GIU YEN GIAC NGU CUA NGUOI

C«ng viÖc ®Çu tiªn cña nh÷ng ng−êi thî l¾p lμ hoμn thμnh phÇn ®iÖn tr¹m nguån vμ c¸c tñ b¶ng ph©n phèi ®iÖn. C¸c kü s−, c¸n bé kü thuËt vμ thî l¾p m¸y lμnh nghÒ ®· ®−îc huy ®éng tíi l¾p tr¹m biÕn ¸p 3 x 1000 KVA. Côm m¸y nμy ®−îc coi nh− qu¶ tim cña c«ng tr×nh. Tr−íc ngμy l¾p ®Æt, c¸c ®éi ®· ®−îc nghiªn cøu kü thiÕt kÕ, quy tr×nh, quy ph¹m kü thuËt. C¸c ®ång chÝ chuyªn gia lu«n cã mÆt cïng c¸n bé kü thuËt ViÖt Nam chØ ®¹o viÖc di chuyÓn l¾p ®Æt vμ xö trÝ c¸c t×nh huèng phøc t¹p. Ng−êi ra vμo khu c«ng tr×nh tÊp nËp, hèi h¶. Tõ d−íi hÇm s©u khu gi÷a, khu tr¸i, khu ph¶i lªn tíi ®é cao 19 mÐt, c¸n bé, chiÕn sÜ, c«ng nh©n viªn, b¸m trªn thang, trªn gi¸ l¾p tñ b¶ng ®iÖn c¸c lo¹i. Xen kÏ víi thî l¾p tñ b¶ng ®iÖn lμ thî l¾p ®iÖn ®Ìn chiÕu s¸ng. §Ìn trªn trÇn, ®Ìn trªn t−êng, ®Ìn ë nh÷ng chç cheo leo Èn khuÊt. Mçi bé ®Ìn chiÕu s¸ng ®Òu cã mét môc ®Ých, mét ý nghÜa riªng, theo yªu cÇu kü thuËt, mü thuËt rÊt nghiªm ngÆt. Qu¸ tr×nh l¾p ®Ìn chiÕu s¸ng, nh÷ng ng−êi thî l¾p ®· c¶i tiÕn s¬ ®å khèi vμ ®iÒu chØnh ®é s¸ng ®Ó n©ng hiÖu qu¶ cña ¸nh s¸ng, phôc vô nh©n d©n vμo th¨m viÕng B¸c tèt h¬n. D−íi hÇm s©u, trªn mÆt nÒn vμ c¶ ë nh÷ng vÞ trÝ l¬ löng trªn cao, hμng tr¨m ®éng c¬ ®iÖn tõ 0,6KW ®Õn 2.000KW ®ang ®−îc bμn tay cña nh÷ng ng−êi lÝnh thî n©ng nhÊc, ®−a vμo vÞ trÝ. T¹i buång ®iÒu ®é trung t©m, tõng tèp thî lÆng lÏ 199

l¾p c¸c b¶ng ®iÒu khiÓn, kiÓm tra hÖ ®iÒu hßa kh«ng khÝ. C«ng viÖc tuy kh«ng nÆng nÒ nh−ng c¨ng th¼ng. C¸c b¶ng nμy råi ®©y sÏ thay con ng−êi lμm nh÷ng c«ng viÖc chi li, tinh x¶o, tù ®éng b¸o nh÷ng con sè, nh÷ng sai lÖch ®Ó kÞp thêi ®iÒu chØnh hÖ thèng ®iÒu hßa. ë mét phßng kh¸c, tæng ®μi ®iÖn tho¹i 100 sè vμ hÖ truyÒn h×nh c«ng nghiÖp còng ®ang ®−îc l¾p r¸p tØ mØ, c«ng phu. Hμng tr¨m chi tiÕt lín, nhá, tr«ng ®Õn rèi m¾t ®ang ®−îc nh÷ng ®«i bμn tay khÐo lÐo vμ nh÷ng bé ãc tØnh t¸o ghÐp nèi thμnh hÖ thèng hoμn chØnh. C¹nh ®ã lμ mét tèp thî võa l¾p, võa kiÓm tra l¹i hÖ tÝn hiÖu b¶o vÖ, hÖ tÝn hiÖu b¸o ch¸y. ChØ cÇn mét sai sãt nhá x¶y ra trong c¸c chi tiÕt m¸y ®Òu cã thÓ g©y sù nhiÔu lo¹n. Vμ sÏ thiÖt h¹i cho c«ng tr×nh biÕt chõng nμo nÕu trong ®iÒu kiÖn khÈn cÊp, c¸c tÝn hiÖu nμy kh«ng b¶o ®¶m ®é tinh nh¹y, chÝnh x¸c. Trong lóc cã nh÷ng bé phËn lμm viÖc lÆng lÏ, c¨ng th¼ng th× ë ®éi kÐo c¸p ®éng lùc l¹i næi lªn tiÕng d« hß Çm Ü vμ s«i ®éng. C¸p tiÕt diÖn lín nhá ®ang ®−îc c¸c chiÕn sÜ gi¨ng hμng, dån hÕt søc lùc kÐo nh− kÐo ph¸o ®Ó ®−a vμo vÞ trÝ l¾p ®Æt. §−êng kÐo c¸p vßng vÌo, nhiÒu chç ngoÆt khóc khuûu. Sè ng−êi kÐo lªn tíi bèn, n¨m chôc mμ vÉn trÇy trËt, vÊt v¶. G¨ng tay b¶o hé lao ®éng kh«ng ®ñ, nhiÒu bμn tay rép phång, vËy mμ kh«ng ai bá cuéc, kh«ng mét ai kªu ca phμn nμn. 200

Khèi l−îng c«ng viÖc nÆng nÒ nhÊt, cã tÇm quan träng ®Æc biÖt nhÊt trong thêi gian nμy lμ viÖc l¾p hÖ thèng th«ng h¬i, ®iÒu hßa nhiÖt ®é. Cuèi th¸ng 2-1975, c¸c bé phËn m¸y mãc nμy cËp bÕn H¶i Phßng. C¶ c«ng tr−êng n¸o nøc h¼n lªn. ChØ trong vßng mét tuÇn, 240 tÊn hμng ®· ®−îc bèc dì vÒ c«ng tr−êng. Ngμy 1-3-1975, Bé chØ huy l¾p m¸y quyÕt ®Þnh më chiÕn dÞch \"40 ngμy l¾p xong hÖ ®iÒu hßa\". §©y lμ hÖ thiÕt bÞ c«ng nghÖ c¬ b¶n vμ tù ®éng hãa cao nhÊt trong L¨ng, cã nhiÖm vô t¹o ra m«i tr−êng tinh khiÕt, cã ®é Èm vμ nhiÖt ®é thÝch hîp phôc vô cho viÖc gi÷ g×n thi hμi, phôc vô nh©n d©n viÕng B¸c vμ phôc vô nh©n viªn vËn hμnh. HÖ ®iÒu hßa nμy cßn cã nhiÖm vô chèng nÊm mèc cho c«ng tr×nh. Ngμy 2-3-1975, tøc lμ chØ sau mét ngμy cña chiÕn dÞch ®Çy s«i ®éng, mét vinh dù bÊt ngê l¹i ®Õn víi c¸n bé, chiÕn sÜ: §¹i t−íng Vâ Nguyªn Gi¸p ®Õn th¨m vμ ®éng viªn ®¬n vÞ. L¾p ®Æt hÖ thèng ®iÒu hßa lμ c«ng viÖc hoμn toμn míi mÎ víi c¸n bé, chiÕn sÜ, c«ng nh©n cña ®éi l¾p m¸y. HÖ thèng m¸y nμy do Liªn X« thiÕt kÕ, nh−ng m¸y mãc ®−îc ®Æt lμm ë mét n−íc kh¸c, c¸c phô tïng, linh kiÖn, c¸c m« ®uyn cña m¸y l¹i do nhiÒu h·ng thuéc nhiÒu n−íc nh− NhËt, Mü, Italia, §an M¹ch, PhÇn Lan, Thôy §iÓn, Na Uy, Thôy SÜ... chÕ t¹o. TÊt c¶ hÖ th«ng h¬i, ®iÒu hßa; bèn hÖ ®iÒu hßa trung t©m nÆng 160 tÊn, rÊt hiÖn 201

®¹i, ch−a tõng cã ë n−íc ta. Hç trî cho hÖ ®iÒu hßa trung t©m cßn cã c¸c bé lμm l¹nh côc bé, c¸c bé sÊy côc bé, c¸c m¸y ®iÒu hßa treo. §−a kh«ng khÝ ®· ®iÒu hßa ®i cã hμng chôc m¸y qu¹t giã víi tæng l−îng giã trªn 8 v¹n mÐt khèi giê. Kh«ng kÓ hÖ thèng ®−êng èng h¬i ch»ng chÞt, c¸n bé, chiÕn sÜ, c«ng nh©n viªn c«ng tr−êng l¾p cßn ph¶i l¾p thiÕt bÞ lÎ nh− tiªu ©m, van giã, m«t¬, l−íi hót, thæi... Vμ mét nhμ m¸y l¹nh cã s¸u côm m¸y l¹nh víi tæng c«ng suÊt h¬n hai triÖu r−ìi kil« calo/giê còng ®−îc l¾p ®Æt ®Ó phôc vô hÖ thèng ®iÒu hßa. §−a mét khèi l−îng m¸y mãc lín vμo trong L¨ng qu¶ lμ mét viÖc kh«ng Ýt khã kh¨n. §éi l¾p m¸y ch¼ng nh÷ng ®· ph¶i huy ®éng lùc l−îng c¸c ®éi kh¸c cïng gióp søc, mμ cßn ph¶i kh«ng ngõng ph¸t huy nh÷ng s¸ng kiÕn trong qu¸ tr×nh lμm viÖc. §Ó ®−a m¸y nÐn nÆng 7 tÊn cña tr¹m l¹nh lªn bÖ, biÖn ph¸p thi c«ng lóc ®Çu lμ \"kÝch\". Mét vμi lÇn lμm theo ph−¬ng ph¸p nμy, anh em thÊy võa mÊt qu¸ nhiÒu thêi gian, søc lùc, võa kh«ng b¶o ®¶m an toμn. Qu¸ tr×nh \"kÝch\" m¸y ®· hai lÇn nghiªng v× n©ng - h¹ kÝch kh«ng ®Òu. Anh em ®· ®Ò nghÞ cho cè ®Þnh pal¨ng vμo s¾t chê, phÝa trªn bÖ m¸y ®Ó ®−a m¸y vμo bÖ. Nhê sù c¶i tiÕn nμy, n¨ng suÊt t¨ng 200%, b¶o ®¶m an toμn tuyÖt ®èi khi ®−a m¸y vμo bÖ. Tèp thî c¨n chØnh m¸y nÐn còng cã nh÷ng s¸ng kiÕn ®¸ng kÓ, anh em sö dông dông 202

