງັ ງານ … ພະລງັ ງານໄຮເດຣຊນັ ( ) ມຄີ ່ າ > ພະລງັ ງານແລຕທຊິ ( ) : ພະລງັ ງານຂອງການລະລາຍຈະເປັນລບົ ຫ ຄາຍພະລງັ ງານ 3. ຖາ້ ພະລງັ ງານໂຄງສາ້ ງຜກ ( 1 ) ຫາຍກວ່ າພະລງັ ງານໄຮເດຣຊນັ ( 2 ) ຫາຍ ( 1 >> 2 ) ທາດໄອ ອອນນກິ ຈະບ່ ລະລາຍນາ້ ທາດ ພະລງັ ງານໂຄງສາ້ ງຜກ (kJ) ພະລງັ ງານໄຮດຣຊນັ (kJ) A 120 90 B 190 210 C 910 22 A ລະລາຍນາ້ ດດພະລງັ ງານ = 120-90 = 30 kJ B ລະລາຍນາ້ ຄາຍພະລງັ ງານ = 210-190 = 20 kg C ບ່ ລະລາຍນາ້ ( 1 >> 2 ) 4. ສະຫຸຼບການຄານວນຫາຄ່ າພະລງັ ງານຂອງການລະລາຍ ຄ່ າພະລງັ ງານການລະລາຍ ຜນົ ຕ່ າງຂອງພະລງັ ງານໂຄງ ຊອກຫາຈາກອຸຼນຫະພມທ່ ີ ສາ້ ງຜກ ແລະ ໄຮເດຣຊນັ ປ່ ຽນໄປຈາກທາດລະລາຍ () (, ) 15 ແປໂດຍ: ປຕ ສຄີ າ ສວີ ໄິ ລ

ສະຫຸຼບເຄມີ ມ.ປາຍ 5. ການຫາຄ່ າພະລງັ ງານຂອງການລະລາຍໂດຍການທດົ ລອງເຮດັ ໄດໂ້ ດຍວດັ ອຸຼນຫະພມຂອງທາກກ່ ອນ ແລະ ຫງັ ທດົ ລອງ ເພ່ ອຊອກຫາປະລມິ ານອຸຼນຫະພມຂອງທາດລະລາຍທ່ ປີ ່ ຽນໄປ ( t ) ໄປຄານວນເພ່ ອຫາຄ່ າປະລມິ ານ ຄວາມຮອ້ ນທ່ ປີ ່ ຽນໄປ (  ) ຈາກສດ   mt  = ພະລງັ ງານຂອງການລະລາຍ (J, kJ) *m = ມວນສານຂອງນາ້ (g) (ບ່ ແມ່ ນມວນສານຂອງຕວົ ຖກລະລາຍ) s = ຄວາມຮອ້ ນຈາເພາະຂອງນາ້ = 4.2 J 0 c t = ອຼຸນຫະພມຂອງນາ້ ທ່ ປີ ່ ຽນໄປ (°C) 6. ທາດປະສມົ ໄອອອນນກິ ທ່ ບີ ່ ລະລາຍນາ້ ມເີ ກນກາໜດົ ການລະລາຍຂອງທາດເປັນດ່ ງັ ນ:ີ້ ປະລມິ ານທາດເປັນກາມ (g) ຕ່ ນາ້ 100 cm3 ທ່ ີ 25°C ນອ້ ຍກວ່ າ  0.1  0.1  ຫາຍກວ່ າ 0.1 g 0.1 g  ຖາ້ ພະລງັ ງານແລຕທຊິ ( 1 ) >> ພະລງັ ງານໄຮເດຣຊນັ ( 2 ) ສະແດງວ່ າທາດບ່ ລະລາຍ (ລະລາຍ ໄດນ້ ອ້ ຍກວ່ າ 0.1 g/100 cm3)  1 > 2 ; ການລະລາຍດດພະລງັ ງານ  1 < 2 ; ການລະລາຍຄາຍພະລງັ ງານ 7. ການພຈິ າລະນາວ່ າທາດປະສມົ ໄອອອນນກິ ຊະນດິ ໃດລະລາຍນາ້ ຫ ບ່ ມຫີ ກັ ການດ່ ງັ ນ:ີ້ 1. ທາດປະສມົ ໄອອອນນກິ ທ່ ລີ ະລາຍນາ້ ໄດ້  ເກອຂອງຈຼຸ 1 ທຼຸກຊະນດິ ລະລາຍໄດ້  ເກອຂອງ NH4 ທຸຼກຊະນດິ ລະລາຍນາ້ ໄດ້  ເກອຂອງນຕີ ຣດັ ( NO3 ) ທຼຸກຊະນດິ ລະລາຍນາ້ ໄດ້  ເກອຂອງຈຸຼ 2 ກບັ ບນັ ຈລຼຸ ບົ -1 ລະລາຍນາ້ ໄດ້  ເກອ Al2(SO4)3 ລະລາຍໄດດ້ ີ 8. ທາດປະສມົ ໄອອອນນກິ ທ່ ບີ ່ ລະລາຍນາ້ (ຫ ລະລາຍໄດນ້ ອ້ ຍຫາຍ)  ເກອຂອງຈຸຼ 2 ກບັ -2, -3 (ຢົກເວນັ້ MgSO4 ລະລາຍໄດ)້  ເກອເຮໄລດ໌ (ຈຸຼ 7) ຂອງໂລຫະທຣານຊຊິ ນັ ເຊ່ ນັ : Ag+ , Pb2+, Hg22 (ຍກົ ເວນັ້ PbCl2 ລະລາຍໄດ້ ເລກັ ນອ້ ຍ, HgCl2 ລະລາຍໄດດ້ ີ ແຕ່ Hg2Cl2 ບ່ ລະລາຍ)  ເກອຂອງໂລຫະທຣານຊຊິ ນັ ກບັ ບນັ ຈຼຸ -2, -3 ເຊ່ ນັ : S2-, SO42 , PO43 , CO32 , SO32 ແລະ ອ່ ນໆ (ຍກົ ເວນັ້ CuSO4, CaSO4 ແລະ ZnSO4 ລະລາຍໄດ)້  ຮດີ ດກົ ຊດິ ຂອງທຣານສຊິ ນັ ແລະ Ca(OH)2, Mg(OH)2, Fe(OH)3 16 ແປໂດຍ: ປຕ ສຄີ າ ສວີ ໄິ ລ

ສະຫຸຼບເຄມີ ມ.ປາຍ 1.4. ສມົ ຜນົ ໄອອອນນກິ  ໃນການປະສມົ ທາດລະລາຍໄອອອນນກິ ຄ່ ໃດຄ່ ໜ່ ງເຂາົ້ ນາກນັ ເຊ່ ນັ : ປະສມົ ທາດລະລາຍເງນິ ນຕີ ຣັດກບັ ທາດລະລາຍນາຕກີ ລວົ ແລວ້ ເກດີ ຜກ ສະແດງວ່ າປະຕກິ ລິ ຍິ າເກດີ ຂນ້ ຊ່ ງສາມາດຂຽນປະຕກິ ລິ ຍິ າໄດໂ້ ດຍ ໃຊສ້ ມົ ຜນົ ໄອອອນນກິ ຊ່ ງຈະສະແດງສະເພາະອອີ ງົ ທ່ ເີ ກດີ ປະຕກິ ລິ ຍິ າກນັ ເທ່ າົ ນນັ້ ດ່ ງັ ນນັ້ , ໃນການຂຽນ ສມົ ຜນົ ໄອອອນນກິ ນນັ້ ສາລບັ ທາດທ່ ບີ ່ ລະລາຍນາ້ , ທາດທ່ ບີ ່ ແຕກຕວົ ເປັນອອີ ງົ ແລະ ທາດທ່ ເີ ປັນກາສເຮາົ ຈະຂຽນເປັນສດໂມເລກຸຼນ, ການຄນສມົ ຜນົ ຈະຕອ້ ງຄນຈານວນອາຕອມ, ຈານວນອອີ ງົ ແລະ ຈານວນບນັ ຈຸຼ ຕວົ ຢ່ າງຈ່ ງົ ຂຽນສມົ ຜນົ ການລະລາຍຂອງ MgSO4 ແລະ Na3PO4 ແລະ ສມົ ຜນົ ໄອອອນນກິ ເມ່ ອ ປະສມົ ທາດລະລາຍທງັ ສອງ. ການລະລາຍ MgSO4 ; MgSO4 H2OMg2 (aq)  SO42 (aq) ການລະລາຍ Na3PO4; Na3PO4 H2O3Na (aq)  PO43 (aq) ສມົ ຜນົ ໄອອອນນກິ ; 3Mg2 (aq)  2PO43 (aq) Mg3(PO4 )2 (s) (ປະສມົ )  ການປະສມົ ທາດລະລາຍເພ່ ອໃຫໄ້ ດຜ້ ກຕາມຕອ້ ງການ ເຊ່ ນັ : ຕອ້ ງການຜກ Ca3(PO4)2 ຄວນເລອກໃຊ້ ທາດໃດປະສມົ ກນັ ມຫີ ກັ ການພຈິ າລະນາດ່ ງັ ນີ້ ຈຼຸ 2 ກບັ -1 ເກອຈຸຼ 1, ເກອຂອງ ດ່ ງັ ນນັ້ , ຕອ້ ງເລອກທາດໃນກອບສ່ ຫີ ່ ຽມມາປະສມົ ກນັ II. ພນັ ທະໂຄວາເລນ  ພນັ ທະໂຄເວເລນເປັນແຮງຢດໜ່ ຽວລະຫວ່ າງອາຕອມໂດຍອາຕອມແຕ່ ລະອາຕອມໃຊເ້ ວລເນດເອເລກັ ຕຣງົ ຮ່ ວມກນັ ເປັນຄ່ ໆ ເພ່ ອໃຫເ້ ປັນໄປຕາມກດົ ອອກເຕດໂດຍຈະເກດີ ແຮງຂນ້ 2 ຊະນດິ , ແຮງຍ ້ ແລະ ແຮງດດ ຊ່ ງດຼຸນດ່ ຽງກນັ ຄແຮງຍລ້ ະຫວ່ າງນວິ ເຄຍກບັ ນວິ ເຄຍຂອງແຕ່ ລະອາຕອມ, ແຮງຍຂ້ ອງເອເລກັ ຕຣງົ ກບັ ເອເລກັ ຕຣງົ ຂອງແຕ່ ລະອາຕອມທ່ ຢີ ່ ໃກກ້ ນັ ນນັ້ ແລະ ແຮງດງດດລະຫວ່ າງນວິ ເຄຍກບັ ເອເລກັ ຕຣງົ ຂອງອາຕອມທງັ ສອງ  ໂດຍປົກກະຕອິ ະຕອມດ່ ຽວໆຈະມພີ ະລງັ ງານສງຈ່ ງບ່ ມຄີ ວາມໝນັ້ ຄງົ ຈ່ ງພະຍາຍາມລວມກນັ ເປັນໂມເລ ກຸຼນເພ່ ອໃຫມ້ ພີ ະລງັ ງານຕ່ າສຸຼດ ແລະ ມຄີ ວາມໝນັ້ ຄງົ ດ່ ງັ ກຣາຟ  ພະລງັ ງານພນັ ທະ 436 kJ/mol  ຄວາມຍາວພນັ ທະ 74 pm  17 ແປໂດຍ: ປຕ ສຄີ າ ສວີ ໄິ ລ

ສະຫຼຸບເຄມີ ມ.ປາຍ ກຣາຟສະແດງການປ່ ຽນແປງພະລງັ ງານໃນການເກດີ ໂມເລກຼຸນຮໂີ ດຣແຊນ 2.1. ຄວາມຍາວພນັ ທະ ແລະ ພະລງັ ງານພນັ ທະ ສາມາດສະຫຸຼບໄດດ້ ່ ງັ ນ:ີ້ 1. ພນັ ທະໂຄວາເລນຕແ໌ ບ່ ງອອກເປັນພນັ ທະດ່ ຽວ, ພນັ ທະຄ່ ແລະ ພນັ ທະສາມ, ພນັ ທະດ໋ຽວມຄີ ວາມຍາວ ພນັ ທະຫາຍທ່ ສີ ຸຼດ ແຕ່ ມພີ ະລງັ ງານພນັ ທະນອ້ ຍທ່ ສີ ຼຸດປຽບທຽບຄວາມຍາວພນັ ທະຈະເປັນດ່ ງັ ນ:ີ້ ພນັ ທະດ່ ຽວ > ພນັ ທະຄ່ > ພນັ ທະສາມ 2. ປຽບທຽບພະລງັ ງານພນັ ທະຈະເປັນດ່ ງັ ນ:ີ້ ພນັ ທະສາມ > ພນັ ທະຄ່ > ພນັ ທະດ່ ຽວ ປຽບທຽບຄວາມແຂງແຮງຂອງພນັ ທະເປັນດ່ ງັ ນ:ີ້ ພນັ ທະສາມ > ພນັ ທະຄ່ > ພນັ ທະດ່ ຽວ 3. ພນັ ທະປະສມົ , ທາດປະກອບບາງທາດ ຖາ້ ເຮາົ ຂຽນສດໂຄງສາ້ ງແບບເສນັ້ ຄວນເປັນພນັ ທະຄ່ ຫ ພນັ ທະ ດ່ ຽວ ແຕ່ ເມ່ ອກວດສອບຄວາມຍາວພນັ ທະປາກດົ ວ່ າຍາວກວ່ າພນັ ທະຄ່ ແຕ່ ສນັ້ ກວ່ າພນັ ທະດ່ ຽວ ເຊ່ ນັ SO2 ຈາກຂມ້ ນການສກສາພບົ ວ່ າ ຄວາມຍາວພນັ ທະລະຫວ່ າງ ອກົ ຊແີ ຊນກບັ ມາດທງັ ສອງພນັ ທະມຄີ ່ າ 143 pm ເທ່ າົ ກນັ ຊ່ ງເປັນຄ່ າທ່ ຢີ ່ ລະຫວ່ າງພນັ ທະຄ່ ແລະ ພນັ ທະດ່ ຽວຂອງທາດຄ່ ນສີ້ ະແດງວ່ າພນັ ທະທງັ ສອງນຕີ້ ອ້ ງເປັນພນັ ທະທ່ ຄີ ກນັ ໂດຍເປັນພນັ ທະໂຄວາເລນຕ໌ 1 ຄ່ ສ່ ວນເອເລກັ ຕຣງົ ອກີ 1 ຄ່ ຈະເຄ່ ອນທ່ ີ ໄປມາລະຫວ່ າງສາມອາຕອມນນັ້ , ນນັ້ ຄໃຊເ້ ອເລກັ ຕຣງົ ຮ່ ວມກນັ 1 1 ຄ່ ຊ່ ງເອນີ້ ວ່ າ ພນັ ທະປະສມົ ປາກດົ 2 ການນເີ້ ອນີ້ ວ່ າ ເຣໂຊແນນຊ໌ ດ່ ງັ ສດ 4. ຕວົ ຢ່ າງທາດທ່ ເີ ກດີ ເຣໂຊແນນຊ໌ (ພນັ ທະປະສມົ ) ດ່ ງັ ນີ້ (O3, SO3, C2H6, PO43 , CO32 , SO32 SO42 ແລະ ອ່ ນ ໆ (ພວກຈບຼຸ ນັ ຈລຼຸ ບົ ຫ ອະນຸຼມນອາຊດິ ), ແກຣໄຟຕ໌ 2.2. ພະລງັ ງານການປ່ ຽນແປງຂອງປະຕກິ ລິ ຍິ າ ສະຫຼຸບໄດດ້ ່ ງັ ນ:ີ້ 1. ໃນປະຕກິ ລິ ຍິ າເຄມທີ ່ ກີ ່ ຽວຂອ້ ງກບັ ທາດປະສມົ ໂຄວາເລນຕຈ໌ ະກ່ ຽວຂອ້ ງກບັ ການສະລາຍພນັ ທະ ແລະ 18 ແປໂດຍ: ປຕ ສຄີ າ ສວີ ໄິ ລ

