GIU YEN GIAC NGU CUA NGUOI

hoÆc ®øng lÆng ®i quanh nh÷ng chiÕc loa truyÒn thanh c«ng céng. Tin B¸c qua ®êi nh− mét tiÕng sÐt d÷ déi, lμm x¸o trén tÊt c¶ mäi sinh ho¹t cña ®Êt n−íc. Nh÷ng ng−êi ®· tõng ®−îc gÆp B¸c th× båi håi «n l¹i nh÷ng kû niÖm vÒ Ng−êi, cßn nh÷ng ng−êi ch−a ®−îc gÆp B¸c th× ®au ®ín, bëi niÒm h¹nh phóc mμ hä h»ng khao kh¸t sÏ kh«ng bao giê cßn ®Õn víi hä n÷a. Suèt trong nh÷ng ngμy ®au th−¬ng Êy, c¶ n−íc ®· thao thøc, kh«ng ngñ. C¸c c¬ quan, ®oμn thÓ, c¸c ®¬n vÞ qu©n ®éi ©m thÇm treo cê tang, may b¨ng tang, lËp bμn thê B¸c, cö ng−êi ®¹i diÖn cho ®¬n vÞ m×nh vÒ Thñ ®« viÕng B¸c. Trung t©m b−u ®iÖn quèc tÕ còng ch−a cã thêi gian nμo lμm viÖc c¨ng th¼ng ®Õn nh− thÕ. Hμng tr¨m bøc ®iÖn trªn kh¾p tr¸i ®Êt liªn tiÕp ®−îc göi tíi chia buån víi §¶ng, ChÝnh phñ vμ nh©n d©n ta, vμ xin ®−îc ®Õn Hμ Néi dù lÔ tang cña B¸c. Tèi ngμy 5-9, khi ®μi ph¸t thanh th«ng b¸o danh s¸ch Ban Tæ chøc tang lÔ vμ thêi gian tiÕn hμnh lÔ viÕng th× còng lμ lóc tæ y tÕ ®Æc biÖt ®ang cïng víi c¸c chuyªn gia chuÈn bÞ ®−a B¸c vÒ Héi tr−êng Ba §×nh. §óng 20 giê, ®Ìn ®iÖn quanh khu vùc Ba §×nh vôt t¾t. §oμn xe ®Æc biÖt chë thi hμi B¸c tõ tõ chuyÓn b¸nh, rêi khái Qu©n y ViÖn 108. Ngoμi ba chiÕc xe h«m tr−íc, cßn cã hai chiÕc xe cña c¸c ®ång chÝ trong Ban chØ ®¹o: NguyÔn L−¬ng B»ng, 49

Lª Quang §¹o, Phïng ThÕ Tμi, Kinh Chi tiÔn ch©n B¸c. Theo kÕ ho¹ch, ®oμn xe vÉn ®i theo ®−êng Lª Th¸nh T«ng, qua B¶o tμng C¸ch m¹ng, Nhμ h¸t lín, TrÇn Quang Kh¶i, Phan §×nh Phïng, Hoμng DiÖu, B¾c S¬n ®Ó vμo Héi tr−êng Ba §×nh. Xe chë thi hμi do ®ång chÝ NhÝt l¸i. Khi ®Õn Nhμ h¸t thμnh phè ®· x¶y ra mét sù cè nhá. V× qu¸ xóc ®éng vμ c¨ng th¼ng qua nhiÒu ®ªm tËp luyÖn, xe ®ång chÝ NhÝt chë thi hμi B¸c ®i l¹c qua ®−êng NguyÔn H÷u Hu©n vμ ph¶i mÊt mét lóc l©u, ®oμn xe míi hîp ®iÓm l¹i ®−îc ë cét ®ång hå ®Ó cïng vÒ vÞ trÝ tËp kÕt. 21 giê ®oμn xe ®Õn Héi tr−êng Ba §×nh. C¸c ®ång chÝ l·nh ®¹o cña §¶ng vμ Nhμ n−íc còng cã mÆt ®Çy ®ñ ®Ó ®ãn B¸c vμo 75B vμ thay nhau tóc trùc bªn thi hμi Ng−êi. Khi ®−a B¸c ra Héi tr−êng, theo yªu cÇu cña c¸c chuyªn gia, Ban chØ ®¹o ®· bè trÝ s½n mét xe trang bÞ ®Çy ®ñ mäi thiÕt bÞ, ®Ò phßng ë Héi tr−êng kh«ng b¶o ®¶m ®−îc nhiÖt ®é, ®é Èm th× ph¶i kÞp thêi ®−a B¸c vÒ ngay l¹i 75A. M·i sau nμy khi tang lÔ B¸c kÕt thóc, c¸c c¸n bé, chiÕn sÜ c«ng binh míi ®−îc biÕt: ph−¬ng ¸n chuÈn bÞ cña qu©n ®éi ë 75B lμ ph−¬ng ¸n dù bÞ. NhiÖm vô chuÈn bÞ hßm kÝnh, c¸c trang thiÕt bÞ ®Æt ë 75B ®Ó b¶o ®¶m thi hμi trong thêi gian tang lÔ ®−îc giao cho Bé KiÕn tróc. N¨m 1969, Bé KiÕn tróc ®· khÈn tr−¬ng cö ®ång chÝ V−¬ng Quèc Mü, HiÖu tr−ëng Tr−êng §¹i häc KiÕn tróc sang 50

Liªn X« ký hîp ®ång, nhê b¹n gióp ®ì c¸c ph−¬ng tiÖn m¸y mãc, lμm hßm kÝnh gi÷ thi hμi B¸c. Ngμy 12-8-1969, khi B¸c èm nÆng, ®ång chÝ V−¬ng Quèc Mü tiÕp tôc ®−îc cö sang Liªn X« lÊy hßm kÝnh vμ ph−¬ng tiÖn m¸y mãc nh−ng kh«ng kÞp. B¸c ®· ra ®i tr−íc khi ®ång chÝ Mü vÒ. V× vËy ph−¬ng ¸n dù phßng trë thμnh ph−¬ng ¸n chÝnh thøc. §iÒu nμy thÓ hiÖn sù l·nh ®¹o, chØ ®¹o s¸ng suèt cña Bé ChÝnh trÞ vμ Qu©n ñy Trung −¬ng, thÓ hiÖn tÝnh chñ ®éng, s¸ng t¹o vμ ý thøc nghiªm tóc chÊp hμnh mÖnh lÖnh cña qu©n ®éi ta mμ tr−íc hÕt lμ tÊm lßng cña nh÷ng ng−êi lÝnh ®èi víi B¸c. 3 giê s¸ng ngμy mång 6, Ban Tæ chøc lÔ tang cïng víi c¸c chuyªn gia tiÕn hμnh tæng kiÓm tra c¸c mÆt chuÈn bÞ cho ngμy viÕng ®Çu tiªn. Khi n©ng chiÕc n¾p hßm kÝnh lªn, ®Æt m¸y ®o kiÓm tra nhiÖt ®é, ®é Èm, thÊy kÕt qu¶ hiÖn trªn mÆt m¸y b¸o hiÖu mäi sù ®Òu hÕt søc æn ®Þnh. ViÖn sÜ th«ng tÊn, tr−ëng ®oμn chuyªn gia Liªn X« §ªbèp kh«ng gh×m ®−îc xóc ®éng ®· quay l¹i «m chÇm lÊy ®ång chÝ TrÇn B¸ §Æng vμ ®ång chÝ NguyÔn Gia QuyÒn, lÆp ®i lÆp l¹i m·i mét c©u nãi: \"Kharas«, kharas«!\" (Tèt, tèt!). §Õn 6 giê s¸ng, tÊt c¶ c¸c ®ång chÝ trong Bé ChÝnh trÞ, c¸c ®ång chÝ l·nh ®¹o cao nhÊt cña §¶ng vμ Nhμ n−íc ®Òu ®· cã mÆt quanh linh c÷u cña B¸c. CÆp m¾t ng−êi nμo còng ®á ngÇu ®Ém lÖ, xung quanh B¸c lμ c¶ mét rõng hoa mu«n s¾c vμ 51

trÇm h−¬ng táa khãi nghi ngót nh− khoÐt s©u thªm vμo nçi mÊt m¸t qu¸ lín cña c¶ mét d©n téc. Gi÷a kh«ng khÝ trang nghiªm Êy, bçng mét tiÕng khãc nøc në, ßa lªn vang xa kh¾p Héi tr−êng. §ã lμ tiÕng khãc kh«ng thÓ gh×m nÐn ®−îc cña Thñ t−íng Ph¹m V¨n §ång. Võa khãc, Thñ t−íng võa b¾t tay c¶m ¬n c¸c ®ång chÝ chuyªn gia Liªn X«. Lêi c¶m ¬n ch©n thμnh vμ nh÷ng giät n−íc m¾t liªn tiÕp l¨n trªn m¸ cña ®ång chÝ Ph¹m V¨n §ång khiÕn c¸c ®ång chÝ chuyªn gia còng kh«ng cÇm ®−îc n−íc m¾t. §ång chÝ Lª DuÈn cè nÐn xóc ®éng, quay sang b¾t tay mäi ng−êi. §ång chÝ hái khÏ: \"C¸c ®ång chÝ cã yªu cÇu g× kh«ng?\". Thay mÆt cho toμn thÓ c¸n bé, chiÕn sÜ, ®ång chÝ TrÇn B¸ §Æng ®· ®Ò nghÞ víi ®ång chÝ Lª DuÈn cho phÐp anh em ®−îc chôp ¶nh bªn thi hμi B¸c. NguyÖn väng thËt ®¬n gi¶n nh−ng hÕt søc thiªng liªng Êy lμ phÇn th−ëng v« gi¸ ®èi víi mäi cè g¾ng bÊy l©u cña c¸c chiÕn sÜ c«ng binh, c¶nh vÖ vμ tæ y tÕ ®Æc biÖt. §ã còng lμ h×nh ¶nh ®Çu tiªn cña c¸c chiÕn sÜ qu©n ®éi ®−îc ®øng vßng quanh linh c÷u cña Ng−êi. 5 Dßng ng−êi nèi nhau nhÝch dÇn tõng b−íc t−ëng chõng nh− v« tËn trªn Qu¶ng tr−êng Ba §×nh. Trong nh÷ng ngμy ®au th−¬ng Êy, trêi Hμ Néi 52

®æ m−a tÇm t·. Dßng ng−êi ®æ vμo Héi tr−êng lÆng lÏ, m¾t nh×n xuèng. N−íc m−a ®æ μo μo trªn ng−êi hä. Dßng ng−êi ®æ ra tõ cöa bªn kia nhßa n−íc m¾t. NhiÒu ng−êi ®· ph¶i d×u nhau lo¹ng cho¹ng b−íc xuèng bËc tam cÊp. Hä lμ nh÷ng c«ng nh©n, n«ng d©n, bé ®éi, nguyªn thñ quèc gia, t−íng lÜnh... tõ kh¾p mäi miÒn ®Êt n−íc vμ trªn kh¾p hμnh tinh vÒ Hμ Néi viÕng B¸c. Héi tr−êng Ba §×nh chÊt ®Çy nh÷ng vßng hoa lín, nh÷ng c©y tr¸i cña b¹n bÌ quèc tÕ, cña nh©n d©n c¸c d©n téc mang vÒ d©ng lªn anh linh cña Ng−êi. Trªn bôc s©n khÊu cña Héi tr−êng, B¸c n»m trong chiÕc hßm kÝnh trong suèt, hång hμo nh− võa tr¶i qua mét ngμy lμm viÖc, ®ang yªn tÜnh trong giÊc ngñ. Ng−êi vÉn mÆc bé kaki mμu vμng th−êng ngμy vÉn mÆc. Bªn ngoμi hßm kÝnh lμ ®«i dÐp cao su gi¶n dÞ cña Ng−êi. §øng tr−íc thi hμi B¸c, nh÷ng ®ång chÝ c¸n bé l·nh ®¹o l·o thμnh, nh÷ng cô giμ vμ em nhá, nh÷ng ng−êi d©n, nh÷ng ng−êi lÝnh, nh÷ng vÞ tæng t− lÖnh tèi cao..., kh«ng ai cÇm ®−îc n−íc m¾t. Nçi ®au mÊt B¸c giê ®©y nh− míi thÊm s©u vμo cuéc ®êi cña mçi ng−êi. B¸c vÉn n»m ®ã, nh−ng kh«ng bao giê cßn cã l¹i giäng nãi Êm ¸p, cö chØ khoan thai, gi¶n dÞ, ®Çy søc thuyÕt phôc cña Ng−êi trong nh÷ng lÇn ®Õn víi ®ång bμo, chiÕn sÜ vμ b¹n bÌ quèc tÕ. Tr−íc ®©y, khi mét b¸c sÜ Bungari sang c«ng t¸c t¹i ViÖt Nam kh«ng may bÞ hy sinh trong 53

khi lμm nhiÖm vô, B¸c ®· ®Õn th¼ng §¹i sø qu¸n Bungari, Ng−êi khãc vμ nãi: \"Chóng ta biÕt b¸o tin cho bμ mÑ anh Êy nh− thÕ nμo?!\". C¶ n−íc ®ang ®au nçi ®au cña B¸c. C¶ n−íc cÇu chóc cho giÊc ngñ cña Ng−êi ®−îc thanh th¶n m·i m·i. T×nh th−¬ng yªu bao la cña Ng−êi sÏ m·i m·i liªn kÕt mäi tr¸i tim bÌ b¹n trong mét sø mÖnh cao c¶: TÊt c¶ cho hßa b×nh, tÊt c¶ cho h¹nh phóc cña mçi mét con ng−êi! §Ó cã ®−îc nh÷ng ngμy viÕng B¸c trang nghiªm vμ ®Çy xóc ®éng nh− vËy, c¸c chuyªn gia Liªn X« vμ tæ y tÕ ®Æc biÖt ®· lμm viÖc hÕt søc m×nh. Sau mçi ngμy ngõng lÔ viÕng, mäi ng−êi l¹i gÊp rót vμ thËn träng kiÓm tra l¹i thi hμi B¸c, hiÖu chØnh c¸c thiÕt bÞ m¸y mãc, lμm vÖ sinh c«ng nghiÖp... ®Ó nh÷ng ngμy viÕng tiÕp theo ®−îc tèt h¬n. C¸c c¸n bé, chiÕn sÜ cña L÷ ®oμn 144 cïng víi Bé T− lÖnh Thñ ®«, nh÷ng ng−êi ®· tõng b¶o vÖ B¸c vμ Bé Tæng tham m−u suèt c¶ hai cuéc chiÕn tranh còng th−êng xuyªn cã mÆt, tóc trùc canh g¸c danh dù bªn thi hμi cña B¸c. ChiÒu ngμy 9-9, LÔ truy ®iÖu B¸c ®· ®−îc cö hμnh träng thÓ vμ trang nghiªm. Sau khi ®ång chÝ Lª DuÈn nghÑn ngμo ®äc Di chóc cña B¸c vμ §iÕu v¨n cña Ban ChÊp hμnh Trung −¬ng, c¶ Qu¶ng tr−êng nh− cïng khãc ßa lªn. C¸c ch¸u thiÕu nhi ®· nÝu ¸o gôc ®Çu vμo lßng ®ång chÝ Ph¹m V¨n §ång, Vâ Nguyªn Gi¸p khãc nøc në, tr«ng th−¬ng t©m nh− 54