cô th«ng th−êng mÊt 12 giê mét m¸y. Sau khi nghiªn cøu thiÕt kÕ mét bé t¨ng ®¬n gi¶n cho phÐp n©ng - h¹ m¸y víi kho¶ng c¸ch nhá tïy ý. BiÖn ph¸p nμy ch¼ng nh÷ng lμm cho viÖc c¨n chØnh m¸y rÊt chÝnh x¸c mμ cßn ®−a n¨ng suÊt lªn 300%. ViÖc kiÓm tra vμ b¶o d−ìng thiÕt bÞ tr−íc khi l¾p r¸p m¸y còng ®−îc c¸n bé, chiÕn sÜ, c«ng nh©n viªn c«ng tr−êng l¾p tiÕn hμnh rÊt nghiªm kh¾c vμ tØ mØ. Cïng víi viÖc l¾p hÖ thèng ®iÒu hßa nhiÖt ®é, ®éi l¾p m¸y cßn l¾p hÖ thèng cÊp vμ tho¸t n−íc trong L¨ng. Quan träng nhÊt lμ hÖ thèng n−íc kü thuËt: n−íc lμm m¸t b×nh ng−ng m¸y l¹nh vμ hÖ thèng n−íc t¶i l¹nh. Nhu cÇu cÊp n−íc cho L¨ng rÊt lín. L−îng n−íc cña thμnh phè ch−a ®¸p øng ®−îc nªn c«ng tr−êng ®· x©y dùng nhμ m¸y n−íc riªng. B¶o ®¶m mét ngμy ®ªm cÊp ®−îc mét v¹n khèi n−íc. èng dÉn n−íc ®−a vμo L¨ng còng ®−îc ®Æt hai ®−êng, mét sö dông vμ mét dù bÞ. Nhμ m¸y n−íc nμy còng cã hÖ thèng läc ®Ó b¶o ®¶m chÊt l−îng. C¸n bé, chiÕn sÜ, c«ng nh©n viªn c«ng tr−êng l¾p ®· ph¶i l¾p 5 b×nh chøa n−íc dung tÝch tõ 10 ®Õn 50 mÐt khèi, gÇn 50 m¸y b¬m c¸c lo¹i, 450 van khãa vμ mét khèi l−îng èng n−íc lín cã ®Õn 5 ngh×n mÐt. Ngoμi viÖc l¾p c¸c hÖ thèng m¸y mãc c¬ b¶n trªn, anh em cßn ph¶i l¾p nhiÒu m¸y mãc c¬ khÝ kh¸c; l¾p thang m¸y ®Æc biÖt; l¾p hÖ thèng 203

b¶o vÖ gåm c¸c cöa nÆng, c¸c cöa kÝn, cöa trßn, c¸c van phßng sãng xung kÝch vμ hÖ quang treo gi¶m chÊn. C¸c m¸y mãc ë ®©y thiÕt kÕ kh¸ ®éc ®¸o, yªu cÇu l¾p r¸p víi ®é chÝnh x¸c cao. HÖ cöa b¶o vÖ cã thÓ ®iÒu khiÓn tõ xa. Thang m¸y cã nhiÒu gi¶i ph¸p thiÕt kÕ b¶o ®¶m an toμn. Trong c¸c lo¹i m¸y mãc tinh vi quan träng cã thiÕt bÞ quan tμi. ThiÕt bÞ nμy do c¸c ®ång chÝ chuyªn gia l¾p. Quan tμi trong suèt vμ kÝn. M¸y mãc n©ng - h¹ quan tμi còng theo nguyªn lý chuyÓn ®éng chÝnh x¸c ®Æc biÖt. Hai m−¬i lo¹i ®Ìn nhiÒu tia, cã mμu khóc x¹ bëi nhiÒu bé l¨ng kÝnh vμ hÖ tho¸t nhiÖt. Tr×nh ®é c«ng nghÖ vμ tr×nh ®é khoa häc ë thiÕt bÞ nμy rÊt cao. Tuy viÖc l¾p r¸p c¸c m¸y mãc tinh x¶o ®ßi hái cã tr×nh ®é khoa häc kü thuËt rÊt cao, c¸n bé, chiÕn sÜ, c«ng nh©n viªn c«ng tr−êng l¾p kh«ng nh÷ng hoμn thμnh tèt mμ cßn ph¸t huy ®−îc nhiÒu s¸ng kiÕn ®Ó thay ®æi bæ sung cho thiÕt kÕ vμ l¾p ®Æt ®−îc tèt h¬n. Nhê tinh thÇn chñ ®éng, s¸ng t¹o vμ tinh thÇn ®oμn kÕt hiÖp ®ång cao cña toμn thÓ c¸n bé, chiÕn sÜ, c«ng nh©n viªn c«ng tr−êng, chiÕn dÞch 40 ngμy ®ªm l¾p m¸y ®· hoμn thμnh th¾ng lîi. §©y còng lμ tÊm lßng cña c¸n bé, chiÕn sÜ, c«ng nh©n viªn c«ng tr−êng ®èi víi B¸c, víi §¶ng kÝnh yªu. 204

10 Cïng víi viÖc thiÕt kÕ, x©y dùng L¨ng B¸c lμ viÖc thiÕt kÕ, c¶i t¹o x©y dùng l¹i Qu¶ng tr−êng Ba §×nh. N¬i ®©y, ngμy 2-9-1945, Chñ tÞch Hå ChÝ Minh ®· ®äc b¶n Tuyªn ng«n ®éc lËp khai sinh n−íc ViÖt Nam D©n chñ Céng hßa. X©y dùng l¹i Qu¶ng tr−êng Ba §×nh to ®Ñp h¬n, trang nghiªm h¬n, hiÖn ®¹i h¬n còng lμ ý nguyÖn cña toμn §¶ng, toμn d©n, toμn qu©n ta. §©y kh«ng chØ lμ n¬i nh©n d©n ta biÓu d−¬ng lùc l−îng, biÓu hiÖn ý chÝ quyÕt t©m x©y dùng vμ b¶o vÖ Tæ quèc cña m×nh mμ cßn lμ n¬i nh©n d©n ta, c¸c thÕ hÖ mai sau cïng b¹n bÌ n¨m ch©u quy tô vÒ ®©y th¨m viÕng Chñ tÞch Hå ChÝ Minh vμ tham quan nh÷ng di tÝch lÞch sö thêi ®¹i Hå ChÝ Minh. Trªn c¬ së ph¸c th¶o cña ta, chuyªn gia Liªn X« ®· thiÕt kÕ Qu¶ng tr−êng, ®−êng s¸ vμ v−ên hoa tiÕp gi¸p L¨ng trªn diÖn tÝch bao gåm v−ên B¸ch Th¶o, khu l−u niÖm vμ chç ë cña Chñ tÞch Hå ChÝ Minh, Phñ Chñ tÞch, L¨ng, Héi tr−êng Ba §×nh... Tr−íc m¾t c¶i t¹o x©y dùng l¹i khu phÝa tr−íc L¨ng ®Ó kÞp hoμn thμnh cïng víi L¨ng trong dÞp Quèc kh¸nh 2-9-1975. Ngμy 10-4-1974, Liªn X« cö mét ®oμn chuyªn gia do ®ång chÝ A.Lªèp, ®¹i diÖn X«viÕt M¸txc¬va lμm Tr−ëng ®oμn sang ViÖt Nam. §oμn mang dù 205

¸n thiÕt kÕ c¶i t¹o Qu¶ng tr−êng vμ v−ên hoa tiÕp gi¸p L¨ng sang ViÖt Nam ®Ó Nhμ n−íc ta xem xÐt phª duyÖt. Phã Thñ t−íng §ç M−êi ®· triÖu tËp mét héi nghÞ gåm ®¹i biÓu 14 bé, ngμnh, ®Þa ph−¬ng cã liªn quan ®Ó giao nhiÖm vô. §ång chÝ §ç M−êi yªu cÇu mçi bé, mçi ngμnh cö c¸n bé cã n¨ng lùc tËp trung nghiªn cøu thiÕt kÕ cña ®oμn chuyªn gia, ®Ò xuÊt ý kiÕn tr−íc khi Nhμ n−íc xem xÐt vμ phª duyÖt ph−¬ng ¸n nμy. ChÊp hμnh nghiªm chØnh chØ thÞ cña ®ång chÝ §ç M−êi, c¸c ®ång chÝ l·nh ®¹o c¸n bé ®−îc giao tr¸ch nhiÖm ®· miÖt mμi nghiªn cøu, th¶o luËn dù ¸n cña b¹n. Ngμy 7-5-1974, biªn b¶n lμm viÖc gi÷a ta vμ b¹n ®· ®−îc ký kÕt. KÕt qu¶ cña cuéc héi ®μm nμy ®−îc b¸o c¸o lªn Bé ChÝnh trÞ vμ Héi ®ång ChÝnh phñ. B¶n dù ¸n thiÕt kÕ cña ®oμn chuyªn gia Liªn X« ®· ®−îc phª duyÖt. Mét sè thay ®æi, bæ sung trong qu¸ tr×nh th¶o luËn ®· ®−îc hai phÝa ®−a vμo b¶n dù ¸n cho phï hîp víi t×nh h×nh thùc tÕ. Theo thiÕt kÕ ®· thèng nhÊt th× Qu¶ng tr−êng Ba §×nh, v−ên hoa tiÕp gi¸p vμ L¨ng B¸c lμ mét quÇn thÓ kiÕn tróc thèng nhÊt. Tæng diÖn tÝch c¶i t¹o vμ x©y dùng lμ 14 ha. Qu¶ng tr−êng phÝa tr−íc L¨ng cã diÖn tÝch 2,8 ha, chøa kho¶ng 10 v¹n ng−êi, chia thμnh 168 « vu«ng trång cá, gi÷a cã lèi ®i réng 1,4 mÐt. Xung quanh 206

Qu¶ng tr−êng lμ hÌ réng 7 mÐt vμ 4 mÐt, l¸t b»ng tÊm bªt«ng cèt thÐp sái næi trang trÝ. Tæng diÖn tÝch l¸t hÌ lμ 7.800 m2. D−íi mÆt ®Êt lμ hÖ thèng tho¸t n−íc. N−íc ®−îc thu dÇn vÒ hai tr¹m b¬m ®Æt ngÇm d−íi mÆt ®Êt. M¹ng ®−êng s¸ sÏ ®−îc lμm l¹i réng vμ ch¾c ch¾n h¬n. §−êng Hïng V−¬ng, ®i qua tr−íc L¨ng, lμm b»ng bªt«ng cèt thÐp, dμi 1.060 mÐt, réng 40 mÐt. Riªng ®o¹n ®−êng tr−íc L¨ng réng 60 mÐt. §−êng B¾c S¬n dμi 280 mÐt, réng 60 mÐt, chia lμm hai lμn, ë gi÷a lμ d¶i ng¨n c¸ch réng 12 mÐt lμm v−ên hoa. §−êng Ba §×nh dμi 400 mÐt, réng 18 mÐt. Ngoμi ra cßn cã ®−êng xung quanh L¨ng gåm c¸c ®o¹n ra vμo v−ên hoa hai bªn vμ phÝa sau L¨ng... §Ó cho Qu¶ng tr−êng kh« r¸o nh−ng vÉn b¶o ®¶m hμng tr¨m thø c©y c¶nh, c©y hoa, c¸c vu«ng cá cã thÓ lu«n tèt t−¬i, nh÷ng ng−êi thiÕt kÕ Qu¶ng tr−êng hÕt søc chó ý ®Õn hÖ thèng cÊp tho¸t n−íc. HÖ thèng nμy ph¶i tiªu tho¸t n−íc cho mét diÖn tÝch 14 ha trong ®ã cã L¨ng, Qu¶ng tr−êng, hÖ thèng ®−êng vμ c¸c khu tiÕp gi¸p. Mét hÖ thèng èng cèng b»ng bªt«ng cèt thÐp ®Æt ngÇm d−íi c¸c hÌ däc ®−êng víi tæng chiÒu dμi 4.200 mÐt ®−îc nèi víi m¹ng ®−êng tho¸t n−íc cña thμnh phè. D−íi c¸c vu«ng cá cña Qu¶ng tr−êng cã c¸c tÇng läc n−íc, m¹ng èng vμ m−¬ng ngÇm. §i ®«i víi hÖ thèng tho¸t n−íc, cã hÖ thèng cÊp n−íc. HÖ 207

