اخلاق در تجارت

‫»رﻫﻨﻤﻮدﻫﺎي اﺧﻼﻗﯽ ﺑﺮاي ﻣﻮﻓﻘﯿﺖ در ﮐﺴﺐ وﮐﺎر«‬ ‫ﺗﺄﻟﯿﻒ‪ :‬ﻣﺤﻤﺪ ﻋﻠﻤﯽ‬

‫ﺏ‬ ‫‪:‬ﻋﻠﻤﯽ‪ ،‬ﻣﺤﻤﺪ‬ ‫ﺳﺮﺷﻨﺎﺳﻪ‬ ‫‪:‬اﺧﻼق در ﺗﺠﺎرت‪ :‬رھﻨﻤﻮدھﺎی اﺧﻼﻗﯽ ﺑﺮای ﻣﻮﻓﻘﯿﺖ در ﮐﺴﺐ و ﮐﺎر‬ ‫ﻋﻨﻮان و ﻧﺎم ﭘﺪﻳﺪآور‬ ‫‪ /‬ﺗﺎﻟﯿﻒ ﻣﺤﻤﺪ ﻋﻠﻤﯽ؛ ] ﺗﮫﯿﻪﮐﻨﻨﺪه [ ﺳﺎزﻣﺎن ﺗﻮﺳﻌﻪ ﺗﺠﺎرت اﯾﺮان ‪.‬‬ ‫‪:‬ﺗﮫﺮان‪ :‬ﺷﺮﮐﺖ ﭼﺎپ و ﻧﺸﺮ ﺑﺎزرﮔﺎﻧﯽ‪.١٣٨٧ ،‬‬ ‫ﻣﺸﺨﺼﺎت ﻧﺸﺮ‬ ‫‪ ١١۴:‬ص‪.‬‬ ‫ﻣﺸﺨﺼﺎت ﻇﺎھﺮی‬ ‫‪ ١۵٠٠٠:‬رﻳﺎل‪٩٧٨-٩۶۴-۴۶٨-١۵٩-٢ :‬‬ ‫ﺷﺎﺑﮏ‬ ‫وﺿﻌﯿﺖ ﻓﮫﺮﺳﺖ ﻧﻮﯾﺴﯽ ‪:‬ﻓﯿﭙﺎ‬ ‫‪:‬ﮐﺘﺎﺑﻨﺎﻣﻪ ‪ :‬ص‪١١۴ - ١٠٣ .‬‬ ‫ﯾﺎدداﺷﺖ‬ ‫‪:‬اﺧﻼق ﮐﺴﺐ و ﮐﺎر‬ ‫ﻣﻮﺿﻮع‬ ‫‪:‬ﺳﺎزﻣﺎن ﺗﻮﺳﻌﻪ ﺗﺠﺎرت اﯾﺮان‬ ‫ﺷﻨﺎﺳﻪ اﻓﺰوده‬ ‫‪:‬ﺷﺮﮐﺖ ﭼﺎپ و ﻧﺸﺮ ﺑﺎزرﮔﺎﻧﯽ‬ ‫ﺷﻨﺎﺳﻪ اﻓﺰوده‬ ‫‪/۵٣٨٧HF:‬ع‪٨‬اﻟﻒ‪١٣٨٧ ٣‬‬ ‫رده ﺑﻨﺪی ﮐﻨﮕﺮه‬ ‫‪١٧۴/۴:‬‬ ‫رده ﺑﻨﺪی دﯾﻮﯾﯽ‬ ‫ﺷﻤﺎره ﮐﺘﺎﺑﺸﻨﺎﺳﯽ ﻣﻠﯽ‪۵۵٣١٢٣١:‬‬ ‫ﺷﺎﺑﮏ‪978- 964-468-159-2 :‬‬ ‫اﺧﻼق در ﺗﺠﺎرت‬ ‫»رﻫﻨﻤﻮدﻫﺎي اﺧﻼﻗﯽ ﺑﺮاي ﻣﻮﻓﻘﯿﺖ در ﮐﺴﺐ وﮐﺎر«‬ ‫ﺷﻨﺎﺳﻨﺎﻣﻪ ﭘﺪﯾﺪآورﻧﺪﮔﺎن‪:‬‬ ‫ﺳﺎزﻣﺎن ﺗﻮﺳﻌﻪ ﺗﺠﺎرت اﯾﺮان‬ ‫ﺗﺄﻟﯿﻒ ‪ :‬ﻣﺤﻤﺪ ﻋﻠﻤﯽ‬ ‫ﺷﻨﺎﺳﻨﺎﻣﻪ ﮐﺘﺎب‪:‬‬ ‫ﭼﺎپ اول‪ :‬ﻣﻬﺮﻣﺎه ‪1387‬‬ ‫ﺗﯿﺮاژ‪ 3000 :‬ﻧﺴﺨﻪ‬ ‫ﻗﯿﻤﺖ‪15000 :‬رﯾﺎل‬ ‫ﻧﺎﺷﺮ‪:‬‬ ‫ﺳﺎزﻣﺎن ﺗﻮﺳﻌﻪ ﺗﺠﺎرت اﯾﺮان و ﺷﺮﮐﺖ ﭼﺎپ و ﻧﺸﺮ ﺑﺎزرﮔﺎﻧﯽ واﺑﺴﺘﻪ ﺑﻪ ﻣﺆﺳﺴﻪ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت و ﭘﮋوﻫﺸﻬﺎي ﺑﺎزرﮔﺎﻧﯽ‬ ‫آﻣﺎدهﺳﺎزي‪ ،‬ﻟﯿﺘﻮﮔﺮاﻓﯽ‪ ،‬ﭼﺎپ و ﺻﺤﺎﻓﯽ‪:‬‬ ‫ﺷﺮﮐﺖ ﭼﺎپ و ﻧﺸﺮ ﺑﺎزرﮔﺎﻧﯽ‬ ‫ﻧﺸﺎﻧﯽ‪ :‬ﺗﻬﺮان‪ ،‬ﺑﺰرﮔﺮاه ﺷﻬﯿﺪ ﭼﻤﺮان‪ ،‬ﻣﺤﻞ داﺋﻤﯽ ﻧﻤﺎﯾﺸﮕﺎهﻫﺎي ﺑﯿﻦاﻟﻤﻠﻠﯽ‪ ،‬ﺳﺎزﻣﺎن ﺗﻮﺳﻌﻪ ﺗﺠﺎرت اﯾﺮان‬ ‫ﺗﻠﻔﻦ‪22664031-2 :‬‬ ‫ﻧﺴﺨﻪ اﻟﮑﺘﺮوﻧﯿﮑﯽ ﮐﺘﺎب‪www.tpo.ir :‬‬ ‫‪e.mail: [email protected]‬‬ ‫ﮐﻠﯿﻪ ﺣﻘﻮق ﻣﺘﻌﻠﻖ ﺑﻪ ﺳﺎزﻣﺎن ﺗﻮﺳﻌﻪ ﺗﺠﺎرت اﯾﺮان ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬

‫ﭘﯿﺸﮕﻔﺘﺎر‬ ‫ن و‪‬اﻟْﻘَ َﻠﻢِ و‪‬ﻣ‪‬ﺎ ﯾ‪‬ﺴ‪‬ﻄُﺮُونَ‪.‬‬ ‫ﻣﻮﺿﻮﻋﺎﺗﯽ ﮐﻪ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﻓﻄﺮت ﺑﺸﺮي و ﻧﯿﺎزﻫـﺎي اﺳﺎﺳـﯽ اﻧـﺴﺎن اﺳـﺖ ﻫﯿﭽﮕـﺎه ﮐﻬﻨـﻪ‪،‬‬ ‫ﻗﺪﯾﻤﯽ و ﺑﯽاﺻﺎﻟﺖ ﻧﻤﯽﺷﻮد‪ .‬اﺧﻼق ﯾﮑﯽ از اﯾﻦ ﻣﻮﺿﻮﻋﺎت اﺳﺖ‪ .‬ﻫﺮﭼﻨﺪ ﮔﺬﺷـﺘﻪ ﻣﻠﺘﻬـﺎﯾﯽ‬ ‫ﻫﻤﭽﻮن ﻣﻠﺖ ﻣﺎ ﻫﻤﻮاره ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﯾﻦ ﻣﻮﺿﻮع را ﻣﺪﻧﻈﺮ داﺷـﺘﻪ اﺳـﺖ‪ ،‬از آﻧﺠـﺎﯾﯽ ﮐـﻪ ﺑﺮﺧـﯽ‬ ‫ﭘﺪﯾﺪهﻫﺎي ﻧﻮﻇﻬﻮر ﺑﺎ ﭼﻬﺮهاي ﺟﺪﯾﺪ وارد دﻧﯿـﺎي ﮐـﺴﺐ وﮐـﺎر ﻣـﺎ ﺷـﺪهاﻧـﺪ‪ ،‬ﻻزم اﺳـﺖ ﺑـﺮ‬ ‫ﺟﻨﺒﻪﻫﺎي ﺑﺸﺮي و ﺑﻪوﯾﮋه اﺧﻼﻗﯽ آﻧﻬﺎ ﻧﯿﺰ ﺗﻮﺟﻪ ﺷﻮد‪.‬‬ ‫در دﻧﯿﺎي اﻣﺮوز ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻣﺴﺎﺋﻞ اﺧﻼﻗﯽ در ﺗﺠﺎرت و ﺑﻪﻃﻮرﮐﻠﯽ در اﻗﺘـﺼﺎد ﺑـﯿﻦاﻟﻤﻠﻠـﯽ‪،‬‬ ‫اﻫﻤﯿﺖ ﺧﺎرقاﻟﻌﺎدهاي ﮐﺴﺐ ﮐﺮده اﺳﺖ‪ .‬ﺑﺮرﺳﯿﻬﺎي اﻧﺠﺎم ﺷﺪه ﻧﺸﺎن داده اﺳﺖ ﮐﻪ ﻣﯿـﺎﻧﮕﯿﻦ‬ ‫ﺳﻮد ﺷﺮﮐﺘﻬﺎﯾﯽ ﮐﻪ رﻫﻨﻤﻮدﻫﺎي اﺧﻼﻗﯽ‪ ،‬ﻣﻌﯿﺎرﻫﺎ و ﺿﻮاﺑﻂ ﺷﻨﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪه اﺧـﻼق ﺣﺮﻓـﻪاي را‬ ‫رﻋﺎﯾﺖ ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ ﺑﺎﻻﺗﺮ از ﻣﯿﺎﻧﮕﯿﻦ ﺳﻮد ﺷﺮﮐﺘﻬﺎﯾﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﻪ اﯾﻦ اﻣﺮ ﻣﻬﻢ ﮐﻢ ﺗﻮﺟـﻪ ﺑـﻮده و‬ ‫از اﯾﻦ ﻣﺰﯾﺖ رﻗﺎﺑﺘﯽ ﺑﯽﺑﻬﺮه ﻣﺎﻧﺪهاﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﯾﮑﯽ از وﻇﺎﯾﻒ »ﺳﺎزﻣﺎن ﺗﻮﺳﻌﻪ ﺗﺠﺎرت اﯾﺮان« ارﺗﻘﺎي ﺳﻄﺢ آﮔﺎﻫﯽ ﺑﺎزرﮔﺎﻧﺎن و اﻓﺮادي‬ ‫اﺳﺖ ﮐﻪ در ﻋﺮﺻﻪ ﺗﺠﺎرت ﺑﻪ ﻓﻌﺎﻟﯿﺖ اﺷﺘﻐﺎل دارﻧـﺪ‪ .‬ﻟـﺬا اﯾـﻦ ﺳـﺎزﻣﺎن ﺗـﺪرﯾﺲ ﻣﻮﺿـﻮﻋﺎت‬ ‫ﻣﺮﺗﺒﻂ ﺑﺎ اﺧﻼق ﺗﺠﺎري را در ﺑﺮﻧﺎﻣﻪﻫﺎي دورهﻫﺎي آﻣﻮزﺷﯽ ﺧﻮد ﻗﺮار داده و ﺗﻼش ﻣﯽﮐﻨـﺪ‬ ‫ﮐﻪ از ﻃﺮﯾﻖ ﺑﺮﭘﺎﯾﯽ ﻫﻤﺎﯾﺸﻬﺎي ﺗﺨﺼﺼﯽ و اﻧﺘﺸﺎر ﮐﺘﺐ ﯾﺎ ﻣﻘـﺎﻻت ﺗﺤﻘﯿﻘـﯽ اﺧـﻼق ﺗﺠـﺎري‬

‫اﺧﻼق در ﺗﺠﺎرت‬ ‫ﺏ‬ ‫ﻧﻘﺶ ﻣﺆﺛﺮي در آﺷﻨﺎ ﮐﺮدن ﺟﺎﻣﻌﻪ ﺗﺠﺎري اﯾﺮان ﺑﺎ ﻣﻮﺿﻮﻋﺎت ﻣﻄﺮح ﺷﺪه در اﯾﻦ زﻣﯿﻨﻪ اﯾﻔـﺎ‬ ‫ﻧﻤﺎﯾﺪ‪.‬‬ ‫ﺗﺮدﯾﺪي ﻧﯿﺴﺖ ﮐﻪ ﻫﻤﮑﺎري ﺳﺎﯾﺮ ﻧﻬﺎدﻫﺎ‪ ،‬ﻣﻮﺳﺴﺎت و ارﮔﺎﻧﻬﺎي ذيرﺑﻂ در زﻣﯿﻨﻪ ﺗﺮوﯾﺞ‬ ‫اﺧﻼق ﺗﺠﺎري و ﻓﺮﻫﻨﮓﺳﺎزي ﺑﺮاي آن ﻣﯽﺗﻮاﻧﺪ دﺳﺘﺎوردﻫﺎي ارزﻧﺪهاي در ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻣﺒﺎدﻻت‬ ‫ﺑﺎزرﮔﺎﻧﯽ ﮐﺸﻮر ﺑﻪ ﺑﺎر آورد‪.‬‬ ‫ﻣﻮﺿﻮﻋﺎت ﻣﻄﺮح ﺷﺪه در »اﺧﻼق ﺗﺠﺎري« ﺑﺴﯿﺎر ﮔﺴﺘﺮده ﻫﺴﺘﻨﺪ و ﭘﺮداﺧﺘﻦ ﺑﻪ ﻫﻤﻪ آﻧﻬـﺎ‬ ‫از وﻇﺎﯾﻒ ﭘﮋوﻫﺸﮕﺮان‪ ،‬ﺻﺎﺣﺐﻧﻈﺮان‪ ،‬اﺳﺘﺎدان داﻧﺸﮕﺎه و ﺷﺨﺼﯿﺘﻬﺎي ﮔﺮاﻧﻘﺪري اﺳﺖ ﮐـﻪ‬ ‫ﻣﯽﺗﻮاﻧﻨﺪ در اﯾﻦ زﻣﯿﻨﻪ ﺑﻪ ﯾﺎري ﻣﺎ ﺑﺸﺘﺎﺑﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﺳﺎزﻣﺎن ﺗﻮﺳﻌﻪ ﺗﺠﺎرت اﯾﺮان ﺿﻤﻦ ﺳﭙﺎﺳـﮕﺰاري از ﮐﻮﺷـﺸﻬﺎي ﻣﺆﻟـﻒ ارﺟﻤﻨـﺪ ﺟﻨـﺎب‬ ‫آﻗﺎي ﻣﺤﻤﺪ ﻋﻠﻤﯽ‪ ،‬ﺑﺮاي ارﺗﻘﺎي آﮔﺎﻫﯽ ﺟﺎﻣﻌﻪ ﺗﺠﺎري اﯾﺮان از اﻫﻤﯿﺖ اﺧﻼق ﺗﺠﺎري‪ ،‬ﺑﺮاي‬ ‫ﻫﻤﮑﺎري در ﺗﺄﺳﯿﺲ »ﻣﺮﮐﺰ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت اﺧﻼق ﺗﺠـﺎري اﯾـﺮان« و اﯾﺠـﺎد دورهﻫـﺎي »ﻣـﺪﯾﺮﯾﺖ‬ ‫اﺧـﻼق ﺗﺠـﺎري« در داﻧـﺸﮕﺎهﻫـﺎي ﮐـﺸﻮر اﻋـﻼم آﻣـﺎدﮔﯽ ﻣـﯽﻧﻤﺎﯾـﺪ و اﻧﺘﻈـﺎر دارد ﮐـﻪ‬ ‫ﺻﺎﺣﺐﻧﻈﺮان‪ ،‬ﻣﺤﻘﻘﺎن و اﺳﺘﺎدان ﮔﺮاﻣﯽ ﺑﺎ اراﺋﻪ ﻧﻈﺮات ﺳﺎزﻧﺪه و اﻧﺘﻘـﺎدات ارزﻧـﺪه ﺧـﻮد ﺑـﻪ‬ ‫ﻏﻨﺎي ﻫﺮﭼﻪ ﺑﯿﺸﺘﺮ ﻣﻄﺎﻟﺐ اﯾﻦ اﺛﺮ ارزﻧﺪه در ﭼﺎﭘﻬﺎي ﺑﻌﺪي ﮐﻤﮏ ﻧﻤﺎﯾﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﻣﻬﺪي ﻏﻀﻨﻔﺮي‬ ‫ﻣﻌﺎون وزﯾﺮ ﺑﺎزرﮔﺎﻧﯽ و رﺋﯿﺲ ﮐﻞ ﺳﺎزﻣﺎن ﺗﻮﺳﻌﻪ ﺗﺠﺎرت اﯾﺮان‬

‫ﻓﻬﺮﺳﺖ ﻣﻄﺎﻟﺐ‬ ‫ﺻﻔﺤﻪ‬ ‫ﻋﻨﻮان‬ ‫ﻣﻘﺪﻣﻪ‪1 ..............................................................................................................................‬‬ ‫ﺗﻌﺮﯾﻒ اﺧﻼق‪3....................................................................................................................‬‬ ‫اﺧﻼق ﺗﺠﺎري‪5 ...................................................................................................................‬‬ ‫ﻣﻮﺿﻮﻋﺎت ﻣﻄﺮح ﺷﺪه در اﺧﻼق ﺗﺠﺎري‪6 .............................................................................‬‬ ‫اﺻﻮل اﺧﻼﻗﯽ ﺣﺎﮐﻢ ﺑﺮ ﺗﺠﺎرت‪8 ...........................................................................................‬‬ ‫‪ .1‬ﺻﺪاﻗﺖ‪8.............................................................................................................................................................‬‬ ‫‪ .2‬اﻧﺼﺎف‪9................................................................................................................................................................‬‬ ‫‪ .3‬ﻣﺴﺌﻮﻟﯿﺖﭘﺬﯾﺮي ‪9........................................................................................................................ ........................‬‬ ‫‪ .4‬ﺣﻔﻆ اﺳﺮار ﺗﺠﺎري )رازداري( ‪9...........................................................................................................................‬‬ ‫‪ .5‬ﭘﺎﯾﺒﻨﺪي ﺑﻪ ﺗﻌﻬﺪات ‪9..........................................................................................................................................‬‬ ‫روﯾﻪﻫﺎي ﺗﺠﺎري ﻧﺎﻣﻄﻠﻮب ﯾﺎ ﻏﯿﺮﻣﻨﺼﻔﺎﻧﻪ ‪12.........................................................................‬‬ ‫ﻧﮑﺎت ﮐﻠﯽ اﺧﻼﻗﯽ در اﻣﺮ ﺗﺠﺎرت ‪14.....................................................................................‬‬

‫اﺧﻼق در ﺗﺠﺎرت‬ ‫ﺩ‬ ‫رﻫﻨﻤﻮدﻫﺎي اﺧﻼﻗﯽ در ﺑﺎب ﺗﺒﻠﯿﻐﺎت ﺗﺠﺎري ‪20......................................................................‬‬ ‫روﺷﻬﺎي ﮔﻮﻧﺎﮔﻮن ﺑﺮاي ﻓﺮﯾﺐ ﻣﺸﺘﺮي‪ ،‬ﺳﻮدﺟﻮﯾﯽ ﯾﺎ اﻫﺪاف دﯾﮕﺮ ‪27......................................‬‬ ‫‪ .1‬ﺑﺮﮔﺰاري ﺣﺮاﺟﻬﺎي ﺻﻮري‪27 ............................................................................................................................‬‬ ‫‪ .2‬ﺗﻄﻤﯿﻊ ﻣﺸﺘﺮي ﯾﺎ دامﮔﺴﺘﺮي‪28 ........................................................................................................................‬‬ ‫‪ .3‬ﮔﺮانﻓﺮوﺷﯽ در ﻣﺮاﺣﻞ اوﻟﯿﻪ ﻋﺮﺿﻪ ﯾﮏ ﮐﺎﻻ‪29 ...............................................................................................‬‬ ‫‪ .4‬ﺗﺒﺎﻧﯽ ﺑﺮاي ﺛﺎﺑﺖ ﻧﮕﻬﺪاﺷﺘﻦ ﻗﯿﻤﺖ و ﺣﺬف رﻗﺎﺑﺖ ﺳﺎﻟﻢ ‪30 ...............................................................................‬‬ ‫‪ .5‬اﻧﺤﺼﺎرﮔﺮاﯾﯽ ﯾﺎ ﺑﻪ اﻧﺤﺼﺎر درآوردن ‪31 .............................................................................................................‬‬ ‫‪ .6‬ﻣﻤﺎﻧﻌﺖ از ورود رﻗﺒﺎ ﺑﻪ ﺻﺤﻨﻪ ﺗﺠﺎرت ﯾﺎ ﺻﻨﻌﺖ ‪31 ..........................................................................................‬‬ ‫‪ .7‬ﺗﺒﺎﻧﯽ ﺑﯿﻦ رﻗﺒﺎ ﻫﻨﮕﺎم ﺷﺮﮐﺖ در ﻣﻨﺎﻗﺼﻪﻫﺎ ﯾﺎ ﻣﺰاﯾﺪهﻫﺎ ‪33 ................................................................................‬‬ ‫‪ .8‬ﻣﻠﺰمﮐﺮدن ﻣﺸﺘﺮي ﺑﻪ ﺧﺮﯾﺪ از ﯾﮏ ﺷﺮﮐﺖ ﺧﺎص ‪34 ........................................................................................‬‬ ‫‪ .9‬ﺗﻮاﻓﻖ ﺑﺮاي ﻣﺤﺪودﮐﺮدن ﺗﻮﻟﯿﺪ ‪35 .....................................................................................................................‬‬ ‫‪ .10‬واﺑﺴﺘﻪ ﮐﺮدن ﻓﺮوش ﯾﮏ ﮐﺎﻻ ﺑﻪ ﺧﺮﯾﺪ ﮐﺎﻻي دﯾﮕﺮ ‪36 .................................................................................‬‬ ‫‪ .11‬ﻓﺮوش ﯾﺎ ﺗﻮﻟﯿﺪ ﮐﺎﻻﻫﺎي ﺗﻘﻠﺒﯽ ﯾﺎ ﻏﯿﺮاﺻﯿﻞ ‪36 ...............................................................................................‬‬ ‫‪ .12‬داﻣﭙﯿﻨﮓ ﯾﺎ ارزان ﻓﺮوﺷﯽ ﻣﮑﺎراﻧﻪ ‪38 ...............................................................................................................‬‬ ‫ﺳﺎﯾﺮ روﺷﻬﺎي ﻏﯿﺮاﺧﻼﻗﯽ در ﺗﺠﺎرت ‪38 ..........................................................................................................‬‬ ‫‪ .1‬ﺧﺮﯾﺪ و ﻓﺮوش ﮐﺎﻻ در ﺑﺎزار ﻏﯿﺮرﺳﻤﯽ )ﻗﺎﭼﺎق( ‪39 ...............................................................................‬‬ ‫‪ .2‬ﺗﻌﯿﯿﻦ ارزش ﻏﯿﺮواﻗﻌﯽ ﺑﺮاي ﮐﺎﻻ در اﺳﻨﺎد ﮔﻤﺮﮐﯽ ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﮐﺎﻫﺶ ﻣﯿﺰان ﺣﻘﻮق ﮔﻤﺮﮐﯽ ﻗﺎﺑﻞ‬ ‫ﭘﺮداﺧﺖ ‪39 .................................................................................................................................................‬‬ ‫‪ .3‬اﻇﻬﺎر ﺧﻼف در ﻣﻮرد ﻗﯿﻤﺖ ﮐﺎﻻﻫﺎي وارداﺗﯽ و اراﺋﻪ ﻓﺎﮐﺘﻮر ﻏﯿﺮواﻗﻌﯽ ﮐﻪ ﺑﻬﺎي ﮐﺎﻻﻫﺎي ﺧﺮﯾﺪاري‬ ‫ﺷﺪه را ﺑﯿﺶ از آﻧﭽﻪ ﻫﺴﺖ ﻧﺸﺎن ﻣﯽدﻫﺪ ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﺧﺮوج ارز از ﮐﺸﻮر‪39 ...............................................‬‬ ‫‪ .4‬ﻣﺸﺎرﮐﺖ در دادوﺳﺘﺪﻫﺎي ﻫﺮﻣﯽ ﺑﻪ اﺷﮑﺎل ﮔﻮﻧﺎﮔﻮن ‪39 .......................................................................‬‬ ‫‪ .5‬ﻓﺮوش ﮐﺎﻻ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻧﺎﺧﺎﻟﺺ و ﻣﻨﻈﻮر ﻧﮑﺮدن وزن ﺑﺴﺘﻪﺑﻨﺪي ﺑﻪ زﯾﺎن ﻣﺸﺘﺮي ‪39 ..........................‬‬ ‫‪ .6‬ﺳﻮاﮐﺮدن ﮐﺎﻻ ﺗﻮﺳﻂ ﻓﺮوﺷﻨﺪه ﺑﻪ زﯾﺎن ﻣﺸﺘﺮي ‪39 ..............................................................................‬‬ ‫‪ .7‬دادوﺳﺘﺪ اﻧﺪاﻣﻬﺎي اﻧﺴﺎﻧﯽ ‪39 .................................................................................................................‬‬ ‫‪ .8‬ﺗﺒﺪﯾﻞ ﻣﻮاد ﻏﺬاﯾﯽ ﺑﻪ ﺳﻮﺧﺘﻬﺎي ﺑﯿﻮﻟﻮژﯾﮏ ‪40 ......................................................................................‬‬ ‫‪ .9‬ﻓﺮار از ﭘﺮداﺧﺖ ﻣﺎﻟﯿﺎت‪ ‬ﺑﺮاي ﮐﺎﻻي ﻣﻮرد دادوﺳﺘﺪ‪42 ..........................................................................‬‬ ‫ﻣﺴﺌﻮﻟﯿﺘﻬﺎي اﺧﻼﻗﯽ ﺗﻮﻟﯿﺪﮐﻨﻨﺪﮔﺎن در ﻗﺒﺎل ﻣﺼﺮفﮐﻨﻨﺪﮔﺎن ‪42 ......................................................................‬‬ ‫ﺣﻘﻮق اﺳﺎﺳﯽ ﻣﺼﺮفﮐﻨﻨﺪﮔﺎن ‪45 ....................................................................................................................‬‬ ‫‪ .1‬ﺣﻖ اﻧﺘﺨﺎب ﮐﺎﻻ ‪45 ..............................................................................................................................‬‬

‫ﻓﻬﺮﺳﺖ ﻣﻄﺎﻟﺐ ﻩ‪‬‬ ‫‪ .2‬ﺣﻖ دﺳﺘﺮﺳﯽ ﺑﻪ اﻃﻼﻋﺎت ‪46 ...............................................................................................................‬‬ ‫‪ .3‬ﺣﻖ ﺳﻼﻣﺖ و ﺗﻨﺪرﺳﺘﯽ‪46 ...................................................................................................................‬‬ ‫‪ .4‬ﺣﻖ ﺗﺄﻣﯿﻦ ﻧﯿﺎزﻫﺎي اﺳﺎﺳﯽ ‪46 ..............................................................................................................‬‬ ‫‪ .5‬ﺣﻖ ﻟﺤﺎظ ﺷﺪن ﻣﻨﺎﻓﻊ ﻣﺼﺮفﮐﻨﻨﺪه ‪46 ................................................................................................‬‬ ‫‪ .6‬ﺣﻖ ﺟﺒﺮان ﺷﺪن ﺧﺴﺎرت ﯾﺎ درﯾﺎﻓﺖ ﻏﺮاﻣﺖ‪46 ....................................................................................‬‬ ‫‪ .7‬ﺣﻖ آﻣﻮزش ﻣﺼﺮفﮐﻨﻨﺪه ‪47 ................................................................................................................‬‬ ‫‪ .8‬ﺣﻖ ﺑﺮﺧﻮرداري از ﻣﺤﯿﻂزﯾﺴﺖ ﺳﺎﻟﻢ ‪47 ..............................................................................................‬‬ ‫اﺧﻼق در ﺗﻮﻟﯿﺪ‪47 ............................................................................................................................................‬‬ ‫ﺟﻬﺎﻧﯽﺷﺪن و اﺧﻼق ﺗﺠﺎري‪49 .......................................................................................................................‬‬ ‫راﺑﻄﻪ اﺧﻼق ﺗﺠﺎري و ﺳﻮدآوري ‪56 ................................................................................................................‬‬ ‫ﺑﺎزارﯾﺎﺑﯽ اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ‪59 ........................................................................................................................................‬‬ ‫ﻣﻮارد اﺧﺘﻼف ﺑﺎزارﯾﺎﺑﯽ اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ و ﺑﺎزارﯾﺎﺑﯽ ﺗﺠﺎري ‪61 ...................................................................................‬‬ ‫ﭘﯿﺎﻣﺪﻫﺎي ﻏﯿﺮاﺧﻼﻗﯽ ﺗﺤﺮﯾﻤﻬﺎي ﺗﺠﺎري ‪63 ...................................................................................................‬‬ ‫ﻣﻮﺿﻊﮔﯿﺮي ﺑﯿﻦاﻟﻤﻠﻠﯽ ﻋﻠﯿﻪ ﺗﺤﺮﯾﻤﻬﺎي اﻗﺘﺼﺎدي ‪66 ......................................................................................‬‬ ‫اﺧﻼق ﺗﺠﺎري و ﺣﻘﻮق ﻣﺎﻟﮑﯿﺖ ﻣﻌﻨﻮي ‪69 ......................................................................................................‬‬ ‫اﺧﻼق ﺣﺮﻓﻪاي و ﻣﺴﺌﻮﻟﯿﺖ اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ﺷﺮﮐﺘﻬﺎ‪73 .............................................................................................‬‬ ‫ﺗﺠﺎرت ﻋﺎدﻻﻧﻪ ﯾﺎ ﻣﻨﺼﻔﺎﻧﻪ‪78 ..........................................................................................................................‬‬ ‫اﺧﻼق ﺣﺮﻓﻪاي در ﻓﻘﻪ اﺳﻼﻣﯽ ‪81 ..................................................................................................................‬‬ ‫اﺧﻼق ﺣﺮﻓﻪاي در ﻗﺎره آﺳﯿﺎ‪83 ........................................................................................................................‬‬ ‫ﺗﻌﻬﺪات اﺧﻼﻗﯽ ﺳﺎزﻣﺎﻧﻬﺎي ﺑﯿﻦ اﻟﻤﻠﻠﯽ‪92 .......................................................................................................‬‬ ‫ﻧﺘﯿﺠﻪﮔﯿﺮي و ﭘﯿﺸﻨﻬﺎدات ‪94 ............................................................................................................................‬‬ ‫ﻣﻨﺎﺑﻊ و ﻣﺂﺧﺬ ‪103..........................................................................................................................................‬‬



‫ﻣﻘﺪﻣﻪ‬ ‫رﻋﺎﯾﺖ ﻣﺴﺎﺋﻞ اﺧﻼﻗﯽ درﺗﺠﺎرت در ﺳﻪ دﻫـﻪ اﺧﯿـﺮ اﻫﻤﯿـﺖ زﯾـﺎدي ﮐـﺴﺐ ﮐـﺮده و در‬ ‫اﻏﻠﺐ داﻧﺸﮕﺎهﻫﺎي ﻣﻌﺘﺒﺮ دﻧﯿﺎ ـ ﺑﻪوﯾﮋه در داﻧﺸﮑﺪهﻫﺎي اﻗﺘﺼﺎد و ﺑﺎزرﮔﺎﻧﯽ ـ ﮐﻮﺷﺶ ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ‬ ‫ﮐﻪ ﺟﻨﺒﻪﻫﺎي اﺧﻼﻗﯽ ﻣﺮﺗﺒﻂ ﺑﺎ ﺗﺠﺎرت و ﺗﻮﻟﯿﺪ را ﺑﻪ اﻓﺮادي ﮐﻪ در آﯾﻨـﺪه ﻋﻬـﺪهدار ﺗـﺼﺪي‬ ‫ﺑﻨﮕﺎهﻫﺎي اﻗﺘﺼﺎدي و ﺗﻮﻟﯿﺪي ﺧﻮاﻫﻨﺪ ﺷﺪ‪ ،‬ﺑﯿﺎﻣﻮزﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﺑﺮﺧﯽ از اﻧﺠﻤﻨﻬﺎي ﺑﺎزارﯾﺎﺑﯽ‪ ،‬اﺗﺎﻗﻬﺎي ﺑﺎزرﮔﺎﻧﯽ‪ ،‬ﺳﺎزﻣﺎﻧﻬﺎي ﺗﻮﺳﻌﻪ ﺗﺠﺎرت و ﻧﻬـﺎدﻫـﺎﯾﯽ‬ ‫ﮐﻪ ارﺗﻘﺎي ﻓﺮﻫﻨﮓ ﺗﺠﺎري را ﺟﺰو وﻇﺎﯾﻒ ﺧﻮد ﺗﻠﻘﯽ ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ‪ ،‬ﯾـﺎ ﻗﺎﻧﻮﻧـ ًﺎ وﻇﯿﻔـﻪاي در اﯾـﻦ‬ ‫زﻣﯿﻨﻪ ﺑﺮﻋﻬﺪه آﻧﻬﺎ ﻣﺤﻮل ﺷﺪه اﺳﺖ‪ ،‬ﺿﻮاﺑﻂ و دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻠﻬﺎ ﯾﺎ رﻫﻨﻤﻮدﻫﺎﯾﯽ در ﻣﻮرد اﺧﻼق‬ ‫ﺗﺠﺎري ﯾﺎ ﻧﮑﺎﺗﯽ ﮐﻪ ﺑﺎزارﯾﺎﺑﺎن‪ ،‬واﺣﺪﻫﺎي ﺗﻮﻟﯿﺪي و ﺑﻪﻃﻮرﮐﻠﯽ اﻓﺮاد ﺷﺎﻏﻞ در ﺑﺨﺶ ﺻﻨﻌﺖ‬ ‫و ﺗﺠﺎرت ﺑﺎﯾﺪ در ﻓﻌﺎﻟﯿﺘﻬﺎي اﻗﺘﺼﺎدي ﺧﻮد رﻋﺎﯾﺖﮐﻨﻨﺪ‪ ،‬ﺗﺪوﯾﻦ و ﻣﻨﺘﺸﺮ ﮐﺮدهاﻧﺪ‪ .‬در ﺑﺮﺧـﯽ‬ ‫از ﻣﻮارد ﻧﯿﺰ ﻗﺎﻧﻮن‪ ،‬ﺗﮑﺎﻟﯿﻒ ﯾﺎ وﻇﺎﯾﻒ ﻣﺸﺨﺼﯽ ﺑﺮاي ﺣﻔﻆﺣﻘﻮق ﻣﺼﺮفﮐﻨﻨﺪﮔﺎن‪ ،‬ﺳﻼﻣﺖ‬ ‫اﻓﺮاد ﺟﺎﻣﻌﻪ ﯾﺎ ﺟﻠﻮﮔﯿﺮي از وارد ﺷﺪن ﺧﺪﺷﻪ ﺑﻪ اﻋﺘﺒﺎر و ﺣﯿﺜﯿﺖ ﺑﯿﻦاﻟﻤﻠﻠـﯽ ﮐـﺸﻮر وﺿـﻊ ﯾـﺎ‬ ‫ﺗﻌﯿﯿﻦ ﮐﺮده اﺳﺖ ﮐﻪ ﻣﻨﺸﺄ آﻧﻬﺎ اﺻﻮل اﺧﻼﻗﯽ ﭘﺬﯾﺮﻓﺘﻪ ﺷﺪه در ﺳﻄﺢ ﺑﯿﻦاﻟﻤﻠﻠﯽ ﺑﻮده اﺳﺖ‪.‬‬ ‫از آﻧﺠﺎ ﮐﻪ ﮐﻢ ﺗﻮﺟﻬﯽ ﺑﻪ ﻣﺴﺎﺋﻞ اﺧﻼﻗﯽ در ﺑﺨﺶ ﺗﺠﺎرت ﻣﯽﺗﻮاﻧﺪ ﺧﺴﺎرات زﯾﺎدي ﺑـﻪ‬ ‫اﻗﺘﺼﺎد ﮐﺸﻮر ﻣﺎ ـ ﺑـﻪوﯾـﮋه در ﺑﺨـﺶ ﺻـﺎدرات ـ وارد ﮐﻨـﺪ و ﺑـﻪ از دﺳـﺖ رﻓـﺘﻦ ﺑﺎزارﻫـﺎي‬ ‫ﺻﺎدراﺗﯽ ﻣﻨﺠﺮ ﺷﻮد‪ ،‬در اﯾﻦ ﮐﺘﺎب ﮐﻮﺷﺶ ﻣﯽﮐﻨﯿﻢ ﺿﻤﻦ ﺗﻌﺮﯾـﻒ اﺧـﻼق و دﯾـﺪﮔﺎهﻫـﺎي‬ ‫ﻣﺨﺘﻠﻔﯽ ﮐﻪ در ﻣﻮرد آن وﺟﻮد دارد‪ ،‬ﻣﻮﺿﻮﻋﺎت اﺧﻼﻗﯽ ﻣﺮﺗﺒﻂ ﺑﺎ ﺗﺠﺎرت را ﺑﺮاﺳﺎس اﺳﻨﺎد‪،‬‬

‫اﺧﻼق در ﺗﺠﺎرت‬ ‫‪٢‬‬ ‫ﻣﺪارك و ﮔﺰارﺷﻬﺎي ﺗﺤﻘﯿﻘﺎﺗﯽ ﮐﻪ در اﯾﻦ زﻣﯿﻨﻪ در ﺳﻄﺢ ﺑﯿﻦاﻟﻤﻠﻠﯽ ﻣﻨﺘﺸﺮ ﺷﺪه اﺳﺖ‪ ،‬ﻣﻮرد‬ ‫ﺑﺮرﺳﯽ ﻗﺮار دﻫﯿﻢ‪.‬‬ ‫در اﯾﻨﺠﺎ ﻻزم اﺳﺖ ﺧﺎﻃﺮ ﻧﺸﺎن ﮐﻨـﯿﻢ ﮐـﻪ ﺿـﺮورت رﻋﺎﯾـﺖ ﻣـﺴﺎﺋﻞ اﺧﻼﻗـﯽ در ﺑﺨـﺶ‬ ‫ﺗﺠــﺎرت‪ ،‬ﭘﺎﯾــﻪﮔــﺬاران ﺳــﺎزﻣﺎن ﺟﻬــﺎﻧﯽ ﺗﺠــﺎرت را در اواﯾــﻞ دﻫــﻪ ‪ 1990‬ﺗﺮﻏﯿــﺐ ﮐــﺮد‬ ‫ﻣﻮاﻓﻘﺖﻧﺎﻣﻪاي ﺑﺎ ﻋﻨﻮان »روﯾﻪﻫﺎي ﺗﺠﺎري ﻏﯿﺮﻣﻨـﺼﻔﺎﻧﻪ«‪ 1‬ﺗـﺪوﯾﻦ ﻧﻤﺎﯾﻨـﺪ ﮐـﻪ ﺑـﻪ ﻣﻮﺟـﺐ آن‬ ‫ﺗﻮﺳﻞ ﺑﻪ اﻗﺪاﻣﺎﺗﯽ ﻧﻈﯿﺮ داﻣﭙﯿﻨﮓ )ارزان ﻓﺮوﺷﯽ ﻣﮑﺎراﻧـﻪ(‪ 2‬ﮐـﻪ اﻗـﺪاﻣﯽ ﻏﯿﺮاﺧﻼﻗـﯽ اﺳـﺖ و‬ ‫ﭘﯿﺎﻣﺪﻫﺎي اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ و اﻗﺘﺼﺎدي ﻣﻨﻔﯽ ﮔﺴﺘﺮدهاي دارد‪ ،‬ﻣﺤﮑﻮم و راﻫﮑﺎرﻫﺎﯾﯽ ﺑﺮاي ﻣﻘﺎﺑﻠﻪ ﺑـﺎ‬ ‫آن اراﺋﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ‪ .‬ﻋﻼوه ﺑﺮ آن ﺗﺼﻮﯾﺐ ﻣﻘﺮرات ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﺣﻔﺎﻇﺖ ﻣﺤﯿﻂزﯾـﺴﺖ‪ ،‬ﺗﻮﺳـﻌﻪ‬ ‫ﭘﺎﯾﺪار از ﻃﺮﯾﻖ ﮐﺎﻫﺶ ﻣﺼﺮف ﻣﻨﺎﺑﻊ ﺗﺠﺪﯾﺪﻧﺎﭘﺬﯾﺮ )ﺑﻪ ﺳﺒﺐ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻣﺼﺎﻟﺢ ﻧﺴﻠﻬﺎي آﯾﻨﺪه(‪،‬‬ ‫ﻣﻘﺮرات ﺑﻬﺪاﺷﺘﯽ‪ ،‬ﺣﻔﻆ ﺣﻘﻮق ﻣﺎﻟﮑﯿـﺖ ﻣﻌﻨـﻮي‪ ،‬ﻣـﺸﺘﺮيﻣـﺪاري‪ ، 3‬ﺟﻠـﻮﮔﯿﺮي از ﺗﺒﻠﯿﻐـﺎت‬ ‫ﻓﺮﯾﺒﻨﺪه‪ 4‬و ﻧﻈﺎﯾﺮ آن ﻋﻤﺪﺗﺎً از ﺗﻮﺟﻪ ﮐﺸﻮرﻫﺎ ﺑﻪ رﻋﺎﯾـﺖ اﺻـﻮل اﺧﻼﻗـﯽ در ﺗﺠـﺎرت ﻧـﺸﺄت‬ ‫ﻣﯽﮔﯿﺮﻧﺪ‪.‬‬ ‫در دﻧﯿﺎي اﻣﺮوز ﻫﺮ ﯾﮏ از اﻓﺮاد ﺑﺸﺮ‪ ،‬ﺻﺮفﻧﻈﺮ از آﻧﮑﻪ ﺗﺒﻌﻪ ﭼﻪ ﮐـﺸﻮري ﻫـﺴﺘﻨﺪ ﯾـﺎ در‬ ‫ﮐﺠﺎ اﻗﺎﻣﺖ ﮔﺰﯾﺪهاﻧﺪ ﻋﻀﻮ ﺟﺎﻣﻌﻪ ﺑﯿﻦاﻟﻤﻠﻠﯽ ﻣﺤﺴﻮب ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ و ﻫﺮ ﻓﻌﺎﻟﯿﺖ ﺧﻼف ﻋـﺮف‪،‬‬ ‫ﻏﯿﺮﻣﻨﻄﻘﯽ‪ ،‬ﻧﺎدرﺳﺖ و ﻧﺎرواﯾﯽ ﮐـﻪ از آﻧﻬـﺎ ﺳـﺮ زﻧـﺪ )ﻣﺎﻧﻨـﺪ ﻋـﺪم اﯾﻔـﺎي ﺗﻌﻬـﺪات ﺗﺠـﺎري‪،‬‬ ‫ﺑﯽﺗﻮﺟﻬﯽ ﺑﻪ ﺣﻘﻮق ﺷﻨﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪه ﻣﺼﺮفﮐﻨﻨﺪه‪ ،‬ﻋﺮﺿﻪ ﮐﺎﻻﻫﺎي ﺗﻘﻠﯿـﺪي‪ ،‬ﺗﻮﻟﯿـﺪ ﯾـﺎ ﻓـﺮوش‬ ‫ﮐﺎﻻﻫـﺎي ﻧـﺎﻣﺮﻏﻮب‪ ،‬اراﺋـﻪ ﺻـﻮرتﺣـﺴﺎﺑﻬﺎي ﻣـﺎﻟﯽ ﻏﯿﺮواﻗﻌـﯽ ﯾـﺎ اﻃﻼﻋـﺎت ﻧﺎدرﺳـﺖ ﺑـﻪ‬ ‫ﺳﻬﺎمداران‪ ،‬ﻋﺪم رﻋﺎﯾﺖ اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎي اﯾﻤﻨﯽ‪ ،‬اﺳـﺮاف در ﻣـﺼﺮف ﻣﻨـﺎﺑﻊ ﻃﺒﯿﻌـﯽ‪ ،‬آﻟـﻮدﮔﯽ‬ ‫ﻣﺤﯿﻂزﯾﺴﺖ و ‪ (....‬اﻗﺪاﻣﯽ ﻏﯿﺮاﺧﻼﻗﯽ ﺑـﻪ ﺷـﻤﺎر ﻣـﯽرود و در ﻣـﻮاردي ﺧـﺴﺎرات ﻏﯿﺮﻗﺎﺑـﻞ‬ ‫ﺟﺒﺮاﻧﯽ ﺑﻪ اﻗﺘﺼﺎد ﮐﺸﻮرﻫﺎ وارد ﮐﺮده ﯾﺎ ﺑﻪ ﻣﺤﺪودﺷﺪن ﺑﺎزارﻫﺎي ﻗﺎﺑـﻞ دﺳـﺘﺮس آﻧﻬـﺎ ﻣﻨﺠـﺮ‬ ‫________________________________________________________‬ ‫‪1. Unfair Trade Practices‬‬ ‫‪2. Dumping‬‬ ‫داﻣﭙﯿﻨﮓ ﻋﺒﺎرت اﺳﺖ از ﻓﺮوش ﯾﮏ ﮐﺎﻻ در ﺑﺎزار ﺧﺎرج ﺑﻪ ﻗﯿﻤﺘﯽ ﮐﻤﺘﺮ از ﻫﺰﯾﻨﻪ ﺗﻮﻟﯿﺪ آن ﮐﺎﻻ ﮐﻪ اﻗﺪاﻣﯽ ﻏﯿﺮاﺧﻼﻗـﯽ‬ ‫ﻣﺤﺴﻮب ﻣﯽﺷﻮد‪.‬‬ ‫‪3. Customer Satisfaction‬‬ ‫‪4. Deceptive Advertisement‬‬

