ວິທະຍາສາດ ແລະ ສິ່ງແວດລ້ອມ ປ. 2 (SEG2 TG)

95໙໕ຊົ່ວໂມງທີ 2ຂັ້ນນໍາເຂົ້າສູ່ບົດຮຽນ (2 ນາທີ)1) ໃນຊ່ວໂມງທີ 1 ໄດ້ຮູ້ກ່ຽວກັບການກະກຽມກ່ອນປູກພືດົ2) ຄູຖາມນັກຮຽນວ່າ:- ນັກຮຽນເຫັນພໍ່ແມ່ ຫຼື ປະຊາຊົນກ່ອນຈະປູກພືດ ເພິ່ນກະກຽມຫຍັງແດ່?- ຫຼັງຈາກປູກແລ້ວ ເພິ່ນມີວິທີການຮັກສາແນວໃດ? 3) ໃຫ້ນັກຮຽນອາສາສະໝັກ 3-4 ຄົນ ຕອບ.4) ຄູຈົດບັນທຶກສ່ງທ່ນັກຮຽນເວົ້າມາໃສ່ກະດານ.ິີຂັ້ນຈັດກິດຈະກໍາການຮຽນ (13 ນາທີ)1) ຄູສະເໜີອີກຕ່ມວ່າ ມ້ນ້ພວກເຮົາຈະຮຽນຮູ້ວ່າຈະມີການກະກຽມແນວໃດກ່ອນຈະປູກພືດ.ືືີ2) ຄູຖາມນັກຮຽນວ່າ ພືດທ່ຄົນເຮົາປູກມີຫຍັງແດ່?ີ3) ໃຫ້ນັກຮຽນຕອບປະມານ 3-4 ຄົນ. 4) ຄູຈົດບັນທຶກຄໍາຕອບຂອງນັກຮຽນໃສ່ກະດານດ້ວຍໃຊ້ແຜນວາດຊ່ວຍຈື່.ຕົວຢ່າງ:ຂັ້ນຝຶກປະຕິບັດ ແລະ ນໍາໃຊ້ (20 ນາທີ)3. ສົນທະນາຕາມຮູບພາບກ່ຽວກັບການກະກຽມ ພືດທີ່ປູກ1) ຄູແບ່ງກຸ່ມອອກເປັນກຸ່ມ, ກຸ່ມລະ 4-5 ຄົນ. 2) ໃຫ້ນັກຮຽນ ສັງເກດຮູບພາບໃນປຶ້ມແບບຮຽນຫົວຂໍ້ທີ 3 ແລະ 4 ແລ້ວຄູຖາມນັກຮຽນວ່າ:- ພວກຫຼານຈະກະກຽມການປູກພືດແນວໃດ? 3) ຄູໃຫ້ນັກຮຽນຊ່ວຍກັນຄ້ນຄິດ ແລະ ແລກປ່ຽນບົດຮຽນນໍາກັນ ຫັງ ົຼຈາກນ້ນໃຫ້ຜ້ຕາງໜ້າກ່ມລາຍງານ (ກຽມດິນ, ຖງຫຍາ, ແກນພດ ັູຸັ້່ືຫຼື ລໍາຕົ້ນທີ່ຈະນໍາມາປູກ ຫຼື ຫົວ).4) ຄູຈົດບັນທຶກສິ່ງທີ່ນັກຮຽນຕອບ ພ້ອມທັງແລກປ່ຽນຄວາມຄິດເຫັນກັນກັບກຸ່ມອື່ນໆ. 5) ຄູໃຫ້ນັກຮຽນສະຫຼຸບສິ່ງທີ່ໄດ້ຮຽນ ໂດຍຫຍໍ້ກ່ຽວກັບພືດທີ່ຄົນເຮົາປູກ ແລະ ການກະກຽມປູກພືດໃຫ້ເຕີບໃຫຍ່. ການວັດ ແລະ ປະເມີນຜົນປະເມີນນັກຮຽນໂດຍນໍາໃຊ້ເກນ ການໃຫ້ຄະແນນ.