thèng cÊp n−íc chñ yÕu ®Ó t−íi c©y, t−íi cá. §−êng èng dÉn n−íc ®−îc bè trÝ trªn c¸c khu vùc Qu¶ng tr−êng, sau L¨ng vμ ®−êng B¾c S¬n. C«ng tr×nh ®iÖn cho Qu¶ng tr−êng chñ yÕu cÊp vμ ph©n phèi n¨ng l−îng cho tÊt c¶ c¸c thiÕt bÞ dïng ®iÖn chiÕu s¸ng mÆt ngoμi L¨ng, chiÕu s¸ng Qu¶ng tr−êng, v−ên hoa vμ c¸c ®−êng phè phô cËn. Qu¶ng tr−êng sö dông c¸c ®Ìn thñy ng©n cao ¸p vμ c¸c ®Ìn nª«ng ®Æt trªn c¸c cét cao. Qu¶ng tr−êng cßn cã mét hÖ thèng th«ng tin, truyÒn thanh, truyÒn h×nh. C¸c c«ng tr×nh nμy sÏ b¶o ®¶m th«ng tin liªn l¹c, truyÒn thanh, thu thanh vμ thu ph¸t h×nh t¹i chç. C«ng tr×nh c©y xanh, c©y c¶nh vμ v−ên hoa lμm t«n vÎ ®Ñp vμ t¹o ra kh«ng khÝ trong lμnh cho L¨ng B¸c vμ Qu¶ng tr−êng. Víi c«ng tr×nh nμy, c¸c ®Þa ph−¬ng trªn mäi miÒn ®Êt n−íc cã thÓ göi vÒ Thñ ®« nh÷ng c©y xanh, c©y c¶nh vμ nh÷ng lo¹i hoa tiªu biÓu cho vïng ®Êt cña m×nh. 11 Hoμn thμnh mét khèi l−îng c«ng viÖc nh− thiÕt kÕ nãi trªn, l¹i trong mét thêi gian ng¾n sao cho cïng hoμn thμnh víi c«ng tr×nh L¨ng th× c«ng t¸c tæ chøc, chØ huy b¶o ®¶m ®Ó nhanh chãng thi c«ng lμ c«ng t¸c rÊt thiÕt yÕu lóc nμy. §óng ra, khi thμnh lËp c«ng tr−êng x©y dùng L¨ng, ChÝnh phñ 208

cã giao nhiÖm vô cho c«ng tr−êng gåm viÖc x©y dùng L¨ng vμ lμm l¹i Qu¶ng tr−êng Ba §×nh. Nh−ng tíi th¸ng 5-1974, c«ng tr−êng x©y L¨ng cã nhiÒu khã kh¨n trong tiÕn ®é x©y dùng, nªn khã ®¶m ®−¬ng næi c¶ nhiÖm vô thi c«ng Qu¶ng tr−êng. V× vËy, ngμy 5-6-1974, Thñ t−íng ChÝnh phñ ®· ra quyÕt ®Þnh ph©n giao nhiÖm vô nμy cho c¸c bé, c¸c ngμnh vμ c¸c ®Þa ph−¬ng. Thùc hiÖn chØ thÞ cña Qu©n ñy Trung −¬ng vμ Bé Quèc phßng, ngay tõ nh÷ng buæi ®Çu, c¸n bé kü thuËt cña qu©n ®éi ®· tham gia thiÕt kÕ c¶i t¹o Qu¶ng tr−êng vμ v−ên hoa tiÕp gi¸p L¨ng cïng víi chuyªn gia vμ chuÈn bÞ c¸c ph−¬ng ¸n tæ chøc bé m¸y ®Ó gióp cho Ban Phô tr¸ch L¨ng theo dâi c«ng tr×nh nμy: Thμnh lËp Ban KiÕn thiÕt vμ mét c«ng tr−êng thèng nhÊt, hoÆc do nhiÒu ®¬n vÞ thi c«ng chuyªn ngμnh. C¶ hai ph−¬ng ¸n nãi trªn, qu©n ®éi sÏ cö mét sè c¸n bé tham gia vμo Ban KiÕn thiÕt vμ nÕu cã yªu cÇu th× s½n sμng cö mét lùc l−îng tham gia thi c«ng trùc tiÕp. Ban Phô tr¸ch L¨ng ®· trao ®æi víi Bé Quèc phßng vÒ sù cÇn thiÕt ph¶i cã mét c¬ quan qu¶n lý thi c«ng cã ®ñ n¨ng lùc võa lμm nhiÖm vô Ban KiÕn thiÕt võa lμm tham m−u gióp Ban Phô tr¸ch. Ban Phô tr¸ch x©y dùng L¨ng ñy nhiÖm cho Bé Quèc phßng tæ chøc khung Ban KiÕn thiÕt Qu¶ng tr−êng, lÊy qu©n ®éi lμm nßng cèt. Ngμy 29-6-1974, Ban KiÕn thiÕt Qu¶ng tr−êng Ba §×nh 209

®· ®−îc thμnh lËp, d−íi sù chØ huy trùc tiÕp cña Ban Phô tr¸ch. Cïng ngμy, Bé Tæng tham m−u ra chØ thÞ quyÕt ®Þnh vÒ c¬ cÊu Ban KiÕn thiÕt vμ lÊy c¸n bé cña Phßng s©n bay Bé T− lÖnh C«ng binh lμ nßng cèt. Ban KiÕn thiÕt Qu¶ng tr−êng gåm 75 ng−êi, trong ®ã 85% lμ c¸n bé kü thuËt qu©n ®éi. Ngoμi ra cßn cã c¸n bé cña c¸c bé: Bé VËt t−, Bé Tμi chÝnh, Bé X©y dùng tham gia. §ång chÝ NguyÔn V¨n T−ëng ®−îc cö lμm Tr−ëng ban KiÕn thiÕt Qu¶ng tr−êng. Ngμy 1-9-1974, c«ng tr−êng c¶i t¹o Qu¶ng tr−êng chÝnh thøc khëi c«ng. Tin chiÕn th¾ng ë chiÕn tr−êng, cïng víi tèc ®é thi c«ng khÈn tr−¬ng trong giai ®o¹n chãt cña c¸n bé, chiÕn sÜ, c«ng nh©n viªn ë c«ng tr−êng x©y dùng L¨ng ®· cæ vò mäi ng−êi trªn c«ng tr−êng kiÕn thiÕt Qu¶ng tr−êng Ba §×nh. C¸c bé, c¸c ngμnh vμ thμnh phè Hμ Néi, mçi ngμnh, mçi ®Þa ph−¬ng nhËn thi c«ng mét khu vùc hoÆc mét viÖc chuyªn ngμnh. Khi Nhμ n−íc ch−a cã ®ñ vËt t−, c¸c ®¬n vÞ thi c«ng ph¶i tù gi¶i quyÕt lÊy, Nhμ n−íc sÏ tr¶ sau. V−ît qua mäi khã kh¨n, nguån nh©n lùc vμ nguyªn vËt liÖu tõ c¸c ng¶ ®−êng ïn ïn tiÕn vÒ Qu¶ng tr−êng. Bé nμy thi ®ua víi bé kia, ngμnh nμy thi ®ua víi ngμnh kia. C¸c ®¬n vÞ thi c«ng nhμ cöa vμ hμng rμo lËp thμnh mét khèi do Bé X©y dùng lμm tæng B. C¸c ®¬n vÞ thi c«ng chuyªn ngμnh lμm viÖc trùc tiÕp víi Ban KiÕn thiÕt Qu¶ng tr−êng. 210

M−êi bèn c«ng ty cña c¸c bé vμ thμnh phè Hμ Néi tham gia x©y dùng vμ gi¶i phãng mÆt b»ng. C«ng tr−êng lu«n cã hμng ngh×n ng−êi lao ®éng. Lóc nμy ®ang lμ ®Çu mïa thu, trêi se l¹nh nh−ng Qu¶ng tr−êng nh− nãng lªn bëi kh«ng khÝ lao ®éng nång nhiÖt, khÈn tr−¬ng cña mäi ng−êi. TiÕng t−êng ®æ, tiÕng cuèc xÎng ®μo xíi, tiÕng hß reo... kh«ng khÝ Qu¶ng tr−êng lóc nμo còng n¸o nhiÖt. 12 Ngμy 31-8-1974, Liªn X« göi b¶n thiÕt kÕ c¬ b¶n sang cho c«ng tr−êng, tuy nhiªn vÉn ch−a cã thiÕt kÕ thi c«ng chi tiÕt vμ b¶n vÏ thi c«ng. §i ®«i víi viÖc gi¶i phãng mÆt b»ng, Ban phô tr¸ch x©y dùng L¨ng ®· huy ®éng cïng mét lóc h¬n 100 c¸n bé cña 13 ViÖn ThiÕt kÕ chuyªn ngμnh ®Õn Qu¶ng tr−êng triÓn khai cô thÓ hãa thiÕt kÕ cña b¹n. Ngμy 20-11-1974, c«ng tr−êng b−íc vμo thi c«ng c¸c c«ng tr×nh theo thiÕt kÕ míi. Cã lÏ tõ tr−íc ®Õn lóc nμy ch−a cã mét c«ng tr−êng lao ®éng nμo nh©n lùc ®−îc lùa chän tinh nhuÖ ®Õn nh− vËy. Toμn bé Qu¶ng tr−êng lμ sù huy ®éng tæng hîp lùc l−îng chuyªn ngμnh. Lùc l−îng cña Bé Giao th«ng vËn t¶i, cã ®ñ c¸c lo¹i xe t¶i l¨n b¸nh rÇm rËp chuyÓn nguyªn vËt liÖu, thiÕt bÞ tõ c¸c n¬i vÒ c«ng tr−êng cho tÊt c¶ c¸c ®¬n vÞ thi c«ng. Lùc l−îng cña hä cßn ®−îc r¶i 211

ra trªn c¸c trôc ®−êng ch¹y däc, ch¹y ngang trªn Qu¶ng tr−êng. TÊt c¶ c¸c ®−êng bªt«ng nhùa ®Òu do hä ®¶m nhiÖm. Lùc l−îng cña Bé X©y dùng tiÕn hμnh khai th¸c, s¶n xuÊt, gia c«ng nguyªn vËt liÖu, cÊu kiÖn bªt«ng ®óc s½n cho toμn c«ng tr−êng. Hä cßn lμ nh÷ng ng−êi thi c«ng c¸c h¹ng môc c«ng tr×nh Qu¶ng tr−êng, hÖ tho¸t n−íc, cÊp n−íc, ®iÖn chiÕu s¸ng, l¸t g¹ch vμ tÊm bªt«ng cho hÌ ®−êng vμ c¶i t¹o, l¾p ®Æt thiÕt bÞ Nhμ chØ huy trung t©m... C¸nh qu©n cña Tæng côc B−u ®iÖn thi c«ng toμn bé c«ng tr×nh th«ng tin, truyÒn thanh, ph¸t thanh vμ truyÒn h×nh... §éi qu©n cña Tæng côc L©m nghiÖp lμ nh÷ng con ng−êi ®em l¹i mμu xanh cho Qu¶ng tr−êng, cho c¸c ®−êng quanh L¨ng vμ cho khu v−ên cña B¸c. C«ng viÖc ®Çu tiªn cña hä lμ tiÕp nhËn hμng tr¨m lo¹i c©y xanh, c©y c¶nh vμ c¸c lo¹i hoa cña nh©n d©n tõ mäi miÒn ®Êt n−íc göi tíi. Mçi c©y hoa, c©y c¶nh biÓu hiÖn nång th¾m tÊm lßng cña nh©n d©n c¸c ®Þa ph−¬ng ®èi víi B¸c - Qua bao nhiªu chÆng ®−êng m−a n¾ng giã s−¬ng nã vÉn t−¬i xanh nh− mÇm chåi bóp. C¸c anh chÞ trong ngμnh l©m nghiÖp h¬n ai hÕt hiÓu gi¸ trÞ cña mçi lo¹i c©y ®−îc chuyÓn tíi ®©y. Hä sÏ trång nh÷ng lo¹i c©y nμy ®óng n¬i, ®óng chç nh− b¶n thiÕt kÕ quy ®Þnh, nh− −íc mong cña nh©n d©n. 212