‫ﺍﺧﻼﻕ ﺩﺭ ﺗﺠﺎﺭﺕ ‪٣‬‬ ‫ﻣﯽﺷﻮد‪.‬‬ ‫ﺗﻮﺟﻪ ﮐﺎﻣﻞ ﺑﻪ ﻣﺴﺎﺋﻞ اﺧﻼﻗﯽ در اﻗﺘﺼﺎد و ﺑﺎزرﮔـﺎﻧﯽ و ﺗـﺪوﯾﻦ دﺳـﺘﻮراﻟﻌﻤﻠﻬﺎي ﺟـﺎﻣﻊ و‬ ‫ﻗﺎﺑﻞ اﺟﺮا در ﻫﺮ زﻣﯿﻨﻪ ـ ﺗﻮﺳﻂ ﻧﻬﺎدﻫﺎي ذيرﺑـﻂ ـ در ﺗﻮﺳـﻌﻪ ﻣﺒـﺎدﻻت ﺑﺎزرﮔـﺎﻧﯽ داﺧﻠـﯽ و‬ ‫ﺧﺎرﺟﯽ و ﻧﻬﺎﯾﺘ ًﺎ رﺷﺪ و ﺗﻮﺳﻌﻪ اﻗﺘﺼﺎدي ﮐﺸﻮر ﺗﺄﺛﯿﺮ ﺑﺴﺰاﯾﯽ ﺧﻮاﻫﺪ داﺷﺖ‪.‬‬ ‫ﺗﻌﺮﯾﻒ اﺧﻼق‬ ‫اﺧﻼق واژهاي اﺳﺖ ﻋﺮﺑﯽ ﮐﻪ ﺟﻤﻊ ﺧﻠـﻖ )ﺧـﻮي‪ ،‬ﺳﺮﺷـﺖ‪ ،‬ﻃﺒﯿﻌـﺖ ﺑـﺎﻃﻨﯽ ﯾـﺎ ﺳﺮﺷـﺖ‬ ‫دروﻧﯽ اﻧﺴﺎن( اﺳﺖ و در ﮐﺘﺎﺑﻬﺎي ﻟﻐﺖ آن را »داﻧﺶ ﺑﺪ و ﻧﯿﮏ ﺧﻮﯾﻬﺎ و ﺗـﺪاﺑﯿﺮ اﻧـﺴﺎن ﺑـﺮاي‬ ‫ﻧﻔﺲ ﺧﻮد ﯾﺎ ﯾﮏ ﺗﻦ ﺧﺎص«‪ 1‬ﺗﻌﺮﯾﻒ ﮐﺮدهاﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﻣﺆﻟﻒ ﮐﺸﺎف اﺻﻄﻼﺣﺎت اﻟﻔﻨﻮن اﺧﻼق را »ﻋﻠﻢ ﻣﻌﺎﺷﺮت ﺑﺎ ﺧﻠﻖ«‪ 2‬ﻣـﯽداﻧـﺪ‪ .‬ﺗﻮﺟـﻪ ﺑـﻪ‬ ‫ﻣﺴﺎﺋﻞ اﺧﻼﻗﯽ در زﻧﺪﮔﯽ روزﻣﺮه از ﻗﺮﻧﻬﺎ ﭘﯿﺶ در ﮐﺸﻮر ﻣﺎ ﻣﺪﻧﻈﺮ ﺑﻮده اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﺧﻮاﺟــﻪ ﻧــﺼﯿﺮاﻟﺪﯾﻦ ﻃﻮﺳــﯽ‪ ،‬داﻧــﺸﻤﻨﺪ ﺑــﺰرگ اﯾﺮاﻧــﯽ‪ ،‬در ﺳــﺎل ‪ 633‬ﻫـــ ‪.‬ق ﮐﺘــﺎب‬ ‫اﺧـﻼقﻧﺎﺻـﺮي را در ﺧـﺼﻮص ﺣﮑﻤـﺖ ﻋﻤﻠـﯽ و اﺻـﻮل اﺧـﻼق ﺗـﺄﻟﯿﻒ ﮐـﺮد و در ﺳـﺎل‬ ‫‪900‬ﻫـ‪.‬ق ﺣﺴﯿﻦ واﻋﻆ ﮐﺎﺷﯽ ﺻﻔﺎت ﭘﺴﻨﺪﯾﺪه و ﻣﺒﺎﻧﯽ اﺧﻼﻗـﯽ را در ﮐﺘـﺎﺑﯽ ﺑـﺎ ﻧـﺎم اﺧـﻼق‬ ‫ﻣﺤﺴﻨﯽ در ﭼﻬﻞ ﺑﺎب ﺑﻪ رﺷﺘﻪ ﺗﺤﺮﯾﺮ درآورد‪ .‬اﺑﻦ ﻣﺴﮑﻮﯾﻪ‪ ،‬ﻣﻮرخ و ﻧﻮﯾـﺴﻨﺪه ﺷـﻬﯿﺮ اﯾﺮاﻧـﯽ‬ ‫)در ﻋﺼﺮ دﯾﻠﻤﯿﺎن(‪ ،‬ﻧﯿﺰ ﮐﺘﺎﺑﯽ در ﺑﺎب ﻣﺴﺎﺋﻞ اﺧﻼﻗﯽ ﺑﺎ ﻧﺎم اﻟﻄﻬﺎره ﻓﯽ ﻋﻠﻢ اﻻﺧﻼق دارد ﮐﻪ‬ ‫ﻣﻨﺪرﺟﺎت آن ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﺑﺴﯿﺎري از ﻧﻮﯾﺴﻨﺪﮔﺎن ﮐﺘﺎﺑﻬﺎي اﺧﻼﻗﯽ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫در زﺑـﺎن اﻧﮕﻠﯿـﺴﯽ ﮐﻠﻤـﻪ ‪) Ethics‬اﺧـﻼق( از واژه ﯾﻮﻧـﺎﻧﯽ ‪ Etikos‬ﺑـﻪ ﻣﻌﻨـﯽ »ﻋـﺎدت«‪،‬‬ ‫»ﺧـﺼﻠﺖ«‪» ،‬ﺧﻠـﻖ و ﺧـﻮي«‪» ،‬ﺳﺮﺷـﺖ«‪» ،‬روش« و ﻧﻈـﺎﯾﺮ آن ﮔﺮﻓﺘـﻪ ﺷـﺪه اﺳـﺖ‪ .‬ﺑﺮﺧـﯽ از‬ ‫زﺑﺎنﺷﻨﺎﺳﺎن ﻣﻌﺘﻘﺪﻧﺪ ﮐﻪ واژه ‪ Ethics‬از ﮐﻠﻤﻪ ﻻﺗﯿﻨﯽ ‪ Ethos‬اﻗﺘﺒـﺎس ﺷـﺪه اﺳـﺖ ﮐـﻪ ﻣﻔﻬـﻮم‬ ‫ﻟﻐﻮي آن ﮐﺎراﮐﺘﺮ )ﺷﺨﺼﯿﺖ( اﺳﺖ و ﺑﻪ ﻣﺠﻤﻮﻋﻪاي از ﺑﺎورﻫﺎ و دﯾﺪﮔﺎهﻫﺎي ﻣﺮﺗﺒﻂ ﺑﺎ ﻣـﻨﺶ‬ ‫________________________________________________________‬ ‫‪ .‬ﻓﺮﻫﻨﮓ ﻓﺎرﺳﯽ دﮐﺘﺮ ﻣﺤﻤﺪ ﻣﻌﯿﻦ‪ ،‬اﻧﺘﺸﺎرات اﻣﯿﺮﮐﺒﯿﺮ‪ ،‬ﺗﻬﺮان‪ .1362 ،‬‬ ‫‪ .‬ﻟﻐﺖﻧﺎﻣﻪ دﻫﺨﺪا‪ ،‬ﺟﻠﺪ اول )ذﯾﻞ ﮐﻠﻤﻪ اﺧﻼق(‪ ،‬اﻧﺘﺸﺎرات داﻧﺸﮕﺎه ﺗﻬﺮان‪ .1372 ،‬‬

‫اﺧﻼق در ﺗﺠﺎرت‬ ‫‪٤‬‬ ‫آدﻣﯽ اﻃﻼق ﻣﯽﺷﻮد ﮐﻪ رﻓﺘﺎر اﻓﺮاد‪ ،‬ﮔﺮوهﻫﺎ‪ ،‬ﻧﻬﺎدﻫـﺎ و ﻣﻠﺘﻬـﺎ را ﻫـﺪاﯾﺖ ﻣـﯽﮐﻨـﺪ‪ .‬ﻣﺆﺳـﺴﻪ‬ ‫اﻃﻼﻋﺎت ﺣﻘﻮﻗﯽ داﻧﺸﮕﺎه ﮐﺮﻧﻞ ﺑﺮ اﯾﻦ ﺑﺎور اﺳﺖ ﮐـﻪ ﮐﻠﻤـﻪ ‪) Morality‬ﺳـﯿﺮت‪ ،‬روﺣﯿـﺎت‪،‬‬ ‫اﺧﻼﻗﯿﺎت( و واژه ﻻﺗﯿﻨﯽ ‪) Mores‬رﺳﻢ‪ ،‬ﺳﻨﺖ‪ ،‬ﻋﺮف‪ ،‬ﻋﺎدت( از ﯾﮏ رﯾﺸﻪاﻧﺪ و ﻋﻠﻢ اﺧﻼق‬ ‫ﺑﻪ اﻧﺴﺎﻧﻬﺎ ﻣﯽآﻣﻮزد ﮐﻪ ﺑﺎ ﯾﮑﺪﯾﮕﺮ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﺑﺎﯾﺪ رﻓﺘﺎر ﮐﻨﻨﺪ‪.‬‬ ‫درﻓﻠﺴﻔﻪ‪ ،‬اﺧﻼق‪ ،‬ﺧﻮب‪ ،‬ﺑﺪ‪ ،‬ﺧﯿﺮ و ﺷﺮ )ﯾﺎ ﺻﻮاب و ﻧﺎﺻﻮاب( را از دﯾﺪﮔﺎه ﻓﺮد و ﺟﺎﻣﻌﻪ‬ ‫ﺗﻌﺮﯾﻒ ﮐﺮده و ﻣﺎﻫﯿﺖ وﻇﺎﯾﻒ و ﺗﮑﺎﻟﯿﻒ اﻓﺮاد را در ﻗﺒـﺎل ﯾﮑـﺪﯾﮕﺮ ﯾـﺎ ﺧﻮدﺷـﺎن ﻣـﺸﺨﺺ‬ ‫ﻣﯽﮐﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﺗﻌﺎرﯾﻒ ﮔﻮﻧﺎﮔﻮن در ﻣﻮرد »اﺧﻼق« اراﺋﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ ﮐﻪ اﻏﻠﺐ آﻧﻬﺎ ﻣﺸﺎﺑﻪ اﺳﺖ‪ ،‬ﺑﻪ ﺑﺮﺧﯽ‬ ‫از اﯾﻦ ﺗﻌﺎرﯾﻒ اﺷﺎره ﻣﯽﮐﻨﯿﻢ‪:‬‬ ‫‪ .1‬اﺧﻼق اﺻﻮل ﺣﺎﮐﻢ ﺑﺮ رﻓﺘﺎر اﻓﺮاد ﯾﺎ ﮔﺮوهﻫﺎي اﻧﺴﺎﻧﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﺮ ﭘﺎﯾﻪ آن ﻣﯽﺗﻮاﻧﻨـﺪ‬ ‫ﺻﻮاب را از ﻧﺎﺻﻮاب و ﺧﻮب را از ﺑﺪ ﺗﺸﺨﯿﺺ دﻫﻨﺪ‪.‬‬ ‫‪ .2‬ﻓﺮاﯾﻨﺪ اﺗﺨﺎذ ﺗﺼﻤﯿﻢ درﺑﺎره رﻓﺘﺎر درﺳﺖ ﯾﺎ ﻧﺎدرﺳﺖ‪ ،‬اﺧﻼق ﻧﺎﻣﯿﺪه ﻣﯽﺷﻮد‪.‬‬ ‫‪ .3‬اﺧﻼق ﺳﯿﺴﺘﻢ ﯾﺎ ﻧﻈﺎﻣﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ رﻓﺘﺎرﻫﺎي درﺳﺖ و ﻧﺎدرﺳﺖ را ﺗﻮﺻﯿﻒ ﻣﯽﮐﻨﺪ‪.‬‬ ‫‪ .4‬اﺧﻼق ﻣﺸﺘﻤﻞ ﺑﺮ ﻣﻌﯿﺎرﻫﺎ و ارزﺷﻬﺎﯾﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ ﻫﺪاﯾﺖ رﻓﺘﺎر ﻓﺮد و ﺟﺎﻣﻌﻪ را ﺑﺮﻋﻬـﺪه‬ ‫دارد‪.‬‬ ‫‪ .5‬اﺧﻼق ﻣﺠﻤﻮﻋﻪاي از اﺻﻮل‪ ،‬ﻓﺮﺿﯿﺎت ﯾﺎ ﺿﻮاﺑﻄﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﺮﭘﺎﯾﻪ آﻧﻬﺎ اﻓﺮاد ﯾﺎ ﻧﻬﺎدﻫﺎ‬ ‫ﺑﺎﯾﺪ رﻓﺘﺎر ﺧﻮد را ﺗﻨﻈﯿﻢ ﻧﻤﺎﯾﻨﺪ‪ .‬اﯾﻦ ﺿﻮاﺑﻂ ﯾﺎ اﺻﻮل ﺑﺮاﺳﺎس اﺣﺘﺮام اﻧﺴﺎن ﺑـﻪ ﺧـﻮد‪،‬‬ ‫ﺑﻪ دﯾﮕﺮان و ﻣﺤﯿﻄﯽ ﮐﻪ در آن ﺑﻪ ﺳﺮ ﻣﯽﺑﺮد )ﺑـﻪ ﻣﻔﻬـﻮم وﺳـﯿﻊ ﮐﻠﻤـﻪ( ﭘﺎﯾـﻪﮔـﺬاري‬ ‫ﺷﺪهاﻧﺪ‪.‬‬ ‫‪ .6‬اﺧﻼق ﺷﺎﺧﻪاي از ﻓﻠﺴﻔﻪ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑـﺎ ﻣـﺴﺎﺋﻞ ﻣﻌﻨـﻮي‪ ،‬روﺣـﯽ و ﻣـﺮﺗﺒﻂ ﺑـﺎ ﺧﻠﻘﯿـﺎت‬ ‫ﺳﺮوﮐﺎر دارد و اﺳﺎﺳﯽﺗﺮﯾﻦ ﭘﺮﺳﺶ آن اﯾﻦ اﺳﺖ‪ :‬اﻧﺠﺎم دادن ﭼﻪ ﮐﺎرﻫـﺎﯾﯽ ﺻـﻮاب‬ ‫)ﯾﺎ ﻧﺎﺻـﻮاب( اﺳـﺖ و آﯾـﺎ ﻧﺘـﺎﯾﺞ ﺣﺎﺻـﻞ از اﻧﺠـﺎم دادن ﯾـﺎ ﻧـﺪادن ﯾـﮏ ﮐـﺎر ﻣﻌﯿـﺎر‬ ‫ﺗﺸﺨﯿﺺ درﺳﺘﯽ ﯾﺎ ﻧﺎدرﺳﺘﯽ آن اﺳﺖ ﯾﺎ درك اﯾﻦ ﻣﻮﺿـﻮع ﻓﺮاﺗـﺮ از ﻗـﺪرت ﻓـﺮدي‬ ‫اﺳﺖ ﮐﻪ ﻣﯽﺧﻮاﻫﺪ آن ﻓﻌﺎﻟﯿﺖ را اﻧﺠﺎم دﻫﺪ ﯾﺎ ﻧﺪﻫﺪ؟‬

‫ﺍﺧﻼﻕ ﺩﺭ ﺗﺠﺎﺭﺕ ‪٥‬‬ ‫‪ .7‬اﺧﻼق ﻣﺠﻤﻮﻋﻪاي از اﺻﻮل و ارزﺷﻬﺎﯾﯽ اﺳﺖ ﮐـﻪ از آﻣـﻮزهﻫـﺎي ﻣـﺬﻫﺒﯽ و ﺗﻌـﺎﻟﯿﻢ‬ ‫ﻣﻌﻨﻮي ﻧﺸﺄت ﻣﯽﮔﯿﺮﻧﺪ و ﺑﺮﭘﺎﯾﻪ اﯾـﻦ اﺻـﻮل و ارزﺷـﻬﺎ ﻓـﺮد رﻓﺘـﺎر و اﻋﻤـﺎل ﺧـﻮد را‬ ‫ﮐﻨﺘﺮل و ﻫﺪاﯾﺖ ﮐﺮده و رﻓﺘﺎر دﯾﮕﺮان را ﻣﻮرد ﻗﻀﺎوت ﻗﺮار ﻣﯽدﻫﺪ‪.‬‬ ‫در اﯾﻦ ﮐﺘﺎب ﻣـﺎ ﻗـﺼﺪ ﻧـﺪارﯾﻢ ﮐـﻪ وارد ﻣﺒﺎﺣـﺚ ﭘﯿﭽﯿـﺪه اﺧﻼﻗـﯽ ﺷـﻮﯾﻢ و ﺑـﻪ ﺗـﺸﺮﯾﺢ‬ ‫دﯾﺪﮔﺎهﻫﺎي ﻓﻼﺳﻔﻪ )ارﺳﻄﻮ‪ ،‬اﺳـﭙﯿﻨﻮزا‪ ،‬ﮐﺎﻧـﺖ( ﯾـﺎ ﺻـﺎﺣﺐﻧﻈﺮاﻧـﯽ ﺑﭙـﺮدازﯾﻢ ﮐـﻪ اﺧـﻼق و‬ ‫ﭼﮕﻮﻧﮕﯽ ﭘﺎﯾﻪﮔﺬاري اﺻﻮل و ﻣﻌﯿﺎرﻫﺎي اﺧﻼﻗﯽ را ﺑﻪ ﻧﺤـﻮ آﮐﺎدﻣﯿـﮏ ﻣـﻮرد ﺑﺮرﺳـﯽ ﻗـﺮار‬ ‫دادهاﻧﺪ‪ .‬آﻧﭽﻪ ﻣﺪﻧﻈﺮ ﻣﺎﺳﺖ ﺑﺮرﺳﯽ ﻣﺴﺎﺋﻞ و ﻣﻘﻮﻟﻪﻫﺎي اﺧﻼﻗﯽ در راﺑﻄـﻪ ﺑـﺎ ﺗﺠـﺎرت اﺳـﺖ‪.‬‬ ‫ﺑﺮاي ﻧﺸﺎن دادن اﻫﻤﯿﺖ اﺧﻼق در ﻫﺪاﯾﺖ ﺑﺸﺮ ﮐﺎﻓﯽ اﺳﺖ ﺑﻪ اﯾﻦ ﻧﮑﺘﻪ اﺷﺎره ﮐﻨﯿﻢ ﮐﻪ ﺑﻌﺜـﺖ‬ ‫ﭘﯿﺎﻣﺒﺮ ﮔﺮاﻣﯽ اﺳﻼم ﺑﻪ ﺧﺎﻃﺮ ﺑﻪ ﮐﻤﺎل رﺳﺎﻧﺪن ﻓﻀﺎﯾﻞ و ﺧﻮﯾﻬـﺎي ﭘـﺴﻨﺪﯾﺪه اﺧﻼﻗـﯽ و رﻓﺘـﺎر‬ ‫ﺳﺘﻮده ﺑﻮده اﺳﺖ ﮐﻪ اﺳﺎﺳﯽﺗﺮﯾﻦ ﻣﻮﺿﻮع ﻣﻄﺮح ﺷﺪه در ﻋﻠﻢ اﺧﻼق را ﺗﺸﮑﯿﻞ ﻣﯽدﻫﺪ‪.‬‬ ‫اﺧﻼق ﺗﺠﺎري‬ ‫اﺧﻼق ﺗﺠﺎري ﺷﺎﺧﻪاي از اﺧﻼق ﮐﺎرﺑﺮدي )ﻋﻤﻠﯽ(‪ 1‬اﺳﺖ ﮐﻪ اﺻﻮل اﺧﻼﻗـﯽ و ﻣﻌﻨـﻮي‬ ‫ﯾﺎ ﻣﺴﺎﺋﻞ اﺧﻼﻗﯽ ﻧﺎﺷﯽ از آن را در ﻣﺤﯿﻂ ﺗﺠﺎري ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳﯽ ﻗﺮار ﻣﯽدﻫﺪ‪.‬‬ ‫در ﻗﺮن ﺑﯿﺴﺖوﯾﮑﻢ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺟﻬﺎﻧﯽﺷﺪن اﻗﺘﺼﺎد و ﺑﻪ ﺗﺒﻊ آن ﮔﺴﺘﺮش ﺑﺎزارﻫﺎ ﺿﺮورت‬ ‫رﻋﺎﯾﺖ ﻧﮑﺎت اﺧﻼﻗﯽ در ﺗﺠﺎرت ﺑﯿﺶ از ﭘﯿﺶ اﻓﺰاﯾﺶ ﯾﺎﻓﺘﻪ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫در ﺗﺠﺎرت‪ ،‬ﻫﻤﻪ اﺻﻮل اﺧﻼﻗﯽ ﻻزم اﻟﺮﻋﺎﯾﻪ ﻣﺒﺘﻨﯽ ﺑـﺮ ﻗـﺎﻧﻮن‪ ،‬ﻣﻘـﺮرات ﯾـﺎ دﺳـﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ‬ ‫ﻧﯿﺴﺘﻨﺪ ﺑﻠﮑﻪ ﺑﺎزرﮔﺎﻧﺎن ﯾﺎ ﺻﺎﺣﺒﺎن ﺣﺮﻓﻪﻫﺎ ﺑﻪ ﻣﺮور زﻣﺎن درك ﮐﺮدهاﻧﺪ اﮔﺮ ﭘﺎرهاي از اﺻـﻮل‬ ‫را رﻋﺎﯾﺖ ﻧﮑﻨﻨﺪ ﺷﺎﻧﺴﯽ ﺑﺮاي ﻧﻔﻮذ ﺑﻪ ﺑﺎزار ﯾﺎ ﺣﺘﯽ اداﻣﻪ ﻓﻌﺎﻟﯿﺖ ﻧﺪارﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﺻﻮل اﺧﻼﻗﯽ ﺗﺠﺎري در دﻫـﻪ ‪ 1980‬و ‪ 1990‬در ﺑﻨﮕـﺎهﻫـﺎي ﺑﺎزرﮔـﺎﻧﯽ ﻣﻬـﻢ و‬ ‫ﻣﺤﺎﻓﻞ داﻧﺸﮕﺎﻫﯽ ﺑﻪ ﺷـﺪت اﻓـﺰاﯾﺶ ﯾﺎﻓـﺖ و در ﺑـﺴﯿﺎري از داﻧـﺸﮕﺎهﻫـﺎي ﻣﻬـﻢ دﻧﯿـﺎ رﺷـﺘﻪ‬ ‫ﺟﺪﯾﺪي ﺑﻪ ﻧﺎم »اﺧﻼق ﺗﺠﺎري«‪ 2‬ﯾﺎ ﺣﺮﻓﻪاي ﺑﻪ وﺟﻮد آﻣﺪ‪ 1‬و اﻏﻠﺐ ﻣﺆﺳﺴﺎت ﻣﻬـﻢ اﻗﺘـﺼﺎدي‬ ‫________________________________________________________‬ ‫‪1. Applied Ethics‬‬ ‫‪2. Business Ethics‬‬

‫اﺧﻼق در ﺗﺠﺎرت‬ ‫‪٦‬‬ ‫دﻧﯿﺎ دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻠﻬﺎﯾﯽ ﺑﺮاي رﻋﺎﯾﺖ ﻧﮑﺎت اﺧﻼﻗﯽ در ﻓﻌﺎﻟﯿﺘﻬﺎي روزﻣﺮه ﯾﺎ رﻓﺘﺎر ﮐﺎرﮐﻨﺎن ﺧﻮد‬ ‫ﺗﺪوﯾﻦ ﮐﺮدﻧﺪ ﮐﻪ ﺑﻪ آﻧﻬﺎ اﺷﺎره ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ‪.‬‬ ‫ﻣﻮﺿﻮﻋﺎت ﻣﻄﺮح ﺷﺪه در اﺧﻼق ﺗﺠﺎري‬ ‫ﻣﻮﺿﻮﻋﺎﺗﯽ ﮐﻪ اﺧﻼق ﺗﺠﺎري ﯾﺎ ﺣﺮﻓﻪاي راﺟﻊ ﺑﻪ آﻧﻬﺎ ﺑﺤﺚ ﻣﯽﮐﻨﺪ ﺑﺴﯿﺎر ﮔﺴﺘﺮده اﺳﺖ‬ ‫و دﯾﺪﮔﺎهﻫﺎي ﻣﺘﻔﺎوت ﯾﺎ ﻣﺘﻨﺎﻗﻀﯽ در ﻣﻮرد آﻧﻬﺎ وﺟـﻮد دارد‪ .‬در اﯾﻨﺠـﺎ ﻣـﺎ ﺑـﻪ ﺑﺮﺧـﯽ از اﯾـﻦ‬ ‫ﻣﻮﺿﻮﻋﺎت اﺷﺎره ﻣﯽﮐﻨﯿﻢ‪:‬‬ ‫‪ .1‬ﻣﺴﺌﻮﻟﯿﺖ اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ﺷﺮﮐﺘﻬﺎ ﮐﻪ درﺧﺼﻮص وﻇﺎﯾﻒ و ﺗﮑﺎﻟﯿﻒ ﺑﻨﮕـﺎهﻫـﺎي اﻗﺘـﺼﺎدي‬ ‫ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﯾﮑـﺪﯾﮕﺮ و ﺟﺎﻣﻌـﻪ و راﺑﻄـﻪ اﻋـﻀﺎي ﻣﺆﺳـﺲ ﯾـﺎ ﻣﺎﻟﮑـﺎن ﯾـﮏ ﺷـﺮﮐﺖ ﯾـﺎ‬ ‫ﺳﻬﺎمداران‪ ،‬رﻋﺎﯾﺖ اﻣﺎﻧﺘﺪاري‪ ،‬ﺟﺎﺳﻮﺳﯽ ﺻﻨﻌﺘﯽ‪ ،‬ﺗﺼﺎﺣﺐ ﯾﮏ ﺷﺮﮐﺖ ﯾﺎ در اﺧﺘﯿﺎر‬ ‫ﮔﺮﻓﺘﻦ ﻣﺎﻟﮑﯿﺖ آن ﺑﺪون رﺿﺎﯾﺖ ﻣﺪﯾﺮﯾﺖ و ﻫﯿﺌﺖ ﻣﺪﯾﺮه ﺑﺤﺚ ﻣﯽﮐﻨﺪ؛‬ ‫‪ .2‬ﺳﻮءاﺳﺘﻔﺎده از اﺑﺰارﻫﺎي ﺑﺎزارﯾﺎﺑﯽ و ﺗﺒﻠﯿﻐﺎت ﮔﻤﺮاهﮐﻨﻨﺪه؛‬ ‫‪ .3‬ﮐﻤﮏ ﺷﺮﮐﺘﻬﺎ ﯾﺎ ﺑﻨﮕﺎهﻫﺎي اﻗﺘﺼﺎدي ﺑـﻪ اﺣـﺰاب ﯾـﺎ ﮔـﺮوهﻫـﺎي ذيﻧﻔـﻮذ ﺑـﻪ ﻣﻨﻈـﻮر‬ ‫ﺑﻬﺮهﺑﺮداري از ﻗﺪرت آﻧﻬﺎ ﺑﺮاي دﺳﺘﯿﺎﺑﯽ ﺑﻪ اﻫﺪاف ﺗﺠﺎري؛‬ ‫‪ .4‬ﺗﺠﺰﯾﻪ و ﺗﺤﻠﯿﻞ ﮔﻤﺮاهﮐﻨﻨﺪه در ﮔﺰارﺷﻬﺎي ﻣﺎﻟﯽ ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﻓﺮﯾﺐ ﺳﻬﺎمداران؛‬ ‫‪ .5‬رﺷﻮهﺧﻮاري‪ ،‬ﭘﺮداﺧﺘﻬﺎي ﻧﺎﻣﺸﺮوع ﺑﺮاي ﭘﯿﺸﺒﺮد ﻓﻌﺎﻟﯿﺘﻬﺎي ﺗﺠﺎري؛‬ ‫‪ .6‬رﻗﺎﺑﺖ ﻧﺎﺳﺎﻟﻢ ﯾﺎ ﺣﺬف رﻗﺒﺎ ﺑﻪ روﺷﻬﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﺑـﺎ ارزﺷـﻬﺎي ﺣـﺎﮐﻢ ﺑـﺮ ﺟﺎﻣﻌـﻪ ﻣﻐـﺎﯾﺮت‬ ‫دارد؛‬ ‫‪ .7‬ﻣﺴﺎﺋﻞ اﺧﻼﻗﯽ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﮐﺎرﮔﺮ و ﮐﺎرﻓﺮﻣﺎ‪:‬‬ ‫‪ -‬ﺗﺒﻌﯿﺾ ﻗﺎﺋﻞ ﺷﺪن ﺑﺮﺣﺴﺐ ﺳﻦ‪ ،‬ﺟﻨﺲ‪ ،‬ﻧﮋاد‪ ،‬ﻣـﺬﻫﺐ‪ ،‬ﻣﻌﻠﻮﻟﯿـﺖ‪ ،‬ﺟـﺬاﺑﯿﺖ )ﺗـﺮﺟﯿﺢ‬ ‫‪ . ‬ﮐﺎرﺑﺮد رﻫﻨﻤﻮدﻫﺎي اﺧﻼﻗﯽ در ﺗﺠﺎرت‪ ،‬ﭘﯿﺸﯿﻨﻪاي ﺑﻪ ﻗﺪﻣﺖ ﺗﺠﺎرت دارد‪ .‬ﺑﻪﻃﻮريﮐﻪ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﺗﺎرﯾﺨﯽ ﻧﺸﺎن ﻣﯽدﻫﺪ‬ ‫ﻫﻤﻮراﺑﯽ‪ ،‬ﭘﺎدﺷﺎه ﺑﺎﺑﻞ‪ ،‬در ﺳﺪه ﻫﻔﺪﻫﻢ ﭘﯿﺶ از ﻣﯿﻼد ﺑﻪ ﻣﻮﺟﺐ ﻗﻮاﻧﯿﻨﯽ ﮐﻪ وﺿﻊ ﮐﺮد ﺑﺮاي اﻓﺮادي ﮐﻪ در دادوﺳﺘﺪ‬ ‫ﺑﻪ ﺗﻌﻬﺪات ﺧﻮد ﭘﺎﯾﺒﻨﺪ ﻧﺒﻮدﻧﺪ ﯾﺎ ﺧﺮﯾﺪاران ﮐﺎﻻ را ﻓﺮﯾﺐ ﻣﯽدادﻧﺪ ﯾﺎ ﻣﺮﺗﮑﺐ ﺗﺨﻠﻔﺎﺗﯽ ﻣﯽﺷﺪﻧﺪ ﮐﻪ ﺑﺎ ارزشﻫﺎي‬ ‫ﺣﺎﮐﻢ ﺑﺮ ﺟﺎﻣﻌﻪ ﻣﻐﺎﯾﺮت داﺷﺖ ‪‬‬

‫ﺍﺧﻼﻕ ﺩﺭ ﺗﺠﺎﺭﺕ ‪٧‬‬ ‫ﺟﻤﺎل ﺑﺮ ﮐﻤﺎل(‬ ‫‪ -‬ﺗﻀﯿﯿﻊ ﺣﻘﻮق ﮐﺎرﮐﻨﺎن در ﻣﺤﯿﻂ ﮐﺎر‬ ‫‪ -‬ﻋﺪم رﻋﺎﯾﺖ اﻧﺼﺎف و ﻋﺪاﻟﺖ در ﭘﺮداﺧﺖ دﺳﺘﻤﺰد و ﺣﻘﻮق ﮐﺎرﮐﻨﺎن‬ ‫‪ -‬ﺑﯽﺗﻮﺟﻬﯽ ﺑﻪ ﻣﺴﺎﺋﻞ اﯾﻤﻨﯽ و ﺑﻬﺪاﺷﺘﯽ در ﻣﺤﯿﻂ ﮐﺎر‬ ‫‪ .8‬ﺑﺎزارﯾﺎﺑﯽ ﺑﺮاي ﮐﺎﻻﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﺑﻪ ﺳﻼﻣﺖ ﺟﺎﻣﻌﻪ ﻟﻄﻤﻪ ﻣﯽزﻧﻨﺪ؛‬ ‫‪ .9‬ﺗﺒﻌﯿﺾ در ﻗﯿﻤﺖﮔﺬاري ﺑﺮاي ﮐﺎﻻﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ وﯾﮋﮔﯿﻬﺎي ﯾﮑﺴﺎﻧﯽ دارﻧﺪ؛‬ ‫‪.10‬ﺗﻮﻟﯿﺪ ﮐﺎﻻﻫﺎي ﻏﯿﺮاﺧﻼﻗﯽ و ﻣﻀﺮ؛‬ ‫‪.11‬ﻓﻌﺎﻟﯿﺖ در ﺑﺎزارﺳﯿﺎه ﯾﺎ اﻗﺘﺼﺎد زﯾﺮزﻣﯿﻨﯽ؛‬ ‫‪.12‬ﺗﻮﻟﯿﺪ ﮐﺎﻻﻫﺎي ﻧﺎﻣﺮﻏﻮب‪ ،‬ﻧﺎﻗﺺ ﯾﺎ ﻣﻌﯿﻮب و اﻋﺘﯿﺎدآور؛‬ ‫‪.13‬ﻧﺎدﯾﺪه ﮔـﺮﻓﺘﻦ ﻣـﺴﺎﺋﻞ زﯾـﺴﺖ ـ ﻣﺤﯿﻄـﯽ در ﻓﻌﺎﻟﯿﺘﻬـﺎي ﺗﺠـﺎري و ﺗﻮﻟﯿـﺪي )ﺗﻮﻟﯿـﺪ و‬ ‫ﻓﺮوش ﮐﺎﻻﻫﺎ و ﺧﺪﻣﺎﺗﯽ ﮐﻪ ﺑﻪ ﻣﺤﯿﻂزﯾﺴﺖ آﺳﯿﺐ وارد ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ(؛‬ ‫‪.14‬ﻣﺴﺎﺋﻞ اﺧﻼﻗﯽ ﻧﺎﺷﯽ از ﮐﺎرﺑﺮد ﻓﻨﺎورﯾﻬﺎي ﺟﺪﯾﺪ )ﻣـﻮاد ﻏـﺬاﯾﯽ ژﻧﺘﯿﮑـﯽ‪ ،‬ﮔﻮﺷـﯿﻬﺎي‬ ‫ﺗﻠﻔﻦﻫﻤﺮاه ﯾﺎ راﯾﺎﻧﻪﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ اﺷﻌﻪ آﻧﻬﺎ ﺑﺮاي ﺳﻼﻣﺖ ﻣﺼﺮفﮐﻨﻨﺪﮔﺎن ﻣﻀﺮ اﺳﺖ(؛‬ ‫‪.15‬ﻣﺴﺎﺋﻞ اﺧﻼﻗﯽ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ آزﻣﺎﯾﺶ داروﻫﺎ ﯾﺎ ﻓﺮاوردهﻫﺎ روي ﺣﯿﻮاﻧﺎت )ﯾﺎ ﮔـﺮوهﻫـﺎي‬ ‫ﺧﺎص ﺑﺪون آﮔﺎه ﮐﺮدن آﻧﻬﺎ(؛‬ ‫‪.16‬ﻣﺴﺎﺋﻞ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﺣﻘﻮق ﻣﺎﻟﮑﯿﺖ ﻣﻌﻨﻮي‪1‬؛‬ ‫‪.17‬اﺳﺘﻔﺎده از ﻋﻼﺋﻢ ﺗﺠﺎري دﯾﮕﺮان ﺑﺪون ﺟﻠﺐ رﺿﺎﯾﺖ آﻧﺎن؛‬ ‫‪.18‬اﺳﺘﻔﺎده از ﮐﺎر ﮐﻮدﮐﺎن ﯾﺎ ﻣﻬﺎﺟﺮان ﻏﯿﺮﻗﺎﻧﻮﻧﯽ‪.‬‬ ‫ﺑﺮﺧﯽ از اﻗﺘﺼﺎدداﻧﺎن ﺑـﺎ ﻣﻄـﺮحﮐـﺮدن ﻣـﺴﺎﺋﻞ اﺧﻼﻗـﯽ در ﺗﺠـﺎرت ﻣﻮاﻓـﻖ ﻧﯿـﺴﺘﻨﺪ‪ .‬آﻧﻬـﺎ‬ ‫________________________________________________________‬ ‫‪ . ‬داﻧﺶ و ﺗﺨﺼﺺ ﭘﺪﯾﺪهﻫﺎي ارزﺷﻤﻨﺪي ﻫﺴﺘﻨﺪ اﻣﺎ اﺷﯿﺎﺋﯽ ﻧﯿﺴﺘﻨﺪ ﮐﻪ ﺑﻪ ﺳﺎدﮔﯽ ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻤﻠﮏ ﺑﺎﺷﻨﺪ‪ .‬از ﻃﺮف دﯾﮕﺮ ﺑﻪ‬ ‫روﺷﻨﯽ ﻣﺸﺨﺺ ﻧﯿﺴﺖ ﮐﻪ ﭼﻪ ﮐﺴﯽ ﺑﺮﯾﮏ »اﯾﺪه« ﯾﺎ »اﻧﺪﯾﺸﻪ ﻧﻮ« ﺣﻖ ﺑﯿـﺸﺘﺮ دارد؟ ﺻـﺎﺣﺐ اﻧﺪﯾـﺸﻪ ﯾـﺎ ﺷـﺮﮐﺘﯽ ﮐـﻪ‬ ‫ﭼﻨﯿﻦ ﻓﺮدي را ﭘﺮورش داده اﺳﺖ؟ ﮐﺸﻮري ﮐﻪ ﺑﻪ ﺳﺒﺐ ﺷﺮاﯾﻂ ﺟﻐﺮاﻓﯿﺎﯾﯽ ﺧﺎص ﯾﮏ ﮔﯿﺎه داروﯾﯽ ﻣﻨﺤﺼﺮ ﺑﻪ ﻓـﺮد‬ ‫در آن ﮐﺸﺖ ﻣﯽﺷﻮد در ﺑﻬﺮهﮔﯿﺮي از داروي ﺗﻮﻟﯿﺪي ﻣﺤﻖﺗﺮ اﺳﺖ ﯾﺎ ﺷﺮﮐﺘﯽ ﮐﻪ ﺧـﻮاص آن دارو را ﮐـﺸﻒ و ﺑـﻪ‬ ‫ﭘﺮورش آن اﻗﺪام ﮐﺮده اﺳﺖ‪ .‬ﻣﺒﺤﺚ راﺟﻊ ﺑﻪ اﯾﻦ ﻣﺴﺎﺋﻞ‪ ،‬در ﻗﻠﻤﺮو اﺧـﻼق ﺗﺠـﺎري ﻗـﺮار ﻣـﯽﮔﯿـﺮد‪ .‬درﺑـﺎره راﺑﻄـﻪ‬ ‫اﺧﻼق و ﺣﻘﻮق ﻣﺎﻟﮑﯿﺖ ﻣﻌﻨﻮي در ﺻﻔﺤﺎت ﺑﻌﺪ ﺑﻪ ﺗﻔﺼﯿﻞ ﺳﺨﻦ ﺧﻮاﻫﯿﻢ ﮔﻔﺖ‪ .‬‬

‫اﺧﻼق در ﺗﺠﺎرت‬ ‫‪٨‬‬ ‫اﺳﺘﺪﻻل ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ ﮐﻪ ﻫﺪف اﺻﻠﯽ ﺗﺠﺎرت دﺳﺘﯿﺎﺑﯽ ﺑﻪ ﺣﺪاﮐﺜﺮ ﺳﻮد ﺑﺮاي ﺻﺎﺣﺒﺎن ﺑﻨﮕﺎهﻫـﺎي‬ ‫اﻗﺘﺼﺎدي ﯾﺎ ﺳﻬﺎﻣﺪاري اﺳﺖ‪ .‬ﺑﻨﺎﺑﺮاﯾﻦ ﻫﺮ اﻗﺪاﻣﯽ ﮐﻪ ﺑﻪ ﺗﺤﻘﻖ اﯾﻦ ﻫﺪف ﮐﻤـﮏ ﮐﻨـﺪ ﻣﺠـﺎز‬ ‫ﺗﻠﻘﯽ ﻣﯽﺷﻮد‪ .‬اﻣﺎ ﭼﻨﯿﻦ ﻃﺮز ﺗﻔﮑﺮي ﻣﻮرد ﭘﺬﯾﺮش اﻓﺮاد ﺟﺎﻣﻌﻪ ﯾـﺎ ﻓﻼﺳـﻔﻪ و ﻋﻠﻤـﺎي اﺧـﻼق‬ ‫ﻧﯿﺴﺖ‪ .‬ﻫﯿﭻ ﻓﺮدي ﻧﻤﯽﺗﻮاﻧﺪ ﺑﺪون رﻋﺎﯾﺖ ﻣﻌﯿﺎرﻫﺎي اﺧﻼﻗﯽ ﯾﺎ ﻗﻮاﻧﯿﻦ و ﻣﻘﺮراﺗﯽ ﮐﻪ در اﯾـﻦ‬ ‫زﻣﯿﻨﻪ وﺿﻊ ﺷﺪه اﺳﺖ ﺑﻪ دﻧﺒﺎل دﺳﺘﯿﺎﺑﯽ ﺑﻪ ﻣﻨﺎﻓﻊ ﻣﺸﺨﺺ ﺧﻮد ﺑﺎﺷﺪ‪ .‬ﻋﺪم رﻋﺎﯾـﺖ ﻣﻌﯿﺎرﻫـﺎي‬ ‫اﺧﻼﻗﯽ ﺑﻪ ﺣﺴﻦ ﺷﻬﺮت ﺑﻨﮕﺎهﻫﺎي اﻗﺘﺼﺎدي ﻟﻄﻤﻪ ﻣﯽزﻧﺪ و اﻋﺘﻤﺎد ﻃﺮﻓﻬﺎي ﺗﺠﺎري را از ﺑـﯿﻦ‬ ‫ﻣﯽﺑﺮد ﮐﻪ ﻧﺘﯿﺠﻪ آن ﺷﮑﺴﺖ ﻣﺆﺳﺴﺎت ﺑﺎزرﮔﺎﻧﯽ و ﻣﺤﺪودﺷﺪن داﻣﻨﻪ ﻓﻌﺎﻟﯿـﺖ آﻧـﺎن ﺧﻮاﻫـﺪ‬ ‫ﺑﻮد‪.‬‬ ‫اﺧﻼق ﺗﺠﺎري ﯾﮑﯽ از ﻣﻮﺿﻮﻋﺎﺗﯽ ﻣﻬﻢ اﻗﺘـﺼﺎد ﺳﯿﺎﺳـﯽ ﻧﯿـﺰ ﺑـﻪ ﺷـﻤﺎر ﻣـﯽرود‪ ،‬زﯾـﺮا در‬ ‫اﻗﺘﺼﺎد ﺳﯿﺎﺳﯽ ﻧﺘﺎﯾﺞ ﺣﺎﺻـﻞ از ﻓﻌﺎﻟﯿﺘﻬـﺎي اﻗﺘـﺼﺎدي ـ ازﺟﻤﻠـﻪ ﭼﮕـﻮﻧﮕﯽ ﺗﻮزﯾـﻊ ﺛـﺮوت ﯾـﺎ‬ ‫درآﻣﺪ ﻣﻠﯽ ـ واﺟﺪ اﻫﻤﯿﺖ زﯾﺎدي اﺳﺖ و ﻣﻌﯿﺎرﻫﺎي اﺧﻼﻗﯽ ﺣﮑﻢ ﻣﯽﮐﻨﺪ ﮐﻪ ﺗﻮزﯾﻊ درآﻣـﺪ‬ ‫ﻣﻠﯽ ﺑﻪ ﻣﻨﺼﻔﺎﻧﻪﺗﺮﯾﻦ ﺷﮑﻞ ﻣﻤﮑﻦ اﻧﺠﺎم ﮔﯿﺮد‪.‬‬ ‫اﺻﻮل اﺧﻼﻗﯽ ﺣﺎﮐﻢ ﺑﺮ ﺗﺠﺎرت‬ ‫ﻣﻬﻢﺗﺮﯾﻦ اﺻﻮل اﺧﻼﻗﯽ ﮐﻪ رﻋﺎﯾﺖ آﻧﻬﺎ در ﺗﺠﺎرت در ﺳـﻄﺢ ﺑـﯿﻦاﻟﻤﻠـﯽ ﭘﺬﯾﺮﻓﺘـﻪ ﺷـﺪه‬ ‫اﺳﺖ ﻋﺒﺎرتاﻧﺪ از‪:‬‬ ‫‪ .1‬ﺻﺪاﻗﺖ‪1‬‬ ‫ﺻﺪاﻗﺖ ﯾﺎ دﺳﺘﮑﺎري ﯾﮑﯽ از ﺧﺼﺎﯾﺺ واﻻي اﻧﺴﺎﻧﯽ اﺳﺖ و در ﻫﻤـﻪ ﻣﺮاﺣـﻞ دادوﺳـﺘﺪ‬ ‫رﻋﺎﯾﺖ آن ﺿﺮوري اﺳﺖ‪ .‬ﮐﺘﻤﺎن ﺣﻘﯿﻘﺖ ﯾﺎ اراﺋﻪ اﻃﻼﻋﺎت ﻧﺎدرﺳﺖ درﺑﺎره وﯾﮋﮔﯿﻬﺎي ﮐـﺎﻻ‬ ‫ﯾﺎ ﻓﺮﯾﺐ دادن ﻣﺸﺘﺮي اﻗﺪاﻣﯽ ﻧﺎﭘﺴﻨﺪ اﺳﺖ و ﺑﻪ ﺗﺪاوم ﻓﻌﺎﻟﯿﺘﻬﺎي ﺗﺠﺎري ﻟﻄﻤﻪ ﻣﯽزﻧﺪ‪.‬‬ ‫________________________________________________________‬ ‫‪1. honesty‬‬