mét v−ên hoa trong mét c¬n b·o lín. C¶ n−íc ®· gi¬ c¸nh tay cña m×nh, cïng víi Ban ChÊp hμnh Trung −¬ng xin thÒ víi B¸c sÏ lμm trßn sø m¹ng mμ B¸c ®· tin cËy, giao phã, xin ®i trän con ®−êng mμ Ng−êi ®· v¹ch ra vμ ®· dÉn d¾t toμn §¶ng, toμn d©n, toμn qu©n ta ®Õn th¾ng lîi cuèi cïng. LÔ truy ®iÖu võa døt, tæ y tÕ ®Æc biÖt vμ c¸c bé phËn phôc vô tang lÔ còng ®· chuÈn bÞ xong ph−¬ng ¸n cho cuéc hμnh qu©n di chuyÓn B¸c vÒ l¹i 75A. Ph−¬ng ¸n hμnh qu©n ®−îc phæ biÕn chi tiÕt xuèng tËn c¸c tæ. Mäi ng−êi lÆng lÏ chuÈn bÞ c«ng viÖc. Thêi gian nÆng nÒ tr«i qua. Tuy chØ mét ®o¹n ®−êng ng¾n nh−ng mäi ng−êi ®Òu c¶m thÊy dμi nh− v« tËn. §ång chÝ TrÇn Quèc Hoμn ®· nh¾c ®i nh¾c l¹i: Ph¶i cÈn thËn, b»ng mäi c¸ch, ph¶i b¶o vÖ an toμn tuyÖt ®èi n¬i g×n gi÷ thi hμi cña B¸c. 21 giê ®ªm, chiÕc xe hång thËp tù chÇm chËm rêi khái Héi tr−êng Ba §×nh. Trêi ®· vÒ ®ªm vμ m−a vÉn ch−a døt h¼n, nh−ng xung quanh Qu¶ng tr−êng vÉn chËt nÝch ng−êi. H×nh nh− ch−a ai muèn trë vÒ nhμ vμ nh÷ng lêi lÏ t©m huyÕt cña B¸c víi d©n, víi §¶ng trong b¶n Di chóc vÉn cßn nh− ©m vang trong t©m trÝ hä. Trong c¸c ®−êng phè vÉn mét khung c¶nh nh− vËy. ChiÕc xe hång thËp tù ph¶i khã kh¨n l¾m míi l¸ch qua ®−îc nh÷ng dßng ng−êi ®Ó ®−a B¸c vÒ 75A, kÕt thóc nh÷ng ngμy tang lÔ cã mét kh«ng hai trong lÞch sö. 55

6 Giai ®o¹n g×n gi÷, b¶o qu¶n thi hμi B¸c trong thêi gian tang lÔ ®· kÕt thóc. §èi víi tæ y tÕ, giai ®o¹n tiÕp theo lμ mét kho¶ng trèng hÕt søc khã kh¨n. Nh÷ng kiÕn thøc häc ®−îc ë Liªn X« chØ ®ñ cho hä lμm ®−îc nh÷ng g× mμ hä ®· cè g¾ng hÕt søc ®Ó lμm. Ph−¬ng ph¸p hiÖn ®¹i th× ch−a ®−îc häc hÕt, ph−¬ng ph¸p cæ truyÒn cña d©n téc th× ch−a kÞp khai th¸c cho thËt thÊu ®¸o. H¬n n÷a, n−íc ta ®ang trong ®iÒu kiÖn chiÕn tranh vμ l¹i lμ mét n−íc khÝ hËu nhiÖt ®íi, quanh n¨m n¾ng nãng, ®é Èm cao... ViÖc b¶o ®¶m gi÷ g×n l©u dμi thi hμi B¸c gÆp rÊt nhiÒu khã kh¨n. Nh−ng ®−îc sù gióp ®ì trùc tiÕp cña b¹n, tæ y tÕ tin r»ng chóng ta cã thÓ v−ît qua ®−îc tÊt c¶ ®Ó gi÷ g×n trän vÑn l©u dμi thi hμi B¸c. Sau ngμy ®−a B¸c vÒ l¹i 75A, hμng lo¹t c«ng viÖc cÇn ph¶i lμm ngay ®−îc ®Æt ra tr−íc tæ y tÕ, nh− viÖc lμm vÖ sinh m«i tr−êng, chèng bôi, chèng nÊm mèc... §iÒu gay go nhÊt lμ lμm sao cã ngay ®−îc 320 lÝt n−íc mÒm, b¶o ®¶m chÊt l−îng cao, trong n−íc hoμn toμn kh«ng cã chÊt kim lo¹i, kh«ng cã khuÈn trïng. §Ó gi¶i quyÕt khã kh¨n nμy, tæ y tÕ ®· cö ng−êi ®Õn c¸c c¬ së y tÕ cã m¸y ch¹y thËn nh©n t¹o nh− BÖnh viÖn ViÖt §øc, BÖnh viÖn B¹ch Mai vμ BÖnh viÖn 108 xin, nh−ng khi b¹n kiÓm tra l¹i 56

kh«ng ®¹t yªu cÇu vÒ chÊt l−îng. Cuèi cïng ®ång chÝ Bé tr−ëng Bé Y tÕ ph¶i ®Ých th©n chØ ®¹o c¸ch gi¶i quyÕt, tæ y tÕ míi cã ®−îc 320 lÝt n−íc mÒm ®óng tiªu chuÈn. Víi tinh thÇn d¸m nghÜ, d¸m lμm, d¸m chÞu tr¸ch nhiÖm, víi trÝ th«ng minh, s¸ng t¹o, cã ®Çu ãc ph©n tÝch, ph¸n ®o¸n nh¹y bÐn, tæ y tÕ ®Æc biÖt ®· hoμn thμnh xuÊt s¾c nhiÖm vô cña Qu©n ñy giao phã: võa g×n gi÷ thi hμi B¸c, võa nghiªn cøu khoa häc ®¹t kÕt qu¶ tèt. Cho tíi nay, gÇn ba m−¬i1 n¨m tr«i qua, nh÷ng cè g¾ng ban ®Çu cña tæ y tÕ vÉn ®−îc ®¸nh gi¸ cao. ChiÕn c«ng cña hä thËt ®¸ng kÓ nh−ng l¹i diÔn ra hÕt søc thÇm lÆng. Hä kh«ng ®−îc b¸o chÝ nh¾c ®Õn, kh«ng ®−îc biÓu d−¬ng rÇm ré. ChØ cã tÊm lßng, t×nh c¶m cña hä ®èi víi B¸c lμ cø mçi ngμy mét s¸ng thªm. Khiªm tèn, gi¶n dÞ, kh«ng lïi b−íc tr−íc khã kh¨n lμ phÈm chÊt mμ B¸c ®· ®Ó l¹i cho hä, gióp hä ®i ®Õn tËn cïng trong mäi lÜnh vùc khoa häc phøc t¹p vμ ®Çy nh÷ng tr¾c trë. Bao giê nh÷ng thö th¸ch còng lu«n lu«n ë phÝa tr−íc hä. 7 Cuèi n¨m 1969, cuéc kh¸ng chiÕn chèng Mü, cøu n−íc cña nh©n d©n ta b−íc vμo giai ®o¹n míi - _______________ 1. TÝnh ®Õn khi c¸c t¸c gi¶ viÕt bμi nμy (BT). 57

giai ®o¹n ®¸nh g·y x−¬ng sèng chiÕn l−îc \"ViÖt Nam hãa chiÕn tranh\" cña ®Õ quèc Mü. Sau khi B¸c mÊt, c¶ n−íc dÊy lªn phong trμo thi ®ua biÕn ®au th−¬ng thμnh hμnh ®éng c¸ch m¹ng, miÒn B¾c tiÕp tôc lμm hÕt søc m×nh chi viÖn søc ng−êi, søc cña cho miÒn Nam. Ngμy còng nh− ®ªm, nh÷ng ®oμn xe, nh÷ng dßng ng−êi n¸o nhiÖt tËp kÕt ë vÜ tuyÕn 20 - vÜ tuyÕn mμ Gi«nx¬n ®· buéc ph¶i tuyªn bè ngõng nÐm bom h¹n chÕ n¨m 1968 - chuÈn bÞ lÇn chãt tr−íc khi b−íc vμo chiÕn tr−êng. MiÒn Nam liªn tiÕp diÔn ra nh÷ng trËn ®¸nh lín ë vïng ven Sμi Gßn, vïng §«ng Nam Bé vμ trªn chiÕn tr−êng Khu 5... Tr−íc t×nh h×nh ®ã, NÝchx¬n mét mÆt t¨ng c−êng viÖn trî cho qu©n ngôy, më nhiÒu chiÕn dÞch cμn quÐt vμo hËu cø vμ ngang nhiªn tuyªn bè s½n sμng nÐm bom trë l¹i miÒn B¾c... §Ò phßng chiÕn tranh l¹i cã thÓ x¶y ra trªn ph¹m vi c¶ n−íc, Bé ChÝnh trÞ vμ Qu©n ñy Trung −¬ng nhËn ®Þnh: nÕu tiÕp tôc ®Ó thi hμi B¸c t¹i Hμ Néi, khi x¶y ra chiÕn tranh, c«ng tr×nh 75A kh«ng ®ñ kiªn cè chèng ®ì søc ph¸ hñy cña bom ®¹n Mü. Hμ Néi l¹i lμ mét môc tiªu ®¸nh ph¸ quan träng cña ®Þch, viÖc b¶o ®¶m ®iÖn, n−íc th−êng xuyªn cho c«ng tr×nh còng lμ ®iÒu hÕt søc h¹n chÕ... XuÊt ph¸t tõ nhËn ®Þnh nh− vËy, Bé ChÝnh trÞ quyÕt ®Þnh giao cho Qu©n ñy t×m mét vÞ trÝ thËt 58

yªn tÜnh, bÝ mËt, xa Hμ Néi vμ thuËn tiÖn cho viÖc di chuyÓn thi hμi B¸c khi chiÕn tranh lan réng. Sau khi c©n nh¾c, xem xÐt kü, Bé ChÝnh trÞ vμ Qu©n ñy Trung −¬ng quyÕt ®Þnh chän K9 lμm n¬i gi÷ g×n thi hμi B¸c. §ã lμ mét khu ®åi th«ng yªn tÜnh n»m bªn bê h÷u ng¹n mét dßng s«ng, håi Êy cßn lμ mét con s«ng hung d÷ nh−ng còng ®Çy th¬ méng. Vμo mïa m−a lò, dßng s«ng rÐo Çm Çm, n−íc s«ng trμn lªn mªnh mang nh− dang réng c¸nh tay «m lÊy qu¶ ®åi, trªn ®åi cã nh÷ng mám ®¸ l« nh« s¾c nhän nh− nh÷ng mòi m¸c lín. ChÝnh t¹i vïng ®Êt s¬n thñy h÷u t×nh nμy ®· ®Î ra mét trong nh÷ng huyÒn tho¹i ®Ñp nhÊt vÒ søc m¹nh cña con ng−êi chÕ ngù sù hung d÷ cña thiªn nhiªn. §ã lμ chuyÖn “S¬n Tinh, Thñy Tinh”. Tr−íc C¸ch m¹ng Th¸ng T¸m, thÊy khÝ hËu ë khu vùc nμy thuËn tiÖn cho viÖc trång th«ng, thùc d©n Ph¸p ®· më ®ån ®iÒn trång th«ng vμ khai th¸c quÆng ë ®©y. Ngμy nay, th«ng vÉn mäc ®Çy trong khu rõng th−a tho¸ng xen kÏ víi c¸c lo¹i c©y gç cao cã t¸n l¸ réng nh− chß, tr¸m, long n·o... N¨m 1956, trong mét lÇn ®Õn th¨m S− ®oμn 316 ®ang diÔn tËp bªn s«ng, däc ®−êng B¸c dõng ch©n nghØ, ¨n c¬m tr−a trªn ®Ønh ®åi. ThÊy khÝ hËu ë ®©y m¸t mÎ, ®Þa thÕ hiÓm trë, phong c¶nh ®Ñp, B¸c ®· chän vÞ trÝ nμy lμm khu c¨n cø cña Trung −¬ng ®Ò phßng chiÕn tranh cã thÓ më réng ra miÒn B¾c. 59

Sau chuyÕn ®i cña B¸c, Tæng côc HËu cÇn ®−îc lÖnh lªn khu ®åi Êy x©y dùng mét sè ng«i nhμ cÊp bèn vμ ®Õn n¨m 1960, nguy c¬ cña mét cuéc chiÕn tranh ph¸ ho¹i cã thÓ x¶y ra qu¸ râ rμng. Côc doanh tr¹i ®−îc lÖnh tiÕp tôc lªn x©y dùng mét ng«i nhμ sμn lμm vÞ trÝ héi häp, nghØ ng¬i cña B¸c vμ Bé ChÝnh trÞ khi cÇn thiÕt. Cïng víi viÖc x©y dùng ng«i nhμ sμn, bé ®éi c«ng binh cßn x©y dùng mét hÖ thèng c«ng sù kiªn cè vμ ®Æt tªn lμ K9. §iÒu ®Æc biÖt lμ c¶ hÇm vμ nhμ ®Òu do B¸c c¾m cäc, nh¾m h−íng. Nh÷ng n¨m sau nμy, nhiÒu lÇn B¸c vμ c¸c ®ång chÝ trong Bé ChÝnh trÞ ®· lªn lμm viÖc vμ nghØ t¹i ®©y. Còng cã mét ®«i lÇn B¸c ®−a kh¸ch quèc tÕ lªn nghØ. Thiªn nhiªn ë ®©y ®Ñp, rÊt phï hîp víi hån th¬ ®Çy rung c¶m cña B¸c. Ngμy 10-9-1969, mét ®oμn c¸n bé, chiÕn sÜ cña Bé T− lÖnh C«ng binh vμ L÷ ®oμn 144 ®· cã mÆt t¹i K9 ®Ó kh¶o s¸t, thiÕt kÕ, c¶i t¹o l¹i c«ng tr×nh vμ nhËn bμn giao toμn bé khu vùc do c¸c ®¬n vÞ c«ng an vâ trang vμ V¨n phßng Trung −¬ng giao l¹i. Tho¹t ®Çu ë K9, ban chØ ®¹o chØ cã ý ®Þnh dïng ng«i nhμ kÝnh ®· cã s½n ®Ó l¾p ®Æt thiÕt bÞ m¸y mãc g×n gi÷ thi hμi B¸c ë ngay trªn mÆt ®Êt. Nh−ng vÒ sau, Qu©n ñy Trung −¬ng quyÕt ®Þnh ph¶i c¶i t¹o c¶ hÖ thèng hÇm ngÇm ®Ó cã thÓ ®−a B¸c xuèng mét khi chiÕn tranh cã thÓ lan réng tíi khu ®åi yªn tÜnh vμ th¬ méng nμy. 60

