Important Announcement
PubHTML5 Scheduled Server Maintenance on (GMT) Sunday, June 26th, 2:00 am - 8:00 am.
PubHTML5 site will be inoperative during the times indicated!

Home Explore Бейсенова Ш. Мизамшуақ

Бейсенова Ш. Мизамшуақ

Published by biblioteka_tld, 2020-04-22 06:22:53

Description: Бейсенова Ш. Мизамшуақ

Search

Read the Text Version

ессю ж ы лдары на ж ете алмай ж у р т аламыз. Э л 1 6api алда, болаш акта ж асайм ы з, асы гатын не бар деп жайбасарлаиы п ж ургенде, базардан кайтар ш а к болганы н ангармаймы з. Ж у м ы с ж а с а й ты н M ep3iM in в т т ке тке н с о к , сосы н мсйл1, Ш е р э л к М усинм сиякты ж у з елу ж ас ж асасанда еш норсе т ы н д ы р а а л м а й с ы н -а у . ©MipinHiR е к ж а к с ы кездер1 с е й т с е н артта калады екен. Кезш де ейтпегеш м -ай, буйтпегеж м -ай деп е ю н ге н н е н не онед1? Е сте те к оры ндалм аган арм аны к ж а й л ы ы с т ы к OKiHim к а н а к а л а д ы . Ж ы л в т к е н с а й ы н iuiiRai о р т е й д ь M e H in Ka3ipri TipAiriM не ? Б а р о й -с а н а н д ы с а р к ы п , ж аны вды салы п хабар ж асайсы ц, ол эфирде ж ар ты сагат, к ы р ы к м и н у т , o p i к е т с е 6ip с а г а т iumme е т е ш ы га д ы . Ж а л т e r r i д е ж о к б о л д ы . А л с о с ы н ... ( о л т е м е к 1 rnymiHiH с о р ы п , а у а г а ж а й ы п я й б е р т ) кезден гай ы п болады . О н ы 6ipey K o p in , 6ipey к е р м е й д й , ке р ге н д е р 1 к а й т ы п е с к е а л м а й д ы . KepMereiinepi TinTi с е н щ б у л ем1рде icTeren ieiRHeH б е й ха б а р болады. О йласан кециин кулазиды. б ш ш И лт-ак. Кайыры ж о к мамандык. 3 a y ip . Даяш ы лардцю сиякты . Т а хм и н а . Ж о к режиссер болу кудай болу деп б1лемш. М ух та р . М аш акаты , азабы жетеди, ал куаны ш экелу ж а гы н бьпмедим, оз1м сезшбед1м. Т а х м и н а . Bipirin 6ip ф и л ь м ж а с а й ы к ш ы . С е н T ycip e ciH , м е н б а с ты ро л ьд е о й н а р ед1м д е п о й л а й м ы н . К у д а й бьледи, ки н о га T ycip ceR е ш в к ж б е с един. Т а л ап тан ы п кермейм1з б е ? Т ы м б о л м а с а 6ipirin 6ip ж у м ы с ж а с а п к е р е л ж ш ь Б а сты рольде ойнагы м келедь М ух та р . М е н муны саган баягыдан айты п ж урм ш . Тахм ина. М ен муны калжы нсы з айты п отырмын. MeHi к и н о га Tycipiui. М ух та р . Кеш пе деп коркам ы н. П оезд кетш калды гой. Ки но га тусетш уакы т будан ертерек е д гой. Т а х м и н а . А х , с а й т а н , к а л а й га н а ceHin м е ж к а р т а й ы п калд ы н деуге ау зы к барады? Ш ы ны м ды айтсам кинога тусуге сондай куш та р болы п ж у р ге ж м . М ага н каз1р эр турл1 ке ц ь п а з ой ла р ж ж келе бередц. М у м ю н 6 ip KyHi а я к -150-

астынан о л т калсам, тым болмаса, экранда бсйнем калса деп ой ла йм ы н. Б уры м , буд ан ж а с ы р а к кезде ой ла м ага н iciM e енд1 к е щ л !м KeTin ж у р . Р а с а й т а с ы ц , п о с з ы н KCTiri к а л г а н сон, арты нан куасы ц ба? Э х, ер кектер , еркектср... Сендер осы каш ан, суду эйелдщ де сирек о а м д к, гажайы п ан, тарихи ескертю ш сия кты хал ы кб а й л ы гы е ке н ж у га р екенсн|дер. М ухтар. Сен еш ю мге есецщ ж1бере коймассыц. Та хм ина . С ен eiw i Meni сулу ем ес деп санайсы ц ба? М ухтар. Неге? С улу болгансьщ деп есептеймш . Т а хм и н а . A h, xapi сайтам , c e n iu мсм туралы n ix ip in б е л гш болды. 3a yip , сен неге аузы на су уртта п алгандай ундем ейац. М ы н а га н 6ipHapce десецин. Э лде сен де солай деп ойлайсыцба? М у х т а р . Т а х м и н а , м е н ceHi ж п т г д е п , с е з к о те р е ;м д е п айты п отырмы н гой. Эйтпесе айты п нем бар. Т а хм и н а . 3ayip, ке л м ы н а М ух та р д ы ц д е н саул ы гы уш1н бокал ту ж с п р е ж к . М ух та р д ы к 6 ip ж а ксы касиет1 — ш ы н ды кты ц 6eTine тура кар а п , б е тке айта б1летнццп. Д о с к о ж л i к а л с ы н д е м е й т ш MapTTiri т а гы б а р . К ы с ы л ы п , к и н а л г а н с э т ’щ д е М у х т а р г а а р к а с у й е у г е э б д е н б о л а д ы . К а л ткы сы з д о с ты к кол ы н со зуга кам!анда 33ip. Ж э н е оны м ж д е т е т пе йд к iu ixi б а ка й e ce 6i ж о к . М у х т а р . Э й , кой са н д а р ш ы , т ы м ж ы л ы м ш ы т а т ы п Kerri. М е т ц iu ix i ece6iM ж о г ы н к а й д а н б гл е с щ ? О д а н д а ж а л п ы жаксы лы ктар унмн деп алы п коялы к! А м ан болыцдар, Т а хм и на . Согум болм е, мен э;й ойы мды ая ктага н ж о кп ы н . М е н те к достарды ц эр турл1 б ола ты ны н гама айтайы н дегенм ж . М ы салы 6ip достар бар, ж а ксы к уп и те коленкедей касы цнан калм айды . К ун ко з ж б ул тто р л а п , басы на icT ycce ш ам м ен !здеп та пп ай сы ц . B ip д о ста р б ар, ж а кс ы л ы гы н д а да жаманды гы нда да унем1 касы цнан табы лады . Н агы з достар осы лар. Д о стар ды ц iiu irw e басы ца ic туске нде у ж р ш п келетждер1 бар да энш еж нде карасы н керсетпейтждер де болады. Оларды кайтерсж ? Сонда не, жолдастарынды кору унпн, жинау унмн те к жаманат болу керек пе? Бул да дурыс емес кой. Д остары м м енщ унем1 айналамда ж урсе екен д ейм ж ... -251-

K o p u ii стол дан . М ухта р ! М ухтар. Кеипр1шздер, барып келеш н (т уры п Kemedi). Т а хм ина. М ухта р гаж ап адам. Ж ан ы ж ом арт, кецин таза, дашанда суйе нуге болады . 0 т е талантты , талгамды ж И т . 3 a y ip , сен не ге ке ц и га з б ол ы п калд ы ц? 3 a y ip . B ip кы з ы гы , М ух та р оты р га н д а м е ш н б а р ы -ж о гы м сага н 6 a p i6 ip . Э н п м е к т е к сон ы м е н бол ы п Kerri гой . М е ш н о т ы р га н ы м М у х т а р т у р ы п к е т к е н с о н е а н е TycTi бглем... Т а хм и н а . О , куд ай ы м , 3 a y ip , сен кут ты ю щ ке н е бала сиякты сы ц, буртиып окпелеп каласыц. 3 a y ip . Э р и н е ! Д а я ш ы д а й , ре ж иссе рд е й кем ел а кы л 6i3 re Кайдан келсш ! Т а хм и на . Еш и М ухтардан да кы згана бастады н ба? М е н с е ш н е icTeceM е к е н ? М у х т а р д ы н к е з ш ш е е б е к т е с т оты рганы м ы з уят ш ы га р де геж м гой. 3 a y ip . Ш ы ны м ды айтсам , осы арадан кетю м кел1п отыр. Ж ур бад1рмей туры п кетелжцп. С о л е к 1 а р а д а М у х т а р ^ а с ы н д а 6 i p э й е л , 6 i p е р к е г '1 б ар к,а йт ы п келеди М ухта р . Танысып койыныздар: Сы ртынан ездерннз ж а ксы бклетш атакты кин о жулды здары : С аш а, Л ена. Тахм ина. Бул кю л е р д ж аксы танимыз. С а ш а (Т ахм и н ага к,а р а п ). О зб е н таны сканы м а ете куаны ш ты м ы н. Касы ны зга оты руга болар ма екен? Тахм ина. О ты ры цы з, отыры ны з. С аш а. О зд е актрисасы з ба? Тахм ина. Ж о к, мен энипмш . Л е н а . М е н ci3/U б1рден та н ы д ы м . Т е лед ида рд ан ко р ге н едм. С а ш а . Б у га н д е ш н к и н о га TycneyiR i3fli м ен т п т тусш е алмай отырмын. Т ахм ина. О ны кино режиссерлер1нен сураныз. М эселен, мына М ухтардан. М у х т а р . Эуел1 мы наган ж а уа п бер1шздерил: не iineMi3? С а ш а . Е н ш кайсы болса да 6api6ip ш ы гар, д е генм е н - 152-

аканны ц e3i лурыс болар. М у х т а р . Л е н а , ci3 кай сы сы н кал а йсы з? Л е н а . М а га н 6 o p i6 ip . Б а ты р га о н -со л ы 6 a p i-6 ip деген екен гой. А к б олса, а к болсы н. (3 a y ip e e ) О з д щ е а м М з KiM? 3 a y ip . 3 o yip . Л е н а . 3 a y ip , кандай эдем ь к у л а к к а э у е з д есткпеда еке н. М ун д а й эдем1 eciM т е к та у б ал а л а ры на га н а б е р ш се ке р е к. М е ж н а т ы м н ы н KiM е к е н щ 6 u ie c in , б е ? 3 a y ip . О н ы 03iH i3 ж а к с ы б ь п м е с е т з 6 i3 к а й д а н 6i.neftiK . Л е на. О го, Таудыц баласы тау кыранындай ш амш ыл. Д е ге н м е н , ci3 м ен1цаты м ды бглуге THicci3. Л е -н а , у кт ы н б а ? Л е -н а! С аш а. Кеилрниздер, ш ы гы с эйелдерйнн денсаулыгы ym iH д е п 6 ip KOTepin к о я й ы к ш ы . П а р а н ж а н ы c e p n in т а с т а п , б уп н д е ж ю т п е н ката р ко н ь я к iuiin оты р. К а нд а й ж арасы м ды . (Т а х м и н а г а ) О з бет'пизге п а р ан ж а ж а у ы п кор д ни з бе? Т ахм ина. С енсеж здер б1здщ ул т паранж а дегенн щ не екенш бглмейдь М у х т а р . Ю ш ке н е т у а ж к т е м е б е р е к е т е л ж , 6i3 /ie чадра деген ултты к кж м бар, о н ь щ ж в ж баска. Л е н а . Э ,е нд1 еа м етусп, паранж аны озбекэйелдер1 киген. И э, иэ, былтыр мен киноф естиваль кезш де © збекстанга барганм ы н. б зб е кте р д щ палауы д е генщ ауы зды ц суы н агы за д ы . 3 a y ip . Б оска м актайсы з. Э з1 рбай ж анны ц палауынан ауыз ти сеж з олай демес едпиз. С а ш а . M iH e , н а гы з табы л га н сез. Ж а с ж ю гг сабы р сактап-ако ты р ед ь Э ц пм е езбек палауын м актауга келгенде, ултты к намысы ж1бермедь Ж 1п т болсан, осындай бол! ■ Л е н а . Ж а р а й д ы , ке п сезд1 ка й те с щ ( в з ш щ а у з ы н цолымен ж а б а д ы ). А рты к-ауы з сез кетсе кеинрМ здер. Ананы айтып коя жаздадым. Одан да ииелж. Саш а: Ал, ке гп к, алып коялык. Б арлы гы iu ie d i. С а ш а . Б ул эз!рбайжан р еж иссерл ерш щ K03i кайда? -153-

М ы нандай аруды киноенерш е ш акы рмай, олар не карап жур? Т а хм и н а . О л а р ш акы р м а са , енщ ci3 ш а кы ра р сы з деп ойлаймын. Саша. М ж детп ту р д е , капе телеф оныцызды айтыцызш ы. Т ахм ина. К а ж е л м болган кезде м еж эркаш ан М ухтар аркылы таба аласыз. С аш а. М ухтар сонда а з д щ кеш лдеаш з бе? Т ахм ина. М е н щ кош лдеам ж о к , куйеу1м бар. С а ш а . О н д а й а у з ы с а л ы м д ы ж М т KiM б о л д ы е к е н ? Т а хм и н а . M in e , ол (3 a y ip d i нуск,ап ico p ce m e d i) карсы алдьщызда отыр. С а ш а . K eiu ip iH i3 , куд ай yiu iH ке и н р М з . Э л п сез1м у ш ж м е ж н ка б ы р га м д ы б1р-б1рлеп с в к с е ж з д е болады . Д е ге н м е н , м ен о й е л кум а р ж т т е м е с т н , а р а кк у м а р ж И т п ж . О н ы м е ж 'н эйел1м растай алады . Л е н а , сол ай ем ес пе? Л е н а . Барш ы езщ , ары . Б1лесж бе кайда баратынынды? Кеинринздер, байкам ай ананы айтып коя жаздадым. Саш а. М ухтар, Ф еллиниджжана жумысы н керджбе? М ух та р . Ж о к , колы м тим ей ж ур... С а ш а . 0 3 i б ар гой , на гы з ит. О л л р т туар е/н гой. © л л р т Tycipe;ii. Т а п п а й ты н ы ж о к . 3 a y ip . М с ж н ш е , Ф ел л ин и б ар окко сти л ж е н р о коко стилж е кеткен сиякты . (Б арлы гы ны ц коз1 ш арасы нан ш ы га 3 a y ip e e ц а р а й д ы .) 3 a y ip . Галамдагы е к ж а к с ы ф ильм — Тарзан. С а ш а . Э й , м е н б1рдеце б кп сем , м ы на'у д а н а гы з и т. И т болганда сы ртта н болайы н деп турга н ит. Л е н а . М ен муны нды куптайм ы н. Тарзан — нагы з еркек. (3 a y ip d in ш а ш ы н с и п а й д ы .) О з е зж !з де Тарзанга катты уксайсы з. Н а гы з орманны нтагы сы ндайсы з. Т а х м и н а . О з о н ы ж а н а га н а т а у д ы ц к ы р а н 6ypKiTiHe тенеп едж1з гой. Л е н а . Тауы не, то га йы не 6api 6 ip емес пе? Bapi де анау гой. Кеинрж1здер, (ал а к,а н ы м ен а узы н б а са д ы ) аузымнан б ай ка усы зд а ш ы гы п K erri. - 154-

С аш а (3 a y ip z e ). С оны м ен а з д щ д е кин о ауруы ны з бар екен гой. А кте р а р бе, ре ж и ссе ра р бе, киносы нш ы сы р ба, ка й ne p icip ? 3;»yiр . М е н енерден м а кур ы м ка л га н ж а н м ы н . Ж а л п ы M eniH 6ip-aK м а м а н д ы гы м б а р . О л о с ы к у н ге д е й ш э к е - ш еш ем ш р мойнына масыл болы п отыру. С а ш а (сал и ца л ы т у р д е ). H e ci бар. Б ул да осал ic емес, о с ы ж а с к а д е й ш эйел1 eKeyi б1рдей а к е -ш е ш е м о й н ы н д а о т ы р у ymiH д е т е Miрд ей тоз1м , ж у ка р м а га н ж у й к е к е р е к . Т а хм и н а . 3 a yip , неге олай дейсщ ? 3 a y ip . в й т к е ш сердерщ р бы л ш ы л орпм елер1рнен тойы и ке гл и . M in e мы на ж ер1ме керш ( д о л ь ш е н т а м а гы н ко р с е - m e d i) . А такты акте р, талаптты режиссер, толм аган Толстой, аты ш ыкпаган Ш е кспир , Ф еллини, фестиваль, куш а к- к у ш а к гулдср , эдем1 т о с т а р ... T la h -n a h ... А л м ен таба ны м м ен ж ер басы п турган карапайы м адаммын. Кегнрме кеб ж пе н, б у д д ы р е л е с п е н OMip с у р ге н д е р д д , 03iH-e3i а л д а га н д а р д ы и т етшдей ж е к керем ж . Л е н а . Б ул енд1 к у р га к сез. Аузы нды ж ы р ы п кетп есш б айка. Кел1ндер одан да iu iin коялы к- С аш а. Д уры с айтады. 0 н е р - хал ы ктж ь (Зэу1рге ц ар ап.) Карапайы м халы к е к ш ж р аягы ндагы туф лш не назар салырыздаршы. Кайдан алдын? Парижден бе? Л ена, ш ынында караш ы . Е ю ш р 6 ip in in колы на тусе берм ейтш зат. 3 a y ip (С а ш а е а ). К а й разм ер ки е а з? Саша. Кы ры кею . 3 a y ip . М ы н а у да кы р ы к ею ннн размер. С а там ы н. Ала койш ы ! Ж а п -ж а ка туфли. Кудай унйн ала койы цы зш ы . Саша. Какы канша? 3 a y ip . Кы м б ат ем ес, кы р ы к м ы р. Кал асан, каз1р ш енпп берем1н. С1з м аган 03 ipi3p ip есю туф лш шзд1 ж э н е кы р ы к м ы р кунын берсещ з болады. К е л ю л к не? Т а хм ина . 3 a yip , калж ы нд асар да ш ектен ш ы кп асар ш ы . 3 a y ip . М е н кал ж ы р д ап оты рганы м ж о к . Ш ы н ы м е н -а к айтын отырмын. -155-