Nh÷ng c©y chß n©u tõ ®Êt tæ Hïng V−¬ng ®· ®−îc chuyÓn tíi. C¸c nhμ thiÕt kÕ ®· nghÜ ®Õn viÖc trång lo¹i c©y nμy trªn con ®−êng lín nhÊt, trang träng nhÊt ch¹y tr−íc L¨ng B¸c. §ã lμ ®−êng Hïng V−¬ng. §©y lμ lo¹i c©y cao, th¼ng, t¸n l¸ réng cã mμu xanh ®Ëm. TÊt c¶ c¸c c©y ®−îc lùa chän gÇn nh− cïng mét løa tuæi, ®é lín, ®é cao gièng nhau. Nh÷ng c©y chß n©u ®Êt Tæ sÏ t¹o cho con ®−êng mét vÎ ®Ñp, mét søc sèng bÒn v÷ng thiªng liªng. Hai bªn ®−êng B¾c S¬n trång hai hμng hoa ban gi¸p lßng ®−êng vμ hai hμng dÇu n−íc bªn trong. Hoa ban gîi nhí mét vïng ®Êt mang chiÕn c«ng oanh liÖt cña c¶ n−íc: T©y B¾c, §iÖn Biªn Phñ. §ång bμo c¸c d©n téc T©y B¾c rÊt quý loμi hoa nμy. Hä göi vÒ c«ng tr−êng mét lo¹i hoa c©y to, cao, hoa tr¾ng muèt vμ në tõ th¸ng 3 trë ®i, nh÷ng c¸nh hoa ban thÓ hiÖn tÊm lßng thñy chung, thanh b¹ch cña ®ång bμo göi vÒ B¸c trong nh÷ng dÞp sinh nhËt cña Ng−êi. Nh÷ng c©y dÇu n−íc bªn trong lμ h×nh ¶nh t−îng tr−ng cho tinh thÇn kiªn c−êng, bÊt khuÊt \"®i tr−íc vÒ sau\", b¸m trô trªn m¶nh ®Êt quª h−¬ng ®Õn th¾ng lîi cuèi cïng cña ®ång bμo chãt mòi Cμ Mau. §«i bμn tay cña ng−êi thî l©m nghiÖp cßn vinh dù ®−îc trång nh÷ng lo¹i c©y cã ý nghÜa lÞch sö, nh− tróc P¸c Bã mäc d−íi nói C¸c M¸c vμ bªn suèi Lªnin, tõng gÇn gòi víi B¸c trong nh÷ng 213

n¨m gian nan, khèc liÖt cña ®Êt n−íc nh÷ng c©y ®a T©n Trμo - kû niÖm nh÷ng ngμy B¸c ®Õn T©n Trμo, nh÷ng ngμy §éi ViÖt Nam tuyªn truyÒn gi¶i phãng qu©n ra ®êi; nh÷ng c©y luång, c©y tre vïng Lam S¬n, Thanh Hãa tiªu biÓu cho ý chÝ quËt khëi cña c¸c cuéc khëi nghÜa cña anh hïng d©n téc Lª Lîi... Nh÷ng ng−êi thî l©m nghiÖp cßn ®−îc ®ãn nhËn nh÷ng thø c©y quý tõ miÒn Trung göi vÒ nh− c©y quÕ Trμ My, næi tiÕng vÒ chÊt l−îng vμ mïi th¬m, c©y loßng boong Qu¶ng Nam - §μ N½ng, mét thø c©y ®Æc s¶n tõng nu«i sèng c¸n bé, chiÕn sÜ miÒn Trung trong nh÷ng n¨m chèng ®Õ quèc Mü ¸c liÖt... Hμng tr¨m lo¹i c©y ¨n qu¶ mμ tr−íc ®©y B¸c vÉn ch¨m bãn h»ng ngμy, lÊy qu¶ lμm quμ göi tÆng c¸c chiÕn sÜ qu©n ®éi, c¸c ch¸u thiÕu nhi vμ nh©n d©n c¸c vïng nh− vó s÷a, cam, chanh, bßng, b−ëi... còng ®−îc quy ho¹ch l¹i, ch¨m chót thªm ®Ó tiÕp tôc sinh s«i n¶y në bªn Ng−êi. Nh÷ng chμng trai, c« g¸i thanh lÞch Thñ ®« thi c«ng toμn bé hÖ thèng ®−êng èng cèng tho¸t n−íc, trång cá, trång hoa vμ c©y c¶nh. C¸c c« g¸i C«ng ty C«ng viªn cÊy xuèng Qu¶ng tr−êng nh÷ng vu«ng cá, võa cã søc chÞu n¾ng m−a, võa xanh tèt bèn mïa. ë v−ên hoa tiÕp gi¸p, hä ®ang n©ng niu nh÷ng lo¹i hoa cã nhiÒu ý nghÜa, nh− c¸c c©y ®μo ®−îc chiÕt ra tõ c©y ®μo T« HiÖu, vμ nh÷ng cμnh mai ®ñ mμu s¾c chØ quen sèng ë vïng ®Êt phÝa Nam. 214

PhÝa sau L¨ng mét chót, nh÷ng bån hoa nhiÒu h−¬ng s¾c mμ sinh thêi B¸c vÉn −a thÝch nh− nhμi, h−¬ng méc, d¹ h−¬ng... ®−îc trång xen kÏ víi nhau, vμ v« vμn nh÷ng loμi hoa kh¸c ®Æc s¾c vÒ mμu s¾c vμ h−¬ng th¬m ®−îc nh©n d©n c¸c ®Þa ph−¬ng göi tíi. §ång bμo c¶ n−íc muèn B¸c n»m gi÷a mu«n vμn h−¬ng th¬m cña hoa l¸. Hoa l¸ nh− tÊm lßng cña nh©n d©n c¶ n−íc muèn ®−îc v©y quanh B¸c, muèn ®−îc quÊn quýt bªn Ng−êi. ë hai phÝa L¨ng lμ lo¹i ngäc bót tr¾ng, c¹nh hoa t−êng vi hång t−¬i, phÝa tr−íc, s¸t bªn L¨ng B¸c lμ hμng hoa v¹n tuÕ. D−íi ch©n L¨ng lμ hai c©y ®¹i t−îng tr−ng cho sù thanh khiÕt, tr−êng tån. Ngoμi c¸c bé, c¸c ngμnh, thμnh phè Hμ Néi, x©y dùng Qu¶ng tr−êng cßn cã lùc l−îng cña 14 tØnh, thμnh tham gia. ViÖc phèi hîp, ®iÒu hßa sao cho khíp víi tiÕn ®é, kÕ ho¹ch chung lμ viÖc kh«ng dÔ dμng. MÆt kh¸c, vËt t−, thiÕt bÞ lóc thiÕu, lóc chËm còng lμm cho c«ng tr−êng gÆp kh«ng Ýt khã kh¨n. Lùc l−îng lao ®éng gåm nhiÒu thμnh phÇn kh¸c nhau, nÕu tæ chøc phèi hîp kh«ng tèt sÏ ¶nh h−ëng ®Õn n¨ng suÊt lao ®éng, do ®ã c¸c chØ tiªu kÕ ho¹ch cña c¸c ®¬n vÞ thi c«ng ®¹t rÊt thÊp. Ban KiÕn thiÕt Qu¶ng tr−êng sím nhËn thÊy ph¶i cã biÖn ph¸p cñng cè vÒ tæ chøc, v× vËy ®· ®Ò nghÞ 215

Ban Phô tr¸ch x©y dùng L¨ng thμnh lËp mét Ban chØ huy chung ®Ó ®iÒu hμnh c«ng viÖc phèi hîp cho nhÞp nhμng, ¨n khíp do tr−ëng Ban KiÕn thiÕt lμm chØ huy tr−ëng. Th¸ng 2-1975, Ban chØ huy nμy ®−îc thμnh lËp vμ qu¶ nhiªn t×nh h×nh thi c«ng cã kh¸ h¬n. Ban chØ huy chung ®· ®Ò nghÞ víi Ban Phô tr¸ch huy ®éng thªm lùc l−îng chi viÖn. C¸c c¸n bé, c«ng nh©n viªn ë c¸c c¬ quan trung −¬ng vμ Hμ Néi, c¸c sinh viªn ë c¸c tr−êng ®¹i häc, trung häc chuyªn nghiÖp ®· h¨ng h¸i tham gia lao ®éng x· héi chñ nghÜa, chi viÖn ®¾c lùc cho c«ng tr−êng. Tõ th¸ng 3 ®Õn th¸ng 5-1974, lùc l−îng nμy ®· gãp ®−îc kho¶ng b¶y v¹n ngμy c«ng. Th¸ng 6-1974, tÝnh chung toμn c«ng tr−êng míi hoμn thμnh ®−îc kho¶ng 60% khèi l−îng. Ban Phô tr¸ch L¨ng ®· ®Ò nghÞ Bé Quèc phßng chi viÖn thªm lùc l−îng. ThÕ lμ, mét lÇn n÷a qu©n ®éi ®· ®iÒu ®éng khÈn cÊp mét lùc l−îng gåm hai trung ®oμn: Trung ®oμn Trung Dòng cña §oμn §ång B»ng vμ Trung ®oμn T©n Trμo cña Qu©n khu ViÖt B¾c ®Õn Qu¶ng tr−êng Ba §×nh. Hä lμ lùc l−îng c¬ ®éng cña Ban KiÕn thiÕt Qu¶ng tr−êng, xung kÝch ë nh÷ng \"®iÓm nãng\". Lùc l−îng lμm ®−êng thiÕu ng−êi, cã bé ®éi bæ sung; lùc l−îng trång c©y cÇn ng−êi ®μo hè, cã bé ®éi chi viÖn... Bé ®éi cßn cã mÆt trong c¸c lùc 216

l−îng x©y l¾p hÖ thèng th«ng tin, ph¸t thanh, truyÒn h×nh vμ c¸c c«ng viÖc phøc t¹p kh¸c. Chç nμo gÆp khã kh¨n, bé ®éi s½n sμng tíi chi viÖn. Tuy kh«ng ph¶i lμ lùc l−îng kü thuËt, chuyªn ngμnh, song nhê cã l·nh ®¹o vμ chØ huy chÆt chÏ, b¶o ®¶m vËt chÊt vμ hËu cÇn cã nÒn nÕp nªn ë mäi n¬i, mäi chç bé ®éi tham gia ®Òu hoμn thμnh tèt nhiÖm vô. C¸n bé, chiÕn sÜ hai trung ®oμn Trung Dòng vμ T©n Trμo ®· nªu mét tÊm g−¬ng s¸ng vÒ tinh thÇn lao ®éng quªn m×nh, vÒ n¨ng suÊt vμ chÊt l−îng c«ng viÖc, xøng ®¸ng víi truyÒn thèng \"®¸nh ®©u ®−îc ®Êy\" cña qu©n ®éi ta. Sù cã mÆt cña hä trong lóc c«ng tr−êng ®ang khã kh¨n ®· t¹o ®−îc niÒm tin yªu cña mäi ng−êi, thóc ®Èy vμ ®éng viªn mäi lùc l−îng nç lùc phÊn ®Êu hoμn thμnh nhiÖm vô ®−îc giao ®óng thêi h¹n quy ®Þnh. ThÕ lμ gÇn s¸u n¨m kÓ tõ ngμy B¸c Hå vÜnh biÖt chóng ta, c¸n bé, chiÕn sÜ, c«ng nh©n viªn x©y dùng L¨ng, c¶i t¹o Qu¶ng tr−êng Ba §×nh ®· v−ît tr¨m ngh×n gian khã, cã nh÷ng gian khã t−ëng chõng kh«ng thÓ v−ît qua ®−îc ®Ó lóc nμy cã thÓ b¸o c¸o víi toμn §¶ng, toμn d©n, toμn qu©n r»ng: Ng«i nhμ vÜnh h»ng cña B¸c, Qu¶ng tr−êng B¸c ®äc Tuyªn ng«n ®éc lËp n¨m x−a ®· ®−îc x©y dùng tèt ®Ñp, trän vÑn. TÊt c¶ ®· s½n sμng ®ãn B¸c vÒ gi÷a tr¸i tim Tæ quèc! 217