Khèi l−îng c«ng viÖc lín, vÞ trÝ thi c«ng chËt hÑp, nh−ng c¸c ®¬n vÞ thi c«ng nhËn ®−îc lÖnh ph¶i hoμn thμnh c«ng tr×nh, ®−a vμo sö dông vμo ®Çu th¸ng 12. C¶ thêi gian thiÕt kÕ vμ thi c«ng chØ vÎn vÑn ch−a ®Çy ba th¸ng. §©y lμ mét yªu cÇu v−ît qu¸ kh¶ n¨ng vμ ph−¬ng tiÖn hiÖn cã cña ®¬n vÞ. Tuy vËy, nhËn râ tÇm quan träng cña c«ng tr×nh, c¸c ®¬n vÞ trùc tiÕp thi c«ng ®Òu x¸c ®Þnh b»ng bÊt cø gi¸ nμo còng ph¶i hoμn thμnh nhiÖm vô ®óng quy ®Þnh, ®óng thêi gian. Mét ban chØ huy c«ng tr×nh ®−îc thμnh lËp gåm c¸c ®ång chÝ: NguyÔn Träng QuyÒn, NguyÔn Trung Thμnh, Cao §μm, Lam Sinh, Bïi Danh Chiªu, Hoμng Quang B¸, Ph¹m Hoμng V©n, ®¹i diÖn cho c¸c ngμnh, c¸c bé m«n kü thuËt ®Æt d−íi sù chØ ®¹o trùc tiÕp cña ®ång chÝ TrÇn B¸ §Æng, T− lÖnh phã binh chñng. Lùc l−îng thi c«ng chñ yÕu vÉn lμ TiÓu ®oμn 2 Trung ®oμn 259, ®¬n vÞ ®· thi c«ng xuÊt s¾c c«ng tr×nh 75A vμ 75B. Ngμy 20-9, c¸c lùc l−îng tham gia c¶i t¹o K9 ®· tËp kÕt ®Çy ®ñ. Trong cïng mét lóc, ®oμn võa thiÕt kÕ, võa thi c«ng c«ng tr×nh. Tuy ®· cã kinh nghiÖm nh−ng vÊn ®Ò khã kh¨n nhÊt ®Æt ra ®èi víi c«ng tr×nh lμ vÊn ®Ò kiÕn tróc. Tr−íc ®©y, Bé KiÕn tróc ®· cho lμm hai nhμ kÝnh, cèt thÐp ë hai cöa hÇm trªn vμ d−íi. §Ó ®¹t c¸c yªu cÇu ®Æt c¸c thiÕt bÞ m¸y mãc, dông cô y tÕ, ban chØ 61

huy c«ng tr×nh quyÕt ®Þnh lμm thªm mét nhμ kÝnh n÷a ë cöa thø ba. VÊn ®Ò khã kh¨n thø hai lμ ph¶i chän cho ®−îc vËt liÖu, cÊu kiÖn kiÕn tróc. Tõ viªn g¹ch men ®Õn tÊm gç lμm cöa ®Òu ph¶i ®i c¸c n¬i t×m kiÕm. T×m ®−îc vËt t− l¹i lo vËn chuyÓn. Mäi c«ng ®o¹n vËn chuyÓn ®Òu tæ chøc vμo ban ®ªm. Theo yªu cÇu cña c«ng t¸c b¶o vÖ, xe ph¶i cã c¸n bé ¸p t¶i ®Ó kÞp thêi ph¸t hiÖn nÕu cã xe l¹ b¸m theo. Kh¸c víi viÖc thi c«ng hai c«ng tr×nh 75A vμ 75B, ë K9 kh«ng cã ®iÖn, n−íc, thêi gian l¹i gÊp, c¸c chiÕn sÜ TiÓu ®oμn 2 c«ng binh ph¶i tËp trung søc lùc lμm c¶ ngμy lÉn ®ªm. §ªm ®Õn, khu ®åi s¸ng rùc ¸nh ®Ìn. §Ìn ®Êt, ®Ìn dÇu. Anh em chiÕn sÜ th−êng gäi nh÷ng ®ªm thi c«ng lμ nh÷ng ®ªm \"héi ®Ìn\", nμo lμ ®Ìn ¨n, ®Ìn lμm viÖc, ®Ìn trªn ®åi, ®Ìn d−íi hÇm, ®Ìn ®μo, ®Ìn khoan... kh«ng khÝ lao ®éng rÊt gÊp g¸p, s«i ®éng, mÆc dÇu ®êi sèng cña anh em rÊt khã kh¨n, thiÕu thèn. C«ng viÖc nÆng nhäc nhÊt, khã kh¨n nhÊt lμ c¶i t¹o hÇm ngÇm cò, lμm thªm mét ng¸ch hÇm ®Æt m¸y ®iÒu hßa vμ dông cô y tÕ. §Ó tiÕn hμnh thi c«ng, c¸c chiÕn sÜ ®· ph¶i ®μo mét c¸i giÕng réng 5 mÐt, s©u 6 mÐt xuèng nãc hÇm ngÇm råi dïng khoan tay ®Ó ph¸ nãc hÇm. TuyÖt ®èi kh«ng ®−îc dïng chÊt næ. Cø 5 x¨ngtimÐt vu«ng ph¶i khoan mét mòi, 1.800 mòi khoan ®· ®−îc khoan suèt ngμy ®ªm míi ph¸ vì ®−îc nãc hÇm bª t«ng cèt 62

thÐp ®Ó ®−a vËt liÖu xuèng b¶o ®¶m ®iÒu kiÖn thi c«ng theo thiÕt kÕ míi. Thi c«ng xong ®−êng hÇm, viÖc l¾p ®Æt thiÕt bÞ còng diÔn ra c¨ng th¼ng, ®ßi hái sù s¸ng t¹o cao. §Ó l¾p ®Æt mét c¸nh cöa s¾t nÆng 3.000 kil«gam d−íi ®é s©u 6 mÐt trong ®iÒu kiÖn kh«ng cã cÇn cÈu, c¸c chiÕn sÜ c«ng binh ®· nghÜ ra c¸ch lμm têi quay tay vμ chØ cÇn n¨m chiÕn sÜ còng ®−a ®−îc c¸nh cöa khæng lå Êy xuèng ®óng vÞ trÝ. ViÖc thiÕt kÕ, l¾p ®Æt hÖ thèng ®−êng ray trong hÇm còng diÔn ra t−¬ng tù. Theo yªu cÇu cña chuyªn m«n, khi thiÕt kÕ vμ x©y dùng ph¶i hÕt søc chó ý tíi ®−êng lªn xuèng. Lμm sao ®Ó cã thÓ ®−a ®−îc thi hμi B¸c lªn xuèng hÇm ngÇm b¶o ®¶m kh«ng nghiªng, kh«ng rung xãc. §©y lμ mét c«ng viÖc khã. Ban chØ huy c«ng tr×nh giao cho hai kü s− c¬ khÝ lμ §Æng Thμnh Trung vμ Vò Quý Kh«i nghiªn cøu thiÕt kÕ. Sau nhiÒu ngμy ®ªm tr¨n trë tr−íc b¶n vÏ, hai ®ång chÝ ®· hoμn thμnh b¶n thiÕt kÕ ®−êng ray thay cho viÖc khiªng linh c÷u tõ trªn xuèng hoÆc tõ d−íi lªn. Khi b¶n vÏ thiÕt kÕ ®−îc th«ng qua, x−ëng 49 quèc phßng ®−îc giao nhiÖm vô thi c«ng vμ l¾p ®Æt trong mét thêi gian ng¾n. KÕt qu¶ ®¹t ®−îc rÊt mü m·n. Linh c÷u ®−îc ®Æt trªn mét gi¸ ®ì, cã b¸nh xe l¨n trªn hai ®−êng ray uèn cong, nªn ë ®é dèc 60 ®é, linh c÷u vÉn lu«n gi÷ ®−îc thÕ c©n b»ng, b¶o ®¶m an toμn tuyÖt ®èi thi hμi cña B¸c. 63

Do ngän ®åi K9 cã ®é cao 250 mÐt so víi mÆt biÓn nªn mÆc dï n»m ngay bªn bê s«ng, vÊn ®Ò n−íc còng nh− ®iÖn khi ®−a c«ng tr×nh vμo sö dông lμ hai yÕu tè quan träng nhÊt. §Ó ®¶m b¶o cho c«ng tr×nh ho¹t ®éng h»ng ngμy, cÇn ®Õn hμng tr¨m mÐt khèi n−íc. §ã lμ ch−a kÓ n−íc dïng trong sinh ho¹t. §iÒu nμy ®· lμm cho c¸c c¸n bé kü thuËt mÊt ¨n, mÊt ngñ. §· cã ý kiÕn ®Ò nghÞ sö dông nguån n−íc s«ng. Nh−ng nguån n−íc s«ng rÊt thÊt th−êng, lªn xuèng tïy theo tõng mïa, dÔ x¶y ra sù cè. Suy tÝnh m·i, cuèi cïng kü s− Hoμng Quang B¸ ®· ®Ò ra mét ph−¬ng ¸n sö dông nguån n−íc giÕng hiÖn cã b»ng chu tr×nh tuÇn hoμn. Ph−¬ng ¸n ®−îc chuÈn y vμ ®−îc triÓn khai thùc hiÖn. Theo thiÕt kÕ, n−íc tõ giÕng ®−îc b¬m lªn bÓ chøa ë ®é cao 65 mÐt råi dÉn vμo c¸c m¸y ®iÒu hßa lμm l¹nh, xong n−íc kh«ng th¶i ra ngoμi theo lÏ th−êng mμ l¹i ®−îc ch¶y xuèng mét bÓ chøa kh¸c gåm bèn ng¨n theo nguyªn t¾c b×nh th«ng nhau ®Ó h¹ nhiÖt ®é tõ 35 ®é C xuèng 27 ®é C. Sau ®ã, n−íc tõ bÓ chøa nμy l¹i ®−îc b¬m lªn bÓ ë ®é cao 65 mÐt råi tiÕp tôc dÉn vμo m¸y. HÖ thèng b¬m còng ®−îc l¾p ®Æt tù ®éng theo kiÓu \"du kÝch hãa\" b»ng ph−¬ng ph¸p phao næi ®Ó ®ãng ng¾t m¹ch ®iÖn cho m¸y ho¹t ®éng mçi khi n−íc ®Çy hoÆc v¬i trong bÓ. Víi s¸ng kiÕn l¾p ®Æt hÖ thèng n−íc tuÇn hoμn nμy, ë K9 kh«ng nh÷ng ®ñ n−íc cho m¸y ho¹t 64

®éng mμ cßn b¶o ®¶m n−íc cho c¶ ®¬n vÞ sinh ho¹t, tiÕt kiÖm ®−îc mét sè l−îng vËt t−, tμi chÝnh lín cho Nhμ n−íc. Mét yÕu tè kh¸c còng kh«ng kÐm phÇn quan träng trong viÖc g×n gi÷ thi hμi B¸c lμ nguån ®iÖn. Kh«ng cã ®iÖn, m¸y mãc kh«ng thÓ vËn hμnh ®−îc. Tr−íc ®©y, ë K9 cã mét tr¹m biÕn thÕ lÊy tõ nguån ®iÖn quèc gia. Nh−ng tõ khi x¶y ra cuéc chiÕn tranh ph¸ ho¹i cña kh«ng qu©n Mü, nhiÒu ®o¹n ®−êng d©y bÞ ph¸, tr¹m biÕn thÕ ®iÖn còng bÞ h− h¹i nÆng. Do ®ã, ph−¬ng ¸n cÊp ®iÖn lóc nμy chñ yÕu dïng nguån ®iÖn tõ m¸y ph¸t ®iªden. Bé phËn kü thuËt ®iÖn do kü s− NguyÔn Trung Thμnh phô tr¸ch ®· thiÕt kÕ l¾p ®Æt ba côm tæ m¸y, mçi côm cã 3 m¸y ®iªden theo thÕ ch©n v¹c. Song song víi viÖc l¾p ®Æt ba côm m¸y ®iªden, ®−êng d©y l−íi ®iÖn quèc gia còng ®−îc kÞp thêi kh«i phôc. §Ó ®¶m b¶o nguån ®iÖn th−êng trùc 24/24 giê mçi ngμy, mét hÖ thèng ®ãng vμ c¾t nguån ®iÖn dù phßng ®· ®−îc thiÕt kÕ vμ thö nghiÖm thay thÕ cho viÖc thao t¸c cña con ng−êi. HÖ thèng tù ®éng nμy kh«ng nh÷ng ®¶m b¶o tù ®éng ®−a mét tr¹m ®iªden vμo ho¹t ®éng khi nguån ®iÖn quèc gia bÞ mÊt mμ cßn cã kh¶ n¨ng chän tr¹m ®iªden thay thÕ nhau sau hai lÇn khëi ®éng kh«ng ®−îc cña m¸y ®iªden trùc. 65

Bªn c¹nh tr¹m tù ®éng, ®ãng ng¾t ®iÖn, bé phËn kü thuËt cßn thiÕt kÕ, l¾p ®Æt kÌm theo mét hÖ thèng tù ®éng n¹p ¾cquy, ®¶m b¶o cho c¸c b×nh ¾cquy lu«n lu«n ë tr¹ng th¸i \"no ®ñ\"... Tr−íc ngμy di chuyÓn thi hμi B¸c lªn K9, ®ång chÝ Lª Quang §¹o, tr−ëng ban chØ ®¹o cïng víi ®ång chÝ TrÇn B¸ §Æng ®· trùc tiÕp kiÓm tra thö nghiÖm c¸c sù cè. KÕt qu¶ thu ®−îc thËt kh«ng ngê, c¸c t×nh huèng gi¶ ®Þnh ®Òu ®−îc xö lý víi thêi gian kh«ng ®Õn mét phót. Gi¶i quyÕt ®−îc nguån ®iÖn cung cÊp cho c«ng tr×nh, c¸c c¸n bé vμ c«ng nh©n kü thuËt ngμnh ®iÖn cßn thiÕt kÕ, l¾p ®Æt mét hÖ thèng ®iÒu khiÓn tõ xa ®èi víi c¸c m¸y ®iÒu hßa nhiÖt ®é ®Æt ë buång trung t©m. Bëi v×, nÕu ph¶i thao t¸c b»ng tay, kh¶ n¨ng xö lý sÏ kh«ng kÞp thêi vμ mçi lÇn ra vμo tiÕp xóc víi c¸c m¸y, sù æn ®Þnh nhiÖt ®é trong phßng ®Æt thi hμi rÊt dÔ bÞ ph¸ vì ®ét ngét. L¾p ®Æt xong c¸c hÖ thèng tù ®éng kÓ trªn lμ mét cè g¾ng lín cña c¸c c¸n bé vμ c«ng nh©n ngμnh ®iÖn. Nã chøng tá nh÷ng kh¶ n¨ng tiÒm tμng cña nh÷ng ng−êi lÝnh khi ®−îc phôc vô B¸c. Hä lu«n t©m niÖm r»ng, ®Ó gi÷ g×n thi hμi B¸c, trong mäi viÖc, mçi ng−êi ph¶i t×m ra nh÷ng biÖn ph¸p tèi −u nhÊt, tèt nhÊt mμ kh¶ n¨ng vμ ®iÒu kiÖn lóc ®ã cã thÓ cho phÐp thùc hiÖn ®−îc. Ngμy 15-12, c«ng tr×nh K9 hoμn thμnh nh÷ng chi tiÕt cuèi cïng, v−ît møc thêi h¹n quy ®Þnh 10 66

ngμy. §Ó gi÷ bÝ mËt, K9 ®−îc ®æi thμnh K84. Gäi K84 lμ xuÊt ph¸t tõ mét phÐp tÝnh rÊt ®¬n gi¶n: K75 + K9 = K84. Tõ ®ã vÒ sau, kh«ng ai cßn gäi khu ®åi ®ã lμ K9 n÷a. Cã lÏ trong nh÷ng trang sö truyÒn thèng vÎ vang cña qu©n ®éi ta, ch−a cã trang sö nμo ghi vÒ nhiÖm vô khã kh¨n, phøc t¹p nh−ng hÕt søc thiªng liªng cña nh÷ng c¸n bé, chiÕn sÜ ngμy ®ªm g×n gi÷, b¶o vÖ thi hμi cña B¸c. §ã lμ mét ®¬n vÞ ®Æc biÖt, lμm mét nhiÖm vô ®Æc biÖt. Do vËy, chiÕn c«ng cña hä còng hÕt søc ®Æc biÖt, kh«ng gièng chiÕn c«ng cña bÊt kú ®¬n vÞ nμo ngoμi chiÕn tr−êng. Hoμn thμnh xong c«ng tr×nh K84, 20 c¸n bé, chiÕn sÜ cña TiÓu ®oμn 2 Trung ®oμn 259 c«ng binh ®−îc lùa chän ë l¹i qu¶n lý, vËn hμnh c«ng tr×nh. §ã lμ mét vinh dù, mét phÇn th−ëng lín ®èi víi hä. Ýt ngμy sau, khi TiÓu ®oμn 2 c«ng binh vμ c¸c lùc l−îng phèi thuéc kh¸c rót ®i, nh÷ng ng−êi cßn l¹i r¹o rùc chuÈn bÞ, hä ch¨m chót tõng lèi ®i, tõng gèc c©y, khãm hoa vμ håi hép chê ®îi ngμy ®−îc trë vÒ Hμ Néi ®ãn B¸c lªn. 67