С аш а. Л ена, кы ры к мын сом бернп. Лена. Койшы взщ — С аш а. М ен саган мына ж т т к е кы р ы к м ы н бер деп турмы н гой. Л е н а . М а н у л ce n iH а й т к а н ы н -а к б о л сы н . (К о л с у м к а с ы н а н ак,ш а а л ы п , 3 a y ip e e 6 e p e d i.) 3 a y ip м е н С а ш а т у ф л и л е р 'ш а у ы с т ы р ы п Kuedi. Л е н а . Ауы сты ргандары н рас болса, С аш аны н жана т у ф л ж ytniH н е ге iiunecKe? М у х т а р . Зэу1рдщ ecKi туф л ж уий н де ко те р е л ж . Б ар л ы гы iu ie d i. K o p iu i стол д ан . С а ш а , Л е н а , бар аты н болсандар, журсендерип ендг Саш а (т у р а д ы ). Кеилр1жздер ш акы ры п жаты р. Кап, б1здщ ер тен К н е в ке ж ол журетнпм 1зд| караш ы , эйтпесе тагы д а ке з д е с у ге б о л а р ед1. Т а гы да ж о л Tyci и М э с к е у ге ке л с е ж з д е р телеф он согы цы здар. M iim e rri турде хабарласьщ ыздар. Л е н а . Б1зд!ц м ш д е гп турд е кездесу1м1з ке р е к. О л а р к,ош т аса б аст а й д ы . О ла р к,ош т аск,анш а 3 o y ip т у р ы п , б а р ы п д а я ш ы м е н е с е п а й ы р ы с ы п к е л е д 1. С а ш а м е н Л е н а Kem edi. М у х т а р о л а р д ы ш ы г а р ы п с а л ы п к е л е д '1. Т а х м и н а . Б1з де т у р с а к б ол а р е д к К е ш б ол ы п Kerri. (М у х т а р к,а йт ы п о р а л а д ы .) М ух та р (б а я ш ы г а ). Д а яш ы , мунда ке л М з... койды Д а я ш ы (3 o y ip d i K e p c e m in ). О л телеп не мен ( K e m e d i) ... М ухта р (ы цгай сы зда ны п ). Зэу1ржан, оны н ш а к ы р ы п ед1м гой . 3 a y ip . О ка сы ж о к , мен туф лжмд1 ж у га н болайы н. Т а хм и н а . Н е ? 3 a y ip , сен ш ы н ы м ен туф л ж нш 6e pin ж 1 б е р ге н а н бе? О й , а кы л сы з, акы м а гы м . О сы ндай да болады екен? (Е р ке л е п оны н, м о й н ы н а асы л а ды .) Ш а м в ш 'т ж а н а д ы . E n d i са х H a d а Т а хм и н а м е н Зэу1 р гана. Б аяу ойнаеан м узы ка сазы. Т а хм и н а . 3 a y ip , сен осы м узы ка ны б м е а н бе? - 156-

3 a y ip . Ж о к . О л н е ед1 с о н ш а ? Т а хм и н а . Грузиндердщ коне халы к o n i. О сы э кш ж ш айтып ж ур, тындап ал! Кундердж кути л е мен олген сон осы эндо е с п г е н к е з д е б а р ж e c in e а л а с ы н - М э с к е у , о с ы к е ш ... 3 a y ip Са ш у л а н ы п ) . « М е н о л г е н с о н » , « М е н ж о к ж е р д е » . О сы негылган сез. Ана ж актан ш акы ру к е л т ж аты р ма? Тахмина. 0м1рде еш жм м энпл ж емес кой. М ум ю н с е т и e M ipiim e е р те н б а с ка э й е л д щ уш ы р а суы . Б у л ом1рде 6a pi мумк1н. М ум к1 н е м ес-ау, б а с ка эй ел ал а ты н ы н ра с ен дь BipaK бул арадагы екеум1зге гана о р та к куп и я сеш м ен, м еж м ен 6 ip re кетп ек. Д э л солай оны еш ю м кайталай алмайды. Домодедово маны ндагы орм ан, куста р o n i, ресторандагы туф ли ай ы рбасы , грузи н а ж ... B a p i-6 a p i те к екеум 1зге гана о р т а к - И э , 3 o y ip б у л с е ш м е н Metiin га н а к у п и я м . О с ы н ы ойлаганда мен дем аламы н. © й тке ш дэл сол c a rrin бакы ты н те к сеш мен мен гана, екеум1з гана та тты к- С ол сэтте сен мендж, мен сендж едж. Сонды ктан мен сеж оз1мнен кеш нп эйелдерден кы зга н б а й м ы н . B ip ем ес, м ы ны б о л сы н . B o p i6 ip . М е н 6 ip с э т т 1к б о л с ы н с е ш м е н б а к ы т т ы ш а к к е ш т !м . Адамнын унем1 бакы тты болуы мумюн емес. Сондыктан б акы т дегешм1з есте калга н кундер. О л сеш м ен, м еж м ен 6 ip re . С олай емес пе? (Ы ц ы л д а п э н б а ст а й д ы .) Т а б ы с у к ,и ы н OMipde, А ж ы расу неге оцай? С агы ны ш m e e in к е ц и г е , G m edi кунде р обал-ай. О з 'щ е ц м а г а н с у й е н ш , Ж арык, к у н едщ , т агдырым. А л ы с т а п к е т т 'щ , Kyiiedi iui, Ж ет пей ж ур маган ж а н нурыц. У м т щ д 'ь м е н е н у з б е й с щ , Ж а н ы ц д ы сен'щ т усш е м . К в з 1ц м е н м е т 1з д е й а ц , М ы цдаган сулу Ш н е н . -157-

B e ciim ii K opiiiic З э у 1 р д щ n o m e p i. 3 a y ip г а з е т ок;ы п, uxeiueci З и б э р m ie in м аш инасы м ен. ic m ie in от ы р. З и б эр . М эскеуде сеж и, ж ол ы ц болм апты д е геж рас па? М ухта р деген эл п теледидар ж агы нда тте й тш 6ip м ы кты да онын, куй е у ж и т ко р ш е д . B ip нэ рсеге уры нбай ам ан-есен кел ге нщ е тэубе. B ip кы зы гы ею ж т т т а л а с к а н с о н о т ш ы гы п кетпей окай тарасандар бопты ... 3 a y ip . К о йсан ш ы м ам а... З и б э р (т 'п ске н k in ж а л г а с т ы р а 6 e p e d i). К о р д н б е? К а р а т ы о з ж ж е с е б н п ц KymTicin: С п а р т а к к т м - к е ш е к э п е р у унп 'н, М у х т а р ка р ь е р б а сп а л д а гы м сн ж о га р ы л а у ун п н , а т а гы н ш ы га р у yuiiH, ал се н с н я кт ы а к ы м а кт а р т е к у а к ы т отк1зу унпн колайлы . Балам, соны н ш ннде саган ен жаманы THiriTi. © й т к е ж ccni к е з к е л ге ж м е н ал м асты ра сал ады . Б у п н сен1мен, ертсц баскам ен коц1л котере б еред ондайлар. 3 a y ip б асы н т ом е н салы п а л ган у н а з . З и б эр . Ж о к езш щ айлакерш карай гор. С е т и аш ы к ауы з екегмнд! 6 ijiiri ж аб ы сы п ж у р . А такты ад ам ны нж алгы зы . 1шкен1 алдында, im nereH i арты нда. Э ке -ш е ш е а кез ж ум ган соц иен б айлы кка кум п ете туседь Ж ам а н ба, бэрш ойлаган. А л осы ны н 6opi эке н екеум1зге инемен куд ы к казгандай енбекпен келген дуние емес пе? Ал, соны н бэрш баланмен косы п т е п н бере сал сак... Дэм есм ! карай гор.. О л салдакы га айт, тамагыиа T yfiijiin ка л а р ... ( 3 o y ip ш ы д а п б а г ы п о т ы р .) Э л п Д эде ш с о р л ы н ы ц е н д п Keperi б ол м ай кал га н ба? О ны пайдаланы п- иайдаланы п лакты ры п тастаган снякты гой. 3 a y ip : Болды, ж е гп е н д , мундай ж ал а, лас эц п м сж одан opi ты ндай алаты н ш амам ж о к (у ш ы п т ур ы п ш ы гы п n e m e d i). З иб эр . Бар, бар. Э ке н келген сон сежмен баскаш а с е й л е с е д ь .. Ш а м свш п, ж а н а д ы . Б влм еде М э ж и т пен Зэу1р. М э ж и т (б а я у , салмак^ты, аш уга берЫ мей узак, свйлей-d i). Зэу1ржан, сен е н д азаматсы ц. 0 3 in a i е з ж - 158-

игеретш ж а с ка ж е ттщ . 0 з oMipinni кал ай кур а м ы н д есен де epiK е з1нде. М е й л к у й л е н п н келсе, сол ке л ш ш е кке уйлене бер. BipaK жнчтте намыс болуы керек кой. Артынан каулап соз е р ген, ж ур1с-туры сы ж е Hiл , басы бос э й сл ге сен уйленсен уйлене бер. BipaK б1здщ намысымызды да ойла. Онда 6i3 ceni баламыз емес деп есептейм!з. Бул эрине ауы р, сен 61зд|Ц жа л гы зы м ы зсы ц. Ж а л гы з бо л са ц да бас тартамыз. Баламыз болган ж о к дейм1з де коямыз. О ны н ececiHe намысымызды таптатпай м ы з. Мейл1 балам , ол ке л ш ш е к туралы айты лы п ж у р ге н сез рас бол сы н, eTipiK болсы н, MeHin |наруам ж о к . О л ез1н1н. ш аруасы . B ipaK 61здп 1 шацыракка лайы к eMeci рас. M eH in шацырагыма ондай адам келш Kipyre THic емес. М о р а л ьд ы к ку кы ж о к . CeHiH де теHiH ол емес. Б !з ceHi ондай эйелдердщ ко й н ы иа салы п беру унпн ocipreMi3 ок. M e n in далада ж аткан балам ж о к. B ifl осыны! M eH in де, ана шеш еннщ де ойлайтыны cenin камыц. Айналып келгенде сен катарынан кем болмасыншы деп бэй е к болы п ж у р ге ж м '1з. С е н сол к а щ р -ка с и е гп б и 1мей, кайдагы 6ip т е к а з , нам ы ссы з, ынжык, u iipiK улдьщ TipairiH icTeficin. Эйтпесе ш ы ндап б1рнэрсемен айналы саты н ж а с к а ж е т т щ емес пе? Б 1рнорселер ты нды ру y u iin ум ты л м айсы н ба, талпы нбайсы ц ба? О л у ин н a ye jii уз;нкс1з е ц б е к ж э н е кустын уясындай жылы от басыц болу керек. Cenin от басын, ош агы цтаза ом1рмен басталып, суттей уйы ган 6epiK, api коргаиымлай мыкты болуы керек. > K irirrin алган жары туралы селкеу соз, гайбат niKip айтылмауы керек. Ондай соз ш ы кка ны ж !|т т т 1ц o jire n i, а та -б а б а с ы н ы нс у й е п н е тацба салганы . Эрине, TycineMiH, ж а с болган о н ж т т ш ш к ку р ган ж он. BipaK оган уйленем!н деген ойды басыцнан ш ыгарып таста. M ciiinuie, сен булгактап аз журген ж оксы н, eiw i уйленет1н, бастаган гы лы ми жум ы сы нды а яктайты н у а кы гы н ж е т т к Э р HapceHin о з Mep3iMi бар. Ж а с болдын, oM ipre мае болдын, енд1 ш ира, келеш епнд! ойла. Кандидатты гы нды да тамамдауынкерек. Кандидаттыкжумысынкоргауы созылып кетсе, докто р л ы к e n 6 e rin де кешеу1лдей береди Басынды курау ж агы н да ойлануы н ке р е к. Ана ко оператив п атер!ц де 6iT yre таял калды. Сол Ti3iM re ю руд щ кандай ку ш к е , кандай -1 5 9 -

пул га т у с ке ш н сен 6 ijie cin . B i3 flin , ш е ш е н екеум 1зш ц е н д т арманымыз — сол уйге озщ е тец, те ки жерден ш ы ккан тап- та за 6 ip ке л ш эке л ш б ерсен... А й тп а кш ы , м аган «В о лга» берем1з деген соз ш ы гы п ж аты р . Е гер орайы келсе калса, сол « В о л га н ы » c e n iii тойы ца тартуы м ы з болады деп ук. Тойынды созы п ж1берме. С эл y n c ie d iK бола ды . 3 a y ip . П а па , та гы баска айтайы н д е ге ш ш з ж о к па? М э ж и т . Y rap кул ак болса, эл п айтканы м аз ба? 3 a y ip . Ж о к , барлы гы н айты п болд ы н ба дегеш м гой? М эж и т. Болдым. 3 a y ip . А й т к а н ы н н ы н 6api ор ы нд ы , п ап а. М е н сендердщ ж ал гы зд ар ы н м ы н . CeHi де, мамамды да ж аны м д ай ж аксы ко р е м 1 н . Ka3ip м е н е ю о т т ы ц о р т а с ы н д а к а л г а н д а й м ы н . Б ул т а г д ы р д ы ц т э л к е п ш ы г а р . М а г а н 03iMHince3iMiMMeii, 03iMiiin iiUKi к а ж е т т ш к т е р 1 м м е и , ж у р е к к а л а у ы м е н е р ю н OMip с у р у ге м у м ю н д ж б е р м зд е р н п .б зд е р щ киге н кам ы тты маган кипзуге т ы р ы с п а н д а р ш ы . M e H in е з 1м ш е OMip с у р п м к е л е д ь А й т к а н ж у р т а й та 6epciH. А л « В о л га н а » ра хм ет. К е р е к б олса , ана е с ю « М о с к в и ч т т » д е ю лтп1 Mine о з щ е к а й т а р ы п 6epefiiH. Е ш н э р с е н щ к е р е п ж о к . Т е к б а с ы м а epiK б е р м з д е р п п . Е р ю н д ж сураймын сендерден (ш ы гуга бет ал а д ы ). Кетемш . М э ж и т (а й к ,а й л а п ) . Б а р ен д еш е ! Коз1м е Kopin6e. Б ар, с о л ж у з к а р а н ы ц к о л ы и а , KyiuiK к у й е у б о л ы п Kip. Ж а ры к, а уы са ды . А в а н сц е н а д а 3 o y ip м е н Тахм ина. Т а хм и н а . 3 a y ip , м е н щ о р н ы м д а сал ика л ы , кер еге н эйел б о л с а : « К о й , м е н yuiin ж а кы н д а р ы н м е н т у е ш а й ы с п а , уйщ е к а й т ы п б а р » , — д е р м е ед1 ю м б к п е ш ? M e H in д е о с ы л а й айтуы м ке р е к ш ы гар. 5 ip эйел уинн сонш ама и гш кте н бас т а р т у г а б о л а м а ? B ip a K , м е н о л а й OTipiK к е л п р а п м ке л м е й д ь С ен e 3 in 6 ip басы нды алы п ш ы гы п , м аган келге н екенещ , мен c e H in м е т м е н к а л г а н ы н д ы м а к у л KepeMin. Э р б !р д е н к е ж н , бул д а б ол са M eH in м о р а л ь д ы к ж е щ а м . М у м ю н мен туралы эцпм елер осы дан кеш н ты йы лар. М ум ю н мен улкен эгоист эйел ш ы гарм ы н, м ум ю н ж у р е н тастай катты эйел ш ыгармы н — б эр !б1 рм е нсен щ м ага н келге нщ е ете куаны ш ты м ы н . А ргы ж а гы н коре ж атам ы з... - 160-

ЕК1Н Ш 1 Б0Л1М Л л т ы н ш ы Kopiiiic Т а хм и н а н ы ц n o m e p i. Ук;ы пт ы э й е л д щ ж ы п -ж и н а к ,ы бвлмесг. К ор ер кв зге ж ы лы лы к, д а ры т ы п т ур га н д а й . Твсект е 3 a y ip уйы к;т ап ж а т ы р . Т ахм ина к о ц ш кв т е р щ ш ас у й м е н е к i о р т а д а K ip in -ш ы г ы п ж у р . Тахм ина. У йкы ш ы , а, уйкы ш ы ! Басы н казандай болып уйы ктай берм ей, турса н ш ы ен;р. Э й тпе се, д униед еп бар кы з ы кта н к у р каласын,- Тал туе болды . Т а нер тенп а с ы н с у ы п калды. 3 a y ip ( б1рнэрсе де п оя н еа н ы н б ш Н р т б урк,ы лд айды ). Т а хм и н а . Н е , не де йсщ ? А , м е нщ aMipuiiM та н е р те н п а с т ы т о с е гш д е ж а т ы п iiiiKeimi к а л а й д ы е к е н г о й . 0 M ip in e кулды к- (П о д н о с к а салы п ш а й а л ы п к е л е д 'с) М эртебен1зге б о л а й ы н , е г е р к и ы н б о л м а с а , 6 ip к е з ! тизди а ш ы н ы з ш ы . О т ш е сурайм ы н с!зден. 3 a y ip (б а с ы н ко т е р 'т о т ы р ы п , к е р ш п -с о з ы л ы п а л а д ы ). Кайы рлы тан... Т ахм ина. Кайы рлы тац, кайы рлы тан, мэртебел1 мырзам! 3 a y ip . О го , та ц а тпа й , ш а кп а к ка н тта у ы п кел1пс1нгой... Т а хм и н а . К е ш е к е ш ке , мэртебел1 aMipuiiM, ез и р з: « У с а к ка н т сал ы п imy кул д ард ы н эд етр т е кт 1 кауы м ш эй га ке с е к ка н т TicTen iiu efli», - де ге н с о н ж а з га н кул да ж а з ы к б а р ма? Тан атпай б аза рга б ар ы п ке л ге н м ш . М эр те б е л ! aMipuiiM, ш айыцыз суып калган ж о кп а ? 3 a y ip . Сендей эйелм ен турга н ж у м а к кой. 11-911 -161 -