Ngμy 22-8-1975, c¸c ®¬n vÞ qu©n ®éi tham gia x©y dùng L¨ng B¸c vμ Qu¶ng tr−êng Ba §×nh tæ chøc lÔ mõng c«ng hoμn thμnh nhiÖm vô trong kh«ng khÝ trμn ngËp niÒm vui. §Õn dù, cã c¸c ®ång chÝ l·nh ®¹o §¶ng, Nhμ n−íc, qu©n ®éi vμ ®«ng ®¶o ®¹i diÖn c¸c qu©n khu, qu©n chñng, binh chñng, c¬ quan Bé Quèc phßng vμ ®¹i diÖn cña c¸c bé, c¸c ngμnh cã liªn quan. C¸c ®ång chÝ l·nh ®¹o rÊt vui vÎ, tù hμo vÒ nh÷ng chiÕn sÜ yªu quý cña m×nh. Hä ®· gi÷ ®óng lêi høa tr−íc §¶ng vμ nh©n d©n. Hä ®· xøng ®¸ng lμ nh÷ng ®¹i diÖn −u tó cña lùc l−îng vò trang ®i x©y dùng L¨ng B¸c. Hä ®· gãp phÇn quan träng lËp nªn nh÷ng kú tÝch trong lao ®éng, ®Ó l¹i mét dÊu son gãp phÇn t« th¾m lÞch sö anh hïng cña Qu©n ®éi nh©n d©n ViÖt Nam. 218

VI §ãn B¸c vÒ L¨ng 1 Mïa xu©n n¨m 1975, mét mïa xu©n m·i m·i ®äng l¹i trong ký øc cña mçi ng−êi d©n, mçi ng−êi lÝnh mét dÊu son chãi läi. C¶ ®Êt n−íc ®· chuyÓn m×nh trong mïa xu©n lÞch sö Êy. §ã còng chÝnh lμ mïa xu©n thø s¸u cña nh÷ng chiÕn sÜ ®¶m nhËn tr−íc d©n téc mét sø mÖnh ®Æc biÖt: gi÷ g×n vμ b¶o vÖ thi hμi B¸c. Khu ®åi K84 sau s¸u n¨m kÓ tõ khi §oμn 69 ra ®êi ®· thùc sù trë thμnh mét khu v−ên ®Çy hoa tr¸i, thanh tÞnh vμ tho¸ng ®·ng. Sau khi HiÖp ®Þnh Pari ®−îc ký kÕt, tõ khu c¨n cø K2 trë vÒ, c¸n bé, chiÕn sÜ §oμn 69 ®· khÈn tr−¬ng cñng cè vμ x©y dùng ®¬n vÞ. Gi÷a lóc trªn Qu¶ng tr−êng Ba §×nh, nhÞp ®é x©y dùng L¨ng B¸c cø mçi ngμy mét dån dËp, khÈn tr−¬ng th× ë K84, c¸c chuyªn gia cïng c¸c c¸n bé, chiÕn sÜ trong toμn ®oμn còng liªn tiÕp triÓn khai mäi c«ng t¸c, luyÖn tËp ph−¬ng ¸n ®¶m 219

b¶o kü thuËt vμ an ninh ®Ó chuÈn bÞ cho ®ît di chuyÓn cuèi cïng: ®ãn B¸c vÒ L¨ng. Song song víi c«ng t¸c luyÖn tËp c¸c ph−¬ng ¸n ®¶m b¶o trong hai n¨m 1974-1975, c¸c chuyªn gia cïng víi nh÷ng c¸n bé chuyªn m«n cña ta ®· tiÕn hμnh nhiÒu thÝ nghiÖm nh»m x¸c ®Þnh nh÷ng th«ng sè, nhiÖt ®é, ®é Èm ®Ó ¸p dông ë L¨ng sau nμy. Vμo mïa xu©n n¨m 1974, mét ngμy kho¶ng gi÷a th¸ng 2, ®oμn c¸n bé Trung −¬ng Côc miÒn Nam do ®ång chÝ NguyÔn V¨n Linh dÉn ®Çu, tr−íc khi trë l¹i chiÕn tr−êng chuÈn bÞ cho cuéc Tæng tiÕn c«ng vμ næi dËy mïa Xu©n 1975 ®· lªn K84 viÕng B¸c. Ngμy h«m Êy, nh÷ng ng−êi con cña m¶nh ®Êt thμnh ®ång, m¶nh ®Êt m·i m·i n»m trong tr¸i tim vÜ ®¹i cña Ng−êi ®· im lÆng ®øng tr−íc linh c÷u, thÇm høa sÏ lμm trän nh÷ng lêi di chóc thiªng liªng cña Ng−êi. Trong chiÕc hßm kÝnh trong suèt, B¸c n»m thanh th¶n, trªn ®«i m«i nh− vÉn cßn ph¶ng phÊt mét nô c−êi vμ h¬i Êm tõ th©n thÓ Ng−êi nh− vÉn cßn lan táa kh¾p khu rõng ®ang trμn ngËp mïi h−¬ng cña c¸c loμi hoa. D−êng nh− Ng−êi võa míi ®i d¹o trë vÒ ®ang trong mét giÊc ngñ yªn lμnh. Mïa xu©n lÞch sö 1975, vμo lóc cuéc Tæng tiÕn c«ng vμ næi dËy diÔn ra nh− vò b·o trªn kh¾p chiÕn tr−êng miÒn Nam th× ë khu ®åi K84, c¸c chiÕn sÜ §oμn 69 còng b−íc vμo nh÷ng ®ît luyÖn tËp cuèi cïng, bëi ai còng hiÓu r»ng th¾ng lîi ®· 220

gÇn kÒ, L¨ng B¸c gÇn hoμn thμnh vμ hä s¾p ®−îc ®ãn B¸c vÒ L¨ng. H¬n 150 c¸n bé, chiÕn sÜ L÷ ®oμn 144 còng ®−îc lÖnh hμnh qu©n lªn mét vïng ®åi ë VÜnh Phó, dùng lªn mét m« h×nh gièng nh− m« h×nh cña L¨ng, ®Ó luyÖn tËp. Nh÷ng ®éng t¸c bång sóng ®øng nghiªm, ®i ®Òu ®æi g¸c, khªnh hoa, dÉn kh¸ch ®· ®−îc tËp ®i tËp l¹i nhiÒu lÇn gi÷a nh÷ng tr−a hÌ n¾ng g¾t cho ®Õn khi thËt thuÇn thôc. KÕt thóc thêi gian luyÖn tËp, c¸c c¸n bé, chiÕn sÜ trë vÒ Hμ Néi kÕt hîp víi mét sè c¸n bé, chiÕn sÜ ë c¬ quan l÷ ®oμn thμnh lËp §oμn 275 lμm nhiÖm vô chñ yÕu g¸c tiªu binh danh dù vμ b¶o vÖ an toμn khu vùc L¨ng. §ã còng lμ tiÒn th©n cña §oμn 275 hiÖn nay. Cho ®Õn nh÷ng ngμy cuèi cïng cña th¸ng 4-1975, c¶ khu rõng K84 sèng trong mét t©m tr¹ng r¹o rùc vμ xao ®éng. Tin chiÕn th¾ng tõ chiÕn tr−êng dån dËp bay vÒ. Suèt ngμy ®ªm c¸n bé vμ chiÕn sÜ §oμn 69 võa lμm nhiÖm vô võa theo dâi diÔn biÕn chiÕn sù vμ truyÒn cho nhau nghe tõng tin chiÕn th¾ng. Khu«n mÆt ng−êi nμo còng bõng lªn mét thø ¸nh s¸ng, trμn ®Çy nh÷ng xóc ®éng. §ã lμ nh÷ng ngμy thËt l¹ lïng, mäi ng−êi võa cã c¸i g× nh− th¶ng thèt võa nh− sung s−íng. Nh÷ng vÊt v¶ hy sinh cña c¶ mét d©n téc suèt 30 n¨m qua, nh÷ng nçi ®au mμ tr¸i tim vÜ ®¹i cña B¸c h»ng ®au nhãi ®ªm ®ªm ®· s¾p ®−îc qu©n vμ d©n ta ®Òn ®¸p trän vÑn. 221

C¸c chuyªn gia Liªn X«, nh÷ng ng−êi ®ång chÝ, nh÷ng ng−êi b¹n tõng chia sÎ nh÷ng niÒm vui, nçi buån víi c¸c ®ång nghiÖp ViÖt Nam còng kh«ng giÊu næi ®−îc niÒm vui vμ xóc ®éng. Trong phßng ngñ cña ®ång chÝ tæ tr−ëng chuyªn gia CadanxÐp, cã mét tÊm b¶n ®å ViÖt Nam. CadanxÐp ®· lμm rÊt nhiÒu nh÷ng c©y cê ®á nhá. Cø mçi lÇn cã tin mét thμnh phè, mét tØnh lþ ë miÒn Nam ®−îc gi¶i phãng, «ng l¹i c¾m mét c©y cê ®á lªn vïng ®Êt ®ã trªn b¶n ®å vμ khi l¸ cê cuèi cïng cña CadanxÐp ®−îc c¾m trªn m¶nh ®Êt Sμi Gßn th× c¸c chuyªn gia Liªn X« còng ch¹y ïa c¶ ra ngoμi hμnh lang «m chÇm lÊy c¸c ®ång nghiÖp ViÖt Nam reo hß chiÕn th¾ng. Kh«ng thÓ nãi hÕt ®−îc niÒm sung s−íng ®Õn bμng hoμng cña c¸c c¸n bé, chiÕn sÜ §oμn 69 khi nghe tin miÒn Nam ®· hoμn toμn gi¶i phãng. §ã lμ mét ngμy cuèi th¸ng 4 ªm ¶, s¸ng lÊp lãa trªn nh÷ng t¸n rõng, trªn nh÷ng « kÝnh trong ng«i nhμ B¸c ®ang yªn nghØ. Mäi ng−êi ë c¸c bé phËn ®Òu dõng lμm viÖc ®Ó ra «m chÇm lÊy nhau reo hß ®Õn kh¶n c¶ giäng. ThÕ lμ ®· chÊm døt, chÊm døt vÜnh viÔn nh÷ng ®au khæ mμ nh©n d©n c¶ n−íc ph¶i chÞu ®ùng h¬n ba chôc n¨m trêi. Tõ ®©y, B¸c sÏ ®−îc yªn nghØ thanh th¶n, sÏ kh«ng cßn nh÷ng c¶nh s¬ t¸n v× bom, ®¹n Mü vμ kh«ng bao l©u n÷a, nh©n d©n c¶ n−íc sÏ ®−îc ®Õn Qu¶ng tr−êng Ba §×nh lÞch sö ®Ó vμo L¨ng viÕng Ng−êi. 222

