เข้าใจคิด

Start with Your Heart / พลังใจคือจุดเร่ิม 149 เขา้ ใจ

แมโ้ ลกจะเปน็ อยา่ งไร อยา่ ลมื สง่ิ ทเ่ี จา้ เปน็ 150 จงสวมใสม่ นั ใหเ้ ปน็ ดงั่ ชดุ เกราะ แลว้ มนั จะ ไม่มีวันทำ� รา้ ยเจ้า จากซทรี ีสเี ร์ Gยี aนmแeลoนf นThสิ rเoตnอeรs์ เขา้ ใจ

หากลองค้นหาค�ำแนะน�ำจากหลายผู้เชี่ยวชาญส�ำหรับการรับมือกับสถานการณ์การ 151 แพรร่ ะบาดของเชอ้ื ไวรสั โคโรนา 2019 หรือ โควิด-19 ท่ยี งั ไม่สงบลงดว้ ยยอดผตู้ ิดเช้ือ ทว่ั โลกกวา่ หลายสบิ ลา้ นคน และเพม่ิ ความหนกั หนว่ งของสถานการณจ์ ากการกลายพนั ธ์ุ จนท�ำให้มาตรการล็อกดาวน์ต้องถูกน�ำวนกลับมาใช้อีกหลายคร้ัง ตลอดจนได้สร้าง ปรากฏการณน์ วิ นอรม์ อลของชวี ติ เราในยคุ นน้ี น้ั ในดา้ นหนง่ึ จะพบวา่ การเขา้ ถงึ วคั ซนี ท่ีมีคุณภาพและการปรับตัวเข้ากับเทคโนโลยีดิจิทัลเพ่ือช่วยให้สามารถเว้นระยะห่าง ท่ีปลอดภยั ได้ ยงั คงเป็นพระเอกในการใชช้ วี ิตประจ�ำวนั แต่เม่ือการหาเลี้ยงชีพยังต้องด�ำเนินต่อไปท่ามกลางวิกฤตการณ์ทางเศรษฐกิจและ สงั คมทต่ี งึ เครยี ด การตดิ ตาม การวเิ คราะหข์ อ้ มลู และการเพม่ิ ทกั ษะใหม่ ๆ กย็ งั จำ� เปน็ ส�ำหรับการวางแผนที่รอบคอบ ไม่ว่าจะเป็นการกระจายความเสี่ยงของแหล่งรายได้ และความพร้อมทจ่ี ะสามารถเปล่ียนแผนเพื่อรับสถานการณท์ ีเ่ ปล่ยี นไป และถา้ หาก เกิดความล้มเหลวขึ้น อีกหน่ึงคีย์เวิร์ดส�ำคัญแห่งปีทีถ่ ูกพดู ถึงเป็นวงกว้างก็คือค�ำว่า “Resilience” หรอื การทำ� ใหต้ วั เองพรอ้ มจะกลบั มาเดนิ หนา้ อกี ครงั้ ดว้ ยฮาวทเู ชงิ จติ วทิ ยา ทชี่ ว่ ยสร้างความเขม็ แขง็ ให้จติ ใจ บทสดุ ทา้ ยน้ี จงึ ขอพาผอู้ า่ นมาขยายมมุ มองความคิดเพ่ือรบั มือกบั ปจั จุบนั ท่ีอาจจะยงั นา่ หวาดหวนั่ รวมถงึ เตรยี มใจใหพ้ รอ้ มเผชญิ อนาคตทไี่ มอ่ าจมใี ครคาดเดา ดว้ ยความคดิ และจติ ใจท่ยี ดื หยุ่น และพรอ้ มยนื หยดั ไดเ้ สมอแมต้ อ้ งผา่ นเรื่องราวแบบไหนกต็ าม Resilience เข้าใจ

สงั คมเราพัฒนามาไกลขนาดนี้ไดอ้ ยา่ งไร? หากไม่ใช่เพราะเรามี การปรับตัว การคดิ นอกกรอบ จินตนาการ และการจดุ ประกาย ไอเดียใหม่ ๆ เพอ่ื สกู้ บั อปุ สรรคทางธรรมชาติ ทดี่ เู หมือนจะเปน็ ความสามารถเฉพาะ สายพนั ธุ์ของมนษุ ย์ ทชี่ ว่ ยสร้างรากฐานของอารยธรรมมาจนวนั น้ี ทกั ษะสำ� คญั ทส่ี ง่ เสรมิ ใหม้ นษุ ยส์ ามารถปรบั ตวั และเอาชนะขอ้ จำ� กดั ของสภาพแวดลอ้ ม ตั้งแตอ่ ดีตจนถงึ ปัจจุบัน ช่วยให้เราพฒั นาจากการเปน็ มนษุ ย์ยคุ หนิ สูย่ ุคการเกษตร และมาจนถึงโลกแห่งดิจิทัลท่ีเราส่ังอาหารจานโปรดมาเสิร์ฟถึงบ้านได้ในเวลาไม่ก่ี นาที คือการทีม่ นุษยม์ ี ‘แนวคดิ แบบยดื หยุ่น’ หรือ ‘Flexible Thinking’ ที่ชว่ ยให้เรา รับมือสถานการณ์ทเี่ ปล่ยี นแปลงและรอดพน้ จากความไมแ่ นน่ อนท่ีเกิดขนึ้ ลโี อนารด์ โมลดนิ าว ผเู้ ขยี นหนงั สอื เรอ่ื ง Elastic : Flexible Thinking in a Time of Change 152 กล่าวว่า สมองของเราน้ันคุ้นเคยและถนัดเรื่องการคดิ เพอ่ื รับมือกบั การเปล่ยี นแปลง เปน็ ทีส่ ุด การที่เราไมช่ อบการเปลยี่ นแปลงน้ัน อาจเปน็ เพียงเพราะเราไมช่ อบผลลพั ธ์ ทางด้านลบของมันเช่น เม่ือเจ้านายบอกคุณว่า “บริษัทเราก�ำลังแย่ เราจะขอลด เงนิ เดอื นคณุ 10% แตเ่ ราอยากใหค้ ณุ ทำ� งานเทา่ เดมิ นะ” คณุ คงจะโอดครวญและพรำ่� บ่น ถงึ ความไม่ยตุ ธิ รรมน้ี แตก่ ลับกัน หากเจา้ นายบอกว่า “บริษัททำ� ยอดขายไดพ้ งุ่ กระฉดู เราจะเพมิ่ เงนิ เดอื นใหค้ ณุ 10% และคณุ กท็ ำ� งานแบบเดมิ นะ” คณุ คงสบายใจมากขนึ้ และชอบการเปลี่ยนแปลงนีใ้ ช่ไหม แลว้ ทำ� ไมการรับมอื กบั การเปลี่ยนแปลงจึงส�ำคญั กับเรานกั … หากเปรยี บสงั คมเปน็ ปา่ ใหญ่ แนวคดิ ทยี่ ดื หยนุ่ กเ็ หมอื นเทคนคิ การเอาตวั รอดดี ๆ ทจี่ ะ ช่วยใหเ้ ราพลกิ แพลงสถานการณ์ คิดอาวุธใหม่ ๆ เพ่อื มาแกป้ ัญหาเฉพาะหนา้ ต่าง ๆ ไดอ้ ย่างทนั ทว่ งทีก่อนท่จี ะโดนเสืองาบไป แตท่ กั ษะนกี้ ต็ ้องอาศยั “การฝึกฝน” ความคิดยืดหยนุ่ มีหลกั ส�ำคัญอยทู่ ่ี “กรอบความคดิ ” ของเรา กรอบที่ถูกสรา้ งมาจาก การเลีย้ งดู วัฒนธรรม ความเชอ่ื และความค้นุ เคย เข้าใจ

คนเรามักมองผา่ นกรอบความคดิ จากประสบการณ์ในอดีตท่เี ราคุน้ ชิน เชน่ ในสมยั ท่ี 153 ยงั ไมม่ ีสมารต์ โฟนแบบหนา้ จอสมั ผัส เราต่างคุ้นเคยกับมือถอื แบบกด แต่ใครจะไป นกึ ว่า วนั หนง่ึ จะมีมอื ถอื หน้าจอสัมผสั หฟู งั แบบบลูทูธ แท่นชารจ์ แบบไรส้ าย อปุ กรณ์ ทที่ ุกอย่างแทบจะเชื่อมต่อกันกลางอากาศได้ ในหนงั สอื ไดก้ ลา่ วถงึ ตวั อยา่ งงานวจิ ยั ของนกั วทิ ยาศาสตรน์ ามวา่ ดกั ลาส ฮอฟสแตดเทอร์ ทพ่ี ูดถงึ เรื่อง “ปัญหาหมาและกระดูก” ช้ใี ห้เห็นว่า คนเราสามารถปรบั โครงสรา้ งทาง ความคดิ (Restructuring) เพือ่ คน้ หาวธิ แี กป้ ัญหาใหม่ได้ เมือ่ หมาเห็นกระดูกท่อี ยูใ่ นรว้ั อันสงู ชันฝ่ังของเพื่อนบ้าน หมาทห่ี ิวกระหายย่อมจะพุ่ง ไปหากระดูกน้ันอย่างรวดเร็ว แต่ท่ีสุดแล้วมันก็ดันพุ่งชนเข้ากับร้ัวอย่างจัง ถึงแม้ว่า ระยะทางจะใกล้กระดูกมากแล้ว แต่ทางท่ีสูงชันกไ็ ม่อาจทำ� ให้มันไปถึงเป้าหมายได้ อยดู่ ี หมาตวั เดมิ ทหี่ ดั มองในมมุ ใหมจ่ งึ มแี นวโนม้ จะมองหาทางเลอื กอน่ื อยา่ งการทม่ี นั ตระหนักได้ว่า มีประตูรั้วอีกด้านที่เปิดอยู่ และมันสามารถว่ิงอ้อมไป เพ่ือไปยังสวน ของเพือ่ นบา้ นได้ จนในทีส่ ดุ มนั กไ็ ดก้ ระดูกมาครอบครอง การปรบั โครงสรา้ งความคดิ ของเรา อาจหมายถงึ การทเ่ี ราตอ้ งลบกรอบความคดิ บางอยา่ ง และเปดิ ใจให้เหตุการณ์หลากหลายมมุ มากข้นึ ดร. อลิซ บอยซ์ กล่าวในบทความ “Become a More Flexible Thinker” ไวว้ า่ การคดิ แบบยดื หย่นุ น้ัน คือการตดั สินใจ โดยน�ำปัจจัยหลาย ๆ ด้านมาค�ำนงึ เชน่ เราเคยเช่ือวา่ หากจะทำ� งานใหไ้ ดด้ ี เราต้อง ท�ำเองเทา่ นน้ั แต่นักคดิ ยดื หยนุ่ จะมองว่า เหตุการณน์ ้อี าจไมจ่ ริงเสมอไป หากเรามี คนชว่ ยทม่ี คี วามสามารถมากพอ งานนน้ั อาจจะทำ� ไดด้ พี อ ๆ กนั หรอื มคี วามแปลกใหม่ กวา่ วธิ เี ดมิ ทเ่ี ราเคยทำ� กไ็ ด้ แนน่ อนวา่ การเปลยี่ นมมุ มองใหห้ ลากหลาย ไมจ่ ำ� เปน็ ตอ้ งทำ� ไดใ้ นชวั่ ขา้ มคนื การฝกึ คดิ ในดา้ นใหมว่ นั ละนดิ ลองอาหารจานทไ่ี มเ่ คยกนิ อา่ นหนงั สอื เลม่ ใหมเ่ พอื่ เปดิ โลกทศั น์ หรือแม้แต่เลน่ เกมทายปัญหาใหม่ ๆ กม็ ีสว่ นช่วยใหเ้ ราเปน็ นกั คดิ ท่ียืดหยนุ่ มากขึน้ ได้ เข้าใจ

และไม่ใช่เพียงทักษะการคิดแบบยืดหยุ่นเท่าน้ันที่จะช่วยให้เราปรับตัวและเอาชนะ ความเปล่ียนแปลงในชีวิตไปได้ ในส่วนของเรือ่ งจิตใจท่เี ปน็ เสาหลักประคองชีวิตคน คนหนง่ึ เองกส็ ำ� คัญไมย่ ง่ิ หยอ่ นไปกว่ากนั และแมเ้ ราหวงั อยากให้มันเข้มแขง็ ดัง่ หินผา แคไ่ หน แตย่ อ่ มมบี างจงั หวะทจ่ี ติ ใจตอ้ งออ่ นแอลงเมอื่ ตอ้ งเผชญิ กบั วกิ ฤตหรอื สถานการณ์ ทไ่ี ม่คาดฝนั แลว้ เราจะมวี ธิ ีการปรบั จิตและเตรียมใจได้อย่างไร? I เรือ่ งเล่าจากชคิ าโก I เม่ือเปลวไฟจากตะเกียงในโรงนาลุกลามและเผาไหม้ชิคาโกในปี 1871 ท่ีซึ่งอาคาร บ้านเรอื นยงั ก่อสร้างดว้ ยไม้เป็นสว่ นใหญ่ ไม่มใี ครคาดคิดว่าท่ัวท้ังเมืองจะโดนเผา วอดวายในเวลา 2 วนั เหตุอัคคีภัยคร้ังใหญ่ท่ีสุดที่เคยเกิดข้ึนในสหรัฐอเมริกาคร้งั นี้ 154 เป็นที่เรียกขานกันในช่ือ ‘The Great Chicago Fire’ ซึ่งคาดว่าได้คร่าชีวิตผู้คนไป ไม่ต�่ำกว่า 300 ชีวติ ประชาชนประมาณ 1 แสนคนกลายเปน็ คนไรบ้ า้ น และรวมมูลค่า ความเสียหายได้ไม่ตำ�่ กวา่ หนึ่งพนั ลา้ นเหรยี ญสหรฐั (หากเทยี บกบั ค่าเงนิ ปจั จบุ นั ) แตช่ ิคาโกทก่ี ลายเปน็ เถ้าถ่านไดฉ้ วยโอกาสจากหายนะครงั้ น้ัน สกู่ ารวางผงั เมืองใหม่ คร้งั ใหญ่ หรอื ทีเ่ รยี กวา่ ‘The Great Rebuilding’ ทท่ี �ำให้ชิคาโกในทกุ วนั นี้ กา้ วข้ึนมา เป็นหนงึ่ ในเมอื งสมยั ใหมท่ ีอ่ อกแบบได้ดที ี่สุด และยังครองแชมปเ์ มอื งใหญท่ เ่ี จ๋งท่ีสุด ในสหรฐั ฯ ติดตอ่ กนั ถึง 4 ปซี อ้ น ค�ำถามคือ หากเร่ืองเลวร้ายแบบไม่คาดฝันเกดิ ขน้ึ กับชวี ิตมนษุ ย์ ผ้โู ชครา้ ยคนน้นั จะ สามารถมองหาวิธีคว้าโอกาส เพื่อสร้างเร่ืองราวชีวิตใหม่ให้สดใสกว่าเก่าได้เหมือน อย่างชิคาโกหรือไม่ เข้าใจ