Тахм ина. О , кудайым. М ун ы хан ко те р т отырсан, ол б а р л ы к epKCKTin ж а т т а н д ы соз1н а й т а д ы г о й . Б у л а р д ы ц сол к е ц Ы н т а п е а н б о л д ы OMip б о н ы е с л и к у р а к у ш ы п етед1 д е п ойлайды -ау. Т ур, ж алкау. Туске д е й т ж атка ны н ж етер. О й, сорлы Ф и р а н гы з, ceHi не к у т т ту р га н ы н бглсен... 3 a y ip (т а ц д а н ы с п е н ). Кайдагы Ф иран гы з? О л м м та гы? Тахм ина. С е ж н б о л а ш а кке л ж ш е пн /и айтамын. 3 a y ip . Тагы бастад ы н ба? Тахм ина. Барлы гы мактап ж е р -ко кке сы йгы збай ж ур гой. 3 a y ip . C e H in баска айтатын э н п м е н кур ы п калган ба? Тахм ина. Сен С партакты н карындасына кандай жасау б е р е т н п н б кп ее ц e r r i. О н д а й к а й н а г а н т у р г а н д а OMip б о й ы ж ум ы с ютемей отуiне болады. 3 a y ip . К ы с ка р т а с ы н б а , ж о к п а, ойтп есе каз1р... Тахм ина. Койды м, койдым, те к аш уланбаш ы. М аган ceH in б ала ш а б ур ти ы п е кп е л е ге н щ , ecT in аш ул а нганы н унайды. С осын калжы ндаганы м гой. Ж арайды , екпенш ж аза йы н, ж а кы н кел ий (c y H ic e d i). 9 p 6 ip ка л ж ы ц сезге е к п е л е й б е р с е н н е ц к а л а д ы . С п а р т а к д е г е н KiM о л . C e H in б а с к а н i3iHHeH с а д а га к е т а н , к а р а т ы р н а г ы ц а т а т ы м а й д ы ... BipaK м ен сол ж е к с у р ы н н ы ц акш ан ы кайдан алаты ны на тацмы н. О нды -солды ш аш ы п ж у р ге ж . М эскеуге барса, тек « Р о сси я » к о н а к у й ш е ж е ке л ю кс ке то кта йды . B ip рет алдын ала сураган л ю к с п гр е ктщ 6 ip улкен днщ ары на 6epin койган екен, соган кудайым сактасы н, улкен ш у коте рге ж бар емес пе? 3 a y ip . Б а й к а й м ы н с е н , С п а р т а к т ы н о м 1р б а я н ы ж е ж н д е алдына ж ан салмайтын, тендеа ж о к маман екенещ гой езщ. Тахм ина. Е ртен туы сканы н болган кезде сен менен де ж а к с ы б 1л е т у с е а н - 3 o y ip . М е ж н о н ы м е н туы ска н болайы н деген ойы м ж о к. Тахм ина. Болганда кандай боласын, кы м батты м. Эл! 6a pi алда, кудаласу, то й... Т ур енш С партакты н куйеу баласы, тур. ( О н ы э р ж е р 'ш е н к,ы т ы к,т ай б а с т а й д ы .) 3 a y ip . Тацертеннен ке щ л куОТчш б узд ы н гой . (Т у р а д ы . ■ 162-

Ж ец1л de ne к,им ы лдары н ж а с а й д ы .) Т а х м и н а . K a 3 ip KiH SMiaAi ж у а м ы з . ( Б а р ы п м а г н и т а - ф онд ы ц о сы п к,ояды . М у з ы к а о й н а й д ы . 3 a y ip d in , м о й н ы н а асы лы п биге т ар т а ды .) Телефон ш ы ры лдайды . Тахм ина (т елеф он т рубкасы н а л ы п ). И о, из бул мен болам ы н. Н е ? B ip м инутке (к;о л ы н с о зы п м а г н и т о ф о н д ы e iu ip e d i). И з , айта бернйз кул агы м азд е. Н е? (У н а з гпы цдай бересН, 6 ip m iH d e n m y p i озге р 'т , т р у б к а н ы о р н ы н а салы п к,ояды .) 3 a y ip . О л ю м? Т а х м и н а . Э , б а с к а ж а к к а Tycin KeTinTi. 3 y y ip . Ж о к , сеш н: « И з, бул м ен», - дегеж дщ аны к естуцм гой. Тахмина. О л эдет болып кеткен гой. Барж е солай деймж. 3 a y ip . Ж о к , сен 6 ip нэ р се ж ж а сы ры п турсы ц , эй тпесе т у р щ неге e e re p in Kerri. Т а х м и н а . А й т т ы м г о й , б а с к а ж а к к а Tycin KeTinTi, злдеюмдерд1 сурайды ... (А с у й г е ш ы г ы п ке т е д 'и ) М э д и н а Kipedi. М а д и н а . 3 a yip , сэлем бердж . 3 a y ip . С элем алды к. Тахм ина (K ip e d i). М эдина, хал ж а ксы ма? М эдина. М е н жагдаЙсы з уакы тта келiп калдым ба? Тахмина. О л не дегеж н. кудай акы сы на ж огары ш ык. Б1здж у й д ж ер ке п де турган. Б у п н жексенб1 болы п кудай сактады, эйтпесе ж умы стан калады екен. 3 a y ip . М е ж ж ам андагандары н ж ете р. (М э б и н а г а ц а р а п . ) Х а л in, к а л а й ? М э д и н а . M e H in xaaiM б е ? М е ж к х а л !м о т е ж а к с ы . Б а зар га к е т т б ар а ж а ты р м ы н . B ip na pce ке р е к ем ес пе екен дел ж ол -ж е неке й сокканы м гой. Т ахм ина. Рахмет. Эз1рше м уктаж ы м ж о к. 3 a y ip . M e H i ж а л к а у д е й с ж , к е ш е б а з а р г а б а р ы п саган барлы гын саты п экелген м м , э? Тавы т елеф он ш ы pы лdaйdы . - 163-

Т ахм ина (т е л еф о н К ул а ги н к в т е р т ). И э... (Тагы m y p i озге р е ба ст а й д ы . С о ны б а й к,а ган 3 a y ip он ы ц к,олы нан дереу т елеф он т р у б ка с ы н ж у л ы п илы п т ы ц д айд ы .) З и б э р д щ д а у сы те л е ф о н н а н .М е н б ала м ды сенуш ш ocip- Hi л е й с т бе сал д акы к а р , сен б а за р га к у л о р н ы н а ж ум сасы н д сп o cip in n iH бе? Н е ге ундем ейсщ ? Ж а ты р ы кур ага н сорлы ! 0 3 in бала тумаганнан кейш ж уртты н баласын ойы нш ыкка а й и а л д ы р а й ы н д е д т б е ? З эу'ф д1 э к е - ш е ш е с ш щ к о л ы н а н , т у га н у й ш е н ал ы п K erriM деп м а са йр ап о т ы р га н ш ы га рсы ц ж у з ка р а , кул ай ж аза н ды б е р е т , куд ай б ар болса... 3 o y ip ш ы д а й ал м а й, т р у б ка н ы т а ст а й салады . Т ахм ина. Йем ене, е с т т ж ан ы ц тынды ма? М эд и н а (Т а х м и н а г а ) . Й ем ене,тел еф оннан м азаберм ей ме? Т а х м и н а . Т а н а т ка л ы eKiHiui рет. А л д ы н д а гы сы ж т т даусы едн енд! эйел адам. М ага н айтпаган создерп ж акпаган куйелер! ж о к... М эд и на . 0 3 in e де сол керек. Аузыннан сезщ ту с т , кул агы н салпайы п ты ндап тура берген ш ы гарсы н. Э , лесе, мэ деп бы лай... К айтары п тастам айсы н ба? К а п, кудай-ай, 6 i3 re кездеспейд1 го й , бэлем дп.. Тагы т елеф он ш ы ры лдайды . М э д и н а . Т о кта й туры нд ар . Куда й ym iH маган бер)пдерш ! ( т р у б к а н ы а л а д ы ) . И э , и э , а й т а 6epiHi3, м е н Т а х м и н а м ы н т ы н д а п т у р г а н . Т а к , т а к , а у з ы ц д ы б а й к а п - б а й к а п Kepin с о й л е , бьпдщ бе? С ен де аснаннан салбы рап туспеген ш ыгарсы н, ceni та лтан даты п турга н эуселенд1 м ен бклмейф дейещ бе? Б у ка н ы ку т ы р т к а н 6 ip нэрсе д е м е ки п, ceH in аскакта п ту р га н ы н б а й ы н н ы н кы з м е л ш ы гар... 3 a y ip т елеф он р ы ча гы н басы п ц ала ды . М эд и на . К а п, неге у з т ж1бердщ? М е н де оны н асты - ycTiH ж е з д е й к а к т а й ы н д е п е н ш б а с т а п ед1м. Ж е л а т а с ы н а ж ете л н д е й е л п ж е т ю з т айткы збады ндар гой , каскалар... К а п ... к а п -ка п . Талай свз1м ш нм де е л е л н болды -ау... 3 a y ip . К а ж е л ж о к... - 164-

М адина. Байка, Тахминанынесеа кететш болмасын. Ал, мен базары м а б арайы н... (K e m e d i.) Т а хм и н а . М одина га неге сой ле уге epiK берм едщ . Тым к у р ы г ы н д а 6 ip р е т е с е м д а л ы п б е р е р еда... 3 a y ip . О л телеф он с о кка н ю м еке н ш бкл е ац б е? Тахмина. Юм? 3 a y ip . М е ш н ш еш ем , иэ, е кп н ш ке орай м е ш н ш еш ем . Т а хм и н а . А ... а... а... Ж етш цй керпйс Бак; iu iin d e e i ш а гы н ре ст о р а н . Ж а зд ы к,, ж а н -ж а г ы аш ык, каф елерге к о п уцеайды . С т ол б асы нд а 3 a y ip от ы р. М у х т а р K ip e d i. М у х т а р (к ,о л ы н у с ы н ы п ж а т ы п ) . К е п п к к е ж м е KeuiipiM етшем. Х уд со в е т к созылып кеткеш . 3 a y ip . О ка с ы ж о к . О зда н м аган fiip n a p ce а й ткы н ы з кел iп п е еда? М ухта р . И э , 6 ip орайы келге н эц п м е болы п тур. Телефонмен айтуга колайсы здау санам, осы арага ш акы рган ы м гой. А й тп а кш ы 6ip no pce алды рды ны з ба? 3 a y ip . Ж о к- М ух та р . Ендеш е каз1р о н ы к ж о н ш келт1рем1з (к,олы н к о т е р ’т д а я ш ы н ы ш а ^ ы р г а н б е л е i 6 e p e d i) . А н а д а н М эскеуде н келгеннен ке й ш п кезд е ске тм 1 з ос ы -ay. Хал калай болып ж атыр? 3 a y ip . Ж а м а н емес сиякты . А л , кул агы м а зд е , ты пдап турм ы н. М у х т а р . TiriTi калай бастары м ды б1лмей о ты р ганы м . Б1реулердан ж е ке ш аруасына араласканды суканы м с у й м е у и м еда. 0 3 iM с ы й л а й т ы н 6 ip у л к е н ад ам o T in in с у р а г а н с о н кел 1 ам 6 e p in к о й ы п едам. О л у л к е н ад ам га т а гы б1реулер айтса керек. А йналы п келгенде мен каш ы п кутыла алмай кал д ы м ...Т о к eTepin айтканд а м ен аздан ата-ан аны зды ц oTiHiiuiH ор ы нд а п от ы р м ы н . Б ул с о л а р д ы н т м е п ... -165 -

3 a y ip . О л кандай л л е к? М у х т а р ( т е р е ц де м а л ы п ) . K.a3ip ай там ы н . H a d ip K ip e d i. М у х т а р д ы т а н ы п ст о л га т а ц а у келеди Нэд1р. О го , б1здщ ж ар басында ж арбиган ж ам ан кепе- M i3 re KiM к е л г е н ш к о р д н й з д е р м е а г а й ы н ? М у х т а р к о л iriTi гой. А такты М уха ни ы ц 03i к е л т калы нты гой. Koui к е л д ^з ардадты М уха , мундай улкеи конакб1зде сирек болады. М у х т а р . С эле м б е р д ж , Н э д р б аты р. Т аны сы п ко й : 3o yip — м е нщ до сы м , Н э/рр — осы ш ацы ракты ц кудайы. Нэд1р ( с т о л га о т ы р ы п ж а т ы п ) .С ы рты ннан атагынды ecTin, м а кт а п ы п о т ы р а м ы з. Т е лед ида рд аи к е р ге н д е тобем'гз ко кке ж ете куаиам ы з. Кы зы гам ы з, кы згамамы з. М у х та р . 11еменеге кы зы гы п , неден кы згапасы ц? Н эд1р. K a3 ip , каз1р р е л м е н 6o pin а й там ы н гой (с а у с а г ы н с а р т е т к 'ш 'т д а я и ш г а б е л г '1 6 e p e d i) . Д а я ш ы к е л е д '1. Н о.йр (д а я ш ы г а ). M e n iii д остары м к е л т отыр. Ж а ксы л а п адам сиякты к у т т ж1берейж . Тусш д щ бе? Д а я ш ы б а с ы н и з е п к е т in ц а л ы п , ц а й т ы п кел'т ст о л ж асай баст айды. Н ад|'р. М у х т а р -а й , не ге кы з ы гы п , неден кы зга н а сы н д е й с щ -а у ! Е н д е ш е а й т а й ы н . Б 13 к а р а гш й ы м к е п т щ 6ipiMi3. А л сендер б1зден ж о га р ы р а к б ы л ай, (ц о л ы н кот е р'т т в б е ш н у с ц а п ) котерщ ю турган онер адамысындар. С ендер б1здщ м а кта ны ш ы м ы зсьпщ ар . Б1ле б т с е н д с р б!з сендерд1 ай ты п м акта нам ы з. К ы м б атты М ух та р , с е т и жасаганы нды , мысалы, мен ж асай алмаймын. М еш цорны м о сы . А л , с е т и к о л ы ц н а н келе;й е ке н к и н о ж а са у, 6i3 fli куа нт, б 1 з д ж к о п и и м1зд1 а ш , э д е м ш к к е , э с е м д ж к е т э р б и с л е . C e iiiK хабарлары нды ке р ге н сайы н 6ip ж а с а п кал ам ы н. Н еге к у а н б а й ы н , с о л ymiH к у а н а м ы н ceHi т а н и т ы н б о л га н с о н м а кт а н а м ы н . А л , н е ym iii с а га н кы з га н а ты н ы м д ы ай таты н болсам, ол баска эн пм е ... ж ум ы с коп, кинотеатрларга бараты н уа кы т ж о к . А ра -тура теледидар карайм ы з. Уйде б а ка н д а й yuieyi б ар . Ж у м ы с к а д а , м унда дем ал ы с белм есш е - 166-

де койдырып койдым. Карап отырамы н. Сенщ хабарларынды 1з д е п ж у р т к о р е м и 1. М у х т а р М а г е р р а м о в и ч д е г е н ф а м и л и я н ы коз1м ш алса бар ж ум ы сы м д ы та ста п, ая гы на д е й т ке р уге ты ры сам ы н . Э р хабарда эйтеу1р 6ip с у л у к ы з к д ты с а ты н ы и 6iJieM iti. М у х т а р о с ы н ы н б э р ж кай д ан табады де п о й л а й м ы н . B i3 ке ш е ге ж а р ы к к уш ш а м а л ы п !зд есек те ко р ш б е й тш сулулар М ухтардыц хабарында толыл журедь Карал оты ры п кы зга лб ага нда кай тесщ . Д ур ы е-ак,. Ж ш гг болсан, М ухтардай бол! Колда турганда неге кыздармен онды -солды кыдырмаска. Ж ш ггш ш к дэурен кайта айналып келмейдь Агалары мы зды ц 03i кайран ж иы рм а бес деп кеткен ж о к па? Т е к ecKi т а н ы с -д о с т а р д ы у м ы т к а н ы н г а н а ж а р а с п а й д ы . Б !з д ! д е 6ip-eKi с у л у м е н т а н ы с т ы р ы п ж 1 б е р с е ц , е с е ц о р т а й м а с ед1 гой. М у х т а р . О й , б о спе б а й , ка й р а н Н э ш р -а й ! О с ы се н MeHi б1реумен ш атасты ры п оты р ган ж о кс ы н ба? Н э д !р . К у д а й с а к т а с ы н , о н ы с ы n e c i, м е н KiciHi е ш у а к ы т т а ш атастырмаймын. Тек арты к калжы ндап кететннм болмаса. О л ай ы п ем ес ш ы га р (3 o y ip e e к ,а р а п ) ? К у н д е Kepicin ж аткам ы з ж о к, калжы ндасак Heci бар екеи. М ен с е т и телевизорыцсыз, рекламаларыцсыз эйел таба алмай ж урген ш ы гарм ы н-ак, эйел кер ек болса, мелен сурандар. О лла- бьллэ, имандай ш ыным — эйел атаулы ны н к о гт п н е н б е з т кетю м келедь Ж а н -ж а кта н анталаганда жанымды коярга ж ер тап па йм ы н . М у х т а р . Н эд1р, б к п е -б ь п с е к ceniMen м еж и ж а с ы м д а , ж а л п ы , эйелдерден к а ш ы к ж у р ге н т ж м д десе;ц гой . А р т ы к ш атактан аулак, жуйкем1з де ты ны ш болады. Сонда узак жасайты н кержем1з. Над1р. М уха , о н ы к не, ж асы на ж етпей картайы п, намы сты колдан б ерген!н, м уны на м ен кол коя алмаймы н. Кол коя алмаймын дедм гой , кол коя алмаймы н. М е н 6ip к ы з ы к ж агд ай айтайы н сендерге... Ж а кы н д а осы арага ею ж ! п т п е н к ы з Kejiiriri, б а й к а с а м б у л ж е р д М е м е с . К ы з д е г е н щ ypin ауы зга салгандай, на гы з ш ы гы с сулуы. (К р лы м ен , а узы м е н , к в з ш е н к е л т 'щ п K o p ce m e d i.) Ал K d rirre p i -167-

(к,о л ы н 6 ip c 'u im e n ) ш и ю окп е л е р . А на кы з олардьщ ж ан ы н д а хор кы зы де рл'ж , хор кы зы . С о сы н ойлады м, хор кы з ын оларга кор кы лы п койм айы н деп, алдым да столдарына эуел1 TypJii ж е м ю -ж и д е к ж 1 б е р гп м . К о к -с о к ко й гы зд ы м . B ip ко н ь я к иен ал кы зы л калам пы рдан 6 ip ш о к гул эдемьлеп ж а с а т ы п , о с ы н ы н б а р ж д и р е кто р д ы н ciaziepre ж а с а га н сы йы деп та гы 6e pin ж1берщ м. Б1здщ хал ы кта осындай дэстур бар деп ж аты р м ы н. Ж т т т е р г е тагы 6 ip кон ь як, кы зга 6ip ли кер берпзд1м. Соны нда айты п-айтпай не керек, ею ж т т л э й л т eKi ж акта калды, кы з эбден бабыиа келдь А ргы ж а гы н а й тп а й м ы н , ол 6 ip к ы з ы к х и к а я . С олай ж т т т е р , 6i3 де кур а л а ка п ж ур ге м 1 з ж о к , куд а й д ы ц б е р ге н ne ci6 eciH Tepin ж е н ж у р и т . (3 o y ip e e .) А л , келпщ ер, 03i кор ке м , оз! ж ас ж ан а досы м ы з yrnin ал ы п ко я л ы к. К уп ия болмаса, кайда жум ы с жасайты ны ны зды айта отырсаныз. 3 a y ip . Б а с п а д а жумы с icreftMin. Нэд1р. Ш атаспасам , баспа дегайм1з ютап басып ш ы г а р а т ы н ж е р г о й . Б э с е , 6i3 д е 6ip н а р с е н щ HiciH с езе м 1з г о й . 0 т е б е д е л ;н к ы з м е т . С е н д е 6i3;iin м а к т а н ы ш ы м ы з с ы ц . Будан бы лай бар гой, достары нды , элдеюмдерд1 сыйлагын, келсе бар гой, тура осы нда алы п кел. Н ощ рд еген агам бар деп бьл. О п ер адамдарын куд айдай сы йлайм ы п. Ю тап ш ы гару д а eKiHiH. 6ipiHiK к о л ы н а н к е л м е й д к 3 a y ip . Р ахм ет... Нэд1р. Бул да маны зды ш аруа. Ю тап деген б ш м анасы го й . Б э р ш щ , б э р ш щ ne ri3 i осы нд а. Э ке м м а ркум м енщ , о к ы п , з и я л ы а д ам б о л г а н ы м д ы а р м а н д а п KCTTi. О л а р м а н ы м а м ен ш е ш е к ж етю збе д1м . B i3 ал ты агайы нд ы м ы з. М е н е н б аскасы ны н 6api о кы га н -то кы га н . М еи гана питерш деп ш иден ш ы кка н ы . О к у м ига к!рм егем с о н болм айды екен. Ж а с ы р а к кез1мде бэр! ж аб ы лы п маган урсуш ы е д , ке й ш п кезд е кай та уры скан д ары н кой д ы . Е н;и 6a pi м енен кар ы з сурайты н б олд ы .М ентекосы ны тусж бейм ж . Б эрткы ганб ы з деп инренгенде ещ е кандай, калталары нда а р ты кке кб акы ры ж о к, айлы ктан-айлы кка дейш карыз сурап жургендерь М е н олардан еш нэрсе аямаймы н, бэрш е де сурагандарын