‫ﺍﺧﻼﻕ ﺩﺭ ﺗﺠﺎﺭﺕ ‪٩‬‬ ‫‪ .2‬اﻧﺼﺎف‪1‬‬ ‫ﺑﺮﭘﺎﯾﻪ اﯾﻦ اﺻﻞ‪ ،‬ﻫﺮﺗﺎﺟﺮي ﺑﺎﯾﺪ ﻣﻨﺎﻓﻊ ﻃﺮف ﻣﻘﺎﺑﻞ ﯾﺎ ﺷﺮﯾﮏ ﺗﺠﺎري ﺧـﻮد را ﻋﯿﻨـ ًﺎ ﻣﺎﻧﻨـﺪ‬ ‫ﻣﻨﺎﻓﻊ ﺧﻮد در ﻧﻈﺮ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ و از روش »ﺑﺮﻧﺪه ـ ﺑﺮﻧﺪه« ﭘﯿﺮوي ﮐﻨﺪ‪.‬‬ ‫‪ .3‬ﻣﺴﺌﻮﻟﯿﺖﭘﺬﯾﺮي‪2‬‬ ‫ﺑﺮ ﭘﺎﯾﻪ اﺻﻞ ﻣﺴﺌﻮﻟﯿﺖﭘﺬﯾﺮي‪ ،‬ﺗﺠﺎر ﺑﺎﯾﺪ ﮐﻠﯿﻪ اﻃﻼﻋﺎت ﻣﺮﺗﺒﻂ ﺑـﺎ ﮐـﺎﻻ ﯾـﺎ ﺧـﺪﻣﺎت ﻗﺎﺑـﻞ‬ ‫اراﺋﻪ ﯾﺎ ﻧﮑﺎﺗﯽ را ﮐﻪ ﺑﻪ ﻧﺤﻮي در اﻧﺠﺎم ﻣﻌﺎﻣﻠﻪ ﺗﺠﺎري ﺗﺄﺛﯿﺮ ﻣﯽﮔﺬارﻧﺪ در اﺧﺘﯿﺎر ﻃﺮف ﻣﻘﺎﺑﻞ‬ ‫ﯾﺎ ﺷﺮﯾﮏ ﺗﺠﺎري آﺗﯽ ﺧﻮد ﻗﺮار دﻫﻨﺪ‪ .‬اﺻـﻞ ﻣـﺴﺌﻮﻟﯿﺖﭘـﺬﯾﺮي ﯾـﺎ ﭘﺎﺳـﺨﮕﻮ ﺑـﻮدن ﺑـﺎ اﺻـﻞ‬ ‫ﺻﺪاﻗﺖ راﺑﻄﻪ ﺗﻨﮕﺎﺗﻨﮓ دارد و در ﺣﻘﯿﻘﺖ ﻣﮑﻤﻞ آن اﺳﺖ‪.‬‬ ‫‪ .4‬ﺣﻔﻆ اﺳﺮار ﺗﺠﺎري )رازداري(‬ ‫ﺑﺎزرﮔﺎﻧﺎن از ﻟﺤﺎظ اﺧﻼﻗـﯽ ﻣﻮﻇـﻒاﻧـﺪ ﮐـﻪ اﺳـﺮار ﻣﺮﺑـﻮط ﺑـﻪ ﺳﻔﺎرﺷـﻬﺎي درﯾـﺎﻓﺘﯽ ﯾـﺎ‬ ‫ﻗﺮاردادﻫﺎﯾﯽ را ﮐﻪ ﺑﺮاي اﻧﺠﺎم ﻣﻌﺎﻣﻼت ﺗﺠﺎري ﺑـﺎ ﯾﮑـﺪﯾﮕﺮ ﻣﻨﻌﻘـﺪ ﻣـﯽﮐﻨﻨـﺪ‪ ،‬ﺣﻔـﻆ ﮐﻨﻨـﺪ‪.‬‬ ‫اﻃﻼﻋﺎت ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﻗﺮاردادﻫﺎ‪ ،‬ﻣﺬاﮐﺮات ﺗﺠﺎري ﯾﺎ ﻣﻌـﺎﻣﻼﺗﯽ ﮐـﻪ ﺻـﻮرت ﺧﻮاﻫـﺪ ﮔﺮﻓـﺖ‪،‬‬ ‫ﺟﺰو اﻃﻼﻋﺎت ﺷﺨﺼﯽ اﺳﺖ و اﻓﺸﺎي آﻧﻬﺎ ﻣﯽﺗﻮاﻧﺪ ﻣـﺸﮑﻼت زﯾـﺎدي ﺑـﺮاي ﻃـﺮﻓﯿﻦ اﯾﺠـﺎد‬ ‫ﻧﻤﺎﯾﺪ ﯾﺎ ﺑﻪ ﻧﻮﺳﺎﻧﺎت ﻏﯿﺮﻋﺎدي ﻗﯿﻤﺘﻬﺎ در ﺑﺎزار ﻣﻨﺠﺮ ﺷﻮد‪.‬‬ ‫‪ .5‬ﭘﺎﯾﺒﻨﺪي ﺑﻪ ﺗﻌﻬﺪات‬ ‫ﭘﺎﯾﺒﻨﺪي ﺑﻪ ﺗﻌﻬﺪات درﭼﺎرﭼﻮب ﻗﺮاردادﻫﺎي ﺗﺠﺎري و ﻋﺪم ﺗﺨﻠﻒ از ﻣﻔﺎد آﻧﻬﺎ ﺑﻪﻋﻨـﻮان‬ ‫ﯾﮑﯽ از اﺻﻮل اﺧﻼﻗﯽ ﻣﻬﻢ در ﺗﺠﺎرت ﺷﻨﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ‪ .‬اﮔﺮﭼﻪ در اﻏﻠﺐ ﻣـﻮارد ﻗـﻮاﻧﯿﻦ و‬ ‫ﻣﻘﺮرات ﺗﺠﺎري وﻇﺎﯾﻒ ﻃﺮﻓﯿﻦ را در زﻣﯿﻨﻪ اﯾﻔـﺎي ﺗﻌﻬـﺪات ﻣﺸﺨـﺼﯽ ﻣـﯽﮐﻨـﺪ اﻣـﺎ در ﻫـﺮ‬ ‫ﻗﺮاردادي ﺑﻪ ﻣﻮاردي ﻣﯽﺗﻮان ﺑﺮﺧﻮرد ﮐﺮد ﮐﻪ ﻗـﺎﻧﻮن در آن زﻣﯿﻨـﻪ ﺗﮑﻠﯿـﻒ ﻣـﺸﺨﺺ ﺑـﺮاي‬ ‫ﺗﺠﺎر ﺗﻌﯿﯿﻦ ﻧﮑﺮده اﺳﺖ و ﺻﺮﻓﺎً ﭘﺎﯾﺒﻨﺪ ﺑﻮدن ﺑﻪ اﺻﻮل اﺧﻼﻗﯽ ﻣﯽﺗﻮاﻧﺪ اﻧﺠﺎم ﮐﺎﻣﻞ ﻣﻌﺎﻣﻠﻪ ﯾـﺎ‬ ‫________________________________________________________‬ ‫‪1. fairness‬‬ ‫‪2. accountability‬‬

‫اﺧﻼق در ﺗﺠﺎرت‬ ‫‪١٠‬‬ ‫ﻣﻔﺎد ﻗﺮارداد را ﺗﻀﻤﯿﻦ ﻧﻤﺎﯾﺪ‪.‬‬ ‫در اﯾﻨﺠﺎ ﻻزم اﺳﺖ ﯾﺎدآور ﺷﻮﯾﻢ ﮐﻪ اﻏﻠﺐ ﻣﺆﺳﺴﺎت ﺑﺎزرﮔﺎﻧﯽ و ﺻﻨﻌﺘﯽ در ﮐـﺸﻮرﻫﺎي‬ ‫ﺗﻮﺳﻌﻪﯾﺎﻓﺘﻪ ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر آﻣﻮزش ﻧﮑﺎت اﺧﻼﻗﯽ ﺑﻪ ﮐﺎرﮐﻨﺎن ﺧﻮد‪ ،‬ﺑﻪ ﺗﺪوﯾﻦ ﻣﻨﺸﻮرﻫﺎي اﺧﻼﻗـﯽ‬ ‫ﯾﺎ دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻠﻬﺎي وﯾﮋهاي در اﯾﻦ زﻣﯿﻨﻪ اﻗﺪام ﮐﺮدهاﻧﺪ ﮐﻪ رﻋﺎﯾﺖ ﻣﻔﺎد آﻧﻬـﺎ ﺑـﺮاي ﮐﺎرﮐﻨـﺎن‬ ‫اﻟﺰاﻣﯽ اﺳﺖ‪ .‬داﻧﺸﮕﺎهﻫﺎي ﻣﻌﺘﺒﺮ در ﺗﺪوﯾﻦ اﯾﻦ اﺻﻮل ﻧﻘﺶ اﺻﻠﯽ را اﯾﻔﺎ ﮐﺮدهاﻧﺪ‪.‬‬ ‫در اﻏﻠﺐ اﯾﻦ دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻠﻬﺎ ﺑﻪ ﮐﺎرﮐﻨﺎن رﻫﻨﻤﻮد داده ﺷﺪه اﺳﺖ ﮐﻪ‪:‬‬ ‫‪ .1‬درﺳﺖ ﮐﺮدار ﺑﺎﺷﻨﺪ‪.‬‬ ‫‪ .2‬ﻣﺤﯿﻄﯽ آﮐﻨﺪه از ﺻﻔﺎ و ﺻﻤﯿﻤﯿﺖ ﺑﺮاي ﻓﻌﺎﻟﯿﺖ ﺗﺠﺎري اﯾﺠﺎد ﻧﻤﺎﯾﻨﺪ‪.‬‬ ‫‪ .3‬ﺳﻄﺢ ﮐﺎراﯾﯽ ﺧﻮد را اﻓﺰاﯾﺶ دﻫﻨﺪ‪.‬‬ ‫‪ .4‬اﻃﻼﻋﺎت ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﻗﺮاردادﻫﺎي ﻣﻨﻌﻘﺪه ﺷﺮﮐﺖ ﺧﻮد را ﻓـﺎش ﻧﮑﻨﻨـﺪ‪ .‬ﺑـﻪﮔﻮﻧـﻪايﮐـﻪ‬ ‫ﻣﺸﺘﺮﯾﺎن اﻃﻤﯿﻨﺎن ﺣﺎﺻﻞ ﻧﻤﺎﯾﻨﺪ ﮐﻪ ﮐﺴﯽ از اﺳﺮار ﺣﺮﻓﻪاي آﻧﺎن ﻣﻄﻠﻊ ﻧﺨﻮاﻫﺪ ﺑﻮد‪.‬‬ ‫‪ .5‬از داراﯾﯿﻬﺎي ﺷﺮﮐﺖ اﻋﻢ از داراﯾﯽﻫﺎي ﻣﺎدي )ﻣﺎﺷﯿﻦآﻻت‪ ،‬اﺑﻨﯿﻪ‪ ،‬ﺗﺠﻬﯿـﺰات‪ ،‬اﻣـﻮال‬ ‫ﻣﺎدي و ﻏﯿﺮﻣﺎدي ﺣﻘﻮق ﻣﺎﻟﮑﯿﺖ ﻣﻌﻨﻮي‪ ،‬اﻃﻼﻋﺎت ﻣﺮﺑﻮط ﺑـﻪ ﻓﻨﺎورﯾﻬـﺎ‪ ،‬اﺧﺘﺮاﻋـﺎت‪،‬‬ ‫اﮐﺘﺸﺎﻓﺎت‪ ،‬ﻓﺮاﯾﻨﺪﻫﺎي ﻧﻮﯾﻨﯽ ﮐﻪ در ﭘﯿﺸﺮﻓﺖ اﻣﺮ ﺗﺠﺎرت و ﺻﻨﻌﺖ ﺗﺄﺛﯿﺮﮔـﺬار اﺳـﺖ(‬ ‫ﺑﻪ ﺧﻮﺑﯽ ﺣﻔﺎﻇﺖ ﻧﻤﺎﯾﻨﺪ‪.‬‬ ‫‪ .6‬دﺳﺘﺎوردﻫﺎي ﭘﮋوﻫﺶ ﺧﻮد را ﺑﻪﻃﻮر ﻣﺴﺘﻤﺮ ﺑﻪ ﻣﺪﯾﺮﯾﺖ ﯾﺎ ﻣﺴﺌﻮل ذيرﺑﻂ در ﺷﺮﮐﺖ‬ ‫ﮔﺰارش دﻫﻨﺪ‪.‬‬ ‫‪ .7‬ﻓﻌﺎﻟﯿﺘﻬﺎي ﺷﺮﮐﺖ را در ﻣﻮاردي ﮐﻪ ﻣﻐﺎﯾﺮ ﺑﺎ ﻗﺎﻧﻮن ﯾﺎ اﺧﻼق ﺣﺮﻓﻪاي ﺗﻠﻘﯽ ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ ﺑﻪ‬ ‫ﻃﻮر ﻣﺴﺘﻨﺪ ﺑﻪ ﻣﺪﯾﺮﯾﺖ اﻋﻼم ﻧﻤﺎﯾﻨﺪ‪.‬‬ ‫‪ .8‬ﻫﻨﮕﺎم ﺑﺮﻗﺮاري ارﺗﺒﺎط ﮐﺎري ﺑﺎ رﻗﺒﺎي ﺗﺠﺎري ﮐﺎﻣﻼً ﻣﺤﺘﺎط ﺑﺎﺷـﻨﺪ ﺗـﺎ اﻃﻼﻋـﺎﺗﯽ ﮐـﻪ‬ ‫اراﺋﻪ آﻧﻬﺎ ﺑﻪ ﻣﺼﻠﺤﺖ ﺷﺮﮐﺖ ﻧﯿﺴﺖ در اﺧﺘﯿﺎر رﻗﺒﺎ ﻗﺮار ﻧﮕﯿﺮد‪.‬‬ ‫‪ .9‬ﮔﺮدآوري اﻃﻼﻋﺎت در ﺧﺼﻮص ﻓﻌﺎﻟﯿﺘﻬﺎي ﺷﺮﮐﺘﻬﺎي رﻗﯿﺐ ﺑـﻪوﯾـﮋه ﻧﻘـﺎط ﺿـﻌﻒ‪،‬‬ ‫ﻗﻮت‪ ،‬ﻓﺮﺻﺘﻬﺎ ﯾﺎ ﺗﻬﺪﯾﺪﻫﺎي آﻧﺎن از وﻇﺎﯾﻒ ﺣﺮﻓﻪاي ﮐﺎرﮐﻨﺎن ﺷﺮﮐﺖ ﺗﻠﻘﯽ ﻣﯽﺷـﻮد‬ ‫و ﺑﺎ اﺻﻮل اﺧﻼﻗﯽ ﺣﺎﮐﻢ ﺑﺮ ﺗﺠﺎرت ﻣﻨﺎﻓﺎت ﻧﺪارد‪.‬‬

‫ﺍﺧﻼﻕ ﺩﺭ ﺗﺠﺎﺭﺕ ‪١١‬‬ ‫‪.10‬ﮐﺎرﮐﻨﺎن ﺷﺮﮐﺖ ﻫﻨﮕﺎم ﻓﻌﺎﻟﯿﺘﻬﺎي ﺑﺎزارﯾﺎﺑﯽ ﯾـﺎ اﻧﺠـﺎم ﻣـﺬاﮐﺮات ﺗﺠـﺎري ﺑـﺮاي ﻋﻘـﺪ‬ ‫ﻗﺮارداد ﯾﺎ ﻣﻼﻗﺎﺗﻬﺎي ﺧﺎرﺟﯽ ﻣﯽﺗﻮاﻧﻨﺪ ﻫﺪاﯾﺎﯾﯽ را ﮐﻪ ﺷﺮﮐﺖ در اﺧﺘﯿـﺎر آﻧـﺎن ﻗـﺮار‬ ‫داده اﺳﺖ و ارزش ﻣﺤﺪودي دارﻧﺪ ﺑـﻪ ﻃـﺮف آﺗـﯽ ﺗﺠـﺎري ﺧـﻮد ﯾـﺎ اﻓـﺮاد ﺗﯿﻤﻬـﺎي‬ ‫ﻣﺬاﮐﺮهﮐﻨﻨﺪه اراﺋﻪ دﻫﻨﺪ ﯾﺎ اﺷﯿﺎي ﮐﺎدوﯾﯽ ﻃﺮف ﻣﻘﺎﺑﻞ را ﮐﻪ ﮔﺮاﻧﺒﻬﺎ ﻧﯿـﺴﺘﻨﺪ ﻣﺘﻘـﺎﺑﻼً‬ ‫درﯾﺎﻓﺖ ﻧﻤﺎﯾﻨﺪ‪ .‬ﺑﻪ ﻫﺮﺣﺎل اﺧﺬ اﺷﯿﺎي ﮔﺮاﻧﺒﻬﺎ ﯾﺎ ﮐﺎدوﻫﺎي ﻏﯿﺮﻣﺘﻌﺎرف ﺧﻼف اﺻـﻮل‬ ‫اﺧﻼﻗﯽ اﺳﺖ و از ﻧﻈﺮ ﺷﺮﮐﺖ ﺟﺮم ﻣﺤﺴﻮب ﻣﯽﺷﻮد‪.‬‬ ‫‪.11‬ﮐﺎرﮐﻨﺎن ﺷﺮﮐﺖ در ﺧﻼل ﺳﻔﺮﻫﺎي ﺗﺠـﺎري ﯾـﺎ ﻣﺄﻣﻮرﯾﺘﻬـﺎي ﺑﺎزارﯾـﺎﺑﯽ ﻣﺠﺎزﻧـﺪ ﮐـﻪ‬ ‫دﻋﻮت ﻃﺮﻓﻬﺎي ﺗﺠﺎري آﺗﯽ ﯾﺎ اﻓـﺮادي را ﮐـﻪ ﺑـﺎ آﻧﻬـﺎ ﻣـﺬاﮐﺮه ﺧﻮاﻫﻨـﺪ ﮐـﺮد ﺑـﺮاي‬ ‫ﺻﺮف ﻧﻬﺎر ﯾﺎ ﺷﺎم ﺑﭙﺬﯾﺮﻧﺪ‪ .‬ﻣﺸﺮوط ﺑﺮ آﻧﮑﻪ اﯾﻦ ﻗﺒﯿﻞ ﻣﺮاﺳﻢ ﺑﺎ ﻋﺮف و ﺳـﻨﻦ ﺗﺠـﺎري‬ ‫ﮐﺸﻮري ﮐﻪ در آن ﺑﻪ ﻓﻌﺎﻟﯿﺖ ﺗﺠﺎري اﻗﺪام ﮐﺮدهاﻧﺪ ﺳﺎزﮔﺎري داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬ ‫‪.12‬اﮔﺮ ﮐﺎرﮐﻨﺎن ﺷﺮﮐﺖ در ﺳﻔﺮﻫﺎي ﺧﺎرﺟﯽ ﯾﺎ ﻗﺒﻮل دﻋﻮت ﺑﺮاي ﺷﺮﮐﺖ در ﻣﺮاﺳﻢ ﯾﺎ‬ ‫ﺗﺸﺮﯾﻔﺎت ﺧﺎﺻﯽ ـ ﺑﻪ ﺳﺒﺐ ﻧﺘﺎﯾﺞ ﺣﺎﺻﻞ از آن ـ دﭼﺎر ﺗﺮدﯾﺪ ﺑﺎﺷﻨﺪ ﺑﻬﺘﺮ اﺳﺖ ﮐـﻪ ﺑـﺎ‬ ‫ﻣﺴﺌﻮﻻن ذيرﺑﻂ در ﺷﺮﮐﺖ ﻣﺸﻮرت و ﻃﺒﻖ رﻫﻨﻤﻮد آﻧﺎن اﻗﺪام ﻧﻤﺎﯾﻨﺪ‪.‬‬ ‫‪.13‬ﮐﺎرﮐﻨﺎن ﺷﺮﮐﺖ ﻫﻤﻮاره ﺑﺎﯾﺪ ﺑﻪ ﺧﺎﻃﺮ داﺷـﺘﻪ ﺑﺎﺷـﻨﺪ ﮐـﻪ ﻣﻨـﺎﻓﻊ اﺟﺘﻤـﺎﻋﯽ و ﻣـﺼﺎﻟﺢ‬ ‫ﮐﺸﻮر ﻣﺘﺒﻮﻋﺸﺎن ﻓﺮاﺗﺮ از ﻣﻨﺎﻓﻊ ﺷﺨﺼﯽ آﻧﺎن ﻗﺮار دارد‪.‬‬ ‫‪.14‬در ﻣﻼﻗﺎﺗﻬﺎي ﺗﺠﺎري ﺑﺎ ﻫﺮ ﻓﺮدي ﺑﺎﯾﺪ ﻣﺘﻨﺎﺳﺐ ﺑﺎ ﺷﺄن و ﻣﻨﺰﻟﺖ او رﻓﺘﺎر ﺷﻮد‪.‬‬ ‫‪.15‬ﮐﺎرﮐﻨﺎن ﺷﺮﮐﺖ اﺟﺎزه ﻧﺪارﻧﺪ ﮐﻪ ﺑﺎﺑﺖ ﻋﻘﺪ ﻗﺮاردادﻫﺎي ﺗﺠﺎري ﺑﺎ ﻃﺮﻓﻬـﺎي ﺗﺠـﺎري‬ ‫از آﻧﺎن »ﭘﻮرﺳﺎﻧﺖ« ﯾﺎ »ﮐﺎرﻣﺰد« درﯾﺎﻓﺖ دارﻧﺪ‪ .‬اﻋﻄﺎي ﻫﺮ ﻧـﻮع ﭘـﺎداش ﺑـﻪ ﮐﺎرﮐﻨـﺎن‬ ‫ﺷﺮﮐﺖ ﺑﺎﺑﺖ ﺧﺪﻣﺎﺗﯽ ﮐﻪ اﻧﺠﺎم ﻣﯽدﻫﻨﺪ ﺑﺮﻋﻬﺪة ﺧﻮد ﺷﺮﮐﺖ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫‪.16‬ﮐﻠﯿﻪ ﻣﻌﺎﻣﻼت اﻧﺠﺎم ﺷﺪه در ﺷﺮﮐﺖ ﺑﺎﯾﺪ ﻣﺒﺘﻨﯽ ﺑﺮ اﺳﻨﺎد و ﻣﺪارك رﺳﻤﯽ ﺑـﻮده و از‬ ‫روﺷﻬﺎي ﺣﺴﺎﺑﺪاري ﻣﻮرد ﺗﺄﯾﯿﺪ ﺷﺮﮐﺖ ﺑﺮاي ﺛﺒﺖ‪ ،‬ﻧﮕﻬﺪاري و ﺑﺮرﺳﯽ آﻧﻬﺎ اﺳـﺘﻔﺎده‬ ‫ﺷﻮد‪.‬‬

‫اﺧﻼق در ﺗﺠﺎرت‬ ‫‪١٢‬‬ ‫روﯾﻪﻫﺎي ﺗﺠﺎري ﻧﺎﻣﻄﻠﻮب ﯾﺎ ﻏﯿﺮﻣﻨﺼﻔﺎﻧﻪ‬ ‫روﯾﻪﻫﺎي ﺗﺠﺎري ﻧﺎﻣﻄﻠﻮب ﯾﺎ ﻏﯿﺮﻣﻨﺼﻔﺎﻧﻪ ﺑﻪ رﻓﺘﺎرﻫﺎ ﯾﺎ اﻗﺪاﻣﺎﺗﯽ اﻃـﻼق ﻣـﯽﺷـﻮد ﮐـﻪ در‬ ‫ﺗﺠﺎرت – اﻋﻢ از ﺗﺠﺎرت داﺧﻠﯽ ﯾـﺎ ﺑـﯿﻦاﻟﻤﻠﻠـﯽ ـ اﻧﺠـﺎم دادن آﻧﻬـﺎ ﺧـﻼف اﺧـﻼق ﺑـﻮده و‬ ‫ﻣﻮﺟﺐ ﺑﺮوز ﺧﺴﺎرت ﺑﻪ ﻃﺮف ﯾﺎ ﻃﺮﻓﻬﺎي ﺗﺠﺎري ﻣﯽﺷﻮد‪.‬‬ ‫از ﻣﻬﻢﺗﺮﯾﻦ روﯾﻪﻫﺎي ﺗﺠﺎري ﻧﺎﻣﻄﻠﻮب )ﻏﯿﺮﻣﻨﺼﻔﺎﻧﻪ( ﻣﯽﺗﻮان ﺑﻪ ﻣﻮارد زﯾﺮ اﺷﺎره ﮐﺮد‪:‬‬ ‫‪ -‬ﺗﺒﻠﯿﻐﺎت ﮔﻤﺮاهﮐﻨﻨﺪه؛‬ ‫‪ -‬ﺑﺎزارﯾﺎﺑﯽ ﺑﺮاي ﮐﺎﻻﻫﺎي زﯾﺎنآور؛‬ ‫‪ -‬ﻋﺪم اﻧﻄﺒﺎق ﮐﺎﻻي ﺗﻮﻟﯿﺪي ﯾﺎ ﻋﺮﺿﻪ ﺷﺪه ﺑﺎ ﻧﻤﻮﻧﻪ ﻣﻮرد ﺗﻮاﻓﻖ؛‬ ‫‪ -‬ﻣﺨﻔﯽ ﻧﮕﻬﺪاﺷﺘﻦ ﻋﯿﺐ ذاﺗﯽ ﮐﺎﻻ از دﯾﺪ ﺧﺮﯾﺪار ﺑﻪﻃﻮر آﮔﺎﻫﺎﻧﻪ؛‬ ‫‪ -‬داﻣﭙﯿﻨﮓ ﯾﺎ ﻓﺮوش ﮐﺎﻻ ﺑﻪ ﻗﯿﻤﺘﯽ ﮐﻤﺘﺮ از ﻫﺰﯾﻨﻪ ﻧﻬﺎﯾﯽ ﺗﻮﻟﯿﺪ؛‬ ‫‪ -‬ﻋﺪم ﺗﺤﻮﯾﻞ ﯾﺎ ارﺳﺎل ﺑﻪ ﻣﻮﻗﻊ ﮐﺎﻻ؛‬ ‫‪ -‬ﺗﺒﻌﯿﺾ در ﻓﺮوش ﮐﺎﻻ ﺑﻪ ﻣﺸﺘﺮﯾﺎن‪.‬‬ ‫در ﻗﻮاﻧﯿﻦ ﺑﺮﺧﯽ از ﮐﺸﻮرﻫﺎ روﯾﻪﻫﺎي ﺗﺠﺎري ﻏﯿﺮﻣﻨﺼﻔﺎﻧﻪ ﺑﻪﻃﻮر ﮐﺎﻣﻞ ﻣﺸﺨﺺ ﺷﺪهاﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﺑﺮاي ﻧﻤﻮﻧﻪ ﻣﯽﺗﻮان ﺑﻪ ﻓﻬﺮﺳﺖ زﯾﺮ ﮐﻪ ﺗﻮﺳﻂ »اﻧﺴﺘﯿﺘﻮي اﻃﻼﻋﺎت ﺣﻘﻮﻗﯽ ﮐﺎﻧﺎدا«‪ 1‬اراﺋـﻪ‬ ‫ﺷﺪه اﺳﺖ‪ ،‬اﺳﺘﻨﺎد ﮐﺮد‪ .‬اﻧﺴﺘﯿﺘﻮي ﻣﺰﺑﻮر اﻗـﺪاﻣﺎت ﯾـﺎ رﻓﺘﺎرﻫـﺎي زﯾـﺮ را در زﻣـﺮه »روﯾـﻪﻫـﺎي‬ ‫ﺗﺠﺎري ﻧﺎﻣﻄﻠﻮب ﯾﺎ ﻏﯿﺮﻣﻨﺼﻔﺎﻧﻪ« ﺗﻠﻘﯽ ﮐﺮده اﺳﺖ‪.‬‬ ‫‪ .1‬ﺑﯿﺎنﮐﺮدن ﺻﻔﺎت ﯾﺎ اﻣﺘﯿﺎزات ﯾﺎ ﻓﻮاﯾﺪ ﺧﺎﺻﯽ ﺑﺮاي ﮐﺎﻻﻫـﺎ ﯾـﺎ ﺧـﺪﻣﺎت ﻋﺮﺿـﻪ‬ ‫ﺷﺪه ﺑﺪون آﻧﮑﻪ داراي ﭼﻨﯿﻦ ﺻﻔﺎت‪ ،‬اﻣﺘﯿﺎزات ﯾﺎ ﻓﻮاﯾﺪي ﺑﺎﺷﻨﺪ‪.‬‬ ‫‪ .2‬ذﮐﺮ ﮐﯿﻔﯿﺖ‪ ،‬درﺟﻪﺑﻨﺪي ﯾﺎ اﺳﺘﺎﻧﺪارد وﯾـﮋهاي ﺑـﺮاي ﯾـﮏ ﮐـﺎﻻ ﯾـﺎ ﺧـﺪﻣﺖ در‬ ‫ﺣﺎﻟﯽ ﮐﻪ ﻓﺎﻗﺪ آن ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬ ‫‪ .3‬ذﮐـﺮ ﻣﻨـﺸﺄ‪ 2‬ﻣـﺪل ﯾـﺎ ﺳـﺒﮏ‪ 3‬وﯾـﮋهاي ﺑـﺮاي ﯾـﮏ ﮐـﺎﻻ ﺑـﻪ ﻃـﻮر ﻧﺎدرﺳـﺖ و‬ ‫________________________________________________________‬ ‫‪1. Canadian Legal Information Institute‬‬ ‫‪2 -Origin‬‬ ‫‪3 -Style‬‬

‫ﺍﺧﻼﻕ ﺩﺭ ﺗﺠﺎﺭﺕ ‪١٣‬‬ ‫ﻏﯿﺮواﻗﻌﯽ‪.‬‬ ‫‪ .4‬ﺗﻌﯿﯿﻦ »ﮐﺎرﮐﺮد« ﯾﺎ زﻣﺎن اﺳﺘﻔﺎده ﻏﯿﺮواﻗﻌﯽ ﺑﺮاي ﯾﮏ ﮐﺎﻻ‪.‬‬ ‫‪ .5‬ﻋﺮﺿﮥ ﮐﺎﻻي ﮐﻬﻨﻪ ﯾﺎ ﻣﺴﺘﻌﻤﻞ ﺑﻪ ﻣﺸﺘﺮي ﺑـﻪ ﺟـﺎي ﮐـﺎﻻي ﻧـﻮ ﯾـﺎ ﺗﺤﻮﯾـﻞ دادن‬ ‫ﮐﺎﻻي ﺗﻌﻤﯿﺮ ﺷﺪه ﯾﺎ ﻏﯿﺮﻗﺎﺑﻞ اﺳﺘﻔﺎده ﺑﻪ ﻣﺸﺘﺮي در ﻋﻮض ﮐﺎﻻي ﺗﺎزه ﺳﺎﺧﺖ‪.‬‬ ‫‪ .6‬ذﮐﺮ دﻻﯾﻞ ﻏﯿﺮواﻗﻌﯽ ﺑﺮاي ﻓﺮوش ﯾﺎ ﻋﺮﺿﻪ ﮐﺎﻻ ﺑﺎ ﻗﯿﻤﺖ ﮐﻤﺘﺮ ﺑﻪ ﻣﺸﺘﺮي‪.‬‬ ‫‪ .7‬ﺑﺮﺧﻮردارﻧﮑﺮدن ﻣﺼﺮفﮐﻨﻨﺪه ﮐﺎﻻ ﯾﺎ ﺧﺪﻣﺖ از ﺣﻘﻮﻗﯽ ﮐـﻪ ﻗـﺎﻧﻮن ﺑـﺮاي وي‬ ‫در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ‪.1‬‬ ‫‪ .8‬ﺑﺰرگ ﺟﻠﻮه دادن ﺣﺠﻢ ﮐﺎﻻﻫﺎ ﯾﺎ ﻣﯿﺰان ﻣﺤﺼﻮﻻﺗﯽ ﮐﻪ ﻋﺮﺿـﻪﮐﻨﻨـﺪه ﻗـﺎدر ﺑـﻪ‬ ‫اراﺋﻪ آﻧﻬﺎﺳﺖ )ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ آﻧﭽﻪ ﻓﺮوﺷﻨﺪه ﯾﺎ ﻋﺮﺿﻪﮐﻨﻨﺪه ﺣﻘﯿﻘﺘﺎً ﺗﻮاﻧﺎﯾﯽ اراﺋﻪ آﻧﻬـﺎ‬ ‫را داراﺳﺖ(‪.‬‬ ‫‪ .9‬ﺗﺎماﻻﺧﺘﯿﺎر ﻧﺒﻮدن ﻓﺮوﺷﻨﺪه‪ ،‬ﻧﻤﺎﯾﻨﺪﮔﯽ ﻓﺮوش ﯾﺎ ﺑﺎزارﯾﺎب ﻫﻨﮕﺎم ﻣـﺬاﮐﺮه ﺑـﺮاي‬ ‫ﻋﻘﺪ ﻗﺮارداد ﻧﻬﺎﯾﯽ ﻓﺮوش در ﺷﺮاﯾﻄﯽ ﮐﻪ ﺑﻪ ﺧﺮﯾﺪار ﺧﻼف اﯾﻦ ﻣﻮﺿﻮع ﮔﻔﺘـﻪ‬ ‫ﺷﺪه اﺳﺖ‪.‬‬ ‫‪.10‬اﻋﻼم ﯾﮏ ﻗﯿﻤﺖ ﺗﺨﻤﯿﻨﯽ ﯾﺎ ﮐﺎرﺷﻨﺎﺳﯽ ﻧﺸﺪه ﺑﻪ ﺧﺮﯾﺪار ﺑﺮاي ﮐـﺎﻻ ﯾـﺎ ﺧـﺪﻣﺖ‬ ‫ﻗﺎﺑﻞاراﺋﻪ ﮐﻪ ﻫﯿﭻﮔﻮﻧﻪ ﺗﻨﺎﺳﺒﯽ ﺑـﺎ ﻗﯿﻤـﺖ ﻧﻬـﺎﯾﯽ ﮐـﺎﻻ و ﻫﺰﯾﻨـﻪﻫـﺎﯾﯽ ﮐـﻪ ﺑـﻪ آن‬ ‫اﻓﺰوده ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ‪ ،‬ﻧﺪاﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬ ‫)ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﺧﺮﯾﺪار ﺑﺎﻟﻘﻮه در ﺑﺪو اﻣﺮ از ﻗﯿﻤﺖ ﻧﻬﺎﯾﯽ ﮐﺎﻻ ﻣﻄﻠﻊ ﻣﯽﺑﻮد ﻫﺮﮔﺰ ﺑﻪ ﺧﺮﯾﺪ آن ـ‬ ‫ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻫﺰﯾﻨﻪﻫﺎي ﺗﻌﻠﻖ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺑﻌﺪي ـ رﻏﺒﺖ ﻧﺸﺎن ﻧﻤﯽداد‪(.‬‬ ‫‪.11‬ﺑﺮآورد ﻫﺰﯾﻨﻪ ﻏﯿﺮواﻗﻌﯽ ﺑﺮاي ﮐﺎﻻﻫﺎ ﯾﺎ ﺧﺪﻣﺎﺗﯽ ﮐﻪ ﺗﺒﻠﯿـﻎ ﺑـﺮاي آﻧﻬـﺎ ـ ﺗﻮﺳـﻂ‬ ‫آژاﻧﺲ ﺗﺒﻠﯿﻐﺎﺗﯽ ـ ﻣﺪﻧﻈﺮ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫‪ .12‬ﺑــﺮاورد ﻫﺰﯾﻨــﻪ ﻏﯿﺮواﻗﻌــﯽ ﺑــﺮاي ﻣــﺸﺎرﮐﺖ دادن ﮐﺎﻻﻫــﺎ در ﻧﻤﺎﯾــﺸﮕﺎهﻫــﺎي‬ ‫اﺧﺘﺼﺎﺻﯽ ﯾﺎ ﺑﯿﻦاﻟﻤﻠﻠﯽ‪.‬‬ ‫)ﺗﺤﻤﯿﻞ ﻫﺰﯾﻨﻪﻫﺎي ﮔﺰاف ﺑﻪ ﺷﺮﮐﺘﻬﺎ ﯾﺎ ﻣﺆﺳﺴﺎﺗﯽ ﮐﻪ ﮐﺎﻻﻫﺎ ﯾﺎ ﺧﺪﻣﺎت آﻧﻬـﺎ در ﻣﻌـﺮض‬ ‫________________________________________________________‬ ‫‪ .‬در ﻣﻮرد ﺣﻘﻮق ﻗﺎﻧﻮﻧﯽ ﻣﺼﺮفﮐﻨﻨﺪﮔﺎن در ﺻﻔﺤﺎت ﺑﻌﺪ ﺗﻮﺿﯿﺤﺎت ﮐﺎﻓﯽ اراﺋﻪ ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ‪ .‬‬

‫اﺧﻼق در ﺗﺠﺎرت‬ ‫‪١٤‬‬ ‫ﻧﻤﺎﯾﺶ ﻗﺮار ﻣﯽﮔﯿﺮد در ﺷﺮاﯾﻄﯽ ﮐﻪ ﺗﻌﺮﻓﻪﻫﺎي ﻫﺰﯾﻨﻪﻫﺎي اوﻟﯿﻪ ﺑﻪ ﻣﺮاﺗﺐ ﮐﻤﺘـﺮ ﺑـﻪ آﻧﻬـﺎ‬ ‫اﻋﻼم ﺷﺪه ﺑﺎﺷﺪ(‪.‬‬ ‫‪ .13‬راﯾﮕﺎن اﻋﻼم ﮐﺮدن ﺑﺮﺧﯽ از اﻗﻼم )ﮐﺎﻻ ـ ﺧﺪﻣﺎت( در ﺣﯿﻦ ﻋﻘـﺪ ﻗـﺮارداد ﯾـﺎ‬ ‫ﻣﺬاﮐﺮات ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﻓﺮوش و اﺧﺬ ﺑﻬﺎي آﻧﻬﺎ در ﻧﻬﺎﯾﺖ اﻣﺮ‪.‬‬ ‫‪ .14‬ﻣﺒﺎﻟﻐﻪﮐﺮدن ﯾﺎ اﻏﺮاقﮔﻮﯾﯽ در ﺧﺼﻮص ﮐﺎﻻﻫﺎ ﯾﺎ ﺧﺪﻣﺎت ﻗﺎﺑﻞ اراﺋﻪ ﺑﻪ ﻣﺸﺘﺮي‬ ‫ﯾﺎ ﻣﺒﻬﻢﮔﺬاردن ﺑﺮﺧﯽ از ﻧﮑﺎت ﯾﺎ ﻣﻮﺿﻮﻋﺎت اﺳﺎﺳﯽ در ﻗﺮارداد ﻣﻨﻌﻘﺪه‪.‬‬ ‫ﻧﮑﺎت ﮐﻠﯽ اﺧﻼﻗﯽ در اﻣﺮ ﺗﺠﺎرت‬ ‫اﻏﻠﺐ اﻧﺠﻤﻨﻬﺎي ﺑﺎزارﯾﺎﺑﯽ در رﻫﻨﻤﻮدﻫﺎي ﮐﻠﯽ ﺧﻮد ﺑﻪ اﻋﻀﺎ از آﻧﻬﺎ درﺧﻮاﺳﺖ ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ‬ ‫ﮐﻪ ﻧﮑﺎت اﺧﻼﻗﯽ زﯾﺮ را در اﻣﺮ دادوﺳﺘﺪ رﻋﺎﯾﺖ ﻧﻤﺎﯾﻨﺪ‪:‬‬ ‫‪ .1‬ﭘﺎﯾﺒﻨﺪ ﺑﻮدن ﺑﻪ اﺻﻞ ﻣﺸﺘﺮي ﻣﺪاري و ﺗﻼش ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﺟﻠﺐ رﺿـﺎﯾﺖ ﻣـﺸﺘﺮي ﺑـﻪ‬ ‫ﮐﺎﻣﻞﺗﺮﯾﻦ ﺷﮑﻞ ﻣﻤﮑﻦ؛‬ ‫‪ .2‬ﺻﺮاﺣﺖ و ﺻﺪاﻗﺖ در ﻣﻌﺮﻓﯽ ﮐﺎﻻﻫﺎ و ﺧﺪﻣﺎت و اﻋﻼم ﺷﺮاﯾﻂ ﻣﻌﺎﻣﻠﻪ؛‬ ‫‪ .3‬ﺣﻤﻞ ﮐﺎﻻ در رأس ﻣﻮﻋﺪ ﻣﻘﺮر و ﻃﺒﻖ ﺟﺪول زﻣﺎﻧﯽ ﻣﻮرد ﺗﻮاﻓﻖ؛‬ ‫‪ .4‬ﺑﺮﻗﺮاري ارﺗﺒﺎط ﺑﺎ ﻃﺮﻓﻬﺎي ﺗﺠﺎري ﺑﺎ روﺷﻬﺎي ﻣﺤﺘﺮﻣﺎﻧﻪ و ﺗﻮأم ﺑﺎ ادب؛‬ ‫‪ .5‬ﭘﺎﺳﺨﮕﻮﯾﯽ ﺑﻪ درﺧﻮاﺳﺘﻬﺎ ﯾﺎ ﺷﮑﺎﯾﺎت ﺑﻪ روش ﺳﺎزﻧﺪه و در زﻣﺎن ﻣﻌﯿﻦ؛‬ ‫‪ .6‬ﻣﺤﺮﻣﺎﻧﻪ ﺗﻠﻘﯽﮐﺮدن اﻃﻼﻋﺎت ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﻣﺸﺘﺮﯾﺎن؛‬ ‫‪ .7‬ﻋﺪم اﺳﺘﻔﺎده از اﻃﻼﻋﺎت ﻣﺸﺘﺮﯾﺎن ﺑﺮاي ﻫﺪﻓﻬﺎي ﻏﯿﺮﺗﺠﺎري‪.‬‬ ‫اﺗﺤﺎدﯾﻪ ﺑﺎزارﯾﺎﺑﯽ ﻣﺴﺘﻘﯿﻢ‪ 1‬اﯾﺎﻻت ﻣﺘﺤﺪه در رﻫﻨﻤﻮدﻫﺎي ﺧﻮد ﺑﺎ ﻋﻨﻮان »روﺷﻬﺎي اﺧـﻼق‬ ‫ﺗﺠﺎري«‪ 2‬از اﻋﻀﺎي ﺧﻮد درﺧﻮاﺳﺖ ﮐﺮده اﺳﺖ ﻧﮑﺎت زﯾﺮ را رﻋﺎﯾﺖ ﮐﻨﻨﺪ‪:‬‬ ‫‪ .1‬ﭘﯿﺸﻨﻬﺎدﻫﺎي ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﻓﺮوش ﮐﺎﻻ )ﭘﯿﺶﻓﺎﮐﺘﻮر( ﺑﺎﯾﺪ ﮐﺎﻣﻞ‪ ،‬ﺷﻔﺎف )ﺑـﺪون اﺑﻬـﺎم( و‬ ‫ﻣﻨﻄﺒﻖ ﺑﺎ واﻗﻌﯿﺖ ﺑﺎﺷﺪ ﺑﻪ ﮔﻮﻧﻪاي ﮐﻪ ﺧﺮﯾﺪار ﺑﺎﻟﻘﻮه ﺑﻪ ﻃﻮر دﻗﯿـﻖ ﺑـﻪ ﻣﺎﻫﯿـﺖ ﮐـﺎﻻي‬ ‫________________________________________________________‬ ‫‪1. Direct Marketing Association‬‬ ‫‪2. Guidelines for Ethical Business Practices‬‬