The Great Chicago Fire 155 เข้าใจ

I เคล็ดลับอยู่ทใี่ จ I โชคดีทนี่ กั วิจัยด้านสุขภาพจติ ยืนยนั ว่าเปน็ ไปได้ เพราะหลายผลการศึกษาในประเดน็ เรอ่ื ง “การเตบิ โตหลงั เหตสุ ะเทอื นใจ” หรอื Posttraumatic Growth ออกมาในทางเดยี ว กนั ว่า นอกจากคนเราจะมคี วามสามารถในการฟ้นื ตวั หลังประสบเรอ่ื งรา้ ย ๆ ในชีวติ อย่างเช่นผู้ป่วยที่ถูกวินิจฉัยว่าเป็นมะเร็ง คนท่ีบ้านโดนไฟไหม้ ผู้ทีส่ ญู เสียคนส�ำคญั ในชีวิต เช่น ลูก คู่รัก พ่อแม่ ฯลฯ การผ่านโศกนาฏกรรมเหล่าน้ี ในมุมมองของ ผู้เชี่ยวชาญทศี่ กึ ษาในประเดน็ ดงั กล่าวได้ให้ความเห็นไวว้ า่ อยา่ งนอ้ ยการผา่ นเร่ืองท่ี น่าเศร้าท่ีสดุ กส็ ามารถสรา้ งคณุ คา่ ใหมใ่ ห้กบั ชีวิตคนเราได้ 3 ประการ น่ันคอื What Doesn’t Kill Me, Makes Me Stronger การไมย่ อมแพต้ อ่ เรอ่ื งเลวรา้ ยแลว้ ลกุ ขน้ึ สอู้ กี ครง้ั จะทำ� ใหเ้ ราตระหนกั ถงึ ความสามารถ ท่ีซ่อนอยู่ และได้เรียนรู้วา่ ความสามารถนน้ั อาจเปล่ียนเส้นทางการใช้ชีวิตของเราใน 156 อนาคต เหมอื นอยา่ งทนี่ ที เชอ นกั ปรชั ญาชาวเยอรมนั กลา่ วไวว้ า่ “สงิ่ ทฆ่ี า่ ฉนั ไมไ่ ด้ ทำ� ให้ ฉนั แข็งแกร่งขนึ้ ” และงานศึกษาทางจติ วทิ ยา1 ยังยนื ยนั อกี วา่ ผทู้ ี่เคยเผชิญอปุ สรรค ในชวี ติ จะคน้ พบบทเรียนทสี่ ำ� คญั วา่ ตวั เราแข็งแกรง่ กวา่ ทค่ี ดิ ไว้มาก และคนทเ่ี คยเปน็ ทกุ ขอ์ ยา่ งแสนสาหสั เชน่ ผูท้ เี่ คยออกรบ เหยื่อทีถ่ กู ขม่ ขืน และคนทเี่ คยสญู เสียผ้เู ป็น ท่ีรักที่สุดไป มักจะมีภูมิคุ้มกันต่อเหตุร้ายที่อาจเกดิ ขน้ึ ในอนาคตได้ดีกวา่ ผูท้ ไ่ี มเ่ คยมี ประสบการณแ์ ย่ ๆ มาก่อนเลย ไดร้ วู้ า่ ใครทย่ี ังคงอยเู่ คยี งขา้ งในวันทแ่ี ย่ท่ีสดุ เมอ่ื เกิดเหตกุ ารณ์เลวร้าย จะท�ำให้เราได้มองเห็นมติ ิความสมั พันธ์กับผู้อน่ื ในมุมมอง ท่ลี กึ ซ้ึงยิง่ ขึน้ เพราะมนั จะเปน็ ตวั กรองชน้ั ดที ีจ่ ะท�ำให้เหน็ วา่ ใครกนั ที่ยังคงอยเู่ คยี งขา้ ง ในวนั ทเ่ี รารสู้ กึ แยท่ ส่ี ดุ และใครทย่ี น่ื มอื เขา้ มาชว่ ยและใหก้ ำ� ลงั ใจในวนั ทเี่ ราไมเ่ หลอื ใคร นอกจากน้ี ซซู าน โนเลน-โฮกเซมา และคณะ จากมหาวทิ ยาลยั สแตนฟอรด์ ทไ่ี ดศ้ กึ ษา เรอื่ งความสญู เสยี ยงั คน้ พบอกี วา่ ผ้ทู เ่ี คยเสียคนรักจะมคี วามอดทนอดกลั้นและช่นื ชม ผคู้ นในชีวติ ไดม้ ากขน้ึ หรอื อาจกล่าวได้ว่าความสูญเสยี ทำ� ให้เรามองเห็นความสำ� คญั ของคนทอ่ี ยเู่ คยี งขา้ งเราและตระหนกั วา่ เวลาทไี่ ดใ้ ชร้ ว่ มกนั นน้ั มคี ณุ คา่ และมคี วามหมาย เข้าใจ 1 งานวิจัย “From vulnerability to growth: Positive and negative effects of stressful life events” โดย Updegraff, J. A., & Taylor, S. E. (2000)

ไดเ้ ปลย่ี นมมุ มองตอ่ ชวี ิตและเติบโตขึ้นอีกกา้ วใหญ่ 157 เหตสุ ะเทอื นใจจะเปลยี่ นลำ� ดบั ความสำ� คญั ในชวี ติ เรา รวมถงึ หลกั คดิ ทเ่ี ราใชใ้ นปจั จบุ นั เชน่ ถ้าเราพบว่าตัวเองป่วยเป็นโรคร้ายและอาจจะมีชีวติ อยไู่ ดอ้ ีกไมน่ าน ก็มีแนวโนม้ วา่ เราจะพจิ ารณาถงึ สง่ิ ทท่ี ำ� อยู่ และคงไมล่ งั เลท่จี ะเปลีย่ นไปท�ำในสง่ิ ทีอ่ ยากทำ� จรงิ ๆ หรอื บางคนอาจทมุ่ เทเวลาอยู่กบั ครอบครวั หรอื คนรกั ใหไ้ ดม้ ากทสี่ ดุ เพราะตระหนกั ไดว้ า่ ชีวติ ท่เี หลอื อยูค่ ือของขวัญและผ้คู นทอ่ี ยเู่ คียงข้างนน้ั มคี ่าย่ิงกว่าเงินทอง อยา่ งไรกต็ าม ในความเหน็ ของโจนาธาน เฮดต์ นกั จติ วทิ ยาสงั คมผเู้ ชย่ี วชาญงานศกึ ษา ดา้ นศลี ธรรม เขาไมไ่ ดม้ องวา่ คนเราตอ้ งยกยอ่ งความทกุ ขห์ รอื จำ� เปน็ ตอ้ งทนทกุ ข์ เพยี ง หากมองในแงด่ สี กั หน่อย ในเร่อื งแยก่ ม็ กั จะมีเรอื่ งดีซอ่ นอย่ดู ้วย ซึ่งคนทคี่ ้นพบจะได้ เรียนรู้ว่าชีวิตยังมีหนทางอ่ืนอีกและเราสามารถเรียนรู้จากช่วงเวลาท่ียากล�ำบากเพ่ือ ทำ� ให้ตัวเองเตบิ โตข้นึ ไดอ้ ีกครงั้ ในแง่น้ี มปี รัชญาหนง่ึ ของญี่ปนุ่ ทมี่ ีแนวคดิ ใกล้เคยี งกนั เรียกวา่ “คนิ สึงิ” (Kintsugi) ซ่งึ ไวใ้ ช้อธบิ ายวา่ คนเราสามารถกลับมามีชีวิตทมี่ คี วามหมายอีกคร้ังได้ด้วยการยอมรับ และเรียนรู้จากช่วงเวลาเลวร้ายทีเ่ คยประสบมา เพราะคินสึงิเป็นศาสตร์ในการซ่อม เคร่ืองปั้นดินเผาที่แตกหักไปแล้วให้กลับมาใช้งานได้อีกครั้งด้วยการอุดรอยแตกโดย การใช้ครั่งผสมทอง ท�ำให้เซรามิกท่ีถกู ซ่อม คงเหลือร่องรอยของการสมานรอยแตก สีทองท่ีเป็นเอกลักษณ์และเกิดเป็นช้ินงานศิลปะแบบใหม่ที่มีใบเดียวในโลก ศิลปะ การซ่อมแบบคนิ สงึ จิ งึ ถูกเปรียบกบั คนทเ่ี ห็นคณุ คา่ ของบาดแผลในชีวิต คนท่ีเรียนรู้ท่ี จะกอบกู้ชิ้นส่วนของจิตใจท่ีพังทลาย เพื่อประกอบความไม่สมบูรณ์แบบข้ึนมาเป็น ตวั ตนใหมอ่ ย่างภาคภูมิใจ จะสามารถมชี วี ติ ทงี่ ดงามไดอ้ กี ครงั้ นั่นเอง เขา้ ใจ

I ใชช้ ีวติ ใหเ้ หมอื นตน้ ไม้ I 158 158 บทเรียนที่ส�ำคัญท่ีสุดของงานศึกษาเรื่อง “Loss, Trauma, and Human Resilience: Have We Underestimated the Human Capacity to Thrive After Extremely Aversive Events?” โดยจอร์จ โบนนั โน ศาสตราจารย์ ประจำ� สาขาจติ วทิ ยาคลนิ คิ ของมหาวทิ ยาลยั โคลมั เบยี บอกใหร้ วู้ า่ โดยปกตแิ ลว้ คนเราจะฟน้ื ตวั ไดเ้ องจากทกุ เรอื่ งทีเ่ กิดขึน้ กับเรา ไมว่ า่ จะเปน็ เรอื่ งนา่ ยนิ ดหี รอื เหตุการณร์ ้ายแรงแค่ไหน มนษุ ย์กม็ ีความสามารถท่จี ะกอบกู้และฟื้นตวั เอง ไดใ้ หม่ โดยในประเดน็ นโ้ี จนาธาน เฮดต์ ไดเ้ ปรยี บเทยี บการใชช้ วี ติ ของมนษุ ย์ ปจั จบุ นั ไดอ้ ยา่ งนา่ สนใจไวว้ า่ หลายครงั้ เรามกั เปรยี บเทยี บตวั เองเหมอื นอยา่ ง คอมพิวเตอร์ ท่ีหากรูส้ ึกว่าพงั ส่วนไหนก็อยากจะไปซ่อมส่วนน้นั ใหใ้ ช้งานได้ เหมอื นเดมิ และคดิ วา่ หากลงโปรแกรมใหมเ่ รากจ็ ะหาย แตม่ นษุ ยม์ สี ง่ิ ทพ่ี เิ ศษ กวา่ คอมพิวเตอร์นน่ั คือ เรามคี วามสามารถท่ีจะฟืน้ ฟตู วั เองอยูใ่ นตวั เหมือน อยา่ งตน้ ไมท้ หี่ ากมนั ไดอ้ ยใู่ นสภาพแวดลอ้ มทเี่ หมาะสม จากตน้ ทเี่ คยเหยี่ วเฉา หรอื ใกลต้ ายเมอ่ื ไดร้ บั ดนิ น�ำ้ แสงแดด และอากาศที่ใช่ เพยี งแคร่ อเวลา เท่านน้ั ตน้ ไมต้ ้นนนั้ กจ็ ะฟ้นื และงอกงามไดด้ ้วยตวั มันเอง เข้าใจ

159 จงเอาชนะเรือ่ งรา้ ย ๆ ให้ไดก้ ่อนวัยสามสบิ หากให้คนอายุเกนิ 30 ปี ลองนึกถึงเรอื่ งราวในอดตี เหตกุ ารณท์ ่พี วกเขาจะจดจำ� ได้ ชดั เจนทส่ี ดุ สว่ นมากจะอยใู่ นชว่ งอายุ 15-25 ปี นกั จติ วทิ ยาเรยี กสงิ่ นวี้ า่ “Reminiscence Bump” เพราะช่วงวัยน้ีเป็นช่วงเวลาท่ีจะเกิดเร่ืองราวส�ำคัญในชีวิต เช่น มีความรัก ครั้งแรก สอบติดมหาวิทยาลัย เลือกสายอาชีพ เร่ิมต้นท�ำงาน ฯลฯ ซึ่งนับเป็นเวลา ส�ำคัญของการตัดสินใจเร่ืองสำ� คัญทจ่ี ะก�ำหนดนยิ ามในการใชช้ วี ิตต่อไป ดังนน้ั หาก ตอ้ งประสบพบเหตกุ ารณส์ ะเทอื นใจในชว่ งนแ้ี ละสามารถเอาชนะอปุ สรรคไดโ้ ดยสมบรู ณ์ การได้ระลึกถึงเวลาท่ีเคยได้ก้าวผ่านความโหดร้ายท่ีเคยเจอจะเป็นต้นทุนช้ันดีที่ท�ำให้ เราตระหนกั ได้วา่ ตัวเรามคี วามสามารถท่ีจะเตบิ โตและแขง็ แกร่งขน้ึ จากการได้เผชิญ กับเรอ่ื งราวร้าย ๆ ทผ่ี า่ นเข้ามา เข้าใจ

มันไม่ใช่โชคดีหรอกหรือ ที่ยังรอดมาได้ท่ามกลาง 160 เรื่องร้าย ๆ มากมายท่ี เกิดขึน้ แอชลี บรลิ เลียน นกั เขยี นและนักวาดการต์ ูนชาวอังกฤษ เข้าใจ