тауы п 6epin турам ы н. Кы м батты М уха , коп сейлеп, басыпды каты рды м б а, адам, оздерй|дей зиял ы ж ж ггт е р келгенде, ю ш ке н е эн п м е а й ты п, ш ер та р ка ткы сы келед1 еке н. Ка не, келвде р, алып койындар. Тагы а р ак алдырайын ба? М ухтар. Рахмет, Н е д р , Алла риза болсын. Ж ум ы с у а к ы т ы . М ы н а З э у 1 р м е н с о й л е с е т ш ш а р у а м ы з б а р ед1 ( М ух т а р т ур ы п K em ed i) . Нэд1р. Ю тапты окы м асам да ж а кс ы ке р е м ш . У ж м де 6ipa3 к1табым бар. Ю тап д укен ш щ д и ре ктор ы досы м бар.. Сол кер ек ю тапты калды ры п кояды ... содан алы п турам ы н... М ух та р (К р й т ы п ке л 'т ). 3 o y ip , ж у р ту р а л ы к-.- 3 a y ip . Ж а к с ы . (Д а я ш ы г а .) B i3 ка н ш а кар ы зб ы з? М у х т а р . Б олды . Бодцы ... Нэд1р ( уш ы п т ур ы п ). Ю м толеген? Э й , 9 p in сен м е ж и д о стар ы м н ан а к т а а л га н н а н с а у с ы ц б а? О г а н ка л а й до т in б а р а д ы ? М у х т а р , к ы м б а т т ы м , б у л н е к ы л г а н ы ц ? М е н ceHi сы йлап оты рсам ... М у х т а р . Б1зд1 с ы й л а й т ы н , 6 i3 с о н ш а ю м б 1з? Э л д е айелм1з бе саган? Ж арайд ы , ж арайды , буркылдама. М е н ceHi кол а йсы з ж а гд а й га калд ы рай ы н д е ген ж о к п ы н . Т ек мына Зау1рмен есеп айы ры сы п ж аты рм ы н. Б уны н 6ip рет М эскеуд е м е ж е с т т оты р гы зы п ке тке ш yrnin... Н эд!р. Бул м енщ тарапы м нан ж а д гп к болмады. М у х т а р . О н ы келес1 ж о л ы тузетем 1з... (H a d ip d i а р ц а с ы н а н к,агы п ж у б а т а д ы .) А л , 03 ipre... М ух т а р м е н 3 o y ip са ха н ы ц е к ш ш 1 ж а е ы н а бар ы п т оцт айды . М у х т а р . М е н т Н о/прм ен тан ы сты гы м c en i тапкалд ы ры п тур ма? М аманды гьщ а байланы сты одан еткендермен кездесуге тура келед1. M e n in G ip ж а м а н ка си е л м адамдардын соз1нен аттап кете алмаймы н. Ж а кс ы а йтсы н, ж ам ан айтсы н ты ндай берем1н. Колы м нан келгенш е тусш уге ты ры сам ы н... 3 o y ip . А такты адамдардын ауруы да... М ухта р. К е ке а ж н 6i3 тусш бей тш ш ыгармы з. М у м ю н д т н ш е адамдардын соз1н ты ндаганга не жетсмн?! 1ш ж де пст аягы на д е й т ш ы гары п айткы зы п отырсак,

eiuKiM Hiu еш к1мге OKiieci болмас ед к Б 1 зд ж ау р у ы м ы з ешюмд| тындамайтындыгымызда гой. С осы н басымыздан свз асырмайтындыгымызда. 3 a y ip . И э сон ы м е н ci3 м а га н 6ip эц п м е а й тп акш ы ещ щ з гой. М ух та р . И э -и э , бул эц п м е сеш мен Тахминага каты сты . Тагы да кд йтал ап ай та м ы н , 6ip сы йлы адам етш ит сурам аганда мен бул аб ы ро йсы з icxe ар ал аспас ед1м. О га н да айтты ры п оты рган оз эке-ш еш ец. Кеш е мен Тахминамен свйлеспм. М е н с е ж д е Т а х м и н а н ы д а о т е с ы й л а й м ы н . BipaK м ы н а icTen ж у р ге н д е р ж ш ш к е н е б ы л ай нелеу. Э р и н е , б о л а р ic болд ы , ен/u соны тузету кер ек. К д ш а н гы сен о з ж н щ де, о з ге нщ д е басын катырасыц? 3 o y ip . М е н бе ж уртты н. басы н каты ры п ж урге н? М ухта р . Токтай тур, соз/ij болме. Эуел1 ты ндап алсацшы. О н ы н ycTine м ен сен ен мушел1 ж а с у л ке н м ш . Азды -квпт1 ж инаган тэж !рибем бар дегендей, мен Тахминаны контен 6uieMin. Б а гы а ш ы л м а га н с о р л ы эй е л . E m u б у к и ! к д л а га аты ш ы г ы п , ж у р т гу л е п ж у р . BipeyzuH, у ы з д а й б а л а с ы н б узд ы де п е кн н ц 6ipi айтады . С е ж ц о н ы ц соны нан кдлм ай ж ургеш цщ ж у р т ка й л а н бьлсж... Bopi Т а хм и н а га ж а у ы п ж а т ы р . О л 6ip тузы ж е ц ш эй е л болд ы . Б ш е м ж , сен ж а с с ы н , сез|'м1ц албы рт Тахминага деген ы кы л а сы нсуи к о й га н ж о к. Б1раквм1рдеэйелге деген куш тарлы к пен кум арлы ктан баска ортакб1р нэрсе болуы керек кой, Тахмина екеупщ е кандай ор так м аксат бар айтш ы. 3 a y ip . M e n in он ы ж а ксы коретйймд1 неге есепке алмайсындар. М ухтар. Е ртек суйю пенш ш к таусы лы п, ыстык- суы ктары н басы лган кезде калай болмак? С ен сонда сырт айналып кетсен, Тахминаны к жагдайы калай болмак, ойладын ба? П ауза. М у х т а р . М е н с е н е н Ka3ip э д е п п ж а у а п к у т п е й м ж . С е ш де тусж е м ж ... 3 o y ip . О з б э р ж TyciHriujci3. Б э р ж б ь л е а з . в й т к е ж ci3 онер адамы сы з. Кудайсы з! С онды ктан б арж е араласуга THicniHд е п с а н а й с ы з б а оз1ш зд1? -.- 170

М ухта р . М е н эл пнд е айтты м гой, мен де б1реулердп1 етжу1мен осы эн пм е ж айтуга м эж бур болы п турганы мды . О йлан, бала. Б ул сон ш а л ы кты за м анакы р ем ес. 0M ipiH ,& n i алда. Тахминамен кары м -каты пасы нды дау-дам айсы з дэл Ka3ip у зе к о й са ц , е ке ул е р н щ е 6 ip -6 ip iii т у р а л ы ж а к с ы n ix ip калады. Ж узд е р щ а ш ы к болады. Е гер 6 ip re тур ы п кетем1з деп ойласац, аш ы гы н айтайы н, ол б екер эуреш ы нк. 03 im u де, оны да боска алдаганы н. И э, иэ, аягы ж аксы болмайды. 3 a y ip . Ка рсы 6ip с у р а к кою ы м а бола ма? М ухтар. Крйгы н. 3 o y ip . О з Т ахм инаны бур ы н болсы н, каз1р бол сы н ш ы н с у й т кор д'пнз бе? М ухта р . О л баска мэселе. Сахнадагы ж а ры ц сект , ж анады . Енд1 Тахминаны ц tia m e p i. 3 o y ip б и в а н б а ж а т ы п , y c m i-y c m in e т е м е й ш егуде. Т а хм и н а K ip e d i. T y p i ш а р ш а г а н , элд ене ге ц обалж улы . 3 a y ip (б а с ы н K o m e p in ). К е и л ктщ го й . О сы у а кы тка дейш кайда журсщ ? Тахмина: С еш ц ш еш екнен арен каш ы п кутылдым. (Т ахм ина ж ы л а п эй б е р е б с) 3 a y ip (Т а х м и н а н ы ц ц а с ы н а ке л 'ш ). Н е болды саган? Айтш ы ол не жагдай? Ю м с е т андып ж урген? Т а х м и н а . 3 a y ip , б у д а н Dpi ш ы д а р ж а г д а й ы м ж о к - Ж е т е р ж ер 1м е ж е т к е н с и я к т ы м ы н . К у д а й д ы н к у т т ы Kyiii о с ы го й ! Кундетелеф онменайтпайтындары ж ок. Ж ум ы ска барсам да, у й г е к е л с е м д е к в р г е н Kyiiiм о с ы . K a .iip т е л е ф о н ш ы л д ы р л а с а коркамы н. Телефонмен айткандары аздай енщ кош еде устап алып коркы таты нды ш ыгарды. С отка, милицияга берем1з дейдк Ж а к п а га н ж а л а сы , ж а п сы р м а га н куйелер1 ж о к . 3 e y ip б у л а р а д а гы м е ж н , к ш э м к а н д а й ? К е л ге н е з щ . К у д а й yiuiH 3 a y ip , GTineMiH у ш к е к а й та к о й ш ы , мети м ы на а р ад ай та л а га н туыстарыннан куткарш ы . С ейте гой, ж ары гы м, у ж не баршы, ш е ш е н д е с а б а с ы н а TycciH. M e Hi д е а я с а н ш ы . ( M y e ip in игыеып x e m e d i. С элбе н к е ш н ж у ы н ы п , с а б а сы н а m y c in ц ай т а о р ал а б ы .) -171 -

Тахм ина. Т ам ак ы сы тайы н ба? 3 a y ip . Ж о к , м ен та м а кта н д ы м . М у х т а р Meni р е стор анга апарды . M e H iii у кка н ы м М ух т а р кеше с е ж м е н оцаш а эн пм е ле ске н керш ед) гой... Т а хм и на . И э , ол ар М ух та р га адам салган керж еди C e niH э к е -ш е ш е н е л ш кгп кке Kici ж !б е р ш т к А йы р ба с у с ы н а т ы н с и я к т ы . М е н ceni у й щ е к а й т а р с а м , о л а р е ш п а р се б о л м а га н д а й Meni к о р к ы т у л а р ы н к о я д ы , м е н т у р а л ы в е е к айтулары н токтатады . 3 a y ip . Ые айты п ту р с ы н в з ж ? С онда мен не, за т па екем те п . Ко ре к болганда пайдаланы п, кы зы гы басы лган сок кайтарып беретш . Т а х м и н а . C e H in KiM е к е ш ц в з щ е б а й л а н ы с т ы . М е н ceHi уж н н е н зорлап алым ш ы кканы м ж о к . Рас кой . Алда-жалда ceni куш пен устаймы н деп тагы ойламаймы н. Келген езщ , ке тю к келген уакы тта вз аягы нмен кететж де езщ боласыд. Т е к Meni м ы н а ж а л га н ж а л а д а н , к а у л а г а н о с е к т е н к у т к а р . 3 a y ip . Б айкайм ы н, маган деген кон и и н суы ган сиякты . Т а хм и н а . К о ш л д щ суы га н ы ne ci. 0м 1рде т е к кенм щ щ кум арлы гы м ен кун кеш уге болмайды гой. 3 a y ip . С е н Tin Ti М у х т а р д ы ц ceaiM en с о й л е й т ж б о л ы п с ы н гой. Т ахм ина. Бипмеймш, саган М ухтарды ц не айтканы н ест1ген ж о ки ы н . 3 a y ip . М а га н м ы н а н ы н басы н аш ы п айтш ы : Екеум1з;ин кары м -каты насы м ы зды неге М ухтарм ен акыддасуымыз керек? Н е г е о л б у л a p a ra K ip ic e fli? О л KiM с о н ш а , э к е н б е , н а г а ш ы н б а ? K iM ол с о н ш а а кы л ге й с и тш ? C e H in ю м щ д е й м ж , а? Т а хм и на . М е н щ экем де, агам да ж о к екенш ж аксы бкпесщ . Кудай ж ал гы з — мен ж ал гы з. М унда с е ж н туган- т у ы с ы н к в п . Э к е - ш е ш е н б а р . С о л а р б а р л ы г ы н , KenTiriH бйгдорт ж ан -ж а кта н анталап ж атка н ж о к па? 3 a y ip . С ен ж ауа пта н ж ал тар м а. Н е ге М ухта р ею арага туседадейм ш . Т а хм и на . А йты п турганы м ж о к па? О ны ж ум сап отырган в з э к е - ш е ш е н . С о л а р д а н с у р а , н е г е М у х т а р д ы ж 1б е р г е н ж . -172 - -

Ж алгы з М ухтар болса, жарайды гой. М е т ц барл ы к та н ы с т а р ы м а Kici с а л ы п ж а т к а и к е р ш е д к TinTi М э д и м а га дейш телеф он согы пты теш ен.. 3 a y ip . М одинага? Т а х м и н а . И э , М о д и н а га ... О л о н ш а KayinTi ем ес. E c e c iii ж1беретж М эдина ма? О л да айтатынын айты п, сы багасы н берсе керек. 3 o y ip ( к,ат к,ы л) . Т октат. М е ж 'н ш еш ем е сез айтаты ндай М э д и н а KiM с о н ш а ? Тахмина. А йтпай Heci бар? С е ж н ш еш еи, буры н таны м айты н ад ам ы на н е ш е Typjii поле Hi ж а у ы п ж а тс а ... калай шыдап турады? С е н т де Тахминамен ы м ы -ж ы м ы к 6 ip . Уйлернии к ы з ой на кж а са й сы н д а р , с ой т!п, ж а с ж нзтте р;и бузасындар, езде piне уйленш реандер дейтш поршеди 3 o y ip . А йтса neci бар? 0 T ip iK пе? Тахмина. Д е м е к, М эдина екеум1з баска ш аруамы з ж о к, те к ж нзттерм ен гана айналы сады еке н б!з гой. riiK ip iK белrijii болды. 3 a y ip . М е н олай де геш м ж о к . Тахмина. Енш айтканы м ж окд е п тайкисы н. Айтайы н деп айткан ж оксы н, сен солай ойлайтын сиякты сы н, байкаусызда аузы цнан ш ы гы п K e rri. С ен басы нан солай ой ла йты нсы н. И э басы нан. Басы б ос, ж егул ж у р к г эйелд1 не ге айна лды рм аска деген м аксатпен ке л ге н с ж . © TipiK пе? Екеум1здщ е н 6 ip ж аксы кундер1м1здщ езш де маган кудш тенунии еш ко й м а га н сы ц . У н е м ! i3iM /ii а н д ы и, ce3iM c ж а р м а с ы п , ш к 1здейтжсщ. М е н оны укпа йды го й дейм(сзц. Б а р л ы к oceKTi ж ж к е те ге н д е й Tepin ж у р д ж , ж и н а п ж у р д ж . О й т к е ж се н ani бозокпесж , озж е -езж сен б е йсж . 0 з ж е сежмд! болмаган сон б эр ж е куд !кпен, кум энм ен карайсы н. С осы н кы зганасы н. © a iiia i де, взген ! де эуреге сал ы п ж у р ге н ж мы нау. С е н ani сары ауы з балапансы н. Н а гы з еркектен садага кет. 3 a y ip (к е с м н м е н ). Э р ин е, е р ке кб о л у уин н , маган кайда эл1? С е т и н а гы з е р к е к т е р т а н а у Д э д е ш , С п а р т а к , М у х т а р гой. Калталары кальщ ана коммерсанттар мен саудагерлер болды гой. - 273-

Т а хм и н а . М у н ы мен не а й тк ы ц кслед1? 3 a y ip . Н е е сп с е н с о л ... Т а хм и н а . C e n iii ой ы нш а, соларды н 6api м е т ц кен1лдестер1м екен го й .Ж а к с ы , а ш ы гы н е стш н ке л се , солай- а к болсы н! О лар да ж эн е сен б ы м е йтж тагы баскалары да MeHiK а ш ы на л ар ы м . А л е н д т у р , e c T irin к е л ге н ж е стщ щ , аке - ш еш ене кар ай тайы п оты р . Ж ы л а п -en ip en ж у р ге н ш еш ене, «М оскичщ е» бара гой, мамасынынбаласы. 3 o y ip Т а хм и н а н ы ц ж а г ы н а н а ш у м е н салы п к,алы п, п и д ж а г ш ж у щ и а л ы п , е а к к е б е т т е й д Т Т а хм и н а 6em iH ал ак,а н ы м ен ж а у ы п , о т ы р ы п к,алады . 3 a y ip т ок,т ап к,а л т а сы н ан к 1лт m i ал ы п ст о л га к,ойы п, ж ы л д а м ш ы гы п кет еди Ж арык, ауы сады . А вансценада т агы Таллин аэропорт ы. 3 o y ip м ен Ф и р а н гы з кре слод а от ы р . 3 a y ip орн ы н а н т у р ы п с а х н а н ь щ e K in u ii ж а г ы н а б ар ад ы . Ж а р ы к,а у ы с а д ы . Б а г а н а г ы п о з а д а бет 'ш а л ак,аны м ен ж а п к ,а н к,алпы Т а хм и на от ы р . 3 a y ip . С ол Kyui сен м е нщ ж аны м д ы ж аралайты ндай ауыр соз ай тты н гой. С о сы н м ен де се н щ ж ан ы ц а т и п м келдй.. Т а х м и н а . HeyiuiH , З э у 1 р .О н с ы з д а с е н щ т у ы с т а р ы н м а га н кунде ж ан -ж а кта н андыздап буры ш ка ты кканы унпн бе? С е н н е м е н е м е ш н , с о з 1м ж н ш ы н д ы г ы к а й с ы , к у ж н г е н д ж т е н айтканы м кайсы , айы ра алмадын, ба? А ш у мен кы зганы ш са га н MeHiK азабы м д ы т у с ж у ге м ур ш а бермед1 ме, элде TyciHrin келм ед1 ме? Р адиокабы лдагы ш тан. Бакуге уш аты н жолауш ылардын eciH e, С а м о л е т к е л м е у ж е б а й л а н ы с т ы у ш у у а к ы т ы б е л п а з м е р з1 м ге д е й ж ш е ге р к п е д н B ip с а га т т а н Kefiin к о с ы м ш а хаб арлайм ы з. Т а хм и н а к о р ш б е й Kem edi. 3 a y ip Ф и р а н г ы з д ы ц к,асы на келедТ - 174-