‫ﺍﺧﻼﻕ ﺩﺭ ﺗﺠﺎﺭﺕ ‪١٥‬‬ ‫ﻋﺮﺿﻪ ﺷﺪه‪ ،‬ﻗﯿﻤﺖ و ﺷﺮاﯾﻂ ﭘﺮداﺧﺖ ﺑﻬﺎي آن )ﺑﺎ اﺣﺘﺴﺎب ﻫﻤﻪ ﻫﺰﯾﻨﻪﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﺑﻪ آن‬ ‫ﺗﻌﻠﻖ ﺧﻮاﻫﺪ ﮔﺮﻓﺖ( ﭘﯽﺑﺒﺮد‪ .‬ﮔﺰافﮔـﻮﯾﯽ ﯾـﺎ ﻣﺒﺎﻟﻐـﻪ در ﻣـﻮرد وﯾﮋﮔﯿﻬـﺎي ﮐـﺎﻻ ﯾـﺎ‬ ‫ﺗﻀﻤﯿﻨﻬﺎﯾﯽ ﮐﻪ اراﺋﻪ آﻧﻬﺎ ﭘﺲ از ﻓﺮوش اﻣﮑﺎنﭘﺬﯾﺮ ﻧﯿﺴﺖ ﺑـﺎ اﺧـﻼق ﺗﺠـﺎري ﻣﺒﺎﯾﻨـﺖ‬ ‫دارد‪.‬‬ ‫‪ .2‬ﮐﻠﯿﻪ ﻧﮑﺎﺗﯽ ﮐﻪ ﻣﯽﺗﻮاﻧﺪ در اﺗﺨﺎذ ﺗﺼﻤﯿﻢ ﺧﺮﯾﺪار ﺑﺮاي اراﺋﻪ ﺳﻔﺎرش ﯾﺎ ﺧﻮدداري از‬ ‫آن ﺗﺄﺛﯿﺮﮔﺬار ﺑﺎﺷﺪ ﺑﺎﯾﺪ در ﭘﯿﺸﻨﻬﺎد ﻓﺮوش ﻣﻨﻌﮑﺲ ﺷﻮد‪ .‬ﻓﺮوﺷﻨﺪه ﮐـﺎﻻ ﺣـﻖ ﻧـﺪارد‬ ‫ﮐﻪ ﺗﺼﻮﯾﺮ ﮐﻠﯽ اراﺋﻪ ﺷﺪه در ﻧﺨﺴﺘﯿﻦ ﭘﯿـﺸﻨﻬﺎد ﻓـﺮوش‪ 1‬را در ﭘﯿـﺸﻨﻬﺎدﻫﺎي اﺻـﻼﺣﯽ‬ ‫ﺑﻌﺪي ﺧﻮد ﻣﺨﺪوش ﯾﺎ ﻣﻄﺎﻟﺒﯽ ﮐﻪ ﻧﺎﻗﺾ آن ﺑﺎﺷﺪ ﻣﻄﺮح ﮐﻨﺪ‪.‬‬ ‫‪ .3‬اﮔﺮ ﻓﺮوﺷﻨﺪه ﻧﺘﻮاﻧﺪ ﺑﺮﺧـﯽ از وﯾﮋﮔﯿﻬـﺎي ﮐـﺎﻻ )ﻣﺎﻧﻨـﺪ اﻧـﺪازه دﻗﯿـﻖ ﮐـﺎﻻ ﯾـﺎ درﺟـﻪ‬ ‫اﺳﺘﺤﮑﺎم ﯾﺎ ﻣﺪت زﻣﺎن ﻗﺎﺑﻞ اﺳﺘﻔﺎده ﺑﻮدن آن( را ﻣﺸﺨﺺ ﻧﻤﺎﯾﺪ‪ ،‬ﻧﺒﺎﯾﺪ راﺟﻊ ﺑـﻪ اﯾـﻦ‬ ‫وﯾﮋﮔﯿﻬﺎ اﻃﻼﻋﺎت ﻧﺎدرﺳﺖ ﺑﻪ ﺧﺮﯾﺪار ﺑﺪﻫﺪ ﯾﺎ ﺑـﻪ ذﮐـﺮ آﻧﻬـﺎ در ﭘـﯿﺶﻓـﺎﮐﺘﻮر اﻗـﺪام‬ ‫ﻧﻤﺎﯾﺪ‪.‬‬ ‫‪ .4‬ﺗﺒﻌﯿﺾ ﻗﺎﺋﻞﺷﺪن ﺑﯿﻦ اﻓـﺮاد ﯾـﺎ ﮔـﺮوهﻫـﺎي ﻧـﮋادي ﯾـﺎ اﻗـﻮام ﻣﺨﺘﻠـﻒ ﻫﻨﮕـﺎم ﺻـﺪور‬ ‫ﭘﯿﺶﻓﺎﮐﺘﻮر ﻣﻤﻨﻮع اﺳﺖ‪.‬‬ ‫‪ .5‬ﮐﺎﺗﺎﻟﻮگ‪ ،‬ﺑﺮوﺷﻮر ﯾﺎ ﻣﻮاد ﺗﺒﻠﯿﻐـﯽ ﮐـﻪ ﺑـﺮاي ﻓـﺮوش ﮐـﺎﻻ ﺑـﻪ ﺧﺮﯾـﺪار ﺑـﺎﻟﻘﻮه اراﺋـﻪ‬ ‫ﻣﯽﺷﻮد‪ ،‬ﺑﺎﯾﺪ ﻣﻨﻌﮑﺲﮐﻨﻨﺪه واﻗﻌﯿﺖ ﺑﺎﺷـﺪ و ﻓﺮوﺷـﻨﺪه ﻣﺠـﺎز ﻧﯿـﺴﺖ ﮐـﻪ از ﺗـﺼﺎوﯾﺮ‬ ‫ﻏﯿﺮواﻗﻌﯽ ﺑﺮاي ﻣﻌﺮﻓﯽ ﮐﺎﻻي ﺧﻮد اﺳﺘﻔﺎده ﮐﻨﺪ‪.‬‬ ‫‪ .6‬اﺳﺘﻔﺎده از ﺗﺼﺎوﯾﺮ ﻏﯿﺮاﺧﻼﻗﯽ ﺑﺮاي ﻣﻌﺮﻓﯽ ﮐﺎﻻ ﯾﺎ ﭘﯿـﺸﺒﺮد اﻣـﺮ ﻓـﺮوش آن ﻏﯿﺮﻣﺠـﺎز‬ ‫اﺳﺖ‪.‬‬ ‫‪ .7‬در ﮐﻠﯿﻪ ﺗﻤﺎﺳﻬﺎي ﺑﺎزارﯾﺎﺑﯽ‪ ،‬ﻫﺪف از ﺑﺮﻗﺮاري ارﺗﺒﺎط ﺑﺎﯾـﺪ ﮐـﺎﻣ ًﻼ ﻣـﺸﺨﺺ ﺑﺎﺷـﺪ و‬ ‫ﺑﺎزارﯾﺎب اﺟﺎزه ﻧﺪارد راﺟﻊ ﺑﻪ ﻣﺴﺎﺋﻠﯽ ﮐـﻪ ارﺗﺒـﺎﻃﯽ ﺑـﺎ ﻣﻮﺿـﻮع ﺑﺎزارﯾـﺎﺑﯽ ﻧـﺪارد ﺑـﺎ‬ ‫ﺗﻤﺎسﮔﯿﺮﻧﺪه ﻣﺬاﮐﺮه ﮐﻨﺪ‪.‬‬ ‫‪ .8‬ﺑﺎزارﯾﺎب ﺑﺎﯾﺪ دﻗﯿﻘﺎً ﻣﺸﺨﺺ ﮐﻨﺪ ﮐـﻪ ﻧﻤﺎﯾﻨـﺪه ﮐـﺪام ﺷـﺮﮐﺖ ﯾـﺎ ﻣﺆﺳـﺴﻪ اﺳـﺖ و از‬ ‫________________________________________________________‬ ‫‪1. Offer‬‬

‫اﺧﻼق در ﺗﺠﺎرت‬ ‫‪١٦‬‬ ‫ﺟﺎﻧﺐ ﭼﻪ ﮐﺴﯽ و ﺑﺮاي ﭼﻪ ﻣﻨﻈﻮري ﺑﻪ ﺑﺎزارﯾﺎﺑﯽ اﻗﺪام ﻧﻤﻮده اﺳﺖ‪.‬‬ ‫‪ .9‬در ﮐﻠﯿﻪ ﭘﯿﺸﻨﻬﺎدﻫﺎي ﻓﺮوش ﮐﺎﻻ ﺑﺎﯾﺪ ﻣﺸﺨﺼﺎت ﻓﺮوﺷﻨﺪه و ﺧﺮﯾﺪار آﺗـﯽ ﯾـﺎ ﻓـﺮدي‬ ‫ﮐﻪ درﯾﺎﻓﺖﮐﻨﻨﺪه ﮐﺎﻻ ﯾﺎ ﺧﺪﻣﺎت ﺧﻮاﻫﺪ ﺑـﻮد درج ﺷـﻮد‪ .‬رﻋﺎﯾـﺖ اﯾـﻦ ﻣﻮﺿـﻮع در‬ ‫ﭘﯿﺸﻨﻬﺎدﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ از ﻃﺮﯾﻖ اﯾﻨﺘﺮﻧﺖ ﯾﺎ ‪ E-mail‬ﻧﯿﺰ اراﺋﻪ ﻣﯽﺷﻮد ﺿﺮوري اﺳﺖ‪.‬‬ ‫‪.10‬از ارﺳﺎل ﺻﻮرتﺣـﺴﺎﺑﻬﺎ ﯾـﺎ ﭘﯿـﺸﻨﻬﺎدﻫﺎي ﻓـﺮوش ﯾـﺎ ﭘـﯿﺶﻓﺎﮐﺘﻮرﻫـﺎﯾﯽ ﮐـﻪ در آﻧﻬـﺎ‬ ‫اﺷﺘﺒﺎﻫﺎت ﯾﺎ ﻣﻄﺎﻟﺐ ﻧﺎدرﺳﺘﯽ درج ﺷﺪه اﺳﺖ ﺑﺎﯾﺪ ﺧﻮدداري ﺷﻮد‪.‬‬ ‫‪.11‬ﻫﺰﯾﻨﻪﻫﺎي ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﺣﻤﻞ ﮐﺎﻻ‪ ،‬ارﺳﺎل ﻧﻤﻮﻧﻪ از ﻃﺮﯾﻖ ﭘﺴﺖ ﯾﺎ ﻫﺮﻧﻮع ﻣﺨﺎرﺟﯽ ﮐﻪ ﺑﻪ‬ ‫ﮐﺎﻻ ﺗﻌﻠﻖ ﻣﯽﮔﯿﺮد ﺑﺎﯾﺪ ﺑﺎ ﻗﯿﻤﺖ ﮐﺎﻻ ﻣﺘﻨﺎﺳﺐ ﺑﻮده و از ﯾﮏ راﺑﻄﻪ ﻣﻨﻄﻘـﯽ ﺑـﺎ ﻗﯿﻤـﺖ‬ ‫ﮐﺎﻻ ﺑﺮﺧﻮردار ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬ ‫‪.12‬ﻓﺮوﺷﻨﺪﮔﺎن ﻣﯽﺗﻮاﻧﻨﺪ ﻫﻤﺰﻣﺎن ﺑﺎ ﺗﻬﯿﻪ و ارﺳﺎل ﮐﺎﻻ ﯾﺎ اراﺋﻪ ﺧﺪﻣﺎت ﻧﺴﺒﺖ ﺑـﻪ ﺻـﺪور‬ ‫ﺻﻮرتﺣﺴﺎب اﻗﺪام ﻧﻤﺎﯾﻨﺪ‪ ،‬اﻣﺎ اﮔﺮ ﮐﺎﻻ ﺑﻪ ﺻﻮرت آزﻣﺎﯾـﺸﯽ ﻓﺮوﺧﺘـﻪ ﺷـﺪه ﺑﺎﺷـﺪ‪،‬‬ ‫ﻓﺮوﺷﻨﺪه ﻗﺒﻞ از اﻧﻘﻀﺎي دوره آزﻣﺎﯾﺶ ـ و ﭘﺬﯾﺮش ﻗﻄﻌﯽ ﮐﺎﻻ ﺗﻮﺳﻂ ﻣـﺸﺘﺮي ـ ﺣـﻖ‬ ‫ﻣﻄﺎﻟﺒﻪ ﺑﻬﺎي ﺻﻮرتﺣﺴﺎب را ﻧﺨﻮاﻫﺪ داﺷﺖ‪.‬‬ ‫‪.13‬در ﻣﻮاردي ﮐﻪ ﮐﺎﻻ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻣﺸﺮوط ﻓﺮوﺧﺘﻪ ﻣﯽﺷﻮد و ﻗﺒﻮل آن ﻣﺴﺘﻠﺰم آزﻣـﺎﯾﺶ‬ ‫ﮐﺎﻻ ﺗﻮﺳﻂ ﻣﺸﺘﺮي اﺳﺖ‪ ،‬ﻓﺮوﺷﻨﺪه ﺑﺎﯾﺪ ﻣﺪت زﻣـﺎن ﻣﻌﻘـﻮﻟﯽ ﺑـﺮاي اﻧﺠـﺎم آزﻣـﺎﯾﺶ‬ ‫ﺗﻌﯿﯿﻦ ﮐﻨﺪ ﺗﺎ ﺧﺮﯾﺪار ﮐـﺎﻣ ًﻼ از ﺑـﯽﻋﯿـﺐ و ﻧﻘـﺺ ﺑـﻮدن ﮐـﺎﻻ و ﻣﻨﻄﺒـﻖ ﺑـﻮدن آن ﺑـﺎ‬ ‫ﻧﯿﺎزﻫﺎي ﺧﻮد اﻃﻤﯿﻨﺎن ﺣﺎﺻﻞ ﻧﻤﺎﯾﺪ‪.‬‬ ‫‪.14‬در ﻣﻮاردي ﮐﻪ ﺧﺮﯾﺪار‪ ،‬ﮐﺎﻻ را ﺑﻪ ﻋﻠﺖ ﻧﻘﺺ ﻓﻨﯽ ﯾﺎ ﻧﺎﻣﻄﻠﻮب ﺑﻮدن ﮐﯿﻔﯿﺖ ﯾـﺎ ﻋﻠـﻞ‬ ‫دﯾﮕﺮ ﻧﻤﯽﭘﺬﯾﺮد و ﺑﻪ ﻓﺴﺦ ﻗﺮارداد اﻗﺪام ﻣﯽﮐﻨﺪ‪ ،‬ﻓﺮوﺷﻨﺪه اﺧﻼﻗﺎً ﻣﮑﻠﻒ اﺳﺖ ﻧﺴﺒﺖ‬ ‫ﺑﻪ اﺳﺘﺮداد وﺟﻮه درﯾﺎﻓﺘﯽ اﻗﺪام ﻧﻤﺎﯾﺪ‪.‬‬ ‫‪.15‬در ﭘﯿﺶﻓﺎﮐﺘﻮرﻫﺎي ﺻﺎدره ﺗﻮﺳﻂ ﻓﺮوﺷﻨﺪه ﺑﺎﯾﺪ ﺣﺪاﻗﻞ ﻣﯿﺰان ﺳﻔﺎرﺷﯽ ﮐـﻪ ﺧﺮﯾـﺪار‬ ‫ﺑﺎﻟﻘﻮه ﻣﯽﺗﻮاﻧﺪ اراﺋﻪ دﻫﺪ‪ ،‬ﻣﺸﺨﺺ ﺷﻮد‪.‬‬ ‫‪.16‬در ﻗﺮاردادﻫـﺎي ﻣﺮﺑـﻮط ﺑـﻪ ﻓـﺮوش ﮐـﺎﻻ ﺑﺎﯾـﺪ ﺷـﺮاﯾﻂ ﻣﺮﺑـﻮط ﺑـﻪ ﻣﺮﺟـﻮع ﺷـﺪن‬ ‫ﻣﺤﻤﻮﻟﻪﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﻣﻮرد ﻗﺒﻮل ﺧﺮﯾﺪار ﻗﺮار ﻧﻤﯽﮔﯿﺮﻧﺪ ﻣﺸﺨﺺ ﺷﻮد‪.‬‬

‫ﺍﺧﻼﻕ ﺩﺭ ﺗﺠﺎﺭﺕ ‪١٧‬‬ ‫‪.17‬ﺑﺎزارﯾﺎﺑﺎن ﻋﻀﻮ اﺗﺤﺎدﯾﻪ اﺟـﺎزه ﻧﺪارﻧـﺪ ﮐـﻪ ﺑـﺮاي ﻓـﺮوش ﻓـﺮآوردهﻫـﺎي ﺷـﺮﮐﺘﻬﺎ ﯾـﺎ‬ ‫ﻣﺆﺳﺴﺎت ﻣﺘﺒﻮع ﺧﻮد ﺑﻪ ﮐﻮدﮐﺎن ﯾﺎ اﻓﺮادي ﮐﻪ ﺑﻪ ﺳﻦ ﺑﻠﻮغ ﻧﺮﺳﯿﺪه اﻧﺪ ﻣﺮاﺟﻌﻪ ﮐﻨﻨﺪ‪.‬‬ ‫‪.18‬ﺑﺎزارﯾﺎﺑﺎن ﻋﻀﻮ اﺗﺤﺎدﯾﻪ ﺣﻖ ﻧﺪارﻧﺪ اﻃﻼﻋﺎﺗﯽ را ﮔﺮدآوري ﯾﺎ ﻣﻨﺘﺸﺮ ﻧﻤﺎﯾﻨﺪ ﮐﻪ ﺑـﺮاي‬ ‫اﻫﺪاف ﻏﯿﺮﺗﺠﺎري ﮐﺎرﺑﺮد دارﻧﺪ‪.‬‬ ‫‪.19‬ﺑﺎزارﯾﺎﺑﺎن‪ ،‬ﺑﺪون رﺿﺎﯾﺖ ﯾﺎ ﮐﺴﺐ اﺟﺎزه از واﻟﺪﯾﻦ ﮐﻮدﮐﺎن ﺣﻖ ﻧﺪارﻧﺪ ﮐﻪ از ﻃﺮﯾﻖ‬ ‫اﯾﻨﺘﺮﻧﺖ ﺑﺎ آﻧﻬﺎ ارﺗﺒﺎط ﺑﺮﻗﺮار ﮐﺮده و در ﻣﻮرد ذوق و ﺳﻠﯿﻘﻪ آﻧﻬﺎ درﺧﺼﻮص ﮐﺎﻻﻫـﺎ‬ ‫ﯾﺎ ﺧﺪﻣﺎت ﺧﺎﺻﯽ ﺑﻪ ﮔﺮدآوري اﻃﻼﻋﺎت اﻗﺪام ﻧﻤﺎﯾﻨﺪ‪.‬‬ ‫‪.20‬اﮔﺮ ﻓﺮوﺷﻨﺪه ﮐﺎﻻﻫﺎ ﯾﺎ ﺧﺪﻣﺎﺗﯽ را ﺑﻪ ﻃﻮر راﯾﮕﺎن ﯾﺎ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﺗﺨﻔﯿﻔـﺎت اﺳـﺘﺜﻨﺎﯾﯽ‬ ‫ﺑﻪ ﻣﻮﺟﺐ ﻗﺮارداد در اﺧﺘﯿﺎر ﺧﺮﯾﺪار ﺑﺎﻟﻘﻮه ﻗﺮار دﻫﺪ‪ ،‬اﺟﺎزه ﻧـﺪارد ﮐـﻪ ﺑـﺮاي ﺟﺒـﺮان‬ ‫اﯾﻦ اﻗﺪام‪ ،‬ﺑﻬﺎي ﺳﺎﯾﺮ ﮐﺎﻻﻫﺎ ﯾﺎ ﺧﺪﻣﺎﺗﯽ را ﮐﻪ دراﺧﺘﯿﺎر ﻣﺸﺘﺮي ﯾﺎ ﺧﺮﯾﺪار ﺑﺎﻟﻘﻮه ﻗﺮار‬ ‫ﺧﻮاﻫﺪ داد‪ ،‬اﻓﺰاﯾﺶ دﻫﺪ‪.‬‬ ‫‪.21‬ﻫﻨﮕﺎﻣﯽ ﮐﻪ ﯾﮏ ﻓﺮوﺷﻨﺪه در ﭘﯿﺸﻨﻬﺎدﻫﺎي ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﻓﺮوش ﮐﺎﻻ ﻗﯿﻤـﺖ ﻣﺤـﺼﻮﻻت‬ ‫ﺧﻮد را ﺑﺎ ﻗﯿﻤﺖ ﻣﺤﺼﻮﻻت رﻗﯿﺐ ﻣﻘﺎﯾﺴﻪ ﮐﺮد ﺑﺎﯾﺪ ﺑﺎ ﮐﻤﺎل ﺻﺪاﻗﺖ رﻓﺘـﺎر ﮐـﺮده و‬ ‫ﻗﯿﻤﺘﻬﺎي زﻣﺎن ﺣﺎل ﺧﻮد را ﺑﺎ ﻗﯿﻤﺘﻬﺎي رﻗﺒﺎ در ﻫﻤﺎن ﻣﻘﻄﻊ زﻣﺎﻧﯽ ﻣﻮرد ﺳـﻨﺠﺶ ﻗـﺮار‬ ‫دﻫﺪ‪.‬‬ ‫‪.22‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﮐﺎﻻي ﻓﺮوﺧﺘﻪ ﺷـﺪه ﻧﯿﺎزﻣﻨـﺪ ﺗﻌﻤﯿـﺮ‪ ،‬اﺻـﻼح ﯾـﺎ ﺗﻌـﻮﯾﺾ ﺑﺮﺧـﯽ از ﻗﻄﻌـﺎت‬ ‫ﻣﻌﯿﻮب ﺑﺎﺷﺪ ﯾﺎ ﻓﺮوﺷﻨﺪه در ﭼﺎرﭼﻮب ﺿﻤﺎﻧﺖ ﻧﺎﻣﻪ ﺻـﺎدره ﺗﻌﻬـﺪاﺗﯽ در اﯾـﻦ زﻣﯿﻨـﻪ‬ ‫ﺑﺮﻋﻬﺪه ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﻣﮑﻠﻒ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﻪ ﻣﺠﺮد درﺧﻮاﺳﺖ ﺧﺮﯾﺪار ﺑﺎ ﮐﻤﺎل درﺳﺘﯽ و‬ ‫ﺻﺪاﻗﺖ ﺗﻌﻬﺪات ﺧﻮد را اﻧﺠﺎم دﻫﺪ‪ .‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﭘﺲ از اﻧﺠﺎم ﺗﻌﻤﯿﺮ ﯾﺎ ﺗﻌﻮﯾﺾ ﻗﻄﻌﺎت ﯾﺎ‬ ‫اﺻﻼﺣﺎت اﻧﺠﺎم ﺷﺪه‪ ،‬رﺿﺎﯾﺖ ﺧﺮﯾﺪار ﺟﻠﺐ ﻧﺸﻮد ﻓﺮوﺷﻨﺪه ﻣﮑﻠﻒ اﺳﺖ ﻧـﺴﺒﺖ ﺑـﻪ‬ ‫ﭘﺮاﺧﺖ ﺑﻬﺎي ﮐﺎﻻ ﯾﺎ ﺧﺴﺎرات وارد ﺷﺪه ﺑﻪ ﺧﺮﯾﺪار اﻗﺪام ﻧﻤﺎﯾﺪ‪..‬‬ ‫‪.23‬آزﻣﺎﯾﺸﻬﺎي اﻧﺠﺎم ﺷﺪه روي ﮐﺎﻻ ﯾﺎ ﺑﺎزرﺳﯿﻬﺎي ﮐﯿﻔﯽ ﻗﺒـﻞ از ﺣﻤـﻞ ﯾـﺎ ﺻـﺪور ﺑﺎﯾـﺪ‬ ‫ﻣﻌﺘﺒﺮ و ﻗﺎﺑﻞ اﻋﺘﻤﺎد و ﻣﺒﺘﻨﯽ ﺑﺮ ﻣﺘﺪوﻟﻮژي )روشﺷﻨﺎﺳﯽ( ﻣﻮرد ﺗﺄﯾﯿﺪ ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬ ‫‪.24‬اﮔﺮ در ﮐﺎﺗﺎﻟﻮگ ﯾﺎ ﺑﺮوﺷﻮر ﮐﺎﻻ )ﯾﺎ آﮔﻬﯽﻫﺎي ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﺗﺒﻠﯿـﻎ آﺗـﯽ( ـ ذﮐـﺮ ﺷـﺪه‬

‫اﺧﻼق در ﺗﺠﺎرت‬ ‫‪١٨‬‬ ‫ﺑﺎﺷﺪ ﮐﻪ اﯾﻦ ﮐﺎﻻ ﻣﻮرد ﺗﺄﯾﯿﺪ ﺳﺎزﻣﺎن‪ ،‬ﻧﻬﺎد ﯾﺎ ارﮔﺎﻧﻬـﺎي ﺧﺎﺻـﯽ اﺳـﺖ ﯾـﺎ ﺷﺨـﺼﯿﺖ‬ ‫ﻣﻌﺮوﻓﯽ آن را ﻣﺼﺮف ﻣﯽﮐﻨﺪ‪ ،‬ﻓﺮوﺷﻨﺪه ﮐـﺎﻻ در ﺻـﻮرت ﻟـﺰوم‪ ،‬ﺑﺎﯾـﺪ ﻣـﺪارك ﯾـﺎ‬ ‫ﻣﺴﺘﻨﺪات ﻻزم را ﺑﺮاي اﺛﺒﺎت اﯾﻦ ادﻋﺎ اراﺋﻪ دﻫﺪ‪.‬‬ ‫‪.25‬ﻫﯿﭻ ﻓﺮوﺷﻨﺪه ﯾﺎ ﺗﻮﻟﯿﺪﮐﻨﻨﺪهاي ﺑﺪون اﺧـﺬ ﻣﺠـﻮز از ﻣﺮاﺟـﻊ رﺳـﻤﯽ اﺟـﺎزه ﻧـﺪارد از‬ ‫ﻃﺮﯾﻖ اﻫﺪاي ﺟﺎﯾﺰه ﺑﻪ ﻗﯿﺪ ﻗﺮﻋﻪ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان اﺑـﺰاري ﺑـﺮاي ﭘﯿـﺸﺒﺮد اﻣـﺮ ﻓـﺮوش اﺳـﺘﻔﺎده‬ ‫ﻧﻤﺎﯾﺪ‪.‬‬ ‫اﮔﺮ ﺟﺎﯾﺰه ﺑﻪ ﻫﻤﮥ ﺧﺮﯾﺪاران ﮐﺎﻻ ﯾﺎ ﺧﺪﻣﺎت ﺗﻌﻠﻖ ﮔﯿﺮد و ﻗﺮﻋﻪﮐﺸﯽ در ﮐﺎر ﻧﺒﺎﺷﺪ‪ ،‬اﺧﺬ‬ ‫ﻣﺠﻮز ﻗﺒﻠﯽ ﺿﺮورت ﻧﺪارد‪.‬‬ ‫ﻗﺮﻋﻪﮐﺸﯽ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ اﻫﺪاي ﺟﺎﯾﺰه ﺑﻪ ﺧﺮﯾﺪاران ﺑﺎﯾـﺪ ﺑـﻪ ﺗﺄﯾﯿـﺪ ﻣﺮاﺟـﻊ رﺳـﻤﯽ ﺑﺮﺳـﺪ ﺗـﺎ‬ ‫ﻣﺸﺨﺺ ﺷﻮد ﮐﻪ از ﺧﺮﯾﺪاري ﺣﻘﯽ ﺿﺎﯾﻊ ﻧﺸﺪه اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﺧﺮﯾﺪاران ﺑﺎﯾﺪ از ﺗﺎرﯾﺦ دﻗﯿﻖ ﻗﺮﻋﻪﮐﺸﯽ و ﭼﮕﻮﻧﮕﯽ اﺟﺮاي آن اﻃﻼع داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ‪.‬‬ ‫‪.26‬ارزش ﺟﻮاﯾﺰ ﻏﯿﺮﻧﻘﺪي ﮐﻪ ﺑﻪ ﺧﺮﯾﺪاران اﻋﻄﺎ ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ ﺑﺎﯾﺪ در ﻣﺮﺣﻠﻪ ﺧﺮدهﻓﺮوﺷﯽ‬ ‫ﮐﺎﻻ ـ ﺑﻪ ﻃﻮر دﻗﯿﻖ ـ ﺑﻪ آﻧﺎن اﻃﻼع داده ﺷﻮد‪.‬‬ ‫‪.27‬ﻫﯿﭻ ﻓﺮوﺷﻨﺪهاي ﻧﺒﺎﯾﺪ ﻗﺒﻞ از درﯾﺎﻓﺖ ﺳﻔﺎرش از ﻃﺮف ﻣﺸﺘﺮي ﺑﻪ ارﺳﺎل ﮐﺎﻻ ﯾﺎ اراﺋﻪ‬ ‫ﺧﺪﻣﺖ ﺑﺮاي وي اﻗﺪام ﻧﻤﺎﯾﺪ‪ .‬ارﺳﺎل ﻧﻤﻮﻧﻪﻫﺎي ﺗﺠﺎري ﺑﺮاي ﺧﺮﯾﺪاران ﺑﺎﻟﻘﻮه ﻣـﺎﻧﻌﯽ‬ ‫ﻧﺪارد‪ .‬ﺳﺎزﻣﺎﻧﻬﺎي ﺧﯿﺮﯾﻪ ﻣﯽﺗﻮاﻧﻨﺪ ﻫﺪاﯾﺎي راﯾﮕﺎن ﺧﻮد را ﺑـﺮاي اﻓـﺮاد ﯾـﺎ ﻣﺆﺳـﺴﺎت‬ ‫ﺧﺎص ارﺳﺎل دارﻧﺪ‪ .‬ﻣﺸﺮوط ﺑﺮ آﻧﮑﻪ درﯾﺎﻓﺖﮐﻨﻨﺪﮔﺎن اﯾﻦ ﻫﺪاﯾﺎ ﻫـﯿﭻﮔﻮﻧـﻪ ﺗﻌﻬـﺪي‬ ‫در ﻗﺒﺎل ﻓﺮوﺷﻨﺪه ﮐﺎﻻ ﺑﺮﻋﻬﺪه ﻧﺪاﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ‪.‬‬ ‫‪.28‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ در ﻗﺮاردادﻫﺎي ﻓﺮوش ﺗـﺎرﯾﺦ دﻗﯿﻘـﯽ ﺑـﺮاي ارﺳـﺎل ﮐـﺎﻻ ذﮐـﺮ ﻧـﺸﺪه ﺑﺎﺷـﺪ‪،‬‬ ‫ﻓﺮوﺷﻨﺪﮔﺎن ﻣﻮﻇﻒاﻧﺪ ﺣﺪاﮐﺜﺮ ﻇﺮف ‪ 30‬روز از زﻣـﺎن درﯾﺎﻓـﺖ ﺳـﻔﺎرش ﻧـﺴﺒﺖ ﺑـﻪ‬ ‫اﻧﺠﺎم آن اﻗﺪام ﻧﻤﺎﯾﻨﺪ‪ .‬ارﺳﺎل ﮐﺎﻻ ﻫﻤﻮاره در ﭼﺎرﭼﻮب ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ زﻣﺎنﺑﻨﺪي ﺷـﺪه ﻗﺒﻠـﯽ‬ ‫ﮐﻪ ﻣﻮرد ﺗﻮاﻓﻖ ﻃﺮﻓﯿﻦ اﺳﺖ ﺻﻮرت ﻣﯽﮔﯿﺮد و ﻓﺮوﺷﻨﺪﮔﺎن ﻣﮑﻠﻒاﻧﺪ ﮐـﻪ ﻫﺮﮔﻮﻧـﻪ‬ ‫ﺗﺄﺧﯿﺮ در ارﺳﺎل ﮐﺎﻻ ـ ﯾﺎ ﺗﺨﻄﯽ از ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ زﻣﺎنﺑﻨﺪي ﺷﺪه ﺣﻤﻞ ـ را در اﺳﺮع وﻗﺖ ﺑـﻪ‬ ‫اﻃﻼع ﺧﺮﯾﺪاران ﺑﺮﺳﺎﻧﻨﺪ‪.‬‬

‫ﺍﺧﻼﻕ ﺩﺭ ﺗﺠﺎﺭﺕ ‪١٩‬‬ ‫‪.29‬اﻃﻼﻋﺎت ﺑﺎزارﯾﺎﺑﯽ ﮔﺮدآوري ﺷﺪه ﻓﻘﻂ ﺑﺮاي اﻫﺪاف ﺑﺎزارﯾﺎﺑﯽ ﻗﺎﺑﻞ اﺳﺘﻔﺎده اﺳﺖ‪.‬‬ ‫‪.30‬ﺷـﻤﺎره ﮐـﺎرت اﻋﺘﺒـﺎري ﺧﺮﯾـﺪاران ﮐـﺎﻻ ﯾـﺎ ﺧـﺪﻣﺎت‪ ،‬ﺷـﻤﺎره ﺣـﺴﺎب ﺟـﺎري ﯾـﺎ‬ ‫ﺳﺎﯾﺮﺣﺴﺎﺑﻬﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﺑﺮاي وارﯾﺰ وﺟﻮه ﯾﺎ ﺑﺮداﺷﺖ آن اﻋـﻼم ﻣـﯽﺷـﻮد ﺟـﺰو اﻃﻼﻋـﺎت‬ ‫ﺷﺨﺼﯽ و ﻣﺤﺮﻣﺎﻧﻪ اﺳﺖ و اﻧﺘﺸﺎر آﻧﻬﺎ ﻣﺠﺎز ﻧﯿﺴﺖ‪.‬‬ ‫‪.31‬ﻣﺆﺳﺴﺎت ﯾﺎ ﺷﺮﮐﺘﻬﺎي ﺑﯿﻤﻪ ﮐـﻪ اﻃﻼﻋـﺎت ﻣﺮﺑـﻮط ﺑـﻪ ﺑﯿﻤﺎرﯾﻬـﺎي اﻓـﺮاد را در اﺧﺘﯿـﺎر‬ ‫دارﻧﺪ ﺑﻪ ﻫﯿﭻوﺟﻪ ﻣﺠﺎز ﺑﻪ اﻧﺘﺸﺎر اﯾﻦ اﻃﻼﻋﺎت ﯾﺎ ﻗﺮاردادن آن در دﺳﺘﺮس اﻓﺮاد ﺛﺎﻟﺚ‬ ‫ﻧﯿﺴﺘﻨﺪ‪.‬‬ ‫‪.32‬ﺳﯿﺴﺘﻤﻬﺎي ﻧﮕﻬﺪاري اﻃﻼﻋﺎت ﺷﺨﺼﯽ اﻓﺮاد ﯾﺎ ﻣﺸﺘﺮﯾﺎن در ﺷﺮﮐﺘﻬﺎي ﺑﺎزرﮔﺎﻧﯽ ﺑﺎﯾﺪ‬ ‫از اﯾﻤﻨﯽ ﮐﺎﻣﻞ ﺑﺮﺧﻮردار ﺑﺎﺷﻨﺪ‪ ،‬ﺑﻪ ﮔﻮﻧﻪاي ﮐﻪ اﻓﺮاد ﻏﯿﺮﻣﺠﺎز ﻧﺘﻮاﻧﻨﺪ ﺑﺎ ﺑﻬﺮهﮔﯿﺮي از‬ ‫روﺷﻬﺎي ﺧﺎص ﺑﻪ اﯾﻦ اﻃﻼﻋﺎت دﺳﺘﺮﺳﯽ ﭘﯿﺪا ﮐﻨﻨﺪ‪.‬‬ ‫‪.33‬ﻣﺆﺳﺴﺎت ﺗﺠﺎري ﺑﺎﯾﺪ ﺑﻪ ﻃﻮر ﻣﺴﺘﻤﺮ ﺳﯿﺴﺘﻤﻬﺎي اﯾﻤﻨـﯽ ﻣﺮﺑـﻮط ﺑـﻪ ﺣﻔـﻆ اﻃﻼﻋـﺎت‬ ‫ﻃﺮﻓﻬﺎي ﺗﺠﺎري ﯾﺎ ﻣﺆﺳﺴﻪ ﺧﻮد را ـ از ﻟﺤﺎظ ﻣﯿـﺰان ﮐـﺎراﯾﯽ ـ ﻣـﻮرد ﺑﺮرﺳـﯽ ﻗـﺮار‬ ‫دﻫﻨﺪ و از آﺧﺮﯾﻦ دﺳﺘﺎوردﻫﺎي ﻓﻨﺎوراﻧﻪ در اﯾﻦ زﻣﯿﻨﻪ اﺳﺘﻔﺎده ﻧﻤﺎﯾﻨﺪ‪.‬‬ ‫‪.34‬ﮐﻠﯿﻪ اﻓﺮادي ﮐﻪ در ﻣﺆﺳﺴﺎت ﺗﺠﺎري ﯾﺎ ﺷﺮﮐﺘﻬﺎي ﺑﺎزارﯾﺎﺑﯽ ﻓﻌﺎﻟﯿﺖ ﻣﯽﮐﻨﻨـﺪ ﺑﺎﯾـﺪ ﺑـﺎ‬ ‫اﺻﻮل و ﻣﻌﯿﺎرﻫﺎي ﻣﺮﺗﺒﻂ ﺑﺎ اﺧﻼق ﺗﺠﺎري آﺷﻨﺎﯾﯽ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷـﻨﺪ‪ .‬رؤﺳـﺎ ﯾـﺎ ﻣـﺪﯾﺮﯾﺖ‬ ‫اﯾﻦ ﻣﺆﺳﺴﺎت ﯾﺎ ﺷﺮﮐﺘﻬﺎ ﻣﮑﻠﻒاﻧﺪ ﮐﻪ از ﻃﺮﯾﻖ ﺑﺮﮔﺰاري دورهﻫـﺎي آﻣﻮزﺷـﯽ وﯾـﮋه‬ ‫ﮐﺎرﮐﻨﺎن ﺧﻮد را ﺑﺎ اﯾﻦ اﺻﻮل‪ ،‬ﻣﻌﯿﺎرﻫﺎ ﯾﺎ روﺷﻬﺎ آﺷﻨﺎ ﺳﺎزﻧﺪ‪.‬‬ ‫‪.35‬ﺑﺎزارﯾﺎﺑﺎن ﻋﻀﻮ اﺗﺤﺎدﯾﻪ ﻣﺠﺎز ﻧﯿﺴﺘﻨﺪ ﭘﯿﺎﻣﻬﺎي ﺗﺒﻠﯿﻐﺎﺗﯽ ﺷﺮﮐﺘﻬﺎي ﻣﺘﺒﻮع ﺧﻮد را ﺑـﺮاي‬ ‫اﻓﺮادي ﮐﻪ ﺷﻤﺎره ﺗﻠﻔﻦ ﯾﺎ ﻣﺸﺨﺼﺎت ‪ E-mail‬ﺧﻮد را در دﺳﺘﺮس ﻋﻤﻮم ﻗﺮار ﻧﺪادهاﻧﺪ‬ ‫ارﺳﺎل دارﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﺑﺮﻗﺮاري ارﺗﺒﺎط ﺑـﺮاي ﻓﻌﺎﻟﯿﺘﻬـﺎي ﺗﺠـﺎري ـ در ﺳـﺎﻋﺎﺗﯽ ﮐـﻪ ﻣﻌﻤـﻮﻻً اﻓـﺮاد در ﻣﻨـﺰل ﯾـﺎ‬ ‫اﻗﺎﻣﺘﮕﺎه ﺷﺨﺼﯽ ﺧﻮد ـ ﺑﻪ اﺳﺘﺮاﺣﺖ ﻣﯽﭘﺮدازﻧـﺪ ﺑـﺪون ﮐـﺴﺐ اﺟـﺎزه ﻗﺒﻠـﯽ آﻧﻬـﺎ ﻣﺠـﺎز‬ ‫ﻧﯿﺴﺖ‪.‬‬ ‫‪.36‬ﻗﺮاردادن ﻧﺸﺎﻧﯽ اﻓﺮاد )اﻋﻢ از آدرس ﭘﺴﺘﯽ ﯾﺎ ﻧﺸﺎﻧﯽ ‪ (E-mail‬در ﺑﺎﻧﮑﻬـﺎي اﻃﻼﻋـﺎﺗﯽ‬

‫اﺧﻼق در ﺗﺠﺎرت‬ ‫‪٢٠‬‬ ‫ﺷﺮﮐﺘﻬﺎ ﯾﺎ ﻣﺆﺳﺴﺎت ﺑﺪون ﮐﺴﺐ اﺟﺎزة ﻗﺒﻠﯽ از آﻧﻬﺎ ﻣﻤﻨﻮع اﺳﺖ‪.‬‬ ‫‪.37‬ﺑﺎزارﯾﺎﺑﺎن ﺻﺮﻓﺎً ﺑﺎﯾﺪ ﺑﺮاي ﮐﺎﻻﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ در دﺳﺘﺮس آﻧﺎن ﻗﺮار دارد ﯾﺎ اﻃﻤﯿﻨـﺎن ﮐـﺎﻓﯽ‬ ‫دارﻧﺪ ﮐﻪ ﺑﻪ ﻣﻮﻗﻊ در اﺧﺘﯿﺎر آﻧﺎن ﻗﺮار ﻣﯽﮔﯿـﺮد ﺑـﻪ ﺑﺎزارﯾـﺎﺑﯽ ﯾـﺎ ﻋﻘـﺪ ﻗـﺮارداد اﻗـﺪام‬ ‫ﻧﻤﺎﯾﻨﺪ‪.‬‬ ‫‪.38‬در ﻣﻮردي ﮐﻪ ﺑﯿﻦ ﻓﺮوﺷﻨﺪه و ﺧﺮﯾﺪار ﺑﺎﻟﻘﻮه راﺑﻄﻪ ﺗﺠﺎري ﻗﺒﻠﯽ وﺟﻮد ﻧﺪاﺷـﺘﻪ ﺑﺎﺷـﺪ‬ ‫ﺑﺎزارﯾﺎﺑﺎن اﺟﺎزه ﻧﺪارﻧﺪ ﮐﻪ ﻣﻮاد ﺗﺒﻠﯿﻐﯽ ﯾﺎ اﻃﻼﻋﺎت ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﮐﺎﻻﻫـﺎﯾﯽ را ﮐـﻪ ﻗـﺼﺪ‬ ‫ﺑﺎزارﯾﺎﺑﯽ ﺑﺮاي آﻧﻬﺎ را دارﻧﺪ از ﻃﺮﯾﻖ دورﻧﮕﺎر ﺑﺮاي ﻃﺮف ﺗﺠـﺎري ﻧﺎﺷـﻨﺎﺧﺘﻪ ارﺳـﺎل‬ ‫دارﻧﺪ‪.‬‬ ‫‪.39‬ﺿﺒﻂ ﻣﮑﺎﻟﻤﺎت ﺗﻠﻔﻨﯽ ﻃﺮﻓﻬﺎي ﺗﺠﺎري ﺑﺎﯾﺪ ﺑﺎ اﻃﻼع ﻗﺒﻠﯽ آﻧـﺎن و ﻣﻨﻄﺒـﻖ ﺑـﺎ ﻗـﻮاﻧﯿﻦ و‬ ‫ﻣﻘﺮرات ﺟﺎري ﮐﺸﻮر ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬ ‫‪.40‬ﻫﯿﭻﯾﮏ از ﺷـﺮﮐﺘﻬﺎي ﺗﺠـﺎري ﯾـﺎ ﻣﺆﺳـﺴﺎت ﺑﺎزارﯾـﺎﺑﯽ اﺟـﺎزه ﻧﺪارﻧـﺪ ﮐـﻪ از ﻃﺮﯾـﻖ‬ ‫ﺑﻬﺮهﮔﯿﺮي از ﻓﻨﺎورﯾﻬﺎي ﭘﯿﺸﺮﻓﺘﻪ ﯾﺎ ﺳﺎﻣﺎﻧﻪ اﯾﻨﺘﺮﻧﺘﯽ ﺧﻮد ﯾﺎ ﺗﻮﻟﯿﺪ ﻧﺮماﻓﺰار ﺑـﻪ آﻣـﻮزش‬ ‫روﯾﻪﻫﺎي ﺗﺠﺎري ﻏﯿﺮاﺧﻼﻗﯽ )ﭼﮕﻮﻧﮕﯽ اﻧﺘﺸﺎر وﯾﺮوﺳﻬﺎي ﮐﺎﻣﯿﭙﻮﺗﺮي‪ ،‬ﻧﻘﺾ ﺣﻘـﻮق‬ ‫ﻣﺎﻟﮑﯿﺖ ﻣﻌﻨﻮي‪ ،‬ﺷﮑﺴﺘﻦ ﻓﯿﻠﺘﺮﻫﺎ ﯾـﺎ ورود ﺑـﻪ ﺳـﺎﯾﺘﻬﺎي ﻣﻤﻨﻮﻋـﻪ‪ ،‬روﺷـﻬﺎي اﺳـﺘﺨﺮاج‬ ‫اﻃﻼﻋـﺎﺗﯽ ﮐـﻪ ﻣﺠـﺎز ﺑـﻪ دﺳﺘﺮﺳـﯽ ﺑـﻪ آﻧﻬـﺎ ﻧﯿـﺴﺘﻨﺪ‪ (... .‬ﻣﺒـﺎدرت ﻧﻤﺎﯾﻨـﺪ‪ ،‬اﮔﺮﭼـﻪ‬ ‫ﻣﻤﻨﻮﻋﯿﺘﻬﺎﯾﯽ دراﯾﻦ زﻣﯿﻨﻪ در ﻗﻮاﻧﯿﻦ و ﻣﻘﺮرات ﺟﺎري وﺟﻮد ﻧﺪاﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬ ‫اﺗﺤﺎدﯾﻪﻫﺎي ﺑﺎزارﯾﺎﺑﯽ از ﻃﺮﯾﻖ ﺗـﺸﮑﯿﻞ ﮐﻤﯿﺘـﻪﻫـﺎي وﯾـﮋه ﻓﻌﺎﻟﯿﺘﻬـﺎي اﻋـﻀﺎي ﺧـﻮد را از‬ ‫ﻟﺤﺎظ رﻋﺎﯾﺖ ﻣﻘﺮرات اﺧﻼق ﺗﺠﺎري ﺑﻪ روﺷﻬﺎي ﮔﻮﻧﺎﮔﻮن ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳﯽ و ﻧﻈﺎرت ﻗﺮارداده‬ ‫و ﻣﻮارد ﻧﻘﺾ اﺣﺘﻤﺎﻟﯽ را ﺑﻪ آﻧﺎن اﻋﻼم ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ‪.‬‬ ‫رﻫﻨﻤﻮدﻫﺎي اﺧﻼﻗﯽ در ﺑﺎب ﺗﺒﻠﯿﻐﺎت ﺗﺠﺎري‬ ‫ﺳﺎزﻣﺎﻧﻬﺎي ﻣﺘﻌﺪدي در ﺳﺎﻟﻬﺎي اﺧﯿﺮ ﺑﻪ اراﺋﻪ رﻫﻨﻤﻮدﻫﺎي اﺧﻼﻗﯽ درﺑﺎره ﺗﺒﻠﯿﻐﺎت ﺗﺠـﺎري‬ ‫اﻗﺪام ﮐﺮدهاﻧﺪ ﮐﻪ ﺗـﺸﺎﺑﻪ زﯾـﺎدي ﺑـﯿﻦ رﻫﻨﻤﻮدﻫـﺎي آﻧﻬـﺎ ﻣـﺸﺎﻫﺪه ﻣـﯽﺷـﻮد‪ .‬اﺗـﺎق ﺑﺎزرﮔـﺎﻧﯽ‬ ‫ﺑﯿﻦاﻟﻤﻠﻠﯽ ﻗﺪﯾﻤﯽﺗﺮﯾﻦ ﻧﻬﺎدي اﺳﺖ ﮐﻪ ﺣﺪود ‪ 70‬ﺳـﺎل ﭘـﯿﺶ ﺑـﺮاي ﻧﺨـﺴﺘﯿﻦ ﺑـﺎر ﺑـﻪ ﺗـﺪوﯾﻦ‬