ສະຫຸຼບເຄມີ ມ.ປາຍ ການສາ້ ງພນັ ທະຜນົ ຕ່ າງຂອງພະລງັ ງານທງັ ສອງປະເພດນຈີ້ ະເປັນພະລງັ ງານຂອງປະຕກິ ລິ ຍິ ານນັ້ ໆດ່ ງັ ຕວົ ຢ່ າງ CH4+Cl2  CH3Cl+HCI 4(C-H)+Cl-Cl  3(C-H) + (C-Cl)+H-Cl 4(413)+(242)  (339)+3(413)+(431) ດດພະລງັ ງານ 1,894 kJ ຄາຍພະລງັ ງານ 2,009 kJ ຫ ຈ່ ງ່າຍໆດ່ ງັ ນີ້ ສາ້ ງຄາຍສະລາຍດດ ຫ ຂວາຄາຍຊາ້ ຍດດ :. ປະຕກິ ລິ ຍິ ານຄີ້ າຍຄວາມຮອ້ ນ 2,009-1,894 = 115 kJ 2. ຫກັ ການຂຽນສດໂມເລກຸຼນທາດປະສມົ ມດີ ່ ງັ ນີ້  ລາດບັ ຂອງທາດທ່ ຂີ ຽນໃຫເ້ ປັນໄປຕາມຂຕ້ ກົ ລງົ ສາກນົ ຕາມລາດບັ ດ່ ງັ ນີ້  Be, Si, C, Sh, As, P, N, H, Te, Se, S, At, I, Br, Cl, O, F  ຂສ້ ງັ ເກດ - ຈຸຼ 7 ຢ່ ຫງັ ສະເໝີ (ຍກົ ເວນັ້ O) ແຕ່ F ຢ່ ຫງັ O - H ຢ່ ຫງັ ຈອຼຸ ່ ນໆ ຍກົ ເວນັ້ ຈຸຼ 6, 7  ໃນການລວມເປັນພນັ ທະໂຄວາເລນຕໃ໌ ຫເ້ ປັນໄປຕາມອດັ ຕາສ່ ວນຈານວນອາຕອມ ຊ່ ງຈານວນອາຕອມນີ້ ຂນ້ ຢ່ ກບັ ວາເລນຕເ໌ ອເລກັ ຕຣົງຂອງທາດຄ່ ພນັ ທະນນັ້ ໆ ແລະ ໃຫເ້ ປັນໄປຕາມກດົ ອອກເຕດ ແລວ້ ເຮດັ ອດັ ຕາສ່ ວນນນັ້ ໃຫເ້ ປັນອດັ ຕາສ່ ວນຢ່ າງຕ່ າ. ຕວົ ຢ່ າງ Cl ກບັ O ຂຽນໄດດ້ ່ ງັ ນີ້ Cl ກບັ Si ຂຽນໄດດ້ ່ ງັ ນີ້ 19 ແປໂດຍ: ປຕ ສຄີ າ ສວີ ໄິ ລ

ສະຫຸຼບເຄມີ ມ.ປາຍ 2.3. ການອ່ ານຊ່ ທາດປະສມົ ໂຄວາເລນ ສະຫຸຼບໄດດ້ ່ ງັ ນ:ີ້ 1. ການອ່ ານຊ່ ທາດປະສມົ ໂຄວາເລນ ຂນັ້ ທ່ ີ 1 ອ່ ານເລກຈານວນອາຕອມທ່ ເີ ປັນພາສາເກກັ ຫ ພາສາລາຕນິ ຂອງທາດຕວົ ທາອດິ ທາງຊາ້ ຍມກ່ ອນ (ຖາ້ ມໜີ ່ ງອາຕອມບ່ ຕອ້ ງອ່ ານໂມໂນ) ຂນັ້ ທ່ ີ 2 ອ່ ານຊ່ ທາດທ່ ຢີ ່ ທາງຊາ້ ຍມ ຂນັ້ ທ່ ີ 3 ອ່ ານເລກຈານວນອາຕອມຂອງທາດທ່ ຢີ ່ ທາງຂວາ (ເລກພາສາເກກັ ຫ ລາຕນິ ເຊ່ ນັ ກນັ ໜ່ ງກອ່ ານ ດວ້ ຍ), (ຖາ້ ຕວົ ທາອດິ ເປັນ H ບ່ ອ່ ານເລກ ແລະ ທາດປະສມົ Be ບ່ ອ່ ານເລກ) ຂນັ້ ທ່ ີ 4 ອ່ ານຊ່ ທາດທ່ ຢີ ່ ທາງຂວາມຕ່ໄປໂດຍປ່ ຽນຊ່ ທາດພະຍາງທາ້ ຍໃຫເ້ ປັນໄອ 2. ຕວົ ຢ່ າງທາດ ແລະ ການອ່ ານຊ່ BeCl2 ບາລອີ ອມກລງົ ໂຄວາເລນ BCl3 ໂບຣອນຕກີ ລງົ ໂຄວາເລນ H2S ຮໂີ ດຣແຊນຊຸຼນຟົວ ໂຄວາເລນ Na2S ນາຕອີ ອມຊຸຼນຟົວ ໄອອອນນກິ N3S3 ດນີ ໂີ ຕຣແຊນຕຊີ ຸຼນຟົວ ໂຄວາເລນ Al2S3 ອາລມນີ ອີ ອມຊຸຼນຟົວ ໄອອອນນກິ COCl2 ກາກບອນໂມໂນອອກຊແີ ຊນດກີ ລວົ ໂຄວາເລນ 3. ການອ່ ານຊ່ ມຂີ ສ້ ງັ ເກດດ່ ງັ ນ:ີ້  ຖາ້ ທາດຕວົ ທາອດິ ມີ 1 ອາຕອມ ບ່ ຕອ້ ງອ່ ານ ໂມໂນ ເຊ່ ນັ : CS2 ບ່ ອ່ ານ ໂມໂນກາກບອນ...  ຖາ້ ທາດທ່ ເີ ກດີ ກບັ H ແລະ ທາດຈຼຸ 6 ຈຼຸ 7 ບ່ ອ່ ານເລກອາຕອມຂອງ H ເຊ່ ນັ : H2S ອ່ ານ ຮໂີ ດຣແຊນຊຸຼນຟົວ H2Se ອ່ ານ ຮໂີ ດຣແຊນຊລີ ໄີ ນດ໌ HCl ອ່ ານ ຮໂີ ດຣແຊນກລວົ  Be ເກດີ ໂຄວາເລນຕແ໌ ຕ່ ບ່ ອ່ ານເລກ ເຊ່ ນັ BeCl2 ອ່ ານ ເບລອີ ອມກລວົ  BCl3 ອ່ ານເລກດວ້ ຍ ເຊ່ ນັ ໂບຣອນຕກີ ລວົ 4. ບດົ ສະຫຸຼບການອ່ ານຊ່ ທາດ 20 ແປໂດຍ: ປຕ ສຄີ າ ສວີ ໄິ ລ

ສະຫຸຼບເຄມີ ມ.ປາຍ ການອ່ ານຊ່ ທາດ ທາດປະສມົ ໄອອອນນກິ ທາດປະສມົ ໂຄວາເລນຕ໌ - ອ່ ານຊ່ ອອີ ງົ ບວກແລວ້ ຕາມດວ້ ຍຊ່ ອອີ ງົ ລບົ - ອ່ ານເລກສະແດງຈານວນອາຕອມຂອງທາດດວ້ ຍ - ຖາ້ ອອີ ງົ ບວກບ່ ແມ່ ນຈຸຼ 1,2,3 ແຕ່ ເປັນໂລ ຫະອ່ ນໃຫສ້ ະແດງຄ່ າໄຟຟາ້ ບນັ ຈໄຸຼ ວໃ້ ນວງົ ພາສາເກກັ (ໂມໂນ, ດ,ີ ຕ,ີ ເຕຕຣາ, ແປງຕາ, ເຮກັ ຊາ ແລະ ອ່ ນໆ ເລບັ ດວ້ ຍພາສາໂຣມນັ - ຕວົ ໜາ້ ເປັນ 1 ອາຕອມ ຫ ເປັນ H ບ່ ອ່ ານເລກ - ທາດປະສມົ Be ບ່ ອ່ ານເລກ - ລງົ ທາ້ ຍໃຫອ້ ່ ານ -ide (ໄອດ)໌ ເຊ່ ນັ : ກໄຣດ,໌ ອອກ ໄຊດ,໌ ຊລັ ໄຟດ໌ ເປັນຕນົ້ 2.4 ຮບຮ່ າງາງໂມເລກຸຼນ ສາມາດສະຫຼຸບໄດດ້ ່ ງັ ນ:ີ້ 1. ຂມ້ ນທ່ ຈີ ະໃຊເ້ ພ່ ອທານາຍຮບຮ່ າງໂມເລກຸຼນມຄີ :  ຈານວນເອເລກັ ຕຣງົ ຄ່ ຮ່ ວມພນັ ທະ  ຈານວນເອເລກັ ຕຣງົ ຄ່ ໂດດດ່ ຽວ  ມຼຸມລະຫວ່ າງພນັ ທະ ແລະ ຄວາມຍາວພນັ ທະ  ຈານວນວາເລນຕເ໌ ອເລກັ ຕຣງົ ຂອງອາຕອມກາງ  ຈານວນອາຕອມທ່ ເີ ກດີ ພນັ ທະໂຄວາເລນຕ໌ 2. ສດທ່ ວົ ໄປ AX2E0 ຮບຮ່ າງເປັນເສນັ້ ຊ່ ເມ່ ອມຈີ ານວນເອເລກັ ຕຣງົ ຄ່ ຮ່ ວມພນັ ທະ 2 ຄ່ ( ຫ ເກດີ ພນັ ທະ ໂຄວາເລນຕ໌ 2 ພນັ ທະ) ແລະ ບ່ ມຄີ ່ ໂດດດ່ ຽວເຫອຢ່ ເລຍີ , ມມີ ມລະຫວ່ າງພນັ ທະເທ່ າົ ກບັ 180° E0 ໝາຍເຖງິ ບ່ ມເີ ອເລກັ ຕຣງົ ຄ່ ໂດດດ່ ຽວເຫອຢ່ ເລຍີ ຕວົ ຢ່ າງ BeCl2 ເກດີ ພນັ ທະ ແລະ ມຮີ ບຮ່ າງໂມເລກຸຼນ Cl- Be Cl 3. ສດທ່ ວັ ໄປ ໄປ AX3E0 ຮບຮ່ າງສາມຫ່ ຽມແບນຂະໜານເມ່ ອມຈີ ານວນເອເລກັ ຕຣງົ ຄ່ ຮ່ ວມພນັ ທະ 3 ຄ່ (ເກດີ ພນັ ທະໂຄວາເລນຕ໌ 3 ພນັ ທະ) ແລະ ບ່ ມເີ ອເລກັ ຕຣງົ ຄ່ ໂດດດ່ ຽວເຫອຢ່ ເລຍີ , ມມີ ມລະຫວ່ າງພນັ ທະເທ່ າົ ກບັ 120° ຕວົ ຢ່ າງ BF3 ເກດີ ພນັ ທະ ແລະ ມຮີ ບຮ່ າງໂມເລກຼຸນເປັນດ່ ງັ ນ:ີ້ 4. ສດທ່ ວົ ໄປ ໄປ AX4E0 ຮບຮ່ າງແບບຊງົ ສ່ ໜີ າ້ , ເມ່ ອມຈີ ານວນເອເລກັ ຕຣງົ ຄ່ ຮ່ ວມພນັ ທະ 4ຄ່ (ຫ ເກດີ 21 ແປໂດຍ: ປຕ ສຄີ າ ສວີ ໄິ ລ