I หรอื เปน็ เพราะเราท่ีอบั โชค I 161 ‘โชคชะตา’ คอื สงิ่ ทห่ี ลายคนคดิ วา่ อยเู่ หนอื การควบคมุ ไมแ่ ปลกทบ่ี างคนจะรสู้ กึ เหมอื น เขา้ ใจ โชคไม่เข้าข้าง หรืออาจคิดว่าดวงชะตาชอบเล่นตลก เมื่อเจอกับความไม่ได้ดั่งใจ แต่อันท่ีจริงแล้ว ‘โชค’ ในงานศึกษาทางวิทยาศาสตร์ ไม่อาจนับว่าเป็นเรื่องเหนือ ธรรมชาติอ่นื ใด นอกเหนอื ไปกว่ามุมมองของคนเราทม่ี ีต่อเหตุการณบ์ างอย่าง ลองมาดเู หตุการณด์ งั ต่อไปนี้ แลว้ พจิ ารณาดวู ่าคุณคดิ เห็นกับมนั อย่างไร ในชว่ งฤดูรอ้ นของวนั ท่ี 6 สิงหาคม ปี 1945 ในขณะที่ ซโึ ตมุ ยะมะกจุ ิ นายช่างทีถ่ ูก ส่งตัวไปท�ำงานที่จังหวัดฮิโรชิมาก�ำลังดูงานอยู่น้ัน อยู่ ๆ ก็มีระเบิดปรมาณูนามว่า “Little Boy” จากฝีมือของสหรฐั ทงิ้ ลงมายงั เมอื งแบบไมม่ ใี ครคาดคิด ด้วยอานุภาพ การทำ� ลายลา้ งของระเบดิ ลกู นีท้ เ่ี ช่ือกนั ว่ามีผู้คนไม่ตำ่� กวา่ 70,000 คนเสยี ชวี ติ ในทนั ที แต่ยะมะกุจิกลับรอดชีวิตมาได้ราวกับปาฏิหาริย์แม้ว่าเขาจะอยู่ในโซนใกล้แรงระเบิด กต็ าม สภาพรา่ งกายของเขาถกู เผาไหมเ้ ลก็ นอ้ ย ดวงตาและแกว้ หไู ดร้ บั ความเสยี หาย ยะมะกจุ ิรบี เดินทางกลบั ไปรักษาตวั ต่อที่บา้ นยังจงั หวัดนางาซากิ ในวันท่ี 9 สิงหาคม ยะมะกุจิเดินทางเข้าไปรายงานตัวที่บริษัทในจังหวัดนางาซากิ และไดเ้ ลา่ ถงึ เหตกุ ารณร์ ้ายแรงท่ีเพง่ิ ไดเ้ ผชญิ มา ทว่าหัวหน้างานของเขากลับไม่เชอ่ื ในสง่ิ ทยี่ ะมะกจุ บิ อก เพราะจะเปน็ ไปไดอ้ ยา่ งไรทอี่ ยู่ ๆ เมอื งทงั้ เมอื งจะหายไปในพรบิ ตา แต่ส่ิงที่ยะมะกุจิเล่านั้น ก�ำลังจะพิสูจน์ตัวเองอีกคร้ัง เพราะเพียงช่ัวเวลาไม่กี่อึดใจ ห้องท�ำงานก็เกิดความสั่นไหว และเม่ือรู้ตัวอีกที พ้ืนที่ทั้งเมืองนางาซากิก็โดนระเบิด ปรมาณูนามวา่ “Fat Man” ทำ� ลายเมอื งลงอยา่ งราบคาบเช่นกัน และกเ็ ป็นอีกคร้ังท่ี ยะมะกจุ ิสามารถรอดชวี ติ มาได้ ท่ีส�ำคัญเขายังใชช้ ีวิตต่อมาได้อยา่ งยาวนานถงึ 93 ปี คณุ คดิ ว่า ซึโตมุ ยะมะกุจิ ผู้ทอี่ ยใู่ นเหตุการณร์ ะเบิดนิวเคลียรถ์ งึ 2 คร้ังตดิ ตอ่ กัน แต่ก็ ยงั รอดชีวิตมาได้ เปน็ ผโู้ ชคดีหรือโชคร้ายกนั แน?่ ในงานศึกษาของสตีเฟน เฮลส์ และเจนนิเฟอร์ จอห์นสัน ที่ลงตีพิมพ์ในวารสาร Philosophical Psychology เผยว่า หากคุณคิดว่ายะมะกุจิเปน็ คนโชคดีที่ยังรอดชวี ิต

มาได้ ก็มีแนวโน้มว่าคุณเป็นพวกมองโลกในแง่ดี กลับกันหากคุณคิดว่าเขาเป็นคน โชครา้ ยท่ีดันต้องอย่ใู นเหตุระเบิดครง้ั ใหญ่ของโลกถงึ สองคร้ังสองครา กม็ ีแนวโนม้ ว่า คณุ เปน็ พวกมองโลกในแงร่ า้ ย ผลการศกึ ษานอ้ี าจดไู มน่ า่ แปลกใจนกั แตส่ ง่ิ ทนี่ า่ สนใจ กวา่ กค็ อื ในกรณนี ้ี ผทู้ ม่ี องโลกในแงด่ ยี งั เชอื่ อกี วา่ คนอนื่ ๆ “มโี ชค” มากกวา่ ผทู้ มี่ องโลก ในแงร่ า้ ย หรือสรุปง่าย ๆ ได้ว่า กลุ่มคนที่เชอ่ื ว่ายะมะกุจิเปน็ คนโชคดี มีแนวโน้มทจี่ ะ คดิ วา่ ตวั เองโชคดแี ละเชื่อว่าคนอื่น ๆ กจ็ ะโชคดดี ว้ ยเช่นกัน I แลว้ จะทำ� อยา่ งไรให้โชคเขา้ ข้าง? I เพยี งแค่มองโลกในแงด่ ี กท็ �ำใหม้ ีโชคแลว้ หรอื ... กอ็ าจจะใช่ แตก่ ารมองโลกในแง่ดี ในทน่ี น้ี า่ จะอยใู่ นบรรทดั ฐานของการมองโลกในความเปน็ จริงดว้ ย เพอื่ ทจี่ ะเพม่ิ โอกาส 162 ในการมองเหน็ ความเปน็ ไปไดใ้ หม่ ๆ แมจ้ ะอยใู่ นสถานการณแ์ ย่ ๆ นนั่ เอง และหลายครงั้ ทีง่ านศกึ ษาทางวทิ ยาศาสตร์กพ็ สิ ูจนใ์ หเ้ ราไดเ้ รียนร้วู า่ การทำ� ให้โชคเข้าข้างเป็นสงิ่ ท่ี เราทำ� ได้ดว้ ยเช่นกัน รอบคอบ = ดวงดี ร้หู รือไมว่ า่ นกั พนนั ทเ่ี คยชนะพนันติดกนั 2 ครั้งมแี นวโน้มจะชนะพนนั ในคร้ังตอ่ ไปถึง 57 เปอรเ์ ซ็นต์ และหากเขาชนะอีก โอกาสในการชนะคร้งั ตอ่ ไปก็จะสูงข้ึนเรื่อย ๆ โดย ผลการศกึ ษาหน่งึ 2 รายงานว่า ผู้ท่ีชนะติดต่อกันมาแล้ว 6 ครั้ง จะมีโอกาสชนะอีก ในครง้ั ที่ 7 ถงึ 76 เปอรเ์ ซน็ ต์ กลบั กนั หากผทู้ แ่ี พพ้ นนั ตดิ ตอ่ กนั 2 ครง้ั โอกาสทค่ี น ๆ นน้ั จะชนะในครง้ั ตอ่ ไปจะมเี พยี ง 40 เปอรเ์ ซน็ ตเ์ ทา่ นนั้ สง่ิ นอี้ าจเปรยี บเทยี บไดก้ บั การเปน็ ‘คนมือขนึ้ ’ หรือ ‘คนมือตก’ แตค่ วามจรงิ แลว้ โชคอาจจะไมไ่ ดท้ ำ� ให้นกั พนนั เป็นคน มอื ขน้ึ หรอื มอื ตกเลย เพราะงานศกึ ษานพ้ี บวา่ การทผี่ ชู้ นะตดิ ตอ่ กนั มโี อกาสในการชนะ ครงั้ ตอ่ ไปสงู กเ็ ปน็ เพราะผชู้ นะกลวั ทจี่ ะแพม้ ากกวา่ พวกเขาจึงมีแนวโนม้ เลอื กตวั เลอื ก ที่ดูปลอดภัยและเสีย่ งน้อยกว่า ในขณะทผ่ี แู้ พ้อยากจะชนะมากกวา่ พวกเขาจงึ เลือก ตัวเลือกทีเ่ สี่ยงมากกว่านนั่ เอง เข้าใจ 2 งานศึกษา “Carry on winning: The gamblers’ fallacy creates hot hand effects in online gambling” (May 2014) โดย Juemin Xu และ Nigel Harvey

พกของนำ� โชค “พวงกุญแจเรยี กค่”ู “สรอ้ ยหนิ เสรมิ มงคล” “กระเปา๋ สตางค์เรยี กทรัพย์” ฯลฯ เชื่อวา่ แตล่ ะคนนา่ จะมขี องน�ำโชค (Lucky Charms) ส่วนตัวท่ีพกติดตัวไวต้ ลอด โดยเฉพาะ ในสถานการณ์ท่อี ยากให้โชคเขา้ ขา้ ง และในงานศึกษาทางวทิ ยาศาสตร์3 ก็ช่วยยืนยนั แลว้ วา่ ของน�ำโชคอาจชว่ ยใหค้ ณุ โชคดขี น้ึ ได้จริง ๆ โดยในปี 2010 มงี านศกึ ษาหน่ึง ทดลองกับกลุ่มนกั กีฬากอล์ฟ 2 กลุม่ กลุ่มแรกได้รบั การบอกวา่ ลูกกอล์ฟทใ่ี ช้เลน่ เปน็ “Lucky Ball” กับอีกกลุ่มท่ีบอกว่าลูกกอล์ฟท่ีได้รับเป็นลูกธรรมดา ๆ เหมือนกับท่ี คนอน่ื ๆ ได้ ผลปรากฏวา่ นกั กฬี ากอล์ฟกลมุ่ แรกสามารถเล่นกอลฟ์ ออกมาได้ดีกว่า อีกกลุ่มอย่างมีนัยส�ำคัญ และอีกงานศึกษาหน่ึงท่ีให้ผู้เข้าร่วมเล่นเกมสลับตัวอักษร (Anagram) พกของนำ� โชคมารว่ มเล่นเกมดว้ ย ก็สามารถเล่นเกมไดด้ ีกวา่ ผทู้ ีไ่ ม่ไดพ้ ก ของนำ� โชคมาด้วยเช่นกัน นักวิจยั ในเร่ืองนไ้ี ดใ้ หข้ อ้ สงั เกตไวว้ ่า กลมุ่ ทพ่ี กของน�ำโชค มาดว้ ยจะยนื หยดั ทจ่ี ะแกป้ ญั หาในเกมไดย้ าวนานกวา่ ราวกบั วา่ พวกเขามผี ชู้ ว่ ยสว่ นตวั กำ� ลังชว่ ยพวกเขาอยจู่ ริง ๆ 163 3 งานศึกษา “Reliance on Luck: Identifying Which Achievement Goals เขา้ ใจ Elicit Superstitious Behavior” (January 23, 2015) Eric J. Hamerman และ Carey K. Morewedge

โชคชะตา (ไม)่ เล่นตลก บางคนอาจคดิ วา่ เหตกุ ารณบ์ างอยา่ งเปน็ เรอื่ งของดวงลว้ น ๆ แตง่ านศกึ ษาของรชิ ารด์ ไวสแ์ มน อาจารยป์ ระจำ� สาขาจติ วทิ ยาในมหาวทิ ยาลยั ฮารต์ ฟอรด์ เชอร์ ไดท้ ำ� การคน้ หา วิธีแยกคนโชคดีออกจากคนไม่มีโชคง่าย ๆ โดยการให้ผู้เข้าร่วมการทดลองประเมิน ตัวเองว่า พวกเขาเป็นคนมีโชคหรือไม่มีโชค จากนั้นให้พวกเขาอ่านหนังสือพิมพ์ท่ี เตรียมไว้ ซ่ึงในหน้ากลาง ๆ จะมีข้อความโฆษณาตัวใหญ่เขียนไว้ว่า “บอกผู้คุม การทดลองว่าคณุ เหน็ โฆษณานี้ แลว้ คณุ จะได้รบั เงนิ 250 ยโู ร” โดยผทู้ ่ปี ระเมินตัวเอง ว่าเป็นคนมีโชคจะมองเห็นโฆษณาน้ีมากกว่า ส่วนคนท่ีบอกว่าตัวเองไม่มีโชคจะ ออกอาการประหม่าและกังวลตลอดการทดลอง ท�ำให้พวกเขามองไมเ่ หน็ โฆษณานี้ งานทดลองนจ้ี งึ พสิ จู นใ์ หเ้ หน็ วา่ ความโชคดอี าจเรม่ิ ตน้ ไดง้ า่ ย ๆ จากการคดิ วา่ “ตวั เอง โชคดี” ในเม่ือไมม่ ีใครม่นั ใจไดร้ อ้ ยเปอรเ์ ซน็ ต์วา่ โชคจะเข้าข้างคุณเมอื่ ไร การอนุญาต ให้ตวั เองคาดหวังสิ่งที่ดมี ากกวา่ ส่ิงแย่ ๆ กเ็ หมือนเป็นการเปดิ ประตแู หง่ โอกาสใหม่ ๆ ได้นน่ั เอง 164 แคม่ องหา โชคก็เขา้ ข้าง รหู้ รอื ไมว่ า่ “เพนซิ ลิ ลนิ ” เปน็ ยาปฏชิ วี นะทพี่ ลกิ วงการการแพทยซ์ งึ่ ถกู คน้ พบโดยบงั เอญิ เมื่ออเลก็ ซานเดอร์ เฟลมมงิ ทิ้งจานเพาะเชอื้ ไว้ในชว่ งหยุดพักฤดูรอ้ น ทำ� ให้เขาพบ การปนเปอ้ื นของเชื้อราในจานเพาะเช้ือ ซ่ึงมฤี ทธ์ิยับยัง้ การเตบิ โตของเช้อื แบคทีเรยี ได้ การค้นพบโชคโดยบังเอิญแบบนี้เรยี กกันวา่ “Serendipity” คนส่วนใหญ่อาจมองว่า มนั เปน็ เรอื่ งของความบงั เอญิ ลว้ น ๆ และเราไม่สามารถควบคมุ สงิ่ เหลา่ นไ้ี ด้ แตส่ เตฟาน มากริ อาจารยว์ ชิ าการปฏสิ มั พนั ธข์ องขอ้ มลู (Information Interaction) ประจำ� มหาวทิ ยาลยั City, University of London ทที่ ำ� การศกึ ษาเรอื่ ง Serendipity ในงานศกึ ษาหนงึ่ กบั ผทู้ ำ� งาน สายงานสร้างสรรคพ์ บว่า โอกาสในการเพิม่ โชคโดยบงั เอญิ นท้ี �ำได้เม่ือ “พวกเขาลอง เปล่ยี นแปลงกิจวตั รประจำ� วนั ลองท�ำงานในบรรยากาศใหม่ ๆ กบั คนใหม่ ๆ กล้าท่จี ะ ลองผดิ ลองถกู ผสมผสานวธิ กี ารใหมใ่ นการทำ� งาน เพอ่ื ลองทำ� สง่ิ ทแี่ ตกตา่ งไปจากเดมิ ” มากริกล่าว เพราะจริง ๆ แล้วการค้นพบของยาเพนิซิลลิน อาจจะไมเ่ กิดขึ้นเลยก็ได้ ถา้ เฟลมมงิ โยนจานเพาะเชอื้ ทปี่ นเปอ้ื นนน้ั ทง้ิ ไป และไมล่ องตงั้ คำ� ถามกบั สงิ่ ผดิ พลาดที่ เกิดขึน้ เข้าใจ