‫ﺍﺧﻼﻕ ﺩﺭ ﺗﺠﺎﺭﺕ ‪٢١‬‬ ‫ﻣﻘﺮرات وﯾﮋهاي ﺑﺮاي ﺳﺎزﻣﺎن ﺑﺨﺸﯽ ﺗﺒﻠﯿﻐﺎت ﺗﺠﺎري اﻗﺪام ﮐـﺮد ﮐـﻪ در ﺑﺮدارﻧـﺪه اﺻـﻮل و‬ ‫ﻣﻌﯿﺎرﻫﺎي اﺧﻼﻗﯽ ﺑﻮد ﮐﻪ رﻋﺎﯾﺖ آﻧﻬﺎ در ﺗﺒﻠﯿﻐﺎت ﺗﺠﺎري ﮐﺎﻣﻼً ﺿﺮورت دارد‪ .‬اﯾﻦ ﻣﻘﺮرات‬ ‫ﺑﻪ ﻣﻮازات ﺗﻮﺳﻌﻪ ﺑﺎزرﮔﺎﻧﯽ ﺑﯿﻦاﻟﻤﻠﻠﯽ و ﻓﺮﻫﻨـﮓ ﺗﺠـﺎري در ﺳـﺎﻟﻬﺎي ‪،1966 ،1955 ،1949‬‬ ‫‪ 1973‬و ‪ 1987‬ﻣﻮرد ﺗﺠﺪﯾﺪ ﻧﻈﺮ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺖ‪.‬‬ ‫ﺟﻬﺎﻧﯽﺷﺪن اﻗﺘﺼﺎد و ﺗﺸﺪﯾﺪ رﻗﺎﺑﺖ در ﻋﺮﺻـﻪ ﺑﺎزرﮔـﺎﻧﯽ اﯾﺠـﺎب ﻣـﯽﮐﻨـﺪ ﮐـﻪ ﺿـﻮاﺑﻂ‬ ‫ﺗﺪوﯾﻦ ﺷﺪه ﺗﻮﺳﻂ اﺗﺎق ﺑﺎزرﮔﺎﻧﯽ ﺑﯿﻦاﻟﻤﻠﻠﯽ ـ ﮐـﻪ آﺧـﺮﯾﻦ ﺗﺠﺪﯾـﺪ ﻧﻈـﺮ آن در ﺳـﺎل ‪1997‬‬ ‫اﻧﺠﺎم ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ ـ در ﻫﻤﻪ ﮐﺸﻮرﻫﺎي دﻧﯿﺎ ﺑـﻪ ﻣﺮﺣﻠـﮥ اﺟـﺮا درآﯾـﺪ‪ .‬ﻫـﺪف اﺗـﺎق ﺑﺎزرﮔـﺎﻧﯽ‬ ‫ﺑﯿﻦاﻟﻤﻠﻠﯽ از اراﺋﻪ رﻫﻨﻤﻮدﻫﺎي ﻣﺮﺗﺒﻂ ﺑﺎ ﺗﺒﻠﯿﻐﺎت آن ﺑﻮده اﺳـﺖ ﮐـﻪ ﻣﺆﺳـﺴﺎت ﺑﺎزرﮔـﺎﻧﯽ ﺑـﺎ‬ ‫رﻋﺎﯾﺖ ﻣﻌﯿﺎرﻫﺎي اﺧﻼﻗﯽ ﻓﻌﺎﻟﯿﺘﻬﺎي ﺗﺒﻠﯿﻐﺎﺗﯽ ﺧﻮد را ﻧﻈﺎمﻣﻨﺪ ﮐـﺮده و ﺑـﺎ رﻋﺎﯾـﺖ اﻧـﻀﺒﺎط از‬ ‫ﺗﻮﺳﻞ ﺑﻪ اﻗﺪاﻣﺎﺗﯽ ﮐﻪ ﻣﺴﺌﻮﻟﯿﺘﻬﺎي اﺟﺘﻤـﺎﻋﯽ آﻧﻬـﺎ را زﯾـﺮ ﺳـﻮال ﻣـﯽﺑـﺮد ﺧـﻮدداري ﻧﻤﺎﯾﻨـﺪ‪.‬‬ ‫رﻋﺎﯾﺖ اﺻﻮل ﭘﯿﺸﻨﻬﺎدي اﺗﺎق ﺑﺎزرﮔﺎﻧﯽ ﺑﯿﻦاﻟﻤﻠﻠﯽ ﻣﻮﺟﺒﺎت ﮔﺴﺘﺮش ﺑﺎزارﻫـﺎي ﺑـﯿﻦاﻟﻤﻠﻠـﯽ و‬ ‫ﺗﺄﻣﯿﻦ ﻣﻨﺎﻓﻊ ﻣﺼﺮفﮐﻨﻨﺪه و ﺗﻮﻟﯿﺪﮐﻨﻨﺪه را ﻓﺮاﻫﻢ ﻣﯽﮐﻨﺪ‪.‬‬ ‫رﻫﻨﻤﻮدﻫﺎي اﺧﻼﻗﯽ ﻣﻬﻢ اﺗﺎق ﺑﺎزرﮔﺎﻧﯽ ﺑﯿﻦاﻟﻤﻠﻠﯽ درﺧﺼﻮص ﺗﺒﻠﯿﻐﺎت ﺗﺠﺎري ﺑﻪ ﺷـﺮح‬ ‫زﯾﺮ اﺳﺖ‪:‬‬ ‫‪ .1‬ﮐﻠﯿﻪ ﻣﻄﺎﻟﺒﯽ ﮐﻪ در ﺗﺒﻠﯿﻐﺎت ﻋﻨﻮان ﻣﯽﺷﻮد ﺑﺎﯾﺪ درﺳﺖ‪ ،‬ﻣﻨﻄﺒﻖ ﺑﺎ واﻗﻌﯿـﺎت‪ ،‬ﻣﻘـﺮرات‬ ‫و ﺑﺮﺧﻮردار از ﻋﻔﺖ ﮐﻼم ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬ ‫‪ .2‬ﺗﺒﻠﯿﻐﺎت ﻧﺒﺎﯾﺪ ﺑﻪ ﮔﻮﻧﻪاي اﻧﺠﺎم ﺷﻮد ﮐﻪ اﻋﺘﻤﺎد ﻋﺎﻣﻪ را ﺑﻪ اﻣﺮ ﺗﺒﻠﯿﻎ ﺧﺪﺷﻪدار ﮐﻨﺪ‪.‬‬ ‫‪ .3‬ﺗﺒﻠﯿﻐـﺎت ﻧﺒﺎﯾـﺪ در ﺑﺮدارﻧـﺪه ﺗـﺼﺎوﯾﺮ ﯾـﺎ ﻣﻄـﺎﻟﺒﯽ ﺑﺎﺷـﺪ ﮐـﻪ اراﺋـﻪ آﻧﻬـﺎ ﻣﺘﻨﺎﺳـﺐ ﺑـﺎ‬ ‫اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎي راﯾﺞ در ﺟﺎﻣﻌﻪ ﻧﺒﻮده ﯾﺎ ﺑﺎ آﻧﻬﺎ ﻣﺒﺎﯾﻨﺖ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬ ‫‪ .4‬ﺗﺒﻠﯿﻐﺎت ﻧﺒﺎﯾﺪ از اﻋﺘﻤﺎد ﻣـﺼﺮفﮐﻨﻨـﺪﮔﺎن ﺳـﻮءاﺳـﺘﻔﺎده ﮐﻨـﺪ‪ .‬ﺑﻬـﺮهﺑـﺮداري از ﻋـﺪم‬ ‫آﮔﺎﻫﯽ ﯾﺎ ﻓﻘﺪان ﺗﺠﺮﺑﻪ ﻣﺨﺎﻃﺐ ﻫﻨﮕﺎم ﺗﺒﻠﯿﻐﺎت ﻣﻐﺎﯾﺮ ﻣﻮازﯾﻦ اﺧﻼﻗﯽ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫‪ .5‬ﺗﺒﻌﯿﺾ ﻗﺎﺋﻞﺷﺪن ﺑﯿﻦ اﻓﺮاد از ﻟﺤﺎظ ﺟﻨﺴﯿﺖ‪ ،‬ﻧﮋاد‪ ،‬ﻣـﺬﻫﺐ ﯾـﺎ ﺗﺤﻘﯿـﺮ ﻣﻘـﺎم وﻣﻨﺰﻟـﺖ‬ ‫اﻧﺴﺎﻧﯽ در ﻫﻨﮕﺎم ﺗﺒﻠﯿﻎ ﻏﯿﺮﻣﺠﺎز اﺳﺖ‪.‬‬ ‫‪ .6‬ﺗﺒﻠﯿﻎﮐﻨﻨﺪﮔﺎن ﺑﺎﯾﺪ ﺑﻪ ﻣﺴﺌﻮﻟﯿﺖ اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ﺧﻮدﮐﺎﻣﻼً واﻗﻒ ﺑﺎﺷﻨﺪ‪.‬‬

‫اﺧﻼق در ﺗﺠﺎرت‬ ‫‪٢٢‬‬ ‫ﺑﺪﯾﻦ ﻃﺮﯾﻖ ﮐﻪ‪:‬‬ ‫‪ -‬ﻣﺼﺮف ﮐﺎﻻﯾﯽ را ﺗﺒﻠﯿﻎ ﻧﮑﻨﻨﺪ ﮐﻪ اﻧﺘﺨﺎب آن در ﺗﺨﺼﺺ ﻣﺨﺎﻃﺒﺎن ﺗﺒﻠﯿﻎ ﻧﯿﺴﺖ‪.1‬‬ ‫‪ -‬از ﻃﺮﯾﻖ ﺗﺒﻠﯿﻎ‪ ،‬ﺑﺪون دﻟﯿﻞ ﯾﺎ اراﺋﻪ ﺗﻮﺟﯿﻬـﺎت ﮐـﺎﻓﯽ در اﻓـﺮاد ﺗـﺮس و ﻫـﺮاس اﯾﺠـﺎد‬ ‫ﻧﮑﻨﻨﺪ‪.‬‬ ‫‪ -‬اﻓﺮاد را ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﺧﺮاﻓﻪﮔﺮاﯾﯽ ﻫﺪاﯾﺖ ﻧﮑﻨﻨﺪ‪.‬‬ ‫‪ -‬ﻣﺒﻠﻎ رﻓﺘﺎرﻫﺎي ﺳﺮزﻧﺶآﻣﯿﺰ ﯾﺎ رﻓﺘﺎرﻫﺎي ﻧﺎﻫﻨﺠﺎر و ﻣﻐﺎﯾﺮ ﻗﺎﻧﻮن ﻧﺒﺎﺷﻨﺪ‪.‬‬ ‫‪ .7‬در ﺗﺒﻠﯿﻐﺎت ﻧﺒﺎﯾﺪ روي وﯾﮋﮔﯿﻬﺎي ﮐﺎﻻ ﻣﺒﺎﻟﻐﻪ ﺷﻮد ﯾﺎ دﻋﺎوي ﻣﻄـﺮح ﺷـﻮد ﮐـﻪ اﺛﺒـﺎت‬ ‫آﻧﻬﺎ ﻏﯿﺮﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫در ﺗﺒﻠﯿﻐـﺎت ﺗﺠـﺎري ﻧﺒﺎﯾـﺪ اﻃﻼﻋـﺎت ﮔﻤـﺮاهﮐﻨﻨـﺪهاي در زﻣﯿﻨـﻪﻫـﺎي زﯾـﺮ در اﺧﺘﯿـﺎر‬ ‫ﻣﺼﺮفﮐﻨﻨﺪه ﻗﺮار ﮔﯿﺮد‪:‬‬ ‫‪ -‬وﯾﮋﮔﯿﻬﺎي اﺻﻠﯽ ﮐﺎﻻ )ﻋﻨﺎﺻﺮ ﺗﺸﮑﯿﻞ دﻫﻨﺪه آن(؛‬ ‫‪ -‬ﺗﺎرﯾﺦ ﺳﺎﺧﺖ ﮐﺎﻻ؛‬ ‫‪ -‬ﻣﻮارد اﺳﺘﻌﻤﺎل ﮐﺎﻻ و ﻣﯿﺰان ﮐﺎراﯾﯽ و اﺛﺮات آن؛‬ ‫‪ -‬ﮐﻤﯿﺖ ﮐﺎﻻ؛‬ ‫‪ -‬ﻣﺒﺪأ ﺟﻐﺮاﻓﯿﺎﯾﯽ ﺗﻮﻟﯿﺪ ﯾﺎ ﺳﺎﺧﺖ ﮐﺎﻻ؛‬ ‫‪ -‬اﺛﺮات ﮐﺎﻻ ﺑﺮ ﻣﺤﯿﻂزﯾﺴﺖ؛‬ ‫‪ -‬ارزش ﮐﺎﻻ ﺑﺎ اﺣﺘﺴﺎب ﮐﻞ ﻫﺰﯾﻨﻪﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﺑﻪ ﻣﺼﺮفﮐﻨﻨﺪه ﺗﻌﻠﻖ ﻣﯽﮔﯿﺮد؛‬ ‫‪ -‬ﻧﺤﻮه ﺗﻌﻤﯿﺮ‪ ،‬ﺳﺮوﯾﺲ‪ ،‬ﻣﻌﺎوﺿﻪ ﯾﺎ زﻣﺎن ﺗﺤﻮﯾﻞ ﮐﺎﻻ؛‬ ‫‪ -‬ﺿﻤﺎﻧﺖﻧﺎﻣﻪ ﯾﺎ ﺗﻀﻤﯿﻨﻬﺎي ﮐﯿﻔﯽ ﮐﺎﻻ و ﺧﺪﻣﺎت ﺑﻌﺪ از ﻓﺮوش آن؛‬ ‫‪ -‬ﻋﻼﻣﺖ ﺗﺠﺎري ﮐﺎﻻ ﯾﺎ ﻣﻮﺳﺴﻪاي ﮐﻪ ﺣﻖ ﻟﯿﺴﺎﻧﺲ ﮐﺎﻻ ﺑﻪ آن ﺗﻌﻠـﻖ دارد ﯾـﺎ ﮐـﺎﻻ ﺑـﺎ‬ ‫________________________________________________________‬ ‫‪ .‬ﻣﺜ ًﻼ ﺑﺮﺧﯽ از ﮐﺎرﺷﻨﺎﺳﺎن ﻣﻌﺘﻘﺪﻧﺪﮐﻪ ﺷـﺮﮐﺘﻬﺎي ﺗﻮﻟﯿﺪﮐﻨﻨـﺪه دارو ﻧﺒﺎﯾـﺪ در ﻣـﻮرد داروﻫـﺎي ﺳـﺎﺧﺖ ﺧـﻮد و ﻣـﻮارد‬ ‫ﮐﺎرﺑﺮد آﻧﻬﺎ ﺗﺒﻠﯿﻎ ﮐﻨﻨﺪ‪ ،‬زﯾﺮا اﯾﻦ اﻗﺪام ﺗﺄﺛﯿﺮ ﻣﻨﻔﯽ در ﺗﺠـﻮﯾﺰ دارو ﺗﻮﺳـﻂ ﭘﺰﺷـﮑﺎن ﻣﺘﺨـﺼﺺ ﺧﻮاﻫـﺪ داﺷـﺖ و ﺑـﻪ‬ ‫ﺗﺮوﯾﺞ ﺧﻮد درﻣﺎﻧﯽ در ﺟﺎﻣﻌﻪ ﮐﻤﮏ ﺧﻮاﻫﺪ ﮐﺮد‪ .‬ﭘﺰﺷﮑﺎن ﺗﻨﻬﺎ ﻣﺮﺟـﻊ ﺻـﺎﻟﺢ ﺑـﺮاي ﺗﺠـﻮﯾﺰ دارو ﺑـﺎ ﺗﻮﺟـﻪ ﺑـﻪ ﻧـﻮع‬ ‫ﺑﯿﻤﺎري اﻓﺮادي ﻫﺴﺘﻨﺪ ﮐﻪ ﺑﻪ آﻧﻬﺎ ﻣﺮاﺟﻌﻪ ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ‪.‬‬

‫ﺍﺧﻼﻕ ﺩﺭ ﺗﺠﺎﺭﺕ ‪٢٣‬‬ ‫اﺧﺬ اﻣﺘﯿﺎز از آن ﺗﻮﻟﯿﺪ ﻣﯽﺷﻮد؛‬ ‫‪ -‬ﺟﻮاﯾﺰ‪ ،‬دﯾﭙﻠﻢ اﻓﺘﺨﺎر ﯾﺎ ﮔﻮاﻫﯽﻧﺎﻣﻪﻫﺎي ﺑﯿﻦاﻟﻤﻠﻠﯽ ﮐﻪ ﻧﺼﯿﺐ ﮐﺎﻻ ﺷﺪه اﺳﺖ‪.‬‬ ‫‪ .8‬در ﺗﺒﻠﯿﻐﺎت ﺗﺠﺎري ﻧﺒﺎﯾﺪ از ﻧﺘﺎﯾﺞ ﺗﺤﻘﯿﻘﺎت ﯾﺎ ﺑﺮرﺳﯿﻬﺎي اﻧﺠﺎم ﺷﺪه ﮐﻪ اﻋﺘﺒـﺎر ﻋﻠﻤـﯽ‬ ‫دارﻧﺪ ﺳﻮءاﺳﺘﻔﺎده ﺷﻮد‪ .‬ﺗﺒﻠﯿﻎﮐﻨﻨﺪﮔﺎن اﺧﻼﻗ ًﺎ ﻣﺠﺎز ﻧﯿـﺴﺘﻨﺪ ﮐـﻪ ﺑـﺮاي اﺛﺒـﺎت دﻋـﺎوي‬ ‫ﺧﻮد ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻏﯿﺮواﻗﻌﯽ ﺑﻪ دﺳﺘﺎوردﻫﺎي ﻋﻠﻤﯽ ﯾﺎ ﭘﮋوﻫﺸﯽ اﺳﺘﻨﺎد ﮐﻨﻨﺪ‪.‬‬ ‫‪ .9‬در ﺗﺒﻠﯿﻐﺎت ﺗﺠﺎري ﻫﻨﮕﺎﻣﯽﮐﻪ وﯾﮋﮔﯿﻬﺎي ﮐﺎﻻ ﺑﺎ ﻣﺸﺨـﺼﺎت ﮐﺎﻻﻫـﺎي رﻗﯿـﺐ ﻣـﻮرد‬ ‫ﻣﻘﺎﯾﺴﻪ ﻗﺮار ﻣﯽﮔﯿﺮد اﺻﻞ اﻧﺼﺎف و ﺻﺪاﻗﺖ ﻧﺒﺎﯾﺪ ﻓﺮاﻣﻮش ﺷﻮد‪ .‬ارﻗﺎم ﻣـﻮرد اﺳـﺘﻨﺎد‬ ‫در ﻣﻘﺎﯾﺴﻪ ﯾﺎ ﻣﻄﺎﻟﺐ اﻧﺘﺨﺎب ﺷﺪه ﺑﺎﯾﺪ ﮐﺎﻣﻼً ﺑﺎ واﻗﻌﯿﺖ ﻣﻨﻄﺒﻖ ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬ ‫‪.10‬در ﺗﺒﻠﯿﻐﺎت ﺗﺠﺎري ﻫﯿﭻ ﺷﺮﮐﺖ ﯾﺎ ﻣﻮﺳﺴﻪاي ﻣﺠﺎز ﻧﯿﺴﺖ ﮐﻪ ﺣﺴﻦ ﺷﻬﺮت ﯾﺎ اﻋﺘﺒـﺎر‬ ‫ﺷﺮﮐﺘﻬﺎ ﯾﺎ ﺳﺎزﻣﺎﻧﻬﺎي ﺗﻮﻟﯿﺪي و ﺗﺠﺎري رﻗﯿﺐ ﯾﺎ ﮐﺎﻻﻫﺎ و ﺧﺪﻣﺎت ﻋﺮﺿﻪ ﺷﺪه ﺗﻮﺳﻂ‬ ‫آﻧﺎن را زﯾﺮ ﺳﺆال ﺑﺒﺮد ﯾﺎ اﻋﺘﻤﺎد ﻋﻤﻮﻣﯽ را ﻧـﺴﺒﺖ ﺑـﻪ ﺷـﺮﮐﺘﻬﺎي دﯾﮕـﺮ زاﯾـﻞ ﻧﻤﺎﯾـﺪ‪.‬‬ ‫ﺗﺤﻘﯿﺮ ﯾﺎ اﺳﺘﻬﺰاي ﮐﺎﻻﻫﺎ و ﺷﺮﮐﺘﻬﺎي رﻗﯿﺐ ﺑﻪ ﻫﺮ ﺷﮑﻞ ﯾﺎ ﻃﺮﯾﻖ ﻣﻤﻨﻮع اﺳﺖ‪.‬‬ ‫‪.11‬در ﺗﺒﻠﯿﻐﺎت ﺗﺠﺎري ﺷـﻮاﻫﺪ ﯾـﺎ ﻧﻘـﻞ ﻗﻮﻟﻬـﺎﯾﯽ ﮐـﻪ ﺑـﺮاي اﺛﺒـﺎت ﻣﺮﻏﻮﺑﯿـﺖ ﮐﺎﻻﻫـﺎ ﯾـﺎ‬ ‫ﺧﺪﻣﺎت اراﺋﻪ ﻣﯽﺷﻮد ﺑﺎﯾﺪ ﮐﺎﻣﻼً ﻣﺴﺘﻨﺪ و ﻗﺎﺑﻞ ﺑﺮرﺳﯽ ﺑﺎﺷﺪ‪ .‬ذﮐـﺮ ﻧﮑـﺎت ﯾـﺎ ﻣﻄـﺎﻟﺒﯽ‬ ‫ﮐﻪ ﮔﺬﺷﺖ زﻣﺎن ﻧﺎدرﺳﺖ ﺑﻮدن آﻧﻬﺎ را اﺛﺒﺎت ﮐﺮده ﯾﺎ درﺳﺘﯽ آﻧﻬﺎ را زﯾﺮ ﺳﺆال ﺑﺮده‬ ‫اﺳﺖ در ﺗﺒﻠﯿﻐﺎت ﺗﺠﺎري ﻏﯿﺮﻣﺠﺎز اﺳﺖ‪.‬‬ ‫‪.12‬ﻫﯿﭻ ﺳﺎزﻣﺎن ﯾﺎ ﻣﺆﺳﺴﻪ ﺗﺠـﺎري ﻫﻨﮕـﺎم ﺗﺒﻠﯿـﻎ اﺟـﺎزه ﻧـﺪارد ﮐـﻪ از ﺗـﺼﺎوﯾﺮ اﻓـﺮاد ﯾـﺎ‬ ‫ﺷﺨﺼﯿﺘﻬﺎي ﻣﻌﺮوف ﺑﺪون اﺧﺬ رﺿﺎﯾﺖ ﮐﺘﺒﯽ آﻧﻬﺎ اﺳﺘﻔﺎده ﻧﻤﺎﯾﺪ‪ .‬اﺳـﺘﻔﺎده از ﺗـﺼﻮﯾﺮ‬ ‫ﯾﺎ »ﭘﺮﺗﺮه« اﻓﺮادي ﮐﻪ ﻗﯿﺎﻓﻪ آﻧﻬﺎ ﻣـﺸﺎﺑﻪ ﺷﺨـﺼﯿﺘﻬﺎي ﻣﻌـﺮوف اﺳـﺖ ﯾـﺎ ﺑﯿﻨﻨـﺪه را ـ در‬ ‫ﺗﺸﺨﯿﺺ ﻫﻮﯾﺖ ﻓﺮدي ﮐﻪ ﺗﺼﻮﯾﺮ او در ﺗﺒﻠﯿﻎ ﺑﻪ ﮐﺎر رﻓﺘﻪ اﺳﺖ ـ دﭼﺎر اﺷﺘﺒﺎه ﻣﯽﮐﻨـﺪ‬ ‫ﻧﯿﺰ ﻏﯿﺮﻣﺠﺎز اﺳﺖ‪.‬‬ ‫‪.13‬در ﺗﺒﻠﯿﻐﺎت ﺗﺠﺎري ﻧﺒﺎﯾﺪ از ﻧﺎم‪ ،‬ﻋﻼﻣﺖ اﺧﺘﺼﺎري‪ ،‬ﻋﻼﻣﺖ ﺗﺠﺎري ﯾﺎ »ﺑﺮﻧﺪ« ﺷـﺮﮐﺘﻬﺎ‬ ‫ﯾﺎ ﻣﺆﺳﺴﺎت دﯾﮕﺮ ﯾﺎ ﺣﺴﻦ ﺷﻬﺮﺗﯽ ﮐﻪ ﻧﺼﯿﺐ آﻧﻬﺎ ﺷﺪه اﺳﺖ ﺳﻮءاﺳﺘﻔﺎده ﺷﻮد‪ .‬ﻋـﺪم‬ ‫اﺣﺘﺮام ﺑﻪ ﺣﻘﻮق ﻣﺎﻟﮑﯿﺖ ﻣﻌﻨﻮي دﯾﮕﺮان ـ وﻟﻮ آﻧﮑﻪ ﻗﺎﻧﻮن ﯾﺎ ﻣﻘﺮرات وﯾﮋهاي در اﯾﻦ‬

‫اﺧﻼق در ﺗﺠﺎرت‬ ‫‪٢٤‬‬ ‫زﻣﯿﻨﻪ وﺟﻮد ﻧﺪاﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ ـ از ﻟﺤﺎظ اﺧﻼﻗﯽ ﻣﺠﺎز ﻧﯿﺴﺖ‪.‬‬ ‫‪.14‬در ﺗﺒﻠﯿﻐﺎت ﺗﺠﺎري ﺗﻘﻠﯿﺪ ﮐﺮدن از ﺷﻌﺎرﻫﺎ‪ ،‬ﻣﺘﻮن‪ ،‬ﺗﺼﺎوﯾﺮ ﺑﻪ ﮐﺎر رﻓﺘﻪ در آﮔﻬﯽﻫـﺎي‬ ‫ﺷﺮﮐﺘﻬﺎي دﯾﮕﺮ ﯾﺎ آﻫﻨﮕﻬﺎ و رﯾﺘﻤﻬﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﺑﺮاي ﻣﻌﺮﻓﯽ ﮐﺎﻻﻫﺎي ﺧﻮد ﻣـﻮرد اﺳـﺘﻔﺎده‬ ‫ﻗﺮار دادهاﻧﺪ ـ ﺑﻪﮔﻮﻧﻪاي ﮐﻪ ﻣﺼﺮفﮐﻨﻨﺪﮔﺎن را ﺑﻪ اﺷﺘﺒﺎه ﺑﯿﻨﺪازد ـ ﻣﻤﻨﻮع اﺳﺖ‪.‬‬ ‫اﺻﻞ ﺧﻮدداري از ﺗﻘﻠﯿﺪ‪ ،‬ﺑﻪ ﻗﻠﻤﺮو ﯾﺎ ﻣﺤﺪوده ﺟﻐﺮاﻓﯿﺎﯾﯽ ﺧﺎﺻﯽ ﻣﻨﺤﺼﺮ ﻧﯿﺴﺖ‪.‬‬ ‫‪.15‬ﺗﺒﻠﯿﻐﺎت ﺗﺠﺎري در رﺳﺎﻧﻪﻫﺎي ﻋﻤـﻮﻣﯽ ﺑﺎﯾـﺪ ﺑـﻪ ﮔﻮﻧـﻪاي اﻧﺠـﺎم ﮔﯿـﺮد ﮐـﻪ ﺧﻮاﻧﻨـﺪه‪،‬‬ ‫ﺷﻨﻮﻧﺪه ﯾﺎ ﺑﯿﻨﻨﺪه ﺑﻪ ﺳﺎدﮔﯽ ﺑﻪ ﺗﺒﻠﯿﻐﯽ ﺑﻮدن آن ﭘﯽ ﺑﺒﺮد‪ .‬درج آﮔﻬﯽﻫـﺎي ﺗﺒﻠﯿﻐـﺎﺗﯽ ﺑـﻪ‬ ‫ﺻﻮرت ﻣﻘﺎﻻت ﺗﺤﻘﯿﻘﯽ ﯾﺎ ﺑﻪ ﻧﺤﻮي ﮐﻪ ﺧﻮاﻧﻨﺪه ﯾﺎ ﻣﺨﺎﻃﺐ ﻧﺘﻮاﻧﺪ ﺑﻪ ﻣﺎﻫﯿـﺖ ﺗﺒﻠﯿﻐـﯽ‬ ‫آن ﭘﯽ ﺑﺒﺮد ﻣﺠﺎز ﻧﯿﺴﺖ‪.‬‬ ‫‪.16‬ﺗﺒﻠﯿﻎ ﺑﺮاي ﮐﺎﻻﻫﺎ ﯾﺎ ﺧﺪﻣﺎﺗﯽ ﮐﻪ ﺑﻪ ﺳﻼﻣﺖ ﺟﺎﻣﻌﻪ آﺳﯿﺐ ﻣﯽرﺳﺎﻧﻨﺪ ﻏﯿﺮﻣﺠﺎز اﺳﺖ‪.‬‬ ‫‪.17‬ﺗﺒﻠﯿﻐﺎت ﻧﺒﺎﯾﺪ ﻣﺘﻀﻤﻦ آﻣﻮزش روﺷﻬﺎ ﯾﺎ ﻓﻌﺎﻟﯿﺘﻬﺎﯾﯽ ﺑﺎﺷﺪ ﮐﻪ ﺑﻪ ﺟﺎﻣﻌﻪ ﯾﺎ ﺳﻼﻣﺖ اﻓﺮاد‬ ‫آن آﺳﯿﺐ ﻣﯽرﺳﺎﻧﺪ‪.‬‬ ‫‪.18‬ﻫﻨﮕﺎم ﺗﺒﻠﯿﻎ ﺑﺮاي ﮐﺎﻻﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﮐﻮدﮐﺎن و ﻧﻮﺟﻮاﻧﺎن اﺳـﺖ ﻧﮑـﺎت زﯾـﺮ‬ ‫ﺑﺎﯾﺪ ﻣﻮرد ﺗﻮﺟﻪ ﻗﺮار ﮔﯿﺮد‪:‬‬ ‫‪ (1‬اﺟﺮا ﮐﻨﻨﺪﮔﺎن ﺑﺮﻧﺎﻣﻪﻫﺎي ﺗﺒﻠﯿﻐﯽ ﻧﺒﺎﯾﺪ از ﺣﺴﻦ اﻋﺘﻤﺎد ﮐﻮدﮐﺎن ﯾﺎ ﻓﻘـﺪان ﺗﺠﺮﺑـﻪ‬ ‫آﻧﻬﺎ ﺳﻮءاﺳﺘﻔﺎده ﮐﻨﻨﺪ‪.‬‬ ‫‪ (2‬اﮔﺮ اﺳﺘﻔﺎده از ﮐﺎﻻ ﻣﺴﺘﻠﺰم درﺟﻪ ﺧﺎﺻﯽ از ﻣﻬﺎرت ﯾﺎ رﺳـﯿﺪن ﺑـﻪ ﺳـﻦ ﺧﺎﺻـﯽ‬ ‫اﺳﺖ اﯾﻦ ﻣﻮﺿﻮع در آﮔﻬﯽﻫﺎي ﺗﺒﻠﯿﻐﺎﺗﯽ ﻣﻮرد ﺗﺄﮐﯿﺪ ﻗﺮار ﮔﯿﺮد‪.‬‬ ‫‪ (3‬در ﻣﻮرد ارزش ﮐﺎﻻﻫﺎ‪ ،‬ﮐﯿﻔﯿﺖ‪ ،‬اﻧﺪازه‪ ،‬ﻣﺪت ﻗﺎﺑﻞ اﺳﺘﻔﺎده ﺑـﻮدن ﮐـﺎﻻ و ﻧﺤـﻮة‬ ‫ﮐﺎرﺑﺮد آن ﺗﻮﺿﯿﺤﺎت ﮐﺎﻓﯽ داده ﺷﻮد و ﺗﻬﯿﻪﮐﻨﻨﺪﮔﺎن ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﺗﺒﻠﯿﻐﯽ ﯾـﺎ ﻃﺮاﺣـﺎن‬ ‫آﮔﻬﯽ ﺗﺼﻮر ﻧﮑﻨﻨﺪ ﮐﻪ ﭼﻮن ﻣﺨﺎﻃﺒﺎن آﻧﻬﺎ ﮐﻮدﮐﺎن ﯾﺎ ﻧﻮﺟﻮاﻧﺎن ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻧﯿﺎزي ﺑﻪ‬ ‫اراﺋﻪ اﻃﻼﻋﺎت ﮐﺎﻣﻞ ﺑﺮاي ﻣﻌﺮﻓﯽ ﮐﺎﻻ ﻧﺪارﻧﺪ‪.‬‬ ‫‪ (4‬اﮔﺮ ﮐﺎرﺑﺮد ﮐﺎﻻ ﺑـﻪ اﻗـﻼم دﯾﮕـﺮي ﻧﯿـﺎز دارد )ﻣﺎﻧﻨـﺪ ﻗـﺮاردادن ﺑـﺎﺗﺮي در ﯾـﮏ‬ ‫اﺳﺒﺎب ﺑﺎزي( ﺗﻮﺿﯿﺤﺎت ﮐﺎﻓﯽ در اﯾﻦ زﻣﯿﻨﻪ اراﺋﻪ ﺷﻮد‪.‬‬

‫ﺍﺧﻼﻕ ﺩﺭ ﺗﺠﺎﺭﺕ ‪٢٥‬‬ ‫‪ (5‬ﻗﯿﻤﺖ ﮐﺎﻻ ﺑﺎﯾﺪ ﻣﺘﻀﻤﻦ ﮐﻠﯿﻪ ﻫﺰﯾﻨﻪﻫﺎﯾﯽ ﺑﺎﺷـﺪ ﮐـﻪ ﺑـﻪ ﮐـﺎﻻ ﺗﻌﻠـﻖ ﻣـﯽﮔﯿـﺮد ﺑـﻪ‬ ‫ﮔﻮﻧﻪاي ﮐﻪ ﮐﻮدﮐﺎن ﻣﺘﻘﺎﺿﯽ آن ﮐﺎﻻ ﺑﺘﻮاﻧﻨﺪ ﻗﯿﻤـﺖ ﮐـﺎﻻ را ﺑـﺎ اﺣﺘـﺴﺎب ﻫﻤـﻪ‬ ‫ﻫﺰﯾﻨﻪﻫﺎ در ﻧﻈﺮ ﺑﮕﯿﺮﻧﺪ‪.‬‬ ‫‪ (6‬ﺗﺒﻠﯿﻎ ﺑﺎﯾﺪ ﺑﻪﮔﻮﻧﻪاي اﻧﺠﺎم ﺷﻮد ﮐﻪ ﺧﺎﻧﻮارﻫﺎ ﺗﺼﻮر ﻧﮑﻨﻨﺪ ﮐﻪ ﺷﯽء ﻣـﻮرد ﻧﻈـﺮ از‬ ‫ﻣﻠﺰوﻣﺎت ﻣﻮرد ﻧﯿﺎز ﻫﻤﻪ ﮐﻮدﮐﺎن اﺳﺖ و ﺑﺎﯾﺪ در ﺑﻮدﺟﻪ ﺧﺎﻧﻮار ﮔﻨﺠﺎﻧﺪه ﺷﻮد ‪.‬‬ ‫‪ (7‬ﺗﺒﻠﯿﻐﺎت ﻧﺒﺎﯾﺪ در ﺑﺮدارﻧﺪه ﻣﻄﺎﻟﺐ ﯾـﺎ ﺗـﺼﺎوﯾﺮي ﺑﺎﺷـﺪ ﮐـﻪ از ﻟﺤـﺎظ ﺟـﺴﻤﯽ ﯾـﺎ‬ ‫روﺣﯽ روي ﮐﻮدﮐﺎن ﯾﺎ ﻧﻮﺟﻮاﻧﺎن ﺗﺄﺛﯿﺮي ﻣﻨﻔﯽ ﺑﺮﺟﺎي ﻣﯽﮔﺬارد‪.‬‬ ‫‪ (8‬ﺗﺒﻠﯿﻐﺎت ﻧﺒﺎﯾﺪ ﺟﻮاﻧﺎن ﯾـﺎ ﮐﻮدﮐـﺎن را ﺑـﻪ اﻋﻤـﺎﻟﯽ وا دارد ﮐـﻪ ﺑـﻪ ﺗﻨﺪرﺳـﺘﯽ آﻧﻬـﺎ‬ ‫آﺳﯿﺐ ﻣﯽرﺳﺎﻧﺪ‪.‬‬ ‫‪ (9‬اﺟﺮا ﮐﻨﻨﺪﮔﺎن ﺑﺮﻧﺎﻣﻪﻫﺎي ﺗﺒﻠﯿﻐﯽ ﻧﺒﺎﯾﺪ ﺟﻮاﻧﺎن را ﺑﻪ ﻣﮑﺎﻧﻬﺎﯾﯽ دﻋﻮت ﮐﻨﻨﺪ ﮐـﻪ از‬ ‫اﯾﻤﻨﯽ ﮐﺎﻓﯽ ﺑﺮﺧﻮدار ﻧﯿﺴﺘﻨﺪ‪ .‬ﯾﺎ ﺣﻀﻮر در اﯾﻦ ﻣﮑﺎﻧﻬﺎ اﻣﻨﯿﺖ ﺟـﺎﻧﯽ ﮐﻮدﮐـﺎن ﯾـﺎ‬ ‫ﻧﻮﺟﻮاﻧﺎن را ﺑﻪ ﺧﻄﺮ ﻣﯽاﻧﺪازد و ﯾﺎ آﻧـﺎن را دﺳـﺘﺨﻮش ﻫﯿﺠـﺎن ﻧﻤـﻮده و ﺗﺮﻏﯿـﺐ‬ ‫ﻣﯽﮐﻨﺪ از وﺳﺎﯾﻞ ﯾﺎ ادواﺗﯽ اﺳﺘﻔﺎده ﮐﻨﻨﺪ ﮐﻪ ﻣﺨﺎﻃﺮهآﻣﯿﺰ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫‪ (10‬ﺗﺒﻠﯿﻐﺎت ﻧﺒﺎﯾﺪ ﮐﻮدﮐﺎن را ﺑـﻪ ﺗﻤﻠـﮏ‪ ،‬ﺧﺮﯾـﺪ ﯾـﺎ اﺳـﺘﻔﺎده از ﮐﺎﻻﻫـﺎ ﯾـﺎ ﺧـﺪﻣﺎﺗﯽ‬ ‫ﺗﺮﻏﯿﺐ ﮐﻨﺪ ﮐﻪ از ﻟﺤﺎظ ﺟﺴﻤﯽ‪ ،‬اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ﯾﺎ روانﺷﻨﺎﺧﺘﯽ آﻧﻬـﺎ را در ﻣـﻮﻗﻌﯿﺘﯽ‬ ‫ﺑﺮﺗﺮ ﯾﺎ ﻣﻤﺘﺎزﺗﺮ از ﺳﺎﯾﺮ ﻫﻤﺴﺎﻻن آﻧﻬﺎ ﻗﺮار ﻣﯽدﻫـﺪ‪ .‬ﻫﻤﭽﻨـﯿﻦ ﺗﺒﻠﯿﻐـﺎت ﻧﺒﺎﯾـﺪ ﺑـﻪ‬ ‫ﮐﻮدﮐﺎن اﻟﻘﺎ ﮐﻨﺪ ﮐﻪ ﻧﺪاﺷﺘﻦ اﯾﻦ ﮐﺎﻻﻫﺎ ﯾﺎ ﻋﺪم ﺑﺮﺧﻮرداري از اﯾﻦ ﻧﻮع ﺧﺪﻣﺎت‬ ‫از ﻟﺤﺎظ ﻓﯿﺰﯾﮑﯽ‪ ،‬اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ﯾﺎ روانﺷﻨﺎﺧﺘﯽ از ﻣﻮﻗﻌﯿﺖ و ﻣﻨﺰﻟﺖ آﻧﻬـﺎ ﻣـﯽﮐﺎﻫـﺪ‬ ‫ﯾﺎ ﻧﻮﻋﯽ ﻋﺪم اﻣﺘﯿﺎز ﺗﻠﻘﯽ ﻣﯽﺷﻮد‪.‬‬ ‫‪ (11‬ﺗﺒﻠﯿﻎ ﺑﺮاي ﮐﻮدﮐﺎن ﻧﺒﺎﯾﺪ ﺑﻪ ﮔﻮﻧﻪاي ﺻﻮرت ﮔﯿﺮد ﮐﻪ از ﻗﺪرت ﯾﺎ اﺳﺘﻘﻼل رأي‬ ‫واﻟﺪﯾﻦ ﺑﮑﺎﻫﺪ و ﻣﺮوج ﮐﻮدك ﺳﺎﻻري ﺑﺎﺷﺪ ﯾﺎ واﻟﺪﯾﻦ را ﺑـﺮﺧﻼف ﻣﯿﻠـﺸﺎن ﺑـﻪ‬ ‫ﺧﺮﯾﺪ ﮐﺎﻻﻫﺎ ﯾﺎ ﺧﺪﻣﺎﺗﯽ ﺗﺮﻏﯿﺐ ﯾﺎ وادار ﮐﻨﺪ ﮐﻪ ﺑﺎ اﻣﮑﺎﻧﺎت ﻣـﺎﻟﯽ آﻧﻬـﺎ ﺗﻨﺎﺳـﺒﯽ‬ ‫ﻧﺪارد‪.‬‬ ‫‪.19‬ﺗﺒﻠﯿﻐﺎت ﺑﺮاي ﻓﺮوش ﮐﺎﻻ ﻧﺒﺎﯾﺪ ﻣﺘﻀﻤﻦ اراﺋﻪ ﺗﻀﻤﯿﻨﻬﺎﯾﯽ ﺑﺎﺷﺪ ﮐﻪ ﺳﺎزﻧﺪه ﯾﺎ ﻓﺮوﺷﻨﺪه‬