ສະຫຸຼບເຄມີ ມ.ປາຍ ພນັ ທະໂຄວາເລນຕ໌ 4 ພນັ ທະ) ແລະ ບ່ ມເີ ອເລກັ ຕຣງົ ຄ່ ໂດດດ່ ຽວເຫອຢ່ ເລຍີ , ມມີ ມລະຫວ່ າງພນັ ທະ ເທ່ າົ ກບັ 109.50 ຕວົ ຢ່ າງ CH4 ເກດີ ພນັ ທະ ແລະ ມຮີ ບຮ່ າງໂມເລກຸຼນເປັນດ່ ງັ ນ:ີ້ 5. ເຫດຜນົ ທ່ ຮີ ບຮ່ າງໂມເລກຼຸນມລີ ກັ ສະນະຕ່ າງກນັ ຕາມຈານວນເອເລກັ ຕຣງົ ຄ່ ຮ່ ວມພນັ ທະອະທບິ າຍໄດວ້ ່ າ ເນ່ ອງຈາກເອເລກັ ຕຣງົ ຄ່ ຮ່ ວມພນັ ທະຈະພະຍາຍາມຍ່ ຊ່ ງກນັ ແລະ ກນັ ໃຫແ້ ຕ່ ລະຄ່ (ພນັ ທະ) ຢ່ ຫ່ າງກນັ ຫາຍທ່ ສີ ຸຼດເພ່ ອໃຫໂ້ ມເລກຼຸນຢ່ ໃນສະພາວະທ່ ໝີ ນັ້ ຄງົ ຫາຍທ່ ສີ ຼຸດ. ດ່ ງັ ນນັ້ , ທາດໃດກຕາມຖາ້ ມສີ ດໂມເລ ກຸຼນຄາ້ ຍກນັ (ມຈີ ານວນເອເລກັ ຕຣງົ ຄ່ ຮ່ ວມພນັ ທະເທ່ າົ ກນັ ) ກຈະມຮີ ບຮ່ າງໂມເລກຼຸນແບບດຽວກນັ ດວ້ ຍ 6. ຮບຮ່ າງໂມເລກຼຸນກບັ ຈານວນເອເລກັ ຕຣງົ ຄ່ ໂດດດ່ ຽວ, ເອເລກັ ຕຣງົ ໂດດດ່ ຽວໄດແ້ ກ່ ເອເລກັ ຕຣງົ ທ່ ບີ ່ ໄດ້ ນາໄປໃຊຮ້ ່ ວມກນັ ເກດີ ເປັນພນັ ທະໂຄເວເລນຕ໌ ເອເລກັ ຕຣງົ ຄ່ ໂດດດ່ ຽວ ທ່ ມີ ຜີ ນົ ຕ່ ຮບຮ່ າງໂມເລກຸຼນນນັ້ ເປັນຂອງອາຕອມກາງເທ່ າົ ນນັ້ . ຜນົ ຈາກແຮງຍທ້ ງັ ສາມຊະນດິ ນຈີ້ ່ ງເຮດັ ໃຫອ້ າຕອມຕ່ າງໆຈດັ ລຽງຕວົ ຢ່ ໃນ ຕາແໜ່ ງ ແລະ ທດິ ທາງທ່ ເີ ໝາະສມົ ໂດຍໃຫເ້ ກດີ ແຮງຍກ້ ນັ ນອ້ ຍທ່ ສີ ຸຼດເພ່ ອໃຫມ້ ພີ ະລງັ ງານຕ່ າທ່ ສີ ຼຸດ, ໂມ ເລກຼຸນຈ່ ງຈະມຄີ ວາມໝນັ້ ຄງົ ຕວົ ຢ່ າງ AX2E2) ເຊ່ ນັ : H2O ຕວົ ຢ່ າງ: 7. ຈານວນເອເລກັ ຕຣງົ ຄ່ ໂດດດ່ ຽວມຜີ ນົ ຕ່ ມມພນັ ທະ, ເອເລກັ ຕຣງົ ຄ່ ໂດດດ່ ຽວຂອງ N ໃນ NH3 1 ຄ່ ຈະ ຍກ້ ບັ ເອເລກັ ຕຣງົ ຄ່ ຮ່ ວມພນັ ທະ (N-H) ໄດນ້ ອ້ ຍກວ່ າໃນກລະນຂີ ອງ H2O ຊ່ ງມເີ ອເລກັ ຕຣງົ ຄ່ ໂດດດ່ ຽວ ອອ້ ມ O 2 ຄ່ ຈງມແີ ຮງຍເ້ ອເລກັ ຕຣງົ ຄ່ ຮ່ ວມພນັ ທະໄດຫ້ າຍກວ່ າ ຜນົ ທ່ ເີ ກດີ ຂນ້ ຄມມພນັ ທະລະຫວ່ າງ O ກບັ H ຈ່ ງແຄບກວ່ າມມພນັ ທະລະຫວ່ າງ N ກບັ H ດວ້ ຍເຫດນມີ້ ມພນັ ທະຂອງ H ກບັ O ມຄີ ່ າປະ ມານ 105 ອງົ ສາ ສ່ ວນມມພນັ ທະ ຂອງ N-H ໃນ NH3 ປະມານ 107 ອງົ ສາ. 2.5. ມມພນັ ທະ ສາມາດສະຫຸຼບໄດດ້ ່ ງັ ນ:ີ້ 1. ຄ່ າເອເລກັ ໂຕຣເນກາຕວິ ຕິ ີ (EN) ຂອງອາຕອມກບັ ມມພນັ ທະໃຫພ້ ຈິ າລະນາເບ່ ງິ ວ່ າຄ່ າ EN ພນັ ທະໃດຈະ ເຮດັ ໃຫຄ້ ່ ເອເລກັ ຕຣງົ ຮ່ ວມພນັ ທະຂອງທາດຢ່ ໃກອ້ າຕອມກາງຫາຍກວ່ າກນັ , ຄ່ ເອເລກັ ຕຣງົ ກຈະມໂີ ອກາດ ຍກ້ ນັ ໄດຫ້ າຍກວ່ າເຮດັ ໃຫພ້ ນັ ທະຢ່ ຫ່ າງກນັ ຫ ມມພນັ ທະໃຫຍ່ ກວ່ າໃນກລະນຄີ ່ ເອເລກັ ຕຣງົ ຢ່ ຫ່ າງກນັ ຫ ອາດເວາົ້ ໄດວ້ ່ າແຮງຍຈ້ ະຫຼຸດລງົ ເມ່ ອຫາຕອມທ່ ມີ າຮ່ ວມເກດີ ພນັ ທະນາກນັ ກບັ ອາຕອມກາງມຄີ ່ າເອເລກັ ໂຕ ຣເນກາຕວິ ດິ (EN) ເພ່ ມີ ຂນ້ ຫ ອາຕອມກາງມຄີ ່ າ EN ຫຸຼດລງົ 22 ແປໂດຍ: ປຕ ສຄີ າ ສວີ ໄິ ລ

ສະຫຸຼບເຄມີ ມ.ປາຍ 2. ການພຈິ າລະນາມມພນັ ທະຂອງທາດໃນຈດຼຸ ຽວກນັ ຸຼຫດລົງເພາະ EN ຸຼຫດລົງ 3. ຈາກຕາຕະລາງຂ້ 2 ສະຫຸຼບ ແລະ ພຈິ າລະນາໄດດ້ ່ ງັ ນ:ີ້  ເມ່ ອອາຕອມກາງເປັນຈຼຸ 5 ແລະ 6 ທາດປະສມົ ໄຮເດຣຕໃນຈດຼຸ ຽວກນັ ຈະມມີ ມພນັ ທະຫຸຼດລງົ ຈາກເທງິ ລງົ ລ່ ຸຼມ (ເພາະຄ່ າ EN ຫຼຸດລງົ ເຮດັ ໃຫເ້ ອເລກັ ຕຣງົ ຄ່ ຮ່ ວມພນັ ທະຢ່ ຫ່ າງອາຕອມກາງຫາຍຂນ້ )  ທາດປະກອບໄຮໄດຣດຂ໌ ອງຈຸຼ 4 ມມີ ມພນັ ທະເທ່ າົ ກນັ ຄ 109.5° ຊ່ ງທຸຼກພນັ ທະຍກ້ ນັ ໄດຫ້ າຍທ່ ສີ ຸຼດຕາມ ຮບຊງົ ສ່ ໜີ າ້  ເມ່ ອ O ເປັນອາຕອມກາງກບັ ອາຕອມຕ່ າງກນັ ມມພນັ ທະຈະເພ່ ມີ ຫ ຫຼຸດ ຂນ້ ຢ່ ກບັ ຄ່ າ EN ຂອງອາຕອມ ທ່ ມີ າເກດີ ພນັ ທະດວ້ ຍວ່ າມຜີ ນົ ເຮດັ ໃຫເ້ ອເລກັ ຕຣງົ ຄ່ ຮ່ ວມພນັ ທະຢ່ ຫ່ າງອາຕອມກາງຫາຍນອ້ ຍພຽງໃດ ຕາມຫກັ ການ 4. ສະຫຼຸບສດທ່ ວົ ໄປໃນການພຈິ າລະນາຮບຮ່ າງໂມເລກຸຼນ ສດທ່ ວົ ໄປ ຈານວນເອເລກັ ຕຣງົ ຄ່ ຈານວນເອເລກັ ຕ ຮບຮ່ າງໂມເລກຼຸນ ຮ່ ວມພນັ ທະ ຣງົ ຄ່ ໂດດດ່ ຽວ ເສນັ້ ຊ່ ມມງ AX2E0 2 0 ມມງ ສາມຫຽມແບນຂະໜານ AX2E1 2 1 ປີລະມດິ ຖານສາມຫຽມ ຊງົ ສ່ ໜີ າ້ AX2E2 2 2 ປີລະມດິ ຄ່ ຖານສາມຫຽມ ຊງົ ແປດໜາ້ AX3E0 3 0 AX3E1 3 1 AX4E0 4 0 AX5E0 5 0 AX6E0 6 0 23 ແປໂດຍ: ປຕ ສຄີ າ ສວີ ໄິ ລ

ສະຫຸຼບເຄມີ ມ.ປາຍ A ໝາຍເຖງິ ອາຕອມກາງ X ໝາຍເຖງິ ອາຕອມອອ້ ມຮອບອາຕອມກາງ (ອາຕອມຣມີ ) E ໝາຍເຖງິ ເອເລກັ ຕຣງົ ຄ່ ໂດດດ່ ຽວ 1,2 ໝາຍເຖງິ ຈານວນຄ່ ເອເລກັ ຕຣງົ ຄ່ ໂດດດ່ ຽວ 2.6. ຂວົ້ ພນັ ລະ 1. ຂວົ້ ພນັ ທະ : ພນັ ທະໂຄເວເລນຕມ໌ ຂີ ວົ້ ແລະ ບ່ ມຂີ ວົ້ , ຂວົ້ ພນັ ທະ ໝາຍເຖງິ ບລເິ ວນຂາ້ ງໃດຂາ້ ງໜ່ ງຂອງ ພນັ ທະທ່ ອີ າຕອມນນັ້ ມລີ ກັ ສະນະເດ່ ນັ , ບນັ ຈທຼຸ າງໄຟຟາ້ (  ,  ອ່ ານວ່ າ ເດລຕາ້ ) ເນ່ ອງຈາກມຄີ ວາມ ສາມາດດງດດເອເລກັ ຕຣງົ ເຂາົ້ ຫາຕວົ ເອງໄດຫ້ າຍນອ້ ຍຕ່ າງກນັ 2. ຄ່ າເອເລກັ ໂຕຣເນກາຕວິ ຕິ ີ (EN) ໝາຍເຖງິ ຄ່ າຕວົ ເລກທ່ ກີ າໜດົ ຂນ້ ເພ່ ອສະແດງຄວາມສາມາດຂອງທາດ ໃນການດງ (ຊງິ ) ເອເລກັ ຕຣງົ ເຂາົ້ ຫາຕວົ ເອງ ໃນເມ່ ອເກດີ ພນັ ທະໂຄເວເລນຕຂ໌ ນ້ (ຄ່ າ EN ສງ ສະແດງວ່ າ ທາດ ຫ ອາຕອມນນັ້ ມຄີ ວາມສາມາດດງເອເລກັ ຕຣງົ ໄດດ້ ີ ຄ່ າ EN ທ່ ີ ຄວນຈ່ໄດ້ F > O > CI > N > C > H) Li Be B H C N O F Ne EN 1 1.5 2.0 2.1 2.5 3.0 3.5 4.0 3. ອາຕອມຂອງທາດໃດໆທ່ ມີ ຄີ ່ າ EN ສງກວ່ າສະແດງວ່ າຈະດງເອເລກັ ຕຣງົ ເຂາົ້ ມາໃກຕ້ ວົ ເອງໄດຫ້ າຍກວ່ າ ຈ່ ງມລີ ກັ ສະນະເປັນເໝອນຂວົ້ ລບົ (   ) ແລະ ຖາ້ ອາຕອມຂອງທາດໃດໆທ່ ມີ ຄີ ່ າ EN ຕ່ າກວ່ າຈະມີ ລກັ ສະນະເປັນເໝອນຂວົ້ ບວກ (  ) ເພາະມເີ ອເລກັ ຕຣງົ ຢ່ ຫ່ າງນນັ້ ເອງ 4. ຄວາມແຮງຂອງຂວົ້ ພນັ ທະພຈິ າລະນາໄດຈ້ າກຄວາມແຕກຕ່ າງລະຫວ່ າງຄ່ າເອເລກັ ໂຕນຣເນກາຕວິ ຕິ ຂີ ອງ ອາຕອມທ່ ຮີ ່ ວມພນັ ລະກນັ ຖາ້ ຄ່ ານຕີ້ ່ າງກນັ ຫາຍຄວາມແຮງຂອງຂວົ້ ພນັ ທະກຈະຫາຍ ແຕ່ ຖາ້ ຄ່ າໃກຄ້ ຽງ ກນັ (ຕ່ າງກນັ ນອ້ ຍ) ຄວາມແຮງຂວົ້ ພນັ ທະກຈະນອ້ ຍລງົ 5. ຖາ້ ເປັນອາຕອມດຽວກນັ ມາເກດີ ພນັ ທະນາກນັ , ຄ່ ເອເລກັ ຕຣງົ ຈະຢ່ ສນກາງລະຫວ່ າງອາຕອມທງັ ສອງພນັ ທະທ່ ໄີ ດຈ້ ່ ງເອນີ້ ວ່ າ ພນັ ທະໂຄວາເລນຕບ໌ ່ ມຂີ ວົ້ ເພາະຕ່ າງກມຄີ ວາມສາມາດດງດດເອເລກັ ຕຣງົ ເຂາົ້ ຫາຕວົ ໄດເ້ ທ່ າົ ກນັ ຈ່ ງບ່ ປາກດົ ປະເດ່ ນັ ດາ້ ນໃດດາ້ ນໜ່ ງ ເຊ່ ນັ : H-H, Cl-Cl, F-F ເປັນຕນົ້ 2.7. ສະຫຸຼບກ່ ຽວກບັ ຂວົ້ ພນັ ລະ ສະຫຸຼບກ່ ຽວກບັ ຂວົ້ ພນັ ທະດ່ ງັ ນ:ີ້  ພນັ ທະໂຄວາເລນຕລ໌ ະຫວ່ າງອາຕອມຂອງທາດຊະນດິ ດຽວກນັ ຈະເປັນພນັ ທະບ່ ມຂີ ວົ້  ພນັ ທະໂຄວາເລນຕລ໌ ະຫວ່ າງອາຕອມຂອງທາດຕ່ າງຊະນດິ ກນັ ຈະເປັນພນັ ທະມຂີ ວົ້  ຄວາມແຮງຂວົ້ ພນັ ທະ ຫ ພນັ ທະໂຄວາເລນຕຫ໌ າຍພນັ ທະ, ຂວົ້ ໃດຈະແຮງກວ່ າພຈິ າລະນາຈາກຄ່ າຄວາມ ແຕກຕ່ າງລະຫວ່ າງຄ່ າ EN ຂອງຄ່ ອາຕອມທ່ ຮີ ່ ວມພນັ ທະກນັ ນນັ້  ຖາ້ ຄ່ າ EN ຄ່ ໃດຕ່ າງກນັ ຫາຍຈະມຂີ ວົ້ ພນັ ທະແຮງກວ່ າຄ່ ທ່ ມີ ຄີ ່ າ EN ຕ່ າງກນັ ນອ້ ຍ 24 ແປໂດຍ: ປຕ ສຄີ າ ສວີ ໄິ ລ