Ngμy 26-5-1975, Ban chØ huy §oμn 69 nhËn ®−îc lÖnh cña Bé Quèc phßng chuÈn bÞ chu ®¸o mäi mÆt ®Ó ®ãn B¸c vÒ L¨ng. Tõ ®©y, ®¬n vÞ ®· b¾t ®Çu chuÈn bÞ b−íc vμo mét giai ®o¹n míi, mét nhiÖm vô míi. §ã lμ nhiÖm vô võa b¶o vÖ gi÷ g×n thi hμi B¸c, võa qu¶n lý vËn hμnh L¨ng, ®ãn tiÕp nh©n d©n vμ kh¸ch quèc tÕ vμo viÕng B¸c. Ngμy 27-5-1975, §¶ng ñy §oμn ®· triÖu tËp cuéc häp më réng nh»m nghiªn cøu bμn b¹c ph−¬ng ¸n tæ chøc hμnh qu©n di chuyÓn. Cuéc hμnh qu©n di chuyÓn ®ãn B¸c vÒ L¨ng diÔn ra gi÷a hßa b×nh sÏ hoμn toμn kh«ng gièng nh− nh÷ng cuéc hμnh qu©n di chuyÓn lÇn tr−íc. Lùc l−îng tham gia b¶o ®¶m cho cuéc hμnh qu©n ®−îc më réng, v× vËy, ngay sau khi ph−¬ng ¸n hμnh qu©n ®−îc ban chØ ®¹o th«ng qua, §oμn ®· cö mét sè c¸n bé ®i liªn hÖ víi c¸c ®Þa ph−¬ng trªn trôc ®−êng di chuyÓn vμ thμnh phè Hμ Néi ®Ò nghÞ söa ch÷a ®−êng, ®¶m b¶o an ninh trªn däc tuyÕn ®−êng. C¸n bé, chiÕn sÜ trong ®¬n vÞ ®· tÝch cùc kiÓm tra söa ch÷a c¸c lo¹i ph−¬ng tiÖn ®¶m b¶o hμnh qu©n. Mét phong trμo thi ®ua n−íc rót ®· dÊy lªn s«i næi trong toμn §oμn. Kh«ng khÝ cña ngμy vui chiÕn th¾ng hßa lÉn víi khÝ thÕ cña c«ng t¸c chuÈn bÞ ®ãn B¸c vÒ L¨ng ®· lμm cho nhiÒu c¸n bé, chiÕn sÜ ë c¸c bé phËn quªn ¨n, quªn ngñ, lμm viÖc liªn tôc kh«ng kÓ ngμy ®ªm. Khu rõng K84 vèn yªn tÜnh nay còng trë 223

nªn s«i ®éng, nhén nhÞp. Giã rμo rμo thæi trªn ®Ønh rõng vμ n¾ng chan hßa trong tiÕng chim hãt thiÕt tha bªn dßng s«ng. Thiªn nhiªn trong s¸ng vμ ®Ñp ®Ï còng nh− ®ang chuyÓn m×nh, n« nøc chuÈn bÞ cho ngμy tiÔn ®−a B¸c vÒ xu«i. H¹ tuÇn th¸ng s¸u - c¸c ®Þa ph−¬ng b¸o c¸o ®−êng ®· ®−îc söa ch÷a xong vμ ®Ò nghÞ §oμn cho kiÓm tra. S¸u n¨m trêi B¸c yªn nghØ trªn m¶nh ®Êt nμy nh−ng m·i ®Õn lóc Êy, lóc mμ c¸c c¸n bé §oμn 69 ®Õn liªn hÖ söa ch÷a ®−êng th× c¸c ®ång chÝ l·nh ®¹o ®Þa ph−¬ng míi biÕt. C¸c ®ång chÝ l·nh ®¹o ®Þa ph−¬ng v« cïng xóc ®éng, kh«ng ngê vïng ®Êt quª m×nh l¹i ®−îc vinh dù nh−êng Êy. Trung tuÇn th¸ng b¶y, tÊt c¶ mäi lùc l−îng cña §oμn 69 ®−îc tËp trung vÒ K84 trong t− thÕ s½n sμng nhËn nhiÖm vô. HÇu hÕt c¸c mÆt c«ng t¸c ®¶m b¶o cho ®ît hμnh qu©n di chuyÓn ®· ®−îc hoμn tÊt. C¸c ph−¬ng tiÖn, xe m¸y sö dông cho cuéc hμnh qu©n ®Òu ®−îc kiÓm tra ch¹y thö. S¸ng ngμy 15-7, thay mÆt Qu©n ñy Trung −¬ng vμ Bé Quèc phßng, c¸c ®ång chÝ Ph¹m Ngäc MËu, Phïng ThÕ Tμi, Kinh Chi trùc tiÕp lªn kiÓm tra c¸c mÆt c«ng t¸c chuÈn bÞ cho §oμn vμ chÝnh thøc phæ biÕn mÖnh lÖnh: Bé ChÝnh trÞ vμ Qu©n ñy Trung −¬ng quyÕt ®Þnh ®ãn B¸c vÒ L¨ng vμo ngμy 18-7-1975. Ngμy 16-7, kh«ng khÝ trong §oμn chén rén, n¸o nøc. C¸c bé phËn khÈn tr−¬ng, kiÓm tra l¹i lÇn cuèi c«ng t¸c chuÈn bÞ, thu xÕp ®å ®¹c, t− trang vμ 224

ph©n c«ng c«ng viÖc cho tõng ng−êi. Ai còng biÕt r»ng råi ®©y, kh«ng biÕt ®Õn bao giê hä míi cã dÞp trë l¹i khu rõng thiªng liªng nμy. Bëi vËy, trong lßng mçi ng−êi ®Òu tho¶ng lªn mét nçi bïi ngïi, l−u luyÕn khi ph¶i tõ gi· c¸nh rõng, ngän ®åi, dßng s«ng quen thuéc tõng g¾n bã, chia sÎ ngät bïi víi hä trong s¸u n¨m trêi. Ngμy 17-7, mét bé phËn cña §oμn cïng víi ba chiÕc xe chë c¸c ph−¬ng tiÖn lªn ®−êng vÒ Hμ Néi tr−íc. §óng 16 giê h«m sau, ngμy 18-7, ®oμn xe ®Æc biÖt chë thi hμi B¸c ®−îc lÖnh xuÊt ph¸t rêi khu c¨n cø. HÇu nh− ®ªm qua c¶ §oμn kh«ng ai chîp m¾t, bëi mäi ng−êi ®Òu håi hép chê ®îi c¸i gi©y phót thiªng liªng nμy. Lóc ®ã hoμng h«n ®· nhuém mét mμu ®á sÉm trªn nh÷ng t¸n l¸ rõng vμ trªn con ®−êng ®Êt ®á uèn m×nh mÒm m¹i gi÷a ®«i hμng c©y xanh biÕc. §oμn xe ch¹y chÇm chËm. Ra khái khu rõng, ¸nh hoμng h«n ®· nh¹t dÇn. T¹m biÖt ngän nói, dßng s«ng, t¹m biÖt ®åi K84 th©n yªu ®· mét thêi ©m thÇm chÞu ®ùng, mét thêi ®Çy nh÷ng lo ©u, kh¾c kho¶i lÆng lÏ che chë cho thi hμi B¸c. Sau ®oμn xe, nh÷ng ®Ønh nói uy nghi ®ang lïi xa dÇn. Rõng d¨ng d¨ng chuyÓn dÇn sang mét mμu lam nh¹t vμ dßng s«ng ®ang cuån cuén ch¶y nh− muèn nãi lªn lêi tõ gi·, nh− muèn nÝu gi÷ nh÷ng kû niÖm ®Ñp ®Ï cña nh÷ng th¸ng ngμy chiÕn tranh gian khæ. T¹m biÖt tÊt c¶, v× 225

ngμy h«m nay toμn §¶ng, toμn d©n ®ang mong ®îi: ®−îc ®ãn B¸c vÒ L¨ng! 2 20 giê ®ªm ngμy 18-7, ®oμn xe vÒ tíi Qu¶ng tr−êng Ba §×nh. TÊt c¶ mäi ng−êi cã mÆt trong ®oμn xe lóc Êy ®Òu ngì ngμng ®øng lÆng ®i tr−íc ng«i L¨ng ®å sé, chãi lßa ¸nh ®iÖn. NhiÒu ®ång chÝ l·nh ®¹o §¶ng vμ Nhμ n−íc ®· ®øng ®îi c¸i gi©y phót c¶m ®éng nhÊt sau s¸u n¨m trêi s¬ t¸n gian khæ ®Ó ®ãn B¸c vμo L¨ng. C¸nh cöa lín phÝa sau L¨ng võa më, mäi ng−êi ®Õn bªn chiÕc xe P¸p, kÝnh cÈn vμ trang nghiªm r−íc B¸c vμo L¨ng, n¬i yªn nghØ vÜnh h»ng cña Ng−êi vμ còng lμ n¬i sÏ diÔn ra c¸c lÔ viÕng cña ®êi ®êi c¸c thÕ hÖ ®èi víi mét con ng−êi vÜ ®¹i nhÊt cña mét d©n téc lu«n lu«n khao kh¸t tù do vμ c«ng lý. Bªn linh c÷u B¸c, ®ång chÝ NguyÔn L−¬ng B»ng, thay mÆt §¶ng vμ Nhμ n−íc ta ®· bμy tá lßng biÕt ¬n s©u s¾c ®èi víi §¶ng vμ ChÝnh phñ Liªn X« ®· cö c¸c chuyªn gia giμu kinh nghiÖm sang gióp ®ì ViÖt Nam g×n gi÷ thi hμi B¸c trong s¸u n¨m chiÕn tranh ¸c liÖt. §ång chÝ còng biÓu d−¬ng tinh thÇn chÞu ®ùng gian khæ, v−ît mäi khã kh¨n cña c¸n bé, chiÕn sÜ §oμn 69 ®· b¶o vÖ, g×n gi÷ trän vÑn thi hμi Ng−êi trong t×nh h×nh ®Êt 226

n−íc lu«n lu«n cã biÕn ®éng do bom ®¹n Mü vμ thiªn tai g©y nªn. Ngμy 29-8-1975, lÔ kh¸nh thμnh L¨ng B¸c ®· ®−îc tæ chøc träng thÓ t¹i Héi tr−êng Ba §×nh. Trong lêi khai m¹c, ®ång chÝ Tr−êng Chinh ®· thay mÆt Trung −¬ng §¶ng, Quèc héi, ChÝnh phñ vμ ñy ban Trung −¬ng MÆt trËn Tæ quèc ViÖt Nam nhiÖt liÖt biÓu d−¬ng tinh thÇn lao ®éng quªn m×nh cña qu©n vμ d©n c¸c ®Þa ph−¬ng vμ c¸c ®¬n vÞ, cña ®ång bμo, ®ång chÝ hai miÒn Nam - B¾c. §ång chÝ còng biÓu d−¬ng tinh thÇn quèc tÕ v« s¶n cña c¸c chuyªn gia Liªn X« ®· cïng víi nh©n d©n ViÖt Nam hoμn thμnh L¨ng B¸c ®óng thêi h¹n quy ®Þnh. C¶ héi tr−êng chît lÆng ®i khi ®ång chÝ Lª DuÈn thay mÆt Ban ChÊp hμnh Trung −¬ng ®äc diÔn v¨n nh¾c l¹i c«ng lao to lín cña B¸c ®èi víi d©n téc, víi ®Êt n−íc vμ kh¼ng ®Þnh: \"C«ng lao vμ sù nghiÖp cña Ng−êi, tinh thÇn vμ ®øc ®é cña Ng−êi táa s¸ng ®Õn mu«n ®êi thÕ hÖ mai sau\"... §ång chÝ X«l«menxÐp, Tr−ëng ®oμn ®¹i biÓu §¶ng vμ ChÝnh phñ Liªn X« sang dù lÔ kh¸nh thμnh L¨ng còng ®· ®äc diÔn v¨n ca ngîi t− t−ëng, ®¹o ®øc, t¸c phong cña Ng−êi vμ kh¼ng ®Þnh: \"Toμn thÓ loμi ng−êi tiÕn bé ®Òu t−ëng nhí Chñ tÞch Hå ChÝ Minh. Hμng triÖu ng−êi ë tÊt c¶ c¸c n−íc vμ ë kh¾p n¨m ch©u ®¸nh gi¸ cao 227

