51นักการเมืองถิ่นหนองบัวลำภู

นักการเมืองถ่ินจังหวัดหนองบัวลำภู จากตารางข้างต้นแสดงให้เห็นว่าบทบาทของกลุ่ม ผลประโยชน์และกลุ่มที่ไม่เป็นทางการที่มีส่วนในการสนับสนุน ของนักการเมืองถิ่นในจังหวัดหนองบัวลำภูสามารถจำแนก ได้เป็น 4 กลุ่มซึ่งมีรายละเอียดดังนี้ 1. บทบาทกลุ่มนักการเมืองระดับชาติในการสนับสนุน ของนักการเมืองถิ่นในจังหวัดหนองบัวลำภูนั้นมีความสำคัญกับ การเมืองถิ่นของหนองบัวลำภูในระยะเริ่มต้น (พ.ศ.2536 – พ.ศ.2544) ประกอบด้วย กลุ่มการเมืองของนายรักเกียรติ สุขธนะ ส.ส.อุดรธานีและอดีตรัฐมนตรี ได้ช่วยสนับสนุน นายไพรัช นุชิต ผู้สมัครฯ ของพรรคกิจสังคมในจังหวัด หนองบัวลำภู, กลุ่มการเมืองของนายประจวบ ไชยสาส์น ส.ส.อุดรธานีและอดีตรัฐมนตรี ได้ช่วยสนับสนุน นายไชยา พรหมา ผู้สมัครฯ ของพรรคชาติพัฒนาหรือเสรีธรรมใน จังหวัดหนองบัวลำภู, กลุ่มการเมืองของพลเอกชวลิต ยงใจยุทธ นายกรัฐมนตรีและหัวหน้าพรรคความหวังใหม่ได้ช่วยสนับสนุน นายสรชาติ สุวรรณพรหม ผู้สมัครฯ ของพรรคความหวังใหม ่ ในจังหวัดหนองบัวลำภู และกลุ่ม “วังน้ำเย็น” และเครือข่าย ของนายเสนาะ เทียนทอง ได้ช่วยสนับสนุน นายกิตติศักดิ์ หัตถสงเคราะห์ ผู้สมัครฯ ของพรรคความหวังใหม่และ ไทยรักไทยในจังหวัดหนองบัวลำภู นอกจากนี้บทบาทกลุ่มนักการเมืองระดับท้องถิ่นในการ สนับสนุนของนักการเมืองถิ่นในจังหวัดหนองบัวลำภูจะมีความ สำคัญกับการเมืองถิ่นในระยะต่อมา (พ.ศ.2544 – ปัจจุบัน) ประกอบด้วย นายสามารถ รัตนประทีปพร ใช้เครือข่ายที่ตน เคยเป็นนายกองค์การบริหารส่วนจังหวัดและรู้จักสมาชิกสภา 184

สรุป อภิปรายผลการศึกษา และข้อเสนอแนะ องค์การบริหารจังหวัดในอำเภอต่างๆ ให้ความช่วยเหลือและ สนับสนุนตนเองและสนับสนุนนางจุรีลักษณ์ รัตนประทีปพร ในการลงสมัครรับเลือกตั้ง ส.ว.ของจังหวัดหนองบัวลำภู, นายวิชัย สามิตร ได้ใช้เครือข่ายสมาชิกสภาจังหวัด (สจ.) ใน พื้นที่อำเภอที่ตนเองไม่มีฐานเสียงเข้มแข็งเพื่อช่วยหาเสียงใน การเลือกตั้ง ส.ส. และนายรักพงษ์ ณ อุบล ใช้เครือข่ายแกนนำ ระดับหัวคะแนนของบรรดาผู้แทนราษฎรทั้ง 3 เขตเลือกตั้งของ หนองบัวลำภูให้ช่วยสนับสนุนจนได้รับเลือกตั้งเป็น ส.ว. ในปี พ.ศ.2551 2. กลุ่มเครือญาติพี่น้องในการสนับสนุนของนักการเมือง ถิ่นในจังหวัดหนองบัวลำภูจะมีความสำคัญกับการเมืองถิ่นของ จังหวัดมาก เพราะหนองบัวลำภูเป็นจังหวัดเล็ก ประชาชน ส่วนใหญ่เป็นเครือญาติกันวนไปเวียนมากันทั้งจังหวัด ในบรรดานักการเมืองถิ่นที่ใช้เครือข่ายญาติพี่น้อง ได้แก่ นายสรชาติ สุวรรณพรหม ที่มีญาติพี่น้องกระจายอยู่ทุกอำเภอ ในจังหวัดหนองบัวลำภู เมื่อลงสมัครรับเลือกตั้งเครือข่ายของ ตระกูล “สุวรรณพรหม” ทั้งที่เป็นสมาชิกสภาท้องถิ่น เป็น ทนายความ เป็นข้าราชการ และเป็นแกนนำกลุ่มต่างๆ ในพื้นที่ จะช่วยเหลือและสนับสนุนนายสรชาติ, ส่วนเครือข่ายญาติ พี่น้องของนายธวัชชัย เมืองนาง ที่ส่วนใหญ่อยู่ในเขตอำเภอ เมืองและมีอาชีพรับราชการครูจะให้ความช่วยเหลือผ่าน เพื่อนครูด้วยกันในการให้การสนับสนุนน้องชายที่ลงสมัครรับ เลือกตั้ง ส.ว., ส่วนที่เห็นได้ชัดเจน คือ เครือญาติของนายวิชัย สามิตรที่กระจายอยู่ในเขตอำเภอนากลางและอำเภอนาวัง จะให้ความช่วยเหลือเสมือนหนึ่งเป็นความจำเป็นที่ต้องให้ความ 185

นักการเมืองถิ่นจังหวัดหนองบัวลำภู ช่วยเหลือเมื่อมีการเลือกตั้ง โดยพี่น้องและญาติของนายวิชัย จะหาเสียงช่วย จะให้เงินทุนสนับสนุน และลงคะแนนให ้ นายวิชัยโดยไม่ให้นายวิชัยไปบอกกล่าวว่าขอความช่วยเหลือ แต่ประการใด ซึ่งทำให้นายวิชัยประสบความสำเร็จในการ ลงสมัครรับเลือกตั้งตลอดมา, นอกจากนี้เครือญาติของ นายรักพงษ์ ณ อุบล ที่กระจายอยู่ในเขตเทศบาลเมือง หนองบัวลำภูช่วยสนับสนุนนายรักพงษ์ตั้งแต่สนามการเมือง ระดับท้องถิ่นจนถึงการเลือกตั้ง ส.ว. ซึ่งเครือญาติพี่น้องเหล่านี้ นอกจากจะลงคะแนนให้กับผู้สมัครรับเลือกตั้งที่เป็นญาติกัน แล้ว ยังทำหน้าที่ช่วยบอกต่อไปยังญาติของตนทางฝ่ายต่างๆ ให้ช่วยกันเลือกตามและสนับสนุนเงินทุนช่วยเหลือด้วยหาก ผู้สมัครไม่มีเงินทุนในการใช้จ่ายในช่วงการหาเสียงเลือกตั้ง 3. กลุ่มเครือข่ายข้าราชการในการสนับสนุนของ นักการเมืองถิ่นในจังหวัดหนองบัวลำภูนั้น พบว่าบรรดา ข้าราชการที่สำคัญมี 2 กลุ่ม ได้แก่ ข้าราชการสังกัดกระทรวง มหาดไทยในพื้นที่ เช่น ผู้ว่าราชการจังหวัด, นายอำเภอ, กำนัน – ผู้ใหญ่บ้าน เป็นต้น และข้าราชการครูในพื้นที่ ซึ่งข้าราชการ สังกัดกระทรวงมหาดไทยในพื้นที่ เป็นกลุ่มผลประโยชน์กลุ่ม หนึ่งที่ทำให้ นายพิชาญ พิบูลย์วัฒนวงศ์ ซึ่งเคยเป็นนายอำเภอ นากลาง,อำเภอสุวรรณคูหา,อำเภอศรีบุญเรือง,อำเภอโนนสัง และจนเลื่อนตำแหน่งขึ้นเป็นปลัดจังหวัดหนองบัวลำภูก่อนจะ มาลงสมัครรับเลือกตั้งจนได้รับเลือกตั้งเป็นผู้แทนฯ ในปี 2539 และกลุ่มเครือข่ายดังกล่าวเป็นกลุ่มที่ทำให้นางอนงค์วิชญา สาริบุตร ซึ่งเป็นภริยานายสุขุมรัฎฐ์ สาริบุตร ผู้ว่าราชการ จังหวัด และเป็นนายกเหล่ากาชาดจังหวัดหนองบัวลำภูใน 186

สรุป อภิปรายผลการศึกษา และข้อเสนอแนะ ระหว่างปี 2544 – พ.ศ.2546 ได้รับเลือกตั้งเป็นสมาชิกวุฒิสภา จังหวัดหนองบัวลำภูใน พ.ศ.2549 ด้วย ส่วนกลุ่มข้าราชครู เป็นกลุ่มผลประโยชน์ใหญ่พอสมควร เพราะหนองบัวลำภูมีโรงเรียนตั้งอยู่กว่า 300 แห่ง มีข้าราชการ ครูในพื้นที่กว่า 4,200 คน ซึ่งนักการเมืองถิ่นที่มีฐานเสียงของ ข้าราชการครู มีอยู่ 2 คน ได้แก่ นายธวัชชัย เมืองนาง ที่เคย ดำรงตำแหน่งเป็นศึกษานิเทศก์ สำนักงานประถมศึกษาอำเภอ หนองบัวลำภูและเป็นผู้แทนฯ ครูในเขตพื้นที่ในคณะกรรมการ ครูของจังหวัดอุดรธานี หรือคณะกรรมการสหกรณ์ออมทรัพย์ครู จังหวัดอุดรธานี รวมทั้งพี่ชาย 3 คนและภรรยาก็มีอาชีพรับ ราชการครู เมื่อลงสมัครรับเลือกตั้ง ส.ว. ในปี 2543 เครือข่ายครู ทั้งจังหวัดจึงรวมกันสนับสนุนนายธวัชชัยจนสามารถได้เป็น ส.ว. และอกี คนทใ่ี ชเ้ ครอื ขา่ ยครใู นการสนบั สนนุ คอื นายรกั พงษ์ ณ อุบล อดีตครูเอกชน และมีบิดา – มารดา รับราชการคร ู โดยเฉพาะบิดาเคยเป็นหัวหน้าการประถมศึกษาอำเภอ หนองบัวลำภูและตัวนายรักพงษ์เองก็ดำรงตำแหน่งเป็น นายกสมาคมกีฬาจังหวัดหนองบัวลำภู เป็นผู้ฝึกซ้อมและ หัวหน้าทีมโค้ชฟุตบอลทีมหนองบัวลำภูเอฟซี ซึ่งเป็นทีม ฟุตบอลของจังหวัด จึงรู้จักผู้บริหารสถานศึกษาและครู พลศึกษาของโรงเรียนต่างๆ ในจังหวัด ซึ่งจะต้องส่งนักเรียนที่มี ความสามารถด้านกีฬามาร่วมฝึกซ้อมในทีมของจังหวัด ทำให้ กลุ่มครูเหล่านี้สนับสนุนนายรักพงษ์จนได้เป็น ส.ว. ในปี 2549 4. กลุ่มคนเสื้อแดงหรือคนนิยมพรรคไทยรักไทย ของ พันตำรวจโท ดร.ทักษิณ ชินวัตร กลุ่มเครือข่ายนี้เป็นกลุ่ม 187