ສະຫຼຸບເຄມີ ມ.ປາຍ 2.8. ຂວົ້ ຂອງໂມເລກຸຼນ, ໂມເລກຸຼນມຂີ ວົ້ ແລະ ໂມເລກຼຸນບ່ ມຂີ ວົ້ 1. ການພຈິ າລະນາວ່ າໂມເລກຸຼນໂຄເວເລນຕມ໌ ຂີ ວົ້ ຫ ບ່ ຈະຕອ້ ງພຈິ າລະນາຈາກຂວົ້ ຂອງພນັ ທະແຕ່ ລະຂວົ້ ສາ ກ່ ອນ ແລວ້ ຫາແຮງລບັ ທໂ໌ ດຍຄານງເຖງິ ທດິ ທາງຂວົ້ ພນັ ທະ, ຖາ້ ຂວົ້ ພນັ ທະຫກັ ລາ້ ງກນັ ໝດົ ຈະເປັນໂມເລ ກຼຸນບ່ ມຂີ ວົ້ ແຕ່ ຖາ້ ຂວົ້ ພນັ ທະຫກັ ລາ້ ງກນັ ບ່ ໝດົ ຈະເປັນໂມເລກຸຼນມຂີ ວົ້ 2. ພວກໂມເລກຼຸນທ່ ມີ ຮີ ບຮ່ າງເສນັ້ ຊ່ , ສາມຫ່ ຽມໜາ້ ພຽງ, ຊງົ ສ່ ໜີ າ້ , ປີລະມດິ ຄ່ ຖານສາມຫ່ ຽມ, ຊງົ ແປດ ໜາ້ ເປັນໂມເລກຸຼນບ່ ມຂີ ວົ້ ເມ່ ອອາຕອມອອ້ ມຮອບຄກນັ ເຊ່ ນັ : CO2, BCl3, CH4, PCl5, SF6 ແລະ ເປັນໂມເລກຸຼນມຂີ ວົ້ , ເມ່ ອອາຕອມອອ້ ມຕ່ າງກນັ ເຊ່ ນັ : BeCIF, BHCl2, COCl2,CHCl3, PCl2H3, SF5Cl 2.9. ບດົ ສະຫຼຸບພນັ ທະໂຄວາເລນຕ໌ ສະຫຼຸບພນັ ທະໂຄວາເລນຕຕ໌ າມແຜນພາບ 2.10. ແຮງຢດໜ່ ຽວລະຫວ່ າງໂມເລກຼຸນໂຄວາເລນ 1. ທາດທ່ ມີ ແີ ຮງຢດໜ່ ຽວກນັ ລະຫວ່ າງໂມເລກຼຸນໄດແ້ ກ່ ທາດປະສມົ ໂຄວາເລນ ແລະ ພວກກາສເສ່ ອຍ ຂມ້ ນ ທ່ ເີ ຮດັ ໃຫຮ້ ວ້ ່ າທາດມແີ ຮງຢດໜ່ ຽວລະຫວ່ າງໂມເລກຸຼນທ່ ແີ ຕກຕ່ າງກນັ ຄ ຄ່ າຄວາມຮອ້ ນແຝງ, ຈດຸຼ ຟົດ 25 ແປໂດຍ: ປຕ ສຄີ າ ສວີ ໄິ ລ

ສະຫຼຸບເຄມີ ມ.ປາຍ ແລະ ຈດຼຸ ຫອມແຫວ, ແຮງຢດໜ່ ຽວລະຫວ່ າງໂມເລກຸຼນຄ ແຮງແວນເດວີ າລ (ຊ່ ງເປັນຊ່ ຂອງນກັ ຟິສກິ ຊາວ ດດັ ຊ)໌ ແຮງແວນເດວີ າລນແີ້ ບ່ ງອອກໄດເ້ ປັນຊ່ ເອນີ້ ຕ່ າງໆໄດອ້ ກີ ຕາມລກັ ສະນະຂອງການເກດີ ແຮງດງດດ ກນັ ເຊ່ ນັ : ແຮງລອນດອນ, ແຮງດງດດລະຫວ່ າງຂວົ້ ໂມເລກຸຼນ, ແຮງໜ່ ຽວນາ ແລະ ພນັ ທະຮໂີ ດຣແຊນກ ເປັນແຮງຢດໜ່ ຽວລະຫວ່ າງໂມເລກຼຸນອກີ ຊະນດິ ໜ່ ງເປັນຕນົ້ . 2. ແຮງທ່ ເີ ກດີ ຈາກການກະທາລະຫວ່ າງໂມເລກຸຼນມຂີ ວົ້ ໄດແ້ ກ່ ແຮງດງດດລະຫວ່ າງຂວົ້ ຂອງໂມເລກຼຸນນນັ້ ເອງ ພນັ ທະໄຮໂດນເຈນຈ່ ງຈດັ ເປັນແຮງດງດດລະຫວ່ າງໂມເລກຼຸນມຂີ ວົ້ ຊ່ ງມຂີ ະໜາດສງຫາຍກວ່ າແຮງແວນ ເດຣີ ວ໌ ານສຊ໌ ະນດິ ອ່ ນໆຫາຍ 3. ແຮງທ່ ເີ ກດີ ຈາກໂມເລກຸຼນທ່ ມີ ຂີ ວົ້ ໄປໜ່ ຽວນາໃຫໂ້ ມເລກຼຸນອ່ ນ ຫ ອາຕອມທ່ ບີ ່ ມຂີ ວົ້ ເຮດັ ໃຫມ້ ຂີ ວົ້ ຂນ້ ເລກັ ນອ້ ຍ ແລວ້ ດງດດກນັ ຄ: ເປັນແຮງດງດດລະຫວ່ າງໂມເລກຸຼນມຂີ ວົ້ ກບັ ພວກບ່ ມຂີ ວົ້ (ແຕ່ ຖກໜ່ ຽວນາໃຫ້ ມຂີ ວົ້ ) 4. ແຮງລະຫວ່ າງໂມເລກຼຸນບ່ ມຂີ ວົ້ ນາກນັ ໄດແ້ ກ່ ແຮງລອນດອນ (F. Lordon ເປັນຜສ້ ກສາ) ໂມເລກຸຼນຂອງ ກາສຕ່ າງໆ ເຊ່ ນັ : N2, O2, F2 ພວກກາສເສ່ ອຍ ເຊ່ ນັ : He, Ne, Ar, Kr, Xe ການເກດີ ແຮງລອນດອນ ອະທບິ າຍໄດດ້ ່ ງັ ນຄີ້ ເນ່ ອງຈາກເອເລກັ ຕຣງົ ໃນອາຕອມມກີ ານເຄ່ ອນທ່ ຕີ ະຫອດເວລາ, ການກະຈາຍຂອງ ເອເລກັ ຕຣງົ ໃນບາງຂະນະອາດບ່ ເທ່ າົ ກນັ ເຮດັ ໃຫເ້ ກດີ ຂວົ້ ຂນ້ ນອ້ ຍໆແລວ້ ໜ່ ຽວນາໃຫໂ້ ມເລກຸຼນຂາ້ ງຄຽງ ເກດີ ຂວົ້ ຂນ້ ດວ້ ຍເຊ່ ງິ ເປັນເຫດໃຫເ້ ກດີ ແຮງດງດດກນັ ລະຫວ່ າງໂມເລກຸຼນ, ແຮງນຈີ້ ະມຄີ ່ າເພ່ ມີ ຂນ້ ເມ່ ອມ ວນສານຫາຍຂນ້ ເພາະປະລມິ ານ ແລະ ຄວາມໜາແໜນ້ ຂອງເອເລກັ ຕຣງົ ມຄີ ່ າຫາຍຂນ້ ຂວົ້ ຈ່ ງແຮງຂນ້ . 5. ພນັ ທະຮໂີ ດຣແຊນ (H - bond) ເປັນແຮງຢດໜ່ ຽວລະຫວ່ າງໂມເລກຼຸນທ່ ມີ ຂີ ວົ້ ນາກນັ ນນັ້ ເອງແຕ່ ເປັນແຮງ ຢດລະຫວ່ າງໂມເລກຸຼນທ່ ມີ ຮີ ໂີ ດຣແຊນກບັ ອາຕອມອ່ ນທ່ ມີ ຄີ ່ າເອເລກັ ໂຕຣເນກາຕວີ ຕິ ສີ ງ (ແລະ ຂະໜາດ ນອ້ ຍ) ເຊ່ ນັ F, N, O ແຮງຢດໜ່ ຽວລະຫວ່ າງໂມເລກຼຸນຂອງຮໂີ ດຣແຊນກບັ ອາຕອມ F ຫ N ຫ O ນີ້ ຈະມຄີ ່ າຄ່ ອນຂາ້ ງສງຫາຍຈງເອນີ້ ວ່ າ: ພນັ ທະຮໂີ ດຣແຊນ ຕວົ ຢ່ າງທາດທ່ ມີ ພີ ນັ ທະຮໂີ ດຣແຊນເປັນແຮງ ຢດໜຽວລະຫວ່ າງໂມເລກຼຸນໄດແ້ ກ່ ນາ້ (H2O), ຮໂີ ດຣແຊນຟອໄຣ (HF), ກາສແອມໂມເນຍ (NH3), ເມຕາໂນລ (CH3OH),ເອຕາໂນລ (CH3CH2OH), ອາຊດິ ຟອຣມ໌ ກິ (HCOOH), ອາຊດິ າເຊຕິກ (CH3COOH), ອາຊດິ ອະມໂິ ນ (R-CH-COOH) NH2 2.11. ຫກັ ການພຈິ າລະນາຊະນດິ ຂອງແຮງຢດໜ່ ຽວລະຫວ່ າງໂມເລກຼຸນ 1. ສະຫຸຼບຫກັ ການໃນການພຈິ າລະນາວ່ າໂມເລກຸຼນໂຄວາເລນຕຂ໌ ອງທາດໜ່ ງມແີ ຮງຢດໜ່ ຽວລະຫວ່ າງໂມເລ ກຼຸນເປັນແຮງຊະນດິ ໃດສະຫຼຸບໄດດ້ ່ ງັ ນ:ີ້  ຕອ້ ງພຈິ າລະນາຮບຮ່ າງໂມເລກຼຸນເພ່ ອໃຫຮ້ ວ້ ່ າໂມເລກຼຸນນນັ້ ໆມຂີ ວົ້ ຫ ບ່ ສາກ່ ອນ  ຖາ້ ເປັນໂມເລກຼຸນບ່ ມຂີ ວົ້ ແຮງຢດໜ່ ຽວລະຫວ່ າງໂມເລກຼຸນໄດແ້ ກ່ ແຮງລອນດອນໄດແ້ ກ່ H2, Cl2, CH4, CCl4 ເປັນຕນົ້  ຖາ້ ເປັນໂມເລກຸຼນມຂີ ວັ້ ແຮງຢດໜ່ ຽວລະຫວ່ າງໂມເລກຸຼນອາດມທີ ງັ ແຮງລອນດອນ (ຊ່ ງມຜີ ນົ ນອ້ ຍ) ແລະ ແຮງດງດດກນັ ລະຫວ່ າງຂວົ້ , ຖາ້ ໂມເລກຼຸນທ່ ມີ ຂີ ວົ້ ນນັ້ ມອີ າຕອມຂອງ H ກບັ F ຫ O ຫ N ເຊ່ ນັ HF, 26 ແປໂດຍ: ປຕ ສຄີ າ ສວີ ໄິ ລ