III Nh÷ng n¬i B¸c yªn nghØ 1 QuyÕt ®Þnh di chuyÓn thi hμi B¸c tõ 75A lªn K84 lμ mét quyÕt ®Þnh chÝnh x¸c cña Bé ChÝnh trÞ vμ Qu©n ñy Trung −¬ng. Nh−ng di chuyÓn b»ng c¸ch nμo, b»ng ph−¬ng tiÖn g× lμ ®iÒu Ban chØ ®¹o cßn ph¶i c©n nh¾c. ë Liªn X« vμ Bungari, khi thi hμi Lªnin vμ §imit¬rèp th−êng xuyªn n»m ë tr¹ng th¸i tÜnh t¹i, nªn b¹n còng kh«ng cã kinh nghiÖm trong lÜnh vùc nμy. H¬n n÷a, c¸c yªu cÇu trong c«ng t¸c di chuyÓn ®−îc c¸c chuyªn gia Liªn X« ®Æt ra hÕt søc nghiªm ngÆt. Ngoμi lÜnh vùc y - sinh - hãa, trong qu¸ tr×nh hμnh qu©n cßn ph¶i b¶o ®¶m nhiÖt ®é, ®é Èm theo quy ®Þnh. ThiÕu hai yÕu tè nμy sÏ ¶nh h−ëng rÊt lín ®Õn viÖc g×n gi÷ thi hμi. Ngoμi ra, khi di chuyÓn ph¶i tuyÖt ®èi chèng rung xãc. Trong khi ®ã, con ®−êng di chuyÓn l¹i gËp ghÒnh, ®Çy æ gμ, nhiÒu ®o¹n ®−êng, nhiÒu c©y cÇu bÞ h− h¹i nÆng cÇn ph¶i ®−îc söa ch÷a. 68

Sau nhiÒu cuéc häp, Ban chØ ®¹o ®· thËn träng c©n nh¾c c¶ ba ph−¬ng ¸n hμnh qu©n: ®−êng kh«ng, ®−êng thñy vμ ®−êng bé. §−êng kh«ng cã −u ®iÓm lμ nhanh, an toμn, K84 l¹i s½n cã s©n bay trùc th¨ng nh−ng kh«ng thÓ chèng rung xãc v× ®é rung cña m¸y bay trùc th¨ng rÊt lín. §−êng thñy cã thÓ chèng ®−îc rung xãc nh−ng thêi gian l¹i kÐo dμi qu¸, ¶nh h−ëng ®Õn quy tr×nh lμm thuèc. Cuèi cïng Ban chØ ®¹o quyÕt ®Þnh chän ph−¬ng ¸n ®−êng bé. §−êng bé cã nhiÒu khã kh¨n, nh−ng nh÷ng khã kh¨n Êy cã thÓ kh¾c phôc ®−îc. Sau khi ®· x¸c ®Þnh ®−îc ph−¬ng ¸n hμnh qu©n b»ng ®−êng bé, Ban chØ ®¹o tËp trung vμo viÖc bμn c¸ch kh¾c phôc nh÷ng h¹n chÕ cña ph−¬ng ¸n nμy. Thø nhÊt, vÒ b¶o ®¶m nhiÖt ®é, ®é Èm, Ban chØ ®¹o quyÕt ®Þnh dïng n−íc ®¸ thay cho m¸y ®iÒu hßa nhiÖt ®é. Tr−íc ®©y, khi ®ãn B¸c tõ Phñ Chñ tÞch vÒ 75A vμ ®−a B¸c tõ 75A ra Héi tr−êng Ba §×nh, tæ y tÕ ®Æc biÖt còng ®· dïng n−íc ®¸ vμ ®· b¶o ®¶m tèt nhiÖt ®é, ®é Èm. DÜ nhiªn, håi ®ã ®−êng ®i gÇn h¬n nªn vÊn ®Ò nhiÖt ®é, ®é Èm ®Æt ra kh«ng gay g¾t nh− lÇn di chuyÓn nμy. Thø hai lμ lμm thÕ nμo ®Ó chèng rung xãc. Muèn chèng rung xãc ph¶i kh¾c phôc hai yÕu tè lμ xe vμ ®−êng. Sau nh÷ng tÝnh to¸n, c©n nh¾c, Ban chØ ®¹o quyÕt ®Þnh chän xe Zin 157. Lo¹i xe nμy lín vμ kháe, cã 3 cÇu, ®é xãc Ýt h¬n c¸c lo¹i xe kh¸c. Cßn ®−êng, Ban chØ ®¹o 69

nhËn ®Þnh kh«ng thÓ dïng c«ng nh©n söa ch÷a å ¹t, nh− vËy dÔ bÞ lé bÝ mËt. Nh−ng kh«ng söa ch÷a th× dï xe tèt ®Õn ®©u còng kh«ng tr¸nh ®−îc hiÖn t−îng rung xãc. Kh«ng cßn c¸ch nμo kh¸c ngoμi viÖc cho ng−êi ®i kh¶o s¸t råi giao cho L÷ ®oμn 144 chuÈn bÞ ph−¬ng ¸n söa ch÷a nh÷ng ®o¹n ®−êng vμ nh÷ng c©y cÇu xÊu nhÊt ngay trong ®ªm hμnh qu©n. Khi ®oμn xe ®Æc biÖt ®i qua lËp tøc ph¶i xãa dÊu vÕt ®Ó cÇu vμ ®−êng trë l¹i vÒ t×nh tr¹ng vèn cã cña nã... Sau cuéc häp cña Ban chØ ®¹o, c¸n bé, chiÕn sÜ vμ c«ng nh©n x−ëng 49, Bé T− lÖnh C«ng binh ®−îc giao nhiÖm vô nghiªn cøu, c¶i t¹o l¹i chiÕc xe Zin 157 theo yªu cÇu cña c¸c chuyªn gia Liªn X« vμ tæ y tÕ ®Æc biÖt. Víi tinh thÇn lμm viÖc khÈn tr−¬ng, chØ sau ba tuÇn, chiÕc xe Zin b×nh th−êng ®· biÕn ®æi h×nh d¹ng vμ kho¸c lªn m×nh mét mμu ¸o míi xanh thÉm. Bªn trong thiÕt kÕ hÕt søc gän ghÏ, hîp lý. C¸c bé phËn m¸y, bÖ, gÇm, ®Æc biÖt lμ bé nhÝp gi¶m xãc ®· ®−îc c¶i tiÕn l¹i. C¸c c¸n bé kü thuËt cßn tÝnh to¸n c¶ l−îng h¬i b¬m ë c¸c b¸nh xe, sao cho xe vÉn cã thÓ ch¹y nhanh nh−ng l¹i gi¶m ®é rung xãc ë møc thÊp nhÊt. Cïng víi x−ëng 49 c«ng binh, c¸c c¸n bé, chiÕn sÜ Bé T− lÖnh Th«ng tin còng ®−îc giao nhiÖm vô lμm hai chiÕc hßm lín, mét chiÕc dïng ®Ó b¶o qu¶n thi hμi B¸c khi hμnh qu©n vμ mét chiÕc kh¸c dïng ®Ó chøa bÓ thñy tinh. 70

Sau nhiÒu ®ît nÐm bom cña m¸y bay Mü, con ®−êng lªn K84 ngμy Êy bÞ h− h¹i nÆng. Do tÝnh chÊt ®Æc biÖt cña cuéc di chuyÓn vμ do yªu cÇu ®Æt ra rÊt kh¾t khe ®èi víi ng−êi l¸i xe nªn Ban chØ ®¹o ®· quyÕt ®Þnh ph¶i tÝch cùc tËp luyÖn ®Ó tr¸nh nh÷ng sai sãt, dï rÊt nhá cã thÓ x¶y ra khi b−íc vμo cuéc di chuyÓn chÝnh thøc. §Ó ®¶m b¶o bÝ mËt, hÇu hÕt nh÷ng cuéc tËp luyÖn ®Òu diÔn ra vμo ban ®ªm. Kh«ng biÕt bao nhiªu lÇn, chiÕc Zin 157 ®· lÆng lÏ rêi 75A khi thμnh phè võa lªn ®Ìn ®Ó lao vμo mμn ®ªm ®ang trïm phñ lªn nh÷ng c¸nh ®ång, lμng m¹c ë ngo¹i « thμnh phè. Ng−êi l¸i xe võa ch¹y xe, võa quan s¸t, ghi nhËn nh÷ng ®o¹n ®−êng vμ nh÷ng chç khã ®i. NhiÒu ®ªm c¸c ®ång chÝ trong Ban chØ ®¹o ®· thay nhau n»m trªn thïng xe theo dâi, gi¸m s¸t ®é rung xãc cña xe còng nh− ph¸t hiÖn kÞp thêi nh÷ng ®o¹n ®−êng cÇn ph¶i söa ch÷a. Cø nh− vËy, gÇn ba th¸ng trêi rßng r·, chiÕc xe Zin 157 ®· l¨n b¸nh ®i, vÒ mét c¸ch kiªn nhÉn s¸u, b¶y tiÕng ®ång hå trªn mét con ®−êng quen thuéc. Ban ®ªm tËp luyÖn, ban ngμy rót kinh nghiÖm. Nh÷ng ®Þa danh, nh÷ng lèi rÏ, nh÷ng ®o¹n ®−êng dèc... ®· in s©u vμo trÝ nhí kh«ng chØ cña ng−êi l¸i xe mμ c¶ cña c¸c ®ång chÝ trong Ban chØ ®¹o. Cïng víi c¸c chiÕn sÜ l¸i xe, c¸c lùc l−îng lμm nhiÖm vô b¶o vÖ cho cuéc di chuyÓn còng b−íc vμo nh÷ng buæi luyÖn tËp c«ng phu. Th−êng 71

vμo c¸c buæi chiÒu, L÷ ®oμn 144 ®−îc c¶i trang r¶i qu©n däc hai bªn ®−êng, ®Ó ban ®ªm khi chiÕc xe Zin 157 xuÊt ph¸t lªn ®−êng, hä ®· cã thÓ th«ng b¸o cho nhau biÕt xe ®ang ë vÞ trÝ nμo, s¾p tíi vÞ trÝ nμo. Nh÷ng ng−êi ®i t¾m m×nh trong m−a l¹nh, nh−ng nh÷ng ng−êi ë nhμ còng vÊt v¶ trong luyÖn tËp. Tõng ®éng t¸c nhá nhÊt nh− khiªng linh c÷u lªn xe, xuèng xe, khiªng bÓ thñy tinh, c¸ch chuyÓn c¸c b×nh hãa chÊt... ®Òu ph¶i tËp ®i tËp l¹i c¨ng th¼ng. TÊt c¶ ®Òu ph¶i hÕt søc thuÇn thôc, tØ mØ. ChØ mét s¬ suÊt, mét va ch¹m khÏ ®Òu cã thÓ dÉn tíi mét hËu qu¶ kh«ng l−êng tr−íc ®−îc. Cã lÏ viÖc luyÖn tËp khã kh¨n nhÊt lμ khiªng chiÕc bÓ thñy tinh lín. ChiÕc bÓ võa to võa tr¬n. Sau mét vμi buæi tËp luyÖn, c¸c chiÕn sÜ ®· nghÜ ra mét c¸ch: may b¨ng t¶i luån d−íi ®¸y bÓ råi quμng qua cæ ng−êi khiªng ë hai bªn thμnh bÓ. NÕu lì tuét tay th× b¨ng t¶i vÉn gi÷ ®−îc chiÕc bÓ. Ngμy 20-12-1969, cuéc häp gi÷a Ban chØ ®¹o vμ Bé phËn g×n gi÷ thi hμi B¸c kÐo dμi qu¸ nöa ®ªm. Ngay tõ ®Çu héi nghÞ ®· x¸c ®Þnh quyÕt t©m dï khã kh¨n ®Õn ®©u còng ph¶i l·nh ®¹o, ®éng viªn c¸c bé phËn thùc hiÖn tèt nghÞ quyÕt cña Qu©n ñy, hoμn thμnh xuÊt s¾c nhiÖm vô trong ®ît di chuyÓn s¾p tíi, ®¹t c¸c yªu cÇu: nhanh, gän, ®óng thêi gian, b¶o ®¶m bÝ mËt vμ an toμn tuyÖt ®èi. Héi nghÞ cïng mét lóc ph¶i triÓn khai tÊt c¶ c¸c mÆt c«ng t¸c cô thÓ: s¾p xÕp l¹i tæ chøc, ai ®i, ai ë, 72

lªn ph−¬ng ¸n hμnh qu©n, tæ chøc nghi binh vμ triÓn khai c«ng t¸c chÝnh trÞ trong hμnh qu©n còng nh− khi ®Õn ®Þa ®iÓm míi. TÊt c¶ mäi viÖc ®· ®−îc rμ xÐt, c©n nh¾c kü l−ìng nh− chuÈn bÞ cho mét trËn ®¸nh quan träng. Khi ®ång chÝ Kinh Chi ®øng lªn kÕt luËn héi nghÞ th× kim ®ång hå ®· chØ ®óng 2 giê s¸ng. Ngμy h«m sau, 21-12, quyÕt t©m cña héi nghÞ ®−îc phæ biÕn xuèng tõng bé phËn. Mét cuéc chuÈn bÞ rÊt khÈn tr−¬ng. Ai còng hiÓu kÕt qu¶ cña ba th¸ng trêi rÌn luyÖn vÊt v¶ s¾p ®−îc thÓ hiÖn mét c¸ch cô thÓ. Kh«ng khÝ bçng l¾ng xuèng, trang nghiªm nh− khi mäi ng−êi bÊt chît nghÜ ®Õn B¸c. Nçi ®au cña nh÷ng ngμy lÔ tang ®ét ngét trë l¹i. Lßng mäi ng−êi ®Òu nhãi lªn khi nhËn thÊy sau khi qua ®êi, B¸c vÉn ch−a ®−îc yªn nghØ trän vÑn. ChiÕn tranh vÉn ch−a cã dÊu hiÖu kÕt thóc vμ kh«ng biÕt B¸c sÏ cßn vÊt v¶, gian khæ ®Õn bao giê? 2 Buæi s¸ng ngμy 22-12, mét bé phËn cña tæ y tÕ ®Æc biÖt ®−îc lÖnh cïng víi hai chuyªn gia Liªn X« mang bÓ thñy tinh lªn K84 tr−íc ®Ó chuÈn bÞ. C¸c ®¬n vÞ cña L÷ ®oμn 144 bÝ mËt r¶i qu©n däc hai bªn ®−êng. Cø 5 kil«mÐt l¹i cã mét tr¹m trang bÞ m¸y th«ng tin liªn l¹c. Tr−íc ®ã, c¸c chiÕn sÜ c¶nh vÖ còng ®· liªn hÖ víi c«ng an ®Þa ph−¬ng, 73