С еп зш и п KepiHic М ур т а з а н ь щ y iii. 3 a y ip м е н Ф и р а н гы зд ы ц уйл е ну т о й ы . М е р е к е л 1к д а с т а р ц а н б а с ы н д а — М у р т а з а , Э л и я , Ж э б и , Ф и зз а , М э ж и т , З и б эр. 3 a y ip м е н Ф и ра неы з ц а т а р от ы р. Ж эб и.Б уп нб ]зулкенкуан ы ш ты нкуэгер 1б ол ы по ты р м ы з. Будан ар ты ккуан ы ш , будан а р ты кб а кы т бар ма екен ? Б упн б1здщ алты ндай у л -кы з ы м ы з Ф и р а н гы з б ен 3ayip н е ке л е сш оты р . Eneyi де 6ip-6ipiHe эбден л а й ы к. B ipiH -6ipi бала ж а с т а н б гл е д г B ip re ocTi. Е н ш e ce fiin ш а ц ы р а к , к о т е р м е к и п . О н ы н , ycTiHe а т а -а н а л а р ы к а н д а й 6 ip -6 ip in e л а й ы к с ы й л ы , к а д 1 р м е н д KicLnep. Т е к т е щ м е н , т е з е к к а б ы м е н д е ге н о с ы . Балал ард а те ш н та пка н . Б1здж З эу|'рж ан ны ц кандай е ке н ш ездерщ1з бглеаздер. 0 3 i акы лды , e3i парасатты , тэрбиелц бес минутсыз гылым кандидаты, айты п айтпай не керек? Д е р ш агы ндагы ж т т , ж т т т щ султаны. Ф ирангы з болса, он екщ е 6ip гул1 аш ы л м а ган кун ада н п а к , са б а гы н а н у з и ш е ге н гу л . Гул болганда кандай, М уртаза Балаевич пен Элия ханумдай а д а м д а р д ы к а я л а п , б а п т а га н гу л д е p i. М е н а й т а р ед1м, TinTi Ф и р а н г ы з эл1 т о л ы к а ш ы л м а г а н , т е к м ш е - м ж е а ш ы л а й ы н , 6ypmiK ж а р а й ы н д е л кауы зы нда т у р га н ш агы нда де п. M iHe, кутты орнына конайын деп отыр. Енш толысып, кемелже кел iп а ж а ры а ш ы л ы п, ж а й н а п -ж а й ка л а тусед к B i3 сога н т ш е к т е с т з . О сы eKi ж а с ата-ан ала ры н куа нта 6epyi у ш ж . К о п немере с у й п зж м эре-сэре етсж . Барлы еы itu e d i. М ур таза. Э й , С партак кайда? Э л и я . K a3 ip ке л е д г.. З и б э р , м ы на с а л а тты н д э м ж та ты н ы зш ы , Ф и р а н гы зд ы ц ж а с а га н ы . К д л а й , дом;и ме екен? З ибэр. Ауыз тщцм. Ж аксы екен. Ф и зза . К а неки , 6i3 ко р е л ш ш (сал ы п ал ы п а уы з m u e d i ) , Ф и р а н г ы з д а й ы н т у р г а н у й и е а , ш а р у а н ы Hrepin а л ы п KeTeTiHi Kopinin т у р . С п а р т а к Kipedi. - 175-

М ур та за . К а неки , столга келш , оты ра кал. Осы уакы тка дейш кайда ж урсщ ? (М э ж и т к е сы бы рлап.) B ip сул уд ы н куш а гы м а н ш ы гы и ке л ге н ге укса йд ы . (Ж и в и о р н ы н а н K o m e p U e d i.) Е ге р асабадан р у кс а т болса, 6ip - eKi ауы з л л е к б1лд1реткнл. Б упн осы дастаркан басында а р ты к адам ж о к . Ен, ж ан аш ы р адамдар оты рм ы з. Э й, С п а р та к , е з щ е ку й с а н ш ы . Т е к м ае б о л ы п ка л м а , м ен бглем c en i ю ш ке н е аузы на тисе болды , мае б олганы нды бглмей каласы н-.- С п а р т а к. T lah , ондай акы лды с о з н ш е зщ е калдыр. Барлыгы куледи Э л и я . К у л е т ж Heci б ар дур ы с айтады . в з щ де ю ш кене тарты ккы ра, ж ур е гп ш м кэс екеж н умытып кеттщ бе? М ур та з а (к;ы зы п ц а л га н с о н д а д а о з е у р е п к,ойм айды ). М ен еш н э р с е т умы тпаймы н. О дан да м еж тынданыздар. Bi3 ж а с т а р д ы п бол а1пагы д е п iiuTiK к о й . Д е ге н м е н м ы наны есте сактаны здар (Зэу1рге б у р ы л ы п .) - тойга дейж не болды овда м ен1н ж ум ы сы м ж о к . Б ол ар ic болды, e rri K erri. Е р ке кте р д щ с о н д а й H iriri болады . У йл е нген с о к ондай сер|'л1к, с ы б а й -с ы л т а к ж у р к - т у р ы с ка л у ы к е р е к . Ж а с т ы кт а KiM H in б а сы н а н н е етпейд1 д е й а з . ( М э ж и т к е к е з 'ш к,ысып ц о яд ы .) С олай ем ес пе, проф ессор. Ж 1п т болган сок бэрш кор ген дуры с. Ж а с ты кта а л кы п -ш а л кы п ж урге н ге не ж етеш ! О н ы к 03i медиципалы к тургы дан да дурыс кержед! гой. Б атыста солай десеф гой. Ж 1п т уйл енгенге дейж эр н зр е е л е р а Kopin, б а сы н ан ы с т ы к -с у ы к т ы е т ю з т nicyi ке р е к екен. B ip a K , у й л е н ге н с о к т ы п -т ы н ы ш , се м ь я км е н ж а р а сы п eM ip сур. Э й тп е с е , та гы б1рдекелердщ ш е л ш ы гы п ж урсе... Б1зге окпеле м е ... Э л и я . Ж а р а й д ы , KOKeci, н е п з п т а к ы р ы п т а н а у ы т к ы м а , ллепгцц айтш ы бол ендь М у р т а з а . А й т а м ы н го й , м у р ш а б е р се н д е р и н енда. Э лия сен к о я т у р ш ы ... М е н щ а й т а й ы н деген л л е п м ... О л... Э л и я . Д у р ы с а й т а с ы к KOKeci, с е н щ б а с т ы л л е г щ балаларды к денсаулы гы гой! Кы зы м ы з Ф ирангы зды к, -1 7 6 -

улы м ы з 3 a yip A in де нсаулы ктары зо р б о л сы н , уай ы м - кайгылары ж о к болсын! М ур таза. Д уры с айтады, табы лган сез. Кары м- каты насы м ы з ж а кс а р а 6epyi yu iiii... Барлы гы iu te d i. М уртаза. Спартак, сен немене кудалармен жаксы ка р ы м -ка ты н а с ы м ы зга ка р сы с ы н б а ? Н е ге |'ш пейсЩ ? С п а р т а к . K a3 ip м а ш инам ен 6 ip ж а к к а б ар аты н е д м . М ур та за . Ж а л гы з кары ндасы цны ц тойы нда im легенде к а ш а н iuieciii? Э лд е с е т и . З эу!р д 1к д е н с а у л ы гы у п и н iuiKin келмей ме? А , элде, Зэу1рмен туы скан бол гы н келм ей ме? A h, сум ы рай... С партак. Н е ге , эке? М ур та за . О ндай ойы н ж о к па? С п а р та к. Кудай сактасы н... М ур таза. О ндай арам ойлары н ж о к болса, онда орындарыниан туры п, суйю ндер. 3 o y ip м е н С п а р т а к л а ж с ы э д а н , к,улы к,сы з c y u tc e d i. М у р т а з а . Ж ар айсы нд ар , ж ю т т е р . M iH e eHfli ж а р а с ы п тур. E iu ii сендер агайы нд ы адамсы ндар. Тел козы дай жарасы п ж урулерщ керек. Кане, 6ip м узы ка коймайсындар ма?! А д ам ны н б и л е п а келе;ц екен. С парт ак т уры п магнит оф он досады. Би эуеш ойналады , барлыгы билей баст айды. Тогы зы нш ы Kopinic 3 ;> yip d in у ш . Тацга ж у ы к, уак,ы т . 3 o y ip у й ы ц т а п ж а т ы р . Телефон ш ы ры лдайды . 3 a y ip (о я н ы п , т о се к б асы нд азы ш а м д ы ж а г ы п , т е л е ф о н т р у б к а с ы н Kemepedi). А л л о ! ( Т р у б к а д а н ж а й л а п ж а гы м б ы эуе н e cm U e d i.) Алло, бул ю м? (С осы н т усш ге н б е й унЫ з т ы ц д а й 6 e pe di. М у з ы к а а я ^т а л ы п , т елеф он у э ш п K em ed i. 3 o y ip ал ы п 0 3 i т елеф о н нвмерлерЫ т ере баcm айdы .) 12-911 -177-

3 a y ip . Тахмина! Тахмина! Н е ге ундемейсщ ? Бул се н го й , м ен 6 a p i6 ip б ш п ту р м ы н го й . Ж а н а гы ce n in магнитоф онындагы ж азы лган эуен болаты н. Тахмина, сен, немене туж м ен уйы ктамагансы цба? Т р у б к а д а н баск,а э н сазы e c m u e d i. Ол а я ^т а л г а н соц т ел е ф о н к ,а й т а у з ш п K em ed i. 3 a y ip . Тахмина! Ж а р ы к , а у ы с а д ы . Т а л л и н э у е ж а й ы н ы н , баягы Kepinici. 3 o y ip м е н Ф и р а н г ы з к р е с л о д а е ы о р ы н д а р ы н д а отыр. Р епродуктордагы дауы с. «Тындацыздар, тындацыздар! Б акуге уш аты н самолетке оты ргы зу ж у р т жатыр. К айталайм ы н...» 3 a y ip . Ф и р а н г ы з , т у р . У ш а т ы н б о л д ы к -а у aflTeyip. Ж о л а уш ы л а р ор ы нда ры н ан т ур ы п к,арбалас е а к к е бет т ейди Зэу1р м ен Ф ирангы з д а оларды ц соцы нан ep ed i. Оныншм Kopim c Б а к у а э р о п о р т ы . 3:>yip м е н Ф и р а н г ы з Kopinedi. Оларды М урт аза, Элия, С парт ак, Зибэр кут т алады. З и б эр к,уда л ар ы н ан ок;ш ау т ур . С п а р т а к ек1 ор т ад а ж ур е д 'и С п ар так (З эу1 рге ). Кагазы нды бернн, жуктер;и алайын. 3 o y ip к ,а л т а с ы н а н а л ы п ц а г а з ы н 6epedi. С п а р т а к алып Kemedi. З и б э р у л ы н б о л е к а л ы п Kemedi. М у р т а з а м е н Э л и я Ф ирангы зды оцаш а алы п бары п элденелерд1 цызу айт ы п ж ат ы р, айт ы п ж ат ы р. Свз сыцайларына, анда- с а н д а З и б э р г а б ур ы л ы п к,арап к,ойы п а й т ц а н д а р ы н а К а р а г а н д а , к,у д а л а р д ы ц а р а с ы н а н к,ара м ы сы к, ж y г ip in в т к е н сияк,т ы . З и б э р . К у д а й -а у, ка н д а й е ю ж у з д ад ам д ар еды М е н - 778-

буларды адам деп агы м нан ж ары д ы п б о р т айты п ж урсем . М ы н а Э дия бар гой, барып турга н есе кил, 6 ip re -6 ip ;ii сога ты н сум па йы е ке н . K yfle yi де апа м а ж езд ем сайды ц на гы з 03i. О л а р д ы к созш е ка р а п ту р с а к, сол ар ган а адам да, ол ардан баскаларды н. 6a p i K y iiin кар е ал м ай ж у р ге и сорлы сиядты . Ал, кыздарын айтканда, кудай кор се тп ест, аспаннан ш уга га ораны п, алты нм ен апталы п, кумдапен куптелш тускендей ж е р -ко ккс сы йгы збайды . Ана С п ар та кта ры н м а кта ган ы н e c ric e it. K o s iiv u б а кы ра й ты п кой ы п, 6eTTepi илм1рщпейда. «С ен немене озщ нщ б ы л ж ы раган 3 a y ip iH li б!здщ С п ар та кп е н салы сты расы ц? С п а р т а к KiM ? 3 a y ip ю м ? » — д е м е а б а р м а ? « С п а р т а к y m M i3 A iu T ip e ri, ж а н б а гы п о т ы р га н ы м ы з с о н ы н та б ы с ы , ал се н щ 3 a y ip iK семья б а к п а к тугим , кар а басы н асы рай алар ма екен?» — деп езеурейда. О сы ж е р ге келгенде ш ыдай алмай, айтаты ны м д ы мен де ай тты м гой . «Н е м е н е , 3 a y ip та м ад сура п се н щ e ciriH e бары п па е д к ол не д е ге т щ з ку д а ги » , - дедам. « К у д а й га uiyKip э к е -ш е ш е а Ke3iM i3 T ip i оты р м ы з, куш -куа ты м ы з бойы м ы зд а. B ip баланы ка й тсе к те асы р а й м ы з» , — дедам. С е н е й т т а с ка кта м а , нем ене c e iiin баладнан баска бала бала ем ес п е, сен щ байы цнан б аска адам адам ем ес пе? — дед1м. 3 a y ip . М а м а , тура турш ы . У ры стар ы ц неден басталды 03i? З и б э р . Н еден дейд! гой . Н еден бастал ганы M eHin ес!мде ту р д е йсщ бе? B ip ae сендердщ 6iT in ж а т ка н уйл ер щ соз б олтаны еа м д е . О йы м д а е ш нэрсе ж о к , б а л а л а р д ы н ytti 6iTin калы пты , ж а кс ы болды гой десем, 6 ip кезде Kerri дейсщ . «С оны уй деп. Е гер каласа, Ф и р а н гы зга 6i3 кезж де одан да KyiUTi п а т е р а л ы п б е р е т ш едак . B o p i к о л д а б о л д ы г о й » , — д с п озеурейда. Енда б!рде Ф и р а н гы з га ке зш д е куд а ту с уи п л с р TinTi к о п б о л ы п , т а б а л д ы р ы гы м ы з д ы т о з д ы р д ы г о й де п элдекапдай болады. 3 a y ip . KiMдер куда TycinTi. З и б эр . М ен де соны айтам ы н-ау! Кудаш ы лы н езнин. Д эм есш щ зоры н кара. Кы зы ньщ б1здщ Зэу1ржандай ж т т к е -1 7 9 -

кездескенш е купле кудайына мы н мэртебе тэубе айтпай ма одан да. К е ш е гама м а йга сад га н ы с ты к касы кта й 6 ip есе ол ж а гы м н а н , 6ip ece бул ж агы м н а н ш ы гы п, б1збен т у м с б о л г ы с ы к е л е т ш ш а й т ы п , е л ш к а л а ж а з д а п ед1, енд1 эл декаид ай бола ка л ы п ты . М е н де есемд1 ж1берген ж о кп ы н . E ki дуниеде умытпайты ндай кы лы п айттым. Бэдж эйедщ к о й ш ы . M e H i о н ы н свз1 ем ес, к у й е у ш щ co3i го й , ойб ай- ау куй ш рге н. TypiH e карасан, ата сакалы аузы на б1ткен д а п -д а р д а й а д а м , э й е л д е р д щ э н п м е с ж е а р а л а с ы п , KiciM cin телеф он согады . Э й, ж ы н ы м н ы н ке л ге ж -а й ! 3 o y ip . С онда немене зке м де Э лиям ен уры сы п ж у р ме? З и б эр . Ж о га -а ! С е нщ экен, ондайга олсе, бара ма? Е р ке кш е М ур тазага 6 ip рет ж а ксы л а п айтты ... 3 a y ip . Б айкайм ы н, мунда сендер уакы тты бекер втю зб егю н дер, д уры -с-с... З и б э р . Енд1, сен кал ай д е п ойл ап едщ ? О л а рга айтуга болганда маган неге айтуга болмайды? С п а р та к (ж а к,ы н к е л т ). Ж укт1 маш инага салып кой ды к. Э л и я . Ф и р а н гы з оз1м1з;ин м а ш и н а м е н барады . 3 a y ip . Ж а райды. З и б э р (3 a y ip e e к ,а р а п ). О л а й болса сен м ежм ен б а р а с ы ц . ( Б а л а с ы н о з ! а л ы п Kemedi.) Барлыгы ш ы гады. С п а р т а к ( 3 a y ip d i т о ц т а т ы п ). 3 a yip , 6 ip м инутке токтай турш ы. 3 a y ip . Ж а й ш ы л ы к па? С п а р т а к ( 6 ip n a p c e айпщысы к е л т Ki6ipiKmen). 3 a y ip , сен ж о к т а 6 ip ж агд ай болды ... О б щ е м , Тахмина кайты с болды. 3 a y ip . А , не деп турсы ц? К а йты с болтаны калай? С п а р та к. С олай. А уы ры п кай ты с болды. Бауырында 6ip ж ам ан ауру пайда болы пты. Ym -а к ж ум а ауырып кайтты.