‫اﺧﻼق در ﺗﺠﺎرت‬ ‫‪٢٦‬‬ ‫ﮐﺎﻻ ﺗﻮاﻧﺎﯾﯽ اراﺋﻪ آﻧﻬﺎ را ﺑﻪ ﺧﺮﯾﺪاران ﻧﺪارد‪.‬‬ ‫‪.20‬ﺗﺒﻠﯿﻎ ﺑﺮاي ﻓﺮوش ﮐﺎﻻﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﺑﻪ ﻣﺤـﯿﻂزﯾـﺴﺖ آﺳـﯿﺐ ﻣـﯽرﺳـﺎﻧﻨﺪ ﯾـﺎ ﺑـﺎ ﻗـﻮاﻧﯿﻦ و‬ ‫ﻣﻘﺮرات ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﺣﻔﺎﻇﺖ از ﻣﺤﯿﻂزﯾﺴﺖ ﻣﻐﺎﯾﺮت دارﻧﺪ ﻏﯿﺮﻣﺠﺎز اﺳﺖ‪.‬‬ ‫‪.21‬ﺗﺪوﯾﻦﮐﻨﻨﺪﮔﺎن ﺑﺮﻧﺎﻣﻪﻫﺎي ﺗﺒﻠﯿﻐﺎﺗﯽ ﯾﺎ ﻣﻮﺳﺴﺎﺗﯽ ﮐﻪ ﺗﻬﯿﻪ و اﺟﺮاي ﺑﺮﻧﺎﻣﻪﻫﺎي ﺗﺒﻠﯿﻐﺎﺗﯽ‬ ‫را ﺑﺮاي ﺑﻨﮕﺎهﻫﺎي اﻗﺘﺼﺎدي ﯾﺎ ﺗﺠﺎري ﻋﻬﺪهدار ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻣﺴﺌﻮل ﺟﺒﺮان ﮐﻠﯿـﻪ ﺧـﺴﺎراﺗﯽ‬ ‫ﻫﺴﺘﻨﺪ ﮐﻪ در ﻧﺘﯿﺠﻪ ﺗﺒﻠﯿﻎ آﻧﻬﺎ ﺑﻪ ﻣﺼﺮفﮐﻨﻨﺪﮔﺎن ﯾﺎ ﻣﺨﺎﻃﺒﺎن ﭘﯿﺎﻣﻬـﺎي ﺗﺒﻠﯿﻐـﺎﺗﯽ وارد‬ ‫ﻣﯽﺷﻮد‪.‬‬ ‫رﻫﻨﻤﻮدﻫﺎي اﺧﻼﻗـﯽ اﺗـﺎق ﺑﺎزرﮔـﺎﻧﯽ ﺑـﯿﻦاﻟﻤﻠﻠـﯽ در زﻣﯿﻨـﻪ ﺗﺒﻠﯿﻐـﺎت ﺗﺠـﺎري در ﻗـﻮاﻧﯿﻦ‬ ‫ﺑﺴﯿﺎري از ﮐﺸﻮرﻫﺎي ﺗﻮﺳﻌﻪﯾﺎﻓﺘﻪ ﻣﻨﻌﮑﺲ ﺷﺪه اﺳﺖ و ﮐﻤﯿﺴﯿﻮﻧﻬﺎ ﯾﺎ ﮐﻤﯿﺘﻪﻫـﺎي وﯾـﮋهاي ﺑـﺮ‬ ‫اﺟﺮاي اﯾﻦ رﻫﻨﻤﻮدﻫﺎ ﻧﻈﺎرت ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ‪ .‬ﻣﺜ ًﻼ در اﯾـﺎﻻت ﻣﺘﺤـﺪه ﺑـﻪ ﻣﻮﺟـﺐ ﻗـﺎﻧﻮن ﮐﻤﯿـﺴﯿﻮن‬ ‫ﺗﺠﺎري ﻓﺪرال‪ 1‬ﮐﻠﯿﻪ ﻣﺼﺮفﮐﻨﻨﺪﮔﺎن ﮐﺎﻻ و ﺧﺪﻣﺎت در ﻗﺒﺎل ﺗﺒﻠﯿﻐﺎت ﮔﻤﺮاهﮐﻨﻨـﺪه ﺗﺠـﺎري‬ ‫ﻣﻮرد ﺣﻤﺎﯾﺖ ﻫﺴﺘﻨﺪ و ﻓﺮوﺷﻨﺪﮔﺎن ﮐﺎﻻ ﯾﺎ ﻋﺮﺿﻪﮐﻨﻨﺪﮔﺎن ﺧﺪﻣﺎت ﻣﺴﺌﻮل ﺟﺒﺮان ﺧـﺴﺎراﺗﯽ‬ ‫ﻫـﺴﺘﻨﺪ ﮐـﻪ در ﻧﺘﯿﺠـﻪ ﺗﺒﻠﯿﻐـﺎت آﻧﻬـﺎ ﺑـﻪ ﻣـﺼﺮفﮐﻨﻨـﺪﮔﺎن وارد ﺷـﻮد‪ .‬ﻃﺮاﺣـﺎن ﮐﺎﺗـﺎﻟﻮگ‪،‬‬ ‫ﻣﺆﺳﺴﺎت ﺗﺒﻠﯿﻐﺎﺗﯽ و اﻓﺮادي ﮐﻪ ﺑﺮاي ﺷﺮﮐﺘﻬﺎي ﺑﺎزرﮔﺎﻧﯽ ﺑﻪ اﯾﺠﺎد وبﺳﺎﯾﺖ اﻗﺪام ﻣﯽﮐﻨﻨـﺪ‬ ‫و ﭘﯿﺎﻣﻬﺎي ﺗﺒﻠﯿﻐﯽ را در ﺳﺎﻣﺎﻧﻪﻫﺎي اﯾﻨﺘﺮﻧﺘﯽ ﺑﻪ ﻣﺨﺎﻃﺒﺎن ﯾﺎ ﮐﺎرﺑﺮان اﺑـﻼغ ﻣـﯽﻧﻤﺎﯾﻨـﺪ در ﻗﺒـﺎل‬ ‫دﻋﺎوي اﺣﺘﻤﺎﻟﯽ ﻣﺨﺎﻃﺒﺎن ﻣﺒﻨﯽ ﺑﺮ ﻣﺘﻀﺮرﺷﺪن ﻣﺴﺌﻮﻟﯿﺖ ﻣﺸﺘﺮك دارﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﻃﺮاﺣﺎن ﮐﺎﺗﺎﻟﻮگ‪ ،‬ﭘﻮﺳﺘﺮﻫﺎي ﺗﺒﻠﯿﻐﺎﺗﯽ ﯾﺎ ﻣﺆﺳﺴﺎﺗﯽ ﮐﻪ اﺟﺮاي ﺑﺮﻧﺎﻣﻪﻫﺎي ﺗﺒﻠﯿﻐﯽ ﺷﺮﮐﺘﻬﺎ‬ ‫را ﺗﻘﺒﻞ ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ‪ ،‬ﻣﮑﻠﻒاﻧﺪ ﮐﻪ ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر دﻓﺎع از ﺣﻘـﻮق ﺧـﻮد درﺧـﺼﻮص ﻣﻄـﺎﻟﺒﯽ ﮐـﻪ‬ ‫ﺑﺮاي ﺗﺒﻠﯿﻎ ﺑﻪ آﻧﻬﺎ اراﺋﻪ ﻣﯽﺷﻮد ﺗﺤﻘﯿﻖ ﮐﻨﻨﺪ و ﭘﺲ از ﺣﺼﻮل اﻃﯿﻤﻨﺎن از ﺻـﺤﺖ ﻣﻄـﺎﻟﺒﯽ‬ ‫ﮐﻪ ﺳﺎزﻧﺪه ﮐﺎﻻ ﯾﺎ ﻣﺆﺳﺴﻪ ﺗﺠﺎري در اﺧﺘﯿﺎر آﻧﻬﺎ ﻗﺮار داده اﺳـﺖ ﺑـﻪ ﺗـﺪوﯾﻦ ﺑﺮﻧﺎﻣـﻪﻫـﺎي‬ ‫ﺗﺒﻠﯿﻐﺎﺗﯽ اﻗﺪام ﻧﻤﺎﯾﻨﺪ‪.‬‬ ‫از آﻧﺠﺎ ﮐﻪ ﮐﻮدﮐﺎن ﯾﺎ ﻧﻮﺟﻮاﻧـﺎن ﺑـﻪ ﻣﺮﺣﻠـﻪاي از ﺗﮑﺎﻣـﻞ ﻓﮑـﺮي ﻧﺮﺳـﯿﺪهاﻧـﺪ ﮐـﻪ ﻣﺘـﻮن‬ ‫آﮔﻬﯽﻫﺎي ﺗﺒﻠﯿﻐﺎﺗﯽ را ارزﯾﺎﺑﯽ ﯾﺎ ﺗﺠﺰﯾﻪ و ﺗﺤﻠﯿﻞ ﮐﻨﻨﺪ ﻣﺆﺳﺴﺎت ﺗﺒﻠﯿﻐﯽ ﻣﻮﻇﻒاﻧﺪ ﮐﻪ دﻗـﺖ‬ ‫________________________________________________________‬ ‫‪1. Federal trade Commission ACT‬‬

‫ﺍﺧﻼﻕ ﺩﺭ ﺗﺠﺎﺭﺕ ‪٢٧‬‬ ‫ﺑﯿﺸﺘﺮي ﺑﻪ ﻋﻤﻞ آورﻧﺪ و ﭘﯿﺎﻣﺪﻫﺎي ﭘﺨـﺶ ﺑﺮﻧﺎﻣـﻪﻫـﺎي ﺗﺒﻠﯿﻐـﯽ ﻣـﺮﺗﺒﻂ ﺑـﺎ ﮐﻮدﮐـﺎن را ﻣـﻮرد‬ ‫ﺑﺮرﺳﯽ ﻗﺮار دﻫﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﺑﺮرﺳﯿﻬﺎي اﻧﺠﺎم ﺷﺪه در اﯾـﺎﻻت ﻣﺘﺤـﺪه ﻧـﺸﺎن داده اﺳـﺖ ﮐـﻪ ‪ 85‬درﺻـﺪ »وب ﺳـﺎﯾﺘﻬﺎ«‬ ‫اﻃﻼﻋﺎت ﺷﺨﺼﯽ درﯾﺎﻓﺖ ﺷﺪه از ﻣﺼﺮفﮐﻨﻨﺪﮔﺎن را ﺑﺪون رﺿﺎﯾﺖ ﯾﺎ آﮔـﺎﻫﯽ آﻧﻬـﺎ ﻣـﻮرد‬ ‫اﺳـﺘﻔﺎده ﻗـﺮار ﻣـﯽدﻫﻨـﺪ و ﺗﻨﻬـﺎ ‪ 14‬درﺻـﺪ »وبﺳـﺎﯾﺘﻬﺎي« ﺑﺎزرﮔـﺎﻧﯽ ﺑـﺎ ارﺳـﺎل ﭘﯿـﺎم ﺑـﺮاي‬ ‫ﻣﺼﺮفﮐﻨﻨﺪﮔﺎن آﻧﺎن را آﮔﺎه ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ ﮐـﻪ از اﻃﻼﻋـﺎت ارﺳـﺎﻟﯽﺷـﺎن اﺳـﺘﻔﺎده ﺷـﺪه اﺳـﺖ‪.‬‬ ‫اﺳﺘﻔﺎده از اﻃﻼﻋﺎت ﺷﺨﺼﯽ اﻓﺮاد ـ ﺑﺪون ﮐﺴﺐ رﺿﺎﯾﺖ آﻧﺎن ـ ﺑﺮاي ﻣﻘﺎﺻـﺪ ﺗﺠـﺎري ﯾـﮏ‬ ‫اﻗﺪام ﻏﯿﺮاﺧﻼﻗﯽ اﺳﺖ‪ .‬ﺑـﻪ ﻣﻮﺟـﺐ ﻗـﺎﻧﻮن ‪  COPPA‬ﻣـﺼﻮب ‪ 21‬آورﯾـﻞ ‪ 2000‬در اﻣﺮﯾﮑـﺎ‬ ‫»وبﺳﺎﯾﺘﻬﺎﯾﯽ« ﮐﻪ درﺻﺪد ﻫﺴﺘﻨﺪ از ﮐﻮدﮐﺎن زﯾﺮ ‪ 13‬ﺳﺎل اﻃﻼﻋﺎت ﺟﻤﻊآوري ﮐﻨﻨـﺪ ﺑﺎﯾـﺪ‬ ‫رﺿﺎﯾﺖ واﻟﺪﯾﻦ اﯾﻦ ﮐﻮدﮐﺎن را ﻗﺒﻼً اﺧﺬ ﻧﻤﺎﯾﻨﺪ‪.‬‬ ‫روﺷﻬﺎي ﮔﻮﻧﺎﮔﻮن ﺑﺮاي ﻓﺮﯾﺐ ﻣﺸﺘﺮي‪ ،‬ﺳﻮدﺟﻮﯾﯽ ﯾﺎ اﻫﺪاف دﯾﮕﺮ‬ ‫در ﺻﻔﺤﺎت ﻗﺒﻞ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﮐﻠﯽ ﭘﯿﺮاﻣﻮن »روﯾﻪﻫـﺎي ﺗﺠـﺎري ﻧـﺎﻣﻄﻠﻮب ﯾـﺎ ﻏﯿﺮﻣﻨـﺼﻔﺎﻧﻪ«‬ ‫ﺳﺨﻦ ﮔﻔﺘﯿﻢ‪ ،‬ﻻزم اﺳﺖ ﯾﺎدآور ﺷـﻮﯾﻢ ﮐـﻪ ﺑﺮﺧـﯽ از ﻣﻮﺳـﺴﺎت از روﺷـﻬﺎي ﮔﻮﻧـﺎﮔﻮﻧﯽ ﺑـﻪ‬ ‫ﻣﻨﻈﻮر ﺳﻮدﺟﻮﯾﯽ و ﻓﺮﯾﺐ دادن ﻣﺸﺘﺮي اﺳﺘﻔﺎده ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ ﮐﻪ از ﻧﻈـﺮ اﺧﻼﻗـﯽ ﻧﺎﭘـﺴﻨﺪ و ﻗﺎﺑـﻞ‬ ‫ﺳﺮزﻧﺶ اﺳﺖ‪ .‬در ﻗﻮاﻧﯿﻦ ﺑﺮﺧﯽ از ﮐﺸﻮرﻫﺎ ﻣﺠﺎزاﺗﻬـﺎﯾﯽ ﺑـﺮاي ﺟﻠـﻮﮔﯿﺮي از اﯾـﻦ روﺷـﻬﺎي‬ ‫ﻏﯿﺮاﺧﻼﻗﯽ ﭘﯿﺶﺑﯿﻨﯽ ﺷﺪه اﺳﺖ‪.‬‬ ‫در اﯾﻨﺠﺎ ﺑﻪ ﺑﺮﺧﯽ از روﺷﻬﺎي ﺑﻪ ﮐﺎر رﻓﺘﻪ ﺑﺮاي ﻓﺮﯾﺐ دادن ﻣﺸﺘﺮي اﺷﺎره ﻣﯽﮐﻨﯿﻢ‪:‬‬ ‫‪ .1‬ﺑﺮﮔﺰاري ﺣﺮاﺟﻬﺎي ﺻﻮري‬ ‫در ﺑﺴﯿﺎري از ﮐﺸﻮرﻫﺎ‪ ،‬ﻓﺮوﺷﻨﺪﮔﺎن در ﻣﻘـﺎﻃﻊ زﻣـﺎﻧﯽ ﮔﻮﻧـﺎﮔﻮن ﺑـﻪ ﺑﺮﮔـﺰاري »ﺣـﺮاج«‬ ‫ﺑﺮاي ﻓﺮوش ﮐﺎﻻﻫﺎي ﺧﻮد اﻗﺪام ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ‪ .‬در ﮐﺸﻮر ژاﭘﻦ ﮐـﻪ ﻫﺰﯾﻨـﻪ اﻧﺒـﺎرداري ﮐـﺎﻻ ﺑـﺴﯿﺎر‬ ‫زﯾﺎد اﺳﺖ ﻓﺮوﺷﻨﺪﮔﺎن ﯾﺎ ﺗﻮﻟﯿﺪﮐﻨﻨﺪﮔﺎن ﻗﺎدر ﻧﯿﺴﺘﻨﺪ ﮐﺎﻻﻫﺎي ﻓﺼﻠﯽ ﯾﺎ اﻗﻼﻣﯽ را ﮐﻪ ﺗﺎﺑﻊ ﻣـﺪ‬ ‫________________________________________________________‬ ‫)‪1. Children’s Online Privacy Protection ACT (COPPA‬‬

‫اﺧﻼق در ﺗﺠﺎرت‬ ‫‪٢٨‬‬ ‫ﻫﺴﺘﻨﺪ ﺑﺮاي ﻣﺪت ﯾﮏ ﺳﺎل در اﻧﺒﺎر ﺧﻮد ﻧﮕﻪداري ﻧﻤﺎﯾﻨـﺪ‪ ،‬ﻟـﺬا ﻧـﺎﮔﺰﯾﺮ ﻣـﯽﺷـﻮﻧﺪ ﮐـﻪ اﯾـﻦ‬ ‫ﮐﺎﻻﻫﺎ را ﺑﺎ ﺗﺨﻔﯿﻔﻬﺎي اﺳﺘﺜﻨﺎﯾﯽ ـ ﻗﺒﻞ از اﺗﻤﺎم ﻓﺼﻞ ﯾﺎ از ﻣﺪ اﻓﺘﺎدن ﮐﺎﻻ ـ در ﺣﺮاﺟﻬﺎﯾﯽ ﮐـﻪ‬ ‫ﺑﺮﮔﺰار ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ ﺑﻪ ﻓﺮوش ﺑﺮﺳﺎﻧﻨﺪ‪ .‬اﯾﻦ وﺿﻊ در اﻏﻠﺐ ﮐﺸﻮرﻫﺎي دﻧﯿﺎ ﻣﻘﺮون ﺑﻪ ﺳﺎﺑﻘﻪ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﺑﺮﺧﯽ از ﻓﺮوﺷﻨﺪﮔﺎن اﺑﺘـﺪا ﻗﯿﻤﺘﻬـﺎي اﻗـﻼم ﻣـﻮرد ﺣـﺮاج را اﻓـﺰاﯾﺶ ﻣـﯽدﻫﻨـﺪ و ﺳـﭙﺲ‬ ‫ﺗﺨﻔﯿﻔﻬﺎ را ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ اﯾﻦ ﻗﯿﻤﺘﻬﺎ اﻋﻤﺎل ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ‪ .‬ﻣـﺜﻼً ﮐـﺎﻻﯾﯽ ﮐـﻪ ﻗﯿﻤـﺖ ﻋـﺎدي آن ‪ 50‬دﻻر‬ ‫اﺳﺖ و ﻓﺮوﺷﻨﺪه ﺑﺎ ﻣﻨﻈﻮر ﮐﺮدن ‪ 30‬درﺻﺪ ﺗﺨﻔﯿﻒ ﺑﺎﯾﺪ روي آن ﺑﺮﭼﺴﺐ ‪ 35‬دﻻر را ﻧﺼﺐ‬ ‫ﮐﻨﺪ‪ ،‬ﺗﻮﺳﻂ ﻓﺮوﺷـﻨﺪه ‪ 80‬دﻻر ﻗﯿﻤـﺖﮔـﺬاري ﻣـﯽﺷـﻮد و ﺑﻬـﺎي آن ﻫﻨﮕـﺎم ﺣـﺮاج ‪ 56‬دﻻر‬ ‫ﺧﻮاﻫــﺪ ﺑــﻮد‪ .‬اﺳــﺘﻔﺎده از اﯾــﻦ روش )‪ (Inflated Price Comparison‬ﺑــﺮاي ﻓــﺮوش ﮐــﺎﻻ‬ ‫ﻏﯿﺮاﺧﻼﻗﯽ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫در اﻧﮕﻠﺴﺘﺎن ﺑﻪ ﻣﻮﺟﺐ »ﻗﺎﻧﻮن ﻓﺮوش ﮐﺎﻻ«‪ 1‬اﻗﻼﻣﯽ ﮐﻪ ﺑﻪ ﺣـﺮاج ﮔﺬاﺷـﺘﻪ ﻣـﯽﺷـﻮد ﺑﺎﯾـﺪ‬ ‫ﺣﺪاﻗﻞ ‪ 28‬روز ﻣﺘﻮاﻟﯽ ﺑﺎ ﻗﯿﻤﺖ ﻋﺎدي در ﯾﮏ ﻓﺮوﺷﮕﺎه ﻋﺮﺿﻪ ﺷـﺪه ﺑﺎﺷـﺪ‪ .‬ﺷـﺮﮐﺘﻬﺎﯾﯽ ﮐـﻪ‬ ‫درﺻﺪد ﺑﺮﮔﺰاري ﺣﺮاﺟﻬﺎي ﺻﻮري ﻫﺴﺘﻨﺪ اﻗﻼم ﻣـﻮرد ﻧﻈـﺮ را ﺑـﺎ ﻗﯿﻤﺘﻬـﺎي ﺑـﺴﯿﺎر ﮔـﺮان در‬ ‫ﯾﮑﯽ از ﻓﺮوﺷﮕﺎهﻫﺎي ﻣﻌـﺮوف ﻟﻨـﺪن در ﻣﻌـﺮض دﯾـﺪ ﺧﺮﯾـﺪاران ﻗـﺮار ﻣـﯽدﻫﻨـﺪ و ﭘـﺲ از‬ ‫ﮔﺬﺷﺖ ﭼﻬﺎر ﻫﻔﺘﻪ آﻧﻬﺎ را ﺑﻪ ﻓﺮوﺷﮕﺎه ﺧﻮد ﺑﺮﻣـﯽﮔﺮداﻧﻨـﺪ و ﺑـﺎ ﺑﺮﭼـﺴﺐ ‪ For Sale‬ﻋﺮﺿـﻪ‬ ‫ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ‪.‬‬ ‫‪ .2‬ﺗﻄﻤﯿﻊ ﻣﺸﺘﺮي ﯾﺎ دامﮔﺴﺘﺮي‬ ‫ﺗﻌﺪادي از ﻓﺮوﺷﻨﺪﮔﺎن ﮐﺎﻻ ﯾﺎ ﺧﺪﻣﺎت ﺑﻪ ارﺳﺎل ﯾﮏ ﭘﯿـﺸﻨﻬﺎد ﻓـﺮوش ﻣﻘـﺪﻣﺎﺗﯽ‪ 2‬ﺑـﺮاي‬ ‫ﺧﺮﯾﺪار ﺑﺎﻟﻘﻮه ﻣﺒﺎدرت ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ ﮐـﻪ اﻋﺘﺒـﺎر ﻣﺤـﺪودي دارد و ﭘـﺲ از ﮔﺬﺷـﺖ اﯾـﻦ ﻣﻬﻠـﺖ‪،‬‬ ‫ﻗﯿﻤﺖ ﯾﺎ ﺷﺮاﯾﻂ ﻗﺮارداد در اﻏﻠﺐ ﻣﻮارد ﺑﺪون اﻃﻼع ﻗﺒﻠـﯽ ﺧﺮﯾـﺪار ﺗﻐﯿﯿـﺮ ﻣـﯽﮐﻨـﺪ‪ .‬ﻣﻌﻤـﻮﻻً‬ ‫ﭘﯿﺸﻨﻬﺎد اوﻟﯿﻪ ﻓﺮوﺷﻨﺪه ﺑﺮاي ﺧﺮﯾﺪار ﺑﺎﻟﻘﻮه ﺟﺬاب و ﺑﺴﯿﺎر ﻣﻘﺮون ﺑﻪ ﺻﺮﻓﻪ اﺳـﺖ اﻣـﺎ ﭘـﺲ از‬ ‫ﺟﻠﺐ ﻣﻮاﻓﻘﺖ وي ﻗﯿﻤﺘﻬﺎ و ﺷﺮاﯾﻂ ﻣﻌﺎﻣﻠﻪ ﺑﻪ ﮔﻮﻧﻪاي ﺗﻐﯿﯿﺮ ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ ﮐﻪ ﻣﻮرد اﻧﺘﻈـﺎر ﺧﺮﯾـﺪار‬ ‫ﻧﺒﻮده اﺳﺖ‪ ،‬در ﺣﺎﻟﯽ ﮐﻪ ﮐﺎﻻي ﻣﻮرد ﺳﻔﺎرش ـ ﺑـﺎ ﺷـﺮاﯾﻂ ﺟﺪﯾـﺪ ـ ﺑـﺮاي وي ارﺳـﺎل ﺷـﺪه‬ ‫________________________________________________________‬ ‫‪1. Sales of Goods ACT‬‬ ‫‪2. Introductory Offer‬‬

‫ﺍﺧﻼﻕ ﺩﺭ ﺗﺠﺎﺭﺕ ‪٢٩‬‬ ‫اﺳﺖ‪.‬‬ ‫اﯾﻦ اﻗﺪام ﻏﯿﺮاﺧﻼﻗﯽ و ﻣﺰوراﻧﻪ‪ ،‬اﺻﻄﻼﺣ ًﺎ »ﺗﻄﻤﯿﻊ« ﯾﺎ »دام ﮔﺴﺘﺮي«‪ 1‬ﻧﺎﻣﯿﺪه ﻣﯽﺷﻮد و ﺑـﺎ‬ ‫اﺻﻞ »ﻣﺸﺘﺮي ﻣﺪاري«‪ 2‬ﮐﻪ ﯾﮑﯽ از ﻣﻬﻢﺗﺮﯾﻦ ﺷﯿﻮهﻫﺎي ﻣﻮﻓﻘﯿﺖ در ﻋﺮﺻﻪ ﺗﺠﺎرت در ﺟﻬـﺎن‬ ‫اﻣﺮوز اﺳﺖ ﻣﺒﺎﯾﻨﺖ دارد‪.‬‬ ‫ﻣﺘﺪاولﺗﺮﯾﻦ روش ﺗﻄﻤﯿﻊ ﻣﺸﺘﺮي‪ ،‬ﮐﺎرﺗﻬﺎي اﻋﺘﺒﺎري اﺳﺖ ﮐﻪ در اﯾﺎﻻت ﻣﺘﺤﺪه‪ ،‬اﺗﺤﺎدﯾﻪ‬ ‫اروﭘﺎ و ﺑﺮﺧﯽ از ﮐﺸﻮرﻫﺎي دﯾﮕﺮ ﺑﺎ ﺑﻬﺮه ﮐﻢ )در ﻣﺮاﺣـﻞ اوﻟﯿـﻪ واﮔـﺬاري( در اﺧﺘﯿـﺎر اﻓـﺮاد‬ ‫ﻗﺮار ﻣﯽﮔﯿﺮد و اﯾﻦ ﻧﺮخ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﻓﺰاﯾﺶ ﺣﺠﻢ ﺧﺮﯾﺪﻫﺎي دارﻧﺪه ﮐﺎرت ﺑﺎﻻ ﻣـﯽرود و در‬ ‫ﻣﻮاردي ﮐﻪ درﯾﺎﻓﺖﮐﻨﻨﺪه ﮐﺎرت اﻋﺘﺒﺎري ﺑﯿﺶ از ﺳﻬﻤﯿﻪ ﺗﻌﯿﯿﻦ ﺷﺪه )ﺳﻘﻒ اﻋﺘﺒﺎر ﻣـﺸﺨﺺ‬ ‫ﺷﺪه( ﺧﺮﯾﺪ ﮐﻨﺪ ﻣﯿﺰان ﺑﻬﺮه ﻗﺎﺑﻞ ﭘﺮداﺧﺖ ﭼﻨﺪ ﺑﺮاﺑﺮ ﻣﯽﺷﻮد‪.‬‬ ‫در ﺑﺮﺧﯽ از ﻣﻮارد‪ ،‬ﻓﺮوﺷﮕﺎهﻫﺎ ﯾﺎ ﺑﻨﮕﺎهﻫﺎي ﺗﻮﻟﯿﺪي ﮐﺎﻻﯾﯽ را ﺑﺎ ﻗﯿﻤﺖ ﺑﺴﯿﺎر ﻣﻨﺎﺳﺐ ﮐـﻪ‬ ‫ﺧﺎرج از ﺗﺼﻮر ﻣﺨﺎﻃﺒﺎن اﺳﺖ ﺗﺒﻠﯿﻎ ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ و ﻫﻨﮕﺎﻣﯽ ﮐﻪ ﺧﺮﯾﺪاران ﯾﺎ ﻣﺸﺘﺮﯾﺎن ﺑﻪ ﻓﺮوﺷﮕﺎه‬ ‫ﯾﺎ ﺑﻨﮕﺎه ﻣﺮاﺟﻌﻪ ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ ﻓﻘﻂ ﻣﻘﺪار ﮐﻤﯽ از آن ﮐـﺎﻻ در اﺧﺘﯿـﺎر ﻣﻌـﺪودي از ﻣـﺸﺘﺮﯾﺎن ﻗـﺮار‬ ‫ﻣﯽﮔﯿﺮد و ﻓﺮوﺷﻨﺪه ادﻋﺎ ﻣﯽﮐﻨﺪ ﮐﻪ ﮐﺎﻻي ﻣﻮرد ﻧﻈﺮ ﮐ ًﻼ ﺑﻪ ﻓﺮوش رﻓﺘﻪ اﺳﺖ و ﺑﻪ ﺟﺎي آن‬ ‫ﮐﺎﻻي ﻣﺸﺎﺑﻬﯽ را در اﺧﺘﯿﺎر ﻣﺸﺘﺮﯾﺎن ﻗﺮار ﻣﯽدﻫﺪ ﮐﻪ ﻗﯿﻤﺖ آن ﺑﺎ آﻧﭽﻪ در ذﻫـﻦ ﻣـﺸﺘﺮي ﯾـﺎ‬ ‫ﻓﺮدي ﮐﻪ ﺗﺤﺖﺗﺄﺛﯿﺮ ﺗﺒﻠﯿﻐﺎت ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ ﺗﻔﺎوت ﻓﺎﺣﺸﯽ دارد ﯾﺎ آﻧﮑﻪ ﮐﯿﻔﯿﺖ اﯾﻦ ﮐـﺎﻻ‬ ‫ﺑﺎ آﻧﭽﻪ ﻣﻮرد ﺗﺒﻠﯿﻎ واﻗﻊ ﺷﺪه اﺳﺖ ﻗﺎﺑﻞ ﻣﻘﺎﯾﺴﻪ ﻧﯿﺴﺖ‪.‬‬ ‫‪ -3‬ﮔﺮان ﻓﺮوﺷﯽ در ﻣﺮاﺣﻞ اوﻟﯿﻪ ﻋﺮﺿﻪ ﯾﮏ ﮐﺎﻻ‬ ‫ﯾﮑﯽ از روﺷﻬﺎي ﻏﯿﺮاﺧﻼﻗﯽ ﮐـﺎرﺑﺮد راﻫﮑـﺎر ‪ Price Skimming‬ﺗﻮﺳـﻂ ﻓﺮوﺷـــــﻨﺪه ﯾـﺎ‬ ‫ﺗﻮﻟﯿﺪﮐﻨﻨﺪه ﯾﮏ ﮐﺎﻻي ﺟﺪﯾﺪ در ﻣﺮاﺣﻞ اوﻟﯿﻪ ﻋﺮﺿـﻪ آن ﺑـﻪ ﺑـﺎزار اﺳـﺖ‪ .‬در اﯾـﻦ راﻫﮑـﺎر‪،‬‬ ‫ﻓﺮوﺷﻨﺪه ﯾﺎ ﺳﺎزﻧﺪه ﻗﯿﻤﺖ ﻧﺴﺒﺘﺎً ﺑﺎﻻﯾﯽ ﺑﺮاي ﮐﺎﻻ ﯾﺎ ﺧﺪﻣﺖ ﻧﻮﯾﻨﯽ ﮐﻪ ﺑـﻪ ﺑـﺎزار ﻋﺮﺿـﻪ ﮐـﺮده‬ ‫ﺗﻌﯿﯿﻦ ﻣﯽﮐﻨﺪ‪ .‬ﺑﺪﯾﻬﯽ اﺳـﺖ ﻣـﺸﺘﺮﯾﺎﻧﯽ ﮐـﻪ از ﺑـﻀﺎﻋﺖ ﻣـﺎﻟﯽ ﺑﯿـﺸﺘﺮي ﺑﺮﺧﻮردارﻧـﺪ ﺧﺮﯾـﺪار‬ ‫ﮐﺎﻻي ﻧﻮﯾﻦ ﯾﺎ ﺟﺪﯾﺪي ﻫﺴﺘﻨﺪ ﮐﻪ وارد ﺑﺎزار ﺷﺪه اﺳﺖ‪ .‬ﻓﺮوﺷـﻨﺪه ﺳـﭙﺲ ﺑـﻪ ﺗـﺪرﯾﺞ ﻗﯿﻤـﺖ‬ ‫________________________________________________________‬ ‫‪1. Bait‬‬ ‫‪2. Customer Satisfaction‬‬

‫اﺧﻼق در ﺗﺠﺎرت‬ ‫‪٣٠‬‬ ‫ﮐﺎﻻي ﺧﻮد را ﮐﺎﻫﺶ ﻣﯽدﻫﺪ و ﺳﺮاﻧﺠﺎم آن را در ﺳﻄﺤﯽ ﻗﺮار ﻣﯽدﻫﺪ ﮐﻪ ﺑـﺎ ﻫﺰﯾﻨـﻪ ﺗﻮﻟﯿـﺪ‬ ‫آن راﺑﻄﻪ ﻣﻌﻘﻮﻟﯽ دارد‪.‬‬ ‫ﻣﻮﻓﻘﯿﺖ اﯾﻦ روش ﺗﺎ ﺣﺪود زﯾﺎدي ﺑﻪ ﮐﺸﺶﻧﺎﭘﺬﯾﺮ ﺑﻮدن ﺗﻘﺎﺿـﺎ ﺑـﺮاي آن ﮐـﺎﻻ ﺑـﺴﺘﮕﯽ‬ ‫دارد‪ .‬در ﮐﻮﺗﺎهﻣﺪت‪ ،‬ﻓﺮوﺷﻨﺪه ﯾﺎ ﺳﺎزﻧﺪه ﮐﺎﻻ از ﻣﻮﻗﻌﯿﺖ اﻧﺤﺼﺎري ﮐـﻪ ﻧـﺼﯿﺐ ﮐـﺎﻻي وي‬ ‫ﺷﺪه اﺳﺖ ﺳﻮءاﺳﺘﻔﺎده ﻣﯽﮐﻨﺪ و ﺳﻮد وي ﺑﻪ ﺷﺪت اﻓـﺰاﯾﺶ ﻣـﯽﯾﺎﺑـﺪ‪ .‬ﺳـﺎﯾﺮ رﻗﺒـﺎ ﺑـﺎ ﮐـﺎﻻي‬ ‫ﻣﺸﺎﺑﻪ ﺑﻪ ﻣﯿﺪان ﻣﯽآﯾﻨﺪ و ﻣﻮﻗﻌﯿﺖ اﻧﺤـﺼﺎري ﻓﺮوﺷـﻨﺪه ﻧﺨـﺴﺘﯿﻦ آن ﮐـﺎﻻ از ﺑـﯿﻦ ﻣـﯽرود و‬ ‫ﻗﯿﻤﺖ آن ﮐﺎﻻ رو ﺑﻪ ﮐﺎﻫﺶ ﻣﯽﮔﺬارد‪.‬‬ ‫ﺑﺮﺧﯽ از ﺻﺎﺣﺐ ﻧﻈﺮان اﯾﻦ روش را ﻏﯿﺮاﺧﻼﻗﯽ ﺗﻠﻘﯽ ﻧﻤﯽﮐﻨﻨﺪ و ﺑﺮ اﯾﻦ ﺑﺎورﻧﺪ ﮐﻪ ﺳﻬﻢ‬ ‫ﻫﺰﯾﻨﻪﻫﺎي ﺗﺤﻘﯿﻖ و ﺗﻮﺳﻌﻪ در ﮐﺎﻻﻫﺎﯾﯽ ﮐـﻪ ﻧﺨـﺴﺘﯿﻦ ﺑـﺎر ﺑـﻪ ﺑـﺎزار ﻋﺮﺿـﻪ ﻣـﯽﺷـﻮﻧﺪ ﺑـﺴﯿﺎر‬ ‫ﺑﺎﻻﺳﺖ و ﺑﺎزارﺳﺎزي ﺑﺮاي اﯾﻦ ﻗﺒﯿﻞ ﮐﺎﻻﻫﺎ ﻧﯿﺎزﻣﻨﺪ ﺻـﺮف ﻫﺰﯾﻨـﻪﻫـﺎي ﮔﺰاﻓـﯽ اﺳـﺖ و اﮔـﺮ‬ ‫ﻓﺮوﺷﻨﺪه ﻗﯿﻤﺖ ﺑﺎﻻﯾﯽ ﺑﺮاي ﻣﺤﺼﻮل ﺟﺪﯾﺪ ﺧﻮد ﺗﻌﯿﯿﻦ ﻧﮑﻨﺪ ﻗﺎدر ﺑـﻪ اداﻣـﻪ ﻓﻌﺎﻟﯿـﺖ ﻧﺨﻮاﻫـﺪ‬ ‫ﺑﻮد‪.‬‬ ‫‪ .4‬ﺗﺒﺎﻧﯽ ﺑﺮاي ﺛﺎﺑﺖ ﻧﮕﻬﺪاﺷﺘﻦ ﻗﯿﻤﺖ و ﺣﺬف رﻗﺎﺑﺖ ﺳﺎﻟﻢ‬ ‫در اﯾﻦ روش‪ ،‬ﺷﺮﮐﺘﻬﺎي ﺗﺠﺎري رﻗﯿﺐ ﯾﺎ ﻣﺆﺳـﺴﺎت ﺗﻮﻟﯿـﺪي ﮐـﻪ ﻣﺤـﺼﻮﻻت ﻣـﺸﺎﺑﻪ ﺑـﻪ‬ ‫ﺑﺎزار ﻋﺮﺿﻪ ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ ﺗﻮاﻓﻖ ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ ﮐﻪ ﮐﺎﻻﻫـﺎ ﯾـﺎ ﺧـﺪﻣﺎت ﺧـﻮد را ﺑـﺎ ﻗﯿﻤﺘﻬـﺎي ﯾﮑـﺴﺎن ﺑـﻪ‬ ‫ﻣﺸﺘﺮﯾﺎن اراﺋﻪ ﻧﻤﺎﯾﻨﺪ‪ .‬ﺑﺪﯾﻬﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ اﯾﻦ ﻗﯿﻤﺘﻬﺎي ﺗﻮاﻓﻘﯽ ﺑﺎ ﻗﯿﻤﺘﻬﺎي واﻗﻌﯽ اﺧﺘﻼف ﻓﺎﺣﺸﯽ‬ ‫دارد و ﺳﻮد ﻫﻨﮕﻔﺘﯽ ﻋﺎﯾﺪ ﺷﺮﮐﺘﻬﺎﯾﯽ ﻣﯽﮐﻨﺪ ﮐﻪ ﺑﻪ اﯾﻦ ﺗﻮاﻓﻖ ﻏﯿﺮاﺧﻼﻗﯽ ﻣﺒﺎدرت ﮐﺮدهاﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﺗﻮاﻓﻖ در زﻣﯿﻨﻪ ﺗﺜﺒﯿﺖ ﻗﯿﻤﺖ ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ ﺑﻪ روﺷﻬﺎي ﮔﻮﻧﺎﮔﻮن اﻧﺠﺎم ﺷﻮد‪ ،‬ﺑـﺪﯾﻦ ﻃﺮﯾـﻖ‬ ‫ﮐﻪ ﺷﺮﮐﺘﻬﺎي رﻗﯿﺐ ﺑﺎ ﯾﮑﺪﯾﮕﺮ ﺗﺒﺎﻧﯽ ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ ﮐﻪ ﻧﯿﺎزﻫﺎي ﺧﻮد را ﺑﻪ ﻣـﺎده اوﻟﯿـﻪ‪ ،‬ﻗﻄﻌـﺎت ﯾـﺎ‬ ‫ﺗﺠﻬﯿﺰات ﺑﻪ ﻗﯿﻤﺖ ﺛﺎﺑﺖ ﺗﻨﻬﺎ از ﯾﮏ ﻋﺮﺿﻪﮐﻨﻨﺪه ﺧﺮﯾﺪاري ﮐﻨﻨﺪ‪ .‬اﯾـﻦ ﺗﻮاﻓـﻖ ﻣﻤﮑـﻦ اﺳـﺖ‬ ‫ﻣﺸﺘﻤﻞ ﺑﺮ ﺗﻮﻟﯿﺪ ﮐﺎﻻ ﺑﺎ اﺳﺘﺎﻧﺪارد ﺧﺎص ﯾـﺎ ﻣﺤـﺪودﮐﺮدن ﻣﯿـﺰان ﯾـﺎ اﻋﺘﺒـﺎراﺗﯽ ﺑﺎﺷـﺪ ﮐـﻪ ﺑـﻪ‬ ‫ﺧﺮﯾﺪاران اﻋﻄﺎ ﻣﯽﺷﻮد‪.‬‬ ‫در ﻣﻮاردي ﺷﺮﮐﺘﻬﺎي رﻗﯿﺐ ﻣﻮاﻓﻘﺖ ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ ﮐﻪ ﻗﯿﻤﺘﻬـﺎي ﺧـﻮد را در ﺗـﺎرﯾﺦ ﻣﻌﯿﻨـﯽ ﺑـﻪ‬ ‫ﻣﻘﺪار ﻣﺸﺨﺺ اﻓﺰاﯾﺶ دﻫﻨﺪ‪ .‬اﯾﻦ ﺗﻮاﻓﻖ ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ ﻣﺸﺘﻤﻞ ﺑﺮ ﯾﮑﺴﺎنﺳـﺎزي ﺳـﻮدي ﺑﺎﺷـﺪ‬

‫ﺍﺧﻼﻕ ﺩﺭ ﺗﺠﺎﺭﺕ ‪٣١‬‬ ‫ﮐﻪ ﻫﻨﮕﺎم ﻓﺮوش ﮐﺎﻻ از ﺧﺮﯾﺪاران درﯾﺎﻓﺖ ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ‪.‬‬ ‫در ﻣﻮاردي ﺷﺮﮐﺘﻬﺎي رﻗﯿﺐ ـ ﺑﺮاي ﺑﺎﻻ ﺑـﺮدن ﻗﯿﻤـﺖ ـ ﻣﻤﮑـﻦ اﺳـﺖ ﺗﻮﻟﯿـﺪ ﺧـﻮد را ﺑـﻪ‬ ‫ﻣﻘﯿﺎس ﻣﻌﯿﻨﯽ ﺑﺎ ﺗﺒﺎﻧﯽ ﺑﺎ ﯾﮑﺪﯾﮕﺮ ﮐﺎﻫﺶ دﻫﻨﺪ ﯾﺎ از ﻋﺮﺿﻪ ﻣﺤﺼﻮل ﺧﻮد ـ در ﻣﻘـﺎﻃﻊ زﻣـﺎﻧﯽ‬ ‫ﺧﺎص ـ ﺑﻪ ﺑﺎزار ﺧﻮدداري ﮐﻨﻨﺪ‪ .‬ﻫﻤﻪ اﯾﻦ روﺷﻬﺎ ﺑﺎ اﺧـﻼق ﺗﺠـﺎري ﻣﺒﺎﯾﻨـﺖ دارد و ﻣﺘـﻀﻤﻦ‬ ‫ﺗﻀﯿﯿﻊ ﺣﻘﻮق ﻣﺼﺮفﮐﻨﻨﺪه اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﺑﺮاﺳﺎس ﻧﻈﺮﯾﻪﻫﺎي ﻧﺌﻮﮐﻼﺳﯿﮑﻬﺎ در ﯾﮏ اﻗﺘﺼﺎد آزاد ﺗﺒﺎﻧﯽ ﺑﺮاي ﺛﺎﺑﺖ ﻧﮕﻬﺪاﺷﺘﻦ ﻗﯿﻤﺘﻬـﺎ‬ ‫ـ ﺑﻪ زﯾﺎن ﻣﺼﺮفﮐﻨﻨﺪه ـ ﮐﺎراﯾﯽ ﻻزم را ﻧﺪارد و ﻫﺮﮔﻮﻧﻪ ﺗﻮاﻓﻘﯽ ﮐﻪ رﻗﺎﺑﺖ را ﻣﺤﺪودﮐﻨﺪ ﯾﺎ‬ ‫از ﺑﯿﻦ ﺑﺒﺮد در درازﻣﺪت ﺑﻪ زﯾﺎن ﺷﺮﮐﺘﻬﺎﯾﯽ اﺳـﺖ ﮐـﻪ اﯾـﻦ روش را اﻧﺘﺨـﺎب ﮐـﺮدهاﻧـﺪ‪ .‬ﺑـﻪ‬ ‫ﻣﻮﺟﺐ ﻗﻮاﻧﯿﻦ ﺗﻌﺪادي از ﮐﺸﻮرﻫﺎ ﺛﺎﺑﺖ ﻧﮕﻬﺪاﺷﺘﻦ ﻗﯿﻤﺘﻬـﺎ ﺑـﻪ زﯾـﺎن ﻣـﺼﺮفﮐﻨﻨـﺪﮔﺎن اﮔـﺮ‬ ‫آﮔﺎﻫﺎﻧﻪ ﺻﻮرت ﮔﯿﺮد ﻣﺴﺘﻠﺰم ﭘﺮداﺧﺖ ﺟﺮﯾﻤﻪﻫﺎي ﺳﻨﮕﯿﻦ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫‪ .5‬اﻧﺤﺼﺎرﮔﺮاﯾﯽ ﯾﺎ ﺑﻪ اﻧﺤﺼﺎر درآوردن‬ ‫ﺑﻪ ﻣﻮﺟﺐ ﻗﻮاﻧﯿﻦ ﺑﺮﺧﯽ از ﮐﺸﻮرﻫﺎ‪ ،‬ﻣﻮﺳﺴﺎت ﺑﺎزرﮔﺎﻧﯽ ﯾﺎ ﺗﻮﻟﯿﺪي اﺟﺎزه ﻧﺪارﻧﺪ ﮐﻪ ﺑﺎزار‬ ‫ﺑﺮﺧﯽ از ﮐﺎﻻﻫﺎ ﯾﺎﺧﺪﻣﺎت را ﺑﻪ اﻧﺤﺼﺎر ﺧﻮد درآورﻧﺪ ﯾـﺎ ﺗـﻼش ﮐﻨﻨـﺪ ﮐـﻪ از ﻃـﺮق ﺧـﺎرج‬ ‫ﮐﺮدن رﻗﺒﺎ از ﺻﺤﻨﻪ ﺑﺮاي ﺧﻮد ﯾﮏ ﻣﻮﻗﻌﯿﺖ اﻧﺤﺼﺎري ﺑﻪ وﺟـﻮد آورﻧـﺪ‪ .‬اﻧﺤـﺼﺎرﮔﺮاﯾﯽ ﺑـﺎ‬ ‫ﻣﻌﯿﺎرﻫﺎي اﻗﺘﺼﺎد آزاد ﻫﻤﺨﻮاﻧﯽ ﻧﺪارد‪.‬‬ ‫دوﻟﺘﻬﺎ ﻣﻌﻤﻮ ًﻻ اﻧﺤﺼﺎرﮔﺮاﯾﯽ را در اﻗﺘﺼﺎد ﻣﻠﯽ ﯾﺎ ﻗﻠﻤﺮوي داﺧﻠﯽ ﮐﺸﻮر اﻗـﺪاﻣﯽ ﻧﺎﻣﻮﺟـﻪ‬ ‫ﺗﻠﻘﯽ ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ و ﻣﻘﺮرات ﻧﻔﯽ اﻧﺤﺼﺎر را ﺑﻪ ﻋﺮﺻﻪ ﺑﯿﻦاﻟﻤﻠﻠﯽ ﺗﺴﺮي ﻣـﯽدﻫﻨـﺪ‪ .‬در ﭼﻨـﺪ دﻫـﻪ‬ ‫اﺧﯿﺮ ﺑﺴﯿﺎري از ﺷﺮﮐﺘﻬﺎي ﻓﺮاﻣﻠﯽ را ﻣﺸﺎﻫﺪه ﮐﺮدهاﯾﻢ ﮐـﻪ از ﻃﺮﯾـﻖ ﺧﺮﯾـﺪ ﺳـﻬﺎم ﺷـﺮﮐﺘﻬﺎي‬ ‫رﻗﯿﺐ ﺑﻪ ﻃﻮر ﮐﺎﻣﻞ ﯾﺎ ﺗﻤﻠﮏ داراﯾﯿﻬﺎي آﻧﻬﺎ ﺑﻪ روﺷﻬﺎي ﮔﻮﻧﺎﮔﻮن در ﻋﺮﺻـﻪ ﺑـﯿﻦاﻟﻤﻠﻠـﯽ ﺑـﻪ‬ ‫ﺳﻤﺖ اﻧﺤﺼﺎرﮔﺮاﯾﯽ ﺣﺮﮐﺖ ﮐﺮدهاﻧﺪ‪.‬‬ ‫‪ .6‬ﻣﻤﺎﻧﻌﺖ از ورود رﻗﺒﺎ ﺑﻪ ﺻﺤﻨﻪ ﺗﺠﺎرت ﯾﺎ ﺻﻨﻌﺖ‬ ‫ﻣﻮاﻧﻊ ورود اﻗﺪاﻣﯽ ﺿﺪ رﻗﺎﺑﺘﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺷﺮﮐﺘﻬﺎي رﻗﯿﺐ را از وارد ﺷﺪن ﺑـﻪ ﯾـﮏ رﺷـﺘﻪ‬ ‫ﺧﺎص ﺗﺠﺎري ﯾﺎ ﺻﻨﻌﺘﯽ ﺑﺎز ﻣﯽدارد‪ .‬در ﻣﻮاردي دﯾﺪه ﺷﺪه اﺳﺖ ﮐﻪ دوﻟﺘﻬﺎ ﺑﺎ اﻋﻄـﺎي اﻣﺘﯿـﺎز‬

