GIU YEN GIAC NGU CUA NGUOI

V Ngμy, ®ªm trªn qu¶ng tr−êng Ba §×nh 1 Ngμy 28-1-1973, tin ký kÕt HiÖp ®Þnh Pari ®−îc c«ng bè trªn §μi TiÕng nãi ViÖt Nam. ë n¬i s¬ t¸n, c¸n bé, chiÕn sÜ §oμn Ba §×nh rÊt xóc ®éng, cã ng−êi nh¶y lªn reo hß, cã ng−êi ch¹y μo tíi «m gh× lÊy b¹n tá niÒm vui s−íng, cã ng−êi gi÷ kh− kh− chiÕc ®μi b¸n dÉn, nghe ®i nghe l¹i lêi chÞ ph¸t thanh viªn, nghÑn ngμo n−íc m¾t... Bªn c¹nh niÒm vui chung cña d©n téc, anh em cßn cã niÒm xóc ®éng riªng dμo d¹t. Sau bao ®ªm kh«ng ngñ, nh×n vÒ Hμ Néi thÊy c¶nh bom ®¹n næ, löa ch¸y, m¸y bay giÆc gÇm ró, lßng mçi ng−êi nh− se l¹i, ai còng muèn ®−îc chia löa víi ®ång bμo vμ ®ång ®éi. Ai còng muèn ®−îc sím vÒ Hμ Néi tiÕp tôc phÇn c«ng viÖc cßn dang dë cña m×nh. H«m nay, nguyÖn väng ®ã ®ang ®−îc kh¬i nguån. §óng 10 giê s¸ng, ®¬n vÞ ®−îc lÖnh hμnh qu©n 149

gÊp vÒ Thñ ®«. Däc ®−êng, trªn c¸c ngän c©y, trªn c¸c nãc nhμ, cét ®Ìn... cê ®á sao vμng, cê nöa xanh, nöa ®á phÊp phíi bay. Cê trªn c¸c «t«, cê trªn xe ®¹p... tõng ®oμn, tõng ®oμn ch¹y trªn ®−êng. Ban phô tr¸ch x©y dùng L¨ng häp ngay tèi 29-1-1973. §ång chÝ §ç M−êi sau khi truyÒn ®¹t chØ thÞ cña ®ång chÝ Tr−êng Chinh, ®· nh¾c nhë c¸c lùc l−îng x©y dùng L¨ng: \"Kh«ng cho phÐp nghØ ng¬i. Kh«ng cho phÐp chËm trÔ\". ViÖc chuÈn bÞ lùc l−îng lóc nμy v« cïng cÊp b¸ch. Ngoμi nh©n lùc cña Bé X©y dùng, Nhμ n−íc sÏ lÊy thªm ng−êi ë c¸c ngμnh, c¸c ®Þa ph−¬ng. Lùc l−îng l¾p ®Æt m¸y mãc thiÕt bÞ do Bé Quèc phßng ®¶m nhiÖm, nÕu thiÕu ng−êi cã thÓ huy ®éng thªm ë c¸c ngμnh vμ ®Þa ph−¬ng kh¸c. Nhμ n−íc sÏ göi c«ng hμm ®Ò nghÞ Liªn X« nèi l¹i mäi c«ng viÖc x©y dùng L¨ng nh− ®· tháa thuËn tr−íc ®©y. Trong kh«ng khÝ trμn ngËp chiÕn th¾ng, c¶ guång m¸y ®−îc khëi ®éng l¹i hèi h¶. Mäi ng−êi b¾t tay vμo viÖc víi nh÷ng suy nghÜ, t×m tßi ®Ó ®¹t ®−îc hiÖu suÊt chÊt l−îng cao nhÊt, bï l¹i thêi gian ®· mÊt. §ît ra qu©n ®Çu tiªn cña §oμn Ba §×nh lμ tham gia b¶o d−ìng ng«i nhμ sμn cña B¸c. MÆc cho bom ®¹n kÎ thï bao lÇn giéi xuèng lßng Thñ ®«, ng«i nhμ sμn vÉn ®−îc b¶o vÖ an toμn vμ h«m nay ®−îc bμn tay c¸n bé, chiÕn sÜ ch¨m chót, thμnh kÝnh tu t¹o. B¸c T«n, c¸c ®ång chÝ Tr−êng 150

Chinh, Hoμng Quèc ViÖt, Vâ Nguyªn Gi¸p... ®· tíi th¨m c«ng tr×nh vμ ®éng viªn c¸n bé, chiÕn sÜ cña §oμn. Víi phong th¸i ung dung vμ nô c−êi r¹ng rì, ®ång chÝ Tr−êng Chinh nãi: \"Mçi lÇn c¸c ch¸u ®−îc tham gia lμm mét viÖc cã ý nghÜa nh− thÕ nμy tøc lμ c¸c ch¸u cã thªm mét \"dÊu son\" trong cuéc ®êi m×nh\". C¸n bé, chiÕn sÜ h«m Êy rÊt c¶m ®éng ®èi víi sù quan t©m ch¨m sãc cña c¸c ®ång chÝ l·nh ®¹o. C«ng t¸c tuyÓn chän ng−êi ë c¸c qu©n chñng, binh chñng ®−îc ®Èy m¹nh. Bé Quèc phßng giao chØ tiªu cho c¸c qu©n chñng, binh chñng cã tr¸ch nhiÖm tuyÓn chän, b¶o ®¶m ®óng tiªu chuÈn ®· ®Ò ra. Nh÷ng ®ång chÝ ®−îc tuyÓn chän tham gia x©y dùng L¨ng B¸c ®· thËt sù lμ niÒm vinh dù cña ®¬n vÞ. Hä v« cïng c¶m ®éng tr−íc nh÷ng tÊm lßng cña c¸n bé, chiÕn sÜ trong ®¬n vÞ göi g¾m vμo hä. Nh÷ng cuéc liªn hoan, tiÔn ®−a, nh÷ng lêi dÆn dß, chØ b¶o cña c¸n bé chØ huy vμ l·nh ®¹o, sù l−u luyÕn cña ®ång ®éi... thËt sù lμ nh÷ng kû niÖm ®éng viªn hä tr−íc cuéc chiÕn ®Êu míi mμ hä cã vinh dù tham gia. Cho tíi b©y giê, nhiÒu c¸n bé, chiÕn sÜ cßn nh¾c l¹i nh÷ng giê phót c¶m ®éng, thiªng liªng kh«ng thÓ nμo quªn ®ã. C¸c chiÕn sÜ Qu©n khu 4 nhí m·i buæi lÔ d©ng h−¬ng t¹i nhμ B¸c tr−íc lóc lªn ®−êng ra Hμ Néi. Qu©n khu ViÖt B¾c tæ chøc cho anh em ®i th¨m 151

b¶o tμng c¸ch m¹ng cña ®Þa ph−¬ng m×nh, nh− nh¾c nhñ anh em h·y xøng ®¸ng víi truyÒn thèng cña mét ®Þa danh ®· tõng ®−îc gäi lμ \"c¸i n«i cña c¸ch m¹ng\". Vμ cßn biÕt bao nhiªu h×nh ¶nh c¶m ®éng kh¸c n÷a! §èi víi qu©n ®éi ta, HiÖp ®Þnh Pari ®−îc ký kÕt kh«ng cã nghÜa lμ nhiÖm vô cña qu©n ®éi bít nÆng nÒ. C¸c lùc l−îng vò trang ë miÒn B¾c vÉn ph¶i nªu cao c¶nh gi¸c, cÇm ch¾c tay sóng. NhiÖm vô gi¶i phãng miÒn Nam, giμnh ®éc lËp, thèng nhÊt, toμn vÑn cho Tæ quèc vÉn lμ nhiÖm vô chÝnh trÞ sè mét cña qu©n ®éi. Do vËy, mÆc dÇu ®· cè g¾ng tíi møc cao nhÊt, qu©n ®éi vÉn kh«ng cung cÊp ®ñ sè l−îng c«ng nh©n kü thuËt theo yªu cÇu. §−îc sù ®ång ý cña Nhμ n−íc, mét lùc l−îng ®¸ng kÓ c«ng nh©n kü thuËt ë c¸c ngμnh d©n sù ®· ®−îc \"biÖt ph¸i\" vμo qu©n ®éi ®Ó tham gia thi c«ng x©y dùng c«ng tr×nh L¨ng. 90 c«ng nh©n kü thuËt cã tay nghÒ bËc cao cña c¸c ngμnh ®iÖn - than, c¬ khÝ - luyÖn kim, c«ng nghiÖp nhÑ, giao th«ng vËn t¶i, l−¬ng thùc - thùc phÈm, vËt t−, hãa chÊt, thñy s¶n vμ c¸c thμnh phè Hμ Néi, H¶i Phßng... ®· ®−îc tuyÓn lùa bæ sung cho §oμn Ba §×nh lμm nhiÖm vô. Cuèi n¨m 1973, lùc l−îng c«ng nh©n kü thuËt l¾p r¸p thiÕt bÞ cña L¨ng ®· lªn tíi 484 ng−êi. Lùc l−îng thi c«ng phÇn x©y dùng cña c«ng tr−êng còng h×nh thμnh nhanh chãng. Bé KiÕn tróc x¸c ®Þnh lÊy c«ng tr−êng 57 lμm nßng cèt. 152

C¸c ®Þa ph−¬ng còng mong mái ®−îc gãp phÇn x©y L¨ng B¸c. §Ó ®¸p øng nguyÖn väng chÝnh ®¸ng ®ã, Ban phô tr¸ch x©y dùng L¨ng ®· göi c«ng v¨n tíi c¸c tØnh, thμnh phè vμ ®Æc khu trùc thuéc Trung −¬ng huy ®éng 1.200 thî x©y. ChØ mét th¸ng sau, tÊt c¶ c¸c ®Þa ph−¬ng ®Òu cö ®Çy ®ñ nh÷ng c«ng d©n −u tó cña m×nh ®i nhËn nhiÖm vô. Hμ Néi, H¶i Phßng cã vinh dù vμ tr¸ch nhiÖm ®ãng gãp nhiÒu nhÊt, mçi thμnh phè 100 ng−êi; VÜnh Phó - ®Êt tæ Hïng V−¬ng 50 ng−êi; NghÖ An - quª B¸c 90 ng−êi; ®Êt löa VÜnh Linh còng cö ng−êi cã tay nghÒ næi tiÕng ®i x©y dùng L¨ng B¸c... Víi nguyÖn väng thiªng liªng vμ quyÕt t©m kh«ng g× s¸nh næi cña nh©n d©n c¶ n−íc ta trong nh÷ng ngμy nμy, Thñ t−íng Ph¹m V¨n §ång ®· ký quyÕt ®Þnh lÊy ngμy 2-9-1973 lμ ngμy khëi c«ng. Ngμy 2-9-1975 lμ ngμy hoμn thμnh ®−a c«ng tr×nh vμo ho¹t ®éng. QuyÕt ®Þnh cßn ghi: \"Cïng víi viÖc hoμn thμnh x©y dùng c«ng tr×nh L¨ng, ph¶i hoμn thμnh c¶i t¹o Qu¶ng tr−êng Ba §×nh vμ v−ên hoa tiÕp gi¸p L¨ng tr−íc ngμy 2-9-1975...\". Song song víi c«ng t¸c chuÈn bÞ trong n−íc, Ban phô tr¸ch x©y dùng L¨ng cö gÊp ®oμn c¸n bé ®i Liªn X« ®Ó bμn b¹c víi c¸c c¬ quan h÷u quan cña b¹n vÒ nh÷ng vÊn ®Ò thiÕt kÕ thi c«ng 153

L¨ng, v−ên hoa tiÕp gi¸p vμ Qu¶ng tr−êng Ba §×nh theo kÕ ho¹ch khëi c«ng vμ hoμn thμnh nh− ®· quy ®Þnh. §Ó t¹o thuËn lîi cho ®oμn lμm viÖc, Phã Thñ t−íng Lª Thanh NghÞ viÕt th− göi ®ång chÝ Phã Chñ tÞch Héi ®ång Bé tr−ëng Liªn X« N«vicèp ®Ò nghÞ Liªn X« tiÕp tôc c¸c c«ng viÖc gióp ®ì vÒ x©y dùng L¨ng Chñ tÞch Hå ChÝ Minh. Tuy nhiªn, c«ng viÖc diÔn ra gÆp kh«ng Ýt khã kh¨n. Tr−íc ®©y, ta th«ng b¸o víi b¹n chñ tr−¬ng t¹m dõng x©y L¨ng kh«ng cã thêi h¹n. KÕ ho¹ch n¨m 1973 cña b¹n kh«ng cã danh môc c«ng viÖc nμy, v× vËy viÖc ®iÒu chØnh kÕ ho¹ch cña b¹n gÆp nhiÒu khã kh¨n, nhÊt lμ vËt t− vμ thiÕt bÞ. Nh»m huy ®éng mäi cè g¾ng cao nhÊt cña c¶ hai bªn phôc vô cho c«ng tr×nh, ®ång chÝ V−¬ng Quèc Mü, ph¸i viªn cña Ban phô tr¸ch x©y dùng L¨ng ®−îc cö sang Liªn X« ®Ó phæ biÕn ý kiÕn cña Ban phô tr¸ch cho ®oμn ta vμ lμm viÖc thªm víi b¹n. Phã Thñ t−íng §ç M−êi ®iÖn ñy nhiÖm ®¹i sø Vâ Thóc §ång ký nghÞ ®Þnh th− gi÷a hai n−íc. NghÞ ®Þnh th− ghi râ: \"XÐt thêi gian x©y dùng L¨ng ng¾n vμ khÈn tr−¬ng, phÝa ViÖt Nam trong tr−êng hîp cÇn thiÕt sÏ t×m t¹i chç mét sè vËt t− thiÕt bÞ thuéc diÖn Liªn X« cung cÊp n¨m 1973 ®Ó khëi c«ng... Sau ®ã Liªn X« sÏ hoμn l¹i cho ViÖt Nam nh÷ng vËt t− thiÕt bÞ nãi trªn\". 154