ไมเ่ ชอ่ื ต้องพิสูจน!์ 165 งานวจิ ยั ของ เกเบรยี ล เลโพรี จากมหาวทิ ยาลยั ธุรกจิ โคเปนเฮเกน กลา่ ววา่ การพง่ึ พา ส่ิงลี้ลับหรือไสยศาสตร์ (Superstition) เป็นสง่ิ ที่เราท�ำมากขึ้นเม่ือต้องเจอกับ ความไมแ่ นน่ อนหรอื สง่ิ ท่ีอยเู่ หนือการควบคุม เขาใช้ตลาดหุ้นเป็นสนามทดลองโดย การรวบรวมสถิติการเกิดข้ึนของสุริยคราสและจันทคราสในระหว่างปี 1928 - 2008 จ�ำนวน 362 ครั้ง มาเทยี บกบั 4 ดัชนีซอื้ ขายหลักทรัพย์ในสหรฐั อเมริกา ดาวโจนส์ อนิ ดสั เทรยี ล ดาวโจนสค์ อมโพสติ นวิ ยอรก์ คอมโพสติ และเอสแอนดพ์ ี 500 แลว้ พบวา่ ทกุ ครัง้ ทเ่ี กดิ คราส ซงึ่ หลายคนเชอื่ ว่าเปน็ ลางร้ายนนั้ ทั้ง 4 ตลาดจะมผี ลตอบแทน ต่�ำกว่าค่าเฉลี่ยจากวันปกติ ซ่ึงการวิจัยเพือ่ หาความสมั พันธเ์ ชน่ น้ีมีมากข้ึนหลังจาก วกิ ฤตการเงนิ เมอื่ ปี 2008 ทมี่ กี ารศกึ ษาพฤตกิ รรมการลงทนุ ของลกู คา้ และชใี้ หเ้ หน็ วา่ เหล่าท่ีปรึกษาทางการเงินท่ีนั่งทับกองข้อมูลคงต้องทบทวนถึงปัจจัยแบบข้ัวตรงข้าม ในมิติของสิ่งล้ีลับที่ส่งผลต่อการตัดสินใจของลูกค้า ซึ่งเป็นเร่ืองปกติส�ำหรับธุรกิจ อสงั หารมิ ทรพั ยแ์ ละสายการบนิ บางแหง่ ทแี่ มจ้ ะกอ่ สรา้ งหรอื ประกอบขน้ึ ดว้ ยเทคโนโลยี ทดี่ ีทส่ี ดุ แตก่ ย็ ังยอมยกเวน้ ให้กับหมายเลข 13 เพอ่ื ความสบายใจของทกุ ฝา่ ย เข้าใจ

หากคุณยังมีชีวติ อยู่ แนน่ อนวา่ คณุ ยงั ตอ้ งเผชญิ กบั บางชว่ งเวลา 166 ทย่ี ากลำ� บาก ลูซี่ ฮอน ผู้เชี่ยวชาญดา้ นความผาสุข และพลงั แหง่ การฟนื้ ตวั เข้าใจ

I รู้จักพลังแหง่ การฟ้นื ตัว I 167 ค�ำว่า “Resilience” อาจนิยามได้ยากในภาษาไทย บางคนแปลค�ำนี้ว่าเป็น เข้าใจ “ความยดื หยุ่น” ท่มี ีความหมายค่อนขา้ งกวา้ ง แต่ในบทน้ีเราอยากจะโฟกสั ไปท่บี รบิ ท ของการมี “Resilience Mindset” จึงขอแปลค�ำนี้ว่าเป็น “พลังแห่งการฟื้นตัว” ซึ่ง หมายถงึ ความสามารถในการปรบั ตวั สกู่ ารเปลย่ี นแปลงทเี่ กดิ ขนึ้ เมอ่ื ตอ้ งเผชญิ กบั วกิ ฤต หรือปญั หาใด ๆ ซ่งึ ผู้ที่มีพลงั แหง่ การฟื้นตวั สงู จะสามารถกลบั มายืนหยัดและลกุ ข้ึนสู้ ได้อกี ครั้ง ลูซ่ี ฮอน ผู้เชี่ยวชาญท่ีศึกษาเรื่องความผาสุขและพลังการฟื้นตัวท่ีมหาวิทยาลัย เพนซลิ เวเนีย ยืนยันวา่ พลังการฟนื้ ตวั เปน็ ทักษะท่ีเราทุกคนสามารถมไี ด้ แตก่ ็เหมือน ทกั ษะอน่ื ๆ ทต่ี อ้ งการการฝกึ ฝน ทกั ษะของการฟน้ื ตวั กจ็ ำ� เปน็ ตอ้ งไดร้ บั การฝกึ เชน่ กนั ซ่ึงไม่ง่ายนักท่ีจะฝึกตัวเองให้เป็นคนมีพลังการฟื้นตัวสูง เม่ือต้องเผชิญกับวิกฤตใน ชีวิตจริง เพราะขนาดผู้เชี่ยวชาญอย่างตัวเธอเองเมอื่ ต้องเจอกับเรื่องไม่คาดฝันและ ถึงคราวที่ตอ้ งมาเยียวยาจติ ใจตวั เองบา้ งจริง ๆ กลับท�ำได้ไม่งา่ ยนกั จากชีวติ ท่ีเต็มไปด้วยความน่าภาคภูมิใจของฮอน ที่ได้เป็นส่วนหนง่ึ ในการน�ำความรู้ และงานศกึ ษาวจิ ยั ในหวั ขอ้ ทเ่ี รยี นมาฝกึ อบรมกบั ทหารอเมรกิ นั กวา่ 1 ลา้ นคนทก่ี ลบั มา จากอฟั กานสิ ถาน ใหก้ ลบั มามสี ขุ ภาพจติ ทแี่ ขง็ แรงไมแ่ พร้ า่ งกายทถ่ี กู ฝกึ มาเปน็ อยา่ งดี ต้องมาเปลี่ยนไปเม่ือเธอตัดสินใจเดินทางกลับมาเรียนปริญญาเอกท่ีบ้านเกิดในเมือง ไครสตเ์ ชริ ช์ ประเทศนวิ ซแี ลนด์ ทน่ี นั่ เองทเ่ี ธอไดส้ ญู เสยี ลกู สาวไปในเหตกุ ารณอ์ บุ ตั เิ หตุ แบบกะทนั หนั และเธอสารภาพวา่ สงิ่ ทไี่ ดร้ ำ�่ เรยี นมาทงั้ ชวี ติ นนั่ ไมอ่ าจชว่ ยใหค้ วามโศกเศรา้ ของเธอลดน้อยลงไดเ้ ลย จากผู้เช่ยี วชาญดา้ นความผาสุขและความยืดหยุ่นทางจิตใจ เธอกลบั กลายเปน็ เพยี ง มนุษย์แม่ที่จมด่ิงอยู่กับความทุกข์และหาทางออกไม่เจอ เธอและครอบครัวได้รับ ความช่วยเหลือจากผู้เชี่ยวชาญในการช่วยเยียวยาจิตใจและได้รับข้อมูลเป็นแผ่นพับ ทใ่ี หค้ วามรเู้ รอื่ งความโศกเศรา้ (Grief) ทบี่ อกวา่ ใครกต็ ามทเี่ ผชญิ ความเศรา้ อยู่ตอ้ งผ่าน กระบวนการทางจติ วิทยาใน 5 ขน้ั ตอน ไดแ้ ก่ 1. ปฏเิ สธ (Denial) 2. โกรธ (Anger)

3. ตอ่ รอง (Bargaining) 4. เสยี ใจ (Depression) และ 5. ยอมรบั ความจรงิ (Acceptance) โดยในแผน่ พบั ยังบอกอีกวา่ อาการโศกเศร้าท่เี กดิ ขน้ึ นี้จะดขี น้ึ มากในอีก 5 ปีข้างหนา้ ขอ้ ความเหลา่ นี้อาจเปน็ ความจรงิ ในทางจิตวทิ ยา แต่เธอกพ็ บวา่ มันไมไ่ ด้ชว่ ยเยียวยา จิตใจเธอเลย หนำ� ซ้�ำชดุ ความรแู้ ละขอ้ ความเชน่ นยี้ งั ท�ำให้เธอรสู้ กึ เหมือนเป็นเหย่อื ที่ ตอ้ งเผชญิ ขั้นตอนความเศรา้ เพยี งลำ� พงั และไม่อาจหลีกเลย่ี งได้ สิง่ ท่ีเธอตอ้ งการมาก ทส่ี ดุ ในเวลานน้ั ไมใ่ ชก่ ารโดนตอกยำ้� วา่ ความเจบ็ ปวดเปน็ อยา่ งไร หรอื เธอตอ้ งอยกู่ บั มนั ตอ่ ไปอีกนานเท่าไร แต่เปน็ วธิ ใี นการอย่บู นเสน้ ทางแหง่ ความเศรา้ น้ีอยา่ งมีความหวงั ไดอ้ ยา่ งไรมากกว่า โชคดีท่ีฮอนศึกษาด้านนีม้ า เธอจงึ หาแนวทางอื่น ๆ ทีจ่ ะชว่ ยให้ตัวเองพบความสันติ ในการเผชิญกับความเศร้านี้ไปใหไ้ ด้ โดยเธอได้เผย 3 วธิ ีคิดทสี่ ามารถช่วยเยียวยาใจ ของเธอให้คลายความเศรา้ ลงได้ น่ันคือ 168 ยอมรับให้ได้ว่าความทุกข์เปน็ ส่วนหนง่ึ ของชีวติ และเมื่อความทุกข์มาเย่ียมเยือน เราก็แค่ต้องเข้าใจว่าสิ่งแย่ ๆ เกิดขึ้นได้กับทุกคน โดยไม่มีข้อยกเว้น แทนที่จะเฝ้าถามหาความยุติธรรมว่า “ท�ำไมถึงเป็นฉันท่ีเจอกับ ความทกุ ข”์ คนทมี่ พี ลงั การฟน้ื ตวั จะเขา้ ใจวา่ “ทำ� ไมจะเปน็ ฉนั ไมไ่ ดล้ ะ่ ” เมอ่ื ความทกุ ข์ เกดิ ขนึ้ ได้กับทกุ คน และสง่ิ นี้เป็นเพียงสว่ นหน่ึงของการมชี วี ิตอยู่ ตวั เลอื กจึงมี 2 ทาง คอื จะเลือกจมอยู่กบั มนั หรอื หาทางออกมาจากความทุกข์กเ็ ทา่ น้นั พยายามโฟกสั ส่ิงดี ๆ ทเ่ี กดิ ข้นึ ในชวี ิต เปน็ สิง่ ท่ีพูดง่ายแตท่ �ำยาก เพราะสัญชาตญาณมนุษยน์ ับตงั้ แต่ยุคถำ้� เราจ�ำเปน็ ตอ้ ง พุ่งความสนใจไปกับสิ่งท่ีดูคุกคามหรืออาจเป็นอันตรายเพื่อหลบหนีและหาทางรักษา ชีวิตให้อยรู่ อด มนุษย์จงึ มักมองเห็นส่ิงแย่ ๆ ไดช้ ดั เจนกวา่ สง่ิ ดงี ามเล็ก ๆ น้อย ๆ ท่ี อาจอยรู่ อบตวั เสมอ แตผ่ ทู้ มี่ พี ลงั การฟน้ื ตวั จะสามารถตระหนกั ไดว้ า่ ชวี ติ ยงั มคี วามหวงั แมใ้ นยามทตี่ วั เองเจอเรื่องท้อแทแ้ คไ่ หนกต็ าม ในทางจติ วทิ ยาเรยี กความสามารถนวี้ า่ “benefit-finding” มนั คล้ายกับความรสู้ ึกขอบคณุ ชวี ติ ท่ียังสามารถมองเห็นความหวัง ทรี่ ออย่ขู า้ งหนา้ ได้ เข้าใจ