96 ໙໖ ສໍາລັບນັກຮຽນຊົນເຜົ່າ: ຄູອະທິບາຍຄໍາສັບ ສະຖານທີ່ປູກ, ເມັດພືດ ຫຼື ເບ້ຍດອກ, ທໍາລາຍ, ຫົດນໍ້າ, ໃສ່ຝຸ່ນຄອກ, ເຕີບໃຫຍ່.4. ມາຝຶກປະຕິບັດປູກພືດນໍາກັນ 1) ຄູກຽມມາແຕ່ບ້ານ: ແກ່ນ (ຖົ່ວ, ດອກດາວເຮືອງ, ໝາກເຜັດ) ແລ້ວຖາມນັກຮຽນ ພວກເຮົາຈະເອົາພາກສ່ວນ ໃດໄປປູກ?2) ພວກເຮົາໄດ້ຮຽນມາຫຼາຍແລ້ວກ່ຽວກັບແນວພືດ, ການຮັກສາແນວພືດ, ພືດທີ່ຄົນເຮົາປູກ ແລະ ຄູກໍໄດ້ສາທິດການປູກຕົ້ນໄມ້ໃສ່ໂຖໃຫ້ນັກຮຽນເບິ່ງ. 3) ສະນັ້ນ, ໃນຕໍ່ໄປນີ້ ພວກຈະລົງມືຝຶກປະຕິບັດຕົວຈິງໃນການປູກພືດນໍາກັນທັງໝົດຫ້ອງ, ປູກແລ້ວມີນໍ້າຫົດ ແລະ ບໍ່ມີນໍ້າຫົດໃສ່ຕົ້ນພືດຈະເປັນແນວໃດ? ງາມ ແລະ ເຕີບໃຫຍ່ ຫຼື ບໍ່?4) ຄູອະທິບາຍໃຫ້ນັກຮຽນວ່າ: ຕໍ່ໄປນີ້ພວກເຮົາຈະປູກໃສ່ 2 ໂຖຄູຖາມນັກຮຽນລົງຄາດເດົາວ່າ ລະຫວ່າງ 2 ວິທີ ການປູກນັ້ນມັນຈະເປັນແນວໃດ? (ຄູບໍ່ຕອງຕອບເທື່ອ). 5) ຄູແບ່ງກຸ່ມອອກເປັນກຸ່ມ, ກຸ່ມລະ 4-5 ຄົນ. 6) ຄູອະທິບາຍໃຫ້ນັກຮຽນວ່າ ພວກເຮົາຈະປູກແກ່ນໃສ່ 2 ໂຖ ເຊິ່ງໂຖທີໜຶ່ງມີຫົດນໍ້າ ແລະ ອີກໂຖທີ ສອງບໍ່ມີ ນໍ້າຫົດ. 7) ຄູໃຫ້ນັກຮຽນແຕ່ລະກຸ່ມປູກໃສ່ 2 ໂຖ (ຕ້ອງເປັນແກ່ນພືດຊະນິດດຽວກັນ).8) ຄູໃຫ້ນັກຮຽນຂຽນຊື່ຂອງນັກຮຽນໃສ່ແຕ່ລະໂຖໄວ້.9) ຄູອະທິບາຍໃຫ້ນັກຮຽນວ່າ: - ໂຖທີ 1 ແມ່ນໃຫ້ນັກຮຽນຫົດນໍ້າໃສ່ທຸກໆມື້ ເພື່ອໃຫ້ດິນຊຸ່ມ (ເຊົ້າ-ແລງ).- ໂຖທີ 2 ແມ່ນບໍ່ຫົດນໍ້າໃສ່.10) ຄູຖາມນັກຮຽນວ່າ: ພວກເຮົາຄວນຈະຈັດວາງໂຖພືດທັງສອງໄວ້ບ່ອນໃດ. - ຕົ້ນພືດທັງ 2 ໂຖ ຕ້ອງຈັດວາງບ່ອນທີ່ມີແສງຫວ່າງຄືກັນ. - ຄູຕ້ອງຊ່ວຍໃຫ້ເຫຼືອນັກຮຽນໃນການຈັດວາງໂຖ ຖືກຕ້ອງ.