VÊn ®Ò nan gi¶i nhÊt lμ thiÕt bÞ l¾p ®Æt trong L¨ng. Dï khã kh¨n ®Õn ®©u, b¹n sÏ cè g¾ng kh¾c phôc. Nh−ng cßn mét sè chñng lo¹i thiÕt bÞ tèi t©n, b¹n ®Æt chÕ t¹o t¹i mét sè n−íc, thêi gian sÏ phô thuéc vμo ng−êi s¶n xuÊt ë c¸c n−íc nμy. NghÞ ®Þnh th− ngμy 7-6-1973, mét lÇn n÷a thÓ hiÖn t×nh h÷u nghÞ vÜ ®¹i, t×nh ®ång chÝ th¾m thiÕt gi÷a hai §¶ng vμ nh©n d©n hai n−íc ViÖt - X«. Nh©n d©n Liªn X« thÊm nhuÇn tinh thÇn quèc tÕ v« s¶n cña Lªnin vÜ ®¹i, v−ît lªn mäi khã kh¨n, t¹o mäi ®iÒu kiÖn thuËn lîi ®Ó nh©n d©n ta thùc hiÖn nguyÖn väng thiªng liªng mμ h¬n mét n¨m tr−íc ®©y kÎ thï ®· lμm gi¸n ®o¹n. NghÞ ®Þnh th− nμy t¹o c¬ së v÷ng ch¾c ®Ó c«ng tr×nh L¨ng cã thÓ khëi c«ng ®óng thêi gian quy ®Þnh. C¶ c«ng tr−êng 75808 s«i ®éng víi khÈu hiÖu: \"TÊt c¶ cho ngμy khëi c«ng\". C¸c ®ång chÝ l·nh ®¹o §¶ng vμ Nhμ n−íc tuy bén bÒ c«ng viÖc vÉn dμnh cho c«ng tr−êng sù chØ ®¹o th−êng xuyªn, trùc tiÕp gi¶i quyÕt nh÷ng vÊn ®Ò v−ît qu¸ kh¶ n¨ng cña Ban chØ huy c«ng tr−êng. Ngμy 11-5-1973, Phã Thñ t−íng Lª Thanh NghÞ ®iÖn cho ®¹i sø Vâ Thóc §ång yªu cÇu chuyªn chë gÊp cäc b¶n thÐp vÒ n−íc b»ng c¸ch ®Ò nghÞ c¸c ®ång chÝ Liªn X« ®−a vμo kÕ ho¹ch qu¸ c¶nh qua Trung Quèc. ë trong n−íc còng sÏ trao ®æi thªm víi Trung Quèc vÒ vÊn ®Ò nμy. §ång chÝ §ç M−êi còng ®iÖn cho ®ång chÝ Vâ Thóc §ång ®Ò nghÞ b¹n göi gÊp chuyªn viªn ®ãng 155

cäc vμ b¶n thiÕt kÕ thi c«ng ®ãng cäc sang ViÖt Nam chËm nhÊt lμ ®Çu th¸ng 7-1973 ®Ó cã thÓ thi c«ng sím, tranh thñ ®æ bª t«ng mãng c«ng tr×nh tr−íc mïa m−a lò n¨m tíi. §ång chÝ §ç M−êi cßn ®iÖn cho Th−êng trùc §¹i sø qu¸n ta t¹i Liªn X« yªu cÇu chuyÓn c¸c b¬m hót n−íc hè mãng vÒ n−íc b»ng ®−êng s¾t, ®«n ®èc ngay viÖc chuyªn chë cäc b¶n thÐp tõ c¶ng O®Ðtxa vÒ c«ng tr×nh... Sù quan t©m chØ ®¹o cña c¸c ®ång chÝ l·nh ®¹o §¶ng, Nhμ n−íc thùc sù ®· th¸o gì nh÷ng khã kh¨n t−ëng chõng nh− bÕ t¾c. Ngμy 18-6-1973, mét ngμy kh«ng bao giê quªn ®èi víi c¸c chiÕn sÜ vμ c«ng nh©n c«ng tr−êng. 8 giê s¸ng h«m Êy, c¸c ®ång chÝ Tr−êng Chinh, Ph¹m V¨n §ång, Hoμng Quèc ViÖt, Vâ Nguyªn Gi¸p... ®· cïng víi ®¹i diÖn c¸n bé, chiÕn sÜ, c«ng nh©n viªn x©y dùng L¨ng tiÕn hμnh th¸o dì lÔ ®μi Ba §×nh cò. §ång chÝ Tr−êng Chinh xóc ®éng nh¾c l¹i c«ng lao trêi biÓn cña B¸c Hå, ý nghÜa cña viÖc x©y dùng L¨ng cña Ng−êi, vμ nh¾c nhë c¸n bé, chiÕn sÜ, c«ng nh©n tham gia x©y dùng c«ng tr×nh lÞch sö nμy h·y xøng ®¸ng víi sù tin cËy vμ mong mái cña toμn d©n. Trong kh«ng khÝ trang nghiªm vμ thμnh kÝnh, c¸c ®ång chÝ l·nh ®¹o §¶ng vμ Nhμ n−íc ta - nh÷ng häc trß trung thμnh vμ gÇn gòi cña B¸c, ®· trùc tiÕp th¸o gì m¶nh bª t«ng n¬i B¸c ®· tõng ®øng chñ tr× c¸c ngμy lÔ lín cña d©n téc. 156

Cïng mét lóc, tÊt c¶ mäi ng−êi cã mÆt ®Òu nghÜ: ChÝnh n¬i ®©y nh÷ng n¨m x−a, bãng B¸c in lång léng trªn Qu¶ng tr−êng, B¸c t−¬i c−êi vÉy chμo ®ång bμo ®ång chÝ. N¬i ®©y, trªn lÔ ®μi, dÊu ch©n B¸c nh− cßn Êm nãng, lêi nãi cña B¸c nh− cßn vang väng kh¾p non s«ng, ®éng viªn qu©n vμ d©n ta v−ît qua bao thö th¸ch kh¾c nghiÖt trong c«ng cuéc kh¸ng chiÕn cøu n−íc vμ x©y dùng chñ nghÜa x· héi. M¬ −íc cña B¸c: \"§Êt n−íc thèng nhÊt, ®ång bμo Nam - B¾c sum häp mét nhμ...\" ®ang dÇn trë thμnh hiÖn thùc. M¶ng bª t«ng B¸c th−êng ®øng trªn lÔ ®μi, di vËt quý b¸u Êy ®−îc l−u gi÷ cho ®êi sau, sÏ gãp phÇn kÓ l¹i mét thêi ®¹i hiÓn h¸ch cña d©n téc - thêi ®¹i Hå ChÝ Minh. §óng 10 giê ®ªm h«m Êy, toμn bé mÆt b»ng c«ng tr−êng b¾t ®Çu ®−îc qu©y kÝn b»ng líp hμng rμo b¶o vÖ. Hμng tr¨m c¸n bé, chiÕn sÜ qu©n ®éi cïng anh chÞ em c«ng nh©n c«ng tr−êng x©y dùng ®· hoμn thμnh trËn ra qu©n ®Çu tiªn nμy vμo lóc trêi r¹ng s¸ng tr−íc sù ngì ngμng, h©n hoan cña nh©n d©n. \"Tin lμnh ®ån xa\", ch¼ng mÊy chèc ng−êi Hμ Néi vμ kh¸ch v·ng lai trªn ®Êt Thñ ®« ®· truyÒn tin nhau, vui vÎ ®μm luËn. TÊt c¶ nh− ®Òu h−íng vÒ Qu¶ng tr−êng Ba §×nh víi mét nçi chê mong, mét niÒm tin yªu thiÕt tha. Cã thÓ nãi, ngμy 18-6-1973 lμ thêi kh¾c ®¸nh dÊu sù kÕt thóc cña mét thêi kú chuÈn bÞ vμ më ®Çu mét giai ®o¹n míi - giai ®o¹n thi c«ng L¨ng B¸c. 157

2 Tõ th¸ng 9-1973, m« h×nh tæ chøc cña lùc l−îng bé ®éi l¾p m¸y ®· æn ®Þnh vμ ho¹t ®éng cã hiÖu lùc. §¶ng ñy, Thñ tr−ëng Bé T− lÖnh C«ng binh quyÕt ®Þnh thμnh lËp \"Bé chØ huy l¾p m¸y\" gåm c¸c ®ång chÝ TrÇn B¸ §Æng, L−¬ng So¹n, NguyÔn V¨n Tý. Mét c¬ quan ®Æc tr¸ch ®· ®−îc thμnh lËp - c¬ quan nμy võa gióp viÖc cho bé chØ huy l¾p m¸y võa gióp viÖc cho Ban phô tr¸ch vμ Ban chØ huy c«ng tr−êng 75808. Qu©n ®éi ®· cö 32 c¸n bé tham gia vμo c¸c c¬ quan nghiÖp vô thuéc Ban chØ huy c«ng tr−êng. NhiÒu ®ång chÝ ®−îc bæ nhiÖm gi÷ cÊp tr−ëng c¸c phßng kÕ ho¹ch, chÝnh trÞ, cÊp phã c¸c phßng kü thuËt, c¬ ®iÖn, cung øng vËt t−, b¶o vÖ... Ngoμi ra, qu©n ®éi cßn cö 31 c¸n bé kh¸c tham gia vμo c¬ quan gióp viÖc Ban phô tr¸ch x©y dùng L¨ng nh− c¸c phßng chuyªn gia, phßng gi¸m s¸t chÊt l−îng, v¨n phßng cña Ban phô tr¸ch... C¬ quan ®Æc tr¸ch ë lóc cao ®iÓm ®−îc t¨ng c−êng tíi 90 c¸n bé. §ång chÝ L−¬ng So¹n ®−îc chØ ®Þnh phô tr¸ch c¬ quan. Trung ®oμn 259B - §oμn Ba §×nh - lμ lùc l−îng trùc tiÕp thi c«ng l¾p r¸p thiÕt bÞ cña L¨ng ®Õn lóc nμy ®· æn ®Þnh vÒ tæ chøc. Ban chØ huy §oμn gåm c¸c ®ång chÝ: NguyÔn V¨n Tý - §oμn tr−ëng, §inh V¨n Kh¸nh - ChÝnh ñy. C¸c ®ång chÝ kü s−: 158

NguyÔn V¨n T−êng, NguyÔn QuÕ, Lª H·n... lμ ®oμn phã phô tr¸ch tõng mÆt c«ng t¸c nh− tham m−u, kü thuËt, khÝ tμi. C¸c c¬ quan cña §oμn còng ®· h×nh thμnh c¸c ban tham m−u, chÝnh trÞ, hËu cÇn, kü thuËt, khÝ tμi, hμnh chÝnh... tËp hîp mét lùc l−îng ®«ng ®¶o kü s− vμ c¸n bé kü thuËt c¸c ngμnh. Lùc l−îng thi c«ng trùc tiÕp gåm c¸c ®éi l¾p m¸y (C7), ®éi l¾p ®iÖn (C8), ®éi l¾p èng (C9), ®éi gia c«ng (C10) vμ ®éi vËn t¶i (C11). Th−êng vô §¶ng ñy Binh chñng C«ng binh quyÕt ®Þnh lËp Ban c¸n sù §¶ng, thay mÆt cho §¶ng ñy Binh chñng l·nh ®¹o toμn diÖn c¸c mÆt c«ng t¸c cña bé ®éi t¹i L¨ng B¸c. Ban c¸n sù §¶ng gåm c¸c ®ång chÝ: TrÇn B¸ §Æng, L−u C«ng TiÒn, L−¬ng So¹n, V¨n §×nh Kh¸nh, NguyÔn V¨n Tý. ChØ trong thêi gian ng¾n, c¸n bé, chiÕn sÜ, c«ng nh©n viªn −u tó ®−îc ®iÒu ®éng vÒ ®· ®−îc s¾p xÕp hîp lý. Hμng tr¨m c¸n bé ®ñ c¸c ngμnh nghÒ, ®ñ mäi qu©n chñng, binh chñng ®· nhanh chãng v−ît qua nh÷ng bì ngì buæi ®Çu, hßa nhËp víi nhau kh«ng chØ trong nhiÖm vô mμ c¶ trong ph−¬ng ph¸p c«ng t¸c, t¸c phong sinh ho¹t... C¸n bé c¸c ngμnh nghÒ ®iÒu vÒ ®¬n vÞ ®Òu ®−îc lu©n phiªn nhau ®i båi d−ìng n©ng cao tr×nh ®é t¹i c¸c nhμ m¸y, c«ng tr−êng l¾p r¸p, c¸c c¬ së nghiªn cøu khoa häc... Tr×nh ®é chØ huy, chØ ®¹o chuyªn m«n, nghiÖp vô ®−îc n©ng lªn, 159

n¾m b¾t ®−îc c¸c biÖn ph¸p thi c«ng tiªn tiÕn. C¸c kü s− cña 22 chuyªn ngμnh ®−îc rÌn luyÖn qua thùc tiÔn ®· tr−ëng thμnh nhanh chãng vμ ph¸t huy t¸c dông khi b¾t tay vμo thi c«ng l¾p r¸p c¸c thiÕt bÞ ë L¨ng. 3 Sau cuéc chiÕn tranh ph¸ ho¹i ¸c liÖt cña ®Þch, ®−êng s¸, cÇu phμ ®Òu trë ng¹i. C¶ng H¶i Phßng ch−a kh«i phôc hÕt n¨ng lùc bèc dì, tμu vμo c¶ng ph¶i chê hμng th¸ng... Song c¸c c¸n bé, chiÕn sÜ lμm c«ng t¸c cung øng vËt t− kh«ng bao giê û vμo nh÷ng khã kh¨n trªn mμ lu«n lu«n phÊn ®Êu hÕt søc m×nh ®Ó hoμn thμnh nhiÖm vô. Hμng ngμn mÆt hμng tËp kÕt ë c¸c s©n bay, s©n ga, cÇu c¶ng, ®· ®−îc ®−a vÒ c«ng tr−êng b»ng tÊt c¶ ph−¬ng tiÖn tõ th« s¬ ®Õn hiÖn ®¹i... Nguån hμng chi viÖn cho c«ng tr×nh ®· ®−îc c¬ quan khÝ tμi - vËt t− tiÕp nhËn kÞp thêi, b¶o qu¶n tèt, s½n sμng ®−a vμo sö dông cho c«ng tr×nh theo tiÕn ®é thi c«ng. ë ®©y cÇn ghi nhËn sù gióp ®ì hÕt lßng cña c¸c ngμnh, c¸c ®Þa ph−¬ng cã liªn quan. C¶ng H¶i Phßng lu«n −u tiªn cho c¸c tμu cã hμng cña c«ng tr×nh L¨ng B¸c ®−îc bèc dì sím. Ngμnh ®−êng s¾t dμnh cho c«ng tr×nh L¨ng B¸c nh÷ng toa tμu tèt nhÊt, b¶o vÖ nghiªm ngÆt c¸c mÆt hμng cho c«ng tr×nh suèt däc ®−êng... 160

Qu©n ®éi víi cè g¾ng cao nhÊt cña m×nh trong viÖc t×m kiÕm vËt t− nh−ng còng chØ ®¸p øng ®−îc 40% nhu cÇu. §Êt n−íc cßn nghÌo, chiÕn tranh ch−a hoμn toμn chÊm døt, c¸c ®Þa ph−¬ng, c¸c ngμnh ®Òu gÆp nh÷ng khã kh¨n, nh−ng víi c«ng tr×nh L¨ng B¸c hä s½n sμng chi viÖn hÕt m×nh cho c«ng tr×nh. ñy ban hμnh chÝnh Ninh B×nh rót tõ mét xÝ nghiÖp cña tØnh ®Ó cho c«ng tr×nh L¨ng m−în m¸y c¾t thÐp tÊm. C«ng tr−êng nhμ m¸y c¸n thÐp Gia Sμng gióp gia c«ng toμn bé vá nh«m b¶o «n èng n−íc vμ cho m−în pal¨ng, têi, m¸y ®¸nh gØ, m¸y uèn èng. Bé T− lÖnh Phßng kh«ng - Kh«ng qu©n cho m−în nhiÒu lo¹i m¸y ®o l−êng ®iÖn - ®iÖn tö. Nhμ m¸y quy chÕ Tõ S¬n, Nhμ m¸y c¬ khÝ ®iÖn ¶nh vμ x−ëng qu©n giíi X10 ®· nhËn s¶n xuÊt hμng chôc v¹n bé bu l«ng - ®ai èc cã chÊt l−îng cao ®Ó liªn kÕt c¸c ®−êng èng h¬i, èng n−íc cña c«ng tr×nh... C«ng ®o¹n ®ãng cäc b¶n thÐp t¹o thμnh bøc t−êng thÐp bao quanh hè mãng cña c«ng tr×nh ®· tíi. Song cäc b¶n thÐp do b¹n cÊp ch−a ®−a sang kÞp. Th«ng c¶m víi khã kh¨n cña b¹n, c«ng tr−êng ®· t¹m m−în 200 cäc b¶n thÐp t¹i c¶ng H¶i Phßng. C¸n bé cña c«ng tr−êng cïng víi c¸n bé cña hai Bé Giao th«ng vËn t¶i vμ VËt t− ®Õn c¸c n¬i (Qu¶ng Ninh, L¹ng S¬n, Hμ B¾c, Hμ Néi...) thu gom, chuyªn chë ®−îc 1.237 tÊn cäc b¶n thÐp vÒ c«ng tr×nh tr−íc khi hμng cña b¹n cËp c¶ng H¶i 161