Ng−êi, vÞ l·nh tô cña c¸ch m¹ng ViÖt Nam b¸ch chiÕn, b¸ch th¾ng\"... Nh¾c ®Õn c«ng lao cña B¸c, chóng ta cã thÓ nh¾c m·i. Song trong buæi s¸ng träng ®¹i Êy, mäi ng−êi ®Òu thÊy lßng m×nh bïi ngïi nhí B¸c, mong sím ®−îc vμo L¨ng ®Ó viÕng Ng−êi, sau s¸u n¨m trêi Ng−êi xa v¾ng. ¦íc nguyÖn Êy h«m nay ®· ®−îc thùc hiÖn. Sau lÔ kh¸nh thμnh, c¸c ®¹i biÓu ®· lÆng lÏ, lÇn l−ît vμo L¨ng viÕng B¸c. Nh÷ng vßng hoa t−¬i ®Çu tiªn ®−îc ®Æt tr−íc cöa L¨ng. C¸c ®ång chÝ l·nh ®¹o cña §¶ng vμ Nhμ n−íc, nh÷ng ng−êi häc trß, ng−êi ®ång chÝ trung thμnh cña B¸c ®· vμo L¨ng, ®øng tr−íc anh linh Ng−êi víi lßng kÝnh yªu vμ tiÕc th−¬ng v« h¹n. Sau lÔ viÕng, mäi ng−êi ®Òu c¶m thÊy yªn t©m, bëi B¸c ®ang ë rÊt gÇn hä, lu«n lu«n ë bªn hä trong mäi thö th¸ch, mäi khã kh¨n, gian khæ cña cuéc sèng. N«ng V¨n Thμnh vμ NguyÔn V¨n RØ lμ nh÷ng chiÕn sÜ ®−îc vinh dù ®øng tiªu binh trong phiªn g¸c ®Çu tiªn tr−íc L¨ng h«m Êy, lμ nh÷ng chiÕn sÜ khëi ®Çu cho nh÷ng ngμy ®ªm bÊt tËn cña c¸c chiÕn sÜ c¶nh vÖ ®øng canh giÊc ngñ cña B¸c. Hä ®øng nghiªm, m¾t nh×n th¼ng, tay n¾m chÆt th©n sóng, kh«ng mét cö ®éng nhá trong bÊt kÓ thêi tiÕt, hoμn c¶nh nμo. Cø 60 phót mét lÇn, nh÷ng phiªn ®æi g¸c l¹i diÔn ra nhÞp nhμng, ®Ñp ®Ï vμ trang träng. Tr−íc m¾t hä lμ dßng 228

ng−êi víi nÐt mÆt −u t−, ®au buån, ®i tõng b−íc mét nh− mét dßng ch¶y v« tËn vμo cöa L¨ng, ®Ó råi khi trë ra, mçi ng−êi l¹i nh− ®−îc nhËn thªm mét ®iÒu g× ®ã ë B¸c. §ãn B¸c vÒ L¨ng, §oμn 69 ph¶i ®¶m nhiÖm hμng lo¹t c«ng viÖc, võa theo dâi, gi÷ g×n thi hμi B¸c, võa ph¶i b¶o ®¶m an toμn tèi ®a cho tÊt c¶ c¸c trang thiÕt bÞ vËn hμnh trong L¨ng vμ gi÷ cho c¸c lÔ viÕng ®−îc tæ chøc trang nghiªm, ®¸p øng nguyÖn väng cña ®ång bμo c¶ n−íc vμ b¹n bÌ quèc tÕ - nh÷ng c«ng viÖc mμ b¶n th©n §oμn 69 kh«ng thÓ ®¶m ®−¬ng ®−îc hÕt. XuÊt ph¸t tõ yªu cÇu nhiÖm vô trong hoμn c¶nh míi, ngμy 28-12-1975, Qu©n ñy Trung −¬ng ®· ra nghÞ quyÕt vÒ viÖc tæ chøc §¬n vÞ bé ®éi b¶o vÖ L¨ng. Thùc hiÖn nghÞ quyÕt cña Qu©n ñy, ngμy 14-5-1976, Bé tr−ëng Bé Quèc phßng ®· ra quyÕt ®Þnh thμnh lËp Bé T− lÖnh b¶o vÖ L¨ng Chñ tÞch Hå ChÝ Minh, lÊy phiªn hiÖu lμ §oμn 969, do ®ång chÝ Kinh Chi lμm T− lÖnh, kiªm ChÝnh ñy. Bé T− lÖnh 969 cã nhiÖm vô: - Trùc tiÕp ch¨m lo, g×n gi÷ thi hμi cña B¸c. - Qu¶n lý, sö dông c¸c thiÕt bÞ m¸y mãc cña c¸c c«ng tr×nh kiÕn tróc ë khu vùc L¨ng. - Tæ chøc g¸c danh dù vμ b¶o vÖ an toμn khu vùc L¨ng. - H−íng dÉn quÇn chóng vμo L¨ng viÕng B¸c. 229

§Õn ®©y, §oμn 69 ®· kÕt thóc mét giai ®o¹n lÞch sö hÕt søc vÎ vang cña m×nh trong nhiÖm vô b¶o vÖ, g×n gi÷ thi hμi B¸c. Trong nhiÒu n¨m, §oμn ®· tù lùc, tù c−êng, v−ît qua hÕt khã kh¨n nμy ®Õn khã kh¨n kh¸c, hoμn thμnh xuÊt s¾c mét sø mÖnh cao c¶ vμ thiªng liªng mμ §¶ng, ChÝnh phñ vμ nh©n d©n ®· giao phã: Trong bÊt kÓ t×nh huèng nμo còng ph¶i g×n gi÷ trän vÑn thi hμi B¸c. Ngay sau khi cã quyÕt ®Þnh thμnh lËp Bé T− lÖnh 969, §oμn 69 còng ®−îc lÖnh t¸ch riªng bé phËn tæ y tÕ ®Æc biÖt, thμnh lËp ViÖn 69 do ®ång chÝ NguyÔn Gia QuyÒn lμm ViÖn tr−ëng. Cïng ®øng chung trong ®éi h×nh §oμn 969, cßn cã §oμn 275 lμm nhiÖm vô g¸c danh dù vμ b¶o vÖ L¨ng, §oμn 195 qu¶n lý vËn hμnh c¸c thiÕt bÞ kü thuËt cña L¨ng, §oμn 295 kiÕn tróc, x©y dùng vμ §oμn 395 lμm nhiÖm vô söa ch÷a m¸y mãc, thiÕt bÞ. ViÖc Bé T− lÖnh 969 ra ®êi ®¸nh dÊu mét b−íc ph¸t triÓn quan träng cña c¸c lùc l−îng tham gia b¶o vÖ vμ g×n gi÷ thi hμi B¸c. Tõ nh÷ng ®¬n vÞ nhá lÎ, lμm mét sè nhiÖm vô, tiÕn tíi thμnh lËp §oμn 69, råi Bé T− lÖnh 969 lμ c¶ mét qu¸ tr×nh phÊn ®Êu kh«ng mÖt mái cña c¸c c¸n bé, chiÕn sÜ ®−îc phôc vô bªn B¸c. §oμn 969 ra ®êi, lÞch sö cña nh÷ng chiÕn sÜ lμm nhiÖm vô g×n gi÷ thi hμi B¸c b−íc sang mét trang 230

míi, vinh dù nhiÒu h¬n nh−ng tr¸ch nhiÖm còng nÆng nÒ h¬n. 3 Tr¶i qua h¬n 40 n¨m gi÷ g×n thi hμi B¸c vμ gÇn 40 n¨m b¶o vÖ, qu¶n lý, vËn hμnh L¨ng, §oμn 969 ®· hoμn thμnh xuÊt s¾c nhiÖm vô mμ §¶ng, Nhμ n−íc vμ nh©n d©n giao phã. Nh÷ng truyÒn thèng vÎ vang cña qu©n ®éi ®· ®−îc §oμn cñng cè, x©y ®¾p vμ ph¸t huy víi nh÷ng nÐt ®Æc tr−ng cña mét ®¬n vÞ ®Æc biÖt, lμm mét nhiÖm vô ®Æc biÖt. TruyÒn thèng vÎ vang ®ã ®−îc kh¸i qu¸t trong 16 ch÷: \"Trung hiÕu vÑn toμn, ®oμn kÕt hiÖp ®ång, tù lùc tù c−êng, chñ ®éng s¸ng t¹o\" vμ ®−îc thÓ hiÖn ë nh÷ng nÐt tiªu biÓu: - Víi tÊm lßng t«n kÝnh, tin yªu vμ ®êi ®êi biÕt ¬n B¸c, c¸n bé, c«ng nh©n viªn chiÕn sÜ trong ®¬n vÞ lu«n coi nhiÖm vô b¶o vÖ, gi÷ g×n thi hμi B¸c vμ c«ng tr×nh L¨ng cña Ng−êi, tæ chøc ®ãn tiÕp ®ång bμo vμ kh¸ch quèc tÕ ®Õn viÕng B¸c lμ nhiÖm vô hÕt søc nÆng nÒ vμ vinh quang mμ §¶ng, Nhμ n−íc vμ nh©n d©n ®· tin cËy trao cho, nªn trong bÊt kú hoμn c¶nh nμo, còng thÓ hiÖn lßng trung thμnh v« h¹n víi Tæ quèc, víi §¶ng, víi sù nghiÖp gi÷ g×n tuyÖt ®èi an toμn vμ l©u dμi thi hμi Chñ tÞch Hå ChÝ Minh, c«ng tr×nh L¨ng cña Ng−êi, lu«n lu«n tËn tôy phôc vô nh©n d©n. 231

- Nªu cao ý chÝ ®éc lËp tù chñ, tù lùc, tù c−êng, c¸n bé, c«ng nh©n viªn, chiÕn sÜ trong ®¬n vÞ ®· ngμy ®ªm ra søc phÊn ®Êu, v−ît mäi khã kh¨n gian khæ, lμm viÖc thÇm lÆng, lao ®éng cÇn cï, dòng c¶m vμ chñ ®éng s¸ng t¹o, kh«ng ngõng v−¬n lªn ®Ó tù ®¶m nhiÖm nhiÖm vô mang tÝnh khoa häc chuyªn ngμnh, ch−a cã tiÒn lÖ ë ViÖt Nam vμ hoμn thμnh mäi nhiÖm vô ®−îc giao. - Lμ ®¬n vÞ qu¶n lý mét c«ng tr×nh ®Æc biÖt, cã c¬ së vËt chÊt - kü thuËt hÕt søc tinh vi, phøc t¹p, cã yªu cÇu rÊt cao trªn tÊt c¶ c¸c lÜnh vùc c«ng t¸c, ®¬n vÞ ®· lu«n lu«n ch¨m lo x©y dùng båi d−ìng, ®μo t¹o vμ ph¸t huy tinh thÇn tr¸ch nhiÖm cña ®éi ngò c¸n bé, c«ng nh©n viªn, chiÕn sÜ, ®Ò cao ý thøc tæ chøc kû luËt ®Æc biÖt nghiªm ngÆt trong thùc hiÖn nhiÖm vô chÝnh trÞ, kh«ng ®Ó x¶y ra mét sai sãt nhá nμo. - Lu«n lu«n gi÷ v÷ng vμ ph¸t huy tinh thÇn ®oμn kÕt g¾n bã néi bé, b¶o ®¶m sù thèng nhÊt ý chÝ vμ hμnh ®éng cña ®¬n vÞ d−íi sù l·nh ®¹o cña cÊp ñy vμ ng−êi chØ huy, ®oμn kÕt g¾n bã víi nh©n d©n, hiÖp ®ång chÆt chÏ gi÷a c¸c c¬ quan, ®¬n vÞ b¹n vμ ®oμn kÕt h÷u nghÞ, hîp t¸c cã hiÖu qu¶ víi c¸c chuyªn gia b¹n theo ®óng ®−êng lèi ngo¹i giao cña §¶ng vμ Nhμ n−íc ta. Nh÷ng n¨m qua, §oμn 969 ®· ®−îc §¶ng vμ Nhμ n−íc tÆng th−ëng mét Hu©n ch−¬ng Hå ChÝ Minh, 232

22 hu©n ch−¬ng c¸c lo¹i, bèn lÇn ®−îc nhËn cê th−ëng lu©n l−u cña Héi ®ång Bé tr−ëng, 676 l−ît c¸n bé, chiÕn sÜ ®· ®−îc tÆng danh hiÖu chiÕn sÜ thi ®ua, chiÕn sÜ quyÕt th¾ng. N¨m 1995, ViÖn 69 ®−îc phong tÆng danh hiÖu Anh hïng Lao ®éng1. §oμn 969 ®· h×nh thμnh vμ ph¸t huy ®−îc nh÷ng nÐt truyÒn thèng tèt ®Ñp ®ã lμ nhê cã sù l·nh ®¹o chÆt chÏ cña Trung −¬ng §¶ng, ChÝnh phñ vμ §¶ng ñy Qu©n sù Trung −¬ng, sù chØ ®¹o ®óng ®¾n cña §¶ng ñy §oμn, sù quan t©m gióp ®ì cña nh©n d©n, cña c¸c ngμnh, c¸c ®oμn thÓ vμ c¸c c¬ quan cña §¶ng vμ Nhμ n−íc. Mét nh©n tè ®ãng gãp hÕt søc quan träng vμo viÖc g×n gi÷ thμnh c«ng thi hμi B¸c trong suèt h¬n 40 n¨m qua còng nh− viÖc gãp phÇn hoμn thμnh c«ng tr×nh L¨ng ®óng thêi h¹n, ®ã lμ sù gióp ®ì trùc tiÕp, to lín vμ quý b¸u cña §¶ng, ChÝnh phñ vμ nh©n d©n Liªn X« mμ trùc tiÕp lμ ®éi ngò c¸c chuyªn gia ®· cïng c¸c ®ång nghiÖp ViÖt Nam chia ngät sÎ bïi ngay tõ nh÷ng giê phót ®Çu tiªn, sau khi tr¸i tim B¸c võa ngõng ®Ëp vμ ®· cïng víi c¸c ®ång nghiÖp ViÖt Nam trong suèt nh÷ng n¨m th¸ng chiÕn tranh lμm viÖc quªn m×nh theo ®¬n vÞ di chuyÓn ®Õn bÊt cø n¬i nμo. _______________ 1. Nh÷ng sè liÖu nμy tÝnh cho tíi khi cuèn s¸ch lÇn ®Çu ®−îc xuÊt b¶n vμo n¨m 1990 (BT). 233