นักการเมืองถ่ินจังหวัดหนองบัวลำภู ประชาชนที่รวมตัวกันทางการเมืองในพื้นที่ ซึ่งส่วนใหญ่ไม่ได้ ประกาศตัวอย่างชัดเจนหรือมีการจัดตั้งหมู่บ้านตนเองเป็น หมู่บ้านคนเสื้อแดงเหมือนจังหวัดอื่นๆ ในภาคอีสานแต่อย่างไร เป็นกลุ่มที่เกิดขึ้นเห็นว่าการดำเนินนโยบายประชานิยมของ พันตำรวจโท ดร.ทักษิณ ชินวัตร ทำให้สภาพชีวิตของตนดีขึ้น และเมื่อมีการใช้อำนาจรัฐประหารในการยึดอำนาจของรัฐบาล ทักษิณ ใน พ.ศ. 2549 และเกิดเหตุการณ์ทางการเมืองต่อเนื่อง มาจนถึงปัจจุบัน (2555) ยิ่งทำให้กลุ่มการเมืองนี้เชื่อว่า พันตำรวจโท ดร.ทักษิณถูกกลั่นแกล้งทางการเมืองจากพวก ที่ขัดผลประโยชน์และจำเป็นต้องสนับสนุนพรรคการเมืองที ่ พันตำรวจโท ดร.ทักษิณให้ จึงทำให้กลุ่มนี้มีบทบาทเป็น เครือข่ายของฐานเสียงในการหาสมัครพรรคพวกเพิ่ม และ ช่วยหาเสียงให้กับผู้สมัครรับเลือกตั้งในนามพรรคไทยรักไทย พรรคพลังประชาชน หรือพรรคเพื่อไทย และในการเลือกตั้ง ทุกครั้งตั้งแต่ พ.ศ.2548 เป็นต้นมา ประชาชนในเครือข่ายของ กลุ่มดังกล่าวถือฐานเสียงที่เหนียวแน่นและเป็นยุทธศาสตร ์ อันเข็มแข็งของบรรดานักการเมืองถิ่นที่ลงสมัครรับเลือกตั้ง ในสังกัดของพรรคการเมืองดังกล่าว ที่จะได้รับการสนับสนุน จากคนกลุ่มนี้โดยไม่ต้องออกแรงมากเหมือนการเลือกตั้ง ในอดีต และสามารถชนะการเลือกตั้งได้เป็นผู้แทนฯ ในพื้นที่ จังหวัดหนองบัวลำภ ู 188

สรุป อภิปรายผลการศึกษา และข้อเสนอแนะ บทบาทของพรรคการเมืองกับนักการเมือง ในจังหวัดหนองบัวลำภู ตารางที่ 7 : สรปุ บทบาทของพรรคการเมือง กบั นกั การเมอื งถน่ิ ในจงั หวัดหนองบวั ลำภ ู บทบาทของพรรคการเมืองกบั นักการเมอื งถนิ่ นักการเมืองถน่ิ พรรคกิจสังคม พรรคชาติพัฒนา พรรคความหวังใหม่ พรรคเสรีธรรม พรรคไทยรักไทย/พลัง ประชาชน/เพื่อไทย ไม่สังกัดพรรค(ส.ว.) นายไพรัช นุชิต 3 นายไชยา พรหมา 3 3 3 ดร.สรชาติ วิชย สุวรรณพรหม 3 นายกิตติศักดิ์ หัตถสงเคราะห์ 3 3 3 นายพิชาญ พิบูลย์วัฒนวงษ์ 3 3 นายธวัชชัย เมืองนาง 3 นายสามารถ รัตนประทีปพร 3 นายวิชัย สามิตร 3 นายพิษณุ หัตถสงเคราะห์ 3 นางอนงค์วิชญา สาริบุตร 3 นางจุรีลักษณ์ รัตนประทีปพร 3 นายรักพงษ์ ณ อุบล 3 รวม 1 1 3 1 5 6 189

นักการเมืองถิ่นจังหวัดหนองบัวลำภู จากตารางข้างต้นแสดงให้เห็นว่าพรรคการเมืองที่เคยได้ รับการเลือกตั้งในพื้นที่จังหวัดหนองบัวลำภู ได้แก่ 1) พรรค กิจสังคม 2) พรรคชาติพัฒนา 3) พรรคความหวังใหม่ 4) พรรค เสรีธรรม 5) พรรคไทยรักไทย 6) พรรคพลังประชาชน และ 7) พรรคเพื่อไทย สำหรบั บทบาทของพรรคการเมอื งในจงั หวดั หนองบวั ลำภู สามารถแบ่งได้เป็น 2 ยุค ยุคแรก (พ.ศ.2538 – พ.ศ.2544) เป็นยุคที่พรรค การเมืองไม่ค่อยมีบทบาทกับผู้สมัครรับเลือกตั้งที่เข้าสังกัด หมายความว่า พรรคการเมืองเป็นเพียงรูปแบบหรือพิธีการ ที่นักการเมืองเข้าสังกัด ซึ่งส่วนใหญ่จะเป็นตัวแทนของ นักการเมืองใหญ่ที่สนับสนุนตนอีกที เช่น นายไพรัช นุชิต ลงสมัครรับเลือกตั้งในสังกัดพรรคกิจสังคมเพราะเป็นพรรค เดียวกันกับนายรักเกียรติ สุขธนะ, นายไชยา พรหมา ลงสมัคร รับเลือกตั้งในสังกัดพรรคชาติพัฒนาหรือพรรคเสรีธรรมเพราะ เป็นพรรคเดียวกันกับนายประจวบ ไชยสาส์น, นายสรชาติ สุวรรณพรหม ลงสมัครรับเลือกตั้งในสังกัดพรรคความหวังใหม่ เพราะเป็นพรรคเดียวกันกับพลเอกชวลิต ยงใจยุทธ, นายพิชาญ พิบูลวัฒนวงศ์ ลงสมัครรับเลือกตั้งในสังกัดพรรคความหวังใหม่ เพราะเป็นพรรคเดียวกันกับนายเฉลิมพล สนิทวงษ์ชัยที่ได้ ชักชวน และนายกิตติศักดิ์ หัตถสงเคราะห์ ลงสมัครรับเลือกตั้ง ในสังกัดพรรคความหวังใหม่เพราะเป็นพรรคเดียวกันกับกลุ่ม วังน้ำเย็นและเครือข่ายของ นายเสนาะ เทียนทอง เข้าสังกัด เพื่อสนับสนุนพลเอกชวลิต ยงใจยุทธ หัวหน้าพรรคให้ชนะ การเลือกตั้งและได้จัดตั้งรัฐบาล เป็นต้น 190

สรุป อภิปรายผลการศึกษา และข้อเสนอแนะ ยุคปัจจุบัน (พ.ศ.2544 – ปัจจุบัน) เป็นยุคที่พรรค การเมอื งมบี ทบาทตอ่ ตวั ผสู้ มคั รรบั เลอื กตง้ั ในพน้ื ท่ี หมายความวา่ พรรคการเมืองที่เข้าสังกัดมีผลต่อการได้รับเลือกตั้งหรือไม่ได้รับ เลือกตั้งในพื้นที่เป็นอย่างมาก ซึ่งในการเลือกตั้งทั่วไปตั้งแต่ พ.ศ.2544 เป็นต้นมา ผู้ที่ได้รับการเลือกตั้ง ได้แก่ นายกิตติศักดิ์ หัตถสงเคราะห์, นายไชยา พรหมา (แม้ใน พ.ศ. 2544 จะสังกัด พรรคเสรีธรรม แต่หลังจากนั้นไม่นานพรรคเสรีธรรมก็เข้าร่วม รัฐบาลและประกาศควบรวมกับพรรคไทยรักไทย), นายวิชัย สามิตร และนายพิษณุ หัตถสงเคราะห์ ต่างเป็นผู้สมัครที่สังกัด พรรคไทยรักไทย พรรคพลังประชาชน และพรรคเพื่อไทย และ แม้มีการย้ายพรรค หรือเปลี่ยนมุ้งสลับขั้วทางการเมืองบ้าง แต่ไม่มีผู้แทนฯ หรือนักการเมืองถิ่นในสังกัดพรรคการเมือง ดังกล่าวของสนามการเมืองถิ่นจังหวัดหนองบัวลำภูย้ายไปลง สังกัดพรรคการเมืองอื่น เพราะนักการเมืองถิ่นดังกล่าวทุกคน ต่างรู้พื้นที่ดีว่าชาวบ้านเลือกตนเพราะชื่นชอบนโยบายพรรค ของพรรคการเมืองที่ตนสังกัดมากกว่าความสามารถของ ผู้สมัคร อิทธิพลส่วนบุคคล เงินทุน ญาติพี่น้อง และพื้นที่ของ ตนเองเพียงอย่างเดียวเหมือนแต่ก่อน รูปแบบ วิธีการ และกลวิธีในการหาเสียงเลือกตั้งในจังหวัด หนองบัวลำภู จากการศึกษาพบว่า รูปแบบ วิธีการ และกลวิธีในการ หาเสียงเลือกตั้งในจังหวัดหนองบัวลำภู ได้แก่ 1) การปราศรัย 2) การใช้รถยนต์ติดเครื่องขยายเสียงแนะนำตัวผู้สมัคร 3) การให้เงิน 4) การเข้าร่วมกิจกรรมทางสังคม 5) การใช้ 191

นักการเมืองถิ่นจังหวัดหนองบัวลำภู โปสเตอร์ แผ่นไวนิลขนาดใหญ่ และ 6) การใช้หัวคะแนน ซึ่งมี ลักษณะดังนี้ 1. การปราศรัย เป็นรูปแบบหลักที่ทำให้นักการเมือง ถิ่นในจังหวัดหนองบัวลำภูได้รับเลือกตั้ง ซึ่งการปราศรัยนี้ ส่วนใหญ่ จะพูดด้วยภาษาอีสาน จะไม่พูดส่อเสียดหรือให้ร้าย คู่แข่งทางการเมือง เพราะถือเป็นการหาเสียงให้คู่แข่งคนนั้น ส ่ ว น ใ ห ญ ่ จ ะ พู ด น โ ย บ า ย ข อ ง ผู ้ ส ม ั ค ร ร ั บ เ ล ื อ ก ต ั ้ ง แ ล ะ พรรคการเมืองที่จะลงมือทำ หรือพัฒนาพื้นที่เมื่อได้รับเลือกตั้ง ซึ่งจะใช้เวลาตอนพบค่ำช่วงที่ชาวบ้านกลับจากการทำงานในไร่ ในนา โดยมีรถเคลื่อนที่และเครือข่ายหัวคะแนนออก ประชาสัมพันธ์ล่วงหน้าในหมู่บ้านว่าเวลานั้นวันนั้นจะมีผู้สมัคร มาปราศรัย ซึ่งวิธีการปราศรัยนี้นอกจากจะทำให้ชาวบ้านรู้ว่า ผู้สมัครรับเลือกตั้งเข้ามาหาตนถึงในหมู่บ้านแล้ว ยังเป็น การเรียนรู้การเมืองในระบอบประชาธิปไตยผ่านคำปราศรัยจาก ผู้สมัครด้วย 2. การใชร้ ถยนตต์ ดิ เครอื่ งขยายเสยี งประชาสมั พนั ธ์ เป็นรูปแบบทั่วไปที่พบเห็นได้ทุกครั้งที่มีการเลือกตั้ง เนื่องจาก ตัวผู้สมัครไม่มีเวลาที่จะเข้าไปปราศรัยได้ครบทุกหมู่บ้านหรือให้ ชาวบ้านได้ฟังคำปราศรัยครบทุกคน จึงต้องใช้วิธีนี้ในการช่วย หาเสียง ซึ่งรถติดเครื่องขยายเสียงดังกล่าวจะมีการแนะนำตัว ผู้สมัคร การเปิดเพลงโดยเฉพาะเพลงและกลอนหมอลำที่ ชาวบ้านในแถบหนองบัวลำภูชื่นชอบซึ่งผู้สมัครบางคนมีการ ตัดแปลงเนื้อเพลงให้เข้ากับเนื้อหาที่ตนต้องการสื่อสารเพื่อขอ คะแนนเสียงจากชาวบ้านด้วย 192