ຂັ້ນສະຫຼຸບ (5 ນາທີ)- ຄູຕັ້ງຄໍາຖາມ: ນັກຮຽນໄດ້ຮຽນຮູ້ຫຍັງແດ່? ວິທີການປູກພືດຄວນເຮັດແນວໃດ?- ຄູສະຫຼຸບວ່າ: ການປູກພືດໃດກໍຕາມຕ້ອງກຽມດິນ ຫຼື ສະຖານທີ່ປູກທີ່ເໝາະສົມ, ຫົດນໍ້າ (ເຊົ້າ, ແລງ) ຕິດຕາມການເຕີບໃຫຍ່ຂອງພືດ ແລະ ໃສ່ຝຸ່ນຄອກ ເພື່ອໃຫ້ມັນເຕີບໃຫຍ່ ແລະ ຂຽວງາມ. - ຄູແນະນໍາໃຫ້ນັກຮຽນວ່າ ຕ້ອງຫົດນໍ້າໃສ່ໂຖທີ 1 ຫຼື 2 ທຸກໆເຊົ້າ-ແລງ ແລ້ວຕິດຕາມເບິ່ງຜົນການປູກ ຈະເປັນແນວໃດ? (ໃນໄລຍະ 3 ວັນ ຫຼື 5 ວັນ ຫຼື 1 ອາທິດ ຫຼື 1 ເດືອນ).ສ ວ ສສະຫງວນລິຂະສິດ

97໙໗ບົດທີ 18 ວັດຖຸເວລາ 2 ຊົ່ວໂມງ I. ຈຸດປະສົງເມື່ອຮອດທ້າຍບົດຮຽນ, ນັກຮຽນຈະສາມາດ: 1. ອະທິບາຍການປ່ຽນແປງພາວະຂອງວັດຖຸ.2. ສ�າຫຼວດຄຸນລັກສະນະວັດຖຸແຂງ. II. ການວັດ ແລະ ປະເມີນຜົນ 1. ສັງເກດ, ກວດສອບຄວາມຖືກຕ້ອງໃນການຕອບຄາຖາມ ແລະ ເຮັດກິດຈະກາໄດ້ສາເລັດ.���2. ນາໃຊ້ເກນການໃຫ້ຄະແນນລຸ່ມນີ້ ເພື່ອປະເມີນນັກຮຽນ.�ຄະແນນອະທິບາຍການປ່ຽນແປງພາວະຂອງວັດຖຸ3ອະທິບາຍໄດ້ວ່າວັດຖຸຄົງຕົວຢູ່ໃນ 3 ພາວະ ຄື: - ວັດຖຸແຂງ.- ວັດຖຸແຫຼວ.- ທາດອາຍ.2ອະທິບາຍໄດ້ວ່າວັດຖຸຄົງຕົວຢູ່ໃນ 2 ພາວະ.1ອະທິບາຍໄດ້ວ່າວັດຖຸຄົງຕົວຢູ່ໃນ 1 ພາວະ.0ອະທິບາຍບ່ໄດ້.�III. ເນື້ອໃນຕົ້ນຕໍ1. ວັດຖຸທຸກຊະນິດຄົງຕົວຢ່ໃນ 3 ພາວະ ຄື: ເປັນວັດຖຸແຂງ, ວັດຖຸແຫຼວ ແລະ ທາດອາຍ.ູ2. ວັດຖຸແຂງ: ວັດຖຸແຂງຈະມີຂະໜາດ ແລະ ຮູບຮ່າງທ່ແນ່ນອນ. ີ3. ວັດຖຸແຂງມີ: ໂຕະ, ຕັ່ງ, ລົດ, ຕົ້ນໄມ້, ກະດານ, ຈົກ, ມີດຕັດ, ໄມ້, ເຈ້ຍ, ຫີນ ແລະ ອື່ນໆ.IV. ສື່ການຮຽນການສອນ1. ປ້ມແບບຮຽນ, ສສີ ແລະ ເຈ້ຍແຜ່ນໃຫຍ່. ຶ�2. ອຸປະກອນ: ຈອກແກ້ວ, ກວດນ້າດ່ມເປ່າ (ນ້ອຍ, ກາງ, ໃຫຍ່), ນ້າ, ກ້ອນຫີນ, ຊາມ.