Phßng. ChiÕc bóa h¬i n−íc cña Tæng C«ng ty c«ng tr×nh c¶ng H¶i Phßng còng ®−îc cÊp tèc ®iÒu vÒ Ba §×nh. Ngμy 9-8-1973, tÊm cäc thÐp ®Çu tiªn ®· ®−îc c¾m xuèng. ChiÕc bóa ®iªden cña C«ng ty thi c«ng c¬ giíi Bé X©y dùng còng ®−îc ®iÒu vÒ tiÕp søc. C¶ hai chiÕc bóa ®Òu ®· dÇm m−a d·i n¾ng trªn nhiÒu c«ng tr×nh. Tuy ®· \"giμ nua\" cò kü, nh−ng kú diÖu thay lóc nμy nã nh− ®ang søc håi xu©n, nh− mét chμng trai bõng dËy víi søc lùc phi th−êng. Ngμy còng nh− ®ªm, d−íi trêi m−a tÇm t· hay gi÷a tr−a hÌ n¾ng g¾t, tiÕng bóa ®ãng cäc vÉn cÇn mÉn, ®Òu ®Æn. Mét kû lôc míi vÒ n¨ng suÊt ®ãng cäc ®· ®−îc më t¹i n¬i ®©y. B×nh qu©n mçi ngμy mçi chiÕc bóa ®ãng ®−îc 18 cäc. §ét xuÊt cã ngμy bóa h¬i n−íc ®ãng ®−îc 34 cäc, bóa ®iªden ®ãng ®−îc 21 cäc. N¨ng suÊt cao nh− vËy nh−ng chÊt l−îng vÉn b¶o ®¶m, ®é v÷ng ch¾c cña c«ng tr×nh lμ lêi minh chøng. Ngμy 20-10-1973, tÊm cäc thÐp thø 1.200 - tÊm cäc thÐp cuèi cïng cña c«ng tr×nh ®−îc ®ãng xuèng, khÐp kÝn bøc t−êng bao quanh hè mãng, v−ît thêi gian quy ®Þnh. 4 Th¸ng 8 - m−a b·o ®Õn dån dËp. Nh÷ng c¬n m−a tÇm t· lμm cho bÇu trêi Hμ Néi nh− gi¨ng 162

mét líp mï x¸m xÞt. MÆt ®Êt Èm −ít, nhiÒu chç n−íc ®äng thμnh vòng. Ai ®· tõng cã mÆt ë c«ng tr−êng míi thÊy hÕt nçi vÊt v¶, nhäc nh»n cña c¸n bé, chiÕn sÜ, c«ng nh©n viªn nh÷ng ngμy nμy. M−a vÉn xèi x¶, tiÕng bóa m¸y vÉn vang vang. Nh÷ng bé quÇn ¸o ®Ém n−íc. Nh÷ng g−¬ng mÆt lo¸ng n−íc. N−íc ch¶y rßng rßng trªn tãc, l¨n trªn nh÷ng hè m¾t lo ©u, thiÕu ngñ. Nh÷ng lóc nμy, c¸c ®ång chÝ l·nh ®¹o cña Ban phô tr¸ch x©y dùng L¨ng, Ban chØ huy c«ng tr−êng thay phiªn nhau cã mÆt t¹i hiÖn tr−êng, còng géi m−a, léi n−íc nh− nh÷ng c«ng nh©n thùc thô. Nçi lo trïm lªn tÊt c¶ lμ nguån nguyªn vËt liÖu. Kh«ng ®æ xong bªt«ng phÇn ngÇm tr−íc mïa m−a lò, kÕ ho¹ch kh¸nh thμnh L¨ng theo quy ®Þnh kh«ng thÓ thùc hiÖn ®−îc. Ban phô tr¸ch x©y dùng L¨ng cö gÊp hai ®ång chÝ thuéc Bé X©y dùng vμ mét ®ång chÝ c¸n bé qu©n ®éi sang Liªn X« cïng b¹n ®Èy nhanh tiÕn ®é thiÕt kÕ thi c«ng, vμ th−êng trùc cïng víi b¹n tæ chøc ®iÒu hμnh viÖc ®−a vËt t− - thiÕt bÞ vÒ c«ng tr−êng. Ch−a thËt yªn t©m, Ban phô tr¸ch l¹i cö tiÕp ®ång chÝ §oμn phã phô tr¸ch vËt t− cña §oμn Ba §×nh cïng mét ®ång chÝ phiªn dÞch sang \"c¾m chèt\" t¹i M¸txc¬va theo dâi, ®«n ®èc viÖc göi thiÕt bÞ tõ Liªn X« vÒ n−íc. §ång chÝ §ç M−êi ®· liªn tôc ®iÖn cho sø qu¸n ta t¹i M¸txc¬va ®Ò nghÞ b¹n t¹o mäi ®iÒu kiÖn göi 163

vËt t− - thiÕt bÞ sang ngay, ®Ò nghÞ b¹n tæ chøc mét chuyÕn tμu háa ®−a hμng cña L¨ng vÒ Hμ Néi trong th¸ng 9-1973 vμ ®Ò nghÞ b¹n chë hμng cña L¨ng b»ng nh÷ng chuyÕn tμu biÓn riªng. §ång chÝ §ç M−êi cßn ®Ò nghÞ b¹n t¨ng thªm chuyªn gia thi c«ng cho c«ng tr×nh. Sù chØ ®¹o kiªn quyÕt, s©u s¸t cña ®ång chÝ Tr−ëng ban phô tr¸ch x©y dùng L¨ng nh− mét sù kh¬i nguån ®Ó dßng th¸c c«ng viÖc tiÕp tôc xu«i ch¶y. Mïa m−a lò ch−a chÊm døt. Ban phô tr¸ch x©y dùng L¨ng ®· quyÕt ®Þnh thi c«ng xen kÏ, ®μo hè mãng cïng lóc víi tiÕn tr×nh ®ãng cäc b¶n thÐp. Mét quyÕt ®Þnh hÕt søc t¸o b¹o. Nh÷ng c¬n m−a b·o ®ét ngét cã thÓ san b»ng c«ng søc cña hμng ngμn con ng−êi, hè mãng sÏ biÕn thμnh hå n−íc. Song, kh«ng cã c¸ch nμo kh¸c, thêi gian hoμn thμnh c«ng tr×nh ®ang lμ tiÕng gäi th«i thóc. S¸u m−¬i ngμn mÐt khèi ®Êt cÇn ®μo vμ di chuyÓn ®i n¬i kh¸c ®©u ph¶i lμ mét khèi l−îng nhá. NÕu dïng lùc l−îng thñ c«ng ph¶i cã 300 ng−êi ®μo trong 8 th¸ng. Ban phô tr¸ch giao C«ng ty thi c«ng c¬ giíi Bé X©y dùng ®¶m nhiÖm viÖc nμy. Lùc l−îng qu©n ®éi vμ mét sè lùc l−îng kh¸c lμm nhiÖm vô hç trî b»ng lao ®éng thñ c«ng. Ngμy 2-9-1973, lÔ khëi c«ng x©y dùng L¨ng B¸c diÔn ra. Ngay ®ªm h«m tr−íc, mét c¬n m−a tÇm t· kÐo dμi nh− ®e däa. S¸ng h«m ®ã m−a t¹m ngít. Mäi ng−êi h−íng vÒ phÝa c¸c ®ång chÝ 164

Tr−êng Chinh, NguyÔn L−¬ng B»ng, Vâ Nguyªn Gi¸p, §ç M−êi - nh÷ng ng−êi chñ tr× buæi lÔ. M−a dõng h¼n, bÇu trêi Qu¶ng tr−êng bçng chèc ®−îc n©ng lªn cao vîi. Nh÷ng tia n¾ng sím tinh khiÕt võa ¸nh lªn ®· ®äng l¹i trªn nh÷ng g−¬ng mÆt mäi ng−êi hín hë. Mét rõng cê. Cê bay trong n¾ng, cê t« th¾m nh÷ng cÆp m¾t nång nμn chê ®îi. Mét ®oμn ng−êi gåm 20 chiÕc xe \"bß tãt\" c¾m cê ®á ®u«i nheo ®· xÕp hμng ngay ng¾n c¹nh khu ®Êt ®μo hè mãng. §óng 8 giê, chiÕc m¸y xóc E652 ®−îc lÖnh “ngo¹m” gμu ®Êt ®Çu tiªn. Ng−êi c«ng nh©n l¸i xe næi tiÕng vÒ n¨ng suÊt vμ an toμn lao ®éng ®−îc vinh dù ®ãn nhËn gμu ®Êt ®Çu tiªn. §Êt tõ gμu xóc nh¶ ra ®Çy ¾p thïng xe. ChiÕc xe rïng m×nh chuyÓn ®éng. LÇn l−ît c¸c chiÕc xe kh¸c vμo thay thÕ. §oμn xe chë ®Çy ®Êt nèi nhau ch¹y vÒ phÝa Gi¶ng Vâ, rÏ xuèng mét con ®−êng nhá. Tíi ®©y, ®Êt ®−îc ®æ xuèng mét vïng ao hå, ®Çm lÇy thuéc khu vùc L¸ng Trung. Ban phô tr¸ch x©y dùng L¨ng ®· quyÕt ®Þnh dμnh toμn bé 60.000 mÐt khèi ®Êt ë ®©y cho mét c«ng tr×nh ®Çy ý nghÜa: t«n nÒn cho \"BÖnh viÖn Nhi ViÖt Nam - Thôy §iÓn\" sau nμy. Buæi tr−a, mét c¬n b·o trμn tíi. Giã gÇm rÝt. M−a gi¨ng kÝn trêi. Nh÷ng m¸y xóc vÉn lμm viÖc. Nh÷ng chiÕc xe chë ®Êt vÉn ch¹y. MÆt ®Êt vãng v¸nh n−íc. §−êng vËn chuyÓn tr¬n. Cuéc vËt lén víi d«ng b·o ®Ó ®¶m b¶o tiÕn ®é thi c«ng cña c¸n 165

bé, chiÕn sÜ c«ng tr−êng ®· th¾ng. Nh÷ng ngμy tiÕp theo, hä kh«ng nh÷ng lμm mét ca mμ lμm hai ca vμ thªm c¶ ngμy chñ nhËt. Gãp søc lμm nªn ng«i nhμ dμnh cho giÊc ngñ yªn lμnh cña B¸c, h×nh nh− kh«ng mét ai tÝnh to¸n søc lùc, thêi gian m×nh ®æ ra. Ban phô tr¸ch x©y dùng L¨ng chñ tr−¬ng vËn ®éng c¸c c¬ quan, xÝ nghiÖp, tr−êng häc, c¸c ®¬n vÞ lùc l−îng vò trang t¹i Hμ Néi tham gia lao ®éng tù nguyÖn trong c¸c ngμy nghØ, cïng c«ng tr−êng ®Èy nhanh tiÕn ®é thi c«ng. HÇu nh− mäi tÇng líp nh©n d©n ®ang chê ®îi ®iÒu nμy. NhiÒu ®ång chÝ l·nh ®¹o cÊp cao cña §¶ng, Nhμ n−íc vμ qu©n ®éi, mÆc dÇu bén bÒ c«ng viÖc vÉn tham gia lao ®éng. ThÇy vμ trß c¸c tr−êng ®¹i häc, trung häc chuyªn nghiÖp vμ phæ th«ng trung häc... n« nøc tham gia lao ®éng x· héi chñ nghÜa. C¸n bé, chiÕn sÜ c¸c c¬ quan Bé Quèc phßng vμ c¸c qu©n chñng, binh chñng, c¸n bé vμ c«ng nh©n c¸c bé, c¸c ngμnh vμ c¸c nhμ m¸y xÝ nghiÖp... thay phiªn nhau ®Õn tham gia lao ®éng trªn c«ng tr−êng. MÆt b»ng c«ng tr−êng cã h¹n, kh«ng thÓ tiÕp thu sè l−îng ng−êi qu¸ lín trong cïng mét lóc. NhiÒu c¬ quan tæ chøc cho c¸n bé, c«ng nh©n viªn cña m×nh tham gia lao ®éng trong c¶ giê hμnh chÝnh. Ngãt 60 ngμy ®ªm liªn tôc, b»ng søc lao ®éng dÎo dai, s¸ng t¹o cña hμng ngμn c¸n bé, chiÕn sÜ, 166

c«ng nh©n viªn c«ng tr−êng vμ sù hç trî hÕt søc quý b¸u cña c¸n bé, c«ng nh©n c¸c ngμnh, c¸c bé vμ mäi tÇng líp nh©n d©n Thñ ®«, c«ng ®o¹n ®μo hè mãng c«ng tr×nh L¨ng B¸c ®· hoμn thμnh hÕt søc tèt ®Ñp. Ngμy 29-10-1973, Thñ t−íng Ph¹m V¨n §ång tíi th¨m c«ng tr−êng vμ xóc t¶ng ®Êt cuèi cïng kÕt thóc c«ng ®o¹n ®μo hè mãng. So víi ®Þnh møc, c«ng tr−êng ®· thùc hiÖn v−ît chØ tiªu thêi gian 16 ngμy. 5 Nh÷ng ngμy nμy, kh¾p n¬i trªn mäi miÒn ®Êt n−íc ®ang h−íng vÒ Qu¶ng tr−êng Ba §×nh. Ai còng muèn L¨ng B¸c ®−îc hoμn thμnh sím h¬n. C¸c ®¬n vÞ, c¸c ngμnh, c¸c ®Þa ph−¬ng ®Òu mong ®−îc ®ãng gãp søc ng−êi, søc cña vμo c«ng tr×nh. T¹i Nhμ m¸y xim¨ng H¶i Phßng, c¸c c¸n bé chuyªn m«n tËp trung søc lùc vμ trÝ tuÖ nghiªn cøu lo¹i xim¨ng ®Æc biÖt dïng cho c«ng tr×nh. §©y lμ lo¹i xim¨ng m¸c cao, nhμ m¸y ch−a s¶n xuÊt bao giê, nh−ng nghÜ ®Õn thμnh phÈm cña nhμ m¸y ®−îc sö dông vμo c«ng tr×nh L¨ng B¸c ai còng phÊn khëi. C¸c ®ång chÝ Lª Thanh NghÞ, §ç M−êi trùc tiÕp xuèng nhμ m¸y giao nhiÖm vô vμ ®éng viªn c¸n bé, c«ng nh©n viªn kh¾c phôc khã kh¨n lμm b»ng ®−îc. Nhμ m¸y võa tr¶i qua 167