สรุป อภิปรายผลการศึกษา และข้อเสนอแนะ 3. การให้เงิน โดยแจกผ่านหัวคะแนน แล้วให้ หัวคะแนนกระจายไปยังผู้ที่คาดว่าจะลงคะแนนเสียงให้แก่ผู้ที่ ตนสนับสนุนอีกที ซึ่งวิธีการนี้ยังคงใช้จนถึงปัจจุบัน (พ.ศ.2555) แต่ไม่ได้เอิกเกริกเหมือนในยุคแรกๆ (พ.ศ.2538 – พ.ศ.2544) ซึ่งจะมีการใช้เงินซื้อเสียงจากชาวบ้านตั้งแต่หัวละ 100 บาท ถึง 300 บาท (ไม่รวมการเลือกตั้งระดับท้องถิ่น เช่น เทศบาล หรือ อ.บ.ต.) ซึ่งผู้สมัครแต่ละคนหมดเงินในการซื้อเสียง ไปประมาณคนละ 20 ล้านบาทจึงจะสามารถชนะการเลือกตั้ง เพราะผู้สมัครต่างมีสมมติฐานว่า คนที่จะประสบชัยชนะ ทางการเมือง คือ คนที่มีญาติเยอะ มีเพื่อน/หรือคนรู้จักเยอะ และต้องมีเงินซื้อเสียงเท่ากับหรือมากกว่าผู้สมัครคนอื่นๆ เพราะชาวบ้านจะลงคะแนนให้ผู้สมัครที่ให้เงินซึ่งในพื้นที่การใช้ เงินซื้อเสียงนั้นเพิ่มสูงขึ้น โดยเฉพาะการเลือกตั้งทั่วไป พ.ศ. 2539 มีการใช้เงินลงทุนไปกับการซื้อเสียงของผู้สมัครแต่ละคน ประมาณ 40 ล้านบาทซึ่งการเลือกตั้งครั้งนี้มีผู้สมัครหลายคน จากหลายพรรคการเมืองลงแข่งกัน ทำให้เกิดการให้เงินซื้อเสียง ทับกัน เช่น ผู้สมัครคนแรกให้มาก่อนหัวละ 50 บาท วันต่อมา ผู้สมัคร 3 คนในทีมที่สังกัดพรรคการเมืองเดียวกันจ่ายให้หัวละ 300 บาทซึ่งเฉลี่ยแล้วถือว่าซื้อเสียงให้กับผู้สมัครทุกคนๆ ละ 100 เพื่อให้ชาวบ้านลงคะแนนให้กับผู้สมัครยกทั้งพรรค วันต่อมาผู้สมัครคนก่อนที่ให้เงินซื้อเสียงไปก่อนแล้ว 50 บาท เมื่อรู้เหตุดังกล่าวก็จะไปให้เงินชาวบ้านที่รับเงินไปก่อนแล้ว เพิ่มให้อีก 100 บาท รวมเป็น 150 บาท เพื่อให้ชาวบ้านที่จะ ล ง ค ะ แ น น เ ก ิ ด ก า ร ช ั ่ ง ใ จ ท ี ่ จ ะ ล ง ค ะ แ น น ใ ห ้ ผู ้ ส ม ั ค ร ข อ ง พรรคการเมืองที่ซื้อเสียงยกทีมทั้ง 3 คน เพื่อลงคะแนน 193

นักการเมืองถ่ินจังหวัดหนองบัวลำภู ซักคะแนนมาเลือกผู้สมัครที่จ่ายเงินซื้อเสียงทับมาภายหลัง เป็นต้น ซึ่งการซื้อเสียงด้วยการให้เงินนี้ ผู้สมัครอาจถูกหักหลัง จากบรรดาหัวคะแนนที่ใช้วิธีอมเงินหรือเก็บเงินที่ได้รับไม่นำไป แจกให้ชาวบ้านตามที่สัญญาไว้ก็ได้ ดังนั้นผู้สมัครจะต้องมีใจ เป็นนักเลงและต้องทำให้หัวคะแนนเกรงตนเองด้วย แต่สำหรับ ยุคปัจจุบัน (พ.ศ.2544 – ปัจจุบัน) การซื้อเสียงด้วยเงิน ได้ลด ความสำคัญลงไปอย่างมาก เพราะผู้สมัครที่แจกเงินซื้อเสียงมี หลายคนที่ไม่ได้รับเลือกตั้งหรือให้เงินซื้อเสียงเพื่อเป็นแรงจูงใจ ให้ชาวบ้านช่วยออกไปลงคะแนนเสียงเลือกตั้ง เพราะการ เลือกตั้งที่เกิดขึ้นในช่วงหลังๆ ชาวบ้านจะเลือกผู้สมัครที่สังกัด พรรคการเมืองที่ทำนโยบายตามที่หาเสียงและชาวบ้านได้รับ ผลประโยชน์จากนโยบายหาเสียงมากกว่าการรับเงินตอน เลือกตั้ง แต่อย่างไรก็ตามการใช้เงินซื้อเสียงก็มีอยู่โดยเฉพาะ การเลือกตั้งที่ไม่ได้สังกัดพรรคการเมือง เช่น สมาชิกวุฒิสภา และการเลือกตั้งท้องถิ่นในทุกระดับ เป็นต้น 4. การเข้าร่วมกิจกรรมทางสังคม เช่น งานบุญ ประเพณี งานกีฬาประจำตำบล งานสวดอภิธรรมศพ – ฌาปนกิจศพ งานบวช งานเทศกาลต่างๆ ที่จัดขึ้นโดยอำเภอ หรือองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นต่างๆ โดยนักการเมืองส่วนใหญ่ จะให้ความสำคัญกับการเข้าร่วมกิจกรรมทางสังคมดังกล่าว เพราะถือเป็นการเยี่ยมเยือนถามไถ่ทุกข์สุขของชาวบ้าน ใหช้ าวบา้ นในพน้ื ทไ่ี ดพ้ บตน โดยจะมกี ารจดั ตง้ั ศนู ยป์ ระสานงาน ส.ส. ในพื้นที่ เพื่อให้การช่วยเหลือชาวบ้านที่ต้องการให้ผู้สมัคร รับเลือกตั้งหรือผู้แทนฯ ในพื้นที่ได้เข้าร่วมกิจกรรมทางสังคม ต่างๆ ซึ่งชาวบ้านก็ชื่นชอบผู้แทนฯที่มีลักษณะดังกล่าว 194

สรุป อภิปรายผลการศึกษา และข้อเสนอแนะ มากกว่าการแสดงบทบาทผ่านการอภิปรายที่มีการถ่ายทอด สอดทางสถานีโทรทัศน์ในระหว่างที่มีการประชุมสภาฯ นัด สำคัญๆ ซึ่งทำให้เห็นว่าผู้แทนฯ หนองบัวลำภูส่วนใหญ่จะไม่ใช่ ดาวสภา หรือนักปราศรัยที่ประชาชนส่วนใหญ่ในประเทศรู้จัก 5. การใช้โปสเตอร์ แผ่นไวนิลขนาดใหญ่ ซึ่งจะใช้ ติดตามต้นไม้ใหญ่ เสาไฟฟ้า หรือรั้วบ้าน ที่มีผู้คนเห็นได้ชัดเจน และสะดวกในการอ่านข้อมูล ส่วนแผ่นพับและบัตรหาเสียง แนะนำตัวขนาดเล็กจะพกไปด้วยเวลาไปลงพื้นที่หาเสียงด้วย ตัวเองหรือฝากให้หัวคะแนนไปแจกจ่ายตามหลังคาเรือนต่างๆ ในหมู่บ้านที่รับผิดชอบ เป็นต้น 6. การใช้หัวคะแนน เป็นการมอบหมายให้มีผู้รับ ผิดชอบช่วยเหลือในการหาเสียง และดูแลรักษาฐานคะแนน เสียงในพื้นที่ ทำหน้าที่ประสานงานระหว่างนักการเมืองกับ ประชาชน หัวคะแนนจะเป็นผู้มีศักยภาพได้รับความเชื่อถือของ ประชาชนในชุมชนหรือในพื้นที่ สำหรับในจังหวัดหนองบัวลำภู มีอยู่จำนวนไม่น้อยที่หัวคะแนนมาจากนักการเมืองในองค์กร ปกครองส่วนท้องถิ่น กำนัน ผู้ใหญ่บ้านและข้าราชการบางคนที่ ได้ทำหน้าที่เป็นหัวคะแนนให้กับนักการเมือง ในลักษณะของ การแลกเปลี่ยนผลประโยชน์ตอบแทนซึ่งกันและกัน อาจเป็น ผลประโยชน์ส่วนตัวในด้านต่างๆ หรือผลประโยชน์ในลักษณะ ของการเพิ่มบารมีให้กับหัวคะแนนในท้องถิ่น ซึ่งการจัดตั้งระบบ หัวคะแนนดังกล่าวนักการเมืองจะต้องใช้เงินมากพอสมควร นอกจากนั้นยังมีแกนนำของเครือข่ายทางสังคม องค์กรใน ชุมชนอีกหลายองค์กร เช่น องค์กรครู องค์กรด้านสุขภาพ 195

นักการเมืองถิ่นจังหวัดหนองบัวลำภู อนามัย กลุ่มผลประโยชน์ กลุ่มเกษตรกร รวมทั้งกลุ่มของระบบ เครือญาติ ล้วนเป็นเป้าหมายสำคัญที่นักการเมืองจะต้องหา โอกาสแทรกซึมเข้าไปสร้างความสัมพันธ์ เพื่อหวังผลประโยชน์ ด้านคะแนนเสียงเลือกตั้ง อภิปรายผลการศึกษา จากผลการศึกษาพบว่า นักการเมืองถิ่นจังหวัด หนองบัวลำภูส่วนใหญ่มีภูมิหลังด้านสถานภาพส่วนบุคคลเป็น เพศชาย นั้น สอดคล้องกับการศึกษาของไชยวุฒิ มนตรีรักษ์ (2551) ที่ได้ศึกษานักการเมืองถิ่นจังหวัดเลย รวมทั้ง รักฎาเมธี โภคพงษ์ และวีระ เลิศสมพร (2551) ที่ได้ศึกษานักการเมืองถิ่น จังหวัดเชียงใหม่ หรือการเป็นผู้มีการศึกษาค่อนข้างสูง ซึ่งสอดคล้องกับการศึกษาของณรงค์ บุญสวยขวัญ (2549) ที่พบว่านักการเมืองถิ่นจังหวัดนครศรีธรรมราชจะเป็นผู้มีความรู้ สูง มีการศึกษาค้นคว้าหาความรู้ตลอดเวลา เป็นต้น ในการ ศึกษาครั้งนี้ยังพบอีกว่าการเมืองถิ่นและนักการเมืองถิ่น หนองบัวลำภู ยังไม่เห็นว่ามีกลุ่มตระกูลที่สถาปนาตนเองขึ้น เป็นผู้มีอิทธิพลในพื้นที่อย่างชัดเจน เหมือนงานศึกษาการเมือง ถิ่นของจังหวัดอื่นๆ เช่น จังหวัดตาก (ภาคภูมิ ฤกขะเมธ, 2551) ที่พบว่า ตระกูลไชยนันทน์และตระกูลตันติสุนทร เป็น สองตระกูลใหญ่ที่วางรากฐานทางการเมืองในจังหวัด หรือ จังหวัดปทุมธานี (พรชัย เทพปัญญา, 2549) ที่พบว่า ตระกูล กาญสวัสดิ์เป็นตระกูลของนักการเมืองถิ่นส่วนใหญ่ที่ได้รับ เลือกตั้งจังหวัด ทั้งนี้เพราะส่วนใหญ่นักการเมืองถิ่นจังหวัด หนองบัวลำภูที่ได้รับเลือกตั้งในพื้นที่ส่วนใหญ่จะใช้พื้นที่ 196