О н 6ipiHiui кернпс Тахм инсш ы ц бос n a m e p i. B ip -e ic i ор ы н д ы к;, о р ш а д а ст ол, ц абы ргада 6ip e p суре т т ер га н а ц алы п т ы . С т ол ycm ind e ш а ш ы л ган сур е т т е р ж а т ы р . E n i ор ы н д ы ц т ы ц 6 ip in d e М а д и н а от ы р . H a d ip K ip e d i. С о ц ы н а н eici ж у к и и т а ц т а й ж а и и к к е ш еге леген з а т т а р K ip e i3 e d i. K o p in ic б Ш к е н ш е ж у к ш и е р ж эш 'и с - ж a m iк з а т оке л 'т с а х н а н ы т олт ы рады . Нэд1р (сурет ш н г е н цабы реага бары п, ж у к и й л е р г е ). A im c y p e rri а л ь т тастандар. Ж у к и й л е р суре т т ер д'щ 6 a p in а л а д ы . Тек n ip e y in e ц олда ры ж е т п е й д 'к Нэд1р (М о д и н а е а c y p e m m e p d i ко р с е т 'т ). О з аласы з ба, элде лакдыры п тастайы н ба? М эдина. Ж о к, ол не дегенпиз? М ен аламын. Ндш р ( ж у к ш м е р г е ) . Улкен ш каф ты экелп|дер. Ж у к и и л е р де , о н ы ц с о ц ы н а н H a d ip д е ш ы г ы п K e m e d i. 3 a y ip (K ip e d i, K ip ze n б о й д а М а д и н а н ы K o p iii). М эд и н а , сен осында екенсщ гой? М эд и н а . 3 a yip , кел , кел . (Ж ы л а й д ы .) Каш ам келдщ ? 3 a y ip . M in e , келген бойым. М эдина. Кордщ бе. С ен келгенш еТахминадан айы ры лы п калдык. Ю мнен естдан? 3 a y ip . С пар так айтты . М эд и н а : M in e , eM ip де ген осы . К е ш е б ар адам б у п н ж од . Y ftin де б аска б1реулерге 6e pin ж !б е р !г т . K ou iin K ipin ж аты р . (Ж ы лайды .) Сорлы кы з, олмейш деп канш а арпалысса да аж а л га кар сы тура алм ады . А уы рм ай турга нда ел!М тура лы ж ш айтатын. Калай ауру мендеп, приступ басталды - солай арпалы сы п Kerri гой . К а р сы л а сы п -а к б акты . Д э р т е р ге жалы ны п олпм келмейдц емдешздерим деп жы лаганы н кореец... М е и келгенде куа н ы п калаты н. CeHi ке р ге н ж о к с ы ц ба деп сурайтын. С оцгы кезде кореец гой, сум ды к жудеп Kerri гой . Сонда да куш ж и н а п калж ы нд айты ны н кайтерещ . - 181-

« M e n iH , к а р т а й ы п , б е т -а у з ы м м ы ж - м ы ж , TiciM т у с к е н ш уйкедей кем ш р болганы мды еш ю м корм ейтж болады», - деп кулетш . Н агы п турсы н, отырсанш ы. 3 a y ip eniHiui о р ы н д ы к ,к ,а о т ы р а д ы . М а д и н а . М у м к ш м а га н барарм ы з? Ш а й iiu e p cin . 3 a y ip . Е ш нэрсен щ ке р е п ж о к , те к Тахмина туралы айтш ы. М э д и н а . Е - х - х ! 3 a y ip , н е а й т а т ы н ы б а р . К у й ш Kerri го й сорлы Тахмина. Е н д каз1р ойласа н еш нэрсе болмагандай, TiiiTi Т а х м и н а eciM Ai к ы з OMip с у р м е г е н с и я к т ы . B a p i вз1мен 03i. О л с ор л ы c e n i ш ы н -а к ж а к с ы Kepin е д к С е н к е т ш ка л га н кезде канд ай кин ал д ы ... 3 a y ip . Бьпем ш ... М э д и н а . Б1лсен ен ш HeciH с у ра йсы н? Ж а н ы кин ал ы п K e rri. Ж а н ы н д а басы н с у й е й тж ж а кы н е ш ю м болмады гой... 3 a y ip е г ш п , басы н усm a n от ы р . Тек, басы н ш а йц ай 6e pe di. М э д и н а . К о й , енда, 3ayip... К а й гы р га н м е н Тахм ина е н ш ка й ты п ке л м е й д г Y ftin e д е баска л ар Kipin ж а т ы р . Ты м куры ганд а к ы р к ы н а д е й ш y f lin б а с ка Kicire б е р м е й к о я т у р га н да б ол ар е ш г о й . А й , OMip-ай. О л д щ М а м а й к о р б о л д ы н д е ге н о сы -ay. С а г а н да каз1р к и ы н е к е н ж TycineMin. К д й т е а н ? Б а с ы н ж а с , э й е л ж бар. Э л К а к 6opi у м ы т б о л а д ы И э , б э р ‘| умытылады, 3ayip, е й ткеж опасыз ж а л га н деген осы . 3 o y ip сол к,алпы эл1 от ы р . М эд и н а . С осы н о н ы н туб ж е ж етке н 6 ip ж агы на н артынан к а л м а й т ы н п а с ы к т а р д ы ц co3i м е е к е н д е п о й л а й м ы н . © л е - ел генш е б!реул ер телеф онм ен б октага н ке р ж е ш . 3 a y ip . О л а р ю мдер? М э д и н а . K iM б гл с ж ? C e H in т у ы ста р ы н б ол уы ке р е к. С ен э й е л щ м е н к е т к е н н е н к е й ж д е , н е ешлп б а р ы н KiM 6ijiciH, коп телефон согы пты гой. Кы сы р ж ы лан, ж аты ры кепкен сор л ы , 3 a y ip fli ещ и бул дуниеде ко р м е й сщ де ген сия кты - 182-

сездер айткан кер ш е й. С енщ ш еш ецем ес болу керек. О ны н даусы н Тахмина таниты н. Баска эйел д е й гой. Ж у к ш и е р т а з ы 6 i p у л к е н ж д ш 1 к K ip e i: iin к е т е д 1' . М адина. Ауруханада сеш ж ж еске алатын. 3 a y ip . С онда не айтты ? М эд и н а . Кейде саган деген в кпе сш айтаты н ... Токтай тур. Саган хат ж азы п кеткен. 3 a y ip . Хат?... М эд и на . И э. Кайтаты ны нан ею кун буры н берген. « М у н д а м е н ш ж а г ы н а т ы н OTipiMiiiH, к у п и я с ы б а р д е ге н . Е н й б у л а р д ы З э у i рд1к к е л ж ш е п ж а к с ы н . С о н д а 3 o y ip д е м е н! у з а к ум ы тпа йты н б ол а д ы », - деп к ул ге н . Т о кта й т у р , ка.жр алы п ке л е й ж (ш ы г ы п K e m e d i). Ж у к ш и е р т а з ы 6 ip жэш!К к о т е р т K ip e d i. С о ц д а р ы н а н H a d ip iл е с е Kipedi. Нэд1р. Кудай yu iin акы ры н, б ай ка м ай сы н дар ма, тугс.. Тас экеле ж аткан ж оксы ндар гой. П ианино экелсанд ер гой, коздерже карасандаршы . (3 o y ip d i б ай к,а п.) О з ю м гс келш отырсыз? 3 a y ip . М ы н а а'здш кв р п н ж зге ке л ж е й м . H a flip . О л а й б о л с а о т ы р а 6epini3. П о т е р а л ы п е й м , с а л т а р л а у б о л ы п т у р га н ы . Н е ш а у а ! 03ipre ж а р а р ! Р е м о н т ы н а д а а з п у л к е т п е й т и 1 Typi б а р . Ф и н о б о й ы н , ч е х т ы ц к о л ж угы ш ы н, Бельгияны н ваннасын алып койдым. Б арж кайта а у ы с т ы р а м ы н . Т у р и и з т а н ы с с и я к т ы 6ip ж е р д е к е зд е с ке и н з ж окпа? 3 a y ip . Ж о к ! О лай емес сия кты ... Н а й р (ж у м ы с ш ы л а р з а ). E w ii, ана у л ке н телевизорды б а й к а п ю р п з а д з д е р . 3 o y ip r e , Kemipinia, б о й ы н ы з м е н е н repi б ж к т е у с и я к т ы а н а cypeTTi а л ы п т а с т а ц ы з ш ы . Т у р а т о б е г е wreHAepi neci, т у г е . 3 a y ip ( о р н ы н а н т ур ы п , оры нды к,к,а ш ы гы п алмак, б о л а д ы . B ip a K , к ,о лы ж е т п е й д '1) . М е ж ц д е к о л ы м ж е т е р е м е с ( о р ы н д ы к ;т а н mycedi). - 183-

О н е к ш н н K opinic С ахнада узы н ст ол. Ст ол басы нда М урт аза, Элия, С п а р т а к , М э ж и т , З и б э р , 3 a y ip , Ф и р а н г ы з .Ж э б и , Ф и зза бэр1 л о т о о й н а п от ы р. Ж э б и (к,а пш ы к,т а н ф и ш ке ал ьт к;ойы п ж а т ы п ). О н ж е л , о н е е п з , ж и ы р м а , ah с а й т а н ал гы р , он уии, ал п ы с eKi, алты. С п а р т а к . Б|'р-б1рлеп а й т, м е н а р ты н то са м ы н . З иб эр . М енд е кутемш . Ж э б и . О н то гы з, уш ... Э лия. М ен де артын тосамын. М у р т а з а . М е н eKi ж ер д е н тосам ы н. Ф изза. М енде М эж и т. М ен де. С п а р т а к . 3 a y ip , с е н н с м е н е ге о й н а м ай о т ы р сы н ? Эл1 ф ишкаларынды да коймапсын- 3 a y ip ( у й щ д а н о я н в а н д а й еш н эр се н щ м эш н е т усЫ бей от ы р ). А? С п а р т а к . С е н о з щ у й ы к т а п о т ы р га н н а н саумысын,. Ф иш калары на неге карамайсы н- Кай жерде тосасыц? 3 a y ip . А , не , м е н б е? М е н KiM fli то са м ы н . (С аск,алак,т айды . С осы н унем1 са хн а н ы ц Тахм ина к в р ш е т ш б у р ы ш ы н а м о й н ы н с о зы п к;арай 6 e pe di. Т а хм и наны ц а й т а т ы н га ш ы ц т а р ж ы р ы ecm u ie d i.) Т а б ы с у ц и ы н OMipde, А ж ы расу неге оцай? С агы ны ш m o e in к о ц и г е , G m edi кунде р оба л-ай . в з щ ец м азан суйе нш , Ж арык, ку н едщ , т агдырым. А л ы с т а п к е т т щ , KyUedi iu i, Ж ет пей ж у р маган ж а н нурыц. - 184-

Y u im in d i м ен ен узб е йсщ , Ж аны цды сеш ц т усш ем. К озщ м ен м еш 1здейсщ , М ы цдаган сулу ш ш ен . B ip m in d e n э н сищ т ала ды . Л о т о о й ы н ы м а гы насы з ж а л г а с а 6 e pe di. Ш ымылдык, -185-

Владимир ДРО ЗД, украин жазуш ысы Ен, узак кун К е ш с о н д а й м а й т о н г ы с ы з ж ы п - ж ы л ы — а к еда, 6ip aK т а н алды нда б о з к ы р а у TYcinTi. Э й н е к к е ко н а кт а й ка л га н ш ы к там ш ы лары кулды т1збе м онш актай ж ы лты райды . З и н к а н ь щ эл д е к а н д а й к у н б о л а д ы д е п , н а н Kemipin с а к т а п ж урген астауынын тубжде ты ш кан отыр. Тукы мы н еш юр т у н 1 м е н KeMipin т у к у й к ы бер м еда . Енда о т ы р ы с ы н к е р м е й с щ б е ? E n i к у л а г ы н ж ы м ы п а л г а н , K03i З и н к а н ы T e cin б ар ады . З ин ка астауды алж апкы ш ы м ен орап, уйден ш ы кты . М ы нау eciKTi м айлам аса б ол м а с, с ы кы р л а у м н к а р а т ы он ба гы р ды н, neMepeciH о я ты п ке те ж а зд а д ы -а у ; ол aai у й ы кта п ж а ты р , ж а тсы н , алдагы куз окуга барады , б айгус баланы н сонда кер Ш п ж атуга да, уйы ктауга да уакыты бола коймас. А скабакты ц бетш деп бозкы рау шацытып жылтырайды. Ол б акш а ны н ш етж деп ж ы лы п агаты н бул акты цж аны на келш о т ы р д ы ; куд д ы 6 ip с у m in а л а р д а й enKeftin, ас та у д ы c e p n in к а л ы п еда, т ы ш к а н б у л а к т ы ц а р г ы бет1не у ш ы п т у с т !. — Б а р Korepm iHiM, б а р , квринлердан y flin e кы д ы р ы п K ep m iH in бакш асы м ен ею аралыктагы м еже - ш ункы рды н бетш ж ап кан ерм екш 1 торы аппак бозкырауды ауы рсы нгандай м айы сады . Узш м ей кал га н, соп а кш а opiK

тэр1здес помидор тоцазы п канты , аякасты н д а кы зы л ш аны ц кураган сабагы бор т-б ор т сы нады. Куздщ карасуы гы ж а кы н - ау. Ге орги нд ер дт бастары сал бы рап тур. Гул кауы зы ны н у с т ж е ара 6ypice ко н а кта п ты . З и н ка оны ка гы п алаканы на Tycipfli — 6ip ке с е к м у з с и я к т ы , с у п -с у ы к е ке н , о н ы ц да ycTi бозкы рау, апары п уйд щ кун тусе б астаган кэр незш е ж аткы зды . — Сен осы кыста кайда болдын, ж ауы н-ш аш ы н, балш ыктан коз аш ты рмады ц гой, сонда дсйм ш -ау сен суы к кы ста кайда калдын,, ал ка з !р с у й р е т ш п нем ен еге ерте ж е г п ц , KiM Н1а к ы р д ы , к е л д е п ? - З и н к а а с к а б а к т ы ц у с т ш д е п к ы р а у д ы cypTin ж у р т , б а р д а у с ы м е н а й н а л а с ы н а е с п р т е сойлеп ж ур. - Э й, Kapi албасты, сен бш меунл ме едщ , метин ж е а р Kapi KCMnip е к е ш м д с К а р т о б ы м д ы ж а н а - ж а ц а к а з ы п б о л д ы м , ал к а н ш а м а ca6i3iM б а р a * ii к а з ы л м а г а н , к ы з ы л ш а м мен помидорымды айтсацш ы . Каран, калгы р-ау, сен елд1цэл1 к ы з ы л ш а м е н ж у г е р щ е ж у м ы с icTen ж у р г е н ш к е р м е й с щ б е , айтамын гой ,сен щ б!зге каз1ртуккеде ке р е п н ж о к- Бар, бар, ал гаш кы кар ж а у га н га дейiи с е т и бйзге к а ж е т щ ш ам алы , келе берм е!... — Апа-ау, сен ю м ге урсы п ж урсщ ? — Терезен! ж арты лай аш ы п дауыстаган нем ереа Р остик екен. — KiM re, KiMre? Ю м ге б о л у ш ы e;ii — к у н ж ц с у ы т к а н ы н а , ест1мей турм ы сы н, — деп куцкм щ еш де З ин ка ундемей калды, ол co3 in белге щ ц ж а кты р м а у ш ы ед к М а р ку м ш алы П р о к о п , о б а л ы н е к е р е к , а у з ы н а н к а к п а у ш ы ед1 г о й . А й т а р ы н а й т ы п , к е н ш д е п с ш Gapiu а к т а р ы п , э б д е н с о й л е п - с е й л е п б о л га н кезде: — Калайша мешн, булбулым ундемей калды екен, — деп ж ум сак унмсн кун к ететш. Ещц муны еш юм булбулым демейдк Кун тау жотасына котерипп, бакш адагы тум ан сейш е бастады. Тебет1 касы на кел in, колы н ж алады , еркелетсш дегендей ар ткы eKi аягы мен т ж турды. З ин ка оны ц кул агы ны ц ту б ж касыды. Уйд1цкэрнезж куалай, то кб утр1 м ен каб ы рганы нэпн уйкей, таргы л мы сы к ж у пр ш ж е тп , аягы ны ц арасына оралып, -187-

ол да м и яул а й б астад ы , ол енд1 м ы с ы гы н да е р ке л е гп . Б актагы бута-бутаны н арасында тауы ктары жайы лы п жур. Тауы ктары н кергенде, ке ш е п туи! Холодная тауы ж актан т у л ю н щ ш э у в д е г е т eciH e т у с т ь О н ы н о й ы б1рден 6 ip re ауы са бердь Д у к е н ге нан T ycii м е е ке н , ю м н ен сураса екен? — А п а , б1зд1н,тебет н е ге у рм ейд)? - О га н yp in не кер ек? Н е ж етп ей ж аты р ? - З ин ка ж ун бекебайы н кур ы станга н аркасы на б ур кенш , корага карай а с ы к т ы — eiuKiHi ш ы г а р у к е р е к е м е с п е ? Б у ге ж е кт е п З и н ка ж у р т оты р д ы , е ш ю сон ы н а н epin барады. Б а кш а 6 ip Караганда, 6 ip кезде б уга н eHeci сы йлаган кы зы л ды -ж асы л ды ж ш п е н ай ш ы кта п кесте т ж ке н кара а л ж а п к ы ш к а у кс а й ты н д а й . А л ж а п к ы ш д е м е ки н , о н ы eHeci П р о ко п екеуГ уйл енге нд е атасы нан ж а с ы р ы п 6epin едР ау. Балалар уйш ен ш ы кка н З и н ка н ы атасы унатпады -ак. Р е в о л ю ц и я д а н KefiiH п о п т ы ц ж е pi и б о л ге н д е о га н да eAoyip улес т и т едь ЕщЦ соган ж ал анаякб 1реу к е л т ие боладыдеп ой ла м аса к е р е к . П р о к о п онда Kipniui заводы нда маш инада ж у м ы с ю т е й т ш ; о л сол н е м е т ж а н ы н д а й ж а к с ы KopeTiH, api к а ц к и г а н те л й р д е н 6 ip н э р с е Ty ciH ym i ед1 г о й . О л о з е н н щ ж ога ргы тусы нан там уй саты п алы п, Зинканы колынан ж е т е к т е п а л ы п келд 1. С о н д а к а ц ы р а г а н б о с у й д ! Kopin З и н ка н ы н ж ы л а га н ы aai ес!нде. Экелд1 де П р о ко п ж ум ы ска K erri, ал б ул б ол са , ол кет1с1мен уйд1 а к та п ,та кта й то се л м е ге н табаны н да майлап, сабан тесен, от ж агы п ол келгенш е ж ы лы ты п та койды . Келес1 кун i Радосельге базарга барып, ш енке, мескей, аяк-табак, кесеу сияктыларды сатып экеп, уй болы п тура бастады. А тасы солай булармен араласпаган к у ж кай тты д ун ие д е н . М а р ку м ко з ж у м га н с о н eHeci З ин ка га: « б л ш щ ^ р кп е р ге кукы ж урм ейд!», - деген едь З и н ка em KiHi к а й ы н к а з ы к ка э к е п байлад ы да, 03i таудан ойга карай П р окоп та н м ура болы п калган ж айга бет алды. О сы 6 ip улта ра кта й жерд1 атасы ко з ж у м га н copeHeci буларга аударган. Тау баурайы ндагы колайсы зды гы на карамастан, TiK ж а р к а б а к к а б а к ш а с а л у га , TinTi к у л к ы б ол м а са да Зинка осы араны жы лда айдайды, ол ж е р д т бос жатканы н