n¾m t×nh h×nh ë c¸c xãm trªn trôc ®−êng hμnh qu©n. TÊt c¶ ®Òu ®−îc dù tÝnh tr−íc ®Ó b¶o ®¶m tuyÖt ®èi an toμn. §óng 23 giê ngμy 23-12, ®oμn xe ®Æc biÖt ®−îc lÖnh xuÊt ph¸t. C¸c ®ång chÝ trong Bé ChÝnh trÞ, Qu©n ñy Trung −¬ng vμ Trung −¬ng Côc miÒn Nam ®· cã mÆt ®«ng ®ñ ë 75A ®Ó tiÔn B¸c. §ªm ®ã trêi l¹nh. Giã mïa ®«ng b¾c trμn vÒ thæi giËt tõng c¬n trªn c¸c lïm c©y däc hai bªn ®−êng. PhÝa sau ®oμn xe, Hμ Néi víi nh÷ng ¸nh ®Ìn vμng lïi xa dÇn, cho ®Õn lóc chØ cßn lμ mét quÇng s¸ng mê ®ôc trªn bÇu trêi thμnh phè. §oμn xe lÆng lÏ v−ît qua mét thÞ trÊn, bß xuèng mét c©y cÇu råi v−ît lªn bê ®ª. §oμn xe ®i vμo mét thÞ x·, lóc ®ã ®· ch×m trong giÊc ngñ. MÆt ®−êng chØ cßn l¸c ®¸c mét vμi bãng ng−êi c¾m cói ®¹p xe vμ thØnh tho¶ng mét ®oμn xe qu©n sù ch¹y ng−îc chiÒu, ®Ìn pha quÐt s¸ng rùc thμnh tõng vßm s¸ng trªn nh÷ng lïm c©y xμ cõ −ít ®Ém. DÇu sao, chÆng ®−êng võa tr¶i qua vÉn lμ mét chÆng ®−êng ®¬n gi¶n v× phÇn lín mÆt ®−êng ®−îc r¶i nhùa. Nh−ng ®o¹n ®−êng tiÕp theo cho ®Õn ®Ých lμ mét thö th¸ch kh«ng nhá ®èi víi hä. Khi ®oμn xe võa ra khái rÆng c©y xμ cõ cña thÞ x·, ®−êng nham nhë, ®Çy \"æ gμ\", \"æ tr©u\" lÇn l−ît hiÖn ra tr−íc m¾t. C¸c chiÕn sÜ c¶nh vÖ ®ang tay cuèc, tay xÎng san lÊp khÈn tr−¬ng ®Ó b¶o ®¶m xe qua. 74

Sau khi ®oμn xe ®i qua hä l¹i xãa hÕt mäi dÊu vÕt cña cuéc di chuyÓn ®Æc biÖt. Ngoμi chiÕc xe Zin 157 chë thi hμi cña B¸c cßn cã bèn chiÕc xe kh¸c. Xe ®i ®Çu lμ chiÕc G¸t 69A, xe b¶o «n b¶o vÖ phÝa tr−íc, xe b¶o «n b¶o vÖ phÝa sau, cuèi cïng lμ xe cña c¸c ®ång chÝ trong Ban chØ ®¹o. Theo yªu cÇu cña c¸c chuyªn gia Liªn X«, ®Ó ®Ò phßng nh÷ng diÔn biÕn bÊt tr¾c x¶y ra däc ®−êng, tæ y tÕ ph¶i chuÈn bÞ mét c¬ sè thuèc dù bÞ ®i cïng xe thi hμi ®Ó khi cÇn cã thÓ dõng l¹i lμm thuèc bæ sung. §ªm mïa ®«ng, cμng vÒ khuya trêi cμng l¹nh. Giã bçng nhiªn t¾t lÆng vμ nh÷ng v× sao hiÖn ra mê nh¹t sau nh÷ng t¶ng m©y x¸m ng¾t. Con ®−êng tr−ên qua nh÷ng s−ên ®åi, bß xuèng nh÷ng thung lòng, b¨ng qua c¸c c©y cÇu võa ®−îc söa ch÷a gÊp g¸p. Kh«ng gian hoμn toμn yªn tÜnh. ChØ cßn nghe tiÕng m¸y næ, tiÕng b¸nh xe nghiÕn trªn ®−êng ®Çy sái ®¸ sμn s¹t. Mçi lÇn qua mét ®o¹n ®−êng xÊu, mét ý nghÜ, mét c©u hái cïng mét lóc vôt ®Õn víi mäi ng−êi: liÖu B¸c cã lμm sao kh«ng? B¸c sÜ NguyÔn Gia QuyÒn ®−îc ph©n c«ng ngåi cïng xe chë thi hμi B¸c. Trêi bªn ngoμi ®· l¹nh, trong xe cμng l¹nh h¬n bëi nh÷ng khèi n−íc ®¸ xÕp ®Çy trong xe vμ xung quanh linh c÷u B¸c thay cho m¸y ®iÒu hßa nhiÖt ®é. §ång chÝ Igo, chuyªn gia Liªn X« còng t×nh nguyÖn lªn xe thi 75

hμi, ngåi cïng víi b¸c sÜ QuyÒn. Trong xe cã trang bÞ ®iÖn tho¹i gi÷a b¸c sÜ QuyÒn vμ ®ång chÝ Kinh Chi ngåi bªn buång l¸i. ThØnh tho¶ng ®ång chÝ Kinh Chi l¹i hái: \"ThÕ nμo, vÉn yªn æn c¶ chø?\", ®ång chÝ NguyÔn Gia QuyÒn ®Æt cÆp kÝnh trªn n¾p linh c÷u ®Ó kiÓm tra ®é rung xãc cña xe. Mçi lÇn ®ång chÝ Kinh Chi hái, nh×n cÆp kÝnh vÉn n»m yªn ë vÞ trÝ cò, ®ång chÝ NguyÔn Gia QuyÒn lÇn nμo còng tr¶ lêi ng¾n gän: \"B¸o c¸o, kh«ng cã chuyÖn g× x¶y ra c¶\". Trêi võa höng s¸ng th× chiÕc xe cuèi cïng trong ®éi h×nh hμnh qu©n cña ®oμn còng mÊt hót trong c¸nh rõng cña khu c¨n cø. §oμn xe ®i vμo con ®−êng ngang qua mét hå n−íc lín bμng b¹c s−¬ng mï ®Ó lªn ®åi. Hai bªn ®−êng, lau, sËy mäc ®Çy, quÖt hai bªn thμnh xe l¹t s¹t. Lóc ®oμn xe t¾t m¸y dõng l¹i ®· thÊy rÊt ®«ng ng−êi ®øng ®ãn B¸c tr−íc ng«i nhμ kÝnh. Trong cïng mét lóc, c¶ ng−êi míi ®Õn vμ ng−êi ra ®ãn ®Òu ®æ x« ®Õn chiÕc Zin chë thi hμi B¸c. C¸nh cöa sau xe võa më, ®ång chÝ Igo vμ ®ång chÝ NguyÔn Gia QuyÒn b−íc xuèng, khu«n mÆt hai ng−êi t¸i nhît nh−ng kh«ng giÊu ®−îc xóc ®éng. §ång chÝ Phïng ThÕ Tμi b−íc ®Õn n¾m lÊy bμn tay to, l¹nh gi¸ cña b¸c sÜ Igo vμ hái: \"§ång chÝ ngåi trong ®ã l¹nh, nh−ng yªn æn ph¶i kh«ng?\". \"Tèt, tèt\", ®ång chÝ Igo tr¶ lêi. Mäi ng−êi cïng thë phμo. Hä hiÓu: nh− vËy cã nghÜa lμ kh«ng cã g× x¶y ra ®èi víi thi hμi B¸c. 76

Buæi s¸ng ngμy 24-12, ®Õn víi khu c¨n cø thËt yªn tÜnh nh−ng còng thËt s«i ®éng. Cuéc di chuyÓn hoμn toμn th¾ng lîi. Mäi ng−êi khÈn tr−¬ng ®−a thi hμi B¸c vμo nhμ kÝnh, nhanh chãng lμm mäi c«ng viÖc chuyªn m«n kü thuËt. C¸c bé phËn kh¸c th× cñng cè n¬i ¨n, ë míi. Ai còng ng¬ ng¸c tr−íc vÎ ®Ñp kú l¹ cña khu rõng. Tr−íc ®©y, khi c¸c chiÕn sÜ c«ng binh ph¶i chÆt bá mét sè c©y th«ng ®Ó x©y nhμ ë vμ ®μo c«ng sù, B¸c chØ cho phÐp chÆt nh÷ng c©y kh«ng thÓ ®Ó l¹i ®−îc, c©y nμo cßn cã thÓ gi÷ ®−îc th× ph¶i gi÷ l¹i b»ng mäi c¸ch. Bëi thÕ, ngay gi÷a tiÒn s¶nh cña ng«i nhμ lín tr−íc ®©y lμ n¬i häp cña Bé ChÝnh trÞ, mäi ng−êi cßn thÊy mét c©y th«ng lín chui v−ît qua tr−íc hiªn ng¹o nghÔ táa bãng xuèng khu rõng. §iÒu nμy chøng tá B¸c kh«ng chØ yªu mμ cßn t«n träng vÎ ®Ñp vèn cã cña thiªn nhiªn ®Õn møc nμo. Cã lÏ còng cÇn ph¶i nãi thªm vÒ t×nh h×nh d©n c− ë xung quanh ®Þa bμn ®ãng qu©n cña ®¬n vÞ. Tr−íc n¨m 1945, ë khu vùc nμy cã mét c¬ së nhá cña Quèc d©n ®¶ng. Trong kh¸ng chiÕn chèng thùc d©n Ph¸p trë thμnh vïng ®Þch k×m kÑp cã ®ån bèt cña lÝnh Ph¸p. C¬ së ®¶ng trong vïng yÕu, ®êi sèng nh©n d©n cßn nhiÒu khã kh¨n thiÕu thèn. Tr−íc khi di chuyÓn thi hμi B¸c lªn, Côc B¶o vÖ ®· lμm viÖc kü víi c¸c tæ chøc ®¶ng, chÝnh quyÒn ë ®Þa ph−¬ng. Do ph¶i gi÷ bÝ mËt nªn c¶ tØnh ñy, 77

huyÖn ñy vμ nh©n d©n trong vïng kh«ng ai biÕt r»ng quª h−¬ng cña hä ®ang ®−îc nhËn mét vinh dù lín: thay mÆt cho c¶ n−íc g×n gi÷ thi hμi B¸c. Nh÷ng ngμy ®Çu ë K84 ®· tr«i qua trong nh÷ng khã kh¨n, thiÕu thèn t−ëng chõng nh− rÊt v« lý: Mäi ng−êi kh«ng ai ®−îc ra ngoμi nªn nguån thùc phÈm chñ yÕu lμ rau rõng víi thøc ¨n kh«, vμ tõng bé phËn ph¶i tù lo liÖu lÊy. HÇu hÕt c¸c bé phËn: y tÕ, b¶o vÖ, c«ng binh, th«ng tin, côc ®èi ngo¹i... anh em c¸n bé, chiÕn sÜ tõ nhiÒu ®¬n vÞ vÒ, ®¬n vÞ cò ®· c¾t qu©n sè, nh−ng ®¬n vÞ míi th× ch−a ®−îc thμnh lËp chÝnh thøc, do ®ã viÖc b¶o ®¶m cung cÊp l−¬ng thùc, thùc phÈm... gÆp rÊt nhiÒu khã kh¨n. Ngay c¶ trong c¸c ngμy TÕt Nguyªn ®¸n n¨m ®ã, ®· s¸t TÕt råi nh−ng c¸n bé, chiÕn sÜ ë ®©y vÉn chØ cã c¬m ®én ng« víi canh rau rõng. Tr−íc t×nh h×nh ®ã, tuy thêi gian ®· muén nh−ng ®¬n vÞ ®· cè g¾ng cö ng−êi vÒ c¸c c¬ quan cò liªn hÖ xin ®−îc ®¶m b¶o mét phÇn tiªu chuÈn h−¬ng vÞ ngμy TÕt cho anh em. Riªng víi c¸c ®ång chÝ chuyªn gia, nh÷ng chiÕn sÜ quèc tÕ ®· v−ît hμng v¹n dÆm ®Õn vïng rõng hÎo l¸nh nμy ®Ó ®ãng gãp mét phÇn chñ yÕu vμo viÖc g×n gi÷ thi hμi B¸c, ®· ®−îc Côc §èi ngo¹i vμ ®¬n vÞ ch¨m sãc hÕt søc chu ®¸o. Sau TÕt Nguyªn ®¸n, c¸c bé phËn tÝch cùc triÓn khai c«ng t¸c t¨ng gia s¶n xuÊt ®Ó c¶i thiÖn b÷a ¨n cho bé ®éi, nhiÒu v¹t ®Êt ven hå n−íc d−íi ch©n 78

®åi ®· ®−îc ph¸t quang ®Ó trång rau, trång s¾n. Nh÷ng ®μn gμ ®Çu tiªn ®· xuÊt hiÖn. Cuéc sèng dÇn dÇn thay ®æi. Ngμy 16-2-1970, Bé Tæng tham m−u c«ng bè quyÕt ®Þnh thμnh lËp §oμn 69, trùc thuéc Bé Tæng tham m−u do Trung t¸ NguyÔn V¨n Hanh lμm ChÝnh ñy. H«m Êy lμ mét ngμy ®Ñp trêi. Nh÷ng tia n¾ng mïa xu©n chît höng lªn öng vμng trªn c¸c t¸n rõng. D−íi kia, dßng s«ng vÉn cuån cuén ch¶y. Tõ ®Ønh ®åi nh×n xuèng dßng s«ng sãng b¹c nh− mét l−ìi kiÕm s¾c. TÊt c¶ c¸n bé, chiÕn sÜ trong ®¬n vÞ, nh÷ng con ng−êi ®· tõ l©u g¾n bã trong mét nhiÖm vô thiªng liªng ngåi yªn lÆng l¾ng nghe ®ång chÝ NguyÔn V¨n Hanh ®äc quyÕt ®Þnh thμnh lËp §oμn. KÕt thóc buæi lÔ, mäi ng−êi ®øng dËy, s¸t vai nhau víi lêi h«: \"Trung thμnh v« h¹n, v−ît mäi khã kh¨n, quyÕt t©m g×n gi÷ tèt nhÊt thi hμi B¸c\". Ýt l©u sau, theo quyÕt ®Þnh cña Qu©n ñy Trung −¬ng, §¶ng ñy §oμn 69 còng thμnh lËp. C¸c ®ång chÝ NguyÔn V¨n Hanh, NguyÔn Gia QuyÒn, NguyÔn V¨n Méc, Vò V¨n Qu¸n, §inh ViÕt Phông ®−îc chØ ®Þnh vμo §¶ng ñy. ChÝnh ñy NguyÔn V¨n Hanh trong nh÷ng ngμy ®Çy khã kh¨n Êy ®· ®ãng gãp mét phÇn quan träng trong nhiÖm vô x©y dùng vμ cñng cè ®¬n vÞ. Ban ngμy, anh x¾n quÇn tham gia lao ®éng víi anh em, ®ªm vÒ l¹i chong ®Ìn suy nghÜ t×m ra nh÷ng biÖn 79