ถามตวั เองว่า “สิง่ ทท่ี �ำอยตู่ อนนชี้ ่วยท�ำให้อะไรดีขึ้นหรอื ยิ่งท�ำให้ทกุ อย่างแยล่ ง? เพราะหลายครั้งเป็นเพราะตัวเราเองนั่นแหละท่ีเป็นคนท�ำร้ายตัวเองโดยไม่ต้ังใจ ทั้งในด้านความคิดและการกระท�ำ คนอกหักอาจจะลองถามตัวเองดูว่าการนั่งดูรูป แฟนเกา่ พร้อม ๆ กบั ฟงั เพลงเศร้า จะช่วยให้ตัวเองรูส้ กึ ดขี ้นึ จรงิ ๆ หรอื ไม่ หรอื คนท่ี ก�ำลังเครียดเร่ืองการท�ำวิทยานิพนธ์อาจถามตัวเองว่าการเล่นโซเชียลมีเดียอยู่ตอนน้ี จะช่วยให้งานเสร็จเร็วขน้ึ หรอื เปลา่ ฯลฯ คำ� ถามลักษณะน้จี ะชว่ ยดึงสตแิ ละช่วยให้เรา ตัดสินใจอะไร ๆ ได้ดีข้ึนในยามที่รู้สึกกลุ้มใจ โดยลูซ่ียังเผยอีกว่าเทคนิคข้อนี้ได้รับ ฟดี แบก็ ทีด่ ที ส่ี ดุ Did you know? 90 วินาที คือช่วงเวลาเพียงไม่นานที่อารมณ์ที่ถูกกระตุ้นของเราด�ำเนินอยู่ 169 ไม่ว่าจะเป็นความเครียดหรือความวิตกกังวลใจถึงเรื่องอะไรก็ตาม หากเรา พยายามก้าวผ่าน 90 วนิ าทแี หง่ อารมณน์ นั้ ๆ ได้ เรากจ็ ะสามารถประคองสติ เข้าใจ ใหเ้ ดนิ หนา้ ตอ่ ไปไดอ้ ยา่ งเคย โดย ดร. ซาชา่ ไฮนซ์ นกั จิตวิทยาเชงิ บวกได้ แนะน�ำวิธีการก้าวข้าม หรือท่ีเธอเรียกว่า SURF ผ่านอารมณ์เชิงลบที่ถูก กระตนุ้ ไว้ดงั น้ี S-Surrender ยอมรบั ความรสู้ กึ /ความคิดนัน้ แต่โดยดี U-Unfold พงุ่ ความสนใจไปทค่ี วามรสู้ กึ ทางกายเพอ่ื หยดุ ความคดิ นนั้ R-Recede เฝา้ มองคลน่ื ความคดิ ท่ผี ่านเขา้ มาและกำ� ลังจะจากไป F-Find the Name นิยามความคิดทีผ่ ่านเขา้ มาวา่ ทำ� ให้เรารูส้ ึกอย่างไร กระบวนการนี้จะช่วยให้เรารู้เท่าทันความคิดว่า ความคิดเปน็ เพยี งส่ิงทผ่ี ่าน เข้ามาและไม่นานมันก็จากไปเอง ดังน้ันการยึดติดกบั ความคดิ หรอื อารมณ์ เชงิ ลบไว้กบั ตัวนาน ๆ จึงเป็นเร่อื งทไี่ ม่จ�ำเปน็

I ชีวิตจะดหี รือร้ายอยทู่ ีก่ ารเลา่ เรอื่ ง I อริสโตเตลิ เชอ่ื ว่ามนุษย์เป็นสตั วเ์ ล่าเรื่อง ซึง่ เป็นสิง่ ท่ีแบ่งแยกความแตกตา่ งระหว่าง มนุษย์และสัตว์ออกจากกัน เพราะมนษุ ย์เปน็ สงิ่ มชี ีวิตเดียวท่มี คี วามสามารถในการ เลา่ เรื่องและเข้าใจเร่ืองเล่า การเข้าใจชวี ติ สำ� หรบั มนษุ ย์จึงไมไ่ ดข้ น้ึ อยู่กับความร้แู ละ ประสบการณ์เพียงเท่าน้ัน แต่มันยังรวมถึงความสามารถในการเล่าเรื่องและเข้าใจ เร่อื งเลา่ ของชวี ติ อีกดว้ ย คมิ จฮู วนั อาจารยค์ ณะสอ่ื สารมวลชนและการสอ่ื สารประจำ� มหาวทิ ยาลยั ยอนเซ ผศู้ กึ ษา วจิ ยั ในหวั ขอ้ การสอ่ื สารและทกั ษะการฟน้ื ตวั เชอื่ วา่ มนษุ ยค์ อื สตั วท์ มี่ ชี วี ติ อยใู่ นเรอ่ื งเลา่ โดยเรือ่ งเลา่ สามารถแบ่งไดเ้ ป็น 2 ประเภทใหญ่ ๆ ได้แก่ 1. เร่ืองเลา่ เก่ยี วกับบางส่งิ คอื การอธิบายตอ่ สิ่งภายนอกตวั เรา อยา่ งเชน่ เหตุการณ์ คนอื่น หรือความจรงิ ใด ๆ ก็ตาม 2. เรอ่ื งเล่าเกยี่ วกับชีวิต คือ เรอื่ งเล่าเกีย่ วกับประสบการณ์ในชีวิตของเราเอง 170 นั่นหมายความว่า คนเราล้วนใช้ชีวิตอยู่ในเร่ืองเล่าของตัวเอง ซ่งึ แนน่ อนวา่ มีตัวเรา เปน็ ผ้เู ลา่ และรับบทตวั เอกในเร่ือง หากอธบิ ายใหเ้ หน็ ภาพชดั ขน้ึ อกี หนอ่ ย ลองจนิ ตนาการดวู า่ เรอื่ งราวใน 1 วนั นข้ี องคณุ เปน็ อย่างไรบ้าง เชน่ วนั นีต้ นื่ สายเกือบไปไมท่ นั ประชุม กนิ บะหม่ีหมูแดงเป็นอาหาร กลางวัน ตกเย็นรบี ปดิ โปรเจ็กต์เพ่ือไปให้ทันนัดเจอเพอ่ื นทห่ี า้ งใกล้ ๆ กลบั ถึงบ้านรีบ เปิดดซู รี สี เ์ รื่องโปรดท่วี นั นฉี้ ายตอนจบ งว่ งและเข้านอนในทส่ี ดุ การเล่าเร่ืองแบบนคี้ ือ การให้ความหมายต่อประสบการณ์สำ� คญั ท่ีเกิดข้ึนระหว่างวัน ซึ่งผ่านการตัดทอน รายละเอียดต่าง ๆ ไปมากมาย เช่น กว่าจะเดินทางไปถึงที่ท�ำงานเจอรถติดก่ีนาที ระหวา่ งประชุมแอบเปิดมอื ถอื ดกู ่ีคร้ัง เพือ่ นใสช่ ุดสอี ะไรมาวนั น้ี ฯลฯ การรวบรดั เล่า ประสบการณ์ให้เหลือแต่เรื่องส�ำคัญจะถูกบรรจุไว้ในความทรงจ�ำ หรือกล่าวได้ว่า ประสบการณ์และความจำ� ของเราจะมคี วามหมายอยูใ่ นรปู แบบเร่ืองเลา่ ทีเ่ ราสรา้ งขึ้น ผา่ นการคดั เลอื กเรอ่ื งทส่ี ำ� คญั มาใหค้ วามหมาย ประสบการณข์ องแตล่ ะคนจงึ กลายเปน็ เร่อื งเลา่ เฉพาะทท่ี ุกคนสร้างขนึ้ มาและถกู บนั ทกึ ไวใ้ นความทรงจำ� สว่ นตัว เข้าใจ

อยา่ งไรกต็ าม การเลา่ เรอื่ งสามารถเกดิ ขน้ึ ไดก้ อ่ นทเี่ หตกุ ารณใ์ ด ๆ จะเกดิ เหมอื นการ 171 เตรยี มเขยี นบทกอ่ นทจี่ ะลงมอื สรา้ งภาพยนตร์ เราสามารถวางแผนไวล้ ว่ งหนา้ แลว้ คอ่ ย ท�ำตามเร่ืองเล่าที่ต้องการอยากให้เป็น แบบน้ีก็ถือเป็นการเล่าเร่ืองได้เช่นกัน อีกท้ัง เขา้ ใจ วิธีการน้ียังเป็นการฝึกฝนการเล่าเรื่องที่ดีต่อใจและสร้างพลังการฟื้นตัวให้แข็งแกร่ง ข้นึ ได้ดว้ ย “ส่วนตัว ถาวร และทั่วไป” คือมิติ 3 ด้านที่มักอยู่ในเรื่องเล่าและเป็นพ้ืนฐานของ การวิเคราะห์ปัญหาที่เกิดข้ึนได้ดี ในประเด็นแรกคือ ‘ความเป็นส่วนตัว’ เป็น การพจิ ารณาวา่ สง่ิ ทเี่ กดิ ขน้ึ นน้ั เกดิ ขนึ้ เฉพาะกบั เราหรอื สามารถเกดิ กบั ใครกไ็ ด้ ประเดน็ ท่ีสองคือ ‘ความถาวร’ คือการพิจารณาว่า เหตุการณ์นั้นเกิดขึ้นเสมอหรือเกิดเป็น ครง้ั คราว และประเดน็ สดุ ทา้ ยคอื ‘ความทวั่ ไป’ เปน็ การวเิ คราะหป์ ญั หาอยา่ งรอบดา้ นวา่ ทุกส่งิ ทุกอย่างเปน็ แบบน้อี ยแู่ ลว้ หรือเป็นเฉพาะแคเ่ หตุการณ์น้ัน คิมจฮู วัน เชือ่ ว่าคน ทม่ี พี ลงั การฟน้ื ตวั ตำ่� สว่ นมากมแี นวโนม้ ตคี วามกบั ปญั หาทเี่ ผชญิ วา่ เปน็ เรอื่ งทสี่ ว่ นตวั ถาวร และทัว่ ไป หรืออาจพดู อีกอย่างได้ว่าพวกเขามกั โทษตวั เองก่อนเสมอ ตวั อยา่ งเชน่ เมื่อคนทมี่ พี ลังการฟนื้ ตัวตำ�่ ลม้ เหลวในการทำ� ธรุ กจิ กอ็ าจจะตคี วามไปวา่ ในโลกนมี้ คี นทที่ ำ� ธรุ กจิ ประสบความสำ� เรจ็ ตง้ั มากมาย แตท่ ำ� ไม ‘ฉนั ’ ถงึ ลม้ เหลว ‘ตอ่ ไป’ ก็ต้องท�ำใจว่าคงไม่ส�ำเร็จได้ง่าย ๆ เพราะที่ผา่ นมาชีวิต ‘ทุกด้าน’ ก็แทบจะไม่มี อะไรราบรนื่ อยแู่ ลว้ แตค่ นทมี่ พี ลงั การฟน้ื ตวั สงู จะตอบสนองแบบตรงกนั ขา้ ม แมพ้ วกเขา จะเสียใจกับความล้มเหลวที่เกิดข้ึนไม่ต่างกับคนทม่ี พี ลงั การฟน้ื ตัวตำ่� แตพ่ วกเขาจะ ไม่พยายามตีความไปในทางที่ซ�้ำเติมตัวเองให้เจ็บปวดจนเกินไป พวกเขาจะคิดว่า ความล้มเหลวทีเ่ กิดข้ึนสามารถเกดิ กบั ใครกไ็ ด้ ความลม้ เหลวนน้ั อาจเกดิ จากตวั เองกจ็ รงิ แต่มันก็มีปัจจัยอ่ืนอีกที่เกินก�ำลังจะควบคุม ความล้มเหลวทเ่ี กดิ ขนึ้ จงึ อาจเกดิ ขน้ึ แค่ เพียงครงั้ น้ีเทา่ นั้น และแมจ้ ะลม้ เหลวในเรอ่ื งธุรกิจ แต่ชีวติ ก็มดี า้ นอน่ื ทยี่ งั ด�ำเนินไป ได้ด้วยดี ดังนั้นชวี ติ ฉนั ก็ไมไ่ ด้ลม้ เหลวไปเสียทุกอยา่ ง จะเห็นไดว้ า่ การตีความและการเล่าเรื่องให้ตัวเองฟังระหว่างผู้ท่ีมีพลังการฟื้นตัวตำ่� และผู้ท่ีมีพลงั การฟนื้ ตัวสูงตา่ งกนั ราวฟ้ากบั เหว แม้ว่าจะเผชิญเหตุการณ์ไม่สมหวัง แบบเดยี วกันกต็ าม ดงั น้นั อาจกลา่ วได้วา่ การฝกึ ฝนใหต้ ัวเองรบั รเู้ รอื่ งราวตา่ ง ๆ ใน

ทางบวกและไม่ยึดติดกับความเป็นส่วนตัว ถาวร และท่ัวไป จะช่วยฝึกให้เราสร้าง เรอื่ งเล่าท่ีไม่ท�ำร้ายใจตวั เอง และทำ� ใหม้ พี ลงั การฟ้นื ตัวที่สงู ขน้ึ ได้ แตแ่ นน่ อนวา่ เหตกุ ารณร์ า้ ยทเ่ี คยเผชญิ และเรอ่ื งเลา่ เกา่ ๆ ทคี่ อยตอกยำ้� ความชำ้� ในใจ กไ็ มส่ ามารถสลดั ออกไดอ้ ยา่ งงา่ ยดาย บางครง้ั การพยายามคดิ ในทางบวกกไ็ มส่ ามารถ เขา้ มาแทนทเ่ี รอื่ งเลา่ เกา่ ทเ่ี คยสรา้ งความเจบ็ ปวดไดอ้ ยา่ งใจนกึ กอ่ นทจี่ ะฝกึ การเลา่ เรอื่ ง ที่ดตี ่อใจ เราจึงควรแบ่งเวลามาสรา้ งสนั ติกับบทเรยี นชีวิตเกา่ ๆ ใหไ้ ด้เสยี ก่อน I พอจะมีเวลาสกั 15 นาทีไหม I การเผชิญหน้ากับความเงยี บ และด�ำดิ่งลกึ ลงสรู่ ายละเอยี ดของความเจบ็ ปวดทีอ่ ยาก 172 หลกี หนมี าท้งั ชวี ิตอาจฟังดูไมน่ า่ ลองนกั แตเ่ จมี เพนเนเบเกอร์ นกั จิตวิทยาสงั คมและ ศาสตราจารยด์ า้ นจติ วทิ ยาแหง่ มหาวทิ ยาลยั เทก็ ซสั ออสตนิ ทศ่ี กึ ษาเรอื่ งความสมั พนั ธ์ ของเหตุสะเทือนใจและการเปิดอกบอกเล่าความลับนั้น อาจทำ� ใหเ้ ราได้ตระหนกั วา่ การลองเผชิญหน้ากับเร่ืองร้ายท�ำลายใจเพียง 15 นาทีส้ัน ๆ อาจเปล่ียนชีวิตเรา หลังจากนี้ไปตลอดกาล การทดลองของเพนเนเบเกอรท์ ่ีว่ากค็ อื การทดลองใหก้ ลุม่ ตวั อยา่ งเขยี นถงึ ประสบการณ์ ท่ีท�ำให้รู้สึกแย่หรือกระทบกระเทือนจิตใจที่สุดในชีวิต โดยเฉพาะเร่อื งทไี่ ม่เคยเอาไป พดู กับใครเป็นเวลา 15 นาทีตดิ ตอ่ กัน 4 วนั และอีกกลุ่มตวั อย่างใหเ้ ขยี นเรือ่ งอื่น ๆ เช่น เรอื่ งการทำ� งานหรือชวี ิตประจำ� วนั ภายในระยะเวลาเทา่ กัน จากนัน้ เพนเนเบเกอร์ ไดร้ บั อนญุ าตใหต้ ดิ ตามประวตั ทิ างการแพทยใ์ นอนาคตของทง้ั สองกลมุ่ ตวั อยา่ งผเู้ ขา้ รว่ ม ผลปรากฏวา่ กลมุ่ ผทู้ เ่ี ขยี นเลา่ เรอื่ งราวสะเทอื นใจนนั้ เจบ็ ปว่ ยหรอื ไปพบแพทยน์ อ้ ยกวา่ อกี กลมุ่ ในปถี ดั มา นน่ั หมายความวา่ การไดอ้ ยูเ่ งยี บ ๆ ระบายความรสู้ กึ อดั อน้ั ของตวั เอง เพียงแค่ 1 ชว่ั โมงต่อปจี ะช่วยใหเ้ ราไมเ่ จ็บปว่ ยได้ในอนาคต เข้าใจ