к а л а м а й д ы . Ka.3ip, к у д а й га iiiyK ip , ж е р ж ете д 1 г о й , 6ipaK ж е р к д ш р ш б гл г е н н е н ш ы г а р о н ы с ы ; 6ip у а к т а р д а о с ы н д а й к и ы к т а й ж е р у г ш н а д а м д а р 6ipiHiuб а с ы н 6ipi ж о й д ы е м е с п е ? Тау баурайы болтан с о к о й -ш у ккы р ы T iin i ке п , 6ip жы лдары П р о к о п eKeyi кар а т о п ы р а к Tycipin, о н ы а т п е н б а с ты р ы п , ж а з д а й к а р а K ipnim к у й д ы . П р о к о п Kipnim з а в о д ы м е н к е л ю п кы стай оны кукш рм е кин де б олга н, не ке р е к, оны icreym оган ж а зб а га н е ке н , куз ге кар ай , ш аруага кы р ы к е тш , ecni а д е т ж е б а с т ы , ш и м Kipnim с о л а й к а л а б е р д !, ж а з гы т у р ы м 6ipa3biH с у а г ы з ы п а л ы п K e rr i. С о д а н к а л г а н о й -ш у н к ы р л а р бул. Ж ы бы рлап З ин ка в з учаскел ерш е карай ж ур е 6epreni сол едк алдынан жаздай еталы п конданы п, сем !рген то кб угы ш ыкты . Бугы ж урш откен ж ер — тура кеш еткендей ойран- асы р, ж у ге р ж ж ж елю лдеген сабагы ны ц арасында сойдиган Myfii3i т у р а а н т е н н а д а й с о я у -с о я у . К а п е л 1 м д е З и н к а н ы к eci ш ы гы п Kerri. С а ска н ы н ан б угы га ко л ы н бул гады . Бутан м а н к и ы п 6ipa 3 к а р а п т у р д ы д а , б у л ж а к ы н д а й б е р ге н д е . Kepi б у р ы л ы п , м у н ы н у ч а с к е с ш Kecin OTin е з е н г е к а р а й ш а п к ы л а й женелдь Б угы тауга карай ерлей бастады, устап аламын дед! ме екен, Зинка дауыстап ш акы ры п оны н соцы нан ж упрдь Б у гы е з е н н щ кул а м а TiK ж а га с ы н а н а т ы л ы п , о й н а кт а п а р гы беткейге оте ш ы кканш а ердь б зш щ учаскесш е кайты п келгенде З ин ка ойбайын сал ы п, басы н устап оты ра K erri. Ж и е к -ж и е к т щ 6 a pi ой ра н- т о п ы р . Tarri б у р ы ш е к к е н ж е р 1 н б у г ы э б д е н т а п т а п к у л д е й у а т ы п KeTinTi. К ы з ы л ш а с ы а у д а р ы л ы п о л ж а т ы р . Ж уге р1 с 1 с а б а гы н а н ж у л ы н ы п ш а ш ы л га н . Kyflin-nicKen З и н к а ж уды ры гы н Tyflin, ap b i-6 e p i серм еп ж у р . - K api албасты -ау, кайда гана карады н? Ю м ж !б ер ;и , сен арам каткы рды , коз алдында З ин ка ны к бакш асы н таптап к е т д е п. М е н с и я к т ы ж ес1р KeMnipre ю м б ол ы сад ы ? Ю м акы л косады? С ум ы рай, тапта.тагы да таптай туе, калауы нш а, 6ipaK З ин ка д а ка р а п кал м ас. З и н к а ш ы н д ы кты айтуды б м е д ь Б ул ж а л га н д а ж е р д е д е , к о к т е д е TapTin ж о к , тьф у сайтан алгыр. -189-

А ш у м е н 6ipa3 а й к а й л а п а л га н с о ц ж а н -ж а г ы н а б а ж а й л а п караса, сонш алы кты булш ген де еш норсе жок, скен; узш ген б ур ы ш т а р ы н т е р ш а л д ы .Ж у ге р ш 'щ ту б ж е о т ы р ы п , ы нылдап э н д е а й тты . К е з а д е ка н д а й к е п э н 6L n yu ii еда, е ш ю м м уны айты сы п ж еце алмайты н, каз1р 6api умы ты лган. Кун кэдамгщ ей кы зды ра бастады , T im i м ауж ы раты п, З и н ка н ы н у йкы сы н кел^рда. О з е н ж ц Холодная тауы ны ц eKi ж агы н орай агаты н тусы ж ай ы л ы п, П и в е н ьж ц галиф е ш албары н е с к е TycipeTiH. П и в е н ь п а т ш а TapTi6i к е з а д е ж а н д а р м д а кы з м е т eTin, кал а д а гы б а за р сауд а сы н ы н айналасы нда ж у р у н п еда, н а л а й р е в о л ю ц и я б о л д ы , с о л а й о з uieniH 03i ж у л ы п т а с т а п , ке у д е с ж е кы з ы л ш уб е р е к б а й л а п ш ы га келда. А з а м а т с о г ы с ы н а н к е ж н , к а й д а н к е л г е ж н KiM 6uiciH , aftTeyip ж о л ж ен д ейт1н ш е б ер б о л ы п с а п ете T ycii. У лкен де н гел еп н 1н уст1не кацы лты р канат орнаткан б ж к арбамен ж ол жвндейт1н ж ум ы скерлергеэю рендепж урген1.М ерекекунд ер1н1цб1р1нде керннлердац 6opi З ин каны н ауласына жииала калмасы бар м а, ал П и в е н ь 6 ip K om eiiiH б ой ы н д а ту рса да кор м еге нд е й о тш бара ж атады , Typi о кта у ж утка нд а й, буры лмайды -ау, бурылмайды. П рокоп маркумны ц ™ i кыш ы п тектурм ай: — Б упн ертем ен кораз (П и в ень — украин тимнде кораз д е ген угы м д ы б1лдареда.-Ш .Б.) кайда ко н а кта у га асы гы п барады екен? — д ем еа бар ма. П и вен ь ундемеда, те к ты ж ы р ай ган ка б ак асты нан окгы коз1меп ата П р о к о п к а 6 ip карады . Т э ка п п а р еда-ау ш 1рюн! К е п е т п е й -а к П р о ко п ты ауданга ш акы рты пты . А уданга ем ес-ау, аудандагы 6 ip айбы нды мекем еге ш акы рты пты . З и н ка да 6 ip re журда. K y u i б ой ы кор ш а у Ty6iiw e сар гай ы п то сы п оты рды . Тас уйден П р о ко п те к кеш ке карай гана еш н эр с е б ол м а гап д а й е м е н -ж а р ы к, ж ай ра н д а п ш ы кт ы , 6ipaK кез1нде 6 ip ка ж ы га н с а л кы н д ы кб а р едь - К о ра з екен мезплс1з ш акы рган ... - Колхоздан келген арбалар элдекашан кайты п кеткен, Зинка мен П рокоп тете ж ол м ен ауы лга ж ая у тартты . О рта ж олга келгенде даланын кай нар булагы нан шелдер1н канды ры п, ко к ш алгы нга д е м а л у га к и с а я KeTicTi. К а л а й м а у ж ы р а п , T a r r i у й ы к т а п - 190-

кеткен дерш оздер1 байкам ады . З и н ка содан тоцазы ганда бары н б1ракоянды . K o 3 in а ш са , тебеден с ам са ган ж уд д ы зд а р т е н т тур - колы нды созса н ж е те р л ж те й . Баданадай ip i жуддыздар ннркеудеп к у м к айш ыктардай ж аркырайды . Коцмпнде 6api сайрап тур, П рокоп екеуппц ш алгы н устшде аунап ж атка ны , ж улды здарды к ж ы м ы ндаганы , 6api тан 6ip ж ана гана болгандай елее бередь К е л е а кун ! тунде элдею мдер кед in П р о ко п ты алы п K e rri. С одан 6 ip айдан кей ш гана ш ы га р , б уга н ж о л ы гу га рукса т бердь TeM ip то р га асылып З ин ка ад кеп ж ы ласы н. Ад П р окоп болса: - М ен1ц тауы кты ц тум сы гы н да канатпаганымды ж у р т бьлел ем ес пе? Е ш нэрсе ете кой м ас, — дей/н к а п е р а з . Солай десе де ол содан ауы лга уш кы стан ке й ш . гана Кызыл вы м пе л а л ы п ор а л ы п едь Енда ел ка та р л ы т у р м ы с к у р а б а с т а п ед1 — с о г ы с ш ы к т ы . Б|здерд1к1 с э л m e r iiiin , нем1стер та уы ктар га д е й т кы ргидай тие бастаганда кайдан ш ы кка н ы н адам 6u iM e fta i, а уы л га та гы П и в е н ь та п болды. Устшде мауыты б еш пент, бутында ко к галиф е ш албар, колы нда пол иц е й л н бел ric i, н е ш е ж ы л кайда сактап кел re n in ит бкпеш , ж андарм те л пе п басы нда. К а й ж ерде нем !стер е л л кугы нданж атса, сол жерде П ивень ж уредь А ягы нда нем ю тщ хро м eT iri сы кы р л ай д ы . - А уы л даста ры м , neM icTep 6 i3 re м э н п б о с та н д ы к эке л д ь Ж у ы к т а ж е р л ка й та белем1з. BipaK, э л п С о в е тте р д ш тусында заманы ж урге н Кызыл комисеарлардын ж еарлер!' м ен балалары на Ka6ip y iu in у ш к е з ган а ж е р т и е т ж ш ы га р , — деп шикылдайды. Алды нгы тимнен тартканы аздай П р окоп б ай гус тагы ты ны ш турмайды гой: - Э р ем м ет тусында да ж а ксы тураты ндар кайте/ц? - Сен бул жерде у п т ж урп зб е ! - дел П ивень айкайлап, - бул саган кы зы л ту алы п кайтаты н Беломорканал казу емес! Танертен-ак П рокопты баскармага ш акы рты пты . - M eH i осы селога пан староста е т т тагайы ндады , мен ceHi вз1ме пан к о м е к ш т к к е аламы н. С оветтерден зардап -J9J-

ш е к ке н ж н , 6 ip i се н e M e cciu б е? ! B iJiin к о й - б ур ы н гы куж цщ ансаушы болма, ол кайта айналып келмейдк - дежи Пивень. Т ун нш нде З и н ка П р о ко п ка ж ол азы к, сусы н эз1рледь О л с о л Tyni е з е н ж ц а р гы б е т ж е ж у з й 1 e iin , о р м а н п ш н д е п ш а л г а й х у т о р д а т у р а т ы н к а р ы н д а с ы н а Kerri. С о д а н , к ы с , к е к т е м erri, П р о к о п т а н х а б а р ж о к . К у з г е ка р а й Д н е п р д щ аргы бетш де ж асы ры ны п ж ур ге н партизандарды полицайлар у с т а м а к к а э р с к е т ж а с а д ы . К р р а н ы ц т у с ы н а н с а л т а т н е н OTin б а р а ж а т к а н П и в е н ь З и н к а н ы Kepin: - Ей, каты н, саган П р окоптьщ басы н сы йлы ккаэкелем ж ! Ка йда т ы гы л ы п ж у р ге ш н бьлем1з, — д е п еж л енд ь B ip a K орм а ннан П и в е н ы п ц е з п п ц б ассы з кур де несж э ке л д ь Т а б ы тты п 6eTin ш е ге л е п , ко ш та с ты р м а с та н ж ерл ед ь О н д а к а р а й т ы н да е ш Hapceci ж о к ед ь Ж е р л е у с а л тана тты турд е HeMic о р к е с т р ж щ о йн а уы м е н e r r i. З и р а тка экелгснде, П и в е н ь г е д е г е н к о р г е 6ipey eKi ш е л е к к и т о п п к е т ш т ь А у ы л а д а м д а р ы н 6ipiHCH к е й т 6ipin б а с к а р м а г а ш а к ы р т т ы , З инканы да талай суйредк урды да, сокты да, аяктагы ты рты к с о д а н к а л д ы , о н ы б у п н д е KiM 6 iJiin ж а т ы р , т е к к у з д ж к а р а ту ж гана куэ ш ы гар. Б1здердш1 Д н е п р д е н OTin, нем1стерд1 Kepi куд ы , ал П р окоптан у и т -к у й л ! хабар ж о к, З ин ка ны н 63i де маркум болган ш ы гар деп ойлап, ипркеуге барып дуга окы п ж урдь К ы сты н , 6 ip кун д е р ж д е TinTi соы ау В о л га б ой ы н ан ж а з га н П рокопты н, уш буры ш хаты келш тур: ам ан-есенм ж , партизандар отряды нда согы сты м , б1здерд1юДнепр;и алганда жараландым, yui рет наркозбен операция жасаттым, ежи Tipi к а л га н ш ы га р м ы н , куй е у к е р е к б ол са , к е л т а л ь т кет... З и н ка са н д ы к ту б ж д е п ко р л а р ы н ы ц бэр!н саты п, ж ол га ж и н а л д ы . К у й е у ж ж е т е к т е п э к е л г е н ж о к , к о л ы н а KOTepin экелда д е сед е болгандай. О н ы н е з ж е н балдагы ауы р ш ы гар- ау, TepiM eH с у й е кк е ш н г е н к у р сулде р! ка л ы п ты . П е ш у с п н д е 6 ip ж ы л д а й ж а т ы п , eKi а я гы н а н зо р га турд ы . З и н ка бурш акты тазалап болы п, етегж ен кауызын к а г ы п т у р а 6 e p in , emKiciHe к о з с а л д ы . К а р а с а е ш ю с ж ж -192-

м анайы нда а й н а л ш ы кта п Kipniiu заводы ны н. м е ха н и п ж у р . З и н к а та л а й д а н б е р 1- а к ж а к ы н н а н ж а к с ы к е р м е й д к к ы з ы и а н к е л г е н х а т т ы ж у п р т Kopuiicine о к ы т у г а а п а р а д ы . А л , KepiciHuie а л ы с т а н д ур б1 м ен ка р а га н д а й а п - а н ы к к е р е /м , т е к кез1 к у р г ы р ж а с а у р а й б е р е д к о н ы н у с т ш е Kipniiu з а в о д ы н ы н механипн тану онш а киы н емес, сакалы ж усан сыпырткыдай т у т а с ы п , к е ш р д е п н ж а у ы п к е т к е н , ш а ш д е г е н in, п о п т ы н ш аш ындай иыгынатуседа, ерш койсада б оларедк институтта осы ларга не окы тады екен? М е х а н и к еш ю ге ж акы нда п кел;н де журелен оты ры п, калтасы нан пы ш агы н ш ыгарды. 3apeci уш кан З инка уш ы п турды, бурш агы ш аш ы лы п жайына калды, ж алгы з а я кж ол га туспей-актотелен, озеннен OTin у ш ы п кел е д 1 -а к. М е х а н и к кемгирда к о р т м о й н ы н iiuine т ы г ы п , к е ш н р д щ к а л к а с ы н а б у га TycTi, с о с ы н TinTi ж ы м - ж ы лас ж о к б олы п Kerri. T e rm кетп ей , е ш кш щ сакалы н кы ркы п экетйгп. О заман да, бу замам, еш кмпц сакалын к ы р ы кк а н д ы KiM к о р г е н . М у н д а й к о р л ы к к а З и н к а ш ы д а с ы н ба? Кещ црдщ арасы на бул да кой ы п Kerri, ал м е ха ни к болса ой д а гы Kipniiu за во д ы н а к а р а й т а р т ы п б ар ады . З и н к а ж у п р с е , ол да ж упр едк З инка аузына су толты ры п алгандай, ды бысы н ш ы гармай-ак бакты , куийн де, созш де артка сактап келедк М е х а н и к к а л а й а г а ш KonipMen oaeiiH iii а р гы 6eTiH e OTin, y f le w i ж а п ы р а к т а р ы н ы н а р а с ы н а н кец с ен1 н те резес1 Kopine бастаганда, З инка да аузы ны ц тиепн агы ты п коя бердк — З и н к а м ы н б а , эл д е б а с к а 6ipeyMiH б е , т а н а -т а л т у с т е eiuKicitiiii с а к а л ы н к ы р ы к т ы р ы п к о я т ы н ? М е н Tipi ж а н м ы н ба, элде ол(кп1н бе? RniM-ay, ж у р ты м -а у , енд! « м ы н а у эл п к о с е euiKici б а р З и н к а г о й » д е п к о з г е ш у к и т ы н б о л д ы н д а р гой. М ундай сумды кты юм корген? А л, сол ай -а к болсы н, З и н к а н ь щ eiUKiciHiu, с а к а л ы н т у ге л к ы р к ы п а л ы н д а р , Зинканы ц коргауш ы сы , колдаушысы ж о к, басынындар, ад ам га д а к у д а й га д а Keperi ж о к к е м т р д к С а й т а н н ы н сапал агы , 03iH iiiH ан дагы сы п ы р гы ш та й сакал ы н д ы неге к ы р ы к н а й с ы н , Kinairine ж е т ш т у р ем е с п е , ол а з б о л с а , кш д тц н е н томен тагы бар ш ы гар, З инканы ц ешюс1нде, нен бар?! 13-911 - 193-

Зинка м еханики ар гы -берпаненкозгапб 1разалкталд ы . Ко нвейерш н астауы ны ц айналаеы ндагылар ж умы стары н тастап, состиы н-со стиы п карасты , T im i, ne im iH ж аны ндагы сорайган котерпш кран да токтап калды. М еханикке де жан к е р е к с к е н , за во д аул асы нда гы б а к ка K ip in ж о га л д ы . К е кс е терезесш ен заводдиректоры карады: — Зина апа, мм ге буркылдап ж ураз? — К а р м а кка e m K icin in сакал ы н кы р кы п ал ы п ед м ... С акалга балы к ж аксы кабады , - алма агаш ы ны ц тубш ен механик м1нпрлед, — соган осы нш а ш у котеред! деп м м ойлаган. — Э й , мен оны л а к кунш ен ы сты гы на к у й т , суыгы на тоны п, колы мнан багы п-какканд а, сен сиякты лар келш сакалы н кы ры ксы н деп багы ппы н ба? - З инка кайта котерьле бастады. — B i3 о н ы , З и н а ап а , э м м ш ш к ж о л м е н те зге сал ам ы з. — М аган сендердщ жолдары н керек е д . М е н д е з жолым б ар . Ш у н а к eujKire с а ка л ж а п с ы р а ал м ай сы н , рас па? Ю м З и н к а -ж е а р к е м т р д н с е зш ты ндайды д е йа нд е р гой? С айтанны нсапалагы , мен саган зауал табармы н. Ковпакты н оз1не барсам да м уны а я ксы з калды рм аспы н. — К о в п а к б а я г ы д а м а р к у м б о л г а н . — М е х а н и к KiHaai болганы м ен койм ай, ты ны ш та турмайды гой. — Айтарсы ндар, айтарсындар. Сендейлер, эрине К о вп а кты елт1ред. Н е ге влед1, ол м ей д ол. —З и н ка сеш м д турде, ны гы здап айтты м уны . - А л с е ж м илицияга апары п ш аш ы нды та п -та кы р етпесем , З и н ка атым куры сы н... С о н ы м е н З и н к а с о й л е п - с е й л е п к а й т т ы . EiUKiciH к е р ге н д е аш уы кайта козды ; сакал орны нда ш ултиган тукы л калы пты . E u jK ic i де б уга н м у ка я карай ды . З и н ка э р жер1н син ап е ш ю а н ж убатты , калай куйеу баласы мен кызы курорттан кел1п, балалары н ал ы п ке те д , солай, К и е вке дей1н барса да б ул ж о л с ы з д ы к к а 6ip т ы й ы м та б у д ы ой ла ды . Ж е с 1 р эйелд1н KiM к е р ш г е н к у д ы гы н а TyKipciH д е ге н з а к ж о к ш ы г а р . П р о к о п 6ip ке зд е э д л д 1 кк е ж е т т е д го й , б ул д а та ба ды ... П р окоп ж арасы нан ж азы л ы п, элден1п, аягы нан туруга -194-