ph¸p tèt nhÊt ®Ó thùc hiÖn nghÞ quyÕt cña §¶ng ñy: \"Ph¶i tù lùc tù c−êng, kh«ng û l¹i chê trªn, ph¸t huy hÕt thÕ m¹nh t¹i chç, tÝch cùc t¨ng gia s¶n xuÊt, c¶i thiÖn ®êi sèng cho bé ®éi, tõng b−íc x©y dùng ®¬n vÞ tr−ëng thμnh vÒ mäi mÆt\". Võa lμm nghiÖp vô võa lao ®éng s¶n xuÊt tù tóc mét phÇn l−¬ng thùc, thùc phÈm dÇn dÇn trë thμnh mét nÕp sinh ho¹t cña c¸n bé, chiÕn sÜ trong ®¬n vÞ. NhiÒu ng−êi d©n trong vïng ngμy Êy, mçi khi ®i qua ®−êng thÊy nh÷ng chiÕn sÜ kh«ng mang qu©n hμm, qu©n hiÖu, cÆm côi cμy cuèc ®· lÇm t−ëng n¬i ®©y lμ mét khu c¶i t¹o nh÷ng qu©n nh©n bá ngò. V× thÕ, trong nh÷ng lÇn tiÕp xóc, c¸c chiÕn sÜ ®· ph¶i im lÆng, lμm ng¬ tr−íc nh÷ng lêi trªu träc bãng giã, ®«i khi rÊt nÆng nÒ cña c¸c c« g¸i. §iÒu nμy phÇn nμo ®· x¸c nhËn sù thμnh c«ng cña c«ng t¸c gi÷ g×n bÝ mËt. Ngay sau khi ®−îc thμnh lËp, §¶ng ñy §oμn ®· ®Ò ra nghÞ quyÕt vÒ c«ng t¸c ®¶m b¶o ®êi sèng cho c¸n bé, chiÕn sÜ. N¬i ¨n, chç ë ®−îc cñng cè. Nh÷ng v¹t ®Êt trång rau, trång s¾n, trång lóa ®−îc më réng, kh«ng cßn manh món, nhá lÎ nh− tr−íc. Ban chØ huy §oμn cßn tæ chøc ch¨n nu«i bß, lîn. Ngoμi chØ tiªu rau xanh chia cho tõng bé phËn, mçi c¸n bé, chiÕn sÜ trong §oμn cßn lÇn l−ît thay nhau ®i ch¨m sãc ®μn bß. C¸c c¸n bé chØ huy §oμn còng dμnh mçi th¸ng mét ngμy ®i ch¨m sãc ®μn bß víi c¸c chiÕn sÜ. 80

Ngμy 23-5-1970, mét ph¸i ®oμn chuyªn gia cña ViÖn thi hμi Lªnin sang Hμ Néi. Mét Héi ®ång kh¸m nghiÖm thi hμi B¸c gåm c¸c chuyªn gia Liªn X« vμ ViÖt Nam ®· ®−îc thμnh lËp. Sau khi tæ chøc kh¸m nghiÖm ë K84, héi ®ång ®· kÕt luËn: Qua t¸m th¸ng ®Çu b¶o vÖ, g×n gi÷ thi hμi Chñ tÞch Hå ChÝ Minh ë mét n−íc khÝ hËu nhiÖt ®íi, mÆc dï ph¶i di chuyÓn xa nh−ng h×nh d¸ng bªn ngoμi vμ c¸c bé phËn trªn c¬ thÓ Ng−êi vÉn ®−îc b¶o tån ®Çy ®ñ, phï hîp víi h×nh thÓ lóc Ng−êi cßn sèng. Héi ®ång cßn kh¼ng ®Þnh, thi hμi B¸c cã ®Çy ®ñ ®iÒu kiÖn ®Ó gi÷ g×n l©u dμi. §©y lμ mét phÇn th−ëng hÕt søc quý gi¸ ®èi víi nh÷ng c¸n bé trong tæ y tÕ vμ tÊt c¶ c¸n bé, chiÕn sÜ trong ®¬n vÞ. Hä ®· giμnh ®−îc th¾ng lîi trong chÆng ®−êng ®Çu tiªn, chÆng ®−êng nμy sÏ lμ mét tiÒn ®Ò quan träng cho tÊt c¶ thÕ hÖ mai sau, khi hä ®−îc giao nhiÖm vô g×n gi÷ thi hμi B¸c. Ngμy 22-8, ®ång chÝ Vò V¨n CÈn, ñy viªn Ban chØ ®¹o tõ Hμ Néi lªn chØ thÞ cho Ban chØ huy §oμn chuÈn bÞ ®ãn ®oμn ®¹i biÓu cña Trung −¬ng vμ Qu©n ñy lªn viÕng B¸c. NhËn ®−îc lÖnh, c¸c ®ång chÝ chuyªn gia vμ tæ y tÕ khÈn tr−¬ng lμm viÖc: lμm thuèc, chØnh h×nh, c¶i t¹o ®Ìn ë phßng viÕng... c«ng viÖc kÐo dμi tíi 5 giê chiÒu. Mäi ng−êi hiÓu r»ng, chØ mét thay ®æi nhá trªn khu«n mÆt quen thuéc cña B¸c còng sÏ lμm cho chóng ta ®au 81

lßng. V× thÕ, c¸c ®ång chÝ chuyªn gia vμ c¸c c¸n bé y tÕ ®· chó ý tíi tõng chi tiÕt nhá nhÊt trªn c¬ thÓ cña B¸c. S¸ng ngμy h«m sau, 23-8, t¹i buång thi hμi ë khu c¨n cø ®· diÔn ra mét lÔ viÕng gi¶n dÞ vμ trang nghiªm. C¸c ®ång chÝ Trung −¬ng vμ Qu©n ñy do ®ång chÝ Lª DuÈn dÉn ®Çu båi håi ®øng tr−íc linh c÷u B¸c. Míi ®ã mμ ®· mét n¨m trêi B¸c ®i xa. Mét n¨m víi biÕt bao nhiªu nçi ®au, nçi nhí! Giê ®©y, ®øng tr−íc thi hμi B¸c, nh÷ng ng−êi häc trß, nh÷ng ng−êi ®ång chÝ trung thμnh cña B¸c ®Òu bμng hoμng, kh«ng tin r»ng B¸c ®· ra ®i m·i m·i, ®Òu ngì ngμng t−ëng nh− Ng−êi cßn ®ang trong giÊc ngñ. Sau lÔ viÕng, ®ång chÝ Lª DuÈn ®· gÆp mÆt th¨m hái c¸c ®ång chÝ chuyªn gia vμ Ban chØ huy §oμn. §ång chÝ nhËn xÐt: Thi hμi B¸c gi÷ g×n rÊt tèt nh− thi hμi Lªnin ë M¸txc¬va. XÕ tr−a ®oμn míi rêi K84 trë vÒ Hμ Néi. 3 Cuèi n¨m 1970, cuéc sèng cña nh÷ng ng−êi chiÕn sÜ §oμn 69 - \"§éi cËn vÖ ®á cña B¸c\" - nh− anh em th−êng gäi, dÇn dÇn ®i vμo æn ®Þnh. Khu rõng kh«ng chØ cã nh÷ng c©y th«ng, c©y lim cæ thô mμ cßn cã nh÷ng n−¬ng s¾n, n−¬ng ng«, nh÷ng ruéng lóa n−íc ®ang ®−îc thu ho¹ch. Nh÷ng buæi 82

chiÒu sau mét ngμy lμm viÖc c¨ng th¼ng trong phßng lμm thuèc hoÆc ngoμi n−¬ng rÉy, c¸n bé, chiÕn sÜ cña §oμn l¹i s«i næi ho¹t ®éng thÓ thao quanh s©n bãng, vμ khi buæi tèi ®Õn, tõng bé phËn l¹i tæ chøc sinh ho¹t, ®äc b¸o, hoÆc diÔn ®μn thanh niªn hay biÓu diÔn v¨n nghÖ... NghÞ quyÕt cña §¶ng ñy §oμn ®· ®−îc cô thÓ hãa trong tõng viÖc lμm, tõng ý nghÜ cña mçi ng−êi. Ai còng nghÜ r»ng ®¬n vÞ sÏ ë ®©y, sÏ gi÷ g×n thi hμi B¸c t¹i khu ®åi th¬ méng nμy cho ®Õn ngμy cuéc kh¸ng chiÕn chèng Mü, cøu n−íc th¾ng lîi hoμn toμn. Nh÷ng ph−¬ng ¸n chuÈn bÞ cho mét cuéc sèng l©u dμi ë khu c¨n cø ®· ®−îc Ban chØ huy §oμn chuÈn bÞ vμ dù tÝnh kü l−ìng. Nh−ng mét biÕn cè bÊt chît x¶y ra ®· lμm ®¶o lén tÊt c¶ mäi sinh ho¹t ®ang ®i vμo æn ®Þnh cña §oμn. §ªm ngμy 20 r¹ng ngμy 21-11, tiÕng m¸y bay trùc th¨ng ®ét ngét vang lªn trªn bÇu trêi khu c¨n cø. Tõ trong nhμ, mäi ng−êi cïng bËt dËy, lao ra ngoμi. ThÊp tho¸ng sau nh÷ng t¸n l¸ rõng, cã nhiÒu chiÕc trùc th¨ng bËt ®Ìn hiÖu nèi nhau bay qua. NhiÒu ng−êi t−ëng kh«ng qu©n m×nh diÔn tËp. Nh−ng chØ mét l¸t sau, khi nghe tiÕng m¸y bay ph¶n lùc gÇm ró, th× mäi ng−êi ®Òu hiÓu, cã mét chuyÖn g× ®ã kh«ng b×nh th−êng ®· x¶y ra. Ngμy 24, Ban chØ huy §oμn ®· nhËn ®−îc ®iÖn khÈn cña ®ång chÝ Phïng ThÕ Tμi: \"Tr−íc ®©y c¸c anh ®æ n−íc vμo th× b©y giê chuÈn bÞ móc n−íc 83

ra\". MÆc dï néi dung bøc ®iÖn chØ ng¾n gän nh− vËy, nh−ng Ban chØ huy §oμn ®· hiÓu: cã lÖnh chuÈn bÞ di chuyÓn thi hμi B¸c! Ngμy h«m sau, c¸c ®ång chÝ Phïng ThÕ Tμi vμ Kinh Chi trùc tiÕp lªn ®¬n vÞ phæ biÕn quyÕt ®Þnh di chuyÓn thi hμi B¸c vÒ Hμ Néi. Lóc Êy mäi ng−êi míi ®−îc biÕt, c¸i hiÖn t−îng \"diÔn tËp cña kh«ng qu©n\" thùc chÊt lμ ®ªm phiªu l−u cña lùc l−îng biÖt kÝch Mü, hßng gi¶i tho¸t nh÷ng tªn giÆc l¸i ®· bÞ b¾t, ë mét tr¹i tï binh. Nh−ng bän biÖt kÝch ®· vå hôt, sau mét lóc sôc s¹o kh«ng thÊy g×, tr¹i tï binh trèng rçng, bän chóng bá chuån th¼ng. Sau biÕn cè trªn, Bé ChÝnh trÞ vμ Qu©n ñy Trung −¬ng nhËn ®Þnh, khu ®åi K84 tuy lμ mét vÞ trÝ hÎo l¸nh, nh−ng cã nhiÒu ®åi träc, rÊt thuËn lîi cho viÖc ®æ bé ®−êng kh«ng cña Mü. H¬n n÷a, kh«ng qu©n Mü l¹i cã kh¶ n¨ng trinh s¸t ®iÖn tö rÊt hiÖn ®¹i, kÕt hîp víi gi¸n ®iÖp néi ®Þa, rÊt cã thÓ chóng ph¸t hiÖn ra khu vùc nμy. MÆc dï x¸c ®Þnh ®−îc r»ng mét cuéc tËp kÝch ®æ bé ®−êng kh«ng nh− ®· x¶y ra ë S¬n T©y nÕu diÔn ra ë khu ®åi K84 ®Þch vÉn kh«ng thÓ c−íp næi thi hμi B¸c, nh−ng sù ®ông ®é rÊt dÔ g©y ¶nh h−ëng lín ®Õn viÖc gi÷ g×n thi hμi. Bëi vËy, Bé ChÝnh trÞ quyÕt ®Þnh di chuyÓn B¸c vÒ l¹i Hμ Néi. ë Hμ Néi, dï liÒu lÜnh ®Õn mÊy, kh«ng qu©n Mü còng kh«ng thÓ tiÕn hμnh næi mét cuéc ®æ bé chíp nho¸ng nh− ®· diÔn ra ®ªm 20-11. 84

NhËn lÖnh di chuyÓn gÊp, §¶ng ñy vμ Ban chØ huy §oμn häp vμ triÓn khai nhiÖm vô ®Õn tõng bé phËn, ph©n c«ng ng−êi vÒ, ng−êi ë. Bé phËn ë l¹i b¶o qu¶n c¬ së vËt chÊt cña khu c¨n cø ®−îc giao cho ®ång chÝ Vò V¨n Qu¸n phô tr¸ch. §ªm mång 3-12, c¸n bé, chiÕn sÜ cña L÷ ®oμn 144 ®−îc lÖnh r¶i qu©n b¶o vÖ tuyÕn ®−êng hμnh qu©n. Tr−íc ®ã hai ngμy, c¸c chuyªn gia Liªn X« vμ mét sè c¸n bé trong tæ y tÕ ®Æc biÖt còng lªn ®−êng trë vÒ 75A chuÈn bÞ ®ãn B¸c. 22 giê ®ªm, ®oμn xe ®Æc biÖt l¹i lÆng lÏ rêi c¨n cø. §ªm ®ã trêi quang ®·ng, giã ch¹y lang thang trªn nh÷ng khu ®åi trèng tr¶i. ë nh÷ng ®o¹n ®−êng nhiÒu æ gμ vμ nh÷ng c©y cÇu háng l¹i thÊy thÊp tho¸ng bãng c¸c chiÕn sÜ c¶nh vÖ víi cuèc xÎng, quang, sät. Khi ®oμn xe ch¹y qua, hä im lÆng ®−a m¾t nh×n theo nh− ®Ó ®−a tiÔn B¸c råi l¹i véi v· xãa s¹ch dÊu vÕt cña cuéc di chuyÓn. Do ®· rót ®−îc kinh nghiÖm sau lÇn di chuyÓn tr−íc nªn ®ît di chuyÓn nμy mäi viÖc ®· diÔn ra hÕt søc nhanh gän. 3 giê s¸ng ngμy 4-12, ®oμn xe vÒ tíi Hμ Néi. Thμnh phè ®ang ch×m s©u trong giÊc ngñ, nh÷ng ngän giã buèt nh− kim ch©m vμo c¸c khíp x−¬ng nhøc nhèi, mÊy chiÕc l¸ kh« cuén m×nh ngñ yªn trªn hÌ phè bÞ ngän giã thøc dËy, chèc chèc l¹i trë m×nh xμo x¹c. Khi chiÕc xe Zin võa dõng l¹i tr−íc c«ng tr×nh 75A, c¸c chuyªn gia Liªn X« lªn kiÓm 85