‫اﺧﻼق در ﺗﺠﺎرت‬ ‫‪٣٢‬‬ ‫اﻧﺤﺼﺎري ﺗﻮﻟﯿﺪ ﯾﮏ ﮐﺎﻻ ﯾﺎ ﻋﺮﺿﻪ ﯾـﮏ ﺧـﺪﻣﺖ از ورود ﺳـﺎﯾﺮ ﺷـﺮﮐﺘﻬﺎ ﯾـﺎ ﻣﺆﺳـﺴﺎﺗﯽ ﮐـﻪ‬ ‫ﻣﯽﺗﻮاﻧﻨﺪ ﻫﻤﺎن ﮐﺎﻻ ﯾﺎ ﺧﺪﻣﺖ را ﻋﺮﺿﻪ ﮐﻨﻨﺪ ﻣﻤﺎﻧﻌﺖ ﺑﻪ ﻋﻤﻞ آوردهاﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﺑﺮﺧﯽ از ﺷﺮﮐﺘﻬﺎي دوﻟﺘﯽ ﮐﺎﻻﻫﺎ ﯾﺎ ﺧﺪﻣﺎت ﺧﻮد را ﺑﻪ ﻗﯿﻤﺘﻬﺎﯾﯽ ﮐﻤﺘﺮ از ﻫﺰﯾﻨﻪ ﺗﻮﻟﯿﺪ ﺑـﻪ‬ ‫ﺑﺎزار ﻋﺮﺿﻪ ﮐﺮده و زﯾﺎن ﺣﺎﺻﻞ را از ﺑﻮدﺟﻪ ﻋﻤﻮﻣﯽ ﯾﺎ از ﻃﺮﯾـﻖ ﯾﺎراﻧـﻪﻫـﺎي دوﻟﺘـﯽ ﺟﺒـﺮان‬ ‫ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ‪ .‬اﯾﻦ اﻗﺪام ﻧﯿﺰ از ورود رﻗﺒﺎ ﺑﻪ ﺻﺤﻨﻪ ﺗﺠﺎرت ﯾﺎ ﺻﻨﻌﺖ ﺟﻠﻮﮔﯿﺮي ﻣﯽﮐﻨﺪ و ﺑـﺎ اﺻـﻞ‬ ‫رﻗﺎﺑﺖ آزاد ﻣﻐﺎﯾﺮت دارد‪.‬‬ ‫ﻣﻤﺎﻧﻌﺖ از ورود رﻗﺒﺎ ﺑﻪ ﺻﺤﻨﻪ ـ ﮐﻪ ﺑﺎ اﺧﻼق ـ ﺗﺠﺎري در ﺗﻀﺎد اﺳﺖ ـ ﻣﻤﮑـﻦ اﺳـﺖ ﺑـﻪ‬ ‫اﺷﮑﺎل زﯾﺮ ﺟﻠﻮهﮔﺮ ﺷﻮد‪:‬‬ ‫)‪ (1‬ﺷﺮﮐﺘﻬﺎي ﺑﺰرگ ﺑﺎ ﺗﻮﺟـﻪ ﺑـﻪ ﺗﻮاﻧﻤﻨـﺪي ﻋﻈـﯿﻢ ﻣـﺎﻟﯽ و ﻓﻨﺎوراﻧـﻪ ﺧـﻮد‬ ‫ﻋﻤﺪﺗ ًﺎ ﻗﺎدر ﻫﺴﺘﻨﺪ ﮐﺎﻻﻫﺎ را ﺑﻪ ﻣﻘﯿﺎس اﻗﺘﺼﺎدي و ﺑﺎ ﻫﺰﯾﻨـﻪﻫـﺎي ﮐﻤﺘـﺮ‬ ‫ﺗﻮﻟﯿﺪ و ﻋﺮﺿـﻪ ﮐﻨﻨـﺪ ﮐـﻪ اﯾـﻦ اﻣﺘﯿـﺎز ﺑـﻪ زﯾـﺎن ﺷـﺮﮐﺘﻬﺎي ﮐﻮﭼـﮏ و‬ ‫ﻣﺘﻮﺳﻂ اﺳﺖ و آﻧﻬﺎ را از ﺻﺤﻨﻪ ﺑﻪ در ﻣﯽﮐﻨـﺪ‪ .‬درﺣـﺎﻟﯽﮐـﻪ ﻣـﺼﻠﺤﺖ‬ ‫ﺟﺎﻣﻌﻪ ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ اﯾﺠﺎب ﮐﻨﺪ ﮐـﻪ ﺷـﺮﮐﺘﻬﺎي ﮐﻮﭼـﮏ و ﻣﺘﻮﺳـﻂ از‬ ‫ﺣﻤﺎﯾﺖ ﺑﯿﺸﺘﺮي از ﺟﺎﻧﺐ ﺑﺨﺶ ﻋﻤﻮﻣﯽ ﺑﺮﺧﻮردار ﺷﻮﻧﺪ‪.‬‬ ‫)‪ (2‬ﺟﻬﺎﻧﯽ ﺷﺪن اﻗﺘﺼﺎد ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ ﻣﻮﺟﺐ ﺷﻮد ﺑﺎزﯾﮕﺮان ﺟﺪﯾـﺪي وارد‬ ‫ﺻﺤﻨﻪ ﺗﺠﺎرت ﯾﺎ ﺗﻮﻟﯿﺪ ﯾـﮏ ﮐـﺸﻮر ﺷـﻮﻧﺪ و اداﻣـﻪ ﺣﯿـﺎت ﺷـﺮﮐﺘﻬﺎي‬ ‫ﮐﻮﭼﮏ داﺧﻠـﯽ را ﺑـﻪ ﺧﻄـﺮ اﻧﺪازﻧـﺪ‪ .‬ورود ﮐﺎﻻﻫـﺎي ارزان ﻗﯿﻤـﺖ از‬ ‫ﮐﺸﻮرﻫﺎي آﺳﯿﺎي ﺟﻨﻮب ﺷﺮﻗﯽ ـ ﺑﻪوﯾﮋه در دو دﻫﻪ اﺧﯿﺮ ـ ﺑـﺴﯿﺎري از‬ ‫ﺷﺮﮐﺘﻬﺎي ﮐﻮﭼﮏ و ﻣﺘﻮﺳﻂ را ﺣﺘﯽ در ﮐﺸﻮرﻫﺎي ﭘﯿﺸﺮﻓﺘﻪ ﺻـﻨﻌﺘﯽ از‬ ‫ﺻﺤﻨﻪ رﻗﺎﺑﺖ ﺣﺬف و ورﺷﮑﺴﺘﻪ ﮐﺮده اﺳﺖ‪.‬‬ ‫اﮔﺮﭼﻪ ورود ﮐﺎﻻﻫﺎي ارزان ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ در ﮐﻮﺗﺎه ﻣﺪت ﺑﻪ ﻧﻔﻊ ﻣﺼﺮفﮐﻨﻨﺪﮔﺎن داﺧﻠﯽ‬ ‫ﺑﺎﺷﺪ اﻣﺎ واﺑﺴﺘﮕﯽ اﻗﺘﺼﺎد ﮐﺸﻮر ﺑﻪ ﺟﻬﺎن ﺧﺎرج‪ ،‬ﺗﻌﻄﯿﻞ واﺣﺪﻫﺎي ﺻﻨﻌﺘﯽ ﮐﻪ ﻗﺎدر ﺑﻪ رﻗﺎﺑـﺖ‬ ‫ﻧﯿﺴﺘﻨﺪ و از دﺳﺖ رﻓﺘﻦ ﻓﺮﺻﺘﻬﺎي ﺷـﻐﻠﯽ ﭘﯿﺎﻣـﺪﻫﺎي ﻣﻨﻔـﯽ ﮔـﺴﺘﺮدهاي ﺑـﺮاي اﻗﺘـﺼﺎد ﮐـﺸﻮر‬ ‫ﺧﻮاﻫﺪ داﺷﺖ ﮐﻪ ﺑﺮﻃﺮفﮐﺮدن آﻧﻬﺎ ﮐﺎر دﺷﻮاري اﺳﺖ‪.‬‬

‫ﺍﺧﻼﻕ ﺩﺭ ﺗﺠﺎﺭﺕ ‪٣٣‬‬ ‫ﺷﺮﮐﺘﻬﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﺑﻪ »ﺑﺮﻧﺪﺳـﺎزي« ﻣﺒـﺎدرت ﮐـﺮده و ﻣﻮﻗﻌﯿـﺖ ﻣـﺴﺘﺤﮑﻤﯽ‬ ‫)‪(3‬‬ ‫ﺑــﺮاي ﻓــﺮاوردهﻫــﺎي ﺧــﻮد در ﺑــﺎزار ﻓــﺮاﻫﻢ ﮐــﺮدهاﻧــﺪ‪ ،‬وﻓــﺎداري‬ ‫)‪(4‬‬ ‫ﻣـﺼﺮفﮐﻨﻨـﺪﮔﺎن را ﺑـﻪ ﮐﺎﻻﻫـﺎي ﺧـﻮد ﺑـﺮاي ﺳـﺎﻟﯿﺎن دراز ﺗـﻀﻤﯿﻦ‬ ‫ﻧﻤﻮدهاﻧﺪ‪ .‬اﯾﻦ ﻣﻮﻗﻌﯿﺖ ﻣﺴﺘﺤﮑﻢ ورود ﺷﺮﮐﺘﻬﺎي ﺟﺪﯾﺪ را ﺑﻪ ﺻـﺤﻨﻪ ﺑـﺎ‬ ‫دﺷﻮارﯾﻬﺎي زﯾﺎدي ﻣﻮاﺟﻪ ﺧﻮاﻫﺪ ﮐﺮد‪.‬‬ ‫ﺗﻮﻟﯿﺪ ﺑﺮﺧﯽ از ﮐﺎﻻﻫﺎ ﻣﺎﻧﻨﺪ رﯾﺰﭘﺮدازﻧﺪهﻫﺎ و ﻣﺪارﻫﺎي ﺗﮑﻤﯿﻞ ﺷـﺪه ﺑـﻪ‬ ‫ﺳـﺮﻣﺎﯾﻪﮔـﺬارﯾﻬﺎي ﻋﻈـﯿﻢ در ﺑﺨـﺶ ﺗﺤﻘﯿـﻖ و ﺗﻮﺳـﻌﻪ ﻧﯿـﺎز دارد‪ ،‬ﻟـﺬا‬ ‫ﺷﺮﮐﺘﻬﺎي ﻧﻮﭘﺎ ﻗﺎدر ﻧﺨﻮاﻫﻨﺪ ﺑﻮد ﮐﻪ ﺑﻪ ﺳﺎدﮔﯽ در اﯾﻦ رﺷﺘﻪﻫﺎ ﻓﻌﺎﻟﯿـﺖ‬ ‫ﻧﻤﺎﯾﻨﺪ‪ .‬ﻣﻨﺎﻓﻊ ﺟﺎﻣﻌﻪ اﻗﺘﻀﺎ ﻣﯽﮐﻨﺪ ﮐﻪ دوﻟﺘﻬﺎ در ﺑﺪو اﻣﺮ ﺑﺨﺸﯽ از ﻫﺰﯾﻨﻪ‬ ‫ﺗﺤﻘﯿﻖ و ﺗﻮﺳﻌﻪ را در ﺷﺮﮐﺘﻬﺎي ﮐﻮﭼـﮏ و ﻣﺘﻮﺳـﻂ ﺗـﺄﻣﯿﻦ ﻧﻤﺎﯾﻨـﺪ ﺗـﺎ‬ ‫ورود اﯾﻦ ﺷﺮﮐﺘﻬﺎ ﻧﯿﺰ ﺑﻪ ﺻﺤﻨﻪ اﻣﮑﺎنﭘﺬﯾﺮ ﺷﻮد‪.‬‬ ‫‪ .7‬ﺗﺒﺎﻧﯽ ﺑﯿﻦ رﻗﺒﺎ ﻫﻨﮕﺎم ﺷﺮﮐﺖ در ﻣﻨﺎﻗﺼﻪﻫﺎ ﯾﺎ ﻣﺰاﯾﺪهﻫﺎ‬ ‫ﺗﺒﺎﻧﯽ ﺑﯿﻦ دو ﯾﺎ ﭼﻨﺪ رﻗﯿﺐ ﻫﻨﮕﺎم ﺷﺮﮐﺖ در ﻣﻨﺎﻗﺼﻪ ﯾﺎ ﻣﺰاﯾﺪه اﻗﺪام ﻏﯿﺮاﺧﻼﻗﯽ و ﻧـﻮﻋﯽ‬ ‫ﺗﻘﻠـﺐ اﺳـﺖ‪ .‬در اﯾـﻦ روش ﮐـﻪ اﺻـﻄﻼﺣ ًﺎ ‪ Bid Rigging‬ﺧﻮاﻧـﺪه ﻣـﯽﺷـﻮد ﯾﮑـﯽ از ﺑـﯿﻦ‬ ‫ﺷﺮﮐﺖﮐﻨﻨﺪﮔﺎن ﺑﺮﻧﺪه ﻣﯽﺷﻮد و ﺑﺎ ﭘﯿﻤﺎﻧﮑﺎر ﺑﻪ ﻋﻘﺪ ﻗﺮارداد ﻣﺒﺎدرت ﻣﯽﮐﻨﺪ‪.‬‬ ‫روﺷﻬﺎي ﻣﺘﻌﺪدي ﺑﺮاي ﻧﯿﻞ ﺑﻪ اﯾﻦ ﻫﺪف ﺑﻪ ﮐﺎر ﻣﯽرود‪ .‬ﻣـﺜ ًﻼ ﺑﺮﺧـﯽ از ﻋﻼﻗـﻪﻣﻨـﺪان ﺑـﻪ‬ ‫ﺣﻀﻮر در ﻣﻨﺎﻗﺼﻪ ﻣﻮاﻓﻘﺖ ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ ﮐﻪ از ﺷﺮﮐﺖ در آن ﺧﻮدداري ﻧﻤﺎﯾﻨﺪ ﯾﺎ ﭘﯿﺸﻨﻬﺎدي اراﺋﻪ‬ ‫ﻣﯽﻧﻤﺎﯾﻨﺪ ﮐﻪ ﺷﺎﻧﺴﯽ ﺑﺮاي ﻣﻮﻓﻘﯿﺖ آن وﺟﻮد ﻧﺪارد‪ .‬ﭘﺲ از ﺑﺮﻧﺪه ﺷﺪن ﻓﺮد ﻣﻮرد ﻧﻈﺮ‪ ،‬ﺳـﺎﯾﺮ‬ ‫اﻓﺮادي ﮐﻪ ﺑﺎ وي ﺗﺒﺎﻧﯽ ﮐﺮدهاﻧﺪ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﭘﯿﻤﺎﻧﮑﺎر ﻓﺮﻋﯽ وارد ﻋﻤـﻞ ﻣـﯽﺷـﻮﻧﺪ و ﻫﺮﯾـﮏ از‬ ‫آﻧﻬﺎ ﺑﺨﺸﯽ از اﻣﻮر ﻣﻨﺎﻗﺼﻪ ﯾﺎ ﻗﺮارداد را ﺑﻪ ﺧﻮد اﺧﺘﺼﺎص ﻣﯽدﻫﺪ و در ﻣﻨﺎﻓﻊ ﺣﺎﺻـﻞ ﺳـﻬﯿﻢ‬ ‫ﻣﯽﺷﻮد‪ .‬ﻋﺪم ﺷﺮﮐﺖ ﺗﻌﺪادي از ﻋﻼﻗﻪﻣﻨﺪان در ﻣﻨﺎﻗﺼﻪ ﯾﺎ ﻣﺰاﯾﺪه اﻣﮑﺎن ﻣﻮﻓﻘﯿـﺖ ﻫﻤﺪﺳـﺖ‬ ‫آﻧﻬﺎ را اﻓﺰاﯾﺶ ﻣﯽدﻫﺪ‪.‬‬ ‫در ﻣﻮاردي دﯾﺪه ﺷﺪه اﺳﺖ ﮐﻪ ﺗﻌﺪادي از ﺷـﺮﮐﺖﮐﻨﻨـﺪﮔﺎن در ﯾـﮏ ﻣﻨﺎﻗـﺼﻪ آﮔﺎﻫﺎﻧـﻪ‬

‫اﺧﻼق در ﺗﺠﺎرت‬ ‫‪٣٤‬‬ ‫ﻗﯿﻤﺖﮔﺰاﻓﯽ را در ﭘﯿﺸﻨﻬﺎد ﺧﻮد ذﮐﺮ ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ ﮐﻪ ﭘﺬﯾﺮش آن اﻣﮑﺎنﭘﺬﯾﺮ ﻧﯿﺴﺖ‪.‬‬ ‫در ﺑﺮﺧﯽ از ﻣﻮارد ﭼﻨﺪ ﺷﺮﮐﺖﮐﻨﻨﺪه ﮐﺎر را ﺑﯿﻦ ﺧﻮد ﺗﻘﺴﯿﻢ ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ و ﻫﺮ ﯾـﮏ از آﻧﻬـﺎ‬ ‫در ﯾﮑﯽ از ﻣﻨﺎﻗﺼﻪﻫﺎي ﺷﺮﮐﺖ ﯾﺎ ﻣﺆﺳﺴﻪ ذيرﺑﻂ ﺷﺮﮐﺖ ﻣﯽﮐﻨﺪ و دﯾﮕـﺮان ﺧـﻮد را از آن‬ ‫ﻣﻨﺎﻗﺼﻪ ﮐﻨﺎر ﻣﯽﮐﺸﻨﺪ!‬ ‫ﺗﺒﺎﻧﯽ در اراﺋﻪ ﭘﯿﺸﻨﻬﺎد ﻣﻨﺎﻗﺼﻪ ﯾﺎ ﻣﺰاﯾﺪه در ﻗﻮاﻧﯿﻦ ﺑـﺴﯿﺎري از ﮐـﺸﻮرﻫﺎ ﻧـﻮﻋﯽ ﺗﺨﻠـﻒ ﯾـﺎ‬ ‫ﻧﻘﺾ ﻣﻘﺮرات ﻣﺤﺴﻮب ﻣﯽﺷﻮد و ﻣﻮﺟﺐ ﻣﺠﺎزات ﮐﯿﻔﺮي اﺳﺖ‪.‬‬ ‫‪ .8‬ﻣﻠﺰم ﮐﺮدن ﻣﺸﺘﺮي ﺑﻪ ﺧﺮﯾﺪ از ﯾﮏ ﺷﺮﮐﺖ ﺧﺎص‬ ‫اﯾﻦ روش ﮐﻪ در ادﺑﯿﺎت اﻗﺘﺼﺎدي اﺻﻄﻼﺣ ًﺎ ‪ Vendor Lock – In‬ﻧﺎﻣﯿﺪه ﻣﯽﺷﻮد ﺷـﺮاﯾﻄﯽ‬ ‫اﯾﺠﺎد ﻣﯽﮐﻨﺪ ﮐﻪ ﻃﺒﻖ آن ﻣﺸﺘﺮي ﻧﺎﮔﺰﯾﺮ ﻣﯽﺷﻮد ﺑﺮاي ﺗﻬﯿﻪ ﮐﺎﻻ ﯾﺎ ﺧﺪﻣﺖ ﺧﺎﺻﯽ ﺻـﺮﻓﺎً ﺑـﻪ‬ ‫ﯾﮏ ﻓﺮوﺷﻨﺪه‪ ،‬ﺷﺮﮐﺖ ﯾﺎ ﻣﺆﺳﺴﻪ ﺧﺎص واﺑﺴﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ و ﻧﺘﻮاﻧﺪ ﺑﺪون ﺗﺤﻤﻞ ﻫﺰﯾﻨﻪﻫﺎي ﮔـﺰاف‬ ‫ﺑﻪ ﻓﺮوﺷﻨﺪه دﯾﮕﺮي ﻣﺮاﺟﻌﻪ ﮐﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﺑﺮاي روﺷﻦ ﺷﺪن ﻣﻮﺿﻮع ذﮐﺮ ﭼﻨﺪ ﻣﺜﺎل ﺿﺮوري ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﻣﯽرﺳﺪ‪:‬‬ ‫در ﺑﺴﯿﺎري از دورﺑﯿﻨﻬﺎي ﻋﮑﺎﺳﯽ ﯾﺎ ﻓﯿﻠﻤﺒﺮداري ـ ﺑﻪوﯾﮋه در ﻣﺪﻟﻬﺎي ﮔﺮان ﻗﯿﻤﺖ ـ ﺗﺮﺗﯿﺒﯽ‬ ‫اﺗﺨﺎذ ﻣﯽﺷﻮد ﮐﻪ ﺧﺮﯾﺪار ﺑﺘﻮاﻧﺪ ﺣﺴﺐ ﺿﺮورت ﻟﻨﺰﻫﺎي اﯾﻦ دورﺑﯿﻨﻬﺎ را ﺗﻌـﻮﯾﺾ ﮐﻨـﺪ‪ .‬ﻟﻨـﺰ‬ ‫ﯾﮑﯽ از ﻗﻄﻌﺎت ﻣﻬﻢ دورﺑﯿﻦ ﻣﺤﺴﻮب ﻣﯽﺷﻮد و ﯾﮑﯽ از ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻣﻬﻢ درآﻣـﺪ ﺑـﺮاي ﺷـﺮﮐﺘﻬﺎي‬ ‫ﺳﺎزﻧﺪه ﻟﻨﺰ ﺑﻪ ﺷﻤﺎر ﻣﯽرود‪ .‬از دﻫﻪ ‪ 1930‬ﺗﺎﮐﻨﻮن ﺑﺮﺧﯽ از ﺳﺎزﻧﺪﮔﺎن دورﺑﯿﻦ ﻣﮑﺎﻧﯿـﺴﻤﯽ ﺑـﻪ‬ ‫ﮐﺎر ﺑﺮدهاﻧﺪ ﮐﻪ ﻃﺒﻖ آن ﻟﻨﺰﻫﺎ ﺑﻪ دورﺑﯿﻨﻬﺎ ﻣﯽﭼـﺴﺒﻨﺪ و ﺑﯿـﺮون آوردن ﯾـﺎ ﻋـﻮضﮐـﺮدن آﻧﻬـﺎ‬ ‫اﻣﮑﺎنﭘﺬﯾﺮ ﻧﯿﺴﺖ‪ ،‬ﺑﺪﯾﻦﺗﺮﺗﯿﺐ ﺳـﺎزﻧﺪﮔﺎن دورﺑـﯿﻦ اﻃﻤﯿﻨـﺎن ﺣﺎﺻـﻞ ﻣـﯽﮐﻨﻨـﺪ ﮐـﻪ اﻧﺤـﺼﺎر‬ ‫ﻓﺮوش ﻟﻨﺰ در ﺗﻤﺎم ﻣﺪﺗﯽ ﮐﻪ ﺣﻖ ﻟﯿﺴﺎﻧﺲ آﻧﻬﺎ ﻣﻌﺘﺒﺮ اﺳﺖ در اﺧﺘﯿﺎر ﺧﻮدﺷﺎن ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد‪.‬‬ ‫ﺑﺮﺧـﯽ از ﮐﺎرﺧﺎﻧـﻪﻫـﺎي اﺗﻮﻣﺒﯿـﻞﺳـﺎزي ﻗﻄﻌـﺎﺗﯽ از اﺗﻮﻣﺒﯿـﻞ را ﺑـﺎ ﺳـﺎﯾﺰﻫﺎي ﻏﯿﺮﻋـﺎدي‬ ‫ﻣﯽﺳﺎزﻧﺪ ﺑﻪ ﮔﻮﻧﻪاي ﮐﻪ ﻗﻄﻌﺎت ﺗﻮﻟﯿﺪ ﺷﺪه ﺗﻮﺳﻂ ﺷﺮﮐﺘﻬﺎي دﯾﮕﺮ ﺑﺮاي دارﻧﺪﮔﺎن اﯾﻦ ﻗﺒﯿـﻞ‬ ‫اﺗﻮﻣﺒﯿﻠﻬﺎ ﻗﺎﺑﻞ اﺳﺘﻔﺎده ﻧﯿﺴﺖ و ﺻﺎﺣﺐ اﺗﻮﻣﺒﯿﻞ ﻧـﺎﮔﺰﯾﺮ اﺳـﺖ ﮐـﻪ ﻫﻨﮕـﺎم ﻧﯿـﺎز ﺗﻨﻬـﺎ از ﻟـﻮازم‬ ‫ﯾﺪﮐﯽ ﺗﻮﻟﯿﺪ ﺷﺪه ﺗﻮﺳﻂ ﻫﻤﺎن ﮐﺎرﺧﺎﻧﻪ اﺳﺘﻔﺎده ﻧﻤﺎﯾﺪ‪.‬‬

‫ﺍﺧﻼﻕ ﺩﺭ ﺗﺠﺎﺭﺕ ‪٣٥‬‬ ‫ﺷﺮﮐﺖ اﻣﺮﯾﮑﺎﯾﯽ ‪ IBM‬ﺳﺎﻟﯿﺎن ﻣﺘﻤﺎدي اﻧﺤﺼﺎر ﺗﻮﻟﯿﺪ ﺑﺮﺧﯽ از ﮐﺎﻻﻫـﺎي اﻟﮑﺘﺮوﻧﯿﮑـﯽ را‬ ‫در اﯾﺎﻻت ﻣﺘﺤﺪه در اﺧﺘﯿﺎر داﺷﺘﻪ اﺳﺖ‪ .‬اﯾﻦ ﺷﺮﮐﺖ در ﺳﺎﻟﻬﺎي اوﻟﯿـﻪ ﻓﻌﺎﻟﯿـﺖ ﺧـﻮد ﺗﺮﺗﯿﺒـﯽ‬ ‫اﺗﺨﺎذ ﮐﺮده ﺑﻮد ﮐﻪ ﺧﺮﯾﺪاران ﻣﮑﻠﻒ ﺑﻮدﻧﺪ ﺗﻨﻬﺎ از ﻗﻄﻌﺎت ﮐـﺎﻣﭙﯿﻮﺗﺮ‪ ،‬ﻓـﺎﮐﺲ‪ ،‬دﺳـﺘﮕﺎهﻫـﺎي‬ ‫ﮐﭙﯽ و ‪ ...‬ﺳﺎﺧﺖ اﯾﻦ ﺷﺮﮐﺖ ﺧﺮﯾﺪاري ﻧﻤﺎﯾﻨﺪ‪ .‬اﮔﺮ ﺧﺮﯾﺪار ﺑﻪ ﺳﺮاغ ﻟـﻮازم ﯾـﺪﮐﯽ ﺳـﺎﺧﺖ‬ ‫ﺷـﺮﮐﺘﻬﺎي دﯾﮕـﺮ ﻣـﯽرﻓـﺖ‪ ،‬ﺷـﺮﮐﺖ ‪ IBM‬ﺣﺎﺿـﺮ ﻧﺒـﻮد در ﭼـﺎرﭼﻮب ﺗـﻀﻤﯿﻨﻬﺎي ﺻـﺎدره‬ ‫ﺗﻌﻬﺪات ﺧﻮد را در ﻗﺒﺎل ﺗﻌﻮﯾﺾ ﻗﻄﻌﺎت ﻣﻌﯿﻮب ﯾـﺎ ﺗﻌﻤﯿـﺮ دﺳـﺘﮕﺎهﻫـﺎي ﻓﺮوﺧﺘـﻪ ﺷـﺪه اﯾﻔـﺎ‬ ‫ﻧﻤﺎﯾﺪ‪.‬‬ ‫ﺑﺮﺧﯽ از ﺷﺮﮐﺘﻬﺎي ﮐﺎﻣﭙﯿﻮﺗﺮﺳﺎزي ﺑﻪ ﮐﺎرﺑﺮاﻧﯽ ﮐﻪ وﯾﻨﺪوزﻫﺎي ﻃﺮاﺣﯽ ﺷﺪه ﺗﻮﺳﻂ آﻧـﺎن‬ ‫را ﺧﺮﯾﺪاري ﻧﮑﻨﻨﺪ ﺳﺮوﯾﺲ ﻧﻤﯽدﻫﻨﺪ‪ .‬اﯾﻦ ﺷﺮﮐﺘﻬﺎ ﻫﻤـﯿﻦ ﺧـﻂﻣـﺸﯽ را در ﻣـﻮرد ﺑﺮﺧـﯽ از‬ ‫ﻗﻄﻌﺎت ﺳﺨﺖاﻓﺰار ﮐﺎﻣﭙﯿﻮﺗﺮ اﻋﻤﺎل ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﺗــﺸﺪﯾﺪ رﻗﺎﺑــﺖ در ﻋﺮﺻــﻪ ﺑــﯿﻦاﻟﻤﻠﻠــﯽ در ﺳــﺎﻟﻬﺎي اﺧﯿــﺮ ﻣﻮﺟــﺐ ﺷــﺪه اﺳــﺖ ﮐــﻪ‬ ‫ﻣﺼﺮفﮐﻨﻨﺪﮔﺎن از ﺧﺮﯾـﺪ ﻣﺤـﺼﻮﻻﺗﯽ ﮐـﻪ ﻗﻄﻌـﺎت ﻣﻌﯿـﻮب آﻧﻬـﺎ ﻗﺎﺑـﻞ ﺗﻌـﻮﯾﺾ ﻧﯿـﺴﺖ ﯾـﺎ‬ ‫ﻣﺼﺮفﮐﻨﻨﺪﮔﺎن را ﻣﻠﺰم ﻣﯽﮐﻨﺪ ﺻـﺮﻓ ًﺎ ﺑـﻪ ﮐﻤﭙـﺎﻧﯽ ﺳـﺎزﻧﺪه ﻫﻤـﺎن ﻣﺤـﺼﻮل ـ ﺑـﺮاي ﺧﺮﯾـﺪ‬ ‫ﻣﻠﺰوﻣﺎت ﯾﺎ ﻗﻄﻌﺎت ﯾﺎ ﺳﺮوﯾﺲ دﺳﺘﮕﺎه ﺧﺮﯾﺪاري ﺷﺪه ـ ﻣﺮاﺟﻌﻪ ﮐﻨﻨﺪ‪ ،‬ﺧﻮدداري ﻧﻤﺎﯾﻨﺪ‪.‬‬ ‫‪ .9‬ﺗﻮاﻓﻖ ﺑﺮاي ﻣﺤﺪود ﮐﺮدن ﺗﻮﻟﯿﺪ‪1‬‬ ‫در اﯾﻦ روش ﺗﻮﻟﯿﺪﮐﻨﻨﺪﮔﺎن ﺗﻮاﻓﻖ ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ ﮐﻪ ﺗﻌﻤﺪاً ﻣﯿﺰان ﺗﻮﻟﯿﺪ ﺧﻮد را ﮐـﺎﻫﺶ دﻫﻨـﺪ‬ ‫ﺗﺎ ﻗﯿﻤﺘﻬﺎ اﻓﺰاﯾﺶ ﯾﺎﺑﺪ‪ .‬در ﮐﺸﻮرﻫﺎي اروﭘﺎﯾﯽ ﯾﺎ اﻣﺮﯾﮑﺎ ﺑﺎرﻫﺎ دارﻧﺪﮔﺎن اﺗﻮﻣﺒﯿﻞ ﺷﺎﻫﺪ ﺑﻮدهاﻧﺪ‬ ‫ﮐﻪ ﺻﺎﺣﺒﺎن ﭘﻤﭙﻬﺎي ﺑﻨﺰﯾﻦ در ﻣﻘﺎﻃﻊ زﻣﺎﻧﯽ ﺧﺎﺻﯽ از ﻋﺮﺿﻪ ﺳﻮﺧﺖ ﺑﻪ ﺑﻬﺎﻧﻪ ﮐﻤﺒﻮد ﯾـﺎ ﻋـﺪم‬ ‫ﺗﺤﻮﯾﻞ ﺑﻪ ﻣﻮﻗﻊ ﯾﺎ ﻧﺮﺳﯿﺪن ﺗﺎﻧﮑﺮﻫﺎ ﺧﻮدداري ﮐﺮدهاﻧﺪ ﺗﺎ ﮐﻤﺒـﻮد ﺗـﺼﻨﻌﯽ ﻣﻮﺟﺒـﺎت اﻓـﺰاﯾﺶ‬ ‫ﻏﯿﺮﻋﺎدي ﻗﯿﻤﺘﻬﺎ را ﻓﺮاﻫﻢ ﻧﻤﺎﯾﺪ‪.‬‬ ‫________________________________________________________‬ ‫‪1. Agreement to Restrict Output‬‬

‫اﺧﻼق در ﺗﺠﺎرت‬ ‫‪٣٦‬‬ ‫‪ .10‬واﺑﺴﺘﻪ ﮐﺮدن ﻓﺮوش ﯾﮏ ﮐﺎﻻ ﺑﻪ ﺧﺮﯾﺪ ﮐﺎﻻي دﯾﮕﺮ‬ ‫در اﯾﻦ روش ﻓﺮوﺷﻨﺪه ﺑﻪ ﺷﺮﻃﯽ ﺣﺎﺿﺮ اﺳﺖ ﮐﺎﻻي ﻣـﻮرد ﻧﯿـﺎز ﻣـﺸﺘﺮي را در اﺧﺘﯿـﺎر او‬ ‫ﻗﺮار دﻫﺪ ﮐﻪ ﻣﺸﺘﺮي ﮐﺎﻻي دﯾﮕﺮي را ﻧﯿﺰ ﮐﻪ ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ ﺑﻪ آن ﻧﯿﺎزي ﻧﺪاﺷـﺘﻪ ﺑﺎﺷـﺪ از وي‬ ‫ﺧﺮﯾﺪاري ﻧﻤﺎﯾﺪ‪ .‬در اﻏﻠﺐ ﻣﻮارد ﮐﺎﻻي دوم ـ ﮐﻪ ﻣﻮرد ﻧﯿﺎز ﻣﺸﺘﺮي ﻧﯿﺴﺖ ـ ﺑـﻪ ﻗﯿﻤـﺖ ارزان‬ ‫ﯾﺎ ﺑﺎ ﮐﯿﻔﯿﺖ ﻣﻨﺎﺳﺐ از ﻓﺮوﺷﮕﺎهﻫﺎي دﯾﮕﺮ ﻗﺎﺑﻞ اﺑﺘﯿﺎع اﺳﺖ‪ .‬ﮐﺎرﺑﺮد اﯾﻦ روش ﮐﻪ در ادﺑﯿـﺎت‬ ‫اﻗﺘﺼﺎدي ‪ Tie-In-Sales‬ﻧﺎم دارد ﻏﯿﺮاﺧﻼﻗﯽ اﺳﺖ و ﺑﺎ ﯾﮑﯽ از ﺣﻘﻮق اﺳﺎﺳﯽ ﻣـﺼﺮفﮐﻨﻨـﺪه‬ ‫ﮐﻪ آزادي اﻧﺘﺨﺎب ﮐﺎﻻﺳﺖ ﻣﻐﺎﯾﺮت دارد‪ .‬اﺧﯿﺮاً ﯾﮑﯽ از دادﮔﺎهﻫﺎي اﻣﺮﯾﮑﺎ ﺷﺮﮐﺖ ﺳـﺎزﻧﺪه‬ ‫داروي ‪ Clozapine‬را ﮐﻪ در درﻣﺎن ﺑﯿﻤﺎرﯾﻬﺎي رواﻧﯽﮐﺎرﺑﺮد دارد ﺑﻪ ﭘﺮداﺧﺖ ﺟﺮﯾﻤﻪ ﻣﺤﮑﻮم‬ ‫ﮐﺮد‪ ،‬زﯾﺮا ﻓﺮوش اﯾﻦ دارو ﺑﻪ اراﺋﻪ آزﻣﺎﯾﺶ ﺧﻮن ﺑﯿﻤﺎر ﺗﻮﺳـﻂ ﯾـﮏ ﻻﺑﺮاﺗـﻮر اﺧﺘـﺼﺎﺻﯽ و‬ ‫ﺑﺮرﺳﯽ آن ﺗﻮﺳﻂ ﻓﺮوﺷﻨﺪه ﻣﺸﺮوط ﺷﺪه ﺑﻮد‪.‬‬ ‫‪ .11‬ﻓﺮوش ﯾﺎ ﺗﻮﻟﯿﺪ ﮐﺎﻻﻫﺎي ﺗﻘﻠﺒﯽ ﯾﺎ ﻏﯿﺮاﺻﯿﻞ‬ ‫ﺗﻮﻟﯿﺪ‪ ،‬ﺳﺎﺧﺖ ﯾﺎ ﻓﺮوش ﮐﺎﻻﻫﺎي ﺗﻘﻠﺒﯽ ﯾﺎ ﻏﯿﺮاﺻﯿﻞ اﻗﺪاﻣﯽ ﻏﯿﺮاﺧﻼﻗﯽ و ﻧﺎدرﺳﺖ اﺳـﺖ‬ ‫و ﺑﻪ اﻋﺘﺒﺎر و ﺣﺴﻦ ﺷﻬﺮت ﮐﺸﻮري ﮐﻪ اﯾﻦ ﻗﺒﯿﻞ ﮐﺎﻻﻫﺎ در آﻧﺠﺎ ﺗﻮﻟﯿﺪ و ﻋﺮﺿﻪ ﺷـﺪه اﺳـﺖ‪،‬‬ ‫ﻟﻄﻤﻪ ﻣﯽزﻧﺪ و ﻋﻼوه ﺑﺮ ﺧﺴﺎرات ﻣﺎدي ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ ﺗﻮﻟﯿﺪﮐﻨﻨﺪه ﮐﺎﻻي ﺗﻘﻠﺒﯽ ﯾﺎ ﻏﯿﺮاﺻﯿﻞ را‬ ‫از دﺳﺘﺮﺳﯽ ﺑﻪ ﺑﺎزار ﻫﺪف ﺑﺮاي ﻫﻤﯿﺸﻪ ﻣﺤﺮوم ﻧﻤﺎﯾﺪ‪.‬‬ ‫ﺣﺎل‪ ،‬ﭘﺮﺳﺸﯽ ﮐﻪ ﻣﻄﺮح ﻣﯽﺷﻮد آن اﺳﺖ ﮐﻪ ﮐﺎﻻي ﺗﻘﻠﺒﯽ ﯾﺎ ﻏﯿﺮاﺻﯿﻞ ﭼﻪ ﺧـﺼﻮﺻﯿﺎﺗﯽ‬ ‫دارد؟ در ﺑﺮﺧﯽ از ﮐﺸﻮرﻫﺎ ﮐﻪ ﺣﻘﻮق ﻣﺼﺮفﮐﻨﻨﺪه ﺑﻪ ﺷﺪت ﻣﻮرد ﺣﻤﺎﯾﺖ اﺳﺖ اﯾـﻦ ﻗﺒﯿـﻞ‬ ‫ﮐﺎﻻﻫﺎ ﺑﻪ ﻃﻮر دﻗﯿﻖ ﺗﻌﺮﯾﻒ ﺷﺪه و ﺑﺮاي ﻓﺮوﺷﻨﺪﮔﺎن آﻧﻬﺎ ـ در ﺻﻮرت ﺷـﮑﺎﯾﺖ ﺧﺮﯾـﺪار ﯾـﺎ‬ ‫اﻓﺮادي ﮐﻪ ﺣﻘﯽ از آﻧﻬﺎ ﺿﺎﯾﻊ ﺷﺪه اﺳﺖ ـ ﻣﺠﺎزاﺗﻬﺎﯾﯽ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪاﻧﺪ‪.‬‬ ‫در ﯾﮑﯽ از ﺳﺎﻣﺎﻧﻪﻫﺎي اﯾﻨﺘﺮﻧﺘﯽ‪ 1‬ﺑﺮاي ﮐﺎﻻي ﺗﻘﻠﺒﯽ‪ 2‬ﯾﺎ ﻏﯿﺮاﺻﯿﻞ ﺗﻌـﺎرﯾﻒ زﯾـﺮ ﺑﯿـﺎن ﺷـﺪه‬ ‫اﺳﺖ‪.‬‬ ‫________________________________________________________‬ ‫‪1. www. quang ninhtrade.gov.vn‬‬ ‫‪2. False Product‬‬