ความลบั ของความสำ� เรจ็ ในการทดลองน้ีไมไ่ ด้อยู่ตรงทีว่ ่า เพราะเราไดร้ ะบายความโกรธ หรือความอดั อ้ันให้ออกมาผา่ นการเขยี น แตเ่ พนเนเบเกอร์คน้ พบว่า การเขยี นระบาย ส่ิงท่ีติดค้างอยู่ในใจเพ่ือพยายามท�ำความเข้าใจตัวเองและสิ่งท่ีเกิดข้ึนต่างหากที่ สร้างประโยชน์ให้กับเรา เพราะมันช่วยให้เราก้าวไปสู่บทต่อไปของชีวิตได้ นั่นอาจ หมายความวา่ หากคณุ มคี วามทกุ ขห์ รอื มเี รอื่ งทย่ี งั ทำ� ใหค้ ณุ เสยี ใจ คณุ คงไมอ่ าจหวงั ให้ คนอน่ื หรอื พง่ึ ความบนั เทงิ จากภายนอก มาลบลา้ งรอยรา้ วในใจของคณุ ใหห้ ายขาดไปได้ เพราะมีก็แต่ตัวคณุ เทา่ นนั้ ท่จี ะสามารถทำ� ความเข้าใจตัวเองและจบบทชวี ิตรา้ ย ๆ ท่ี คา้ งอยซู่ งึ่ อาจดงึ รง้ั ไมใ่ หค้ ณุ ไปไหน กอ่ นท่ีคุณจะไดเ้ รมิ่ ตน้ เขยี นบทชวี ติ ใหมท่ ด่ี ขี น้ึ และ ย่ิงใหญ่กว่าเดิม I เพราะรสู้ ึกจงึ เปราะบาง เพราะเปราะบางจึงเข้าใจ I 173 “เราไมส่ ามารถรักคนอื่นได้ ถ้าเราไม่มีเมตตาต่อตัวเองก่อน” น่ีคือค�ำกล่าวของ เขา้ ใจ เบรเน่ บราวน์ นักวิจัยที่พูดเรื่องพลังของความเปราะบางทางใจ (The Power of Vulnerability) หน่ึงในหัวข้อ TED Talk ที่มีผู้ชมมากท่ีสุดในโลก หลายคนเข้าใจว่า ความเปราะบางทางใจเปน็ ตน้ ตอของความละอายใจ ความกลวั และความรสู้ กึ วา่ ตวั เอง ไมม่ ีคุณค่า แต่การศึกษาเร่ืองน้ีมาอย่างยาวนานของบราวน์กลับพบว่า การยอมรับ ในความรสู้ กึ เปราะบางของตวั เองสามารถเปน็ จุดเริ่มต้นของความสขุ ความสรา้ งสรรค์ ความกลา้ ทจี่ ะสรา้ งความสมั พนั ธ์ และความสามารถทจี่ ะรกั ผอู้ น่ื อยา่ งจรงิ ใจดว้ ยเชน่ กนั (Vulnerability ในท่นี ไ้ี มส่ ามารถแปลตรงตวั ไดว้ า่ เปน็ ความอ่อนแอ แต่ส�ำหรับบราวด์ เธอพยายามอธิบายค�ำน้ีว่า เป็นการเส่ียงท�ำตามความปรารถนาของใจหรือท�ำสิง่ ที่ ถกู ตอ้ งแม้จะมโี อกาสผิดหวงั กต็ าม) มเี สน้ แบ่งบาง ๆ ท่ีแยกคนท่ีใช้ชีวิตอยู่ด้วยความร้สู กึ มคี า่ ออกจากคนท่คี ดิ วา่ ตัวเอง ไม่มีค่า น่ันคือความกล้าท่ีจะยอมรับข้อบกพร่องของตัวเอง คนที่สามารถยอมรับได้ ว่าตัวเองไม่สมบูรณ์แบบจะไม่ลดคุณค่าของตัวเองลงและเข้าใจได้ว่าคนอ่ืนก็ไม่ สมบูรณ์แบบเช่นกัน และภายใต้ความไม่สมบูรณ์แบบของมนุษย์นี้ เราทุกคนล้วน

มีค่ามากพอท่ีจะมอบความรักและถูกรัก การยอมรับในความเปราะบางของตัวเองน้ี จงึ เปน็ จดุ เรมิ่ ตน้ ใหเ้ รามคี วามเมตตาตอ่ ตวั เองและเหน็ ใจคนอน่ื ไดม้ ากยงิ่ ขนึ้ หรอื หมายถงึ การมีความสามารถทจ่ี ะเหน็ อกเห็นใจผ้อู ื่น (Empathy) ซ่ึงจะเป็นดงั่ อาวุธที่ชว่ ยหยดุ ทกุ ความขดั แย้ง I รับผดิ ชอบสังคม ดว้ ยการมคี วามสุข I “ถ้าคุณยมิ้ โลกกจ็ ะยิ้มใหค้ ณุ ” คำ� กล่าวนไ้ี ม่เกินจรงิ เลย หากเราลองปลดตัวเองจากการรบั บทนำ� ในเรื่องเล่าส่วนตวั แลว้ คดิ ภาพวา่ ตวั เราเองกเ็ ป็นฉากหลังของคนอื่นเช่นกัน ดงั นนั้ ชวี ติ เราสามารถสง่ ผลตอ่ 174 ผู้คนรอบขา้ งไม่มากกน็ ้อย ชเวอินชอ็ ล ผู้อ�ำนวยการศูนยว์ ิจยั ความสุข มหาวทิ ยาลยั แห่งชาติโซล และผูเ้ ขียนหนงั สือ The Frame ชนะตง้ั แต่ความคิด ไดเ้ น้นย�ำ้ ถึงแนวคิด ทว่ี ่า “ตวั เราตา่ งเปน็ สถานการณใ์ หแ้ กก่ นั ” หรอื พดู อกี อยา่ งไดว้ า่ ไมใ่ ชเ่ ธอทเ่ี ปลยี่ นฉนั แตฉ่ ันก็เปลีย่ นเธอได้เช่นกนั ในหนังสือเลม่ ดงั กลา่ ว เขาได้ยกงานวจิ ัยทโ่ี ดง่ ดงั ช่อื วา่ “Framingham Heart Study” ท่ีศึกษาขอ้ มลู ด้านสขุ ภาพ เครอื ข่ายทางสงั คม และ ความสขุ ของผเู้ ขา้ ร่วมการทดลองกวา่ 4 พนั คนเปน็ ระยะเวลา 20 ปี ซ่ึงพบวา่ ความสุข ของคนเราสามารถสง่ ตอ่ ใหก้ นั ไดจ้ รงิ ๆ โดยหากเรามคี วามสขุ อตั ราความสขุ ของเพอ่ื น จะเพม่ิ ข้นึ ประมาณ 15% และย่ิงไปกว่านน้ั ความสขุ ของเรายงั สง่ ต่อไปถึง “เพื่อนของ เพ่อื นของเพือ่ น” ไดอ้ ีกด้วย ดงั นน้ั จะเห็นว่า แค่ตัวเรามีความสขุ กท็ ำ� ให้คนทไ่ี ม่รจู้ ักกนั มากอ่ นมคี วามสขุ ไดอ้ ยา่ งนา่ มหศั จรรย์ ชเวอินช็อลให้ความเห็นในเรื่องน้ีไว้ว่า หากไม่คิดว่าความสุขเป็นเร่ืองส่วนตัวเพียง อยา่ งเดยี ว แตต่ ระหนกั วา่ ตวั เราเองกเ็ ปน็ สถานการณท์ ม่ี อี ทิ ธพิ ลตอ่ ชวี ติ คนอน่ื ดว้ ย เชน่ บางวันเราอาจเป็นพายุท่ีสร้างความล�ำบากให้ผู้อื่น บางวนั เราอาจเป็นสายรุ้งทที่ ำ� ให้ เพ่ือนย้ิมได้ ฯลฯ การรับรู้อย่างน้ีจะช่วยให้เราอยากท่ีจะพัฒนาตัวเองให้ดีขึ้นกว่าเดิม เข้าใจ

แนน่ อนวา่ เราทกุ คนลว้ นปรารถนาความสขุ ในทา้ ยท่ีสดุ บางคนโชคดีที่คน้ พบ ความสขุ ไดง้ า่ ย แตส่ ำ� หรบั บางคนทพ่ี บความสขุ ไดย้ ากสกั หนอ่ ย การปรบั มมุ มอง ความคดิ และสรา้ งพลงั ใจใหเ้ ขม้ แขง็ เพอ่ื ใหส้ ามารถกา้ วผา่ นอปุ สรรคและคน้ พบ ความหวงั ไดอ้ กี ครง้ั กถ็ อื เปน็ การบา้ นสว่ นตวั ทมี่ ตี วั เองเปน็ ผรู้ บั ผดิ ชอบและเปน็ ผรู้ บั ผลประโยชน์ ซงึ่ ผลดนี น้ั สามารถขยายไปถงึ คนรอบขา้ งและสงั คมไดอ้ กี ดว้ ย และอยา่ ลมื วา่ การจะสรา้ งสรรคส์ งิ่ ใดกต็ ามใหเ้ ปน็ จรงิ คงเปน็ เรอ่ื งยากหากจติ ใจ ไมไ่ ด้อยู่ในภาวะทีพ่ ร้อม การดูแลใจใหแ้ ข็งแรงเสียกอ่ น จงึ เปน็ จุดเริ่มตน้ ของ พลงั ความสร้างสรรคเ์ ชน่ กนั ชวี ติ ไมใ่ ชก่ ารคน้ หาตวั ตน แต่เป็นการสร้างสรรค์ ตัวเอง 175 นักเขยี นบเบทอละรค์นราชราด์ วไชออริชว์ เขา้ ใจ

อา้ งอิง บทที่ 1: Past Forward เดนิ หน้าหาอดีต pArroticjehcotk/leo,n“dAonfess-tbivuarlnoinfgarts and ideas, inspired by the Great Fire of London”, artichoke.uk.com/ ePDdlaaunyhbMaillm,e2y-ae1tr-,เhม“o.Lยmi.ne-2M0a20n,uepllaMybiriall.ncdoam/Aarntincoleu/lninc-emsanVuiretul-amlirSacnhdoao-alnPnroougnrcaems-,v#irEtudaul-Hscahmooal-tprHoogmraem”-, hLDoiessbtooArryna-hgtimeVlaeensliknTieni-m,2“e0As1‘,7H10a08m1สi3lt.o-คhn.t’m2ti0mls1et7oli,rnyela.h:tHitmmoelws.acosimng/elentseorntagingmreewnti/natortsa/tghleoabtaelrm/lau-sciaca-cl mjug-hgaemrnilatount”-, rDaJeafatvmeiilsryeioistMsnGiasdotiel-r,hbdiu6osttno,กory“n.ค#-dD.Caia2syn0nsc2e-de0yle+,Hbadoumavteeiilldyrtom-cDnariissitli.nwcceieosyem.-upaksmo/nftidehthwe-BesiLn/FaMteort-ruipncnreldeot-itnwe8gs4itt9hsF2.ach3tat8hml7elsl/rBffoaorcr tkhhlaiessmhro-uHlesaicimnaillsttolaonv-bemeturAasXidcEeaD”l-, oJ3e0f-nanตll-i.ftคeim.r Ve2-a01n1.59E3,v4rc1ab5,c“5.H6caam/raildtoion/:q1/5blfoags/chianmatiilntognf-a1c5t-sfaasbcoinuat ttihneg-bfaigcgtse-satbmouust-itchael-obfigaglletismt-em”u, CsiBcaCl-, 176 Ji-nliyone-rcwrdulsuan/dnaCirnGtoigcalolseens-ei4-alp8loa7gon6ord2oe8dcแ8soลrbะnuAssinunncecsSoscthfainmsdhisd”,tY,Do“BauirTliynugbMienagfial,tmh1ee21wก8it.thยh.iCts2e0hn1its7ut,oryrhicitntptcoso:to/h/kweew2ryw1ts.udttaCoireliyanmltsuaroiylf.:ctFroea.aumtks-/ LBveerorayah-dmLwoibadryeelsS-ochfoo-,aw-“sm‘H”o,adFmeivirlentoT-nfha’isrWtty-poEauigcldhetd,L-a5mstuตs4.คic.Tao2l 0615H,ofuivresthIfirIttyeWigehret.cSoumn/gfeAattuTrehse/hPaamcieltoOnf-isO-tthheer- T2h9eเมB.ยra.in2w01a7v,eysoVuitdueboe.Acnotmho/wloagtcy,h?“Tvi=myo-athUyTSKnHyedJeZrc- Why History Matters”, [Video], Youtube, TghildeeGrleilhdremr aLne.ohrrgm/apnrogInrsatmitust-eanodf-eAvmenetrsic/haanmHiltisotno-reyd, u“cHaatimonilt-opnrogErdaumc-aotinolnineProgram Online”, Tt2phh1reoeเgHมGraa.ยimmld.i-el2ntro0onL2we0E-ha,drvgmuaicliadlaanetbirolIlenen-shsPtrtimtruuodatgeenrna.ootmsfr-gAaN/mnaodbew-ortihuAcetav/ienar dilHaubihslateomrtyo-,hSo“tEmuddeue-HdniatgsmitaanAl-dtveHTrhosemioirenF:-haAammDiliiielgtsoitnaN-laeVtdieourncswiaoitdnioeno”-f, T(8heofO8)b”a, m[VaidWeoh]i,teYoHuotuubsee,, 3“Lพin.ย-M. 2a0n0u9e,lyMouirtaunbdea.cPoemr/fworamtcsh?avt=thWeNWFfh7inteMHIGonuEse Poetry Jam: V12ictธo.คria. 2T0u1r9k., w“Hirieddd.ecno.fuokr/acretinctluer/itehse,-nRigemhtb-wraantcdht’-spaseinctirnegts-raermebfirnaanldlyt being revealed”, Wired, Wikipedia=Hamilton (musical) เข้าใจ