tra ngay hai miÕng g¹c ®¾p hai bμn tay B¸c. Hai miÕng g¹c vÉn n»m nguyªn ë vÞ trÝ cò. Mäi ng−êi thë phμo. Nh− vËy cã nghÜa lμ trong qu¸ tr×nh hμnh qu©n, thi hμi B¸c ®· ®−îc b¶o vÖ an toμn tuyÖt ®èi. Tõ ®Þa bμn rõng nói chuyÓn vÒ thμnh phè, c¸c chiÕn sÜ §oμn 69 còng nh− Ban chØ huy §oμn ®Òu rÊt yªn t©m trong nhiÖm vô cña m×nh. ë Thñ ®« ®êi sèng sinh ho¹t thuËn lîi h¬n. C«ng t¸c phôc vô b¹n còng ®ì vÊt v¶, thiÕu thèn. Nh−ng còng nh− ë K84, mäi ng−êi vÉn ph¶i hÕt søc gi÷ bÝ mËt. Ngay c¶ c¸c ®ång chÝ trong Ban chØ ®¹o hay chuyªn gia, mçi khi vμo lμm thuèc cho B¸c ®Òu ph¶i ngåi trong xe bÞt kÝn, th− tõ cña mäi ng−êi göi vÒ nhμ ®Òu ph¶i ®Ó ngá. Sù ®i l¹i hÕt søc h¹n chÕ... Tuy vËy, kh«ng mét ng−êi nμo c¶m thÊy bøc bèi, khã chÞu. Mäi ng−êi chÊp hμnh c¸c quy ®Þnh nghiªm ngÆt Êy mét c¸ch nghiªm tóc, hoμn toμn tù nguyÖn, bëi hä hiÓu r»ng, sù hy sinh cña hä lμ ®Ó phôc vô cho mét nhiÖm vô cao c¶. Hä kh«ng c¶m thÊy thiÕu thèn bëi B¸c lu«n lu«n ë bªn c¹nh hä, ë trong tr¸i tim vμ t×nh c¶m cña hä. ë Thñ ®«, mïa xu©n råi mïa hÌ n¨m 1971 tr«i qua mét c¸ch b×nh lÆng. Nh÷ng chiÕn sÜ cña §oμn 69 theo B¸c vÒ Hμ Néi tiÕp tôc mét cuéc sèng ©m thÇm vμ c¨ng th¼ng bªn thi hμi B¸c. Nh÷ng ng−êi ë l¹i c¨n cø tiÕp tôc t¨ng gia s¶n xuÊt, b¶o hμnh 86

m¸y mãc, g©y dùng c¬ së thμnh mét hËu cø v÷ng ch¾c ®Ó khi cÇn l¹i s½n sμng ®ãn B¸c lªn. Cuéc sèng cø nh− vËy lÆng lÏ tr«i qua. Nh÷ng ng−êi d©n Thñ ®« kh«ng ai biÕt r»ng B¸c ®ang ë rÊt gÇn hä. B¸c vÉn ®ang ®−îc b¶o vÖ, gi÷ g×n nh− khi Ng−êi cßn sèng, vμ ®Õn mét ngμy nμo ®ã, hä sÏ l¹i ®−îc ®Õn viÕng B¸c nh− nh÷ng ngμy ®Çu th¸ng 9-1969, nh÷ng ngμy kh«ng thÓ nμo quªn trong cuéc ®êi cña mçi mét ng−êi d©n trong thμnh phè. Cho tíi mïa thu n¨m Êy, l¹i mét biÕn cè kh¸c x¶y ra, kh«ng kÐm phÇn d÷ déi ®· lμm ®¶o lén tÊt c¶ mäi sinh ho¹t, nÕp sèng cña nh÷ng chiÕn sÜ lμm nhiÖm vô b¶o vÖ thi hμi B¸c. Thêi gian nμy, NÝchx¬n ®· ph¶i xuèng thang, tuyªn bè ngõng nÐm bom hoμn toμn miÒn B¾c. Nh−ng ©m m−u ph¸ ho¹i miÒn B¾c b»ng kh«ng qu©n, h¶i qu©n th× vÉn kh«ng hÒ thay ®æi. §ã lμ viÖc dïng hãa chÊt t¸c ®éng vμo thiªn nhiªn g©y ra lò lôt, hßng dËp t¾t sù chi viÖn cña hËu ph−¬ng ®èi víi tiÒn tuyÕn lín. Trong mïa thu n¨m Êy, ®Õ quèc Mü ®· sö dông 277 lÇn chiÕc m¸y bay víi 8.312 ®¬n vÞ hãa chÊt ®−îc th¶ xuèng vïng trêi Hμ Néi vμ c¸c vïng rõng nói thuéc l−u vùc s«ng Hång vμ s«ng §μ, t¹o ra nh÷ng ®¸m m©y l¹nh xóc t¸c trong kh«ng khÝ, g©y ra nh÷ng trËn m−a lín, d÷ déi. Theo sè liÖu cña Mü th× mùc n−íc cña n¨m 1971 ®· lªn tíi 16 ph©n 87

Anh. Trong ®ã 7 ph©n Anh do chiÕn dÞch \"më m¾t\" cña ®Õ quèc Mü g©y ra, cßn l¹i 9 ph©n Anh do l−îng m−a vèn cã cña thiªn nhiªn. Bän cÇm quyÒn Nhμ Tr¾ng tÝnh r»ng, víi l−îng m−a lín nh− vËy, n−íc s«ng Hång, s«ng §μ sÏ d©ng lªn tμn ph¸ ®ª ®iÒu, nhÊn ch×m c¸c lμng m¹c, thμnh phè, c¸c trôc ®−êng giao th«ng quan träng, buéc ChÝnh phñ ta ph¶i gi¶m bít c¸c cuéc tiÕn c«ng trªn chiÕn tr−êng vμ nh©n nh−îng chóng trong c¸c cuéc héi ®μm ®ang dån chóng vμo ngâ côt t¹i Pari. Ch−a bao giê, kÓ tõ 50 n¨m l¹i ®©y, bÇu trêi miÒn B¾c gÆp nh÷ng trËn m−a lín, dai d¼ng ®Õn thÕ. Ngμy 18-8, ®ª s«ng §uèng bÞ vì ë cèng Th«n, g©y n¹n lôt lín ë c¸c ®Þa ph−¬ng thuéc hai tØnh Hμ B¾c vμ H¶i H−ng. C¶ mét vïng d©n c− ®«ng ®óc, n«ng nghiÖp trï phó bÞ nhÊn ch×m trong n−íc lò, mùc n−íc s«ng Hång vÉn tiÕp tôc d©ng cao tíi møc kû lôc: 14,1 mÐt t¹i Hμ Néi. Trong nh÷ng ngμy Êy, dßng s«ng trë nªn réng mªnh m«ng, ®ôc ngÇu, x« ch¶y cuån cuén, cuèn tr«i nhiÒu thuyÒn m¶ng, tre gç b¨ng qua gÇm cÇu Long Biªn, ®æ vÒ phÝa h¹ l−u. Thñ ®« Hμ Néi bÞ ®e däa. NhiÒu ®−êng phè bÞ ngËp, n−íc trμn vμo c¸c nhμ d©n, c¸c c«ng së. ñy ban chèng lôt, b·o trung −¬ng ®· ph¶i tÝnh ®Õn chuyÖn chuÈn bÞ di t¶n d©n ra khái thμnh phè. 88

Tr−íc t×nh h×nh ®ã, Ban chØ huy vμ §¶ng ñy §oμn 69 häp phiªn khÈn cÊp, quyÕt ®Þnh ®Ò nghÞ Qu©n ñy cho di chuyÓn thi hμi B¸c vÒ l¹i c¨n cø, bëi nÕu x¶y ra lò lôt ë Hμ Néi, thi hμi B¸c sÏ kh«ng cã ®ñ ®iÒu kiÖn ®Ó b¶o vÖ. Trong khi chê quyÕt ®Þnh cña trªn, Ban chØ huy §oμn ph¶i chuÈn bÞ c¶ hai ph−¬ng ¸n: di chuyÓn vμ chèng lôt t¹i chç. Nh÷ng ngμy nμy, ®ång chÝ Kinh Chi th−êng xuyªn cã mÆt ë 75A. NhiÒu c¸n bé ®−îc cö ®i trinh s¸t t×m kiÕm c¸c ®iÓm cao trong thμnh phè ®Ó ®−a B¸c lªn nÕu ®ª s«ng Hång bÞ vì. Mét sè kh¸c th× chuÈn bÞ cho ph−¬ng ¸n di chuyÓn B¸c lªn c¸c ng«i nhμ cao tÇng ë bÖnh viÖn trong t×nh huèng cÊp b¸ch nhÊt. ChiÕc ®iÖn tho¹i ®Æt trong phßng lμm viÖc cña Ban chØ huy §oμn rÐo liªn tôc, dån dËp th«ng b¸o mùc n−íc cña s«ng Hång, l−îng m−a ®o ®−îc trong ngμy vμ kh¶ n¨ng thêi tiÕt trong nh÷ng ngμy s¾p tíi... Ngμy 16-8, bÇu trêi vÉn nÆng nh− ch×, m−a vÉn sÇm sËp giéi xuèng kh«ng døt. N−íc s«ng Hång vÉn tiÕp tôc d©ng lªn. Kh«ng khÝ phßng chèng lò lôt s«i ®éng kh¾p thμnh phè. Suèt ngμy ®ªm, c¸c c¸n bé, chiÕn sÜ §oμn 69 bån chån, hä liªn tôc cö ng−êi ch¹y ra bê ®ª s«ng Hång xem t×nh h×nh mùc n−íc, khu«n mÆt ng−êi nμo còng bît b¹t, phê ph¹c v× ngÊm n−íc. Kh«ng ai lo cho m×nh mμ chØ lo cho B¸c. Kh«ng biÕt nh÷ng g× sÏ 89

x¶y ra vμ thi hμi B¸c sÏ ra sao nÕu nh− n−íc s«ng Hång lªn cao, bÊt ngê ph¸ vì ®ª trμn vμo thμnh phè? 4 Tr−a ngμy 18-8, trêi vÉn m−a nh− trót, ®øng trªn bê ®ª nh×n xuèng, dßng s«ng Hång trë nªn hung d÷. TÊt c¶ nhμ cöa, ®−êng s¸ ë b·i s«ng ®Òu bÞ nhÊn ch×m trong n−íc. Trªn mÆt ®ª san s¸t c¸c lÒu b¹t, gi−êng tñ. Nh÷ng ®øa trÎ tãc −ít sòng, bã gèi ngåi co ro tr−íc cöa lÒu. §óng 1 giê chiÒu, ®ång chÝ Phïng ThÕ Tμi trùc tiÕp ®Õn phæ biÕn quyÕt ®Þnh cña Qu©n ñy di chuyÓn thi hμi B¸c trë l¹i c¨n cø. Mét cuéc häp khÈn cÊp lËp tøc ®−îc triÖu tËp. Sau ®ã ai vÒ viÖc nÊy, hèi h¶ chuÈn bÞ suèt ®ªm 18-8. V× lμ lÇn di chuyÓn thø ba nªn mäi viÖc diÔn ra hÕt søc thuËn lîi. Nh−ng v× khèi l−îng c«ng viÖc nhiÒu nªn ®óng vμo lóc hai tÊn n−íc ®¸ ®−îc xÕp lªn xe Zin 157 th× trêi còng võa höng s¸ng. 8 giê ngμy 19, ®ång chÝ Kinh Chi xuèng phæ biÕn mÖnh lÖnh hμnh qu©n råi cïng víi mét sè c¸n bé, chiÕn sÜ cña §oμn ®i K84 tr−íc. Thêi gian nμy, ®ång chÝ ChÝnh ñy NguyÔn V¨n Hanh ®i Liªn X« nªn ®ång chÝ Kinh Chi ph¶i th−êng xuyªn cã mÆt t¹i §oμn, trùc tiÕp chØ ®¹o tõ nh÷ng c«ng viÖc cô thÓ nhÊt. 11 giê tr−a h«m Êy, 90

®oμn xe ®−îc lÖnh rêi khái c«ng tr×nh 75A. Cuéc di chuyÓn lÇn nμy diÔn ra vμo ban ngμy nªn tÊt c¶ c¸c xe ®Òu c¾m cê háa tèc vμ ®Òu cã giÊy phÐp ®i vμo tÊt c¶ mäi con ®−êng cÊm. Kh¸c víi nh÷ng cuéc di chuyÓn tr−íc, v× nhiÒu ®o¹n ®−êng bÞ ngËp nªn trong ®éi h×nh hμnh qu©n cã thªm chiÕc xe P¸p, mét lo¹i xe ®Æc chñng cña c«ng binh võa cã thÓ ch¹y trªn bé võa cã thÓ ch¹y d−íi n−íc, trong mäi ®Þa h×nh vμ thêi tiÕt phøc t¹p. LÇn nμy, ®ång chÝ NguyÔn Gia QuyÒn còng l¹i ®−îc ph©n c«ng ngåi trªn xe chë thi hμi B¸c. C¸c ®ång chÝ TrÇn Quèc Hoμn, Phïng ThÕ Tμi cïng hμnh qu©n ®−a tiÔn B¸c. §oμn xe ch¹y trong m−a l¹nh. Nh÷ng con ®−êng trong thμnh phè ®Òu ngËp n−íc. Suèt däc hai bªn ®−êng hμnh qu©n, nh÷ng c¸nh ®ång lóa võa bÐn rÔ còng bÞ nhÊn ch×m trong n−íc. Kh¾p n¬i kh«ng khÝ chèng lôt diÔn ra khÈn cÊp. TiÕng m¸y b¬m, tiÕng gμu t¸t n−íc vang lªn trong tiÕng sÊm vμ tiÕng m−a μo μo, kh«ng døt. Khã kh¨n nhÊt vÉn lμ ®o¹n ®−êng cuèi cña cuéc di chuyÓn. §−êng tr¬n lÇy léi, ®oμn xe ph¶i ch¹y víi tèc ®é rÊt chËm. Ngåi trong xe chë thi hμi B¸c, ®ång chÝ NguyÔn Gia QuyÒn nhiÔm l¹nh, giäng nãi qua èng nghe m¸y ®iÖn tho¹i lËp bËp, rêi r¹c. ThÊy vËy, ®ång chÝ Phïng ThÕ Tμi quyÕt ®Þnh cho ®oμn xe dõng l¹i nghØ mét lóc ®Ó mäi ng−êi lÊy søc. 91