Ngμy 4-10-1975, ®Ó tá lßng biÕt ¬n ®èi víi §¶ng, ChÝnh phñ vμ nh©n d©n Liªn X«, ChÝnh phñ ta ®· tÆng danh hiÖu Anh hïng Lao ®éng cho ba ®ång chÝ chuyªn gia tiªu biÓu nhÊt: - §ªbèp, ViÖn sÜ y häc, ViÖn tr−ëng ViÖn Nghiªn cøu khoa häc L¨ng Lªnin. - Ixac«vÝch Garon, KiÕn tróc s− c«ng tr×nh L¨ng. - MÐtvª®ªÐp, Tæng c«ng tr×nh s− c«ng tr×nh L¨ng. NhiÒu tËp thÓ vμ c¸ nh©n kh¸c cña ®oμn chuyªn gia còng ®−îc ChÝnh phñ ta trao tÆng Hu©n ch−¬ng Lao ®éng vμ H÷u nghÞ... GÇn 25 n¨m tr«i qua kÓ tõ khi §oμn 969 ®−îc thμnh lËp vμ h¬n ba m−¬i n¨m B¸c Hå kÝnh yªu vÜnh biÖt chóng ta tÝnh ®Õn ngμy 19-5-2000, ®· cã 21.002.458 l−ît ng−êi, trong ®ã cã 849.122 l−ît kh¸ch cña 115 n−íc vμ 61 tæ chøc quèc tÕ vμo L¨ng viÕng Ng−êi; ®ãn tiÕp 2.947 Bμ mÑ ViÖt Nam anh hïng ®Õn viÕng B¸c; tæ chøc 663 buæi sinh ho¹t chÝnh trÞ - v¨n hãa tr−íc L¨ng. Ngμy nèi ngμy, nh÷ng dßng ng−êi lÆng lÏ ®Õn tr−íc L¨ng Ng−êi ®Ó nhËn ë ®ã mét lßng tin, mét phÈm gi¸ trong s¸ng cña ng−êi chiÕn sÜ c¸ch m¹ng, ®Ó yªu c¸i mμ Ng−êi ®· tõng yªu, ®Ó mong c¸i mμ Ng−êi ®· tõng mong, ®Ó ®i trän con ®−êng mμ Ng−êi ®· tõng ®i suèt c¶ cuéc ®êi. NhiÒu ®¬n vÞ t©n binh tr−íc ngμy lªn ®−êng, nhiÒu lÔ tuyªn thÖ cña nh÷ng ®oμn viªn, nhiÒu xÝ 234

nghiÖp, c¬ quan, tr−êng häc... còng ®· vÒ L¨ng ®Ó b¸o c¸o víi Ng−êi ý chÝ, quyÕt t©m cña ®¬n vÞ m×nh trong sù nghiÖp x©y dùng vμ b¶o vÖ Tæ quèc ViÖt Nam x· héi chñ nghÜa. NhiÒu ®«i trai g¸i khi lμm lÔ thμnh h«n còng ®Õn tr−íc L¨ng bμy tá lßng biÕt ¬n Ng−êi. H¬n 40 n¨m qua, Ng−êi vÉn th−êng xuyªn cã mÆt trong tõng niÒm vui, nçi buån cña c¶ d©n téc, c¶ ®Êt n−íc. Ng−êi vÉn sèng mét cuéc sèng gi¶n dÞ trong nh©n d©n cña Ng−êi. §· cã hμng ngh×n ph¸i ®oμn quèc tÕ, tr−íc khi lμm viÖc víi §¶ng vμ Nhμ n−íc ta ®· båi håi ®Õn ®Æt vßng hoa vμ vμo L¨ng viÕng Ng−êi. Trong cuèn sæ vμng mμ Bé T− lÖnh §oμn 969 l−u gi÷ ®· ghi l¹i biÕt bao c¶m t−ëng cña ®ång bμo, ®ång chÝ, cña nh©n d©n c¸c d©n téc ë kh¾p mäi miÒn cña ®Êt n−íc vμ cña b¹n bÌ trªn kh¾p c¸c lôc ®Þa. §oμn ®¹i biÓu MÆt trËn Tæ quèc QuËn 1 Thμnh phè Hå ChÝ Minh viÕt: \"V« cïng xóc ®éng ®−îc ®Õn viÕng L¨ng B¸c\", \"B¸c m·i m·i sèng trong tr¸i tim ®ång bμo Nam Bé\", \"Lêi Êy ®êi ®êi gi÷ m·i trong lßng cña nh©n d©n Thμnh phè Hå ChÝ Minh. ViÕng L¨ng B¸c nhí th−¬ng B¸c v« cïng. NguyÖn häc tËp vμ sèng theo g−¬ng B¸c\". §oμn c¸n bé hîp t¸c x· Minh ThuËn, huyÖn Vô B¶n, tØnh Hμ Nam Ninh viÕt: \"§oμn chóng t«i thÊy Bé ChÝnh trÞ, Trung −¬ng §¶ng, ChÝnh phñ 235

®· x©y dùng n¬i an nghØ cuèi cïng cña B¸c thËt mÉu mùc vμ vÜ ®¹i ch−a tõng thÊy. §oμn chóng t«i göi lêi ch©n thμnh c¶m ¬n Ban tæ chøc ®· ®ãn tiÕp chóng t«i rÊt nång nhiÖt, s¾p xÕp n¬i ¨n nghØ cho §oμn chóng t«i...\". C« gi¸o NguyÔn ThÞ HuÖ, ng−êi d©n téc MÌo viÕt: \"Ng−êi MÌo chóng t«i ®−îc nh− ngμy nay, ®−îc c¬m no, ¸o Êm, ®−îc cã ch÷, cïng tiÕn bé nh− c¸c d©n téc ®a sè, riªng t«i lín lªn trë thμnh c« gi¸o lμ nhê ¬n §¶ng, ¬n B¸c. T«i vμ d©n MÌo chóng t«i rÊt ¬n B¸c, ¬n §¶ng. T«i nguyÖn cè g¾ng gi¶ng d¹y cho c¸c em ng−êi MÌo ®êi ®êi theo §¶ng, theo B¸c\". §oμn nhμ b¸o Sù thËt Liªn X« viÕt: \"LÇn nμy ®Õn viÕng Chñ tÞch Hå ChÝ Minh lμm cho chóng t«i rÊt c¶m ®éng, g©y ®−îc Ên t−îng s©u s¾c ch¼ng cã g× so s¸nh ®−îc. TÊm g−¬ng vμ cuéc ®êi ho¹t ®éng cña ng−êi vÜ ®¹i nμy, mét nhμ ho¹t ®éng c¸ch m¹ng ®Çy nhiÖt t×nh chiÕn sÜ quèc tÕ, ng−êi yªu n−íc nång nhiÖt, ng−êi lao ®éng kh«ng biÕt mÖt mái, biÓu hiÖn sù khiªm tèn kú diÖu, Di chóc vμ häc thuyÕt cña Ng−êi ®éng viªn mçi chóng ta trong cuéc ®Êu tranh, trong lao ®éng v× t−¬ng lai huy hoμng, v× h¹nh phóc cña nh©n d©n, v× hßa b×nh trªn tr¸i ®Êt\". §oμn ®¹i biÓu £ti«pia viÕt: \"§Õn th¨m L¨ng B¸c Hå, chóng t«i cã mét Ên t−îng s©u s¾c: B¸c Hå 236

kh«ng chØ lμ mét nhμ c¸ch m¹ng vÜ ®¹i cña nh©n d©n ViÖt Nam, mμ Ng−êi cßn lμ niÒm hy väng cña c¸c d©n téc ch©u Phi còng nh− nh÷ng d©n téc kh¸c ®ang ®Êu tranh quÐt s¹ch chñ nghÜa ®Õ quèc ra khái Tæ quèc m×nh...\". §oμn ®¹i biÓu phô n÷ Mü viÕt: \"Chóng t«i yªu mÕn ®Êt n−íc ViÖt Nam v× ë ViÖt Nam cã l·nh tô Hå ChÝ Minh. Cuéc ®êi cña Ng−êi lμ mét biÓu t−îng hßa b×nh ®Çy ®ñ nhÊt... Chóng t«i coi l·nh tô Hå ChÝ Minh nh− l·nh tô cña nh©n d©n tiÕn bé Mü. Nh−ng rÊt tiÕc, ë ®Êt n−íc chóng t«i kh«ng cã vÞ l·nh tô nμo nh− Chñ tÞch Hå ChÝ Minh cña c¸c b¹n\"... Mét kh¸ch du lÞch ng−êi Th¸i Lan viÕt: \"T«i ®· ®Õn th¨m L¨ng Chñ tÞch Hå ChÝ Minh. N¬i ®©y rÊt ®Ñp vμ trang nghiªm. §©y kh«ng chØ dμnh riªng cho ng−êi ViÖt Nam mμ cßn lμ cña nh©n lo¹i\". * ** ThÊm tho¸t gÇn 40 n¨m ®· tr«i qua. BÇu trêi trªn Qu¶ng tr−êng Ba §×nh lu«n lu«n léng giã vμ ®Çy n¾ng. Nh÷ng dßng ng−êi tõ kh¾p n¬i liªn tôc vÒ viÕng B¸c. Mçi lÇn ®Õn víi B¸c, mçi ng−êi ®Òu c¶m thÊy yªn t©m bëi dung nhan B¸c vÉn hång hμo, thanh th¶n nh− khi Ng−êi cßn sèng. 237

Môc lôc - Lêi Nhμ xuÊt b¶n Trang - Lêi giíi thiÖu 5 I- Nh÷ng ngμy th¸ng cuèi cïng cña B¸c 9 II- §¬n vÞ ®Æc biÖt, nhiÖm vô ®Æc biÖt III- Nh÷ng n¬i B¸c yªn nghØ 11 IV- C«ng t¸c chuÈn bÞ x©y L¨ng B¸c 25 V- Ngμy, ®ªm trªn qu¶ng tr−êng Ba §×nh 68 VI- §ãn B¸c vÒ L¨ng 114 149 219 238

ChÞu tr¸ch nhiÖm xuÊt b¶n Q.Gi¸m ®èc - tæng biªn tËp nhμ xuÊt b¶n chÝnh trÞ quèc gia - sù thËt TS. hoμng phong hμ ChÞu tr¸ch nhiÖm néi dung ñy viªn Héi ®ång Biªn tËp - xuÊt b¶n NHÀ XUẤT BẢN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA - SỰ THẬT TS. L−u TrÇn Lu©n gi¸m ®èc - TỔNG BIÊN TẬP nhμ xuÊt b¶n v¨n häc nguyÔn anh vò Biªn tËp néi dung: ph−¬ng thïy minh h−êng VÏ b×a: ph¹m duy th¸i Tr×nh bμy, chÕ b¶n vi tÝnh: §μo BÝch Söa b¶n in: nguyÔn s¬n l©m §äc s¸ch mÉu: Minh H−êng