นcrพeกatรivคeนthไaวil,a“nนdั่ง.oไทrgม/v์แieมwท/ชaีนrtไicปleก-ับreรaาdย?กaาrรtiทc�ำleอ_าidห=า3ร2ย6้อ9น9ย&ุคla”,ngC=rethative Thailand, 4 พ.ย. 2020, 177 5นนั พท.คก.า2น0ต2์ ท0อ, cงวreาaนtชิiv,e“tWhahiylaHndis.toorrgy/Mvieawtte/arsrtiเcพleรา-rะeปaรdะ?วaตั rศิticาlสeต_รidเ์ ป=ล3ยี่2น70แ2ป&ลlงaไnดg”้ =, Cthreative Thailand, vมiนewฑ/ณิ arี tยicงlวeิก-rลุe,a“dH?iasrttoicrylei_sidth=e32P7re1s6e&nlat”n, gC=rethative Thailand, 16 พ.ย. 2020, creativethailand.org/ บทที่ 2: Kids These days เด็กสมยั นี้ Dtinryosinmidgien-tiorcis-aMep-aopdfe-oagrleitnoD-azth-vleiesdT, -i“kcTTooonpksuGgleteinnnegZr-aatsgioternan”tc,eiBgeiusss-tmsinaererskvseeItaninlsgwid-he2ar0,t22e0v-เม6er.ยy.c2o0m21p,abnuysgineetssswinrsoidnger.wchoemn/ 2E5lleสn.คB.u2rn0e1y9,,“h4ttGpse:n//wZwPwol.ivtiocgaul Ien.fcluoe.unkc/enreswTsa/akirntigclOe/ngeTnh-ez-SptoaltiutiscaQl-uinofl–ueAnncdeWrsinning”, Vogue, wEmarmc.caoCmh/niue,w“GsaenndeorpaitnioionnZ/opisinoionna/gmenisesraiotinonto-z-bisu-ioldn-aa-bmeitstesironno-trom-baulifldor-aa-bll”e,tWterA-nRoCrm, 1a0l-fมor.-คa.ll/24002113, J2e9nกn.iคfe.r2O0p2e0n, slihnakwed, i“nT.hceomFa/pcuelsseo/ffaGceensZ-:gWenhzo-wThheoy-hAorwe-,tHhionwk-wThheyy-jeTnhninifke,ra-onpdeWnshhya?”w,/Linkedin, tJphoaehylna-cdAudnte-difre-sirt,e-mr2,e“Maเมnils.leย-nw. no2iar0klsi2n1ag,n-datthG-tehelaendsZed-ewcriosllm.tcapokamen/aicepasraeyecr-uatdifviticmee/manillsewnnoiraklisn-ganadt t-hgeesne-zc-owmillp-taankiee-sa”-, 2WgK0eihm2na0-tzP/W0-as5erok/-1eKf4arn/roo-&2wn-RtAhubetoh-uctIugGsipeel-nnoifkZ-,aSd“oOulFnthatroh”o,edp-eCawunrsdeps-feaoacfricnAhgd, -1ua4lnth-พuo.noคcd. e2ar0tna2d0in,-Fpfuaetcwuinrreegs-weaahnracthU-.wnorcege-/ksrntoaociniwal--Fatrubetnoudurest-:/ dMigeiirtaalGtreenbdesl,,“3M1eมe.ี tคG. 2e0n2Z1’s, dfieigrcitaeltfreemnadlse.cfooumn/dfeearstuareims/igngento-zr-awdoimcaellny-irne-stehcahp-esttahretutepc-fhouwnodrledr”s, sR8aoกyb.sคe/r.5t28W012i1ll0i9a,1mmsa,r“kGeetinngZdwivaen.tcsobmra/nnedwssto/gbeen-‘fzu-nw,a’ ‘natust-hbernatnicd’sa-ntod-b‘geo-ofudn,’-asututdheynstaicy-sa”n, md-agrokoedtin-sgtduidvye-, SsuussttaaininaabblelleifeL.icfeo/,n“eเwกรsต/dาetทaูนil/แ3บร์ก ตัวแทนพลังคนรุ่นใหม่ ปลุกกระแสวิกฤตส่ิงแวดล้อมโลก”, 3Yarpeมu-lm.ี sคeo.,s2t“-0Hli2ke1er,ely-yAtporue-blsTuehy.c/eomEc/aor-tFicrliee/n2d02ly1/P0r3o/0d3u/chtesreG-aerne-tZhe&-ecMoi-llferinenndialyls-pAroreduMctoss-gteLnik-ze-lmyiltloenBnuiayls”-, ณThฏั aฐilaนnิชdต, 1ณั 4มมา.นคะ.ศ2ริ0,ิ 2“1ร,กั cโrลeกatรivอeบthรู้aเiปla็นnตdวั.oเอrgง/v: iรeจู้wกั /aGrtiecnleZ-reผa่าdน?เaทrรtiนcดleส์ _นิidค=า้ 3ค2ว8า2ม9ง&าlมan”,gC=reative เข้าใจ

ณvieฏั wฐา/aเrกtiยีcรleต-สิ reกลaุ เdด?ชaาr,ti“cUlend_iedrs=ta3n2d7i7ng3&NlaewngG=ethn”, Creative Thailand, 30 ธ.ค. 2020, creativethailand.org/ ณ28ฐั ธช.าค.ต2ะ0ว2ัน0น,าcโrชeตaิ,ti“vWethhyaiAlarnedT.ohregy/vAienwg/rayr?ticเบleื้อ-rงeหaลdัง?คaวrtาicมlเeฟ_ียidซ=ข3อ2ง7G80e&nlaZn”,gC=trheative Thailand, aมrนtiฑclิณe-ีreยaงdว?ิกaุลr,tic“เleด_็กidส=ม3ัย2น7้ี…79”&, lCanrega=ttivhe Thailand, 15 ธ.ค. 2020, creativethailand.org/view/ vวiนeบwษุ /aปrt์ iยcพุleเ-กrษeaตdร?, a“คrtรicคู lนe_ใหidม=ข่ 3อ2ง7ศ6ษิ 5ย&เ์ lจaนnซg”ี=,tChreative Thailand, 9 ธ.ค. 2020, creativethailand.org/ ศcrศeิธaรtivอeบุ thลaแiยla้มn,d“.oแrฟgช/v่นั ieไรwเ้ /พaศrticธlุรeก-ิจreเนad้ือ?หaอrมticในleห_iมdนู่=ัก3ล2ง8ท2นุ6&VlaCn”g, =Creative Thailand, 8 ม.ค. 2021, บทท่ี 3: Life is a Joke ศักยภาพของภาษาและความแสบ(สนั )สรรค์ Ahfoeirdrbeae-ntso.C-csootlamey,//s?“iMstehos=r/e5fo5Tr3bh5ea2nscaaAg5e2Tn4rec8ny7dco: uMnecmil/e20M1a8r/k0e7t/in1g9/mIsoHree-rtehaTno-aS-ttarye”n,dF-omrbemese,-1m9arกk.eคt.in2g0-1is8-, pAnonsat/tRheew-hinissktoar,y“-Tohfe-eHmisotojir-yino-f5E-mmoinjiuinte5sMinutes”, Blue Drop Studio, 20 ก.ค. 2020, bluedropstudio.com/ 178 oeCnvaolsinleveye-slMa.”ne,gnNudeaowgzseay/,,“1W2oกrl.dค.E2m0o2j1i ,DnaeywissyJ.cuolym1/s7t,osrioesw/we’orerlde-xepmloorjiin-dgahyo-awndth-ethela-negvoulaugtieono-foef-mthoej-i diDllenr peUrsemss”as,iirvSeAh-kemrfafeiemmld,e“sHDaelplaremssUionnivmeresmitye,s1m8 aพy.คb.e 2a02c0o,pisnhgu.maecc.uhka/nreissmeafrocrhp/ineo-apcletiowni/tphromjeecnttsa/l FscraienncteifisccaamGeriincoa,n“.cTohme /Sarutricplreis/tihneg-sBuerpnerifsitisngo-fbeSnaercfitass-mof”-s, aSrcciaesnmtific American, 17 พ.ย. 2015, Jneyntimniefesr.cLo.Wm./2F0in2k0,/0“2T/h0e6/Rwoelell/foafmMiley/mmeesminesT-teeeennsC-ucloturoren”a,vTirhues-Nwewwiii-YpoarrkenTtims.hetsm, l6 ก.พ. 2020, 3Je4ssst.iccoamX/aur,ti“cGlee/2n0Z2’0s/1C2o/gpeinngerMateiocnh-azn-tiiskm-tokis-hHuummoor-rm”,e3n4tathl-hSetarelteht-pMoalitgicasz-isnoec, i3e0ty-พte.eยn. a2g0e2r0, MmcckkrReveiveiwew.c,o“mTh/2e0G20e/n0Z3/A27p/pthroea-gcehnt-oz-MapepntraolaHche-atloth-m”,eTnhtael-MhecaKlethndree Review, 27 ม.ี ค. 2020, M29icมh.eคll.e2C01y9c,ab, “lo1g0.hBoraontsdusiteth.caot Emx/crieskl ya-tbthraenAdr-tcoofmtheebaCcokms-esboacciakl-omneSdoiacial Media”, Hootsuite, sRmicihthasrodnCiahninm,a“gT.hceomSc/siecniecnecoef-nSaatrucraes/tmhe?-sYceiaehn,cRe-igohf-ts”a, rScmasitmhs-oyenaiahn-rMigahgt-a2z5i0n3e8, 14 พ.ย. 2011, vกiรeณwศิ/aรrตัticนlาeม-rหeทั aธdน?ะa,r“tiIcroleny_,idS=a3rc2a6s5m5#แIลroะnSya-tSirea”r,cCasremat-iSveatTirheailand, 9 ต.ค. 2020, creativethailand.org/ เข้าใจ

1ณตฏั .ฐคน.ชิ20ต2ณั 0ม, cานreะaศtiริv,ิ e“tนhวaลila:nเพd.จo“rgห/มvาie”wท/เี่aลrา่tiเcรlอ่ืeง-r“eคaนd”?อaยrtา่icงlมe_อี iาdร=ย3ะ2แ6ล4ะ2อ&อlกaรnสg”=, Creative Thailand, 179 ณcreัฐaชtาivตetะhวaันilนanาโdช.oตr,ิ g“/Kvineoww/aYrtoiculer -Mreeamde?aมrtมีicนleท้ี _า่ idน=ได3แ้31ต2่ใ0ด&มlาa”n,gC=rtehative Thailand, 16 ก.ค. 2020, 1มนตต.คน์ .ภ2า02ล0ภั ,นcพreรวaงtiศv,์et“hIraoinlaynMd.aonrgห/vนุ่ ieยwน/ตaจ์ rtว๋ิ icทlม่ีeา-rพeรaอ้dม?คarวtาicมleย_ยี iวdน=ก3ว2น6ป32ระ&สlaาnทg”=, Creative Thailand, 2วร6รตณ.คเพ.ญ็ 20บ20ญุ ,เcพrญ็ea,ti“vDeitghiataillaSnudr.voeriglla/vniecwe/ชaวีrtติ icทleถ่ี -กู reสaอdด?แaนrมticขlอeง_คidณุ =เ3ป2น็ 6อ7ย9า่#งDไiรg”,itaCl-rSeautrivveeilTlahnacileand, บทท่ี 4: Inspired by Nature เมื่อธรรมชาตคิ อื ทางรอด กviอeงwบ/aรรrtณicาleธ-กิreาaรd, ?“สarรt้าicงlบe้า_iนdด=้ว3ย2ป9สั08ส&าวlaะn”g, =Ctrheative Thailand, 2 ม.ี ค. 2021, creativethailand.org/ cณreฏั aฐtนivชิ etตhณัaiมlaาnนdะ.ศorริ g,ิ /“vHieuwue/aนrtวicตั leก-รrรeมaสdยี ?อ้aมrtผicา้ lทe_จี่ iะdแ=ก3ป้ 2ญั 90ห4า&ใหlaโ้ ลngก”=,thCreative Thailand, 2 ม.ี ค. 2021, vแiทeนwไ/ทarปtiรcะleเส-รrฐeิ กaลdุ ,?“aBritoicmleim_iicdr=y3ค2ำ� ต9อ0บ0&จาlaกnธgรร=มtชhาต”ิ , Creative Thailand, 2 ม.ี ค. 2021, creativethailand.org/ มarนtiฑclณิe-ีreยaงdวิก?aุลr,ti“cBlee_(ied)=C32re9a1t0iv&el”a,nCg=rethative Thailand, 2 ม.ี ค. 2021, creativethailand.org/view/ C20h2ri0s0tin3e10R-sou, s“tCaainnabfales-hfiaosnhieovne-rhobwe-tsou-sbtuayin-acbloleth?e”,s-BgBoCod, -1fo1r-มth.ี คe.-c2li0m2a0t,ebbc.com/future/article/ EtshcleeieaynnacoreertSedchyhian/rgaprloteicuslt,ee“-Wi6g6ho8tr9ltdi5m’8se1is/nSsfcaeiscettnestriscthtosau-nwldmarbanem-inwmsiaeplcestd”s,-Doeuxattiilny‘wcMitt-haciienl,n1atu1rcกye..hnพtt.mu2rly0’1a9s, dsaciileynmtiasitls.cow.aurkn/ 2Jpo9urtd-มtah.ิ nยem.Cr2-ot0oo2-kw1,,o“Brtkeecehflocwrurnacishe.cso$m8./320m2i1lli/o0n6/t2o9s/abveeetflhoewb-reaeisseAsN-8D-3p-mutiltlhioenm-toto-swaovrek-”t,hTee-bcheCesru-anncdh-, bMbactt.cMocmG/nraetwhs, /“sGcileonbcael -inesnevcirtondmecelninte-4m71a9y8s5e7e6 ‘plague of pests’”, BBC News, 11 ก.พ. 2019, eRfunitmuvriareonSomaf baeirnnctahailtlAeyoc-futruifer,en“”dB,lyiDo--eubznreiivceeknrs,si6tmy-พacd.aยep. e2fr-0oto1mw8,nhduemzeaenn.ucroinme/2c0o1u8ld/11b/0e6e/bniov-irbornicmkse-nhtuamllyanfr-iuernindely- aSmheaaziGngun-ethxearm, “p8leAsm-oaf-zbiniogmEixmaimcrpyl-e4s8o6f9B33io6mimicry”, Treehugger, 3 พ.ค. 2019, treehugger.com/ wThoerldWboarnldk.oBragn/ekn, /“nHeowws/fMeautcuhreD/2o01O9u/0r 9W/2a3r/dcroosbteos-mCoodsat-mtoetdhieo-Eamnvbirioennmteent?”, 23 ก.ย. 2019, บทที่ 5: A Whole New World โลกใหมใ่ นก�ำมอื เขา้ ใจ