hai cuéc chiÕn tranh ph¸ ho¹i cña ®Õ quèc Mü. Ngãt hai v¹n tÊn bom cña giÆc ®· trót xuèng n¬i ®©y. ViÖc hμn g¾n nh÷ng ®æ vì do bom ®¹n g©y ra ®ang míi b¾t ®Çu. Nh−ng nghÜ ®Õn B¸c, mäi ng−êi ®Òu nªu quyÕt t©m s¶n xuÊt b»ng ®−îc lo¹i xim¨ng tèt nhÊt ®Ó x©y dùng L¨ng cña Ng−êi. Lß nung, m¸y nghiÒn ®−îc phôc håi. Quy tr×nh s¶n xuÊt ®−îc nghiªn cøu thÊu ®¸o. ViÖc tuyÓn chän c¸c ph«i liÖu cã chÊt l−îng cao ®−îc bμn luËn s«i ®éng. Nguyªn liÖu ®Çu tiªn ph¶i tuyÓn chän lμ ®¸. §¸ Trμng Kªnh næi tiÕng lμ tèt. Nh−ng nhËn ®−îc yªu cÇu cña nhμ m¸y vμ biÕt ®−îc c«ng viÖc cña m×nh lμm, anh chÞ em má ®¸ Trμng Kªnh ®· tíi tËn vïng ¸ng Vμng, ¸ng Thi t×m chän c«ng phu lo¹i ®¸ nhμ m¸y cÇn dïng. Nh÷ng thuyÒn ®¸ ®−îc chuyÓn vÒ Nhμ m¸y xim¨ng mang c¶ tÊm lßng cña nh÷ng ng−êi thî giμu truyÒn thèng kiªn c−êng c¸ch m¹ng vμ ®êi ®êi nhí ¬n B¸c. Thø nguyªn liÖu lμm chÊt phô gia ®Ó s¶n xuÊt xim¨ng lμ ®Êt vïng Cæ Ph¸p (Thñy Nguyªn) - mét lo¹i ®Êt cã chÊt l−îng lý t−ëng. Nh©n d©n ®Þa ph−¬ng th−êng dïng lo¹i ®Êt nμy x©y t−êng nhμ bÒn ch¾c næi tiÕng. Lo¹i ®Êt nμy còng ®−îc tuyÓn chän vÒ lμm xim¨ng ®Ó x©y L¨ng B¸c. Tõ kh©u tuyÓn chän nguyªn liÖu tèt tíi lóc s¶n xuÊt ra lo¹i xim¨ng ®¹t yªu cÇu lμ c¶ mét d©y chuyÒn c«ng nghÖ phøc t¹p ®−îc h×nh thμnh bëi 168

trÝ tuÖ vμ nh÷ng bμn tay khÐo lÐo cña tËp thÓ c¸n bé, c«ng nh©n Nhμ m¸y xi m¨ng - mét nhμ m¸y mang truyÒn thèng anh hïng cña ®Êt c¶ng. MÎ ®Çu tiªn 50 tÊn xim¨ng ®−îc ®−a vμo thÝ nghiÖm vμ kiÓm tra ngÆt nghÌo. KÕt qu¶ tèt ®Ñp v−ît qu¸ sù mong −íc. Lo¹i xim¨ng kh«ng nh÷ng ®¹t m¸c cao, mμ cßn ®¸p øng ®−îc c¶ c¸c tiªu chuÈn kh¸c vÒ thêi gian ®é táa nhiÖt vμ ®«ng cøng... Sau mÎ ®Çu tiªn, hμng lo¹t mÎ kh¸c ra ®êi. ChÞ em phô n÷ nhμ m¸y tranh thñ c¸c ngμy chñ nhËt - ngμy \"§Òn ¬n B¸c Hå\" - ®Ó s¶n xuÊt bao b×. Bao b× do chÞ em s¶n xuÊt in dßng ch÷ \"§êi ®êi nhí ¬n Chñ tÞch Hå ChÝ Minh vÜ ®¹i\". Hμng chôc ngh×n tÊn xim¨ng ®Æc biÖt ®ùng trong nh÷ng bao b× nh− thÕ ®· ®−îc chuyÓn tíi c«ng tr−êng. Víi thμnh qu¶ lao ®éng xuÊt s¾c trªn, Nhμ m¸y xi m¨ng H¶i Phßng kh«ng nh÷ng ®· nhanh chãng phôc håi s¶n xuÊt mμ cßn v−¬n tíi ®Ønh cao míi. TiÕn bé míi vÒ kü thuËt, vÒ kh¶ n¨ng s¶n xuÊt lo¹i xim¨ng chÊt l−îng cao, t¹o cho nhμ m¸y mét ®μ ®i lªn v÷ng ch¾c, thùc hiÖn lßng mong muèn cña B¸c Hå: \"Th¾ng giÆc Mü, ta sÏ x©y dùng h¬n m−êi ngμy nay\". §¸ d¨m dïng cho c«ng tr×nh còng cÇn tíi hμng v¹n mÐt khèi. §¸ d¨m Xu©n Hßa th−êng ®−îc coi lμ cã chÊt l−îng cao, thÝch øng víi c¸c kÕt cÊu bª t«ng vÜnh cöu. C¸c nhμ kü thuËt ®· tíi ®©y nghiªn cøu kü l−ìng, khi xay ra tû lÖ h¹t dÑt vÉn 169

cßn cao, chØ dïng ®−îc mét phÇn nhá. Do vËy, c¸c nhμ kü thuËt t×m tíi Th¸c Bμ, ®¸ ë ®©y cã nhiÒu −u thÕ h¬n. Ban l·nh ®¹o quyÕt ®Þnh chän má ®¸ Hoμng Thi ë khu vùc Th¸c Bμ lμm n¬i khai th¸c. Nh©n d©n c¸c d©n téc Yªn B¸i n¸o nøc tin vui khi ®−îc Nhμ n−íc giao nhiÖm vô cung cÊp ®¸ cho c«ng tr×nh L¨ng B¸c. Bé Giao th«ng vËn t¶i nhËn chuyÓn ®¸ b»ng mäi ph−¬ng tiÖn tõ má vÒ c«ng tr−êng. Bé C«ng an cã nhiÖm vô b¶o vÖ an toμn. ViÖn ThÝ nghiÖm vËt liÖu tæ chøc bé phËn nghiÖm thu chÊt l−îng ngay t¹i n¬i khai th¸c. C«ng tr−êng Hoμng Thi sèng dËy víi mét søc m¹nh ch−a tõng thÊy. Ngoμi c¸c ®éi s¶n xuÊt cña c«ng tr−êng, cßn cã hμng tr¨m nam, n÷ thanh niªn c¸c d©n téc Kinh, Dao, Nïng, Cao Lan... gãp søc. TiÕng m¸y khoan, tiÕng m×n, tiÕng bóa ®Ëp ®¸, nh÷ng ®iÖu h¸t d©n téc ®Ëm ®μ, hån nhiªn céng víi nh÷ng s¾c phôc phong phó, ®a d¹ng, c«ng tr−êng trë thμnh ngμy héi cña nh÷ng ng−êi lao ®éng tù nguyÖn. Ch−a ®Çy mét th¸ng, hμng v¹n mÐt khèi ®¸ Th¸c Bμ ®−îc bèc xÕp lªn c¸c ®oμn «t«, c¸c toa tμu háa hoÆc theo c¸c ®oμn can« xu«i dßng s«ng L«, s«ng Hång vÒ Ba §×nh. 6 §Êt n−íc ta cã nhiÒu suèi, nhiÒu s«ng, nguån c¸t cung cÊp cho c¸c c«ng tr−êng x©y dùng còng 170

rÊt dåi dμo. Tuy nhiªn, lo¹i c¸t nμo dïng cho c«ng tr×nh vÜnh cöu nμy còng ®−îc lùa chän kh¾t khe. Thêi Ph¸p thuéc, trong mét c«ng tr×nh nghiªn cøu cßn ghi râ: \"Nguån c¸t vμng s«ng L« lμ tèt sè 1\". Chóng ta còng ®· dïng nguån c¸t vμng nμy cho nhiÒu c«ng tr×nh x©y dùng ë miÒn B¾c. Nh−ng c¸c chuyªn gia x©y dùng vÉn ch−a hμi lßng v× trong c¸t cßn chøa mét tû lÖ nhá mïn t¹p. Qua c¸c cuéc t×m kiÕm, ®· ph¸t hiÖn c¸t vμng Kim B«i (Hßa B×nh). Lo¹i c¸t nμy tõ sái vì vôn ra, r¾n vμ s¹ch, hÇu nh− kh«ng cã t¹p chÊt, mμu vμng ãng. Do vËy, c¸t vμng Kim B«i ®−îc tuyÓn chän vÒ x©y L¨ng B¸c. Toμn bé kh©u khai th¸c do nh©n d©n ®Þa ph−¬ng ®¶m nhiÖm. §ång bμo c¸c d©n téc vïng Kim B«i, Hßa B×nh thêi tr−íc sèng trong ®ãi khæ, bÞ ®Ì nÐn, ¸p bøc nhiÒu bÒ. C¸ch m¹ng Th¸ng T¸m thμnh c«ng, ®êi sèng cña ®ång bμo dÇn dÇn ®−îc n©ng cao. C«ng ¬n §¶ng vμ B¸c Hå mang l¹i cho ®ång bμo nh− rõng c©y, m¹ch suèi. §−îc ®ãng gãp vμo c«ng tr×nh L¨ng B¸c, ®ång bμo kh«ng cßn niÒm vui nμo h¬n. Hμng ngμn m¸i ®Çu xanh xen lÉn nh÷ng m¸i ®Çu ®iÓm b¹c, tõ nhiÒu vïng kh¸c nhau cña Hßa B×nh ®· ®æ vÒ Kim B«i. C¸t tõ c¸c lßng suèi ®−îc moi xóc lªn thuyÒn chë ra b·i trung chuyÓn. C¸t ®−îc ®æ thμnh ®èng nh− nh÷ng qu¶ ®åi vμng rùc, ãng ¸nh. Nh÷ng ®oμn xe vËn t¶i nhén nhÞp ngμy ®ªm chë c¸t vÒ Hμ Néi. TÊm lßng nh©n d©n c¸c d©n téc Hßa B×nh ®èi víi 171

B¸c kÝnh yªu göi qua tõng h¹t c¸t lμ v« h¹n. Ngoμi c¸t Kim B«i, c¸t ë Thanh Xuyªn (Th¸i Nguyªn) còng ®−îc khai th¸c dïng vμo viÖc san lÊp hè mãng vμ c¶i t¹o Qu¶ng tr−êng. Nh÷ng tê lÞch cuèi cïng cña th¸ng 10-1973 s¾p qua - tÝn hiÖu cña mïa m−a b·o vïng Hμ Néi ®· chÊm døt. Bøc t−êng b»ng cäc b¶n thÐp ®· hoμn thμnh. Hè mãng ®· më réng. Thiªn nhiªn, lßng ®Êt, lßng ng−êi ®ang t¹o thμnh søc m¹nh tæng hîp ®Ó c«ng tr−êng chuyÓn sang giai ®o¹n ®æ bª t«ng cèt thÐp t¹o thμnh khung cña L¨ng - mét giai ®o¹n hÕt søc quan träng. Ngμy 27-10-1973, c«ng tr−êng chÝnh thøc ®æ mÎ bªt«ng cèt thÐp ®Çu tiªn ë nÒn lãt. Thêi h¹n quy ®Þnh ph¶i ®æ xong bªt«ng phÇn ngÇm cña c«ng tr×nh tr−íc mïa m−a lò 1974. C«ng viÖc tiÕn hμnh ch−a ®−îc bao l©u th× hμng lo¹t tr¾c trë Ëp ®Õn, khiÕn nhiÒu ng−êi nghÜ ®Õn kh¶ n¨ng kh«ng hoμn thμnh kÕ ho¹ch theo thêi h¹n quy ®Þnh... MÆc dï c¸n bé, c«ng nh©n vμ c¸c ®ång chÝ chuyªn gia ngμy ®ªm b¸m hiÖn tr−êng, lao ®éng quªn m×nh, nh−ng kÕ ho¹ch ®æ bªt«ng vÉn ch−a ®¹t. TiÕn ®é ngμy cμng bÞ ®Èy lïi. Nguy c¬ kh«ng hoμn thμnh kÕ ho¹ch tr−íc mïa m−a ngμy cμng râ rÖt. Nh÷ng khã kh¨n vÒ thiÕu nguyªn vËt liÖu, nh÷ng trôc trÆc trong c¸c kh©u kü thuËt, c¸c gi¶i ph¸p thi c«ng... C«ng t¸c l·nh ®¹o, chØ huy ë mét 172

c«ng tr−êng lín, tËp hîp nhiÒu lùc l−îng kh¸c nhau ®· béc lé nhiÒu mÆt yÕu kÐm. Nh÷ng v−íng m¾c x¶y ra trong ®iÒu kiÖn võa thiÕt kÕ võa thi c«ng khiÕn cho nhiÒu lóc c«ng viÖc ph¶i t¹m dõng l¹i hμng tuÇn lÔ ®Ó chê c¸n bé ta bμn b¹c víi b¹n. Ch¼ng h¹n, viÖc ®æ bªt«ng míi tiÕn hμnh võa trßn hai tuÇn lÔ th× c¬ quan b¶o vÖ kinh tÕ ph¸t hiÖn trong c¸c lo¹i ®¸ ®ang dïng cã chÊt phãng x¹ qu¸ quy chuÈn cho phÐp. §©y lμ mét ph¸t hiÖn cùc kú hÖ träng, cÇn cã ngay kÕt luËn chÝnh x¸c ®Ó l·nh ®¹o cã chñ tr−¬ng kÞp thêi. §ång chÝ TrÇn §¹i NghÜa, Chñ nhiÖm ñy ban Khoa häc vμ Kü thuËt Nhμ n−íc ®Ò nghÞ cÇn ®em mÉu ®¸ sang Liªn X« nhê c¸c ph−¬ng tiÖn hiÖn ®¹i cña b¹n xÐt nghiÖm vμ kÕt luËn. §ång chÝ NguyÔn Träng QuyÒn ®−îc giao phô tr¸ch c«ng viÖc nμy, mang theo c¸c mÉu ®¸ vμ b¶n kÕt qu¶ xÐt nghiÖm ë trong n−íc sang ®Ó b¹n xÐt nghiÖm. Cïng ®i cßn cã hai ®ång chÝ KiÓm, San, chuyªn gia thÝ nghiÖm vËt liÖu cña Bé X©y dùng. §ång chÝ §ç M−êi còng ®iÖn cho ®ång chÝ Vâ Thóc §ång, NguyÔn Tu, yªu cÇu sø qu¸n phèi hîp gi¶i quyÕt viÖc nμy thËt nhanh chãng ®Ó ®ì ¶nh h−ëng tèc ®é thi c«ng. Nh÷ng lóc ta gÆp khã kh¨n, l¹i s¸ng ngêi lªn sù gióp ®ì v« gi¸ cña c¸c b¹n Liªn X«. C¸c b¹n Liªn X« coi nh÷ng tr¾c trë trong qu¸ tr×nh x©y dùng L¨ng B¸c nh− mäi tr¾c trë trong nh÷ng viÖc träng ®¹i cña chÝnh m×nh, nªn ®· t×m mäi biÖn 173