5 giê chiÒu, ®oμn xe vÒ tíi ®Þa phËn khu c¨n cø. Lóc nμy trêi ®· ngít m−a nh−ng ®o¹n ®−êng rÏ vμo c¨n cø ngËp n−íc, xe Zin kh«ng thÓ v−ît qua ®−îc, b¸c sÜ NguyÔn V¨n Ch©u, ng−êi ®−îc cö lªn tr−íc cïng mét sè c¸n bé kh¸c lμm vÖ sinh c«ng nghiÖp chuÈn bÞ ®ãn B¸c kh«ng lóc nμo v¾ng mÆt ë ®o¹n ®−êng ngËp lôt nμy. Cø bèn m−¬i phót, b¸c sÜ Ch©u l¹i léi xuèng ®o mùc n−íc mét lÇn ®Ó kÞp thêi th«ng b¸o vÒ Hμ Néi. Nh−ng cho ®Õn lóc ®oμn xe chë thi hμi B¸c ®· ®ç ë qu·ng ®−êng bªn kia, n−íc s«ng vÉn tiÕp tôc trμn vμo lμm cho khu ®åi nh− mét hßn ®¶o. BiÕt r»ng kh«ng thÓ dõng xe chê n−íc rót, Ban chØ huy §oμn quyÕt ®Þnh chuyÓn thi hμi B¸c tõ xe Zin sang xe hång thËp tù råi chuyÓn toμn bé xe hång thËp tù lªn xe P¸p. ChØ cã c¸ch Êy míi cã thÓ v−ît qua ®−îc ®o¹n ®−êng nμy. Theo kÕ ho¹ch ®· ®−îc dù tÝnh tõ tr−íc, hai thanh ray nhá ®−îc b¾c thμnh cÇu cho hång thËp tù bß lªn xe P¸p. Trong cïng mét lóc chiÕc xe P¸p võa dïng têi kÐo, võa cho xe hång thËp tù næ m¸y bß theo hai thanh s¾t lªn thïng xe. C«ng viÖc diÔn ra rÊt c¨ng th¼ng v× trong xe hång thËp tù lμ thi hμi B¸c. ChØ do mét s¬ suÊt nhá, hËu qu¶ x¶y ra sÏ kh«ng sao l−êng hÕt ®−îc. L¸i chiÕc xe hång thËp tù h«m ®ã lμ ®ång chÝ NguyÔn V¨n S−íng. Trêi l¹nh mμ trªn tr¸n ®ång chÝ S−íng lÊm tÊm må h«i. Ph¶i cho ®Õn khi chiÕc xe hång thËp tù n»m gän trªn thïng 92

xe P¸p mäi ng−êi míi thë phμo, nhÑ nhâm. ChiÕc xe P¸p dõng l¹i mét l¸t nh− ®Ó lÊy søc råi tõ tõ bß xuèng ngÇm. Xung quanh xe, n−íc μo μo ch¶y. ChiÕc xe nh− mét con tμu nhá v−ît s«ng. TÊt c¶ mäi ng−êi v−ît s«ng. TÊt c¶ mäi ng−êi khÈn tr−¬ng lªn xe P¸p ®Ó vμo khu c¨n cø. Khi chiÕc xe P¸p dõng l¹i, t¾t m¸y tr−íc cöa ng«i nhμ kÝnh, hai thanh s¾t l¹i ®−îc b¾c song song ë phÝa sau thïng xe. L¹i nh÷ng phót gi©y c¨ng th¼ng míi, ®−a xe lªn ®· khã, ®−a xe xuèng l¹i cμng khã kh¨n h¬n. ChiÕc xe hång thËp tù næ m¸y. Hai b¸nh sau cña xe råi hai b¸nh tr−íc b¸m vμo hai thanh ray tõ tõ lïi xuèng. C¶ bèn b¸nh xe ®· n»m gän trªn hai thanh s¾t ë mét ®é dèc 30 ®é. Bªn d−íi lμ kho¶ng trèng. Xung quanh bçng im ph¾c, mäi ng−êi nh− nÝn thë. Kh«ng ai cßn nghe thÊy tiÕng giã ch¹y rμo rμo giò n−íc trong rõng th«ng. Kh«ng gian chØ cßn tiÕng xe ró nhÌ nhÑ, bèn b¸nh xe tõ tõ l¨n trªn hai thanh s¾t. Vμ khi chiÕc hång thËp tù ®ç th¨ng b»ng ®ñ bèn b¸nh trªn mÆt ®Êt, mäi ng−êi ån lªn. V× qu¸ c¨ng th¼ng vμ xóc ®éng, ®ång chÝ S−íng xØu thiÕp ®i trªn vßng tay l¸i. Sau t¸m th¸ng trêi xa c¸ch, trë l¹i K84 lÇn nμy mäi ng−êi kh«ng khái ngì ngμng tr−íc sù thay ®æi cña khu c¨n cø. MÆc dï chØ cßn mét bé phËn nhá ë l¹i nh−ng c¬ së vËt chÊt ®−îc ph¸t triÓn kh¸ phong phó. Ngay buæi tèi h«m Êy, ®Ó mõng th¾ng 93

lîi cña cuéc di chuyÓn, Ban chØ huy §oμn ®· cho anh em mét b÷a liªn hoan b»ng nh÷ng vËt phÈm cña c¸c chiÕn sÜ lμm ra. Ngμy h«m sau, ®Ó ®Ò phßng ®Þch ®æ bé ®−êng kh«ng, §oμn ®· tæ chøc cho anh em ngôy trang c¾m cäc bè phßng ë nh÷ng kho¶ng trèng. Ba khÈu ®éi ph¸o 14 ly 5 cña E20 F361* Bé T− lÖnh Phßng kh«ng - Kh«ng qu©n còng ®−îc ®iÒu vÒ bæ sung cho §oμn, bè trÝ trªn ba ngän ®åi xung quanh c¨n cø, t¹o thμnh mét thÕ ch©n kiÒng v÷ng ch·i. Ngoμi ra, nh÷ng ngμy tiÕp theo Bé Tæng tham m−u cßn ®iÒu tiÕp mét ®¹i ®éi bé binh cña L÷ ®oμn 144 ®øng ë vßng ngoμi, s½n sμng tiªu diÖt bän biÖt kÝch mét khi chóng liÒu lÜnh ®æ bé xuèng c¨n cø. VÉn ch−a thËt yªn t©m, ®ång chÝ Phïng ThÕ Tμi cßn chØ thÞ cho x©y ba l« cèt xung quanh nhμ kÝnh. Nh−ng Ban chØ huy §oμn ®Ò nghÞ Bé ®iÒu cho ba chiÕc xe t¨ng thay cho viÖc x©y l« cèt. Ba xe t¨ng còng lμ ba chiÕc l« cèt nh−ng cã kh¶ n¨ng c¬ ®éng cao. ý kiÕn cña §oμn ®−îc Bé Tæng tham m−u chÊp thuËn, vμ ba chiÕc T34 cã trang bÞ ph¸o §KZ84 cña Tr−êng SÜ quan ThiÕt gi¸p ®· ®−îc ®iÒu vÒ ®øng trong ®éi h×nh chiÕn ®Êu cña §oμn. _______________ * Trung ®oμn 20 thuéc S− ®oμn 361 phßng kh«ng b¶o vÖ Hμ Néi (BT). 94

Do c¸c ®¬n vÞ phèi thuéc nhiÒu nh− vËy, qu©n sè cña §oμn t¨ng vät lªn, viÖc b¶o ®¶m l−¬ng thùc, thùc phÈm gÆp rÊt nhiÒu khã kh¨n. PhÇn lín c¸n bé, chiÕn sÜ c¸c ®¬n vÞ míi ®Õn ph¶i n»m vâng. §Þa bμn ®øng ch©n réng, bÕp ¨n l¹i tËp trung nªn viÖc ®i l¹i, ¨n uèng còng rÊt vÊt v¶, cã nh÷ng bé phËn ph¶i ®i xa hμng c©y sè ®Ó lÊy c¬m. Tr−íc t×nh h×nh ®ã, cã hai nhiÖm vô mμ §¶ng ñy vμ Ban chØ huy §oμn chó träng triÓn khai cïng mét lóc lμ: b¶o ®¶m gi÷ g×n thi hμi B¸c ë møc ®é tèt nhÊt, ®i ®«i víi viÖc kh¾c phôc chç ¨n, chç ë cho tõng bé phËn, nhÊt lμ c¸c bé phËn míi ®Õn. Nhê cã tÝnh n¨ng ®éng cña c¸c c¸n bé vμ chiÕn sÜ trong §oμn, chØ sau mét thêi gian ng¾n, tÊt c¶ c¸c ng«i nhμ dét n¸t ®· ®−îc söa ch÷a, nhiÒu ng«i nhμ míi ®· ®−îc x©y dùng. Tuy ch−a thËt khang trang nh−ng còng ®ñ ®Ó c¸c bé phËn sinh ho¹t vμ lμm viÖc. Gi¶i quyÕt xong chç ¨n, chç ë, Ban chØ huy §oμn l¹i gÆp khã kh¨n kh¸c, ®ã lμ t− t−ëng ch¸n n¶n, kh«ng th«ng suèt víi nhiÖm vô cña mét sè ®¬n vÞ míi ®Õn, ®Æc biÖt lμ ®¬n vÞ ph¸o cao x¹. Sè anh em ë bé phËn nμy phÇn lín nhËp ngò tõ nh÷ng n¨m 1962, 1963, ®· tõng tr¶i qua nhiÒu thö th¸ch, lËp ®−îc nhiÒu chiÕn c«ng nh−ng qu©n hμm vÉn chØ lμ binh nh×, binh nhÊt. QuyÒn lîi chÝnh trÞ còng kh«ng ®−îc gi¶i quyÕt tháa ®¸ng... 95

Sù ch¸n n¶n n¶y sinh còng cßn bëi mét lÏ, anh em kh«ng hÒ biÕt m×nh vÒ ®©y ®Ó lμm g×. §ang lao vμo cuéc chiÕn ®Êu s«i næi, bçng d−ng bÞ thu vÒ mét gãc rõng, l¹i qu¸ nhμn rçi, kh«ng ®−îc tiÕp xóc víi d©n. Anh em cã mÆc c¶m nh− ®ang ph¶i chÞu mét h×nh thøc kû luËt. Ban chØ huy §oμn hiÓu r»ng, nÕu ®−îc nãi râ cho anh em chiÕn sÜ cao x¹ hiÓu, hä ®ang l·nh nhËn mét nhiÖm vô quan träng lμ b¶o vÖ thi hμi B¸c th× dï khã kh¨n ®Õn ®©u, thiÖt thßi ®Õn ®©u, ch¾c ch¾n sÏ kh«ng mét ai kªu ca, phμn nμn. Nh−ng nh÷ng g× thuéc vÒ nguyªn t¾c th× ph¶i tuyÖt ®èi t«n träng. H¬n n÷a, c«ng t¸c b¶o mËt lu«n lu«n ®−îc §oμn ®Æt lªn hμng ®Çu, coi ®ã lμ yÕu tè quan träng nhÊt ®Ó hoμn thμnh nhiÖm vô. Tr−íc t×nh h×nh ®ã, mét mÆt, Ban chØ huy §oμn tÝch cùc ®éng viªn anh em, mÆt kh¸c ®Ò nghÞ víi Bé Tæng tham m−u gi¶i quyÕt tÊt c¶ c¸c mÆt tån ®äng cña chÝnh s¸ch, vμ ®¬n vÞ ®· ®i s©u vμo t©m t−, t×nh c¶m cña anh em gi¶i quyÕt tõng viÖc cô thÓ, chØ mét thêi gian ng¾n, ®¬n vÞ ph¸o cao x¹ ®· trë thμnh mét ®¬n vÞ m¹nh cña §oμn. Cïng chia sÎ gian khæ víi c¸n bé, chiÕn sÜ trong §oμn lμ c¸c chuyªn gia Liªn X«. C«ng viÖc chñ yÕu cña c¸c ®ång chÝ chuyªn gia lμ lμm thuèc cho B¸c. B¹n ®−îc −u tiªn ë mét khu nhμ riªng biÖt, s¸t c¹nh ng«i nhμ kÝnh ®Ó thi hμi B¸c. Th−êng xuyªn giao dÞch víi b¹n chØ cã c¸c ®ång 96

chÝ trong Ban chØ huy §oμn vμ bé phËn ®èi ngo¹i. BiÕt nh÷ng ng−êi ®ång chÝ ph¶i xa gia ®×nh, quª h−¬ng sang sèng gi÷a vïng rõng nói heo hót nμy v× mét nghÜa vô cao c¶, Ban chØ huy §oμn còng nh− bé phËn ®èi ngo¹i ®· cè g¾ng lμm tÊt c¶ nh÷ng g× cã thÓ lμm ®−îc ®Ó lμm dÞu bít nh÷ng thiÕu thèn vËt chÊt vμ t×nh c¶m mμ nh÷ng ng−êi ®ång chÝ, nh÷ng ng−êi b¹n ®ang ph¶i chÞu ®ùng. Mét lÇn, biÕt ®ång chÝ §ªbèp, Tr−ëng ®oμn chuyªn gia rÊt thÝch nu«i chim, §oμn ®· cö ng−êi vÒ Hμ Néi mua mét chiÕc lång vμ mét con vÑt thËt ®Ñp. §ång chÝ §ªbèp rÊt thÝch. HÇu nh− r¶nh lóc nμo ®ång chÝ §ªbèp còng ngåi tr−íc lång chim. Nh÷ng lóc ®ã ®«i m¾t «ng nheo l¹i, miÖng huýt s¸o khe khÏ. Cã mét ®ªm, do lμm thuèc cho B¸c qu¸ khuya, khi §ªbèp ®i nghØ th× ®· 12 giê ®ªm. S¸ng ra, b¸c sÜ NguyÔn Gia QuyÒn cã viÖc ph¶i lªn phßng cña §ªbèp, bçng ph¸t hiÖn ra con vÑt ®· c¾n ®øt nan lång bay ®i mÊt. BiÕt §ªbèp cßn ngñ cho tíi 10 giê tr−a, ®ång chÝ QuyÒn mét mÆt cho ng−êi vÒ Hμ Néi mua l¹i mét con vÑt kh¸c, mét mÆt cho anh em chia nhau vμo rõng t×m. T×m mét con chim gi÷a rõng qu¶ kh«ng kh¸c g× \"t×m kim ®¸y bÓ\". Nh−ng thËt kú l¹, chØ 15 phót sau, c¸c chiÕn sÜ c¶nh vÖ ®· t×m thÊy con vÑt ®ang ®Ëu ng¬ ng¸c trªn mét ngän lau bªn ®Çm n−íc vμ ®· khÐo lÐo b¾t ®−îc nã ®em vÒ trong khi ®ång chÝ §ªbèp cßn ®ang ngñ. C©u 97

chuyÖn nhá nμy chøng tá tÊm lßng cña nh÷ng c¸n bé, chiÕn sÜ trong §oμn ®èi víi c¸c ®ång chÝ chuyªn gia chu ®¸o vμ tÕ nhÞ biÕt chõng nμo... Nh− ®Ó ®¸p l¹i tÊm lßng Êy, c¸c ®ång chÝ chuyªn gia Liªn X« còng lμm viÖc hÕt søc m×nh, ®¸p øng mäi yªu cÇu cña c¸c b¹n ®ång nghiÖp ViÖt Nam. Võa lμm viÖc, võa truyÒn ®¹t l¹i nh÷ng kinh nghiÖm, nh÷ng bμi häc mμ b¹n ®−îc phÐp truyÒn ®¹t. Sau giê lμm viÖc mçi ngμy, b¹n còng cã mÆt ë s©n bãng chuyÒn, bãng bμn hoÆc ®i d¹o m¸t d−íi nh÷ng rÆng th«ng tho¸ng ®·ng vμng rùc trong ¸nh hoμng h«n ®ang lÆn xuèng sau nh÷ng d·y nói cao hïng vÜ... Thêi gian l¹i lÆng lÏ tr«i qua trªn khu ®åi th¬ méng vμ yªn tÜnh. Con s«ng sau mïa lò lôt d÷ déi hiÕm thÊy trong lÞch sö l¹i thu m×nh ch¶y hiÒn hßa, ªm ®Òm gi÷a hai bê lau sËy xanh biÕc. Råi TÕt ®Õn, mét c¸i TÕt thËt yªn ¶. Mäi ng−êi ®ãn xu©n bªn nh÷ng cμnh ®μo, nh÷ng ®ßn b¸nh ch−ng xanh. §ã lμ mét mïa xu©n ®Çy ®ñ, Ýt x¸o ®éng nhÊt cña nh÷ng ng−êi lÝnh §oμn 69 kÓ tõ khi ®−îc thμnh lËp. §ã còng lμ mïa xu©n thø ba, ®Êt n−íc ta, d©n téc ta v¾ng B¸c. 5 Mïa hÌ n¨m 1972, mét mïa hÌ ®á löa vμ ®Ém m¸u trªn chiÕn tr−êng miÒn Nam. Sau nh÷ng 98