ຈຸຼດ ົຟດ (0C) ສະຫຼຸບເຄມີ ມ.ປາຍ NH3, H2O, CH3OH, CH3CH2OH, HCOOH, CH3COOH ແຮງດງດດລະຫວ່ າງຂວົ້ , ທາດພວກ ນໄີ້ ດແ້ ກ່ ພນັ ທະຮໂີ ດຣແຊນ 2. ທາດປະສມົ ຮໂີ ດຣແຊນກບັ ຈຸຼ 4, 5, 6, 7 ກຣາຟສະແດງຈດຼຸ ຟົດຂອງທາດປະສມົ ຂອງຮໂີ ດຣແຊນບາງຊະນດິ (ໄຮໄດຣດ)໌ ມວນສານໂມເລກຸຼນ ຈາກກຣາຟຈະເຫນັ ວ່ າມວນສານໂມເລກຼຸນ H ກບັ ທາດຈຸຼ 4 ທຼຸກທາດມຈີ ດຸຼ ຟົດເພ່ ມີ ຂນ້ ຕາມມວນສານໂມ ເລກຸຼນ ເພາະຢດໜ່ ຽວກນັ ດວ້ ຍແຮງລອນດອນ (ໂມເລກຸຼນບ່ ມຂີ ວົ້ ) ສ່ ວນ H ກບັ ຈຼຸ 5, 6, 7 ທາດທາອດິ ເທ່ າົ ນນັ້ (NH3 , H2O, HF) ທ່ ມີ ຈີ ດຸຼ ຟົດສງກວ່ າພວກຈດຸຼ ຽວກນັ ທງັ ໆທ່ ມີ ມີ ວນສານໂມເລກຼຸນນອ້ ຍທ່ ສີ ຸຼດນອກນນັ້ ຈະມຈີ ດຼຸ ຟົດເພ່ ມີ ຂນ້ ຕາມມວນສານໂມເລກຼຸນ. ການທ່ ີ NH3 , H2O ແລະ HF ມມີ ວນສານໂມເລກຸຼນຕ່ າກວ່ າ, ແຕ່ ມຈີ ດຸຼ ຟົດ ສງ ສາເຫດທ່ ເີ ປັນເຊ່ ນັ ນເີ້ ພາະອດິ ທພິ ນົ ຂອງແຮງຢດໜ່ ຽວລະຫວ່ າງໂມເລກຼຸນຄພນັ ທະຮໂີ ດຣແຊນຊ່ ງເກດີ ຂນ້ ກບັ ອາຕອມຂອງ H ກບັ ອາຕອມຂອງ N, O ແລະ F ນນັ້ ເອງ. 2.12. ການລະລາຍນາ້ ຂອງທາດປະສມົ ໂຄເວເລນຕ໌ 1. ການພຈິ າລະນາວ່ າທາດໜ່ ງລະລາຍໃນອກີ ທາດໜ່ ງໄດ້ ຫ ບ່ ພຈິ າລະນາດ່ ງັ ນ:ີ້  ເມ່ ອປະສມົ ທາດໂຄເວເລນຕຕ໌ ງັ້ ແຕ່ ສອງທາດຂນ້ ໄປເຂາົ້ ນາກນັ ທາດປະສມົ ທ່ ໄີ ດຈ້ ະເປັນເນອ້ ດຽວກນັ ,ຖາ້ ທາດທ່ ປີ ະສມົ ກນັ ລະລາຍຊ່ ງກນັ ແລະ ກນັ ໄດ້ ຖາ້ ທາດປະສມົ ທ່ ໄີ ດເ້ ປັນເນອ້ ປະສມົ ຫ ແຍກຊນັ້ ເປັນ ຊນັ້ ໆ ສະແດງວ່ າທາດທງັ ສອງນນັ້ ບ່ ລະລາຍຊ່ ງກນັ ແລະ ກນັ .  ຂວົ້ ຂອງໂມເລກຼຸນມອີ ດິ ທພິ ນົ ຕ່ ການລະລາຍຂອງທາດຄ ຖາ້ ປະສມົ ທາດທ່ ໂີ ມເລກຸຼນມຂີ ວົ້ ເຂາົ້ ນາກນັ ,ທາດ ປະສມົ ຈະລະລາຍຊ່ ງກນັ ແລະ ກນັ ແຕ່ ຖາ້ ປະສມົ ທາດທ່ ີໂມເລກຸຼນມຂີ ວົ້ ກບັ ໂມເລກຼຸນບ່ ມຂີ ວົ້ , ທາດ ປະສມົ ທ່ ໄີ ດຈ້ ະບ່ ລະລາຍຊ່ ງກນັ ແລະ ກນັ  ໂມເລກຼຸນທ່ ມີ ຂີ ວົ້ ກບັ ບ່ ມຂີ ວົ້ ປະສມົ ນາກນັ ຈະແຍກຊນັ້ ກນັ ໂດຍໂມເລກຼຸນທ່ ມີ ຂີ ວົ້ ດວ້ ຍກນັ ຈະຢດໜ່ ຽວ ກນັ ດວ້ ຍແຮງດງດດລະຫວ່ າງຂວົ້ ທ່ ຕີ ່ າງກນັ ສ່ ວນພວກທ່ ໂີ ມເລກຼຸນບ່ ມຂີ ວົ້ ກຈະລວມກນັ ດວ້ ຍແຮງລອນ ດອນເຮດັ ໃຫທ້ າດທງັ ສອງແຍກຈາກກນັ , ບ່ ປະສມົ ກມົ ກນກນັ .  ໂມເລກຸຼນທ່ ບີ ່ ມຂີ ວົ້ ນາກນັ ປະສມົ ກນັ ຈະລະລາຍຊ່ ງກນັ ແລະ ກນັ ໄດ້ ເພາະຈະຢດໜ່ ຽວກນັ ດວ້ ຍແຮງ ລອນດອນໄດທ້ າດລະລາຍເນອ້ ດຽວກນັ  ທາດປະກອບໄອອອນນກິ ຈະລະລາຍໄດໃ້ ນຕວົ ທາລະລາຍໂຄເວເລນຕທ໌ ່ ມີ ຂີ ວົ້ ໂດຍທ່ ໂີ ມເລກຼຸນທ່ ມີ ຂີ ວົ້ ເຫ່ າົ ນນັ້ ຈະຫນັ ດາ້ ນທ່ ມີ ຂີ ວົ້ ຕ່ າງກນັ ເຂາົ້ ອອ້ ມອອີ ງົ ຂອງທາດໄອອອນນກິ 27 ແປໂດຍ: ປຕ ສຄີ າ ສວີ ໄິ ລ

ສະຫຼຸບເຄມີ ມ.ປາຍ 2. ບດົ ສະຫຸຼບ ການພຈິ າລະນາວ່ າທາດໂຄເວເລນຕໃ໌ ດລະລາຍນາ້ ໄດ້ ຫ ບ່  ຕອ້ ງພຈິ າລະນາວ່ າໂມເລກຸຼນມຂີ ວົ້ ຫ ບ່ ມຂີ ວົ້  ຖາ້ ເປັນໂມເລກຸຼນມຂີ ວົ້ ຈະລະລາຍນາ້ ໄດແ້ ຕ່ ຖາ້ ເປັນໂມເລກຼຸນບ່ ມຂີ ວົ້ ຈະບ່ ລະລາຍ  ຖາ້ ໂມເລກຸຼນມຂີ ວົ້ ລະລາຍກບັ ໂມເລກຸຼນມຂີ ວົ້ ຈະລະລາຍກນັ ໄດ້ ແລະ ຖາ້ ໂມເລກຼຸນບ່ ມຂີ ວົ້ ກຈະລະລາຍ ກນັ ໄດໃ້ ນພວກທ່ ບີ ່ ມຂີ ວົ້ ນາກນັ .  ພວກທ່ ໂີ ມເລກຼຸນມຂີ ວ ຈະບ່ ລະລາຍກບັ ພວກໂມເລກຸຼນບ່ ມຂີ ວົ້ 2.13. ທາດໂຄງສາ້ ງຜກຮ່ າງຕາຂ່ າຍ 1. ການທ່ ທີ າດປະສມົ ໂຄວາເລນໂດຍທ່ ວົ ໄປ ເຊ່ ນັ : H2O, Cl2O, NH3, CH4... ຈະມຈີ ດຸຼ ຟົດ,ຈດຸຼ ຫອມ ແຫວບ່ ສງເທ່ າົ ໃດເມ່ ອທຽບກບັ ພວກໄອອອນນກິ ຫ ພວກໂລຫະ ເພາະການປ່ ຽນສະຖານະຂອງທາດໂຄ ວາເລນຕພ໌ ວກນເີ້ ປັນການທາລາຍແຮງຢດໜ່ ຽວລະຫວ່ າງໂມເລກຼຸນບ່ ໄດທ້ າລາຍແຮງຢດໜ່ ຽວລະຫວ່ າງອາ ຕອມ ເຊ່ ນັ : ພວກທາດໄອອອນນກິ ຫ ພວກໂລຫະ 2. ແຕ່ ມທີ າດໂຄວາເລນຕບ໌ າງຊະນດິ ທ່ ມີ ໂີ ຄງຮ່ າງແຕກຕ່ າງໄປຈາກພວກ ເຊ່ ນັ : ເພດັ , ແກຣໄຟ, ຄວອທຊ໌ ຈະມພີ ນັ ທະພາຍໃນເປັນພນັ ທະໂຄວາເລນ ແລະ ມໂີ ຄງສາ້ ງຂອງໂມເລກຼຸນເປັນແບບໂຄງສາ້ ງຜກຮ່ າງຕາ ຂ່ າຍ ຄ ແຕ່ ລະອາຕອມຈະຈດັ ລຽງກນັ ຢ່ າງເປັນລະບຽບດວ້ ຍພນັ ທະໂຄວາເລນຕຕ໌ ່ ເນ່ ອງກນັ ໄປທງັ ໝດົ ຄາ້ ຍກບັ ຮ່ າງຕາຂ່ າຍ 3. ການປ່ ຽນສະຖານະຂອງທາດໂຄງສາ້ ງຜກຮ່ າງຕາຂ່ າຍຈະຕອ້ ງມກີ ານທາລາຍແຮງຢດໜ່ ຽວລະຫວ່ າງອາ ຕອມ ຊ່ ງໄດແ້ ກ່ ພນັ ທະໂຄວາເລນຕ໌ ຊ່ ງຈະຕອ້ ງໃຊພ້ ະລງັ ງານສງຫາຍເຊ່ ນັ ດຽວກບັ ພວກໄອອອນນກິ ແລະ ພວກໂລຫະດວ້ ຍເຫດນີ້ ເພດັ , ແກຣໄຟຕ,໌ ຄວອທຊຈ໌ ະມຈີ ດຼຸ ຟົດ ແລະ ຈດຼຸ ຫອມແຫວສງຫາຍ 4. ແກຣໄຟຕເ໌ ປັນຮບໜ່ ງຂອງທາດກາກບອນ (C) (ມໂີ ຄງສາ້ ງອາຕອມຄກນັ ແຕ່ ມກີ ານຈດັ ລຽງອາຕອມແຕກ ຕ່ າງກນັ ) ລກັ ສະນະຂອງໂຄງສາ້ ງຜກຂອງກາກບອນຈດັ ລຽງຕວົ ຢ່ ເປັນຊນັ້ ໆໄລຍະລະຫວ່ າງອາຕອມຂອງ ກາກບອນພາຍໃນຊນັ້ ດຽວກນັ ເທ່ າົ ກນັ ໝດົ ແຕ່ ຈະຕ່ າງໄລຍະລະຫວ່ າງອາຕອມຂອງກາກບອນທ່ ຢີ ່ ຄນົ ລະ ຊນັ້ , ກາກບອນແຕ່ ລະອາຕອມຈະເກດີ ພນັ ທະໂຄວາເລນຕຊ໌ ະນດິ ພນັ ທະດ໋ຽວປະສມົ ພນັ ທະຄ່ ກນັ ກບັ ອາ ຕອມອ່ ນທ່ ຢີ ່ ຂາ້ ງຄຽງໃນຊນັ້ ດຽວກນັ 3 ພນັ ທະ, ກາກບອນມເີ ອເລກັ ຕຣງົ ອດິ ສະຫລະເຄ່ ອນທ່ ໄີ ດຈ້ ່ ງນາ ໄຟຟາ້ ໄດໃ້ ນຊນັ້ ດຽວກນັ 5. ໃນຜກເພດັ , ກາກບອນທຼຸກອາຕອມຢດກບັ ອາຕອມໃກຄ້ ຽງ 4 ອາຕອມ ດວ້ ຍພນັ ທະດ່ ຽວຊ່ ງມຄີ ວາມ ຍາວເທ່ າົ ກບັ 154 ພໂິ ກແມດັ . ລກັ ສະນະການຈດັ ອາຕອມໃນຜກຄາ້ ຍຄຕາຂ່ າຍຊ່ ງໂຢງກນັ ທງັ 3 ມຕິ ,ິ ອາ ຕອມຂອງກາກບອນຈ່ ງຖກຢດໄວແ້ ໜນ້ , ເພດັ ຈ່ ງມຄີ ວາມແຂງຫາຍເປັນພເິ ສດແບບຈາລອງນເີ້ ຮດັ ໃຫເ້ ຮາົ ອະທບິ າຍໄດວ້ ່ າການທ່ ເີ ພດັ ບ່ ນາໄຟຟາ້ ເພາະວາເລນຕເ໌ ອເລກັ ຕຣງົ ຖກໃຊໄ້ ປໃນການສາ້ ງພນັ ທະທງັ ໝດົ ບ່ ມີ ເອເລກັ ຕຣງົ ທ່ ເີ ຄ່ ອນທ່ ໄີ ດຢ້ ່ າງອດິ ສະຫະເໝອນກາກບອນ. 28 ແປໂດຍ: ປຕ ສຄີ າ ສວີ ໄິ ລ