‫ﺍﺧﻼﻕ ﺩﺭ ﺗﺠﺎﺭﺕ ‪٣٧‬‬ ‫‪ (1‬ﮐﺎﻻي ﺗﻘﻠﺒﯽ ﮐﺎﻻﯾﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ ارزش ﮐﺎرﺑﺮدي ﻧﺪاﺷﺘﻪ ﯾﺎ ارزش ﮐﺎرﺑﺮدي آن ﻣﻌـﺎدل‬ ‫ارزش ﮐﺎﻻي ﻣﺸﺎﺑﻪ ﻫﻤﻨﺎم آن )ﮐﺎﻻي اﺻﻠﯽ( ﻧﺒﺎﺷﺪ‪.‬‬ ‫‪ (2‬ﮐﺎﻻﻫﺎي ﻏﯿﺮاﺳﺘﺎﻧﺪاردي ﮐﻪ داراي ﮔﻮاﻫﯽ ﺳﺎﺧﺖ ﻏﯿﺮواﻗﻌﯽ ﺑﻮده و ﮐﻤﭙﺎﻧﯽ ذيرﺑﻂ‬ ‫اﺻﺎﻟﺖ آﻧﻬﺎ را ﺗﺄﯾﯿﺪ ﻧﮑﻨﺪ ﺗﻘﻠﺒﯽ ﻣﺤﺴﻮب ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ‪.‬‬ ‫‪ (3‬ﮐﺎﻻﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﻗﻄﻌﺎت آﻧﻬﺎ ﮐﺎﻣﻞ ﻧﺒﻮده ﯾﺎ ﺑﺎ ﻗﻄﻌﺎﺗﯽ ﺗﻌﻮﯾﺾ ﺷﺪه ﺑﺎﺷﺪ ﮐـﻪ از ﮐﯿﻔﯿـﺖ‬ ‫اﻋﻼم ﺷﺪه ﺑﺮﺧﻮردار ﻧﺒﺎﺷﻨﺪ ﯾﺎ ﺑﻪ ﺳﻼﻣﺖ اﻧﺴﺎﻧﻬﺎ‪ ،‬ﺣﯿﻮاﻧﺎت‪ ،‬ﻧﺒﺎﺗﺎت‪ ،‬ﻣﺤـﯿﻂزﯾـﺴﺖ و‬ ‫اﮐﻮﻟﻮژي اﻧﺴﺎﻧﯽ آﺳﯿﺐ وارد ﮐﻨﻨﺪ ﯾﺎ در ﺟﺮﯾﺎن ﻣﺼﺮف ﯾﺎ ﮐﺎرﺑﺮد ﻧﺘﺎﯾﺞ ﻧﺎﻣﻄﻠﻮﺑﯽ ﺑـﻪ‬ ‫ﺑﺎر آورﻧﺪ ﺗﻘﻠﺒﯽ ﺑﻪ ﺷﻤﺎر ﻣﯽروﻧﺪ‪.‬‬ ‫‪ (4‬ﮐﺎﻻﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﻣﻮاد اﻓﺰودﻧﯽ ﻏﯿﺮﻣﺠﺎز ﯾﺎ ﺗﺮﮐﯿﺒﺎت ﻣﻤﻨﻮﻋﻪ در ﺳﺎﺧﺖ ﯾﺎ ﺗﻮﻟﯿﺪ آﻧﻬـﺎ ﺑـﻪ‬ ‫ﮐـﺎر رود و اﯾـﻦ ﻣـﻮاد ﯾـﺎ ﺗﺮﮐﯿﺒـﺎت در ﮐﯿﻔﯿـﺖ ﮐـﺎﻻ ﺗـﺄﺛﯿﺮ ﺑﮕـﺬارد‪ ،‬ﺗﻘﻠﺒـﯽ ﺷـﻨﺎﺧﺘﻪ‬ ‫ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ‪.‬‬ ‫‪ (5‬ﮐﺎﻻﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﺑﺮاي آﻧﻬﺎ اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎي اﺟﺒﺎري ﺗﻌﯿﯿﻦ ﺷﺪه و ﻓﺎﻗـﺪ اﺳـﺘﺎﻧﺪارد ﺑﺎﺷـﻨﺪ و‬ ‫ﻣﺼﺮف آﻧﻬﺎ ﺑﻪ اﮐﻮﺳﯿﺴﺘﻢ‪ ،‬اﻧﺴﺎﻧﻬﺎ‪ ،‬ﻧﺒﺎﺗﺎت ﯾﺎ ﺣﯿﻮاﻧﺎت آﺳﯿﺐ ﺑﺮﺳﺎﻧﺪ ﯾﺎ ﻣﻮﺟﺐ ﺑـﺮوز‬ ‫ﻧﺘﺎﯾﺞ ﻧﺎﻣﻄﻠﻮب ﺑﺎﺷﺪ ﺗﻘﻠﺒﯽ ﻣﺤﺴﻮب ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ‪.‬‬ ‫‪ (6‬ﻫﺮ ﮐﺎﻻﯾﯽ ﮐﻪ ﻃﺮح ﺻﻨﻌﺘﯽ ﯾﺎ آرم )ﺑﺮﻧﺪ( آن اﺻﯿﻞ ﻧﺒﺎﺷﺪ‪ ،‬ﺗﻘﻠﺒﯽ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫‪ (7‬ﮐﺎﻻﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ »ﺑﺮﻧﺪ«ﻫﺎي آﻧﻬﺎ ﻣﺸﺎﺑﻪ »ﺑﺮﻧﺪ«ﻫﺎي ﻣﻌﺮوف‪ ،‬ﺷﻨﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪه و ﻣﻮرد ﺣﻤﺎﯾﺖ‬ ‫ﺑﺎﺷﺪ و ﺧﺮﯾﺪار ﯾﺎ ﺑﯿﻨﻨﺪه را ﺑﻪ اﺷﺘﺒﺎه ﺑﯿﻨﺪازﻧﺪ ﺗﻘﻠﺒﯽ ﻣﺤﺴﻮب ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ‪.‬‬ ‫‪ (8‬ﻫﺮ ﮐﺎﻻﯾﯽ ﮐﻪ اﻃﻼﻋﺎت ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ آن )ﻣﺤﻞ ﺗﻮﻟﯿـﺪ ﯾـﺎ ﮐـﺸﻮر ﺳـﺎزﻧﺪه( ﻧﺎدرﺳـﺖ ﯾـﺎ‬ ‫ﻏﯿﺮواﻗﻌﯽ ﺑﻮده و ﺧﺮﯾﺪار ﻧﺘﻮاﻧﺪ ﺗـﺸﺨﯿﺺ دﻫـﺪ ﮐـﻪ ﮐـﺎﻻ در ﭼـﻪ ﮐـﺸﻮري ﺳـﺎﺧﺘﻪ‪،‬‬ ‫ﺑﺴﺘﻪﺑﻨﺪي ﯾﺎ ﻣﻮﻧﺘﺎژ ﺷﺪه اﺳﺖ ﺗﻘﻠﺒﯽ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫‪ (9‬ﮐﺎﻻﻫﺎ‪ ،‬ﺗﺠﻬﯿﺰات ﯾﺎ ﻗﻄﻌﺎت ﯾﺪﮐﯽ ﮐﻪ ﺑﺪون رﻋﺎﯾﺖ ﺣﻘﻮق ﻋﺮﺿﻪ ﺷﻮﻧﺪ ﯾـﺎ ﺷـﺒﺎﻫﺖ‬ ‫ﮐﺎﻣﻠﯽ ﺑﻪ ﻃﺮﺣﻬﺎي ﺻﻨﻌﺘﯽ ﻣـﻮرد ﺣﻤﺎﯾـﺖ داﺷـﺘﻪ ﺑﺎﺷـﻨﺪ ﺗﻘﻠﺒـﯽ و ﻏﯿﺮاﺻـﯿﻞ ﺷـﻨﺎﺧﺘﻪ‬ ‫ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ‪.‬‬ ‫‪ (10‬ﻫﺮ ﮐﺎﻻﯾﯽ ﮐﻪ ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﻓﺮﯾﺐ ﻣﺼﺮفﮐﻨﻨﺪه ﻋﻼﻣﺖ ﺗﺠﺎري و اﻃﻼﻋﺎت ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ‬

‫اﺧﻼق در ﺗﺠﺎرت‬ ‫‪٣٨‬‬ ‫ﺑﺮﻧﺪ‪ ،‬ﺗﺎرﯾﺦ ﺳﺎﺧﺖ ﯾﺎ ﺗﺎرﯾﺦ ﻣﺼﺮف آن دﺳﺘﮑﺎري‪ ،‬اﺻﻼح ﯾﺎ ﻣﺤﻮ ﺷﺪه ﺑﺎﺷﺪ ﺗﻘﻠﺒـﯽ‬ ‫ﺑﻪ ﺷﻤﺎر ﻣﯽرود‪.‬‬ ‫‪ .12‬داﻣﭙﯿﻨﮓ ﯾﺎ ارزان ﻓﺮوﺷﯽ ﻣﮑﺎراﻧﻪ‬ ‫داﻣﭙﯿﻨﮓ ﮐﻪ ﺑﺮﺧﯽ از اﻗﺘﺼﺎدداﻧﺎن آن را ارزان ﻓﺮوﺷﯽ ﻣﮑﺎراﻧﻪ ﻧﺎﻣﯿﺪهاﻧـﺪ‪ ،‬ﻋﺒـﺎرت اﺳـﺖ‬ ‫از ﻓﺮوش ﮐﺎﻻ در ﺑﺎزار ﺑﻪ ﻗﯿﻤﺘﯽ ﮐﻤﺘﺮ از ﻫﺰﯾﻨﻪ ﻧﻬﺎﯾﯽ ﺗﻮﻟﯿﺪ‪.‬‬ ‫داﻣﭙﯿﻨﮓ ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر از ﻣﯿﺪان ﺑﻪ درﮐﺮدن رﻗﺒﺎ و دﺳﺘﯿﺎﺑﯽ ﺑﻪ ﺳﻬﻤﯽ از ﺑﺎزار اﻧﺠﺎم ﻣﯽﮔﯿﺮد‪.‬‬ ‫از آﻧﺠﺎ ﮐﻪ ﺗﻮﺳﻞ ﺑـﻪ داﻣﭙﯿﻨـﮓ ﺑـﺮاي ﻓـﺮوش ﮐـﺎﻻ در ﻣـﻮاردي ﻣﻮﺟﺒـﺎت ورﺷﮑـﺴﺘﮕﯽ‬ ‫ﺗﻌﺪادي از ﺗﻮﻟﯿﺪﮐﻨﻨﺪﮔﺎن ﮐﺎﻻي ﻣﻮرد داﻣﭙﯿﻨﮓ را در ﮐﺸﻮري ﮐﻪ اﯾﻦ روﯾﻪ در آﻧﺠﺎ اﻋﻤـﺎل‬ ‫ﺷﺪه اﺳﺖ‪ ،‬ﻓﺮاﻫﻢ ﻣﯽﮐﻨﺪ ﯾﮏ اﻗﺪام ﻏﯿﺮاﺧﻼﻗﯽ ﻣﺤﺴﻮب ﻣﯽﺷﻮد و ﺧﺴﺎرات ﻓﺮاواﻧﯽ ﺑﻪ ﺑـﺎر‬ ‫ﻣﯽآورد‪.‬‬ ‫ﺑﻪ ﻣﻮﺟﺐ ﻗﻮاﻧﯿﻦ ﮔﻤﺮﮐﯽ ﺑﺴﯿﺎري از ﮐﺸﻮرﻫﺎ‪ ،‬داﻣﭙﯿﻨﮓ ﻏﯿﺮﻗﺎﻧﻮﻧﯽ اﺳـﺖ و ﻣﺠﺎزاﺗﻬـﺎﯾﯽ‬ ‫ﺑﺮاي ﺟﻠﻮﮔﯿﺮي از آن وﺿﻊ ﺷﺪه اﺳﺖ‪ .‬ﮐﺸﻮرﻫﺎي ﻋﻀﻮ ﺳﺎزﻣﺎن ﺟﻬﺎﻧﯽ ﺗﺠﺎرت در ﻣﻮاردي‬ ‫ﮐﻪ ﺑﺎ داﻣﭙﯿﻨﮓ روﺑﻪرو ﺷﻮﻧﺪ ﻣﯽﺗﻮاﻧﻨﺪ ﺑﻪ ﻣﻨﻈـﻮر ﺣﻤﺎﯾـﺖ از ﺻـﻨﺎﯾﻊ ﺧـﻮد ﺑـﻪ وﺿـﻊ ﺣﻘـﻮق‬ ‫ﮔﻤﺮﮐﯽ ﺿﺪ داﻣﭙﯿﻨﮓ اﻗﺪام ﻧﻤﺎﯾﻨـﺪ و ﺑـﻪ اﯾـﻦ ﺗﺮﺗﯿـﺐ ﻗﯿﻤـﺖ ﻓـﺮوش ﮐـﺎﻻﯾﯽ را ﮐـﻪ ﻣـﻮرد‬ ‫داﻣﭙﯿﻨﮓ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ اﻓﺰاﯾﺶ دﻫﻨﺪ ﺗﺎ از اﯾﻦ رﻗﺎﺑﺖ ﻏﯿﺮﻣﻨﺼﻔﺎﻧﻪ ﻣﻤﺎﻧﻌﺖ ﺑﻪ ﻋﻤﻞ آورﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﺣﻘﻮق ﮔﻤﺮﮐﯽ ﺿﺪ داﻣﭙﯿﻨﮓ ﻣﻌﻤﻮﻻً ﻣﻌﺎدل ﺑﺎ ﻣﺎﺑﻪاﻟﺘﻔﺎوت ﻗﯿﻤـﺖ )‪ (FOB‬ﮐـﺎﻻي ﻣـﻮرد‬ ‫داﻣﭙﯿﻨﮓ و ﺑﻬﺎي ﻓﺮوش آن ﮐﺎﻻ در ﺑـﺎزار ﮐـﺸﻮر ﺻـﺎدرﮐﻨﻨﺪه ﯾـﺎ ﮐـﺸﻮرﻫﺎي دﯾﮕـﺮ اﺳـﺖ‪.‬‬ ‫ارزش ﺑﺎزار ﮐﺎﻻي ﻣﺸﺎﺑﻪ ﻧﯿﺰ ﻣﯽﺗﻮاﻧﺪ ﻣﻼك ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻗﺮار ﮔﯿﺮد‪ ،‬ﺑﻪ ﻫﺮﺣﺎل اﺛﺒﺎت »داﻣﭙﯿﻨﮓ«‬ ‫و ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺣﻘﻮق ﮔﻤﺮﮐﯽ ﺿﺪ داﻣﭙﻨﯿﮓ ﮐﺎر ﺳﺎدهاي ﻧﯿﺴﺖ و ﻧﯿﺎز ﺑﻪ ﺑﺮرﺳﯿﻬﺎي ﮐﺎرﺷﻨﺎﺳﺎﻧﻪ و‬ ‫ارﺟﺎع ﻣﻮﺿﻮع ﺑﻪ ﺑﺮﺧﯽ از ﻧﻬﺎدﻫﺎي ﺑﯿﻦاﻟﻤﻠﻠﯽ دارد‪.‬‬ ‫ﺳﺎﯾﺮ روﺷﻬﺎي ﻏﯿﺮاﺧﻼﻗﯽ در ﺗﺠﺎرت‬ ‫ﻋﻼوه ﺑﺮ ﻣﻮاردي ﮐﻪ در ﺻﻔﺤﺎت ﭘﯿﺸﯿﻦ راﺟﻊ ﺑﻪ روﺷﻬﺎي ﺳﻮدﺟﻮﯾﯽ‪ ،‬ﻓﺮﯾﺐ ﻣﺸﺘﺮي ﯾـﺎ‬ ‫ﺗﻘﻠﺐ در ﻓﻌﺎﻟﯿﺘﻬﺎي ﺗﺠﺎري ﺑﺮﺷﻤﺮدﯾﻢ‪ ،‬ﻣﯽﺗﻮان ﺑﻪ ﺷﯿﻮهﻫﺎي زﯾﺮ ﻧﯿﺰ اﺷﺎره ﮐﺮد‪:‬‬

‫ﺍﺧﻼﻕ ﺩﺭ ﺗﺠﺎﺭﺕ ‪٣٩‬‬ ‫‪ .1‬ﺧﺮﯾﺪ و ﻓﺮوش ﮐﺎﻻ در ﺑﺎزار ﻏﯿﺮرﺳﻤﯽ )ﻗﺎﭼﺎق(‬ ‫‪ .2‬ﺗﻌﯿﯿﻦ ارزش ﻏﯿﺮواﻗﻌﯽ ﺑﺮاي ﮐﺎﻻ در اﺳﻨﺎد ﮔﻤﺮﮐﯽ ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﮐﺎﻫﺶ ﻣﯿﺰان ﺣﻘﻮق‬ ‫ﮔﻤﺮﮐﯽ ﻗﺎﺑﻞ ﭘﺮداﺧﺖ‪1‬‬ ‫‪ .3‬اﻇﻬﺎر ﺧﻼف در ﻣﻮرد ﻗﯿﻤﺖ ﮐﺎﻻﻫﺎي وارداﺗﯽ و اراﺋﻪ ﻓﺎﮐﺘﻮر ﻏﯿﺮواﻗﻌﯽ ﮐﻪ ﺑﻬﺎي‬ ‫ﮐﺎﻻﻫﺎي ﺧﺮﯾﺪاري ﺷﺪه را ﭘﯿﺶ از آﻧﭽﻪ ﻫﺴﺖ ﻧﺸﺎن ﻣﯽدﻫﺪ ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﺧﺮوج ارز از‬ ‫ﮐﺸﻮر‪2‬‬ ‫‪ .4‬ﻣﺸﺎرﮐﺖ در دادوﺳﺘﺪﻫﺎي ﻫﺮﻣﯽ ﺑﻪ اﺷﮑﺎل ﮔﻮﻧﺎﮔﻮن‪3‬‬ ‫‪ .5‬ﻓﺮوش ﮐﺎﻻ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻧﺎﺧﺎﻟﺺ و ﻣﻨﻈﻮر ﻧﮑﺮدن وزن ﺑﺴﺘﻪﺑﻨﺪي ﺑﻪ زﯾﺎن ﻣﺸﺘﺮي‬ ‫در ﻣﻮاردي دﯾﺪه ﺷﺪه اﺳﺖ ﮐﻪ ﺷﯿﺮﯾﻨﯽﻓﺮوﺷﻬﺎ ﯾﺎ ﻣﻐﺎزهﻫﺎي دﯾﮕﺮ ﮐﺎﻻي ﺧﺮﯾﺪاري ﺷﺪه‬ ‫ﺗﻮﺳﻂ ﻣﺸﺘﺮي را ﺑﺎ ﺟﻌﺒﻪ ﯾﺎ ﻇﺮﻓﯽ ﮐﻪ در آن ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳـﺖ ﺗـﻮزﯾﻦ و ﺑـﻪ ﺧﺮﯾـﺪار ﻋﺮﺿـﻪ‬ ‫ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ‪ .‬ﺧﺮﯾﺪار ﻣﻌﺎدل وزن ﺟﻌﺒﻪ ﯾﺎ ﻇﺮف‪ ،‬ﮐﺎﻻ ﮐﻤﺘﺮ درﯾﺎﻓﺖ ﻣﯽﮐﻨﺪ‪ .‬در ﺣﺎﻟﯽﮐﻪ ﻗﯿﻤـﺖ‬ ‫ﮐﺎﻻﯾﯽ ﮐﻪ ﺗﺤﻮﯾﻞ ﻧﮕﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ ﺑﻪ ﻣﺮاﺗﺐ ﺑﯿﺸﺘﺮ از ﺑﻬﺎي ﻇﺮف ﯾﺎ ﺟﻌﺒﻪاي اﺳﺖ ﮐﻪ در اﺧﺘﯿﺎر‬ ‫او ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫‪ -6‬ﺳﻮاﮐﺮدن‪ 4‬ﮐﺎﻻ ﺗﻮﺳﻂ ﻓﺮوﺷﻨﺪه ﺑﻪ زﯾﺎن ﻣﺸﺘﺮي‬ ‫در ﻣﻮاردي دﯾﺪه ﺷﺪه اﺳﺖ ﮐﻪ ﻣﯿﻮه ﻓﺮوﺷﻬﺎ روي اﻗﻼم ﻋﺮﺿﻪ ﺷﺪه ﻋﺒﺎرت »ﺳﻮا ﮐـﺮدن‬ ‫ﻣﻤﻨﻮع« را ذﮐﺮ ﮐﺮدهاﻧﺪ و ﻫﻨﮕﺎم ﺗﺤﻮﯾﻞ ﮐﺎﻻ ﺑـﻪ ﻣـﺸﺘﺮي ﻣﯿـﻮهﻫـﺎي ﻧـﺎﻣﺮﻏﻮب‪ ،‬ﻣﻌﯿـﻮب ﯾـﺎ‬ ‫ﺑﯽﮐﯿﻔﯿﺖ را ﮐﻪ ﺑﻪ ﻃﺮز ﺧﺎﺻﯽ روي ﭘﯿﺸﺨﻮان ﯾﺎ داﺧﻞ ﻇﺮف ﻣﯿﻮه ﻗﺮار دادهاﻧﺪ‪ ،‬ﺳـﻮا ﮐـﺮده‬ ‫و ﺑﻪ ﻣﺸﺘﺮي ﺗﺤﻮﯾﻞ ﻣﯽدﻫﻨﺪ‪.‬‬ ‫‪ .7‬دادوﺳﺘﺪ اﻧﺪاﻣﻬﺎي اﻧﺴﺎﻧﯽ‪5‬‬ ‫ﺧﺮﯾﺪ و ﻓﺮوش اﻧﺪاﻣﻬﺎي اﻧﺴﺎﻧﯽ ﺑﻪ ﻣﻨﻈـﻮر ﭘﯿﻮﻧـﺪ از ﻟﺤـﺎظ اﺧﻼﻗـﯽ ﯾـﺎ ﻗـﺎﻧﻮﻧﯽ در اﻏﻠـﺐ‬ ‫________________________________________________________‬ ‫‪1. Undervaluation‬‬ ‫‪2. Overvaluation‬‬ ‫‪3. Pyramid Schemes‬‬ ‫‪4. Sortin‬‬ ‫‪5. Organ Trade‬‬

‫اﺧﻼق در ﺗﺠﺎرت‬ ‫‪٤٠‬‬ ‫ﮐﺸﻮرﻫﺎ ﻣﻤﻨﻮع اﺳﺖ‪ .‬اﻣﺎ اﻫﺪاي ﻋﻀﻮ ﺑﻪ ﺻﻮرت داوﻃﻠﺒﺎﻧﻪ اﻗﺪاﻣﯽ اﺧﻼﻗﯽ‪ ،‬اﻧﺴﺎندوﺳـﺘﺎﻧﻪ و‬ ‫ﻗﺎﻧﻮﻧﯽ ﺗﻠﻘﯽ ﻣﯽﺷﻮد‪ .‬از ﺳﺎﻟﻬﺎي دﻫﻪ ‪ 1970‬ﮐﻪ داروﻫﺎﯾﯽ ﺑـﻪ ﻣﻨﻈـﻮر ﺟﻠـﻮﮔﯿﺮي از رد ﺷـﺪن‬ ‫ﻋﻀﻮ ﭘﯿﻮﻧﺪي ﺗﻮﺳﻂ ﺑﺪن ﮔﯿﺮﻧﺪه اﻧﺪام اﺑﺪاع و ﻋﺮﺿﻪ ﺷﺪ در ﺑﺮﺧﯽ از ﮐﺸﻮرﻫﺎ ﺑﺎزاري ﺑـﺮاي‬ ‫دادوﺳﺘﺪ ﮐﻠﯿﻪ‪ ،‬رﯾﻪ‪ ،‬ﻗﺮﻧﯿﻪ ﭼﺸﻢ و ﮐﺒﺪ )ﻗﺴﻤﺘﯽ از ﮐﺒﺪ( ﺑﻪ وﺟﻮد آﻣﺪ‪.‬‬ ‫ﻫﻨﺪوﺳﺘﺎن در ﺳﺎل ‪ 1994‬ﺗﺠﺎرت اﻧـﺪاﻣﻬﺎي اﻧـﺴﺎﻧﯽ را ﻗـﺎﻧﻮﻧﯽ اﻋـﻼم ﮐـﺮد و ﯾـﮏ ﺑـﺎزار‬ ‫رﺳﻤﯽ در اﯾﻦ ﮐﺸﻮر ﺑﺮاي دادوﺳﺘﺪ اﻧﺪاﻣﻬﺎي ﻗﺎﺑﻞ ﭘﯿﻮﻧﺪ ﺑﻪ وﺟﻮد آورد اﻣﺎ ﻣـﺸﮑﻼت ﻧﺎﺷـﯽ‬ ‫از ﭘﯿﻮﻧﺪ اﻋﻀﺎ ﺗﻮﺳﻂ اﻓﺮاد ﻏﯿﺮﻣﺘﺨﺼﺺ و ﺗﻀﯿﯿﻊ ﺣﻘﻮق اﻓﺮادي ﮐـﻪ ﺑـﻪ ﻓـﺮوش اﻧـﺪام ﺧـﻮد‬ ‫ﻣﺒﺎدرت ﮐﺮده ﺑﻮدﻧﺪ )در ﺑﺮﺧﯽ از ﻣﻮارد( دوﻟﺖ ﻫﻨـﺪ را وادار ﮐـﺮد ﮐـﻪ ﺑـﺎ ﺗـﺼﻮﯾﺐ ﻗـﺎﻧﻮن‪،‬‬ ‫ﺧﺮﯾﺪ و ﻓﺮوش اﻧﺪاﻣﻬﺎي اﻧﺴﺎﻧﯽ را ﻣﻤﻨﻮع اﻋﻼم ﮐﻨﺪ‪.‬‬ ‫در ﺑﺮﺧﯽ از ﮐﺸﻮرﻫﺎ ﺑﺎزار ﺳﯿﺎﻫﯽ ﺑﺮاي ﺗﺠﺎرت اﻋﻀﺎي ﭘﯿﻮﻧﺪي اﯾﺠـﺎد ﺷـﺪه اﺳـﺖ و در‬ ‫ﻣﻮاردي اﻧﺪاﻣﻬﺎي اﻓﺮاد ﺑﺪون رﺿﺎﯾﺖ آﻧﺎن ـ ﯾﺎ ﺑـﺎ ﭘﺮداﺧـﺖ ﻣﺒـﺎﻟﻎ ﻧـﺎﭼﯿﺰ ـ ﺑـﻪ اﻓـﺮاد ﻧﯿﺎزﻣﻨـﺪ‬ ‫واﮔﺬار ﺷﺪه اﺳﺖ‪.‬‬ ‫از آﻧﺠﺎ ﮐﻪ اﻏﻠﺐ ﮐﺸﻮرﻫﺎي دﻧﯿﺎ ﺑﺎ ﮐﻤﺒﻮد اﻧﺪاﻣﻬﺎي اﻧـﺴﺎﻧﯽ )ﮐﻠﯿـﻪ‪ ،‬ﺷـﺶ‪ ،‬ﮐﺒـﺪ‪ ،‬ﻗﺮﻧﯿـﻪ(‬ ‫ﻣﻮاﺟﻪاﻧﺪ‪ ،‬اﻗﺘﺼﺎدداﻧﺎن ﻣﻌﺘﻘﺪﻧﺪ ﮐﻪ دوﻟﺘﻬﺎ ﺑﺎﯾـﺪ ﯾـﮏ ﺑـﺎزار رﺳـﻤﯽ ﺑـﺮاي دادوﺳـﺘﺪ اﻋـﻀﺎي‬ ‫ﭘﯿﻮﻧﺪي ﺑﺎ ﻗﯿﻤﺘﻬﺎي ﺛﺎﺑﺖ و ﺗﺤﺖ ﻧﻈﺎرت ﻧﻬﺎدﻫﺎي ذيرﺑﻂ اﯾﺠﺎد ﻧﻤﺎﯾﻨﺪ ﺗﺎ ﺗﻌﺪاد اﻓـﺮادي ﮐـﻪ‬ ‫در ﻓﻬﺮﺳﺖ اﻧﺘﻈﺎر ﭘﯿﻮﻧﺪ اﻋﻀﺎ ﻗﺮار دارﻧﺪ ﺑﻪ ﺣﺪاﻗﻞ ﺑﺮﺳﺪ‪ .‬ﺳﺎزﻣﺎن ﺑﻬﺪاﺷـﺖ ﺟﻬـﺎﻧﯽ در ﯾـﮏ‬ ‫رﻫﻨﻤﻮد ﻧﻪ ﻣﺎدهاي ﮐﻪ ﺑﺎ ﻋﻨﻮان »اﺧﻼق و ﺗﻨﺪرﺳﺘﯽ‪ «1‬ﻣﻨﺘﺸﺮ ﮐﺮده‪ ،‬ﯾﺎدآور ﺷﺪه اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑـﺪن‬ ‫اﻧﺴﺎن و اﺟﺰاي آن ﻧﻤﯽﺗﻮاﻧﺪ ﺑﺮاي اﻫﺪاف ﺗﺠﺎري ﻣﻮرد دادوﺳﺘﺪ ﻗﺮارﮔﯿﺮد‪ .‬ﺑﻪ ﻣﻮﺟـﺐ ﻣـﺎده‬ ‫ﺷﺶ ﻫﻤﺎن رﻫﻨﻤﻮد‪ 2‬ﺗﺒﻠﯿﻎ ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﺧﺮﯾﺪ ﯾﺎ ﻓﺮوش اﻧﺪاﻣﻬﺎي اﻧﺴﺎﻧﯽ ﺑﻪ ﺑﯿﻤﺎران ﻣﻤﻨﻮع اﺳﺖ‪.‬‬ ‫‪ .8‬ﺗﺒﺪﯾﻞ ﻣﻮاد ﻏﺬاﯾﯽ ﺑﻪ ﺳﻮﺧﺘﻬﺎي ﺑﯿﻮﻟﻮژﯾﮏ‬ ‫اﻓﺰاﯾﺶ ﺑﻬﺎي ﻧﻔﺖ در ﺳﺎﻟﻬﺎي اﺧﯿﺮ ﺳﺒﺐ ﺷﺪه اﺳﺖ ﮐﻪ ﺗﻌـﺪادي از ﮐـﺸﻮرﻫﺎي در ﺣـﺎل‬ ‫ﺗﻮﺳﻌﻪ در اﻣﺮﯾﮑﺎي ﻻﺗﯿﻦ )ﺑﺮزﯾﻞ‪ ،‬آرژاﻧﺘﯿﻦ( و ﻗﺎره آﺳﯿﺎ ﺑﺨﺸﯽ از زﻣﯿﻨﻬﺎي زراﻋﯽ ﯾﺎ اراﺿﯽ‬ ‫________________________________________________________‬ ‫‪1. Ethics and Health‬‬ ‫‪2. Who, Guiding Principles on Human Organ Transplantation‬‬

‫ﺍﺧﻼﻕ ﺩﺭ ﺗﺠﺎﺭﺕ ‪٤١‬‬ ‫ﺟﻨﮕﻠﯽ را ﭘﺲ از ﻗﻄﻊ درﺧﺘﺎن ﺑﻪ ﮐﺸﺖ ﻧﺒﺎﺗﺎﺗﯽ اﺧﺘﺼﺎص دﻫﻨﺪ ﮐﻪ از آﻧﻬﺎ ﻣﯽﺗﻮان »اﺗـﺎﻧﻮل«‬ ‫اﺳﺘﺨﺮاج ﮐﺮد ﮐﻪ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﺳﻮﺧﺖ در وﺳﺎﯾﻂ ﻧﻘﻠﯿـﻪ ﻗﺎﺑـﻞ اﺳـﺘﻔﺎده اﺳـﺖ‪ .‬ﺗﺒـﺪﯾﻞ ﺑﺨـﺸﯽ از‬ ‫ﻣﺤﺼﻮﻻت ﻏﺬاﯾﯽ ﻣﺎﻧﻨـﺪ ذرت‪ ،‬ﻧﯿـﺸﮑﺮ‪ ،‬ﺳـﻮﯾﺎ ﺑـﻪ ﺳـﻮﺧﺘﻬﺎي ﺑﯿﻮﻟـﻮژﯾﮑﯽ از ﻋﻮاﻣـﻞ اﺻـﻠﯽ‬ ‫اﻓﺰاﯾﺶ ﺑﻬﺎي ﻣﻮاد ﻏﺬاﯾﯽ در ﺳﻪ ﺳﺎل اﺧﯿﺮ در ﺳﻄﺢ ﺑﯿﻦاﻟﻤﻠﻠﯽ اﺳﺖ‪ .‬اﯾﺎﻻت ﻣﺘﺤﺪه‪ ،‬اﺗﺤﺎدﯾﻪ‬ ‫اروﭘﺎ و ﺗﻌﺪادي از ﮐﺸﻮرﻫﺎي ﺻﻨﻌﺘﯽ ﮐﻮﺷﺶ ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ از ﻃﺮﯾـﻖ اﻋﻄـﺎي ﯾﺎراﻧـﻪ ﯾـﺎ اﻣﺘﯿـﺎزات‬ ‫دﯾﮕﺮ ﺗﻌﺪادي از ﮐﺸﻮرﻫﺎ را ﺑﻪ اﻓﺰاﯾﺶ ﻫﺮﭼﻪ ﺑﯿﺸﺘﺮ ﺗﻮﻟﯿﺪ ﺳﻮﺧﺘﻬﺎي ﺑﯿﻮﻟﻮژﯾﮑﯽ ـ ﮐـﻪ ﻧﺘﯿﺠـﻪ‬ ‫آن ﺟﺎﯾﮕﺰﯾﻨﯽ ﺗﻐﺬﯾﻪ اﺗﻮﻣﺒﯿﻠﻬﺎ ﺑﻪ ﺟﺎي ﺗﻐﺬﯾﻪ اﻧﺴﺎﻧﻬﺎﺳﺖ ـ ﺗﺸﻮﯾﻖﮐﻨﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﺑﺮآوردﻫﺎي ﮐﺎرﺷﻨﺎﺳﺎن ﻧﺸﺎن ﻣﯽدﻫﺪ ﮐﻪ از ﻫـﺮ ‪ 232‬ﮐﯿﻠـﻮﮔﺮم ذرت ﻣـﯽﺗـﻮان ‪ 50‬ﻟﯿﺘـﺮ‬ ‫»اﺗﺎﻧﻮل« اﺳﺘﺨﺮاج ﮐﺮد ﮐﻪ ﺑﻬﺎي آن ﺑﻪ ﻣﺮاﺗﺐ ﺑﯿﺸﺘﺮ از ﺑﻬﺎي ﻓﺮوش ذرت ﻣﺰﺑﻮر در ﺑﺎزارﻫﺎي‬ ‫ﺑﯿﻦاﻟﻤﻠﻠﯽ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫روﺷﯽ ﮐﻪ ﻗﺪرﺗﻬﺎي ﺑﺰرگ ﺑﺮاي ﻣﻘﺎﺑﻠﻪ ﺑﺎ اﻓﺰاﯾﺶ ﺑﻬﺎي ﻧﻔﺖ در ﭘﯿﺶ ﮔﺮﻓﺘﻪاﻧـﺪ در ﺣـﺎل‬ ‫ﺣﺎﺿـﺮ اﻣﻨﯿـﺖ ﻏـﺬاﯾﯽ‪ 1‬را در ﺗﻌـﺪادي از ﮐـﺸﻮرﻫﺎي در ﺣـﺎل ﺗﻮﺳـﻌﻪ وﮐـﺸﻮرﻫﺎي ﻓﻘﯿـﺮ ﯾـﺎ‬ ‫ﮐﻢدرآﻣﺪ در ﻗﺎره اﻓﺮﯾﻘﺎ و آﺳﯿﺎ ﺑﻪ ﺧﻄﺮ اﻧﺪاﺧﺘﻪ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﺑﻪ ﻣﻮﺟﺐ ﮔﺰارش ﺳﺎزﻣﺎن ﻣﻠﻞ ﺑﺎﻟﻎ ﺑﺮ ‪ 852‬ﻣﯿﻠﯿﻮن ﻧﻔﺮ از ﻣﺮدم ﮐﺮه زﻣـﯿﻦ ﺑـﻪ ﺳـﺒﺐ ﻓﻘـﺮ‬ ‫ﺷﺪﯾﺪ از ﮔﺮﺳﻨﮕﯽ ﻣﺰﻣﻦ رﻧﺞ ﻣﯽﺑﺮﻧﺪ و در ﻣﺠﻤﻮع ﺣﺪود دو ﻣﯿﻠﯿﺎرد ﻧﻔﺮ از ﺟﻤﻌﯿﺖ دﻧﯿﺎ ﺑـﻪ‬ ‫درﺟﺎت ﻣﺨﺘﻠﻒ و در ﻣﻘﺎﻃﻊ زﻣـﺎﻧﯽ ﻣﺘﻔـﺎوت از اﻣﻨﯿـﺖ ﻏـﺬاﯾﯽ ﺑﻬـﺮهﻣﻨـﺪ ﻧﯿـﺴﺘﻨﺪ‪ .‬در ﭼﻨـﯿﻦ‬ ‫ﺷﺮاﯾﻄﯽ ﻫﺮ اﻗﺪاﻣﯽ ﮐﻪ ﺑـﻪ ﺗـﺸﺪﯾﺪ ﺑﺤـﺮان ﻏـﺬاﯾﯽ ﯾـﺎ ﺗـﺪاوم آن ﮐﻤـﮏ ﮐﻨـﺪ ﻏﯿﺮاﺧﻼﻗـﯽ و‬ ‫ﺿﺪاﻧﺴﺎﻧﯽ ﺗﻠﻘﯽ ﻣﯽﺷﻮد‪.‬‬ ‫ﺳﺎزﻣﺎن ﺑﻬﺪاﺷﺖ ﺟﻬﺎﻧﯽ در ﯾﮏ رﻫﻨﻤﻮد ﻧﻪ ﻣﺎدهاي ﮐﻪ ﺑﺎ ﻋﻨـﻮان »اﺧـﻼق و ﺗﻨﺪرﺳـﺘﯽ‪«2‬‬ ‫ﻣﻨﺘﺸﺮ ﮐﺮده‪ ،‬ﯾﺎدآور ﺷﺪه اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﺪن اﻧﺴﺎن و اﺟﺰاي آن ﻧﻤﯽﺗﻮاﻧﺪ ﺑـﺮاي اﻫـﺪاف ﺗﺠـﺎري‬ ‫________________________________________________________‬ ‫‪ . ‬اﻣﻨﯿﺖ ﻏﺬاﯾﯽ ﻋﺒﺎرت اﺳﺖ از دﺳﺘﺮﺳﯽ ﻫﻤﻪ اﻓﺮاد ﯾﮏ ﺧﺎﻧﻮار در ﻃﻮل ﻣﺪت زﻧﺪﮔﯽ ﺑﻪ ﻣﻮاد ﻏﺬاﯾﯽ ﮐﺎﻓﯽ ﺑﺮاي‬ ‫ﺑﺮﺧﻮرداري از ﯾﮏ زﻧﺪﮔﯽ ﺳﺎﻟﻢ و ﻓﻌﺎل‪ .‬ﺑﺮﺧﯽ از ﮐﺎرﺷﻨﺎﺳﺎن اﻣﻨﯿﺖ ﻏﺬاﯾﯽ را ﻫﻨﮕﺎﻣﯽ ﻗﺎﺑﻞ ﺗﺤﻘﻖ ﻣﯽداﻧﻨﺪ ﮐﻪ ﻫﻤﻪ‬ ‫اﻓﺮاد ﻫﺮ زﻣﺎن ﮐﻪ اداره ﮐﻨﻨﺪ ﺑﻪ ﻣﻮاد ﻏﺬاﯾﯽ ﺳﺎﻟﻢ و ﻣﻐﺬي ﺑﻪ ﺣﺪﮐﻔﺎﯾﺖ دﺳﺘﺮﺳﯽ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ‪.‬‬ ‫‪2. Ethics and Health‬‬

‫اﺧﻼق در ﺗﺠﺎرت‬ ‫‪٤٢‬‬ ‫ﻣﻮرد دادوﺳﺘﺪ ﻗﺮارﮔﯿﺮد‪ .‬ﺑﻪ ﻣﻮﺟﺐ ﻣﺎده ﺷﺶ ﻫﻤﺎن رﻫﻨﻤﻮد‪ 1‬ﺗﺒﻠﯿﻎ ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﺧﺮﯾﺪ ﯾﺎ ﻓـﺮوش‬ ‫اﻧﺪاﻣﻬﺎي اﻧﺴﺎﻧﯽ ﺑﻪ ﺑﯿﻤﺎران ﻣﻤﻨﻮع اﺳﺖ‪.‬‬ ‫‪ .9‬ﻓﺮار از ﭘﺮداﺧﺖ ﻣﺎﻟﯿﺎت‪ 2‬ﺑﺮاي ﮐﺎﻻي ﻣﻮرد دادوﺳﺘﺪ‬ ‫ﻫﺮاﻗﺪام آﮔﺎﻫﺎﻧﻪاي ﮐﻪ ﻣﯿﺰان ﻣﺎﻟﯿﺎت ﻗﺎﺑﻞ ﭘﺮداﺧﺖ ﺑﺮاي ﮐﺎﻻي ﻣـﻮرد ﻣﻌﺎﻣﻠـﻪ را ﮐـﺎﻫﺶ‬ ‫دﻫﺪ ﯾﺎ ﺣﺬف ﮐﻨﺪ ﻓﺮار ﻣﺎﻟﯿﺎﺗﯽ ﺗﻠﻘﯽ ﻣﯽﺷﻮد و ﯾﮏ اﻗﺪام ﺿﺪاﺧﻼﻗﯽ ﺑﻪ ﺷﻤﺎر ﻣﯽرود‪.‬‬ ‫ﻓﺮوﺷﻨﺪه ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ از ﺻﺎدرﮐﺮدن ﻓﺎﮐﺘﻮر ﺑﺮاي ﺧﺮﯾﺪار ـ ﺑﻪ اﻧﮕﯿﺰه ﻧﭙﺮداﺧﺘﻦ ﻣﺎﻟﯿﺎت –‬ ‫ﺧﻮدداري ﻧﻤﺎﯾﺪ‪ .‬ﺻﻨﺪوقدار ﯾﮏ ﻓﺮوﺷﮕﺎه ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ ﮐﺎﻻي ﻓﺮوﺧﺘﻪ ﺷﺪه را در ﮐﺎﻣﭙﯿﻮﺗﺮ‬ ‫ﺧﻮد ﯾﺎ ﻣﺎﺷﯿﻦ ﻣﺤﺎﺳﺒﺎﺗﯽ ﮐﻪ در اﺧﺘﯿﺎر دارد وارد ﻧﮑﻨﺪ‪ .‬در اﯾﻦ ﺻـﻮرت ﺧﺮﯾـﺪار ﻣﺎﻟﯿـﺎت ﺑـﺮ‬ ‫ﻓﺮوش را ﻧﺨﻮاﻫﺪ ﭘﺮداﺧﺖ و اﯾﻦ اﻗﺪام ﺑﻪ ﺳﻮءاﺳﺘﻔﺎده ﻣﺎﻟﯿﺎﺗﯽ ﻓﺮوﺷﮕﺎه ﻧﯿﺰ ﻣﻨﺠﺮ ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ‪.‬‬ ‫در ﻗﻮاﻧﯿﻦ ﺑﺮﺧﯽ از ﮐﺸﻮرﻫﺎ ﺟﺮﯾﻤﻪاي ﻣﻌﺎدل ‪ 50‬ﺗﺎ ‪ 200‬درﺻـﺪ ﻣﺎﻟﯿـﺎت ﭘﺮداﺧـﺖ ﻧـﺸﺪه‬ ‫ﺑﺮاي ﮐﺴﯽ ﮐﻪ ﺑﻪ ﻓﺮار ﻣﺎﻟﯿﺎﺗﯽ اﻗﺪام ﮐﺮده اﺳﺖ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪاﻧﺪ و در ﺑﺮﺧﯽ از ﻣـﻮارد ﺑـﺮاي‬ ‫ﺧﺎﻃﯽ ﻣﺠﺎزات زﻧﺪان ﻧﯿـﺰ ﺗﻌﯿـﯿﻦ ﺷـﺪه اﺳـﺖ‪ . 3‬ﻋـﺪم ﭘﺮداﺧـﺖ آﮔﺎﻫﺎﻧـﻪ ﻣﺎﻟﯿـﺎت ﯾـﺎ ﻣﮑﺘـﻮم‬ ‫ﻧﮕﻬﺪاﺷﺘﻦ ﻓﻌﺎﻟﯿﺖ ﻣﺸﻤﻮل ﻣﺎﻟﯿﺎت ﺑﺎ اﺧﻼق ﺗﺠﺎري ﻣﻨﺎﻓﺎت دارد‪.‬‬ ‫ﻣﺴﺌﻮﻟﯿﺘﻬﺎي اﺧﻼﻗﯽ ﺗﻮﻟﯿﺪﮐﻨﻨﺪﮔﺎن در ﻗﺒﺎل ﻣﺼﺮفﮐﻨﻨﺪﮔﺎن‬ ‫در ﻣﻮﻓﻘﯿﺖ ﯾﮏ ﺑﻨﮕﺎه اﻗﺘﺼﺎدي ﻣﻌﻤﻮ ًﻻ ﭼﻬﺎر ﮔﺮوه دﺧﺎﻟﺖ دارﻧﺪ‪:‬‬ ‫‪ .1‬ﮐﺎرﮐﻨﺎن‬ ‫‪ .2‬ﻣﺸﺘﺮﯾﺎن )ﻣﺼﺮفﮐﻨﻨﺪﮔﺎن(‬ ‫‪ .3‬ﺳﻬﺎمداران‬ ‫‪ .4‬ﺟﺎﻣﻌﻪ‬ ‫ﻣﺪﯾﺮﯾﺖ ﺑﻨﮕﺎه اﻗﺘﺼﺎدي ﮐﻪ در ﻃﺒﻘﻪﺑﻨـﺪي ﻧﺨـﺴﺘﯿﻦ )ﮐﺎرﮐﻨـﺎن( ﻗـﺮار ﻣـﯽﮔﯿـﺮد اﮔـﺮ ﺑـﻪ‬ ‫________________________________________________________‬ ‫‪1. Who, Guiding Principles on Human Organ Transplantation‬‬ ‫‪2. Tax, Evasion‬‬ ‫‪ .‬در ﮐﺎﻧﺎدا ﻗﺎﺿﯽ ﻣﯽﺗﻮاﻧﺪ ﺑﺮاي ﮐﺴﺎﻧﯽ ﮐﻪ ﻣﺮﺗﮑﺐ ﺗﻘﻠﺐ ﻣﺎﻟﯿﺎﺗﯽ ﺷﺪهاﻧﺪ ﺗﺎ ﭘﻨﺞ ﺳﺎل ﺣﺒﺲ در ﻧﻈﺮ ﺑﮕﯿﺮد‪.‬‬