ph¸p nhanh chãng nhÊt ®Ó gióp ®ì gi¶i quyÕt. Ngμy 19-11-1973, mÉu ®¸ cña ta ®−îc ®em thÝ nghiÖm t¹i ViÖn Nghiªn cøu kho¸ng s¶n toμn Liªn bang. KÕt qu¶ cho thÊy ®¸ cña ta cã nh÷ng th«ng sè kü thuËt b¶o ®¶m cho phÐp sö dông ë c¸c c«ng tr×nh x©y dùng quan träng. MÆc dï vËy, tõ lóc ph¸t hiÖn vÊn ®Ò tíi khi cã kÕt luËn chÝnh thøc, c«ng tr−êng ph¶i chê ®îi mÊt hai tuÇn. 7 C«ng viÖc l¾p m¸y tíi lóc ®· trë thμnh vÊn ®Ò nãng báng cña toμn c«ng tr−êng. TiÕn ®é x©y bÞ chËm khiÕn cho tiÕn ®é l¾p m¸y còng bÞ ®Èy lïi. Bé chØ huy l¾p m¸y ngμy ®ªm bån chån kh«ng yªn. HiÖp ®Þnh ngμy 9-2-1971 ®· nãi râ viÖc thi c«ng x©y - l¾p lμ do ViÖt Nam ®¶m nhiÖm. Víi mét c«ng tr×nh ®å sé, kü thuËt phøc t¹p nh− thÕ, c¸n bé, chiÕn sÜ ta míi tiÕp xóc lÇn ®Çu trong khi quü thêi gian hÕt søc eo hÑp. §ång chÝ Phïng ThÕ Tμi ®· hai lÇn gÆp ®ång chÝ tham t¸n kinh tÕ sø qu¸n Liªn X« vμ ®ång chÝ Xucunèp, ®¹i diÖn Tæng côc Kü thuËt Liªn X« t¹i Hμ Néi. Th«ng c¶m víi nh÷ng khã kh¨n cña ta, hai ®ång chÝ ®· viÕt th− vÒ n−íc ®Ò xuÊt c¸c gi¶i ph¸p gióp ®ì cô thÓ. HÖ trung t©m ®iÒu hßa kh«ng khÝ ®−îc coi nh− \"l¸ phæi\" cña c«ng tr×nh, b¹n ®· thiÕt kÕ xong vμ ®Æt hμng cho mét n−íc kh¸c 174

s¶n xuÊt vμo n¨m 1974. Thêi gian l¾p vμ hiÖu chØnh chóng râ rμng lμ qu¸ muén. ViÖc chËm trÔ nμy sÏ ¶nh h−ëng tíi l¾p r¸p c¸c hÖ kü thuËt kh¸c. C¸c thiÕt bÞ kh¸c, b¹n còng cho biÕt ph¶i tíi cuèi n¨m 1974 míi vÒ tíi c«ng tr×nh. VËy muèn hoμn thμnh l¾p m¸y ®Ó kh¸nh thμnh L¨ng vμo ®óng ngμy 2-9-1975 th× cÇn t¨ng lùc l−îng kü thuËt vμ c¸c c¬ së vËt chÊt kh¸c lªn bao nhiªu? Cã c¸ch nμo kh¸c gi¶i quyÕt tèt h¬n? Sau khi c©n nh¾c mäi mÆt, Bé chØ huy l¾p m¸y ®· x¸c ®Þnh ph−¬ng h−íng hμnh ®éng: Mét mÆt, b¸m s¸t b¹n, b¸m s¸t cÊp trªn ®Ó tiÕp nhËn nhanh vËt t− thiÕt bÞ, lμm tr−íc nh÷ng g× cã thÓ lμm ®−îc trong c«ng t¸c l¾p ®Æt. MÆt kh¸c, ®Ò xuÊt víi cÊp trªn cho phÐp lμm viÖc víi c¸c chuyªn gia mét ph−¬ng ¸n dù phßng. Theo ph−¬ng ¸n nμy, b¹n sÏ ®¶m nhiÖm l¾p c¸c thiÕt bÞ phøc t¹p vμ h−íng dÉn kü thuËt cho ViÖt Nam l¾p ®Æt c¸c thiÕt bÞ cßn l¹i. B¹n cÇn cö sang ViÖt Nam 59 kü s− vμ mét sè c«ng nh©n kü thuËt. NÕu b¹n l¾p toμn bé c¸c thiÕt bÞ cña c«ng tr×nh th× b¹n ph¶i cö sang ViÖt Nam 169 kü s− vμ mét sè c«ng nh©n kü thuËt, cßn c¸n bé vμ c«ng nh©n ta chØ lμm viÖc phô trî vμ häc tËp ®Ó qu¶n lý vËn hμnh sau nμy. §ång chÝ Xucunèp ®· göi vÒ Liªn X« dù th¶o ph−¬ng ¸n nμy ®Ó xin ý kiÕn. Ban phô tr¸ch x©y L¨ng thÊy cÇn thiÕt ph¶i cö mét §oμn c¸n bé cÊp cao ®ñ quyÒn h¹n gi¶i quyÕt 175

c«ng viÖc, sang Liªn X« trùc tiÕp lμm viÖc víi b¹n. §oμn do ®ång chÝ Phïng ThÕ Tμi dÉn ®Çu. §oμn c¸n bé ViÖt Nam ®−îc ®ång chÝ N«vicèp, Phã Chñ tÞch Héi ®ång Bé tr−ëng Liªn X« tiÕp, kh¼ng ®Þnh l¹i quyÕt t©m cña §¶ng, ChÝnh phñ vμ nh©n d©n Liªn X« gióp ®ì nh©n d©n ViÖt Nam hoμn thμnh x©y L¨ng Chñ tÞch Hå ChÝ Minh ®óng dÞp mång 2-9-1975. Ban phô tr¸ch x©y dùng L¨ng ®¸nh gi¸ rÊt cao sù gióp ®ì cao c¶ vμ chÝ t×nh cña nh©n d©n Liªn X«. Song còng th−êng xuyªn gi¸o dôc c¸n bé, chiÕn sÜ, c«ng nh©n viªn toμn c«ng tr−êng nªu cao ý thøc tù lùc, tù c−êng. Thêi gian lóc nμy lμ lùc l−îng. Mïa m−a s¾p tíi, nÕu kh«ng kÕt thóc ®−îc viÖc ®æ bªt«ng phÇn ngÇm cña c«ng tr×nh, tiÕn ®é x©y vμ l¾p sÏ ph¶i lïi tíi mïa kh« n¨m sau. Tõ cuèi n¨m 1973, c¬ quan ®Æc tr¸ch cña Bé chØ huy l¾p m¸y vμ cña ban phô tr¸ch ®· b¸o c¸o víi l·nh ®¹o vÒ kh¶ n¨ng x©y dùng kh«ng b¶o ®¶m tiÕn ®é. Dù b¸o trªn ®· ®−îc thùc tiÔn nh÷ng th¸ng 11, 12 n¨m 1973 vμ th¸ng 1-1974 chøng minh. Ban phô tr¸ch x©y dùng L¨ng ®· nghÜ tíi kh¶ n¨ng huy ®éng thªm lùc l−îng qu©n ®éi tham gia chi viÖn cho c«ng viÖc x©y dùng vμ giao cho c¬ quan ®Æc tr¸ch dù th¶o c¸c ph−¬ng ¸n thùc hiÖn chñ tr−¬ng nμy. Th−êng vô Qu©n ñy Trung −¬ng nªu ra nguyªn t¾c: NÕu c«ng tr−êng cã yªu cÇu vμ qu©n ®éi cã 176

kh¶ n¨ng th× qu©n ®éi ph¶i s½n sμng tÝch cùc chi viÖn. Ban chØ huy c«ng tr−êng yªu cÇu bé ®éi chi viÖn thî s¾t, qu©n ®éi ®· cö mét bé phËn thî −u tó cña §oμn c«ng binh Hïng V−¬ng tíi ngay Ba §×nh. C¸c chiÕn sÜ ®−îc lÖnh hμnh qu©n vÒ c«ng tr−êng ®óng ngμy 28 TÕt vμ chØ sau vμi giê nhËn lÖnh, nh÷ng ng−êi lÝnh thî ®· kho¸c bal« vμ trang bÞ lªn ®−êng. Hä g¸c l¹i niÒm vui ®ãn tÕt ë ®¬n vÞ, g¸c l¹i chuyÕn ®i phÐp sum häp gia ®×nh, vμ c¶ nh÷ng cuéc hÑn hß ®©u ®ã. Kh«ng khÝ chuÈn bÞ ®ãn xu©n kh«ng nÝu ®−îc b−íc ch©n cña hä. §oμn xe l−ít nhanh qua rõng ®μo, rõng quÊt vμ rõng ng−êi ®i s¾m tÕt, ®−a hä tíi Ba §×nh ®ang bén bÒ c«ng viÖc. Hä mang ®Õn c«ng tr−êng khÝ thÕ hå hëi, quyÕt t©m. §ªm 30 tÕt, nh÷ng nåi b¸nh ch−ng ®ang reo trªn bÕp löa hång cña mäi nhμ, tiÕng ph¸o næ ran kh¾p c¸c ngâ phè cña Hμ Néi còng lμ lóc hä ra qu©n. Víi h×nh thøc phèi thuéc cho c«ng tr−êng, ®¬n vÞ ®· h×nh thμnh mét ®éi thî s¾t riªng, nhËn lμm gän mét h¹ng môc c«ng tr×nh tõ ®Çu ®Õn cuèi. Hä ®· hoμn thμnh xuÊt s¾c nhiÖm vô ®−îc giao, t¹o niÒm tin cho toμn c«ng tr−êng. Bé ®éi trªn c«ng tr−êng L¨ng B¸c ®ãn c¸i tÕt Gi¸p DÇn n¨m Êy b»ng nh÷ng thμnh qu¶ lao ®éng ®Çy ý nghÜa. §oμn l¾p m¸y Ba §×nh vinh dù ®−îc ®ãn nhËn l½ng hoa ®Çu xu©n cña B¸c T«n trao tÆng. Ban chØ huy c«ng tr−êng tiÕp tôc ®Ò nghÞ qu©n ®éi chi viÖn thªm 120 thî s¾t n÷a. Hai ®¹i ®éi 177

thuéc TiÓu ®oμn 2, §oμn Hïng V−¬ng l¹i ®−îc ®iÒu ®éng vÒ nhËp víi §¹i ®éi 34 thμnh mét tiÓu ®oμn. TiÓu ®oμn nμy phô tr¸ch ®Æt s¾t mãng bÌ cho khu gi÷a. Tíi gi÷a th¸ng 3-1974, riªng qu©n ®éi ®· ®Æt 920 tÊn thÐp. N¨ng suÊt b×nh qu©n 121kg/c«ng, t¨ng n¨ng suÊt h¬n hai lÇn quy ®Þnh. Lùc l−îng bé ®éi t¨ng c−êng cho c«ng tr−êng vμ kÕt qu¶ c«ng viÖc ®· më ra mét kh¶ n¨ng míi: nÕu qu©n ®éi tham gia víi lùc l−îng ®«ng h¬n n÷a vμo nh÷ng kh©u c¨ng th¼ng cña c«ng tr×nh, th× tiÕn ®é thi c«ng cã thÓ hoμn thμnh ®óng thêi h¹n quy ®Þnh. Mét trong nh÷ng viÖc träng ®iÓm lóc nμy lμ ®æ bªt«ng. Qu©n ®éi ph¶i tham gia g¸nh v¸c c«ng viÖc, nay gãp phÇn n©ng cao tiÕn ®é x©y L¨ng râ rμng ®· trë thμnh tÊt yÕu, thμnh yªu cÇu, nguyÖn väng cña mäi ng−êi. Vμo lóc nμy, §oμn ®¹i diÖn Ban phô tr¸ch x©y dùng L¨ng do ®ång chÝ Phïng ThÕ Tμi dÉn ®Çu sang Liªn X« ®· mang vÒ n−íc b¶n tæng tiÕn ®é thi c«ng. Ta vμ b¹n tháa thuËn viÖc ®æ bªt«ng phÇn ngÇm khu gi÷a ph¶i hoμn thμnh vμo ngμy 30-4-1974. Nh−ng cho tíi lóc nμy, khèi l−îng c«ng viÖc vÉn cßn rÊt lín, thêi gian ®Ó hoμn thμnh l¹i kh«ng cßn bao nhiªu. Theo yªu cÇu cña Ban chØ huy c«ng tr−êng, Ban phô tr¸ch chÝnh thøc ®Ò nghÞ víi Qu©n ñy Trung −¬ng ®−a lùc l−îng qu©n ®éi vμo tham gia ®æ bªt«ng phÇn ngÇm. 178

Ngμy 8-3-1974, ®ång chÝ Phïng ThÕ Tμi mêi Th−êng vô §¶ng ñy vμ Ban chØ huy c«ng tr−êng häp phæ biÕn quyÕt ®Þnh cña Ban phô tr¸ch dïng lùc l−îng qu©n ®éi tham gia trong viÖc ®æ bªt«ng. Ngay chiÒu h«m ®ã, ®ång chÝ Phïng ThÕ Tμi giao nhiÖm vô nμy cho §oμn c«ng binh Hïng V−¬ng. Ngoμi §oμn Hïng V−¬ng, ®ång chÝ V¨n TiÕn Dòng cßn cho phÐp cã thÓ sö dông c¶ §oμn B¾c S¬n (Trung ®oμn 289) tham gia. Víi nhiÖm vô ®−îc giao, qu©n ®éi sÏ ®¶m nhËn toμn bé khu trung t©m (phÇn ngÇm). Ngμy 11-3-1974, bé ®éi §oμn Hïng V−¬ng cã mÆt ®Çy ®ñ t¹i vÞ trÝ tËp kÕt. ChØ sau hai ngμy, hμng ngh×n ng−êi ®· lμm xong c«ng t¸c chuÈn bÞ. S¸ng ngμy 15-3, hä ®· ®æ mÎ bªt«ng ®Çu tiªn b¾t ®Çu nh÷ng ngμy dÇm m×nh trong n¾ng nãng, vËt lén víi c¸t, sái, xim¨ng vμ ch¹y ®ua víi thêi gian. Vμi ngμy sau, hμng ngμn c¸n bé, chiÕn sÜ §oμn B¾c S¬n còng hμnh qu©n vÒ tíi c«ng tr−êng. Sau lÔ ra qu©n, hä ®· triÓn khai ®éi h×nh t¸c nghiÖp vμ ®æ mÎ bªt«ng ®Çu tiªn t¹i khu hÇm ®Æc biÖt. B¾t ®Çu tõ ®©y, c«ng tr−êng x©y dùng L¨ng B¸c ®−îc tiÕp thªm søc m¹nh míi. Däc c¸c lèi ®i l¹i xung quanh c«ng tr−êng, c¸c l¸n tr¹i \"d· chiÕn\" cña bé ®éi mäc lªn san s¸t. C«ng tr−êng ngËp s¾c mμu ¸o lÝnh. TiÕng bóa, tiÕng m¸y, tiÕng h¸t c−êi vang väng mét gãc trêi Thñ ®«. 179

C¶ hai ®¬n vÞ Hïng V−¬ng vμ B¾c S¬n ®Òu ®Æt d−íi sù chØ huy trùc tiÕp cña Bé chØ huy l¾p m¸y vμ sù chØ ®¹o nghiÖp vô cña c¸c c¬ quan chøc n¨ng thuéc Ban chØ huy c«ng tr−êng. Khã cã thÓ nãi hÕt ®−îc kh«ng khÝ lao ®éng nhén nhÞp, khÈn tr−¬ng vμ hÕt søc c¨ng th¼ng ë c«ng tr−êng trong nh÷ng ngμy nμy. §Ó t¹o ®iÒu kiÖn cho lùc l−îng qu©n ®éi lμm tèt nhiÖm vô, c«ng tr−êng ®· cö hai ®éi méc, mét ®éi thÐp h×nh, mét ®éi hμn, mét ®éi giμn gi¸o vμ hai tæ tr¾c ®¹c phèi thuéc víi lùc l−îng qu©n ®éi. Ngoμi ra, c¸n bé, c«ng nh©n c«ng tr−êng x©y nhËn nhiÖm vô lμm c¸c c«ng viÖc ë hai lÔ ®μi phô cña L¨ng. Bé X©y dùng còng ®iÒu gän tõng ®éi s¶n xuÊt ë c¸c ®Þa ph−¬ng vÒ chi viÖn cho c«ng tr−êng nh− ®éi s¾t ë Th¸c Bμ, Hμ B¾c... Bé X©y dùng cßn cö thªm ®ång chÝ Thø tr−ëng Vò Quý vÒ gióp ®ì c«ng tr−êng víi chøc n¨ng cè vÊn. C¶ hai mòi thi c«ng (qu©n sù vμ d©n sù) ®Òu ra qu©n víi nh÷ng lùc l−îng míi, tæ chøc míi, trong \"trËn quyÕt chiÕn\" cã tÝnh chÊt quyÕt ®Þnh nμy. Song trung t©m cña sù chó ý vÉn nh»m vμo khu gi÷a cña L¨ng - n¬i lùc l−îng qu©n ®éi ®¶m nhiÖm. Tõ mäi miÒn ®Êt n−íc, mäi ng−êi còng ®ang h−íng vÒ Thñ ®« Hμ Néi, vÒ Qu¶ng tr−êng Ba §×nh chê ®îi nh÷ng tin tøc vÒ x©y dùng L¨ng, nh©n d©n kh¾p n¬i n« nøc khai th¸c vμ ®ãng gãp nh÷ng vËt liÖu ®Æc s¶n cña ®Þa ph−¬ng m×nh cho c«ng tr×nh. C«ng tr−êng s«i næi h¼n lªn vμ c¶m 180