ສະຫຸຼບເຄມີ ມ.ປາຍ  ແທນອກົ ຊແີ ຊນ o ແທນຊລິ ຄິ ອນ 6. ຄວອທຊ໌ ຫ ຊລິ ຄິ ອນດອີ ກົ ຊດິ (SiO2) ມໂີ ຄງສາ້ ງເປັນໂຄງຜກຮ່ າງຕາຂ່ າຍເຊ່ ນັ ດຽວກນັ ກບັ ແກຣໄຟຕ໌ ໂດຍມີ Si ເກດີ ພນັ ທະໂຄວາເລນຕຊ໌ ະນດິ ພນັ ທະດ່ ຽວກບັ ອກົ ຊແີ ຊນທງັ 4 ພນັ ທະໃນ 3 ມຕິ ,ິ ສ່ ວນອກົ ຊແີ ຊນຈະເກດີ ພນັ ທະດ່ ຽວກບັ Si ທ່ ຢີ ່ ຂາ້ ງຄຽງ 2 ພນັ ທະ (ດ່ ງັ ຮບຂາ້ ງເທງິ ) ຄວອທຊຈ໌ ະມຈີ ດຼຸ ຟົດ, ຈດຼຸ ຫອມແຫວສງຫາຍ Si ບ່ ມເີ ວເລນຕເ໌ ອເລກັ ຕຣງົ ເຫອຢ່ ຈ່ ງບ່ ນາໄຟຟາ້ . ສ່ ວນທາດໂຄວາເລນຕໂ໌ ຄງຜກຮ່ າງ ຕາຂ່ າຍອກີ ຊະນດິ ໜ່ ງຄ ຊລິ ຄິ ອນຄາຣໄ໌ ບດ໌ ຫ ກາກບອນໃນຕມັ (SiC) ມຄີ ວາມແຂງຫາຍ, ມຈີ ດຼຸ ຫອມ ແຫວ 2,700 0C ນຍິ ມົ ໃຊເ້ ຮດັ ຫນີ ລບັ ມດີ . III. ພນັ ທະໂລຫະ ສາມາດສະຫຸຼບໄດດ້ ່ ງັ ນ:ີ້ 1. ພນັ ທະໂລຫະ (Metallic bond) ໝາຍເຖງິ ພນັ ທະ ຫ ແຮງຢດໜ່ ຽວລະຫວ່ າງອາຕອມຕ່ າງໆ ທ່ ເີ ກດີ ຂນ້ ພາຍໃນກອ້ ນຂອງໂລຫະ, ໂດຍທ່ ອີ າຕອມຕ່ າງໆໃນກອ້ ນໂລຫະທງັ ໝດົ ໃຊ້ ເວເລນຕເ໌ ອເລກັ ຕຣງົ ຮ່ ວມກນັ ນນັ້ ຄ ພນັ ທະໂລຫະເປັນແຮງດງດດກນັ ລະຫວ່ າງອອີ ງົ ບວກຊ່ ງຢ່ ກບັ ທ່ ກີ ບັ ເວເລນຕເ໌ ອເລກັ ຕຣງົ ຊ່ ງເຄ່ ອນທ່ ີ ໄປໂດຍອອ້ ມອອີ ງົ ບວກເຫ່ າົ ນນັ້ . ຕວົ ຢ່ າງ ຜກນາຕອີ ອມມີ n ອາຕອມຈະປະກອບດວ້ ຍ Na+ ຈານວນ n ອອີ ງົ ລຽງກນັ ຢ່ າງເປັນລະບຽບ,ນາ ຕອີ ອມໜ່ ງອສຕອມມເີ ວເລນຕເ໌ ອເລກັ ຕຣງົ 1e- ດ່ ງັ ນນັ້ , ຈານວນເອເລກັ ຕຣງົ ທງັ ໝດົ n ຕວົ ກຈະເຄ່ ອນທ່ ໄີ ປມາ ໃນຜກນນັ້ ຊ່ ງເອນີ້ ວ່ າ “ທະເລເອເລກັ ຕຣງົ ” 2. ໂລຫະທ່ ມີ ຂີ ະໜາດນອ້ ຍກວ່ າຈະມແີ ຮງຢດໜ່ ຽວລະຫວ່ າງອາຕອມ (ພນັ ທະໂລຫະ) ແຂງແຮງກວ່ າ ດ່ ງັ ນນັ້ , ທາດໂລຫະຈຼຸ 1, 2, 3 ຈດຼຸ ເຟົດຈະສງ ຈາກລ່ ຸຼມຂນ້ ເທງິ ແລະ ຈາກຈຸຼ 1 < 2 <3 ເພາະພນັ ທະໂລຫະ ຫາຍເມ່ ອຂະໜາດນອ້ ຍ ດ່ ງັ ນນັ້ , ຄວາມແຂງແຮງຂອງພນັ ທະໂລຫະທາດຈຸຼ 1, 2, 3 ຄ Li > Na > K > Rb > Cs, Be > Mg > Ca> Sr > Ha, B> A/ > Ba > In ດ່ ງັ ນນັ້ , ຈດຸຼ ຫອມແຫວຈະຫາຍຂນ້ ຕາມ ພນັ ທະໂລຫະ ຕາຕະລາງສະຫຼຸບຄຸຼນລກັ ສະນະຂອງທາດທງັ 4 ປະເພດ ທາດ ທາດປະສມົ ທາດໂຄງສາ້ ງ ທາດປະສມົ ທາດໂລຫະ ໄອອອນນກິ ໂຄວາເລນຕ໌ ຜກຮ່ າງຕາຂ່ າຍ ຄຸຼນລກັ ສະນະ 1. ພາວະ ທາດແຫວ ຫ ກາສ ທາດແຂງ ທາດແຂງ ທາດແຂງ 2. ໂຄງສາ້ ງ ເປັນໂມເລກຸຼ ນເຊ່ ນັ : ໂຄງສາ້ ງຜກຮ່ າງ ຕາຂ່ າຍ 3 ມຕິ ິ ໂຄງສາ້ ງຜກເຊ່ ນັ :NaCl ທາດ(ອາຕອມ) ເຊ່ ນັ H2O, NH3, CO2 Naf Fe, Mg 29 ແປໂດຍ: ປຕ ສຄີ າ ສວີ ໄິ ລ

ສະຫຼຸບເຄມີ ມ.ປາຍ 3.ແຮງຢດໜ ລະຫວ່ າງໂມເລກຼຸນ ເຊ່ ນັ : C ໃນຮບ ລະຫວ່ າງອາຕອມຄ: ລະຫວ່ າງອາຕອມຄ: ຽວເມ່ ອປ່ ຽນ - ແຮງລອນດອນ ແກຣໄຟ, ເພດັ ພນັ ທະໄອອອນນກິ ພນັ ທະໂລຫະ ພາວະ - ລະຫວ່ າງຂວົ້ 3 ມິ ,ຄວອທຊ,໌ ຕິ SiO2, SiC ສງຫາຍ ສງຫາຍ 4. ຈດຸຼ ຟົດ - ພນັ ທະຮໂີ ດຣແຊນ ລະຫວ່ າງອາ ຈດຼຸ ຫອມ ຕອມຄ: ພນັ ທະ - ບ່ ນາໄຟຟາ້ ໃນພາວະ ນາໄຟຟາ້ ທງັ ທາດ ແຫວ ຕ່ າ ໂຄວາເລນຕ໌ ແຂງ ແລະ ເມ່ ອ 5. ການນາໄຟ ປົກກະຕິ (ທາດແຂງ) ຫອມແຫວເພາະ ຟາ້ ບ່ ນາ ຍກົ ເວນັ້ ພວກ ສງຫາຍ - ເມ່ ອຫອມແຫວ ການເຄ່ ອນທ່ ຂີ ອງວາ ອາຊດິ ເຊ່ ນັ : H ກບັ ເລນຕເ໌ ອເລກັ ຕຣງົ ຮາໂລແຊນ (HCl, - ນາໄຟຟາ້ ບາງ ແລະ ເປັນທາດລະລາຍ HBr) H2S, ທດິ ທາງ (ແກຣ ນາຄວາມຮອ້ ນໄດດ້ ີ HCOOH ເປັນຕນົ້ ໄຟຕ)໌ ຈານາໄຟຟາ້ ໄດດ້ ເີ ພາະອີ - ບ່ ນາໄຟຟາ້ ອງົ ເຄ່ ອນທ່ ໄີ ດ້ (ເພດັ , ຊາຍ) - 6. ການນາ - - ຄວາມຮອ້ ນ ແຂງ - ຜ່ ອຍ ແຂງໜຽວ 7. ຄວາມແຂງ - ແຂງ,ຜ່ ອຍ,ແກຣ ໄຟ), ແຂງຫາຍ ລະລານນາ້ ໂດຍໂມເລ ບ່ ລະລາຍ 8. ການລະ - ໂມເລກຼຸນມຂີ ວົ້ ລະ (ເພດັ ) ລາຍນາ້ ລາຍນາ້ ໄດໂ້ ດຍໂມເລ ບ່ ລະລາຍ ກຼຸນນາ້ ອອ້ ມຮອບອອີ ງົ ກຼຸນນາ້ ອອ້ ມຮອບ ທ່ ແີ ຕກອອກ ທາດທງັ ໂມເລກຼຸນ - ໂມເລກຼຸນບ່ ມຂີ ວົ້ ບ່ ລະລາຍນາ້ 30 ແປໂດຍ: ປຕ ສຄີ າ ສວີ ໄິ ລ

ສະຫຸຼບເຄມີ ມ.ປາຍ ບດົ ທີ 4 ໂມລສາພນັ I. ມວນສານອາຕອມ ສາມາດສະຫຼຸບໄດດ້ ່ ງັ ນ:ີ້ 1. ມວນສານອາຕອມ (Atomic mass) ຫືຼ ບາງທໃີ ຊນ້ າ້ ໜກັ ອາຕອມ (Atomic weight) ຈ່ ງເປັນຄ່ າຕວົ ເລກທ່ ໄີ ດຈ້ າກການປຽບທຽບກບັ ມວນສານຂອງອາຕອມມາດຕະຖານນນັ້ ເອງ. ຂສ້ ະຫຸຼບກ່ ຽວກບັ ການຫາຄ່ າມວນສານອາຕອມ ມວນສານຂອງທາດ 1 ອາຕອມ (ກາມ) - ມວນສານອາຕອມຂອງທາດ = ມວນສານຂອງຮໂີ ດຣແຊນ 1 ອາຕອມ (ກາມ) - ມວນສານອາຕອມຂອງທາດ = ມວນສານຂອງທາດ 1 ອາຕອມ (ກາມ) ມວນສານຂອງອກົ ຊແີ ຊນ 1 ອາຕອມ (ກາມ) - ປະຈບຸຼ ນັ : ມວນສານອາຕອມຂອງທາດ= ມວນສານຂອງທາດ 1 ອາຕອມ (ກາມ) ມວນສານຂອງC-12, 1 ອາຕອມ (ກາມ) ຂສ້ ງັ ເກດ ມວນສານອາຕອມຂອງທາດກບັ ມວນສານຂອງທາດ 1 ອາຕອມມຄີ ວາມໝາຍແຕກຕ່ າງກນັ ຢ່ າ ສບັ ສນົ ! 1 ມວນສານ C-12, 1 ອາຕອມ = 1.66x10-24 g = 1 g 12 6.02x1023 2. ໃນການຄນວນຊອກຫາມວນອາຕອມ, ມວນສານ 1 ອາຕອມ ໃຫໃ້ ຊສ້ ດດ່ ງັ ນ:ີ້ ມວນສານທາດ A 1 ອາຕອມ (ກາມ) ມວນສານອາຕອມ A = 1.66x10-24 (ກາມ) ມວນສານ A 1 ອາຕອມ = ມວນສານອາຕອມ A x 1.66x10-24 ກາມ 31 ແປໂດຍ: ປຕ ສຄີ າ ສວີ ໄິ ລ

ສະຫຸຼບເຄມີ ມ.ປາຍ 3. ຕວົ ຢ່ າງທາດ A 100 ອາຕອມ ມມີ ວນສານ 50x1.66 x 10-22g ມວນສານຂອງ A ມຄີ ່ າເທ່ າົ ໃດ ວທິ ແີ ກ:້ A 1 ອາຕອມມມີ ວນສານ = 50x1.66x1022  50x1.66x1024 g 50x1.66x10 100 ມວນສານອາຕອມ A 50g 4. ອະທບິ າຍຄວາມໝາຍຂອງມວນສານອາຕອມດ່ ງັ ນ:ີ້ 1. ມວນສານອາຕອມຂອງທາດການຊອີ ອມ = 40 ໝາຍຄວາມວ່ າ:  ທາດການຊີອອມຈານວນ 1 ອາຕອມມມີ ວນສານເປັນ 40 ເທ່ າົ ຂອງ 1 ຂອງມວນສານ C-12, 1 ອາ 12 ຕອມ ຫ ອະທບິ າຍຕ່ ໄປໄດອ້ ກີ ວ່ າ  ການຊອີ ອມ 1 ອາຕອມມມີ ວນສານ = 40 amu (Atomic rnass unit) ຫ ແປງໃຫເ້ ປັນກາມໄດດ້ ່ ງັ ນ:ີ້  ການຊອີ ອມ 1 ອາຕອມມມີ ວນສານ 40x 1.66 x 10-24 ກາມ ຫ 40 ກາມ 6.02x1023 2. ມວນສານອາຕອມຂອງມາດ = 32 ໝາຍຄວາມວ່ າ  ທາດມາດຈານວນ 1 ອາຕອມມມີ ວນສານເປັນ 32 ເທ່ າົ ຂອງ 1 ຂອງມວນສານ C-12, 1 ອາຕອມ 12  ຫ ມາດ 1 ອາຕອມມມີ ວນສານ = 40 amu ຫ ມາດ 1 ອາຕອມມມີ ວນສານ 32x 1.66 x 10-24 ກາມ ຫ 32 ກາມ 6.02x1023 5. ເມ່ ອທາດດຽວກນັ ມເີ ນຕີ ຣງົ ຕ່ າງກນັ ເຮດັ ໃຫມ້ ມີ ວນສານບ່ ເທ່ າົ ກນັ ຈ່ ງຕອ້ ງຊອກຫາມວນສານອາຕອມ ສະເລ່ ຍດ່ ງັ ນ:ີ້ ສດການຄດິ ໄລ່ ຊອກຫາມວນສານອາຕອມສະເລ່ ຍ ມວນສານອາຕອມສະເລ່ ຍ = ຫ M= ເມ່ ອ m1, m2, m3,… = ເປັນມວນສານອາຕອມຂອງແຕ່ ລະໄອໂຊໂທບ % = ເປັນເປີເຊນັ ໃນທາມະຊາດຂອງແຕ່ ລະໄອໂຊໂທບນນັ້ ໆ ຖາ້ ໂຈດບ່ ບອກຄ່ າມວນສານອາຕອມມາໃຫໃ້ ຊເ້ ລກມວນສານແທນ m ໃນກລະນທີ ່ ກີ າໜດົ ເປັນອດັ ຕາສ່ ວນທ່ ບີ ່ ແມ່ ນສ່ ວນຮອ້ ຍ (x ເປັນອດັ ຕາສ່ ວນ) ມວນສານອາຕອມສະເລ່ ຍ = 32 ແປໂດຍ: ປຕ ສຄີ າ ສວີ ໄິ ລ