สรุป อภิปรายผลการศึกษา และข้อเสนอแนะ ฐานเสียงของตนเป็นหลัก ซึ่งจังหวัดหนองบัวลำภู ประกอบด้วย 6 อำเภอ 3 เขตเลือกตั้ง ใน 3 เขตเลือกตั้งนี้จะมีนักการเมือง เจ้าถิ่นที่กุมฐานเสียงของแต่ละอำเภอไว้ ได้แก่ เขตเลือกตั้งที่ 1 นักการเมืองคนใดสามารถกุมฐานเสียงในเขตอำเภอเมือง หนองบัวลำภูได้ คนนั้นก็จะได้รับเลือกตั้ง ซึ่งในเขตนี้ผู้ที่เคย กุมฐานเสียงได้ในระยะแรกคือ นายไพรัช นุชิต ซึ่งมีภูมิลำเนา ในเขตเทศบาลเมืองหนองบัวลำภู ต่อมาคนที่กุมฐานเสียง อำเภอเมืองได้คือนายกิตติศักดิ์ หัตสงเคราะห์ ซึ่งย้ายฐาน การเมืองมาจากอำเภอบ้านผือ จังหวัดอุดรธานีเพื่อมาสร้าง บ้านพักและระดมสรรพกำลังต่างๆ ในการปูฐานอำนาจทาง การเมืองที่อำเภอหนองบัวลำภูขึ้นซึ่งฐานการเมืองดังกล่าวก็ส่ง ต่อมายังนายพิษณุ หัตถสงเคราะห์บุตรชายที่เป็นสมาชิก สภาผู้แทนราษฎรในพื้นที่คนปัจจุบันด้วย สำหรับเขตเลือก ตั้งที่ 2 นักการเมืองคนใดสามารถกุมฐานเสียงในเขตอำเภอ ศรีบุญเรืองได้ คนนั้นก็จะได้รับเลือกตั้ง ซึ่งในเขตเลือกตั้งนี้จะมี นักการเมืองถิ่นที่แข่งขันกันในการสร้างฐานอำนาจทาง การเมืองอยู่ 2 คน ได้แก่ นายสรชาติ สุวรรณพรหม บุตรชาย นายเลิศ สุวรรณพรหม กำนันตำบลกุดสะเทียน อำเภอ ศรีบุญเรือง และนายไชยา พรหมา เจ้าของร้าน “ศรีบุญเรือง วัฒนา” ในตลาดศรีบุญเรืองซึ่งทั้งสองถือเป็นนักการเมืองถิ่น ที่ชิงไหวชิงพริบในพื้นที่จนกระทั่งปัจจุบัน และเขตเลือกตั้งที่ 3 นักการเมืองคนใดสามารถกุมฐานเสียงในเขตอำเภอนากลางได้ คนนั้นก็จะได้รับเลือกตั้ง ซึ่งในเขตเลือกตั้งนี้จะมีนักการเมืองถิ่น ที่โดดเด่นเพียงคนเดียวในการสร้างฐานอำนาจทางการเมือง ได้แก่ นายวิชัย สามิตร ที่กุมฐานเสียงในพื้นที่อำเภอนากลาง 197

นักการเมืองถ่ินจังหวัดหนองบัวลำภู มาจั้งแต่ลงสมัครรับเลือกตั้งสมาชิกสภาจังหวัดใน พ.ศ.2533 ซึ่งใกล้เคียงกับการศึกษาของ ดารารัตน์ เมตตาริกานนท์ และ ปณัทดา เผือกพันธ์ (2535) ที่พบว่า ผู้นำท้องถิ่นที่มีฐานทุน มั่งคั่ง เป็นผู้อุปถัมภ์ชุมชน มีความสามารถเข้าถึงแกนนำของ กลุ่มหรือคุ้มบ้านต่างๆ หรือเข้าถึงกลุ่มพลังมวลชนที่จัดตั้งขึ้น ในพื้นที่ได้ก็จะสามารถสร้างฐานพลังสนับสนุนทางการเมือง ในพื้นที่นั้นๆ ได้ เป็นต้น อย่างไรก็ตาม แม้การกุมฐานเสียงโดยยึดพื้นที่ของ ตนเองจะเป็นยุทธศาสตร์หลักที่นักการเมืองถิ่นส่วนใหญ่ใน พื้นที่หนองบัวลำภูนิยมใช้ แต่ผู้ที่ชนะการเลือกตั้งในพื้นที่ หนองบัวลำภูจะต้องมีภูมิหลังมาจากการเป็นนักการเมือง ท้องถิ่น เป็นนักธุรกิจในท้องถิ่น เป็นข้าราชการในพื้นที่ ซึ่ง สอดคล้องกับการศึกษาของนักวิจัยที่ทำการศึกษาในพื้นที่ จังหวัดเชียงราย ของประกายศรี ศรีรุ่งเรือง (2550) ที่พบว่า นักการเมืองถิ่นจังหวัดเชียงรายมี 3 กลุ่มอาชีพ คือ นักธุรกิจ นักกฎหมายและอดีตข้าราชการ นอกจากนี้ ยังพบว่า นักการเมืองถิ่นหนองบัวลำภูยังเป็นทายาททางการเมืองของ คนในครอบครัวมาก่อนด้วย สอดคล้องกับการศึกษาของ ชาญณวุฒ ไชยรักษา (2549) ที่พบว่านักการเมืองถิ่นจังหวัด พิษณุโลกบางคนบิดาเคยเป็น ส.ส. มาก่อน เป็นต้น หรือ การศึกษาของรักฎา เมธีโภคพงษ์และวีระ เลิศสมพร (2551) ที่พบว่านักการเมืองถิ่นจังหวัดเชียงใหม่มีความสัมพันธ์กัน โดยเป็นคู่สมรส 2 คนและเป็นญาติ 1 คนด้วย และพิชญ์ สมพอง ที่พบว่านักการเมืองถิ่นจังหวัดยโสธร มีเครือข่าย สายสัมพันธ์ที่เป็นบิดากับบุตรด้วย ซึ่งผู้เขียนเห็นว่าการเป็น 198

สรุป อภิปรายผลการศึกษา และข้อเสนอแนะ นักธุรกิจในท้องถิ่น เป็นข้าราชการในพื้นที่ เป็นทายาททาง การเมืองของคนในครอบครัวมาก่อนและหากนักการเมืองถิ่น คนใดในจังหวัดหนองบัวลำภูเป็นบุคคลที่มีญาติพี่น้องจำนวน มาก เป็นผู้ที่คนในพื้นที่นับหน้าถือตา รู้จักกันมาตั้งแต่รุ่นบิดา มารดาก็จะได้รับการสนับสนุนในการเลือกตั้งในพื้นที่ด้วย เพราะปัจจัยเหล่านี้ต่างเป็นภาษีสังคมที่ต้องอาศัยการสั่งสมกัน มา และในสังคมคนอีสานเป็นสังคมที่อยู่ในระบบอุปถัมภ์ เอื้อเฟื้อเผื่อแผ่กันในหมู่ญาติมิตรและคนที่รู้จักกันเป็นอย่างดี ยิ่งทำให้ฐานอำนาจของนักการเมืองที่มีญาติพี่น้อง และคนรู้จัก จำนวนมากยิ่งขยายใหญ่ขึ้นพร้อมที่จะเป็นเสียงสนับสนุนให้กับ นักการเมืองถิ่นคนนั้น สอดคล้องกับการศึกษาของนภดล สุคนธวิท (2539) ที่พบว่า การควบคุมประชาชนในท้องถิ่นจะมี การอาศัยกลไกในระบบอุปถัมภ์ของสังคมควบคู่ไปกับความไม่รู้ ไม่เข้าใจเรื่องการเมืองของประชาชนภายใต้วัฒนธรรมทาง การเมืองแบบไพร่ฟ้า จึงทำให้เกิดฐานอำนาจทางการเมือง ในท้องถิ่นในการก้าวเข้าสู่อำนาจทางการเมือง และแสวงหา ผลประโยชน์จากการแสวงหาอำนาจทางการเมืองอย่างไม่จำกัด เป็นต้น ส่วนปัจจัยที่ขาดเสียมิได้ในการเลือกตั้งและประสบ ชัยชนะทางการเมืองในพื้นที่จังหวัดหนองบัวลำภู คือ การใช้เงิน ซื้อเสียง ซึ่งสอดคล้องกับการศึกษาของนักวิจัยที่ทำการศึกษา ในพื้นที่จังหวัดต่างๆ เช่น จังหวัดบุรีรัมย์ (นิรันดร์ กุลฑานันท์, 2549), จังหวัดเชียงราย (ประกายศรี ศรีรุ่งเรือง, 2550) ทั้งนี้ เพราะปัจจัยด้านเงินซื้อเสียงเป็นกลยุทธ์ที่นักการเมืองถิ่นใช้ใน การหาเสียงเลือกตั้ง โดยการใช้เงินซื้อเสียงผ่านหัวคะแนน 199

นักการเมืองถิ่นจังหวัดหนองบัวลำภู และให้หัวคะแนนในหมู่บ้านต่างๆ ตรวจสอบยอดจำนวนผู้มี สิทธิเลือกตั้งในหน่วยเลือกตั้งต่างๆ ที่คาดว่าจะลงคะแนนเลือก ตนอย่างแน่นอน แล้วก็จ่ายเงินผ่านหัวคะแนนที่รับผิดชอบนั้น เพื่อนำไปแจกจ่ายต่อให้กับผู้มีสิทธิเลือกตั้งตามที่ได้สำรวจมา สอดคล้องกับการศึกษาของสุเชาว์ มีหนองหว้าและกิติรัตน์ สีหบัณฑ์ (2549) ที่พบว่า นักการเมืองถิ่นจังหวัดอุบลราชธานี ในปัจจุบันมีการบริหารจัดการหัวคะแนนในชุมชนควบคู่ไปกับ ระบบอุปถัมภ์ มีการเข้าร่วมกิจกรรมกับชุมชนซึ่งผู้สมัคร รับเลือกตั้งที่มีวิธีการบริหารจัดการหัวคะแนนที่ดีจะชนะ การเลือกตั้งในจังหวัดอุบลราชธานี เป็นต้นส่วนการศึกษาครั้งนี้ ยังพบว่านักการเมืองที่ได้รับเลือกตั้งในพื้นที่จังหวัด หนองบัวลำภูนั้น หากอาศัยเพียงชื่อเสียง ผลงานการพัฒนา หรือการเป็นคนบ้านเกิดเมืองนอนที่หนองบัวลำภูอย่างเดียว ยังไม่เพียงพอ ปัจจัยเหล่านี้เป็นเพียงตัวประกอบการตัดสินใจ ของชาวบ้าน เพราะเมื่อชาวบ้านจะทำการลงคะแนนเลือก ผู้สมัครคนใดคนหนึ่ง หากไม่มีเงินซื้อเสียงให้ชาวบ้านๆ ก็จะ เกิดการเปรียบเทียบว่าคนนี้ดีมีผลงานแต่ไม่มีเงินมาแจกก็ไม่มี เหตุผลจำเป็นที่จะลงคะแนนให้ แต่ถ้าผู้สมัครคนใดแม้ไม่ค่อย มีผลงานแต่มีเงินมาแจก ชาวบ้านก็จะเลือกคนนั้น ซึ่งปัจจัย เรื่องเงิน เป็นเหตุแห่งการตัดสินใจเลือกตั้งนี้ สอดคล้องกับการ ศึกษาของนภดล สุคนธวิท (2539) ที่พบว่า ในการสร้างฐาน อำนาจทางการเมืองจะต้องมีการใช้เงินซื้อเสียงทุ่มเข้าไปใน พื้นที่พร้อมจัดตั้งฐานอำนาจในแต่ละท้องถิ่นโดยอาศัยระบบ อุปถัมภ์เป็นตัวนำไปสู่ความสำเร็จในการเลือกตั้งแต่ละครั้งด้วย 200