®éng v« cïng khi ®oμn xe chë gç cña Qu©n gi¶i phãng miÒn Nam c¾m cê nöa xanh, nöa ®á lÊp l¸nh d−íi n¾ng chiÒu tõ tõ l¨n b¸nh vμo c«ng tr−êng. C¸n bé, chiÕn sÜ ch¹y μo ®Õn v©y quanh nh÷ng chiÕn sÜ ®éi mò tai bÌo, xóm xÝt quanh nh÷ng chiÕc xe ®Çy bôi ®−êng. §©y lμ nh÷ng cç xe cña ®ång bμo miÒn §«ng Nam Bé, n¬i cã nh÷ng c¸nh rõng b¹t ngμn, cã nhiÒu gç quý. Nh©n d©n miÒn §«ng ®· t×m chän c©y gç quý nhÊt lμ c©y nu göi ra x©y L¨ng B¸c. Gç nu kh«ng chØ lμ lo¹i gç tèt næi tiÕng mμ cßn cã mμu s¾c rÊt ®Ñp. ë mÆt c¾t gç nu, gi÷a cã mμu vμng t−¬i, viÒn xung quanh lμ mμu n©u sÉm, ®−êng v©n gç thanh tho¸t, chç gãc b−íu cuèn xo¾n thμnh nh÷ng d¸ng h×nh m©y bay, sãng l−în. C©y gç ®−îc chë tõ Léc Ninh vμ tíi c«ng tr−êng L¨ng B¸c sau 20 ngμy lÆn léi vÊt v¶. Trong buæi lÔ ®ãn nhËn gç quý miÒn Nam, ®ång chÝ NguyÔn ThÞ §Þnh, Phã T− lÖnh Qu©n gi¶i phãng ®· thay mÆt ®ång bμo, chiÕn sÜ miÒn Nam biÓu lé tÊm lßng víi B¸c Hå kÝnh yªu: \"C©y gç nu quý gi¸ sèng mÊy tr¨m n¨m trong c¨n cø miÒn §«ng t−îng tr−ng cho søc sèng kiªn c−êng, bÊt khuÊt cña nh©n d©n. Víi tÊm lßng trung trinh v« h¹n, ®ång bμo, chiÕn sÜ Nam Bé kÝnh d©ng lªn B¸c ®Ó ®êi ®êi ghi nhí c«ng ¬n vÞ Cha giμ d©n téc...\". Nh÷ng lêi nãi th©n th−¬ng tõ n¬i tuyÕn ®Çu Tæ quèc cã søc lay ®éng tíi tËn tr¸i tim mçi c¸n bé, chiÕn sÜ, c«ng nh©n viªn ë c«ng tr−êng, ®· cæ vò 181

mäi ng−êi tiÕn c«ng vμo phÇn viÖc cña m×nh, xøng ®¸ng víi ®ång bμo, ®ång chÝ miÒn Nam ruét thÞt. Nh÷ng tuÇn tiÕp sau ®ã, c¸n bé, chiÕn sÜ, c«ng nh©n viªn c«ng tr−êng l¹i tiÕp nhËn nh÷ng xe gç cña T©y Nguyªn kiªn c−êng, bÊt khuÊt, cña Qu¶ng Nam - §μ N½ng næi danh \"§i ®Çu ®¸nh Mü\", cña TrÞ thiªn ®Êt löa anh hïng... Bé ®éi Tr−êng S¬n còng göi c©y gç tr¾c ®¹i thä ra gãp phÇn x©y dùng L¨ng B¸c, dù kiÕn sÏ lμm khu«n cöa ra vμo L¨ng b»ng gç tr¾c. Ph¶i ch¨ng nh÷ng ng−êi lÝnh tõng bÊt chÊp mäi gian nguy më ®−êng mßn Hå ChÝ Minh mong mái ®−îc göi lßng m×nh qua c©y gç tr¾c ®øng canh giÊc ngñ cho Ng−êi. Nh÷ng nhμ thiÕt kÕ ph¶i ch¨ng ®· l¾ng nghe ®−îc tiÕng lßng thÇm th× ®ã, ghi nhËn nã vμ v× vËy c©y gç tr¾c ®· ®−îc dμnh lμm nh÷ng khu«n cöa bÒn v÷ng, lμm s¸ng ®Ñp thªm \"Ng«i nhμ cña B¸c\". Hai trung ®oμn Hïng V−¬ng, B¾c S¬n ®· qua nhiÒu n¨m x©y dùng c¸c c«ng tr×nh quèc phßng. Tuy nhiªn, hai ®¬n vÞ ch−a quen thi c«ng c¬ giíi víi møc ®é cao, víi quy tr×nh c«ng nghÖ chÆt chÏ vμ viÖc hîp ®ång ®ßi hái nghiªm ngÆt. C¸c c¸n bé chØ huy tõ cÊp trung ®oμn trë xuèng cña c¶ hai ®¬n vÞ do thêi gian gÊp, ch−a ®−îc nghiªn cøu kü b¶n thiÕt kÕ thi c«ng nªn trong chØ huy chØ ®¹o dÔ x¶y ra sai sãt. C¬ quan ®Æc tr¸ch ®· tr×nh lªn Ban phô tr¸ch x©y dùng L¨ng mét ph−¬ng ¸n thi c«ng thÝch hîp: Hai ®¬n vÞ chÞu sù chØ ®¹o cña c¸c 182

phßng nghiÖp vô nh−ng ph¶i chñ ®éng vÒ kÕ ho¹ch vμ tù qu¶n lý con ng−êi theo c¸c chÕ ®é cña qu©n ®éi quy ®Þnh. C¬ quan ®Æc tr¸ch còng ®Ò ra mét sè yªu cÇu, mét sè chØ tiªu cô thÓ ®Ó h−íng dÉn hai ®¬n vÞ. Ban phô tr¸ch x©y dùng L¨ng c©n nh¾c c¸c ®iÒu kiÖn thùc tÕ ë c«ng tr−êng ®· ®ång ý lÊy møc ®æ bªt«ng 400m3/ngμy vμ quy ®Þnh thêi h¹n hoμn thμnh viÖc ®æ bªt«ng vμo ngμy 19-5-1974. Toμn thÓ c¸n bé, chiÕn sÜ, c«ng nh©n viªn toμn c«ng tr−êng vμ lùc l−îng bé ®éi tham gia x©y dùng L¨ng ®· më \"chiÕn dÞch\" ®æ bªt«ng phÇn ngÇm, lËp thμnh tÝch kû niÖm sinh nhËt B¸c. §©y lμ mét \"chiÕn dÞch\" thi c«ng lín, khÈn tr−¬ng, ®Çy ý nghÜa. §æ xong bªt«ng phÇn ngÇm coi nh− ®· hoμn thμnh c¬ b¶n c«ng t¸c bªt«ng. Cã lμm xong phÇn ngÇm míi thi c«ng ®−îc phÇn næi vμ míi lμm c¸c viÖc kh¸c nh− trang trÝ, hoμn thiÖn, l¾p m¸y, v.v.. §©y lμ ®iÓm ®ét ph¸ cã tÝnh quyÕt ®Þnh cña toμn bé c«ng tr×nh. NhËn nhiÖm vô, c¸n bé, chiÕn sÜ hai ®oμn Hïng V−¬ng vμ B¾c S¬n suy tÝnh mäi kh¶ n¨ng, mäi biÖn ph¸p vμ c¸c t×nh huèng ®Ó b¶o ®¶m ch¾c th¾ng, c¨n cø vμo kÕt cÊu c«ng tr×nh chia thμnh tõng khèi ®æ bªt«ng hîp lý. Khi bé ®éi nªu quyÕt t©m thùc hiÖn nh÷ng chØ tiªu nμy, d− luËn chung rÊt hoan nghªnh. Song còng kh«ng Ýt ng−êi cho r»ng ®©y chØ lμ mong −íc 183

tèt ®Ñp chø khã cã thÓ thùc hiÖn ®−îc. Cã ng−êi qu¶ quyÕt: ë c«ng tr−êng Th¸c Bμ chØ 560m3 bªt«ng/n¨m. ë ®©y ®iÒu kiÖn cã kh¸c, nh−ng còng kh«ng thÓ v−ît qu¸ møc 200m3/ngμy. Nh÷ng ng−êi chÝn ch¾n h¬n th× nãi: \"H·y chê kÕt qu¶ tuÇn ®Çu xem sao ®·\". T¸m giê s¸ng ngμy 15-3-1974, ®ît thi c«ng b¾t ®Çu. C«ng viÖc cïng mét lóc ®−îc triÓn khai μo ¹t nh−ng vÉn rÊt nhÞp nhμng. NhiÒu khèi ®æ bª t«ng còng ®−îc ®æ ®Çy trong mét thêi gian ng¾n, m¸y trén bªt«ng lμm viÖc hèi h¶. VËn chuyÓn bª t«ng tõ m¸y trén tíi chç ®æ lμ nh÷ng chiÕc xe ben liªn tôc nèi ®u«i nhau. CÇn cÈu th¸p nh− nh÷ng c¸nh tay khæng lå víi tõ n¬i tËp kÕt, ®−a bªt«ng tíi tõng khèi ®æ. KÕt hîp víi cÇn cÈu lμ nh÷ng mòi thñ c«ng dïng xe c¶i tiÕn, s½n sμng thay thÕ nh÷ng vÞ trÝ mμ cÇn cÈu kh«ng víi tíi. Nh÷ng chiÕc \"cÇu\" lμm b»ng nh÷ng ph−¬ng tiÖn s½n cã cña c«ng tr−êng nh− giμn gi¸o, dÇm thÐp, v¸n gç ®· ®−îc b¾c tõ n¬i tËp kÕt v÷a bªt«ng tíi c¸c khèi ®æ ®ãn c¸c xe c¶i tiÕn rÇm rËp l¨n b¸nh qua l¹i. C¸n bé, chiÕn sÜ ®· ®−a cÇn cÈu b¸nh lèp ®Æt lªn n¾p hÇm ®Æc biÖt ®Ó phôc vô ®æ bªt«ng nãc phÇn ngÇm khu gi÷a. MÆc cho nãng n¾ng chãi chang, mïi v÷a bªt«ng ngét ng¹t, tiÕng m¸y, tiÕng xe, tiÕng nh÷ng b−íc ch©n rÇm rËp vÉn kh«ng lóc nμo ngõng nghØ. Nh÷ng tÊm l−ng gï xuèng, nh÷ng b¾p c¬ vång lªn, nh÷ng g−¬ng mÆt nhÔ nh¹i må 184

h«i cña c¸n bé, chiÕn sÜ vμ c«ng nh©n viªn nh− lμ sù th¸ch thøc víi thêi tiÕt kh¾c nghiÖt vμ thêi gian ngÆt nghÌo... KÕt hîp víi c«ng ®o¹n ®æ bªt«ng cèt thÐp, c¸n bé vμ chiÕn sÜ ®¶m nhiÖm c«ng viÖc l¾p thuéc §oμn Ba §×nh ®· l¾p r¸p hμng chôc tÊn chi tiÕt cÇn ®Æt tr−íc trong bªt«ng. T¹i khu hÇm ®Æc biÖt trong 12 ngμy thi c«ng liªn tôc, toμn hÖ thèng \"cöa nÆng\" ®· ®−îc l¾p r¸p vμo vÞ trÝ ®óng tiÕn ®é vμ ®¹t yªu cÇu kü thuËt. §©y còng lμ mét c«ng viÖc võa nÆng nhäc võa ®ßi hái ®é chÝnh x¸c cao. Sau ®ã hä l¹i tiÕp tôc l¾p vμ hoμn thμnh c¸c hÖ thèng \"cöa nhÑ\" kh¸c. §ît thi c«ng ®æ mãng bÌ th¾ng lîi ®· t¹o tiÒn ®Ò thuËn lîi cho ®ît thi c«ng t−êng tiÕp theo. Thi c«ng phÇn t−êng cã nhiÒu phøc t¹p h¬n. KÕt cÊu máng, cao diÖn thi c«ng hÑp rÊt khã ®æ bªt«ng. PhÊn khëi víi kÕt qu¶ ®ît ®Çu, c¸n bé, chiÕn sÜ ®· triÓn khai c«ng viÖc trªn toμn tuyÕn, thi c«ng liªn tôc, thËn träng, tØ mØ, an toμn. Giai ®o¹n cuèi cïng cña chiÕn dÞch bao giê còng cã nhiÒu khã kh¨n, cuéc ch¹y ®ua vÒ cuèi th−êng søc lùc kh«ng cßn dåi dμo, l¹i ph¶i hÕt søc khÈn tr−¬ng. KhÈu hiÖu cña c¸n bé, chiÕn sÜ trªn c«ng tr−êng lμ \"tÊt c¶ cho ®ît tæng c«ng kÝch cuèi cïng hoμn thμnh ®óng ngμy sinh cña B¸c\". C¸n bé, chiÕn sÜ ta ®· tËn dông tèi ®a thi c«ng c¬ giíi. S¸ng kiÕn lμm cÇu cho c¸c xe th« s¬ ch¹y 185

theo hμnh tr×nh ng¾n nhÊt ®−îc ¸p dông réng r·i. Bé ®éi còng ®−a cÇn cÈu b¸nh lèp ®Æt trªn sμn cña c¸c khèi ®æ tr−íc ®Ó ®æ bªt«ng ë c¸c khèi xa mμ cÇn cÈu th¸p kh«ng víi tíi ®−îc. Cuéc vËt lén trong ®ît cuèi cïng nμy diÔn ra quyÕt liÖt. Bé phËn phôc vô mang c¬m, n−íc ra ngay bê hè mãng. §iÒu quan träng ®èi víi mäi ng−êi lóc nμy lμ kÕt thóc c«ng viÖc ®óng ngμy giê quy ®Þnh. Vμ nguyÖn väng cña hä ®· ®−îc thùc hiÖn mü m·n. §óng 24 giê ngμy 19-5-1974, c¸c ®¬n vÞ ®· thùc hiÖn xong 7 khèi ®æ lín. Trong c¶ ba ®ît cña chiÕn dÞch, c¸n bé, chiÕn sÜ ta ®· thùc hiÖn ®óng kÕ ho¹ch trªn giao, hoμn thμnh nhiÖm vô ®óng ngμy giê quy ®Þnh. Cèt thÐp ®Æt ®óng, ®Ñp, ®−îc chuyªn gia khen ngîi. Bªt«ng ®¶m b¶o ®é bÒn ch¾c vÜnh cöu. Tõ khèi lín ®Õn khèi nhá, tõ tÊm dμy hμng mÐt tíi tÊm máng vμi tr¨m mm, trong ®iÒu kiÖn thi c«ng khÈn tr−¬ng, phèi hîp hiÖp ®ång rÊt phøc t¹p, t− thÕ lμm viÖc khã kh¨n... nh−ng tÊt c¶ ®Òu ®¹t yªu cÇu mét c¸ch tèt ®Ñp. Thμnh c«ng cña chiÕn dÞch ®æ bªt«ng phÇn ngÇm khu trung t©m cã rÊt nhiÒu ý nghÜa, nh−ng ý nghÜa s©u xa nhÊt lμ ë chç con ®−êng dÉn tíi viÖc hoμn thμnh c«ng tr×nh L¨ng B¸c ®Ó kh¸nh thμnh vμo ngμy 2-9-1975 ®· më ra. Ngμy 18-5-1974, B¸c T«n ®Õn th¨m c«ng tr−êng, B¸c ®i mäi n¬i, xem xÐt c«ng viÖc. B¸c dõng l¹i ë nh÷ng n¬i c¸n bé, chiÕn sÜ ®ang hoμn 186