�ືົ�3. ຄູຄວນກະກຽມນ້າກ້ອນ ສ�າລັບກິດຈະກ�າຂອງຊົ່ວໂມງທີ 1 ຖ້າບ�່ມີນ້າກ້ອນແມ່ນໃຊ້ທຽນໄຂທີ່ເປ່ື່ອຍໄດ້ງ່າຍ. ��ຖ້າບ່ມີແສງແດດ, ໜາວເກີນໄປ ແມ່ນໃຫ້ນັກຮຽນສົນທະນາຕາມຮູບພາບໃນປຶ້ມແບບຮຽນ. �

98 ໙໘ V. ກິດຈະກໍາການຮຽນການສອນຊົ່ວໂມງທີ 1ຂັ້ນນໍາເຂົ້າສູ່ບົດຮຽນ (5 ນາທີ)1. ຄູກະກຽມ: ຜ້າປູໂຕະ, ກ້ອນຫີນ 1 ກ້ອນ ແລະ ກວດນ�້າດື່ມເປົ່າ 1 ກວດ.2. ຄູໃຫ້ນັກຮຽນອາສາສະໝັກປະມານ 2-3 ຄົນ ອອກມາຢືນຢູ່ຂ້າງໂຕະອຸປະກອນ. 3. ແນະນາໃຫ້ນັກຮຽນທັງ 3 ຄົນ ທົດສອບ ແລະ ຖາມຕອບໄປພ້ອມດັ່ງນີ້:�- ກ້ອນຫີນ: ໃຊ້ມືບີບ, ຈັບກ້ອນຫີນ ເຮົາຮູ້ສຶກແນວໃດ? (ແຂງ, ໜັກ, ແໜ້ນ).- ກວດນ້າດື່ມເປ່າ (ມີຝາປິດ): ໃຊ້ມືບີບກວດນ້າດ່ມເປ່າທ່ມີຝາປິດ�ົ�ືົີແໜ້ນ ແລ້ວວາງມືເປັນຈັງຫວະ. ຄວາມຕງ ຂອງກວດຕ�່ມືເຮົາຶເປັນແນວໃດ? ມັນຍາກຫຼາຍທ່ຈະບີບ ແຕ່ກ�ຍັງສາມາດບີບໄດ ີ້ໜ້ອຍໜຶ່ງ ຍ້ອນຫຍັງ? (ຈຸດທີ່ບີບເດັ້ງກັບຄືນ ຍ້ອນວ່າ ມີອາ ກາດ ຫຼື ທາດອາຍຢູ່ໃນ).ບີບກ້ອນຫີນບີບກວດມີນ�້າ4. ຄູຮ່ວມກັບນັກຮຽນສະຫຸບສ່ງທ່ໄດ້ຄ້ນພົບ: ມີວັດຖຸຫຼາຍຢ່າງຢ່ໃນໂລກເຮົານ້, ມີບາງຢ່າງແມ່ນວັດຖຸແຂງ (ກ້ອນຫີນ) ຼິີົູີບາງຢ່າງແມ່ນວັດຖຸແຫຼວ (ນ�້າ) ແລະ ບາງຢ່າງແມ່ນທາດອາຍ ເຊ່ງແມ່ນອາກາດທ່ມີຢ່ອ້ອມຕົວເຮົາ ຫື ອາກາດ ິີູຼທີມີຢ່ໃນຕຸກນ�້າເປົ່າ.ູຂັ້ນຈັດກິດຈະກໍາການຮຽນ (15 ນາທີ)1. ສົນທະນາຖາມຕອບກ່ຽວກັບວັດຖຸແຂງ, ແຫຼວ ແລະ ທາດອາຍ1) ຄູແນະນາໃຫ້ນັກຮຽນບອກຊື່ວັດຖຸ ທີ່ເຂົາເຈົ້າຮູ້ຈັກມາໃຫ້ໝົດ ແລ້ວຈົດບັນທຶກໃສ່ກະດານ �2) ພະຍາຍາມຊຸກຍູ້ນັກຮຽນບອກຊື່ວັດຖຸທີ່ເຂົາຮູ້ຈັກ ແລ້ວຖາມຕື່ມອີກວ່າ: ບັນດາຊື່ວັດຖຸເຫຼົ່ານັ້ນໄດ້ມາຈາກໃສ? (ສິ່ງແວດລ້ອມ). 