สรุป อภิปรายผลการศึกษา และข้อเสนอแนะ แต่อย่างไร การให้เงินซื้อเสียงก็ใช้ไม่ได้เสมอไป เพราะ ภายหลังตั้งแต่มีกระแสพรรคไทยรักไทยและความนิยมในตัวพัน ตำรวจโท ดร. ทักษิณ ชินวัตร ที่เข้ามาในพื้นที่การเมืองถิ่น จังหวัดหนองบัวลำภู ซึ่งกระแสดังกล่าวได้เกิดการเปลี่ยนแปลง พฤติกรรมการเมืองถิ่นไปอย่างมาก เช่น มีการแสดงจัดตั้ง แกนนำของพรรคและจัดตั้งเป็นศูนย์ประสานงานพรรคในระดับ หมู่บ้านต่างๆ ทำให้เกิดหัวคะแนนและผู้ประสานงานพรรค ในระดับหมู่บ้าน/ชุมชนในพื้นที่ ซึ่งแต่ก่อนมีเพียงการจัดตั้ง หัวคะแนนขึ้นจากตัวผู้สมัครรับเลือกตั้งในเฉพาะช่วงเลือกตั้ง ไม่มีการจัดตั้งขึ้นจากพรรคการเมือง ทำให้บทบาทของ พรรคการเมืองได้เข้าไปมีอิทธิพลเพิ่มมากขึ้นในระดับหมู่บ้าน รวมทั้งตัวผู้สมัครพรรคไทยรักไทย (รวมทั้งพรรคพลังประชาชน และพรรคเพื่อไทย) ในพื้นที่ส่วนใหญ่เป็นนักการเมืองถิ่นที่สร้าง ฐานการเมืองในพื้นที่ของตนตามการอภิปรายในประเด็นต้นๆ อยู่แล้ว ได้มีส่วนทำการประชาสัมพันธ์นโยบายพรรคและ ผลงานของพรรคให้ชาวบ้านในพื้นที่รับทราบอย่างต่อเนื่อง ทั้งให้การสนับสนุนกิจกรรมต่างๆ ในนามพรรค ติดโปสเตอร์ ขนาดใหญ่แสดงผลงานของพรรคที่ชาวบ้านในพื้นที่ได้รับ ผลประโยชน์และสามารถมองเห็นและจับต้องได้ รวมทั้งมีการ ชูประเด็น พันตำรวจโท ดร. ทักษิณ ชินวัตร ซึ่งเคยประกาศว่า “เกิดอยู่เหนือ ชื่ออยู่ใต้ แต่ใจอยู่อีสาน” และเคยสร้างนโยบาย ประชานิยมต่างๆ เช่น โครงการ 30 รักษาทุกโรค, โครงการ พักหนี้เกษตรกร, โครงการ OTOP, โครงการจัดตั้งกองทุน หมู่บ้านๆ ละหนึ่งล้านบาท เป็นต้น อันมีผลต่อการเปลี่ยนแปลง โครงสร้างการผลิตและพื้นฐานเศรษฐกิจในระดับรากหญ้า 201

นักการเมืองถ่ินจังหวัดหนองบัวลำภู ทำให้ชาวบ้านส่วนใหญ่ชื่นชอบนโยบายดังกล่าวและเลือก ผู้สมัครที่สังกัดพรรคการเมืองที่ พันตำรวจโท ดร. ทักษิณ ชินวัตร ให้การสนับสนุน จึงทำให้ผู้สมัครรับเลือกตั้งในสังกัด พรรคการเมืองดังกล่าวในพื้นที่ไม่ต้องออกแรงเหนื่อยสำหรับ การหาเสียงในช่วงเลือกตั้งเหมือนครั้งก่อนๆ ที่ผ่านมา เพราะ อาศัยนโยบายพรรคที่ได้ใจชาวบ้านในพื้นที่เป็นตัวช่วยในการ สนับสนุนตนให้ได้รับการเลือกตั้งเป็นผู้แทนราษฎรในพื้นที่ และในฐานะนักวิจัยที่ลงพื้นที่ ผู้เขียนสังเกตเห็นว่าชาวบ้านจะ รู้จักพรรคเพื่อไทยในนามพรรคไทยรักไทย หรือรู้จักหัวหน้า พรรคเพื่อไทยในนามของพันตำรวจโท ดร. ทักษิณ ชินวัตร มากกวา่ คนทด่ี ำรงตำแหนง่ อยา่ งเปน็ ทางการ ซง่ึ ทำใหอ้ ดุ มการณ์ ทางการเมืองของประชาชนในพื้นที่ที่ให้การสนับสนุน พรรคการเมืองที่มีอุดมการณ์สอดคล้องกับตนยังเป็นสิ่งที่ยังไม่ เกิดขึ้น ผู้เขียนจึงเห็นว่าเป็นเพียงกระแสการเมืองหนึ่ง ซึ่งพัดผ่านการเมืองถิ่นของหนองบัวลำภูในขณะนี้ ซึ่งแตกต่าง จากการศึกษาของบูฆอรี ยีหมะ (2549) ที่พบว่า ในช่วง พ.ศ. 2544 – 2549 แม้จะเป็นช่วงเฟื่องฟูของนโยบายพรรคไทยรักไทย แต่มุสลิมในพื้นที่จังหวัดปัตตานีกลับปฏิเสธนโยบาย ประชานิยมและวิธีการทางการเมืองของรัฐบาลไทยรักไทย ทำให้ในช่วงหลังพรรคไทยรักไทยหรือพรรคที่สนับสนุน พันตำรวจโท ดร. ทักษิณ ชินวัตร ไม่สามารถสร้างฐานการเมือง ในจังหวัดปัตตานีได้ 202

สรุป อภิปรายผลการศึกษา และข้อเสนอแนะ ข้อเสนอแนะ ข้อเสนอแนะจากผลการวิจัย ผลการศึกษาวิจัยประมวลข้อมูลการเมืองถิ่นและ นักการเมืองถิ่นในพื้นที่จังหวัดหนองบัวลำภู ในส่วนของผู้ที่ ดำรงตำแหน่งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร (ส.ส.) และสมาชิก วฒุ สิ ภา (ส.ว.) ตง้ั แตก่ ารเลอื กตง้ั ทว่ั ไปในปี 2538 ถงึ การเลอื กตง้ั ทั่วไปเมื่อวันที่ 3 กรกฎาคม พ.ศ. 2554 ผู้เขียนมีข้อเสนอแนะ ที่เกิดขึ้นจากผลการวิจัยดังนี้ 1. จากการศึกษาครั้งนี้พบว่า นักการเมืองถิ่นจังหวัด หนองบัวลำภู ส่วนใหญ่เป็นเพศชาย มีเพศหญิงเพียง 2 คน ซึ่งเป็นสมาชิกวุฒิสภาทั้งคู่ จึงเห็นว่าควรให้มีการสนับสนุนให้ สตรีในจังหวัดหนองบัวลำภูมีบทบาททางการเมืองในระดับชาติ ในตำแหน่งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรมากบ้างเพื่อจะทำให้ การเมืองถิ่นหนองบัวลำภูมีความหลากหลายและตอบสนอง ความต้องการของประชาชนในพื้นที่ที่มีความแตกต่างทาง สถานภาพได้ 2. จากการศึกษาครั้งนี้พบว่า นับตั้งแต่มีการเลือกตั้ง ในพื้นที่จังหวัดหนองบัวลำภูจนปัจจุบัน จังหวัดหนองบัวลำภู มี ส.ส. ที่ได้รับการเลือกตั้งมาจากพรรคไทยรักไทย (รวมทั้ง พรรคพลังประชาชนและพรรคเพื่อไทย) มากที่สุด จึงเห็นว่าควร สนับสนุนให้พรรคการเมืองอื่นๆ พยายามสร้างฐานอำนาจ ทางการเมืองที่สามารถเป็นตัวเลือกที่สำคัญให้กับประชาชน ผู้มีสิทธิเลือกตั้งในพื้นที่จังหวัดหนองบัวลำภูมากกว่าการ 203

นักการเมืองถิ่นจังหวัดหนองบัวลำภู ผูกขาดฐานการเมืองเฉพาะพรรคการเมืองเดียวในจังหวัด เป็นต้น 3 จากการศึกษาครั้งนี้พบว่า เงินซื้อเสียง ยังคงเป็น ปัจจัยสำคัญที่ชักจูงใจให้ประชาชนออกไปใช้สิทธิเลือกตั้ง จึงเป็นว่า ควรมีการสนับสนุนให้มีการตรวจสอบการใช้เงิน ในการเลือกตั้งของผู้สมัครและพรรคการเมืองในการเลือกตั้ง แต่ละครั้งทั้งในระดับชาติและในระดับท้องถิ่นอย่างจริงจัง มีบท ลงโทษอย่างรุนแรง และเผยแพร่ความรู้ข่าวสารทางการเมืองที่ เกิดขึ้นในระดับต่างๆให้ประชาชนในพื้นที่ได้รับรู้รับทราบถึง ผลกระทบที่เกิดขึ้นจากการเลือกผู้สมัครรับเลือกตั้งที่ใช้เงิน ซื้อเสียงเข้าไปเป็นผู้แทนฯ ทั้งในระดับชาติและในระดับท้องถิ่น เพื่อผลประโยชน์ที่จะเกิดขึ้นแก่การเมืองถิ่นและการเมืองใน ภาพรวมต่อไป 4. จากการศึกษาครั้งนี้พบว่า เกิดข้อด้อยในด้านการ เก็บข้อมูลที่ไม่สามารถติดต่อและขอเข้าพบนักการเมืองถิ่นพื้นที่ จังหวัดหนองบัวลำภูได้ครบทุกคน จึงทำให้ข้อมูลนักการเมือง ถิ่นแต่ละคนมีความสมบูรณ์แตกต่างกันไป จึงเสนอแนะให ้ ผู้ศึกษาพยายามมองภาพรวมด้วยข้อมูลที่ถ่ายทอดผ่าน นักการเมืองถิ่นแต่ละคนเพื่อให้ทราบความประสงค์ตามที่ได้ทำ วิจัยในครั้งนี้ 204

สรุป อภิปรายผลการศึกษา และข้อเสนอแนะ ข้อเสนอแนะในการวิจัยครั้งต่อไป การศึกษาวิจัยนักการเมืองถิ่นจังหวัดหนองบัวลำภู เป็นการศึกษาทั้งในด้านพฤติกรรมของนักการเมืองและ พฤติกรรมการเมืองบางอย่างของประชาชนในจังหวัด หนองบัวลำภูที่ผ่านผู้แทนฯ ที่ได้เลือกตั้ง ซึ่งถือว่ายังมีการ ศึกษากันน้อย ทั้ง ๆ ที่เป็นเรื่องที่อยู่ในความใกล้ตัวของ ประชาชน จึงควรจัดให้มีการวิจัยในเชิงลึกเกี่ยวกับการเมืองถิ่น จังหวัดหนองบัวลำภเู ป็นการเฉพาะด้าน เช่น 1. ควรมีการวิจัยเชิงสำรวจข้อมูลนักการเมืองถิ่นจังหวัด หนองบัวลำภูเป็นการต่อเนื่อง เพื่อศึกษากระบวนการพัฒนา พฤติกรรมทางการเมืองของจังหวัดหนองบัวลำภูให้เป็นปัจจุบัน และได้เห็นภาพรวมที่กว้างขวางและชัดเจน 2. เนอ่ื งจากการเมอื งถน่ิ จงั หวดั หนองบวั ลำภู มลี กั ษณะ ของความเชื่อมโยงสัมพันธ์ระหว่างนักการเมืองถิ่นในระดับชาติ คือ สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรกับบรรดานักการเมืองในองค์การ ปกครองส่วนท้องถิ่นได้แก่ อบจ. เทศบาล และ อบต. จึงควรมี การศึกษาวิจัยเกี่ยวกับอิทธิพลความสัมพันธ์ดังกล่าวว่า มีผลกระทบต่อสภาพการเมืองในจังหวัดหนองบัวลำภอู ย่างไร 3. นับตั้งแต่มีการเลือกตั้งในพื้นที่จังหวัดหนองบัวลำภู จนปัจจุบัน จังหวัดหนองบัวลำภู มี ส.ส. ที่ได้รับการเลือกตั้ง มาจากพรรคไทยรักไทย (รวมทั้งพรรคพลังประชาชนและพรรค เพื่อไทย) มากที่สุด รวมทั้งมีสมาชิกของพรรคอีกจำนวนมาก จึงสมควรจะมีการศึกษาในเรื่องของพรรคการเมืองดังกล่าวกับ การเมืองในจังหวัดหนองบัวลำภูโดยเฉพาะ 205

นักการเมืองถ่ินจังหวัดหนองบัวลำภู 4. ควรมีการจัดกิจกรรมการประชุมสัมมนา โดยเชิญผู้มี ส่วนได้เสีย ผู้มีประสบการณ์และผู้สนใจทางการเมืองถิ่นจังหวัด หนองบัวลำภู มาวิพากษ์วิจารณ์ผลงานวิจัยครั้งนี้หรือมาให้ ข้อมูลแสดงความคิดเห็นเพิ่มเติม เพื่อจะได้นำไปพัฒนางาน วิจัยในโอกาสต่อไป 206