A-2o5kfofeพsr.S-คst.iolle2lur0t,2i“o1Cn,r-yeNpnBteoCrcguNyrr-eecwnocsn,ycngeborncesns-egrwcrensea.cn1o:0mC3o/0tuelcdh‘/pterocohf-noefwstsa/kcery’ opftfoecruarrseonluctyio-gnotoese-ngerergeyn-cpornocoef-rsntsa?k”e, 1H3iroเมko.ยT. a2b02u1c,hTi,h“eNNFTeswaYroerkshTaimkinegs,unpytitmheesa.rctowmo/r2ld0.2T1h/0e4y/1m3a/cylimbeatwea/nrfmt-icnlgimtahtee-pclhaannegt,et.ohotm.”,l nIJto”a,htunFroeKr-boae-estsst,aier3tru0,p“Tม-ihs.ค-et.oSk2teo0nc2ik1z,iEnfgxoc-rtbhhaeens-p.gcleaonmOe/fts-Nittoea-stsu/ajrovehe?n-iAktoSettasrietur/p20Is21T/o0k1e/3n0iz/itnhge-TshtoeckP-leaxnceht aTnogSea-ovfe- cEMaQikrTbeoVBneu-cntcrteuhdreeirts,s”-“,tSoTi-necgcrylhepC.Etorau-rtnothckheto,n-3lminสak.rคckea. tr2-br0ao2ins1ec,srt-ee7dc-i9htsmcrt-uofrnoccmrhy-.pectqoomt-tvo/2ek0ne2tnu1rm/e0sa7r/k0e6t/,srinagislees-e$a7rt.h9-Mto-flrionmk- eOnli/vmeraBrkreett-ta, “nAalsyhsoisr/tlhaitsetsotr-yreosfeBaitrccohi/nh’siswtoirldy-porfi-cbeitcswoiinngs”, FOREX.com, 11 ก.พ. 2021, forex.com/ fRCrooNmbBe-Cnrt,eFw1r3caonเmkม,.eย“rN.sF.2hT0tm2s1al ,lecsntbocp.c$o2mb/2il0lio2n1/0in4/fi1rs3t/nqftu-saartleers,-twoipth-2t-wbiilclieona-sin-mfirasnt-yqubauryteerr-swaitsh-sinetlelererss”t-, 180 TNcahFayTlrolaireu-Tcbetiitlof-omnr”dy,-,2fi4n“Cgพhe.arค-r.nli2fet0/’s21la,sTthbeitWe:aVshirianlgvtoidnePoowstil,lwleaasvheinYgotounTpuobset.caoftmer/bfeutscinheinsgs/$2706201,/90959/24in/ VvoOaAthTahi.aci,o“mเค/aา/ะdรiาgคitาaปl-รaะrมt-ลbู งyา-bนeศeลิ pปlะeด-sจิ eทิ llลัsส-fงูoสr-ดุ 6เ9ป-น็mปilรliะoวnตั -กdิ าoรllณarท์s-ี่ 6a9m.4idล-nา้ fนt-ดbอoลoลmา/ร5”์ ,811325ม9.ี ค9..h2t0m2l1, ก27องกบ.รคร.ณ2า0ธ2กิ1า,รc,r“eไaทtยivตeอ้ thงรaอilดa.n..dค.ยุoเrรgอ่ื /งvหieาwเง/นิarวtธิicใี lหeม-rด่eว้aยdบ?ลaอ็rtกicเlชeน_กidบั =“3ท3อ๊ 1ป26B&itklaunbg”,=Cthreative Thailand, ก25ัญมญ.ิ ย์ช.ล2า01น8า,วhาtนtpเุ คs:ร/า/wะหw,์w“.cศrิลeปat+์ ivวeทิ thยa์..i.lสaมndก.าoรrสgร/v้าiงeเwท/คaโrนticโลleย-ทีreเ่ี aขdา้ ใ?จaมrtiนcษุleย_”์id, =C2r7e9a4ti8ve Thailand, ธTรีoพkeงnศ์ (เNสรFสีTำ�)”ร,าBญe,a“rKtaini,g5sมoี.fคL. e2o0n21เป, b็นeวaงดrtaนiต.cรoีวmงแ/lรifกeขsอtyงleโล/5ก5ท7ี่ข9า0ย5อัลบั้มในรปู แบบ Non-Fungible ว6นกบ.คษุ .ป2์ 0ย2ุพ1เก, cษrตeรa,ti“v“eนtกัhaขiุดla”nปdะ.oทrะg/“vนieกั wต/เี aหrลti็กc”leก-rับeศaึกdส?aงิ่ rแtiวcดleล_้อidม=ใน33โล1ก07ค&รปิlaโnตg”=, Cthreative Thailand, บทท่ี 6: Start with Your Heart พลังใจคือจดุ เรมิ่ RCeabreeekraCh oGnrtmeseslaa,,“cHaorweetorcSoentteGsosaal.scDomur/iandgvUicnec/ehrotawin-ttoy-—seAt-cgcooardlsi-ndguTrionga-PuonscietivrteaiPnstyy/chologist”, มช22นนนฑมภิณิ.คาี.ยค2งณ0ว2กิา1ลุพ,,รc“ชHrยัeaa,p“tipรvบัyeมtNhอื eaกwilบัaPnยrdุคe.pแoaหrgr่งin/กvgiาeรYwเeป/aaลrr”่ยีt,icนClแereป-raeลtaiงvdeด?้วTaยhrแtaiciนlaleวnค_diดิd, แ6=บ3ม2บ.ค8ย.3ดื 24ห0&ย2la1ุ่นn,”g,cCr=ertahetaivteivtheaTilahnadila.onrdg,/ เข้าใจ

view/article-read?article_id=32821&lang=th Tวรhรaณilaเnพd็ญ, 9บธญุ .คเพ. 2็ญ0,2“0H,ocwreatotivLeivtheaailnadndG.oriregv/vei:eคwมู่ /aอื rอticยlกู่ eบั-rคeวaาdม?aเศrtรicา้ lใeห_ไ้ idด=อ้ 3ย2า่ 7งม75อื &โปlaรnฯg”,=Creative วTรhรaณilaเnพdญ็ , 1บ2ุญมเ.ี พคญ็. 2,0“2เ1จ,บ็ cปreวดatกiv่อeนthถaึงiเlตanิบdโต.or:gบ/vทieเรwีย/นarจtiาcกleเม-rือeงaชdคิ?aาโrtกicคleิน_iสdงึ =ิ 3แ2ล9ะ2ต2้น&ไlมa้”n,gC=rtehative cวรreรaณtiเvพe็ญthaบilaุญndเพ.o็ญrg,”/vใiจeดwีก/aับrตticัวlเeอ-งreแadล?้วaโลrtiกcจleะ_ใiจdด=ีก3ั3บ0ค7ุณ0&”,laCnrge=ative Thailand, 17 มิ.ย. 2021, วcrรeรaณtiเvพe็tญhaบilaุญndเพ.o็ญrg,/v“iดeวwง/คarุณticจleะ-ดreีขaึ้นd?แaคr่อtic่าlนe_บidท=ค3ว2า8ม3น2้ี!&”,laCngre=ative Thailand, 15 ม.ค. 2021, สหำ�นนงั สักือพิมRพeอ์ sมiliรeนิ nทcรe์, 2(ย0นื19หยดั ไดไ้ ม่ว่าจะเกดิ อะไรขึ้น) โดย คมิ ฮฮู วัน (แปลโดย อาสยา อภิชนางกรู ), โหตนมังรสือศขุ Tปhรeชี าH),aสpำ�pนinกั eพsิมsพH์ SyApoLtTh,e2s0is19(วิทยาศาสตรแ์ หง่ ความสขุ ) โดย Jonathan Haidt (แปลโดย 181 เข้าใจ

ที่มาภาพ หนา้ 13 : The New York Public Library / Unsplash หนา้ 17 : NoDerog / iStock Photo หนา้ 18 : WENN Rights Ltd / Alamy Stock Photo หนา้ 21 : traveler1116 / iStock Photo หนา้ 26 : Chris Henry / Unsplash, TaxenEmSillyinIllinois / Twitter, The Telegraph / Twitter หนา้ 28 : R.D. Smith / Unsplash หนา้ 30 : Vaclav Pluhar / Unsplash, Tastenlöwe / commons.wikimedia.org หนา้ 33 : youtube.com/user/jastownsendandson หนา้ 39 : DANIEL LEAL-OLIVAS / AFP หนา้ 40 : JUSTIN TALLIS / AFP หนา้ 43 : Benjamin Ranger / Unsplash หนา้ 50 : wikipedia.org หนา้ 51 : wikipedia.org หนา้ 56 : everlane.com หนา้ 60 : Socialtruant / shutterstock หนา้ 62 : StartDee หนา้ 63 : MoreSheet, InsKru หนา้ 69 : Katsiaryna Endruszkiewicz / Unsplash หนา้ 71 : Mason Jones / Unsplash หนา้ 79 : foundation.app หนา้ 80 : knowyourmeme.com หนา้ 83 : facebook.com/GUCCI หนา้ 86 : facebook.com/MaepranomThailand, sites.wpp.com หนา้ 92 : Netflix หนา้ 95 : Hanny Naibaho / Unsplash หนา้ 99 : William Thielicke / wikipedia.org หนา้ 106 : tnakano / iStock Photo หนา้ 111 : University of Cape Town (UCT), Ncoriaty / wikipedia.org หนา้ 117 : Dr. Eijiro Miyako / npr.org หนา้ 119 : MARCUS BRANDT / DPA / DPA PICTURE-ALLIANCE VIA AFP หนา้ 123 : Executium / Unsplash หนา้ 132 : knowyourmeme.com หนา้ 134 : TIMOTHY A. CLARY / AFP หหนนาา้้ 113451 :: Mmounrrdoiwssinimda/ s/hsuhtutettresrtsotcokck หนา้ 144 : single.earth หหนนาา้้ 114496 :: TSiamshGaoFerdeheamrtin/dU/nUspnlsapslhash หนา้ 155 : Chicago Historical Society / Currier and Ives / wikipedia.org, Art Institute of Chicago / ห นา้ 1 58 : ASettarinbuBterodwtno /GUenosrgpelasNh. Barnard / wikipedia.org หนา้ 165 : michaelmjc / iStock Photo

I เขา้ ใจคิด I รวมไอเดยี สุดสร้างสรรคท์ ่ีชา่ งเข้าใจคิด รวมบทความสร้างสรรค์จาก นติ ยสาร “คิด” Creative Thailand เข้าใจคดิ โดย Creative Thailand ____ พิมพค์ รั้งแรก ตลุ าคม 2564 ____ บรรณาธิการเล่ม : พัชรินทร์ พฒั นาบญุ ไพบูลย์ เรื่อง : นติ ยสาร “คดิ ” Creative Thailand ภาพปก/ภาพประกอบ : รัชดาภรณ์ เหมจนิ ดา ศลิ ปกรรม : ชิดชน นินนาทนนท์ พสิ จู น์อกั ษร : ณฏั ฐนชิ ตณั มานะศริ ิ วรรณเพ็ญ บุญเพ็ญ และ บษุ กร บษุ ปธาํ รง ____ จดั พมิ พโ์ ดย : สำ� นกั งานส่งเสรมิ เศรษฐกจิ สร้างสรรค์ (องคก์ ารมหาชน) 1160 อาคารไปรษณีย์กลาง ถนนเจริญกรุง แขวงบางรัก เขตบางรกั กรุงเทพฯ 10500 www.cea.or.th ภายใต้โครงการ Creative Thailand สรา้ งเศรษฐกจิ ไทยด้วยความคดิ สร้างสรรค์ www.creativethailand.org ____ แยกสีและพิมพ์ : บรษิ ัท ซนั ตา้ การพมิ พ์ จำ� กดั 67 ถนนรองเมอื ง ซอย 3 แขวงรองเมอื ง เขตปทมุ วนั กรุงเทพฯ 10330 ข้อมูลบรรณานุกรมของส�ำนกั หอสมดุ แหง่ ชาติ National Library of Thailand Cataloging in Publication Data นิตยสเขา้ารใ“จค“ดิ ค”ิดC”.r-e-aกtรivุงeเทTพhฯai:land. สํานกั งานสง่ เสริมเศรษฐกจิ สร้างสรรค์ (องคก์ ารมหาชน), 2564. 184 หนา้ . 1. ความคดิ สรา้ งสรรค.์ I. รชั ดาภรณ เหมจนิ ดา, ผวู้ าดภาพประกอบ. II. ชอื่ เรอ่ื ง. 153.42 ISBN 978-616-7789-38-5