tÊt nh÷ng c«ng viÖc cuèi cïng cña chiÕn dÞch. §«i m¾t hiÒn tõ cña B¸c ©u yÕm nh×n c¸n bé, chiÕn sÜ. B¸c xóc ®éng hái th¨m, khen ngîi vμ khÝch lÖ mäi ng−êi. B¸c mong c¸n bé, chiÕn sÜ vμ c«ng nh©n viªn toμn c«ng tr−êng sÏ lμm viÖc h¨ng say h¬n n÷a, chÊt l−îng h¬n n÷a, hoμn thμnh L¨ng ®óng thêi h¹n ®Ó ®ång bμo trong n−íc vμ bÇu b¹n n¨m ch©u ®Õn viÕng B¸c Hå. Ngμy 19-5, B¸c T«n dμnh thêi gian nghe b¸o c¸o t×nh h×nh toμn diÖn ë c«ng tr−êng. B¸c rÊt vui. B¸c ra lÖnh th−ëng cho toμn c«ng tr−êng ®−îc ®i th¨m nhμ sμn cña B¸c Hå trong Phñ Chñ tÞch. 8 C¸n bé, chiÕn sÜ hai ®¬n vÞ Hïng V−¬ng vμ B¾c S¬n rót qu©n khi c«ng tr−êng x©y dùng L¨ng B¸c ®· hoμn thμnh mét phÇn c«ng viÖc kh¸ nÆng nÒ vμ quan träng: §æ xong bªt«ng phÇn ngÇm. Riªng TiÓu ®oμn 2, §oμn Hïng V−¬ng ë l¹i theo yªu cÇu cña Ban phô tr¸ch ®Ó tiÕp tôc chi viÖn cho c«ng tr−êng, ®¶m nhiÖm ®Æt cèt thÐp phÇn næi cña c«ng tr×nh. NÕu nh− ®æ bªt«ng phÇn ngÇm cã mét khèi l−îng lín, cÇn tèc ®é vμ søc m¹nh thi c«ng, th× phÇn næi kh«ng thÓ triÓn khai lùc l−îng rÇm ré nh− tr−íc. DiÖn thi c«ng lóc nμy chËt hÑp vμ ë trªn cao, yªu cÇu mü thuËt còng rÊt nghiªm ngÆt. 187

Nh÷ng t−êng ngang t−êng däc, chång chÐo lªn nhau vμ trong mçi bøc t−êng ®−êng nÐt kiÕn tróc l¹i rÊt phøc t¹p, v× vËy kh«ng thÓ ¸p dông ph−¬ng ph¸p thñ c«ng. Song hä rÊt l¹c quan b−íc vμo ®ît thi c«ng míi víi nh÷ng kinh nghiÖm phong phó qua ®ît thi c«ng tr−íc. ChÝn m−¬i ngμy ®ªm lao ®éng tiÕp theo, hä ®· cïng víi c¸n bé, c«ng nh©n c«ng tr−êng x©y L¨ng hoμn thμnh tèt ®Ñp nhiÖm vô ®−îc giao. Ngμy 30-10-1974, mét trong nh÷ng ngμy vui ®¸ng ghi nhí: C«ng tr−êng x©y dùng ®èt ph¸o mõng hoμn thμnh mÎ bªt«ng cuèi cïng ë nãc L¨ng B¸c. L¨ng B¸c lμ mét c«ng tr×nh v¨n hãa, nghÖ thuËt, phÇn c«ng viÖc trang trÝ vμ hoμn thiÖn chiÕm h¬n mét nöa thêi gian x©y dùng. H¬n bÊt cø mét c«ng ®o¹n nμo, phÇn c«ng t¸c nμy ®ßi hái tr×nh ®é kü thuËt vμ mü thuËt rÊt cao. Ngay viÖc tr¸t v÷a, quÐt s¬n ®· kh«ng gièng nhiÒu c«ng tr×nh x©y dùng kh¸c, ®ßi hái thùc hiÖn nh÷ng quy tr×nh c«ng nghÖ phøc t¹p, nh−ng c¸n bé, c«ng nh©n võa lμm võa rót kinh nghiÖm, nªn ®· hoμn thμnh tèt ®Ñp. Nh×n tõ ngoμi L¨ng còng nh− ®i s©u vμo bªn trong, ng−êi xem dÔ nhËn thÊy toμn bé khèi L¨ng chñ yÕu ®−îc kÕt cÊu, trang trÝ b»ng ®¸. Qu¶ thËt, viÖc gia c«ng ®¸, lμm ®¸ cho c«ng tr×nh L¨ng ®· v−ît qu¸ kh¶ n¨ng mμ c¸n bé, chiÕn sÜ, c«ng nh©n 188

viªn trong c«ng tr−êng suy tÝnh. Lóc ®Çu ta t−ëng cã thÓ tù lùc c¸nh sinh ®¶m nhiÖm phÇn lμm ®¸. §Êt n−íc ta vèn cã nhiÒu nói ®¸ vμ kh«ng thiÕu nh÷ng ®¸ quý. Nh−ng khi gia c«ng, míi biÕt cã ®−îc nh÷ng viªn ®¸ vu«ng thμnh s¾c c¹nh cã kÝch th−íc lín vμ bãng bÈy nh− vËy kh«ng dÔ dμng g×. S¶n xuÊt mét khèi l−îng ®¸ nh− thÕ võa tèn kh«ng Ýt thêi gian, võa ph¶i cã m¸y mãc ë tr×nh ®é nμo ®ã míi kham næi. §¶ng, Nhμ n−íc vμ nh©n d©n Liªn X« ®· hÕt søc th«ng c¶m víi ta. Hai v¹n miÕng ®¸ hoa c−¬ng vμ cÈm th¹ch mμi nh½n ®· ®i vßng quanh nöa tr¸i ®Êt ®Ó ®Õn víi c«ng tr×nh L¨ng B¸c. Nh−ng sè l−îng Êy còng míi chØ lμ mét phÇn. C¸n bé, c«ng nh©n viªn Nhμ m¸y gia c«ng ®¸ An D−¬ng phèi hîp víi Tæng côc §Þa chÊt vμ c¸n bé Bé X©y dùng, c¸n bé c¸c ®Þa ph−¬ng ®· ®i c¸c vïng kh¸c nhau cña ®Êt n−íc t×m nguån ®¸ quý. Nh÷ng lo¹i ®¸ quý nμy ®−îc nh©n d©n c¸c ®Þa ph−¬ng khai th¸c vμ ®−îc chuyÓn vÒ Nhμ m¸y An D−¬ng. T¹i nhμ m¸y, viÖc c¾t vμ mμi ®¸ lμ c«ng viÖc còng rÊt míi mÎ, Liªn X« ®· cö ng−êi ®μo t¹o thî cho ta t¹i chç. Ngμy 1-11-1974, lÔ èp viªn ®¸ ®Çu tiªn ë phßng kh¸ch B2 ®· ®−îc tiÕn hμnh. §ång chÝ §ç M−êi trùc tiÕp chñ tr×. TÊt c¶ mäi ng−êi trong phßng ch¨m chó nh×n viªn ®¸ mμu ®Çu tiªn ®−îc tr©n träng ®Æt vμo t−êng. §iÒu quan träng trong viÖc 189

èp ®¸ kh«ng ph¶i chØ lμm cho viªn ®¸ ph¼ng, ngay ng¾n, mμ cßn lμm sao cho khe nèi gi÷a viªn ®¸ nμy víi viªn kia ph¶i rÊt khÝt, g©y c¶m gi¸c kh«ng cã v÷a liªn kÕt mμ chØ cã viªn nμy vμ viªn kia tù kÕt dÝnh víi nhau. Sau viªn ®¸ ®Çu tiªn ®−îc èp ë phßng kh¸ch, hμng lo¹t bøc t−êng kh¸c ®· ®−îc èp ®¸, mçi phßng, mçi t−êng cã nh÷ng quy c¸ch kh¸c nhau t¹o d¸ng phong phó, ®a d¹ng, phï hîp víi ¸nh s¸ng, mμu s¾c, hμi hßa víi bè côc chung. MÆt ngoμi cña L¨ng ®−îc èp b»ng ®¸ hoa c−¬ng, mét lo¹i ®¸ cøng vμo lo¹i thø ba, thø t− sau kim c−¬ng huyÒn vò. §¸ nμy chÞu ®ùng thö th¸ch cña thêi gian, cña n¾ng m−a vμ cña nhiÖt ®é kh¾c nghiÖt cña vïng nhiÖt ®íi. Nh÷ng tÊm ®¸ mμu x¸m ®Ëm cã nh÷ng nÐt v©n hoa èp rÊt quy c¸ch, t¹o vÎ t«n nghiªm thμnh kÝnh cña L¨ng. Ch÷ \"Chñ tÞch Hå ChÝ Minh\" trªn nãc L¨ng ®−îc ghÐp b»ng ®¸ ngäc Cao B»ng. Cöa chÝnh cña L¨ng ®−îc èp b»ng ®¸ ®en bãng. Ng−êi ®i qua lÊp lo¸ng h×nh m×nh nh− cã tÊm g−¬ng ph¶n s¸ng bªn trong. Hai phßng kh¸ch vμ lèi ®i ra lÔ ®μi, c¸c nÒn vμ c¸c bËc cÇu thang còng l¸t b»ng ®¸ hoa c−¬ng. TÊt c¶ c¸c t−êng vμ cét èp b»ng ®¸ cÈm th¹ch, mét lo¹i ®¸ mÒm h¬n nh−ng mÞn h¬n, ®Ñp h¬n. Riªng t−êng chÝnh tiÒn s¶nh èp ®¸ hoa c−¬ng v©n ®á hång t−¬i, lμm nÒn cho dßng ch÷ \"Kh«ng cã g× quý h¬n ®éc lËp tù do\" vμ ch÷ ký cña B¸c, dßng ch÷ vμ ch÷ ký ®−îc m¹ vμng rùc rì. 190

Phßng B¸c n»m vÉn l¸t ®¸ cÈm th¹ch Hμ T©y, nh−ng nh÷ng viªn ®¸ cã h×nh ch÷ nhËt xÕp h×nh th¼ng ®øng kÕ tiÕp nhau nèi tõ ch©n t−êng ®Õn ®Ønh trÇn lμm ta liªn t−ëng tíi nh÷ng thanh gç l¸t nhμ sμn cña B¸c. Cã c¶m gi¸c c¨n phßng thËt Êm cóng, thËt yªn tÜnh. Vμ nh− cã mét phÐp nhiÖm mμu tõ ®©u ®ã, mçi lÇn ta cã dÞp ®Õn viÕng B¸c, tù trong tiÒm thøc s©u xa m¸ch b¶o ta: \"H·y nhÑ ch©n - B¸c ®ang yªn ngñ. H·y gi÷ yªn giÊc ngñ cña Ng−êi\". §Çu B¸c h−íng vÒ bøc t−êng cã hai l¸ cê rÊt lín - cê §¶ng vμ cê Tæ quèc. Nh©n d©n B¸ Th−íc, Thanh Hãa ®· cÊt c«ng ®i t×m lo¹i ®¸ hång ngäc nμy trªn nh÷ng triÒn nói trïng ®iÖp cña m×nh göi vÒ L¨ng. 4.000 miÕng ®¸ nμy ®· ®−îc ghÐp l¹i thμnh hai l¸ cê mμu ®á th¾m. Bóa liÒm vμ sao n¨m c¸nh ghÐp b»ng ®¸ cÈm v©n vμng s¸ng. PhÇn trang trÝ vμ hoμn thiÖn L¨ng B¸c cßn ph¶i kÓ ®Õn viÖc hoμn thμnh 200 bé cöa vμ tÊt c¶ c¸c lo¹i gç trong L¨ng. §Ó kh«ng l·ng phÝ mét chót gç nμo cña ®ång bμo, chiÕn sÜ miÒn Nam göi ra, c¸c sóc gç ®Òu ®−îc xÎ tay. Ban chØ huy c«ng tr−êng ®· giao cho 20 cÆp thî xÎ Nam Hμ. Nhμ m¸y gç B¹ch §»ng chÞu tr¸ch nhiÖm ng©m tÈm chèng mèi mät. Gç ®−îc sÊy b»ng c¸c lß sÊy hiÖn ®¹i. C¸c thî méc giái cña Nam Hμ, Hμ B¾c, NghÖ An ®· tô héi thi thè tay nghÒ. Cã hai bè con b¸c thî méc lμng Gia Hßa næi tiÕng vÒ nghÒ ®ãng cöa 191