ສະຫຸຼບເຄມີ ມ.ປາຍ II. ມວນສານໂມເລກຼຸນ ສະຫຼຸບໄດດ້ ່ ງັ ນ:ີ້ 1. ເພ່ ອຄວາມສະດວກໃນການສກສາຈ່ ງໃຊຄ້ ່ າມວນສານໂມເລກຼຸນຂອງທາດໃດໆເປັນຄ່ າປຽບທຽບກບັ ມວນ ສານຂອງກາກບອນ 1 ອາຕອມ ເຊ່ ນັ ດຽວກບັ ມວນສານອະຕອມຂອງທາດດ່ ງັ ນ:ີ້ ມວນສານຂອງທາດ 1 ໂມເລກຼຸນ ມວນສານໂມເລກຼຸນ = ຂອງມວນສານ C – 12, 1 ອາຕອມ ມວນສານ 1 ໂມເລກຼຸນ = 1.66 x 10-24 ກາມ ມວນສານ 1 ໂມເລກຸຼນ = ມວນສານໂມເລກຸຼນ x 1.66 x 10-24 ກາມ ມວນໂມເລກຸຼນຂອງ CO2 = 44 ໝາຍຄວາມວ່ າ 1 ໂມເລກຸຼນມມີ ວນສານເປັນ 4 ເທ່ າົ ຂອງ 1 ມວນສານ 2 ຂອງ C-12, 1 ອາຕອມ 2.1 ມວນສານອາຕອມ, ມວນສານໂມເລກຼຸນກບັ ໂມລ 1. ຄວາມສາພນັ ລະຫວ່ າງມວນສານຂອງທາດກບັ ປະລມິ ານຂອງທາດເປັນໂມລນນັ້ ມຄີ ວາມສາຄນັ ຫາຍທາ ຄວາມເຂາົ້ ໃຈຫກັ ການດ່ ງັ ຕ່ ໄປນໃີ້ ຫດ້ ີ  ທາດໃດໆຈານວນ 1 ໂມລມມີ ວນສານໃນຫວົ ໜ່ ວຍກາມ ເທ່ າົ ກບັ ຕວົ ເລກສະແດງມວນສານອາຕອມຂອງ ທາດນນັ້  ໂມເລກຸຼນ ຫ ທາດປະສມົ ໃດ 1 ໂມລ ມມີ ວນສານເປັນກາມ ເທ່ າົ ກບັ ຕວົ ເລກສະແດງມວນສານໂມເລກຼຸນ ຂອງທາດປະສມົ ນນັ້ .  ອອີ ງົ ໃດໆ 1 ໂມລມມີ ວນສານເປັນກາມ ເທ່ າົ ກບັ ຕວົ ເລກສະແດງມວນສານອາຕອມຂອງທາດທ່ ເີ ກດີ ອອີ ງົ ຫ ເທ່ າົ ກບັ ຕວົ ເລກສະແດງມວນສານໂມເລກຼຸນຂອງທາດປະສມົ ທ່ ເີ ກດີ ອອີ ງົ ນນັ້ 33 ແປໂດຍ: ປຕ ສຄີ າ ສວີ ໄິ ລ

ສະຫຼຸບເຄມີ ມ.ປາຍ 2. ບລມິ າດຕ່ ໂມລ ສະຫຸຼບຄວາມສາພນັ ດ່ ງັ ນ:ີ້ ທາດໃດໆ 1 ໂມລ ໝາຍເຖງິ :  ທາດນນັ້ ມີ 6.02x10-24 ອະນຸຼພາກ (ໄດແ້ ກ່ ອາຕອມ, ຖາ້ ເປັນທາດ, ໂມເລກຼຸນ, ຖາ້ ເປັນທາດປະສມົ ແລະ ອ່ ນໆ) ຄ່ ານເີ້ ອນີ້ ວ່ າ ເລກອາໂວກາໂດຣ  ທາດນນັ້ ໜກັ (ມວນສານ) = ມວນສານອາຕອມ ຫ ມວນສານໂມເລກຸຼນ (ແລວ້ ແຕ່ ກລະນ)ີ ແລວ້ ຕ່ ມຫວົ ໜ່ ວຍກາມ  ຖາ້ ທາດນນັ້ ເປັນ ກາສ ຫ ອາຍຈະມບີ ລມິ າດ 22.4 dm3 ໂດຍຕອ້ ງວດັ ທ່ ີ STP ເທ່ າົ ນນັ້ , ແຕ່ ຖາ້ ທາດນນັ້ ເປັນທາດແຂງ, ທາດແຫວ ບລມິ າດຕ່ ໂມລ (22.4 dm3) ໃຊແ້ ທນ 1 ໂມລບ່ ໄດ້  ດ່ ງັ ນນັ້ ,ຖາ້ ທາດມຈີ ານວນອະນຼຸພາກ 6.02x10-24 ອະນຸຼພາກ (ອາຕອມ, ໂມເລກຼຸນ) ທາດນນັ້ ຈະມມີ ວນ ສານເທ່ າົ ກບັ ມວນສານອາຕອມ ຫ ມວນສານໂມເລກຸຼນ (ກາມ) ແລະ ຖາ້ ທາດນນັ້ ເປັນກາສກຈະມບີ ລິ ມາດ 22.4 dm3 ທ່ ີ STP (00C, 1 atm) ດວ້ ຍ 34 ແປໂດຍ: ປຕ ສຄີ າ ສວີ ໄິ ລ

ສະຫຸຼບເຄມີ ມ.ປາຍ 2.2 ສດຄດິ ໄລ່ ລດັ ສະແດງຄວາມສາພນັ ລະຫວ່ າງໂມລ, ມວນສານ, ອາຕອມ, ໂມເລກຼຸນ ແລະ ບລມິ າດຂອງກາສ ແລະ ຄວາມໜາແຫນນ້ 1. ເມ່ ອມຄີ ວາມໜາແໜນ້ ມາກ່ ຽວຂອ້ ງດວ້ ຍ d  g ມວນສານ (g)  V ບລມິ າດ (V) ດ່ ງັ ນນັ້ , g = vd ຈາກ n = d  g  Vd MM n= V ກາສ STP ສດລວມ ເມ່ ອ n = ຈານວນໂມລຂອງທາດ  ໂມລ? ສະຫຸຼບ g = ມວນສານຂອງທາດເປັນກາມ  ຈກັ ກາມ M = ມວນສານໂມເລກຸຼນ, ມວນສານອາຕອມແລວ້ ແຕ່ ກລະນີ  ຈກັ ໂມເລກຼຸນ, ຈກັ ອາຕອມ V = ບລມິ າດຂອງກາສວດັ ທ່ ີ STP ເທ່ າົ ນນັ້  ຈກັ ລດິ v = ບລມິ າດຂອງທາດ cm3 d = ຄວາມໜາແໜນ້ ຂອງທາດ (g/cm3) 35 ແປໂດຍ: ປຕ ສຄີ າ ສວີ ໄິ ລ

ສະຫຸຼບເຄມີ ມ.ປາຍ III. ຄວາມເຂມັ້ ຂຼຸ ນ້ ທາດລະລາຍ 1. ຫວົ ໜ່ ວຍບອກຄວາມເຂມັ້ ຂຸຼນ້ ຂອງທາດລະລາຍມຫີ າຍຫວົ ໜ່ ວຍດ່ ງັ ນ:ີ້  ສ່ ວຍຮອ້ ຍໂດຍມວນສານ/ມວນສານ; ໂດຍມວນສານ/ບລມິ າດ ແລະ ໂດຍບລມິ າດ/ບລມິ າດ  ໂມລ/ລດິ (mol/l, mol/dm3 )(ຫ ໂມລາຣ໌ ຫ ໂມລາຣຕິ ,ີ M)  ໂມລ/ກໂິ ລກາມ (mol/kg) (ຫ ໂມແລລ ຫ ໂມແລລຕິ ;ີ m)  ເສດສ່ ວນໂມລ  ສ່ ວນໃນລາ້ ນສ່ ວນ (ppm; parts per millions) 2. ສ່ ວນຮອ້ ຍໂດຍມວນສານຕ່ ມວນສານ ເປັນຫວົ ໜ່ ວຍບອກມວນສານຂອງຕວົ ລະລາຍໃນທາດລະລາຍ 100 ຫວົ ໜ່ ວຍມວນສານດຽວກນັ . 3. ສ່ ວນຮອ້ ຍໂດຍບລມິ າດຕ່ ບລມິ າດເປັນຫວົ ໜ່ ວຍບອກບລມິ າດຂອງຕວົ ລະລາຍໃນທາດລະລາຍ 100 ຫວົ ໜ່ ວຍ (ບລມິ າດ) 4. ສ່ ວນຮອ້ ຍໂດຍມວນສານຕ່ ບລມິ າດ ເປັນຫວົ ໜ່ ວຍບອກມວນສານຂອງຕວົ ລະລາຍໃນທາດລະລາຍ 100ຫວົ ໜ່ ວຍບລມິ າດ. 3.1 ໂມລຕ່ ລດິ ຫ ໂມລຕ່ ເດຊແີ ມດັ ກອ້ ນ (mol/l ຼຫື mol/dm3 ) ສະຫຼຸບໄດດ້ ່ ງັ ນ:ີ້ 1. ໂມລ/ລດິ (ກ່ ອນໃຊວ້ ່ າ ໂມລາ (Molar ຫຼື Molarity, M) ເປັນຫວົ ໜ່ ວຍບອກຄວາມເຂມັ້ ຂຼຸ ນ້ ທ່ ສີ ະແດງ ຈານວນໂມລຂອງຕວົ ລະລາຍໃນທາດລະລາຍ 1 ເດຊແີ ມດັ ກອ້ ນ(dm3 ) ຫ 1 ລດິ ຫ 1,000 ຊງັ ຕແີ ມດັ ກອ້ ນ(cm3) ຫ 1,000 cc ຫ 1,000 ml ການຄານວນ ໂມລ = ລດິ ເມ່ ອ g = ມວນສານ(ກາມ) 36 ແປໂດຍ: ປຕ ສຄີ າ ສວີ ໄິ ລ

ສະຫຸຼບເຄມີ ມ.ປາຍ M = ມວນສານໂມເລກຸຼນ V = ບລມິ າດ (cm3) 2. ຕວົ ຢ່ າງ ທາດ A 50 g ລະລາຍໃນນາ້ ໄດທ້ າດລະລາຍ 200 cm3 ເຂມັ້ ຂຸຼ ນ້ 2 mol/dm3ສານ A ມີ ມວນສານໂມເລກຼຸນເທ່ າົ ໃດ 50 mol M ວທິ ແີ ກ:້ 2 ໂມນ/ລດີ = 200 dm3 1000 M = 50  12.5 0.4 3.2 ໂມແລລ (molal ຫືຼ Molality, m) 1. ໂມແລລ ເປັນຫວົ ໜ່ ວຍບອກຄວາມເຂມັ້ ຂຸຼ ນ້ ຂອງຕວົ ລະລາຍເປັນໂມລທ່ ມີ ຢີ ່ ໃນຕວົ ທາລະລາຍ 1,000 ກາມ (1 ກໂິ ລກາມ) ຕວົ ຢ່ າງ ທາດລະລາຍນາ້ ຕານກລໂຄສ 1 ໂມແລລ ໝາຍຄວາມວ່ າໃນນາ້ 1,000 ກາມ ມນີ າ້ ຕານກລໂຄສຢ່ 1 ໂມລ (ຊ່ ງສາມາດຄດິ ຕ່ ໄປໄດອ້ ກີ ວ່ າມນີ າ້ ຕານກລໂຄສຢ່ ຈກັ ກາມ (= 180 ກາມ) n ໂມລ/ກໂິ ລກາມ ໝາຍເຖງິ ຕວົ ທາລະລາຍ 1 kg (1000 g) ມຕີ ວົ ລະລາຍຢ່ n ໂມລ (ແລວ້ ປ່ ຽນໂມລ ເປັນກາມ) 3.3 ເສດສ່ ວນໂມລ 1. ເສດສ່ ວນໂມລ ໝາຍເຖງິ ຈານວນໂມລຂອງຕວົ ລະລາຍຕ່ ຈານວນໂມລຂອງຕວົ ລະລາຍ ແລະ ຕວົ ທາລະລາຍ ລວມກນັ ໃນທາດລະລາຍ (ໂມລເນອ້ ທາດຕ່ ໂມລເນອ້ ທາດບວກໂມລນາ້ ) ເສດສ່ ວນໂມລ = ໂມລຂອງຕວົ ລະລາຍ (ເນອ້ ທາດ) ໂມລທງັ ໝດົ ຂອງທາດລະລາຍ (ເນອ້ ທາດ+ນາ້ ) ຕວົ ຢ່ າງ ທາດລະລາຍເກອແກງມເີ ສດສ່ ວນໂມລ = 0.2 ໝາຍຄວາມວ່ າໃນທາດລະລາຍ 1 ໂມລຈະມເີ ກອແກງ (NaCl) ຢ່ 0.2 ໂມລ ແລະ ມນີ າ້ 0.8 ໂມລ 37 ແປໂດຍ: ປຕ ສຄີ າ ສວີ ໄິ ລ