บรรณานุกรม กรมการปกครอง กระทรวงมหาดไทย. (2535). ข้อมูลสถิติการเลือกต้ัง สมาชกิ สภาผู้แทนราษฎร พ.ศ. 2535. กรุงเทพฯ : โรงพิมพ์ ส่วนท้องถิ่น กระทรวงมหาดไทย. _________ .(2538). ข้อมูลสถิติการเลือกต้ังสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร พ.ศ. 2538. กรุงเทพฯ : โรงพิมพ์ส่วนท้องถิ่น กระทรวง มหาดไทย. _________ . (2539). ข้อมูลสถิติการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร พ.ศ. 2539. กรุงเทพฯ : โรงพิมพ์ส่วนท้องถิ่น กระทรวง มหาดไทย. โกวิท วงศ์สุรวัฒน์. (2553). การเมืองการปกครองไทย : หลายมิติ. กรุงเทพฯ : วาสนา งานจัดการเลือกตั้ง สำนักงานคณะกรรมการการเลือกตั้งจังหวัด หนองบัวลำภู. (มีนาคม 2543). สรุปผลการเลือกตั้ง สมาชิก วุฒิสภาเป็นการทั่วไป วันที่ 4 มีนาคม พ.ศ. 2543 จังหวัด หนองบัวลำภู (ได้จากงานจัดการเลือกตั้ง สำนักงาน คณะกรรมการการเลือกตั้งจังหวัดหนองบัวลำภู ศาลากลาง จังหวัดหนองบัวลำภูชั้น 2)

นักการเมืองถิ่นจังหวัดหนองบัวลำภู _________ . (มกราคม 2544). สรุปผลการเลือกตั้ง สมาชิกสภาผู้แทน ราษฎรเป็นการทั่วไป วันที่ 6 มกราคม พ.ศ. 2544 จังหวัด หนองบัวลำภู (ได้จากงานจัดการเลือกตั้ง สำนักงาน คณะกรรมการการเลือกตั้งจังหวัดหนองบัวลำภู ศาลากลาง จังหวัด หนองบัวลำภชู ั้น 2) _________ . (กุมภาพันธ์ 2548).สรุปผลการเลือกตั้ง สมาชิกสภาผู้แทน ราษฎรเป็นการทั่วไป วันที่ 6 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2548 จังหวัด หนองบัวลำภู (ได้จากงานจัดการเลือกตั้ง สำนักงาน คณะกรรมการการเลือกตั้งจังหวัดหนองบัวลำภู ศาลากลาง จังหวัด หนองบัวลำภชู ั้น 2) _________ . (เมษายน 2549). สรุปผลการเลือกตั้ง สมาชิกสภาผู้แทน ราษฎรเป็นการทั่วไป วันที่ 2 เมษายน พ.ศ. 2548 จังหวัด หนองบัวลำภู (ได้จากงานจัดการเลือกตั้ง สำนักงาน คณะกรรมการ การเลือกตั้งจังหวัดหนองบัวลำภู ศาลากลาง จังหวัดหนองบัวลำภูชั้น 2) _________ . (เมษายน 2549).สรุปผลการเลือกตั้ง สมาชิกวุฒิสภาเป็นการ ทั่วไป วันที่ 19 เมษายน พ.ศ. 2549 จังหวัดหนองบัวลำภู (ได้จากงานจัดการเลือกตั้ง สำนักงานคณะกรรมการ การเลือกตั้งจังหวัดหนองบัวลำภู ศาลากลางจังหวัด หนองบัวลำภชู ั้น 2) _________ . (ธันวาคม 2550). สรุปผลการเลือกตั้ง สมาชิกสภาผู้แทน ราษฎรเป็นการทั่วไป วันอาทิตย์ที่ 23 ธันวาคม พ.ศ. 2550 จังหวัดหนองบัวลำภู (ได้จากงานจัดการเลือกตั้ง สำนักงาน คณะกรรมการการเลือกตั้งจังหวัดหนองบัวลำภู ศาลากลาง จังหวัด หนองบัวลำภูชั้น 2) ชาญณวุฒ ไชยรักษา. (2549). นักการเมืองถ่ินจังหวัดพิษณุโลก. กรุงเทพฯ : สถาบันพระปกเกล้า 208

บรรณานุกรม ชิตพล กาณจนกิจ. (2540). การสร้างฐานอำนาจทางการเมืองของ พลตำรวจเอกเผ่า ศรียานนท์. วิทยานิพนธ์รัฐศาสตร- มหาบัณฑิต สาขาการปกครอง,จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย. ไชยวุฒิ มนตรีรักษ์. (2551). นักการเมืองถิ่นจังหวัดเลย. นนทบุรี : สถาบันพระปกเกล้า ดลฤดี วรรณสุทธะ. (2544). พฤติกรรมการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทน ราษฎร: ศึกษากรณีการเลือกต้ังทั่วไปเม่ือวันที่ 6 มกราคม พ.ศ. 2544 ในพื้นที่อำเภอกุดชุมจังหวัด ยโสธร, วิทยานิพนธ์ศิลปศาสตรมหาบัณฑิต (รัฐศาสตร์) มหาวิทยาลัยรามคำแหง. ดารารัตน์ เมตตาริกานนท์. (2535). รายงานการวิจัยเร่ืองผู้นำท้องถ่ิน อีสานกับเครือข่ายความสัมพันธ์: กรณีศึกษาสมาชิก สภาเทศบาล. ขอนแก่น : สำนักวิทยบริการ มหาวิทยาลัยขอนแก่น. _________ . และปนัทดา เผือกพันธุ์. 2535. ผู้นำท้องถิ่นอีสานกับ เครือข่ายความสัมพันธ์: การศึกษาเชิงวิเคราะห์จาก กรณีศึกษา. ขอนแก่น : องค์การ CIDA และมูลนิธิ TDRI และสถาบัน RDI เดชะ สิทธิสุทธ์ (2541). การสร้างฐานอำนาจทางการเมืองของกลุ่ม การเมืองในการเมืองท้องถ่ิน : ศึกษาเฉพาะกรณีกลุ่ม “สันติธรรม” ในเทศบาลเมืองนครปฐม. วิทยานิพนธ ์ รัฐศาสตรมหาบัณฑิต สาขาการปกครอง, จุฬาลงกรณ์ มหาวิทยาลัย. ณรงค์ บุญสวยขวัญ. (2549). นักการเมืองถิ่นจังหวัดนครศรีธรรมราช. นนทบุรี : สถาบันพระปกเกล้า นภดล สุคนธวิท (2539). พรรคการเมืองไทยกับการเมืองท้องถ่ิน : ผลประโยชน์และฐานอำนาจ. วิทยานิพนธ์รัฐศาสตร- มหาบัณฑิต สาขาการปกครอง,จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย 209

นักการเมืองถ่ินจังหวัดหนองบัวลำภู นิรันดร์ กุลฑานันท์. (2549). นักการเมืองถ่ินจังหวัดบุรีรัมย์. นนทบุรี : สถาบันพระปกเกล้า บ้านจอมยุทธ์, (เมษายน 2542). ข้อมูลหนองบัวลำภู. สืบค้นเมื่อวันที่ 5 พฤษภาคม 2555, จาก http://www.baanjomyut.com/ 76province/northeast/nongbualampoo/index.html. บูฆอรี ยีหมะ. (2549). นักการเมืองถ่ินจังหวัดปัตตานี. กรุงเทพฯ : สถาบันพระปกเกล้า ประจักษ์ ก้องกีรติ. (2555). การเมืองว่าด้วยการเลือก: วาทกรรม อำนาจ และพลวัตชนบทไทย. กรุงเทพฯ : ฟ้าเดียวกัน. ที่ทำการปกครองจังหวัดหนองบัวลำภู. (ธันวาคม 2552). บรรยายสรุป จังหวัดหนองบัวลำภู, สืบค้นเมื่อวันวันที่ 5 พฤษภาคม 2555, จาก www.nongbualamphu.go.th _________ . (ธันวาคม 2553). ข้อมูลท่ัวไปจังหวัดหนองบัวลำภู, สืบค้น เมอ่ื วนั ท่ี 5 พฤษภาคม 2555, จาก www.nongbualamphu.go.th ประกายศรี ศรีรุ่งเรือง. (2550). นักการเมืองถิ่นจังหวัดเชียงราย. กรุงเทพฯ : สถาบันพระปกเกล้า พิชญ์ สมพอง. (2551). นักการเมืองถิ่นจังหวัดยโสธร. นนทบุรี : สถาบันพระปกเกล้า พรชยั เทพปญั ญา. (2549). นกั การเมอื งถนิ่ จงั หวดั ปทมุ ธาน.ี กรงุ เทพฯ : สถาบันพระปกเกล้า พระราชบัญญัติจัดตั้งจังหวัดหนองบัวลำภู พุทธศักราช 2536. สืบค้นเมื่อ วันที่ 5 พฤษภาคม 2555, จาก www.kodmhai.com/m4/m4-5/ Nthailaw-4-5/N927.html ภาคภูมิ ฤกขะเมธ. (2551). นักการเมืองถ่ินจังหวัดตาก. กรุงเทพฯ : สถาบันพระปกเกล้า 210

บรรณานุกรม มงคล เกษประทุม. (2552). การสร้างฐานอำนาจทางการเมืองของ นักการเมืองท้องถ่ิน : กรณีศึกษาเทศบาลตำบลและ องค์การบริหารส่วนตำบลในอำเภอคีรีมาศ จังหวัดสุโขทัย. วิทยานิพนธ์รัฐศาสตรมหาบัณฑิต แขนงวิชาการเมือง การปกครอง สาขารฐั ศาสตร,์ มหาวทิ ยาลยั สโุ ขทยั ธรรมาธริ าช รักฎา เมธีโภคพงษ์ และวีระ เลิศสมพร. (2551). นักการเมืองถิ่นจังหวัด เชียงใหม.่ กรุงเทพฯ : สถาบันพระปกเกล้า วลั ลภ รัฐฉัตรานนท์. (2553). รายการวิจยั เรอื่ งความนยิ มของคนอีสาน ท่ีมีต่อพรรคเพ่ือไทย: ศึกษากรณีจังหวัดขอนแก่น. เอกสารการวจิ ยั คณะสงั คมศาสตร์ มหาวทิ ยาลยั เกษตรศาสตร.์ (อัดสำเนา) _________ . และนพพล อัคฮาด. (2555). “ความนิยมของคนอีสานที่มีต่อ พรรคเพื่อไทย: กรณีศึกษาจังหวัดขอนแก่น” ใน รัฐศาสตร์ ปริทัศน์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์. 2555, 1 : 1 (มกราคม – มิถุนายน) น. 44 – 63” วีกิพีเดีย. (2556). การเลือกตั้งสภาผู้แทนราษฎรไทยเป็นการท่ัวไป พ.ศ.2476 สืบค้นเมื่อ 2 มกราคม 2556 จาก https:// th.m.wikipedia.org. วีระ เลิศสมพร. (2551). นักการเมืองถิ่นจังหวัดแม่ฮ่องสอน. กรุงเทพฯ : สถาบันพระปกเกล้า สมบัติ จันทรวงศ์. (2536). เลอื กต้งั วิกฤต.ิ กรุงเทพฯ : คบไฟ. เสกสรรค์ ประเสริฐกุล. (2548). การเมืองภาคประชาชนในระบอบ ประชาธปิ ไตยไทย. กรุงเทพฯ: อมรินทร์. เสรี อุ่นยวง. (2543). หนองบัวลำภู. กรุงเทพฯ : บริษัท เลิฟแอนด์ ลิพเพลส จำกัด สุขุมรัฏฐ์ สาริบุตร. (2551). เอกสารเผยแพร่ข้อมูลจังหวัด สมุทรปราการ. สมุทรปราการ: สำนักงานประชาสัมพันธ์ จังหวัดสมุทรปราการ. 211