®· tíi ®©y. Hai bè con b¸c lμ ®êi thø s¸u lμm nghÒ méc. C¸nh cöa vμo phßng thi hμi lμ do hai bè con b¸c ®ãng. Cöa chèt theo kiÓu méng mßi. Cã khãa cμi c¶ hai chiÒu, kh«ng cÇn ke kh«ng cÇn ®ãng chèt, khã ph©n biÖt mèi ghÐp. Nh÷ng c¸nh cöa víi kü x¶o ®iªu luyÖn nμy ®· biÓu hiÖn tμi hoa cña nh÷ng ng−êi thî méc ViÖt Nam, ®−îc c¸c chuyªn gia Liªn X« thõa nhËn lμ \"®«i tay vμng\". Cöa ra lÔ ®μi ®−îc èp ®¸, nh÷ng cöa tiÕp gi¸p víi n¾ng ®−îc quÐt nhùa chèng nøt. Ngoμi ®å gç, trong L¨ng cßn dïng c¸c thø kim lo¹i ®Ó trang trÝ nh− trÇn nh«m, lan can m¹ kÒn, l−íi giã, cöa trang trÝ, rμo ch¾n, tay vÞn b»ng ®ång... C«ng t¸c trang trÝ ®−îc Ban phô tr¸ch L¨ng, Ban chØ huy c«ng tr−êng vμ c¸c chuyªn gia ®¸nh gi¸ cao. ChÊt l−îng vËt liÖu ®−îc kiÓm tra thö nghiÖm chu ®¸o. Tr−íc khi thi c«ng chÝnh thøc, ®Òu cã mÉu h×nh th«ng qua Héi ®ång kü thuËt. Mét sè mÉu ®· ®−îc Bé ChÝnh trÞ trùc tiÕp duyÖt. Sù thËn träng, chu ®¸o, cïng víi nç lùc cè g¾ng cña c¸n bé, c«ng nh©n viªn phô tr¸ch phÇn nμy ®· gãp phÇn lμm cho L¨ng B¸c cã mét vÎ ®Ñp hoμn thiÖn. 9 Trong lóc c«ng tr−êng x©y khëi c«ng vμ thi c«ng dån dËp, c«ng tr−êng l¾p do qu©n ®éi ®¶m 192

nhiÖm còng r¸o riÕt chuÈn bÞ mäi mÆt ®Ó s½n sμng b−íc vμo cuéc \"chiÕn ®Êu\" cña m×nh. §©y lμ mét c«ng tr×nh cã nhiÒu hÖ thèng m¸y mãc hiÖn ®¹i nh»m phôc vô viÖc gi÷ g×n nguyªn vÑn l©u dμi thi hμi B¸c. C¸c ®ång chÝ l·nh ®¹o qu©n ®éi lu«n lu«n nh¾c nhë c¸n bé, chiÕn sÜ: \"HÕt søc thËn träng, tØ mØ, chu ®¸o, kh«ng cho phÐp sai sãt mét ly\". Nh÷ng ng−êi trùc tiÕp tham gia l¾p m¸y ®· ý thøc ®−îc tr¸ch nhiÖm nÆng nÒ cña m×nh, chuÈn bÞ chu ®¸o mäi mÆt ®Ó \"®· ra qu©n lμ chiÕn th¾ng\". Tõ th¸ng 9-1973, Ban phô tr¸ch ®· cö mét ®oμn c¸n bé kü thuËt ®iÖn, cÊp tho¸t n−íc, th«ng h¬i, ®iÒu hßa, c¬ khÝ sang Liªn X« tham gia thiÕt kÕ thi c«ng phÇn l¾p, n¾m tr−íc thiÕt kÕ, n¾m tr−íc c¸c biÖn ph¸p thi c«ng ®Ó sau nμy vÒ n−íc chØ ®¹o l¾p ®Æt m¸y mãc. MÆc dï c¸c chuyªn gia ViÖt Nam vμ Liªn X« bè trÝ s¸t sao giê giÊc lμm viÖc vμ mçi ng−êi ®Òu mang hÕt søc lùc, trÝ tuÖ suy nghÜ nghiªn cøu, nh−ng tíi th¸ng 3-1974, b¶n thiÕt kÕ thi c«ng ®iÖn n−íc míi xong. Vμ tíi th¸ng 4, phÇn thiÕt kÕ thi c«ng th«ng h¬i, ®iÒu hßa míi kÕt thóc. Lμm b¶n thiÕt kÕ thi c«ng nμy so víi thêi gian dù ®Þnh cã chËm, nhÊt lμ hÖ ®iÒu hßa kh«ng khÝ do ®Æt lμm t¹i mét n−íc kh¸c nªn ph¶i chê nhμ m¸y cña hä th«ng b¸o c¸c th«ng sè kü thuËt, míi thiÕt kÕ ®−îc. 193

C«ng tr−êng l¾p b−íc vμo cuéc chiÕn ®Êu muén h¬n c«ng tr−êng x©y, c¸n bé, c«ng nh©n viªn nãng lßng ®−îc b¾t tay vμo c«ng viÖc. C¬ së vËt chÊt, hiÖn tr−êng b−íc ®Çu ®−îc æn ®Þnh, c¸c ®¬n vÞ trùc tiÕp thi c«ng ®Õn c¸c ®¬n vÞ hç trî, c¸c c¬ quan chøc n¨ng ®Òu ®· cã ch−¬ng tr×nh hμnh ®éng cña m×nh. Theo hiÖp ®Þnh, c¸c ph−¬ng tiÖn thi c«ng cho c«ng tr−êng l¾p do ta tù ®¶m nhËn. V× thÕ, c¸n bé, chiÕn sÜ, c«ng nh©n viªn ph¶i tù chuÈn bÞ. Mét mÆt ®i m−în ë c¸c n¬i, mÆt kh¸c ph¶i tù s¶n xuÊt nh÷ng phÇn lμm ®−îc. HÖ èng h¬i, b¹n thiÕt kÕ ®Þnh tuyÕn vμ quy ®Þnh kÝch th−íc èng, muèn gia c«ng ®óng yªu cÇu, c«ng tr−êng ph¶i thiÕt kÕ toμn bé b¶n vÏ gia c«ng chi tiÕt. Trong gia c«ng èng h¬i, kh©u hμn cã ý nghÜa rÊt quan träng. C«ng tr−êng ®· bè trÝ thî hμn ®i häc chuyÓn lo¹i chu ®¸o. §ang nh÷ng ngμy ®Çu hÌ nãng nùc, n¾ng chãi chang tõ s¸ng ®Õn tËn chiÒu, nh−ng c¸n bé, chiÕn sÜ c¸c ®éi qu©n hÇu nh− ngμy nμo còng ®¹t 100% qu©n sè. TiÕng m¸y rén rμng, ng−êi ®i l¹i lμm viÖc trªn hiÖn tr−êng tÊp nËp. Nh÷ng chíp hμn lãe s¸ng, khãi hμn mê mÞt. C¸c ®éi thi ®ua víi nhau, ng−êi nμy thi ®ua víi ng−êi kh¸c, kh«ng nh÷ng tù r¨n m×nh ph¶i lμm sao s¶n xuÊt ®−îc s¶n phÈm tèt nhÊt, mμ cßn cã n¨ng suÊt cao nhÊt. Anh L¹i V¨n C−êng, thî hμn bËc 3/7, sau khi ®i häc 194

chuyÓn lo¹i vÒ ®· n©ng n¨ng suÊt hμn tõ 16m/c«ng lªn 47m/c«ng. C«ng tr−êng l¾p trë nªn s«i ®éng vÒ nh÷ng con sè t¨ng n¨ng suÊt, nh÷ng tÊm g−¬ng lao ®éng mçi ngμy mét xuÊt hiÖn nhiÒu h¬n. Song song víi viÖc s¶n xuÊt èng h¬i, b¶o «n c¸c ®o¹n èng cÇn thiÕt, c«ng tr−êng l¾p cßn ph¶i s¶n xuÊt chi tiÕt l¾p ®iÖn. C¸c chi tiÕt nh− hép chia d©y, mãc gi¸... ®Òu ghi theo tiªu chuÈn cña Liªn X«, ë n−íc ta ch−a s¶n xuÊt mÆt hμng nμy, ®¬n vÞ l¾p ph¶i thiÕt kÕ vμ tæ chøc gia c«ng toμn bé chi tiÕt nμy. ChÊt l−îng ®Æt \"s¾t chê\" quyÕt ®Þnh ®é chÝnh x¸c vÞ trÝ l¾p c¸c thiÕt bÞ, ®ång thêi còng ¶nh h−ëng nhiÒu tíi tèc ®é thi c«ng c¶ x©y vμ l¾p. ViÖc ®Æt c¸c chi tiÕt \"s¾t chê\" vμo bªt«ng ®Ó sau nμy cè ®Þnh c¸c èng d©y ®iÖn vμo t−êng vμ trÇn rÊt phøc t¹p. Cã tíi 10.000 ®o¹n \"s¾t chê\" nh− vËy víi sù t¶i träng kh¸c nhau. Trong thiÕt kÕ ch−a tÝnh to¸n tr−íc ®−îc hÕt nªn \"s¾t chê\" ®Æt tr−íc kh«ng ®ñ, ®éi thi c«ng l¾p ®iÖn ®· nghÜ c¸ch hμn \"s¾t chê\" vμo hÖ thèng l−íi s¾t cña bªn x©y. S¸ng kiÕn nμy ®· kh¾c phôc ®−îc t×nh tr¹ng ®ôc bªt«ng, c«ng viÖc nhanh h¬n, ®¶m b¶o ch¾c ch¾n mμ vÉn kh«ng ¶nh h−ëng ®Õn tÝnh thÈm mü cña c«ng tr×nh. C¸n bé kü thuËt chia nhau xuèng tõng ®éi, trùc tiÕp s¶n xuÊt víi c«ng nh©n. C«ng tr−êng l¾p ®· tæ chøc mét bé phËn kü thuËt tæng hîp gåm c¸c ®ång chÝ kü s−, c¸n bé kü thuËt 195

th«ng h¬i, ®iÒu hßa, ®iÖn, c¬ khÝ, cÊp tho¸t n−íc vμ tr¾c ®¹c... Bé phËn nμy kh«ng nh÷ng nghiªn cøu thiÕt kÕ mμ cßn nghiªn cøu thiÕt kÕ c¶ phÇn x©y ®Ó cã ph−¬ng ¸n thi c«ng hîp lý nhÊt. Khèi l−îng c«ng viÖc lín, nh−ng ®iÒu kiÖn thi c«ng hÕt søc khã kh¨n. M¹ng l−íi ®−êng èng h¬i, ®−êng èng n−íc, ®−êng èng ®iÖn võa nÆng võa cång kÒnh, lóc th× ë trªn cao, lóc d−íi hÇm s©u. §iÒu kiÖn thi c«ng chËt hÑp vμ cïng mét lóc, c¸c phÇn c«ng viÖc kh¸c nhau ®an xen vμo nhau. C«ng tr−êng x©y lóc nμy ®ang dån dËp èp ®¸, tr¸t v÷a, quÐt s¬n. Trong cïng mét diÖn tÝch hÑp ®· cã ®ñ thî l¾p, thî x©y, c¸c lo¹i dông cô, thiÕt bÞ. Trong lóc thî x©y ®ang trang trÝ hoμn thiÖn t−êng, trÇn th× thî ®iÖn chê bªn c¹nh ®Ó s½n sμng l¾p hÖ thèng ®iÖn trªn trÇn. TËn dông giμn gi¸o vμ c¸c ph−¬ng tiÖn cña ®éi b¹n bªn x©y võa lμm, c¸n bé c«ng nh©n l¾p m¸y tæ chøc lμm thªm ca, thªm kÝp. Míi ®ªm qua, trong phßng cßn do bªn x©y lμm chñ, s¸ng h«m sau c¸c ®o¹n èng h¬i, èng n−íc, èng ®iÖn ®· ®−îc l¾p ®Æt ch»ng chÞt. MÆc dï ch¹y ®ua víi thêi gian, tranh thñ mäi thêi c¬ ®Ó c«ng viÖc hoμn thμnh víi thêi gian sím nhÊt, song chÊt l−îng c«ng viÖc vÉn ®−îc ®Æt lªn hμng ®Çu. KhÈu hiÖu hμng ®Çu cña c«ng tr−êng lóc nμy lμ: \"ChÊt l−îng lμ mÖnh lÖnh cña tr¸i tim\", \"ChÊt l−îng lμ thÓ hiÖn lßng trung thμnh víi §¶ng, víi B¸c\", ph¶i \"§oμn kÕt hîp ®ång, lËp c«ng 196

tËp thÓ\", \"X©y hç trî l¾p, l¾p hç trî x©y, triÓn khai toμn tuyÕn\", \"N¨ng suÊt ngμy h«m nay ph¶i cao h¬n ngμy h«m qua\". Kh«ng khÝ lμm viÖc nh÷ng ngμy nμy nh− cã chÊt men say cña ng−êi lÝnh ra trËn. Nh÷ng c©u h¸t, c©u hß quen thuéc ngμy nμo l¹i vót cao trong nh÷ng phót nghØ ng¬i nh− nh¾c nhñ, ®éng viªn bé ®éi v−ît qua nh÷ng gian nan hiÖn t¹i. Trong khã kh¨n, t×nh ®ång ®éi cμng g¾n bã keo s¬n. Nh÷ng s¸ng kiÕn kh«ng ngõng n¶y në. ë hμo th«ng h¬i tõ tÇng ngÇm lªn tÇng kü thuËt cao 21 m, trong hμo kh«ng nh÷ng l¾p 5 èng h¬i lín mμ cßn lμ vÞ trÝ cña thang ®iÖn. §−êng èng dμi theo ph−¬ng th¼ng ®øng, c¸c èng n»m s¸t nhau kh«ng cã chç ®Ó thao t¸c b¶o «n vμ xö lý ®é kÝn cña mèi nèi..., vËy ph¶i lμm sao ®Ó cã thÓ l¾p tèt vμ tr¸nh ®−îc mäi nguy hiÓm? Nhãm kü s− th«ng h¬i, ®iÒu hßa ®· ®−a ra gi¶i ph¸p: ph©n ®o¹n ®−êng èng thμnh nhiÒu ®o¹n. Mçi ®o¹n tõ hai ®Õn ba èng ghÐp l¹i. Dïng têi kÐo tõng ®o¹n èng ®Ó l¾p víi nhau vμ liªn kÕt c¸c ®o¹n vμo víi nhau, cø nh− thÕ lÇn l−ît l¾p ®Õn ®o¹n cuèi cïng. KÕt qu¶ lμ c¶ 5 èng h¬i ®−îc l¾p nhanh, chÊt l−îng tèt, an toμn tuyÖt ®èi cho ng−êi vμ thiÕt bÞ. Cïng víi nh÷ng s¸ng kiÕn kh«ng ngõng ®−îc ph¸t sinh lμ nh÷ng tÊm g−¬ng lao ®éng quªn m×nh lu«n n¶y në trong c¸n bé, chiÕn sÜ, c«ng nh©n c«ng tr−êng. Anh Lª V¨n DuyÖt, thî hμn 197

®iÖn cña ®éi l¾p ®iÖn ®ang say mª hμn trªn thang ë ®é cao 2,5 m bçng lÞm dÇn råi ngÊt xØu. Mäi ng−êi véi v· ch¹y ®Õn ®ì anh DuyÖt xuèng vμ sau 30 phót cÊp cøu, anh võa tØnh dËy l¹i thiÕt tha xin trë l¹i vÞ trÝ cña m×nh. Anh ®· lμm viÖc liªn tôc mçi ngμy 12 giê liÒn. Anh xin ®−îc lμm nh− thÕ trong hμng tuÇn lÔ ®Ó sím xong c«ng viÖc gi¶i phãng mÆt b»ng cho bªn x©y. ý chÝ cña anh thËt v« h¹n. Trän cuéc ®êi, B¸c Hå kÝnh yªu cña chóng ta ®· hy sinh c¸ nh©n m×nh, cèng hiÕn toμn bé søc lùc cho c«ng viÖc chung. Ph¶i ch¨ng nh÷ng chiÕn sÜ qu©n ®éi mμ Ng−êi h»ng ch¨m sãc gi¸o dôc, nh÷ng ngμy nμy ®· noi g−¬ng cña Ng−êi. Cuèi th¸ng 12-1974, c¸n bé, chiÕn sÜ, c«ng nh©n viªn c«ng tr−êng l¾p ®· c¬ b¶n hoμn thμnh l¾p hÖ m¹ng cña hÖ kü thuËt. Cïng thêi gian nμy, ®ång chÝ Tr−êng Chinh ®Õn th¨m c«ng tr−êng. §ång chÝ Tr−êng Chinh xem xÐt t×nh h×nh thi c«ng, thÊy mét ®o¹n èng hμn ch−a thËt th¼ng, ®ång chÝ ©n cÇn nh¾c nhë: \"L¨ng B¸c lμ c«ng tr×nh t«n nghiªm vÜnh cöu, c¸c ®ång chÝ ph¶i lμm thÕ nμo ®¹t chÊt l−îng tèt nhÊt, ®Ñp nhÊt\". Ngay sau ®ã, ®o¹n èng ®ã ®−îc c¾t bá vμ thay b»ng ®o¹n kh¸c, th¼ng vμ ®Ñp h¬n. Còng tõ ®ã ý thøc vÒ chÊt l−îng vμ mü thuËt cña c«ng tr×nh ®−îc qu¸n triÖt s©u s¾c h¬n trong c¸n bé, chiÕn sÜ, c«ng nh©n viªn c«ng tr−êng. 198