ен д ! ж а р а п к а л ы п ед1 ф и н а г е н т с а п е т е к а л д ы ; т а б а л д ы р ы к т а н аттар-аттам астан: «С а л ы к толе, телем ессц омы ай т», — деп какы лда п тур ы п алды . П р о ко п : « Н е м д те л сй м ш . K o p in оты рсы ц, ауру-сы ркау тур1мдп Ж а л гы з З ин ка ны ц табысы не болады?» © неш теп анау да коймады. «Толе, телемесен, корандагы ж алгы з сиырынды ж етектеп экетем». EpTeH ricin З и н ка ф ермага ж и нал га нд а П р о ко п « К ие в ке барып, К о впа кка ж олы гам ы н», — деп компандап калган. Б у г а н З и н к а к у л г е н д е к о й г а н ; б о к с е с ш к о т е р е а л м а й iH тубш де ж аткан кетерем андай тур1мен табалды ры кты аттауы м унболы п отырганда, Киевке бару айтарга гана онай ш ыгар деп ойлаган. Ж ум ы стан келсе, ш ынында уйде П рокоп ж о к б ол ы п ш ы кты . K eu iK i с и ы р сауы н ы н а б е тте й 6 e p in едц кор а алдына ж ап -ж ана «П обеда» ко л д е н е ц ке л т токтай калганы . Ш аны басы лган с о к аны ктап караса, машинадан П рокоп Tycin ж а т ы р , б алд агы на с у й е н ш ту р ы п ш о ф е р га :« У йге ту с ш , каты нны ц 6ip ботелкесш ш ыгы ндарсы н, м ум ю н», — деп калжындап ж аты р онысымен коймай. Ш оф ер: «О зд щ уй гой ?» «Б олганда каидай». « А л ендеш е кер1скенш е». Кезд1 ашып ж ум ганш а «П обеда» сы рги ж енелдь Орнында тек кос сы зы к ~ де цге лектщ i3i калды. «К айдан келдщ ?» — деп З и н ка а н -та ц - « К а й д а н б о л у ш ы ед1, К о в п а к к а б а р а м ы н де п саган айтпады м ба?» © 3i пеш уст1ндеп' орны на ж ы лж ы ды . П е ш уст1не ор ны кка н сон, ал эн пм е сш айтсы н де: « Ijio in ауы лдын ш ет!не ш ы гы п е;нм, карасам К р и в о й Гнатко сут акеле ж аты р екен, айты п е;пм, м ы н б ол гы р, тас ж ол га дей1н апары п тастаганы . С одан ap bi-6e pi м аш ина то сы п турсам , эскери «студебеккер» токтай калганы . Солай Киевке ж е г п м . С у р а й -с у р а й К о в п а к т ы к к а й д а ж у м ы с icrefiTiHin та пты м -ау , кел се м , м и л и ц и о н е р ж 1б ер етш е м ес. « О з 6yrinri кабылдауга ж азы лган ж оксы з гой », — деп болмайды. О лай болса деп, баспалдакка балдакты келденец койы п отырдым го й . « С у й р е с е ц д е о с ы а р а д а н т ы р п е т п е й м ш » , - д е д 1м' .Д ы м ы кур ы ган м илицион ер 6ip эйелд1 ш акы рды . « М а га н калайда Ковпакка ж олы гу керек», — деп эйелге турасын айттым. 0:йм е 6ip, балдакка 6ip караган ол партизан отрядына -195-

б о л та н ы м т у р а л ы кага зд ы о к ы га н с о к iiuKe Kipriafli. K e p o iri тура м ы на 6 i3 flip уйден ею есе у л ке н б елм е ге алы п керш , 6ip б ур ш ы н д а гы кы з ы л м ен ж а б ы л тан д о ц ге л е к стол д ы р басында К о впа к отыр. Тани ке гп м . М ен оны б1зщротрядтар кездескенде партизандар арасы нан кордам гой , онда шапан imiHeH ж о н д а б а й к а м а п н ы н , а л б у п н б а р л ы к ф о р м а сы м е н , т е ш и та гы н ы п , каты п оты р. « И э , ж олдас, айта оты р, не айдап келд1 ceni?» — д е й д г Б э р ш а й ты п берд1м го й , ол м аган ж а й ы м е н : « С е н П р о ко п , б ар yflipe кай та б ер , еш нэрсеге ал анд ам а .сен ба рлы гы не зка ны рм е нотеген ар ю .-д е пкар ап о т ы р . « Ж о к , б ул а й б о л м а йд ы , ci3 м а га н 6 ip ж а п ы р а к ка га з ж а з ы п 6epiHi3, ж о л д а с К о в п а к » , — д е п тур а с ы н а к о п т и . О л к у л т : « С е н yflipe ж е т к е н ш е б а р л ы гы б ол а д ы », — дейда. Б а га на гы ал ы п кел ге н эйелд1 ш а кы р ы п, м е ш та м актанды ры л у й ге а п а р ы п сал уд ы та п с ы р д ы , эй е л ас х а н а га epTin экелда, стол услад е буы буркы раган ы сты кб о р щ , котлет, граф инге куйы лган те нтек суы 6api тур. О йм актай тана чарка койган е к е н , е ке у1 н к у л а т ы п а л д ы м ; iuiKiM к е л ш - а р т у р с а д а од ан к о п ’п и п е д а м , у я л д ы м . У й д е н ш ы к с а к , б а с п а л д а к т а « П о б е д а » KyTin т у р . M e H i ге н е р а л д а й -а к lu ip e p rin , т у р а eciKTip алды на дейш эке л ш тастады ем ес не?!» П р о ко п эрпм есш айты п ауы з ж и га н ш а, сенекте элдене сал д ы рл а п, ар ты н ш а у й ге ф и н а ге н т Kipin келда. « П р о ко п , кайда бары п келд1р?»« К о вп а кка , эр и н е !» « К а п , майда -ш уйде ш ар уа ны мы на ж а к т а ез1м1з-ак р е тте йтш едак, кы зы ксы н -а у 03iH , акы л д а сп а й сы н , м ы на б1збен. С е н п а р ти за н д ы ке р б е п р y u iin б ар а л ы м -салы ктан босаты лды н, он ы р устш е косы мш а ж э р д е м а к ы т е л е у у й га р ы л д ы , MiHe, м ы н а к а г а з г а к о л к о й ы п ж 1бер...» П р о к о п coflTin эдалдакке ж е т ш ед1-ау!.. Б ую л элем ге окпелщ ей З и н ка уйш е карай тулдана ая нд а ды ; eciK кез1нде к а р л ы га ш т а р га K03i т у с п ; ката р тузеп он ш акты сы сы мга конактай калы пты , кутты кумбездар айш ы гы сиякты . Сонада балапан ш ыгарганнан к е й ш , к а р л ы га ш та р д ы н та гы уя с а л га н ы н Kopin, З и н ка у р с ы п 6epciH: « О й б е т а з д е р , ай м а л а с у л а р ы н кар аш ы -196-

ана балапандарынды ойламайсындар ма, оларды кок те ш зд т ар ж агы на калай жетю збекснщ ер, мумкш куз ерте тусетш ш ы гар, суы к та ер те TycneciH ю м 6LninTi, сонда ол байгустарды З ин ка н ы ц етепне жылытасыцдар ма?! Б 'ф ак З и н к а н ы ты н д а п ж а т к а н KiM б а р ? » ... В о с ка уры сы пты , балапандардын канаты катайы п ocinTi, Ka3ip кайсысы en eci, кайсы см балананы екенш айырып болмайды. Ал коцыр кузд щ д е ж ан га жайлы жылы болар Typi бар, ж е м ш тускен алма агаш ы ны ц кайта б ур л еуж е Караганда, т у н п yciK адасып к е л г е н б о л а р , к а р а ш а га эл1 е р те р е к с и якты . З и н к а н ы Kopiri к а р л ы г а ш т а р с ы м н а н д у р к е т е р ш п , т о б е ш айнала уш а жвнелдц кош тасы п ж у р ге ж ш ыгар. Уй кэрнезш е т!зе буккен З ин ка карлы гаш тарга карап оты ры п, кулерш де, ж ы лары н да бглмедь К е рге н тустей алы стап кеткен , 6 y rin де ойласа б аска б!реуд1ц гум ы ры нд ай б ол га н б а л а л ы к ш а гы е ске туседо, uieuieci елее бердь U ieuieci eKeyi Ц е н н е й кай ы кп ен о т т келе ж а тка н ы eMic-eMic еанде. Ж а с та р ш оп ш ауы п ж у р , 6ipece барлы гы ж и ы л ы п , донгелене отыра калы п елец айтады. Ал З инка болса, озеннен вте салысымен н зе ге дейш KejieTin ш а л гы н д а ж а л а н , а я к ж у п pin гу л T e pin ж у р . U le iu e c i м у н ы KOTepin а л ы п ш ом е л ен 1н уст1не о т ы р гы з д ы , ш о п т1ц кы ты ктага ны , м ун ы к кор ы кка н ы eciiw e калы пты . ILIeiueci б у га н к а р а п с ы кы л ы к т а п кул е /ц '-а й к ел |'п . Mine uieuieci ту р а л ы б ар ес1нде кал га ны осы , б аска е ш нарсе б1лмейд1. ви ир д е о н д ай а д ам б ол д ы м а, кай д а о л , ю м e in ir n l, KiM к о р н г п ? в т к е н кунде белп ж окта й, ш еш е деген мулде болмагандай. Терец 6ip куреппп, орны нан турган ол ш аруа кам ы на KipicTi. А с к а б а к т ы ж а р д ы , г а з г а б о т к а n ic ip y re к о й д ы . HeM epecine к у й м а к n ic ip in б е р д , е ш к !г н ц к о ю су т(н ен т а гы iuiKi3fli. Т ы н к и я т о й ы п а л га н Р о с т и к , ш ек1лдеу1кт1ц к у р а га н с а б а гы н а т к ы л ы п M inin, Kepm iH iH д эл ез|'н д ей с о т а н а гы н а «ш а уы п Kerri». О сы д ан KyHi б ой ы кар асы н KepceTiieci белпл1. Зинка тауыктарына ж ем ш ашты: - Тип, тип, тип, - эндете, даусын созып уза к ш акырды, — ти п,тип , тип... -197-

Прокоп маркум тауы к дегенд унатпауш ы ед . Зинканы н даусы на тауы ктар ж а н -ж а кта н ж упр ш ж е гп , те к ш убар тауы к капа ж о к болы п ш ы кты . Ш уб ар тауы кка байланысты 6 ip о к и г а е с !н е TycTi. К о кт е м д е т у л ю н щ ту р а у й д и ж а н ы н а д е ж н ке л reni бар. З и н ка стол басында тукы м тазалап о т ы р г а н , б а с ы н KOTepin е д к т е р е з е г е K03i т у с п , т у р а д ы б ы с с ы з те л е в и з о р Kopin о т ы р га н д а й а н -т а ц : п и я з е к к е н ж и е кп куалай, ш убар тауы к зы р ж упр ш каш ы п, тулю куып ж ур . А йкайлап терезеге тура ум ты лган З ин ка капел1мде м а н д а й ы м е н c y 3 in , э й н е к т щ ш ы н ы с ы н у ш ы р ы п Tycipe ж азд ад ы . З и н ка н ы н д а у с ы н ту л ю ecTin, ал кай тесщ д е ген д ей мойны н буры п б1разтурды, сосы н ж айлап ж ы лы стап, киялап о т ы р ы п к а л ы ц к а р а га н а р а с ы н а Kipin ж о га л д ы . K e m e ri т у н ! тау ж а кта н тагы да тулю ш эумщ еп ш ы кты . З ин ка уйд! неше ай на л д ы , кар ам а ган TyKnip-TyKiiipi ж о к ш ы га р , ш акы ра - ш акы радаусы да карлы кты , ш убар тауы к атымен ж ок. — Ж о к , бул ж ога л ган болды. Адам суймегенш кудай да колдамайды деген осы . Е ш ю м нщ сакалы болса, ол куз е л д к та уы гы м ж о га л д ы . Б а лал ары м а ен;и к у р ко л калай барарм ы н. Т ауы к ж ум ы рткалап турса, он ж ум ы ртка апарсан, да б азарлы ккой. Ал ен д ж е а р кемш рден не сурайсындар? — З и н к а у л к е н т а я к а л ы п , е з е н н е н ж о г а р ы е р л е п , т о г а й iuiineH т а у ы гы н !зд еуге ш ы к т ы ; т а у ы гы б о л м а с а , к а у ы р с ы н ы н Kopin, ко з ж .етю зш кз й т у ке р е к ко й , тул ю д ен кел ге н кесел екен1н сезед1. Т о гай im i ж азд агы д а й и т ту м с ы гы отпе сте й тутасы п т у р га н ж о к ; ж а п ы р а кт а р ы Tycin, а га ш б ута кта р ы с ид иы п - сид иы п ш ы га кел1пт1. К о к аспанды келенкелем ей тугел KopceTin т у р . Ж е м ю т е р д щ ж е р г е Tycin, ш1р1ген а ш к ы л т ы м H ici келе д1 м у р ы н г а . К у д д ы LuipireH б о ш ке н 1 н и 1 с 1 н д е й . З и н к а у н а ш ы т ы п , нан ж а п к а н д ы у н а та д ы -а к. K a3 ip кол д ан нан ж а п ка н д ы ко й га л ы ка ш а н , дукенн 1н даяр наны турганда... П р о к о п т ы н ка й та р ал ды нда н а н га 6 ip з а укы со гы п ед -а у . « З и н ка , н а н ж а п ш ы » , — деп койм ады , нанды илеу1н илеп, аш ы туга койды , ал коте рш анц п . А ш ы ткы сы наш ар болды ма элде ум ы ты нкы рап калган ба, зйтеу1р наны кетер1лмед. Сейт1п оты рганда кудай ондап, Киевтен кы зы келмес1 бар -198-

ма, ж а н а ш ск е н на н ала к е л н т , Tinn, ж ы п -ж ы л ы еке н . З и н к а ш е т ш е н Kecin а л ы п , к ы р т ы с ы н а Hici б у р к ы р а у ymiH, с а р ы м с а к ж а гы п б ер е кой ды . П р о к о п б1р-ак.т1етед|'де кой ды : « Ж а кс ы -а к нан екен, 6ipaK та б е л и тартпай оты р », — деген ед ьМ ы н а ж с те н с о л ecineTycii. Kapi ал м урт агаш ы нда орм ан б а р а б а н ш ы с ы т о к ы л д а к о т ы р , м у н ы Kopin т а у г а к а р а й у ш а женелдь А лмурт агаш ында ж арбиы п П р окоп ты ц картузы uiinin т у р . K ic i к ы з ы г а р л ы к - а к к а р т у з ед1 к е з ш д е : ycTiuri 6eTi т у к и ш уга болаты н, айналдыра ш етш дерм антинм еп кем керген, кункагары ж ы л т-ж ы л т ететж . З ин ка картузды косеумен ш п алайын дегенде, кун ж ен ыдырап турган ш уга тесмнп кет1п, алынбады. П рокоп кайтаты н ж ы лды ц ж азы нда ауы лга у ш а к пайда болды. To6eHi айналы п дор! ш аш ы п ж урдь С оган коптен П р о ко п ты ц конин к е т т ж уре/ц екен. П енсйясы н а л га н Kyiii д у к е н г е б а р ы п , 6 ip ш е л м е к т е н т е к с у д а н а л ы п , уш ак уш ы п-коны п ж аткан кы рм анга карай аяндайды. «М ы н а уы н а о т ы р гы зы п , 6ip ай на лды ры п ш ы к ш ы , о л т кетсем аспан асты ны н кандай екен1н бЬлмей кетем ш гой, - дейд| уш кы ш ка. - М э, акы на мынаны ал». Уш кы ш жарты лы кты алм ай-ак шалды кабинага касына отыргы зып, а у ы л д ы н у с т ш а й н а л д ы р ы п о т е л ь П р о к о п ж о г а р ы д а н о з yftin Kepin, к е й ж а й т с а м З и н к а с е н б е с д е п , к а р т у з ы н л а к т ы р ы п ж 1б ернт. Уйге ж алац бас оралды, келе сала-ак: «З инка, картуз кайда?» — деп дурсе коя бердь З ин ка кайдан бйлсш? Е ке у л е п б а к т ы н iuiiH ал к е п i3 iieciH , с о н ы м е н т а п п а й к о й г а н . А л , Mine к а р а ш ы , к а й д а u iin in т у р г а н ы н . Зинка уйш е та уы к тупл , 6ip тал кауы рсы н да таппай оралды. Енд! ш аты рга ш ы гы п еун, м у р ж а н ы ц тубш де таргы л мы сы кты ц бассыз ш убар та уы кты н ж ы лап аккан ка н ы н ж а л а п о т ы р га н ус тш е н TycTi. З и н ка ж ы л а п ж |'б е рд к тауы гы на ж ан ы 6 ip аш ы са, м ы сы гы на ею . 0 з м ы сы гы н 03i калай ж а з гы р м а к . Т а уы к ж е й л н м ы с ы кты ка й тсы н енд1, сутке тойгы зы п, кезш кур тп акка Радосельеге карай аяндады. А лж апкы ш та ж аткан мы сы калды мен олай-булай булкы ны п корд1 д е , ж 1 б е р м е с ш е коз1 ж е т к е н с о ц б у г а н т ы г ы л а Tycin, -1 9 9 -


Like this book? You can publish your book online for free in a few minutes!
Create your own flipbook