นักการเมืองถ่ินจังหวัดหนองบัวลำภู สุเชาวน์ มีหนองหว้า และกิติรัตน์ สีหบัณฑ์. (2549). นักการเมืองถ่ิน จงั หวดั อบุ ลราชธาน.ี กรุงเทพฯ : สถาบันพระปกเกล้า สุภางค์ ฉันทวานิช. (2542). วิธีการวิจัยเชิงคุณภาพ. พิมพ์ครั้งที่ 8. กรุงเทพฯ : สำนักพิมพ์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย สำนักงานคณะกรรมการการเลือกตั้ง. (2544). ข้อมูล สถิติ และผลการ เลือกต้ังสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร พ.ศ. 2544. กรุงเทพฯ : บริษัท เอส ทู อาร์ กรุ๊ป จำกัด. _________ . (2548). ข้อมูล สถิติ และผลการเลือกต้ังสมาชิกสภา ผู้แทนราษฎร พ.ศ. 2548. กรุงเทพฯ : สำนักงาน คณะกรรมการการเลือกตั้ง. _________ . (2551). ข้อมูล สถิติ และผลการเลือกตั้งสมาชิกสภา ผู้แทนราษฎร พ.ศ. 2550. กรุงเทพฯ : สำนักงาน คณะกรรมการการเลือกตั้ง. _________ . (2551). ข้อมูล สถิติ และผลการเลือกต้ังสมาชิกสภา วุฒิสภา พ.ศ. 2551. กรุงเทพฯ : สำนักงานคณะกรรมการ การเลือกตั้ง. _________ . (2554). ข้อมูลสถิติการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร พ.ศ. 2554. กรงุ เทพฯ : สำนกั งานคณะกรรมการการเลอื กตง้ั . สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร. (2545). เอกสารการประชุมสภา ผู้แทนราษฎร พ.ศ. 2545. กรุงเทพฯ : สำนักงานเลขาธิการ สภาผู้แทนราษฎร. สำนักงานสถิติจังหวัดหนองบัวลำภู. (ธันวาคม 2552). สถิติผลิตภัณฑ์ มวลรวมในจังหวัด. สืบค้นเมื่อวันที่ 6 พฤษภาคม 2555, จากhttp//nongbualamphu.nso.go.th อนงค์วิชญา สาริบุตร. (2548). ความสัมฤทธิ์ผลของผู้นำสตรีทาง การเมืองไทยในบทบาทสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร, วิทยานิพนธ์รัฐศาสตรดุษฎีบัณฑิต มหาวิทยาลัยรามคำแหง 212

บรรณานุกรม อมรา พงศาพิชญ์ และปรีชา คุวินทร์พันธุ์ (บรรณาธิการ). 2543. ระบบ อุปถัมภ์. (พิมพ์ครั้งที่ 2). กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์แห่ง จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย เอนก เหล่าธรรมทัศน์. 2550. สองนคราประชาธิปไตย: แนวทาง ปฏิรูปการเมือง เศรษฐกิจเพื่อประชาธิปไตย. พิมพ์ครั้งที่ 6. กรุงเทพฯ : คบไฟ. Abercrombie, N., Warde A., Soothill, K. and others. (1988). Contemporary British Society. Cambridge: Polity Press. Boissevain, Jeremy. (1974). Friends of friends. Oxford: Basil Blackwell. Fararo, Thomas J. (1992). The Meaning of General Theoretical Sociology. Cambridge: Cambridge University Press. 213



ภาค ผนวก ภาคผนวก ก รายชื่อผู้ให้สัมภาษณ์ กิตติศักดิ์ หัตถสงเคราะห์ (กันยายน 2555). สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรระบบบัญชีรายชื่อพรรคเพื่อไทย (สัมภาษณ์) 5 กันยายน พ.ศ.2555 ที่ อาคารรัฐสภา กรุงเทพฯ ไชยา พรหมา (มิถุนายน 2555). สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจังหวัดหนองบัวลำภู เขต 2 (สัมภาษณ์) 2 มิถุนายน พ.ศ.2555 ที่ศูนย์ประสานงานพรรค เพื่อไทยเขตเลือกตั้งที่ 2 จังหวัดหนองบัวลำภู บ้านโนนข่า อำเภอศรีบุญเรือง จังหวัดหนองบัวลำภ ู ธวัชชัย เมืองนาง (กรกฎาคม 2555). อดตี สมาชกิ วฒุ สิ ภาจงั หวดั หนองบวั ลำภู (สมั ภาษณ)์ 11 กรกฎาคม พ.ศ.2555 ที่ปั้มน้ำมันเมืองนาง ถนนหนองบัวลำภู – เลย อำเภอเมือง จังหวัดหนองบัวลำภู

นักการเมืองถ่ินจังหวัดหนองบัวลำภู พิษณุ หัตถสงเคราะห์ (กันยายน 2555). สมาชิกสภาผู้แทนจังหวัดหนองบัวลำภู เขต 1 (สัมภาษณ์) 19 กันยายน พ.ศ.2555 ที่อาคารรัฐสภา กรุงเทพฯ ไพรัช นุชิต (มิถุนายน 2555). อดีตสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจังหวัดหนองบัวลำภู (สัมภาษณ์) 25 มิถนุ ายน พ.ศ.2555 ท่ีโรงเรียนหนองบัววิทยายน อำเภอเมือง จังหวัดหนองบัวลำภู รักพงษ์ ณ อุบล (สิงหาคม 2555). สมาชิกวุฒิสภาจังหวัดหนองบัวลำภู (สัมภาษณ์) 3 สิงหาคม พ.ศ.2555 ณ บ้านพักในเขตเทศบาลเมืองหนองบัวลำภู อำเภอ เมือง จังหวัดหนองบัวลำภ ู สรชาติ สุวรรณพรหม (กรกฎาคม 2555). อดีตสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจังหวัดหนองบัวลำภู (สัมภาษณ์) 7 กรกฎาคม พ.ศ.2555 ที่อาคาร 2 มหาวิทยาลัยรังสิต จังหวัด ปทุมธานี สามารถ รัตนประทีปพร (สิงหาคม 2555). อดตี สมาชกิ วฒุ สิ ภาจงั หวดั หนองบวั ลำภู (สมั ภาษณ)์ 7 สงิ หาคม พ.ศ.2555 ที่บ้านรัตนประทีปพร ถนนชุมแพ – หนองบัวลำภู ตำบลหันนางาม อำเภอศรีบุญเรือง จังหวัดหนองบัวลำภ ู วิชัย สามิตร (มิถุนายน 2555). สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจังหวัดหนองบัวลำภู เขต 3 (สัมภาษณ์) 4 มิถุนายน พ.ศ.2555 ที่ศูนย์ประสานงานพรรคเพื่อ ไทยเขตเลือกตั้งที่ 3 จังหวัดหนองบัวลำภู บ้านโนนแดง อำเภอ นากลาง จังหวัดหนองบัวลำภู 216

ภาคผนวก อัญชลี พรหมา (มิถุนายน 2555). ผู้จัดการร้านศรีบุญเรืองวัฒนา (สัมภาษณ์อย่างไม่เป็นทางการ) 2 มถิ นุ ายน พ.ศ.2555 ทร่ี า้ นศรบี ญุ เรอื งวฒั นา อำเภอศรบี ญุ เรอื ง จังหวัดหนองบัวลำภู อุทัย อินทร์บุ (มิถุนายน 2555). ประธานสภาเทศบาลเมืองหนองบัวลำภู (สัมภาษณ์อย่าง ไม่เป็นทางการ) 2 มิถุนายน พ.ศ.2555 ที่ศูนย์ประสานงาน พรรคเพื่อไทยเขตเลือกตั้งที่ 1 จังหวัดหนองบัวลำภ ู บ้านหาดสวรรค์ อำเภอเมือง จังหวัดหนองบัวลำภู 217

ภาคผนวก ข พภา.ศพ.น2ัก5ก3า8รเม–ือ2ง5ถ5่ิน4จ ังหวัดหนองบัวลำภู นายไพรัช นชุ ิต พรรคกิจสังคม 13 กันยายน 2535 (อุดรธานี เขต 4) 2 กรกฎาคม 2538 (หนองบัวลำภู เขต 1)

ภาคผนวก นายไชยา พรหมา พรรคประชาธิปัตย์ 13 กันยายน 2535 (อุดรธานี เขต 2) พรรคชาติพัฒนา, 2 กรกฎาคม 2538 (หนองบัวลำภู เขต 1) พรรคเสรีธรรม, 6 มกราคม 2544 (หนองบัวลำภู เขต 2) พรรคไทยรักไทย, 6 กุมภาพันธ์ 2548, 2 เมษายน 2549 (หนองบัวลำภู เขต 2) พรรคพลังประชาชน, 23 ธันวาคม 2550 (หนองบัวลำภู เขต 2) พรรคเพื่อไทย, 3 กรกฎาคม 2554 (หนองบัวลำภู เขต 2) วา่ ที่ พ.ต. ดร.สรชาติ สุวรรณพรหม พรรคความหวังใหม่, 17 พฤศจิกายน 2539 (หนองบัวลำภู เขต 1) 219

นักการเมืองถิ่นจังหวัดหนองบัวลำภู นายกิตติศกั ดิ์ หตั ถสงเคราะห ์ พรรคชาติไทย, 2522 – 2535 (ส.ส. อุดรธานี 6 สมัย) พรรคความหวังใหม่, 17 พฤศจิกายน 2539 (หนองบัวลำภู เขต 1) พรรคไทยรักไทย, 6 มกราคม 2544, 6 กุมภาพันธ์ 2548 (หนองบัวลำภู เขต 1) นายพิชาญ พบิ ูลย์วฒั นวงษ ์ พรรคความหวังใหม่, 17 พฤศจิกายน 2539 (หนองบัวลำภู เขต 1) นายธวชั ชยั เมอื งนาง สมาชิกวุฒิสภา, 4 มีนาคม 2543 220

ภาคผนวก นายสามารถ รัตนประทปี พร สมาชิกวุฒิสภา, 4 มีนาคม 2543 นายวิชัย สามติ ร พรรคไทยรักไทย, 6 มกราคม 2544, 6 กุมภาพันธ์ 2548, 2 เมษายน 2549 (หนองบัวลำภู เขต 3) พรรคพลังประชาชน, 23 ธันวาคม 2550 (หนองบัวลำภู เขต 3) พรรคเพื่อไทย, 3 กรกฎาคม 2554 (หนองบัวลำภู เขต 3) 221

นักการเมืองถ่ินจังหวัดหนองบัวลำภู นายพิษณุ หตั ถสงเคราะห ์ พรรคไทยรักไทย, 2 เมษายน 2549 (หนองบัวลำภู เขต 1) พรรคพลังประชาชน, 23 ธันวาคม 2550 (หนองบัวลำภู เขต 1) พรรคเพื่อไทย, 3 กรกฎาคม 2554 (หนองบัวลำภู เขต 1) ดร. อนงคว์ ชิ ญา สาริบุตร สมาชิกวุฒิสภา, 19 เมษายน 2549 นางจรุ ีลักษณ์ รตั นประทีปพร สมาชิกวุฒิสภา, 19 เมษายน 2549 นายรกั พงษ์ ณ อบุ ล สมาชิกวุฒิสภา, 2 มีนาคม 2551 222

ภาคผนวก ค ข้อมูลสถิติการเลือกตั้ง ของจังหวัดหนองบัวลำภู

นักการเมืองถ่ินจังหวัดหนองบัวลำภู 224 1. การเลือกต้ังในจังหวัดหนองบัวลำภูครั้งแรก : 2 กรกฎาคม พ.ศ. 2538 ตารางผนวกที่ 1 : ผลการเลือกตั้งสมาชกิ สภาผูแ้ ทนราษฎร จงั หวดั หนองบวั ลำภู เม่ือ 2 กรกฎาคม 2538 (เรียงตามหมายเลขผู้สมัคร) เขต หมายเลข ช่ือผู้สมัคร ชื่อพรรค คะแนน ผลการ เลือกตั้ง ประจำตวั การเมอื ง ที่ได ้ เลือกต้ัง ผสู้ มัคร 1 1 นายไพรัช นุชิต กิจสังคม 66136 ได้ 2 นายสมพร ศรีพันธบุตร กิจสังคม 1544 ไม่ได้ 3 นายประเวทย์ จันทะสิม กิจสังคม 1921 ไม่ได้ 4 นางสุนี ไชยรส ประชาธิปัตย์ 45100 ไม่ได้ 5 นายจงรัก สาฆะ ประชาธิปัตย์ 1865 ไม่ได้ 6 นายทองสา พลนามอินทร์ ประชาธิปัตย์ 2456 ไม่ได้ 7 ว่าที่ รอ. สรชาติ สุวรรณพรหม ความหวังใหม่ 54180 ได้ 8 นายอนันต์ พหล ความหวังใหม่ 34519 ไม่ได้ 9 นายประไว คงอาษา ความหวังใหม่ 2681 ไม่ได้ 10 นายสันติชัย ชวลิตสกุลชัย นำไทย 47810 ไม่ได้