3) ຄູຮ່ວມກັບນັກຮຽນສະຫຼຸບ: ຄູພະຍາຍາມແຍກວັດຖຸອອກເປັນ 3 ໝວດໃສ່ຕາຕະລາງ.- ວັດຖຸແຂງ: ໃຫ້ນັກຮຽນເປັນຄົນບອກ ຫຼື ຍົກຕົວຢ່າງ (ປຶ້ມ, ໂຕະ, ຕັ່ງ, ກະດານ....).- ວັດຖຸແຫຼວ: ໃຫ້ນັກຮຽນເປັນຄົນບອກ ຫຼື ຍົກຕົວຢ່າງ (ນ້າ, ນົມ, ນ້າສີ, ນ້າມັນ...).���- ທາດອາຍ: ໃຫ້ນັກຮຽນເປັນຄົນບອກ ຫຼື ຍົກຕົວຢ່າງ (ອາກາດ, ຄວັນລົດ, ຄວັນໄຟ....). ວັດຖຸແຂງ ວັດຖຸແຫຼວ ທາດອາຍໃນບົດນີ້ພວກເຮົາຈະເນັ້ນຮຽນກ່ຽວກັບວັດຖຸແຂງເປັນຕົ້ນຕ ແຕ່ກມີການເຊື່ອມໂຍງກັບວັດຖຸແຫຼວ ແລະ ��ທາດອາຍ ໜ້ອຍໜຶ່ງ ເພື່ອໃຫ້ນັກຮຽນຮູ້ຈັກ ແລະ ງ່າຍຂຶ້ນເວລາຮຽນບົດຕ�່ໄປ.ສໍາລັບນັກຮຽນຊົນເຜົ່າ: ຄູອະທິບາຍຄ�າສັບ ວັດຖຸແຂງ, ແຫຼວ, ທາດ ອາຍຫຼາຍໆເທື່ອເພື່ອໃຫ້ນັກຮຽນເຂົ້າໃຈ.ການວັດ ແລະ ປະເມີນຜົນກວດສອບຄວາມເຂົ້າໃຈ.ສ ວ ສສະຫງວນລິຂະສິດ

99໙໙ຂັ້ນຝືກປະຕິບັດ ແລະ ນໍາໃຊ້ (20)2. ຄາດເດົາການປ່ຽນແປງຂອງນໍ້າກ້ອນ1) ຄູຖາມນັກຮຽນວ່າ: - ນ້າກ້ອນ ຫຼື ນ້າແຂງນັກຮຽນຮູ້ຈັກບ່? ນ້າກ້ອນແມ່ນວັດຖຸແຂງ ຫຼື ແຫຼວ ຫຼື ທາດອາຍ? (ນັກຮຽນຕອບຕາມ ����ເຂົ້າໃຈຂອງເຂົາ).- ນ້າກ້ອນແມ່ນເຮັດມາຈາກຫຍັງ? (ນ້າ).��- ນັກຮຽນເຄີຍເຫັນອາຍນ້າບ່? ��- ອາຍນ�້ານັ້ນອອກມາຈາກໃສ? (ນ້າ).�- ນັກຮຽນເຄີຍເຫັນນ້າກ້ອນເປື່ອຍ ແລ້ວກາຍເປັນແນວອື່ນບ່?��2) ຄູແນະນາໃຫ້ນັກຮຽນຄາດເດົາວ່າ ມັນຈະເກີດຫຍັງຂຶ້ນ ເມື່ອເອົານ�້າກ້ອນໄປຕາກແດດ? �3) ສັງເກດຮູບພາບນ້າໃນປຶ້ມແບບຮຽນໃນຫົວຂ້ທີ 1 ແລ້ວສົນທະນາກັນພາຍໃນກຸ່ມ ຕາມຄາຖາມ: ���- ນ້າກ້ອນ ຫຼື ທຽນໄຂໃສ່ໃນຈອກແລ້ວເອົາໄປຕາກແດດເປັນແນວໃດ? (ນ�້າກ້ອນ ຫຼື ທຽນໄຂຈະເປື່ອຍເປັນ �ນ້າ ຫຼື ວັດຖຸແຫຼວ).