ສະຫຼຸບເຄມີ ມ.ປາຍ ທາດລະລາຍ A ປະກອບດວ້ ຍຕວົ ທາລະລາຍ a, b, c mol ຕາມລາດບັ ເສດສ່ ວນໂມລຂອງຕວົ ລະລາຍ ຊອກຫາໄດດ້ ່ ງັ ນ:ີ້ ຜນົ ລວມຂອງ Xa + Xb + Xc = 1 ສ່ ວນຮອ້ ຍໂດຍມວນສານຂອງທາດລະລາຍ a = Xa x 100 2. ສ່ ວນໃນລາ້ ນສ່ ວນໃຊສ້ ນັ ຍະລກັ ppm ແທນໝາຍເຖງິ ມວນສານຂອງຕວົ ລະລາຍທ່ ມີ ຢີ ່ ໃນທາດລະລາຍ ລາ້ ນຫວົ ໜ່ ວຍດຽວກນັ . ຕວົ ຢ່ າງ: ຖາ້ ມຕີ ວົ ລະລາຍ 1 ກາມ ໃນທາດລະລາຍ 106 ກາມ ຫ 1 ລາ້ ນກາມເອນີ້ ວ່ າມຄີ ວາມເຂມັ້ ຂຸຼ ນ້ 1 ppm ນນັ້ ຄ 1 ppm ມຄີ ່ າເທ່ າົ ກບັ ປະລມິ ານຂອງຕວົ ລະລາຍ 1 mg ໃນທາດລະລາຍ 1 kg ppm = ມວນສານຕວົ ລະລາຍ (g) ມວນສານທາດລະລາຍ (g) ຫວົ ໜ່ ວຍ ppm ນຍິ ມົ ໃຊໃ້ ນການວເິ ຄາະທາດປະລມິ ານນອ້ ຍໃນນາ້ ເສຍ ຫ ໃນມນົ ພາວະຕ່ າງໆ 3. ສ່ ວນໃນພນັ ລາ້ ນສ່ ວນໃຊສ້ ນັ ຍະລກັ ppb ໝາຍເຖງິ ມວນສານຂອງຕວົ ລະລາຍທ່ ມີ ຢີ ່ ໃນທາດລະລາຍພນັ ລາ້ ນ ສ່ ວນຫວົ ໜ່ ວຍດຽວກນັ . ນນັ້ ຄ 1 ppb ໝາຍເຖງິ ມຕີ ວົ ລະລາຍຢ່ 1 ກາມໃນທາດລະລາຍ 109 ກາມ ມວນສານຕວົ ລະລາຍ (g) ppm = ມວນສານທາດລະລາຍ (g) 38 ແປໂດຍ: ປຕ ສຄີ າ ສວີ ໄິ ລ

ສະຫຸຼບເຄມີ ມ.ປາຍ 3.4 ສະຫຸຼບການຕຽມທາດລະລາຍ 3.5 ການແບ່ ງທາດລະລາຍເຂມັ້ ຂຼຸ ນ້ ມາຕ່ ມນາ້ C1, C2 = ຄວາມເຂມັ້ ຂຼຸ ນ້ ຂອງທາດລະລາຍກ່ ອນ ແລະ ຫງັ ຕ່ ມນາ້ ຕາມລາດບັ (mol/l) V1 , V2 = ບລມິ າດຂອງທາດລະລາຍກ່ ອນຕ່ ມນາ້ ແລະ ຫງັ ເຕມີ ນາ້ (cm3) 39 ແປໂດຍ: ປຕ ສຄີ າ ສວີ ໄິ ລ

ສະຫຸຼບເຄມີ ມ.ປາຍ ຕວົ ຢ່ າງ: ຕອ້ ງການທາດລະລາຍ HCl (0.2 mol/l ຈານວນ 50 cm3 ຈະຕອ້ ງແບ່ ງທາດລະລາຍ HCI 0.8 mol/dm3 ໃນຂວດໜ່ ງຊ່ ງມຢີ ່ 500 cm3 ແລວ້ ຕອ້ ງຕ່ ມນາ້ ລງົ ໄປອກີ ເທ່ າົ ໃດຈ່ ງຈະໄດທ້ າດລະລາຍຕາມຕອ້ ງການ ວທິ ແີ ກ:້  ຕອ້ ງແບ່ ງ HCl 0.8 mol/l ມາຈານວນ 12.5 cm3 ດ່ ງັ ນນັ້ ຈະຕອ້ ງຕ່ ມນາ້ ອກີ 50 – 12.5 cm3 3.6 ການປະສມົ ທາດລະລາຍທ່ ມີ ຄີ ວາມເຂມັ້ ຂຸຼ ນ້ ຕ່ າງກນັ ການຊອກຫາຄວາມເຂມັ້ ຂຼຸນ້ ຂອງທາດລະລາຍທ່ ໄີ ດຈ້ າກການປະສມົ ທາດລະລາຍມຂີ ສ້ ງັ ເກດຄ: ຕອ້ ງເປັນ ທາດລະລາຍດຽວກນັ , ຖາ້ ຫາກເປັນທາດລະລາຍຕ່ າງຊະນດິ ກນັ ແລະ ທາປະຕກິ ລິ ຍິ າກນັ ແລວ້ ເຊ່ ນັ : ປະສມົ ທາດ ລະລາຍອາຊດິ ກບັ ທາດລະລາຍບາເຊ,ີ ຄວາມເຂມັ້ ຂຸຼນ້ ຂອງທາດທ່ ໄີ ດຈ້ ະຕອ້ ງພຈິ າລະນາແຕກຕ່ າງຈາກກລະນທີ ່ ເີ ປັນ ທາດລະລາຍດຽວກນັ . C1, C2 = ຄວາມເຂມັ້ ຂຼຸ ນ້ ຂອງທາດລະລາຍ 1, 2 ຕາມລາດບັ (mol/l) V1, V2 = ບລມິ າດຂອງທາດລະລາຍ 1, 2 ຕາມລາດບັ (cm3) Cປະສມົ = ຄວາມເຂມັ້ ຂຼຸ ນ້ ປະສມົ (mol/l) Vປະສມົ = ບລມິ າດ (cm3) = V1+V2 40 ແປໂດຍ: ປຕ ສຄີ າ ສວີ ໄິ ລ

ສະຫຸຼບເຄມີ ມ.ປາຍ ການປະສມົ ອາດໃຊທ້ າດລະລາຍທ່ ບີ ກີ ເກກີ ໄດ້ ສມົ ຜນົ ໃນຫກັ ການຂາ້ ງຕນົ້ ນີ້ ອາດຈະຊອກຫາຕວົ ບ່ ຮຄ້ ່ າ ໃດກໄດ ້ ເຊ່ ນັ : C1, C1, Cປະສມົ ຫ V1, V2 3.7 ເມ່ ອຕ່ ມທາດແຂງລງົ ໃນທາດລະລາຍ ຈະຕອ້ ງຕ່ ມລງົ ໄປອກີ ຈກັ ກາມເພ່ ອໃຫໄ້ ດທ້ າດລະລາຍທ່ ມີ ຄີ ວາມເຂມັ້ ຂຼຸ ນ້ ຕາມຕອ້ ງການ, ໃຊຫ້ ກັ ການ ປະສມົ ເຊ່ ນັ ກນັ ດ່ ງັ ຕວັ ຢ່ າງ ຕວົ ຢ່ າງ ຈະຕອ້ ງຕ່ ມນາ້ ຕານ (C6H6O6) ລງົ ໃນທາດລະລາຍນາ້ ເຊ່ ອມ 0.5 mol/l ,50 cm3 ເພ່ ອຈະໄດນ້ າ້ ເຊ່ ອມ ເຂມັ້ ຂຼຸ ນ້ 0.75 mol/l (ໂດຍຄດິ ວ່ າເປັນບລມິ າດປ່ ຽນນອ້ ຍຫາຍ)  ຕອ້ ງຕ່ ມນາ້ ຕານລງົ ໄປ 2.25 ກາມ 3.8 ການປ່ ຽນຫວົ ໜ່ ວຍຄວາມເຂມັ້ ຂຸຼນ້ ໂມລ/ລດິ ກບັ ຄວາມເຂມັ້ ຂຼຸນ້ ສ່ ວນຮອ້ ຍ 1. ການປ່ ຽນຫວົ ໜ່ ວຍຄວາມເຂມັ້ ຂຸຼ ນ້ ລະຫວ່ າງໂມລ/ລດິ ແລະ ສ່ ວນຮອ້ ຍ ເປັນເລ່ ອງທ່ ພີ ບົ ຫາຍໃນການສອບເສງັ ທ່ ວົ ໄປ ນກັ ຮຽນຄວນໃຫຄ້ ວາມສນົ ໃຈໃຫຫ້ າຍເປັນພເິ ສດດວ້ ຍ. 41 ແປໂດຍ: ປຕ ສຄີ າ ສວີ ໄິ ລ

ສະຫຼຸບເຄມີ ມ.ປາຍ 3.9 ການຄດິ ໄລ່ , ການປ່ ຽນຫວົ ໜ່ ວຍໂດຍໃຊສ້ ດ ການປ່ ຽນຫວົ ໜ່ ວຍລະຫວ່ າງໂມລ/ລດິ ກບັ ສ່ ວນຮອ້ ຍ ມວີ ທິ ຄີ ດິ ໄລ່ ຢ່ າງວ່ ອງໄວໂດຍໃຊສ້ ດດ່ ງັ ນ:ີ້ C(mol/l) = (% ໂດຍມວນສານ/ບລມິ າດ) C(mol/l) = (% ໂດຍມວນສານ ຫ ໂດຍບລມິ າດ) (d ຫ s ໃຊແ້ ທນກນັ ໄດ)້ (M = ມວນສານໂມເລກຸຼນ, D = ຄວາມໜາແໜນ້ , C = ຄວາມເຂມັ້ ຂຼຸນ້ mol/l) ໂຈດອາດຈະບອກ % ຖາມ C ຫ ບອກ C ຖາມ % ກໄດ້ ນອກຈາກນີ້ C (mol/l) F ໂຈດອາດຈະບ່ ບອກໂດຍກງົ ຊ່ ງອາດຈະຕອ້ ງຄດິ ໄລ່ ຕາມວທິ ີ ກ, ຂ, ຄ ທ່ ກີ ່ າວໄວຂ້ າ້ ງຕນົ້ ກໄດ້ ຕວົ ຢ່ າງ: ທາດລະລາຍນາ້ ເຊ່ ອມ (C6H12O6) 12% ໂດຍມວນສານ, ມຄີ ວາມເຂມັ້ ຂຼຸ ນ້ ຈກັ ໂມລ/ລດິ (ຄວາມໜາ ແໜນ້ ຂອງທາດລະລາຍ 1.2 g/cm3) ວທິ ແີ ກ:້ ໃຊສ້ ດ C(mol/l) = 42 ແປໂດຍ: ປຕ ສຄີ າ ສວີ ໄິ ລ

ສະຫຸຼບເຄມີ ມ.ປາຍ = 10x12x1.2 180 = 0.08 mol/dm3  ຄວາມເຂມັ້ ຂຸຼ ນ້ ຂອງທາດລະລາຍນາ້ ເຊ່ ອມ 0.08 mol/dm3 3.10 ຄວາມເຂມັ້ ຂຼຸ ນ້ ຂອງທາດລະລາຍຫວົ ໜ່ ວຍໂມລຕ່ ກໂິ ລກາມ) ຄວາມເຂມັ້ ຂຼຸ ນ້ ໂມລ/ກໂິ ລກາມ ຫ ໂມແລລ (m, molality) ໝາຍເຖງິ ບລມິ າດຕວົ ລະລາຍເປັນໂມລຢ່ ໃນຕວົ ທາລະລາຍເປັນກໂິ ລກາມ (1,000 ກາມ). ຄວາມເຂມັ້ ຂຸຼນ້ ຂອງທາດລະລາຍເປັນໂມລ/ກໂິ ລກາມ (ໂມແລລ) ເມ່ ອ m = ໂມລ/ກໂິ ລກາມ g = ມວນສານຂອງຕວົ ລະລາຍ (ກາມ) M = ມວນສານໂມເລກຼຸນຂອງຕວົ ລະລາຍ W = ມວນສານຂອງຕວົ ທາລະລາຍ ຂສ້ ງັ ເກດ: ຢ່ າສບັ ສນົ ລະຫວ່ າງມວນສານຂອງຕວົ ລະລາຍ (g) ແລະ ມວນຂອງຕວົ ທາລະລາຍ (W) ຕວົ ຢ່ າງ: ທາດລະລາຍນາ້ ເຊ່ ອມມນີ າ້ ຕານ (C6H12O6) 18 g ໃນນາ້ 54 g ຈ່ ງົ ຊອກຫາເສດສ່ ວນໂມລຂອງນາ້ ຕານ ແລະ ຂອງນາ້ ວທິ ແີ ກ:້ ຈານວນໂມລນາ້ ຕານ ເສດສ່ ວນໂມລຂອງນາ້ ຕານ = = ຈານ1ວ8ນmໂມolລນາ້ ຕານ + ຈານວນໂມລນາ້ 180  0.1mol  18  54 mol (0.3  3)mol 180 18   ເສດສ່ ວນໂມລນາ້ ຕານ = 0.032 ເສດສ່ ວນໂມລຂອງນາ້ = 1-0.032 = 0.968 43 ແປໂດຍ: ປຕ ສຄີ າ ສວີ ໄິ ລ