เขต หมายเลข ชอื่ พรรค คะแนน ผลการ เลือกตง้ั ประจำตัว ช่ือผสู้ มคั ร การเมือง ท่ีได้ เลอื กต้งั ผูส้ มคั ร 11 นายไตรภพ เหมาะราษี นำไทย 30582 ไม่ได้ นำไทย 2143 ไม่ได้ 12 นายวันชัย ลินทอน ชาติไทย 47929 ไม่ได้ ชาติไทย 1688 ไม่ได้ 13 นายกิตติศักดิ์ หัตถสงเคราะห์ ชาติไทย 1108 ไม่ได้ ชาติพัฒนา 58390 ได้ 14 นายเหลืองชัย เรืองหอม ชาติพัฒนา 32727 ไม่ได้ ชาติพัฒนา 11884 ไม่ได้ 15 นายอาคม ผดุงศิลป์ ประชากรไทย 1189 ไม่ได้ ประชากรไทย 385 ไม่ได้ 16 นายไชยา พรหมา ประชากรไทย 898 ไม่ได้ พลังธรรม 2169 ไม่ได้ 17 นายวิชัย สามิตร 18 นายระวี ก่านหงษ์ 19 นายชาญชัย ดวงมาลา 20 นายเผด็จ โยธะพล 21 นายทองพลู บัวซุย ภาคผนวก 225 22 นายเมธินทร์ ถุนพุฒดม

นักการเมืองถ่ินจังหวัดหนองบัวลำภู เขต หมายเลขช่อื พรรค คะแนน ผลการ 226เลือกตงั้ ประจำตัว ช่ือผูส้ มคั ร การเมือง ทไี่ ด้ เลอื กต้งั ผูส้ มัคร 23 นายประเสริฐ สาลีกุล พลังธรรม 1947 ไม่ได้ พลังธรรม 1234 ไม่ได้ 24 นายยรรยง ดอนโคตร ที่มา : กรมการปกครอง กระทรวงมหาดไทย,2538 น. 140

2. การเลือกต้ังในจังหวัดหนองบัวลำภูครั้งท่ี 2 : 17 พฤศจิกายน 2539 ตารางผนวกท่ี 2 : ผลการเลอื กต้งั สมาชิกสภาผ้แู ทนราษฎร จงั หวดั หนองบวั ลำภู เมอ่ื 17 พฤศจกิ ายน พ.ศ. 2539 (เรยี งตามหมายเลขผสู้ มคั ร) หมายเลข ชื่อผ้สู มัคร ชอื่ พรรค คะแนน ผลการ เขตเลือกต้ัง ประจำตัว การเมือง ทไ่ี ด ้ เลือกต้งั ผูส้ มคั ร 1 1 นายสันติชัย ชวลิตสกุลชัย ชาติไทย 5198 ไม่ได้ 2 นายทรงหยาด คำอาษา ชาติไทย 999 ไม่ได้ 3 นายฉลอม อึ่งปา ชาติไทย 1824 ไม่ได้ 4 นางสุนี ไชยรส ประชาธิปัตย์ 71644 ไม่ได้ 5 นายทองสา พลนามอินทร์ ประชาธิปัตย์ 2637 ไม่ได้ 6 นางสาวอัมพร กุลมอญ ประชาธิปัตย์ 1763 ไม่ได้ 7 นายไชยา พรหมา ชาติพัฒนา 60973 ไม่ได้ 8 นายหนูกัน ดวงมาลา ชาติพัฒนา 1287 ไม่ได้ ภาคผนวก 227 9 นายทองเพ็ชร ชัยลี ชาติพัฒนา 1500 ไม่ได้ 10 นายไพรัช นุชิต กิจสังคม 55570 ไม่ได้

นักการเมืองถ่ินจังหวัดหนองบัวลำภู หมายเลขชื่อผู้สมัคร ช่อื พรรค คะแนน ผลการ เขตเลอื กตง้ั 228ประจำตัว การเมอื ง ทไี่ ด ้ เลือกต้งั ผู้สมคั ร 11 นายสมพร ศรีพันธบุตร กิจสังคม 1971 ไม่ได้ กิจสังคม 2702 ไม่ได้ 12 นายวิชัย จันทะสิม ความหวังใหม่ 97706 ได้ ความหวังใหม่ 98009 ได้ 13 ว่าที่พ.ต.สรชาติ สุวรรณพรหม ความหวังใหม่ 86513 ได้ ประชากรไทย 1150 ไม่ได้ 14 นายกิตติศักดิ์ หัตถสงเคราะห์ ประชากรไทย 1160 ไม่ได้ ประชากรไทย 468 ไม่ได้ 15 นายพิชาญ พิบลู ย์วัฒนวงษ์ พลังธรรม 1071 ไม่ได้ พลังธรรม 438 ไม่ได้ 16 นายนิยม นิลยอง พลังธรรม 476 ไม่ได้ เสรีธรรม 605 ไม่ได้ 17 นายอนันต์ยศ กุลบุตร 18 นายวรเดช พิมพ์เพ็ง 19 นายสุวิทย์ โพธิราชา 20 นายนรงณ์ฤทธิ์ อินทร์เพชร 21 นายประชาญชัย กำเนิดกาลืม 22 นายศรัณย์ ปุญญพิทักษ์

หมายเลข ชอ่ื พรรค คะแนน ผลการ เขตเลือกต้งั ประจำตัว ช่อื ผสู้ มัคร การเมือง ทไ่ี ด ้ เลอื กตั้ง ผู้สมคั ร 23 นายนรงณ์ฤทธิ์ อินทร์เพชร เสรีธรรม 348 ไม่ได้ เสรีธรรม 467 ไม่ได้ 24 นายวิรุทธ ชาวสระใคร ที่มา : กรมการปกครอง กระทรวงมหาดไทย (2539 : น. 243) ภาคผนวก 229

นักการเมืองถ่ินจังหวัดหนองบัวลำภู 230 3. การเลือกต้ังในจังหวัดหนองบัวลำภูครั้งท่ี 3 : 4 มีนาคม พ.ศ.2543 ตารางผนวกที่ 3 : ผลการเลอื กตั้งสมาชกิ วฒุ ิสภาจงั หวัดหนองบวั ลำภู วันที่ 4 มนี าคม พ.ศ. 2543 (เรยี งตามหมายเลขผูส้ มัคร) หมายเลขประจำตวั ผสู้ มัคร ช่อื ผู้สมัคร คะแนนทไี่ ดร้ ับ ผลการเลือกตั้ง 1 นายกิตติ ยศภา 14752 ไม่ได้ 2 นายทะนงศักดิ์ นาผล 25856 ไม่ได้ 3 นายชัชชัย รักวิชา 1653 ไม่ได้ 4 นายธวัชชัย เมืองนาง 81886 ได้ 5 นายประไว คงอาษา 9779 ไม่ได้ 6 นายสามารถ รัตนประทีปพร 35813 ได้ 7 นายสันติ เกรียงไกรสุข 14056 ไม่ได้ 8 นายพงษ์เทพ สุวรรณ 1627 ไม่ได้ 9 นายปรีชา รัตนสังข์ 4638 ไม่ได้ 10 พลตรีสมาน ทองอร่าม 2641 ไม่ได้ 11 นายดิเรก หลักคำ 3617 ไม่ได้ ที่มา : งานจัดการเลือกตั้ง สำนักงานคณะกรรมการการเลือกตั้งจังหวัดหนองบัวลำภู (2543)

4. การเลือกตั้งในจังหวัดหนองบัวลำภูคร้ังท่ี 4 : 6 มกราคม พ.ศ. 2544 ตารางผนวกท่ี 4 :ผลการเลือกตัง้ สมาชกิ สภาผแู้ ทนราษฎรในระบบแบง่ เขตเลอื กตัง้ ของจงั หวดั หนองบวั ลำภูวนั ท่ี 6 มกราคม พ.ศ. 2544(เรียงตามหมายเลขผ้สู มคั ร) หมายเลข ชอ่ื ผสู้ มคั ร ชื่อพรรค คะแนน ผลการ เขตเลอื กตง้ั ประจำตัว การเมือง ทีไ่ ด ้ เลอื กต้งั ผู้สมัคร 1 5 น.ส.กุลฤดี สุวรรณพรหม ความหวังใหม่ 10677 ไม่ได้ 7 นายกิตติศักดิ์ หัตถสงเคราะห์ ไทยรักไทย 19570 ได้ 9 นายประไว คงอาษา ชาติไทย 1508 ไม่ได้ 13 นายดิเรก หลักคำ ราษฎร 1200 ไม่ได้ 15 นายไพรัช นุชิต เสรีธรรม 16540 ไม่ได้ 16 นายกิตติ ยศภา ประชาธิปัตย์ 1063 ไม่ได้ 21 นายสุนี ไชยรส ชาติพัฒนา 18284 ไม่ได้ 28 นายชัยณรงค์ หงส์บินมา ไทยมหารัฐ 153 ไม่ได้ ภาคผนวก 231 35 นายประยูร โนรี เกษตรมหาชน 159 ไม่ได้

เขตเลอื กตง้ั นักการเมืองถ่ินจังหวัดหนองบัวลำภู หมายเลขชือ่ พรรค คะแนน ผลการ 2 232 ประจำตวั ชือ่ ผู้สมคั ร การเมอื ง ทไี่ ด ้ เลอื กต้ัง ผสู้ มัคร 5 ว่าที่ พ.ต. สรชาติ สุวรรณพรหม ความหวังใหม่ 17140 ไม่ได้ ไทยรักไทย 22323 ไม่ได้ 7 นายวุฒิพงษ์ ศิริสถิตย์ 1610 ไม่ได้ ราษฎร 22372 ได้ 13 นายคำเสาว์ บริวงศ์ เสรีธรรม 824 ไม่ได้ ประชาธิปัตย์ 208 ไม่ได้ 15 นายไชยา พรหมา ประชากรไทย ไม่ได้ ไทยมหารัฐ 59 ไม่ได้ 16 นายวินิตย์ ผลดี เกษตรมหาชน 186 18 นายเมธินทร์ ถุนพุฒดม 28 นายศิรสิทธิ์ นิลยอง 35 นายสุรัตน์ กอดแก้ว

หมายเลข ชื่อผู้สมคั ร ช่อื พรรค คะแนน ผลการ เขตเลอื กต้งั ประจำตัว การเมอื ง ทไี่ ด้ เลอื กต้งั 3 ผสู้ มคั ร ความหวังใหม่ 5 นายสังคม อุ่นจิต 11237 ไม่ได้ 36189 ได้ 7 นายวิชัย สามิตร ไทยรักไทย 1342 ไม่ได้ 11894 ไม่ได้ 9 นายวิเชษฐ์ คำก้อย ชาติไทย 936 ไม่ได้ 1565 ไม่ได้ 15 นายอุทัย เมืองคุณ เสรีธรรม 177 ไม่ได้ 16 นายประชาญชัย กำเนิดกาลืม ประชาธิปัตย์ 21 นายสุวิทย์ โพธิราชา ชาติพัฒนา 28 นายอนันต์ยศ กุลบุตร ไทยมหารัฐ ที่มา : งานจัดการเลือกตั้ง สำนักงานคณะกรรมการการเลือกตั้งจังหวัดหนองบัวลำภู (2544) ภาคผนวก 233