�- ໃຫ້ນັກຮຽນຄາດເດົາເບ່ງວ່າ ມັນຈະເກີດຫຍັງຂ້ນ ຖ້າພວກເຮົາປະນ້າກ້ອນລະລາຍ ຫື ປ່ອຍຕາກແດດຢ່ນອກ? ິຶ�ຼູ(ນ້າຈະລະເຫີຍເປັນອາຍ).�4) ຄູແຕ້ມເສັ້ນສະແດງການປ່ຽນແປງພະວະຂອງວັດຖຸ ເພື່ອອະທິບາຍຂ້ມູນໃນປຶ້ມແບບຮຽນໃຫ້ນັກຮຽນເບິ່ງ.�ຄວາມຮ້ອນເພີ່ມຂຶ້ນຄູຖາມ: ຜ້ໃດສາມາດຄາດເດົາໄດ້, ຖ້າເອົານ້າໄປໄວ້ບ່ອນເຢັນໆ ຫື ຫ້ອງແຊ່ແຂງໃນຕ້ເຢັນມັນຈະເປັນແນວໃດ?ູ�ຼູຄູອະທິບາຍເສັ້ນສະແດງດັ່ງຕ່ໄປນີ້:�- ຄວາມຮ້ອນເຮັດໃຫ້ວັດຖຸປ່ຽນແປງຮູບຮ່າງ ແລະ ພາວະ ເຊ່ນ ັນ້າກ້ອນ ເມ່ອໄດ້ຮັບຄວາມຮ້ອນກຈະກາຍເປັນ ນ້າ, ຖ້ານ້າໄດ�ື���້ຮັບຄວາມຮ້ອນເພ່ມຂ້ນກກາຍເປັນອາຍ.ີຶ�- ຖ້າຢາກໃຫ້ນ້າກາຍເປັນນ້າກ້ອນ ຫື ເປັນວັດຖຸແຂງ ແມ່ນເອົານ້າ ��ຼ�ໃສ່ຫ້ອງແຊ່ແຂງໃນຕ້ເຢັນ. ູ- ຖ້າເອົານ້າກ້ອນໃສ່ໃນຈອກແກ້ວໄປຕ້ງໄວ້ບ່ອນທ່ມີອາກາດໂລ່ງ ຫື ຕາກແດດ ນ້າກ້ອນຈະເປ່ອຍເປັນນ້າ �ັີຼ�ື�ຍ້ອນວ່າ ນ້າກ້ອນໄດ້ຮັບຄວາມຮ້ອນ.�- ຖ້າເອົານາໃສ່ຈອກໄປຕາກແດດເປັນເວລາດົນ ກຈະເຮັດໃຫ້ນ�້າໃນຈອກລະເຫີຍເປັນອາຍ.� ້�ການວັດ ແລະ ປະເມີນຜົນປະເມີນນັກຮຽນໂດຍການນາໃຊ�້ເກນການໃຫ້ຄະແນນ.

100 ໑໐໐ຄູແຕ້ມແຜນວາດດັ່ງລຸ່ນນີ້ໃສ່ກະດານ:ນ�້າກ້ອນນ�້າອາຍຄວາມຮ້ອນຄວາມເຢັນຄວາມເຢັນຄວາມຮ້ອນໝາຍເຫດ: ພວກເຮົາບ່ໄດ້ໝາຍຄວາມວ່າໃຫ້ນັກຮຽນເຂ້າໃຈຢ່າງເລິກເຊ່ງກ່ຽວກັບຂ້ນຕອນເຫ່ານ້, ແຕ່ຄູຕ້ອງອະທິບາຍ �ົິັຼ ົີຂະບວນການແປ່ງປຽນຂອງນາກ້ອນ ້� ນ້າ � ອາຍ ເພື່ອໃຫ້ນັກຮຽນເຂາໃຈກ່ຽວກັບແຜນວາດຂ້າງເທິງົ້ນັ້ນ.ຂັ້ນສະຫຼຸບ (5 ນາທີ)1) ຄູໃຫ້ນັກຮຽນອາສາສະໝັກສະຫຼຸບໂດຍຫຍ້ສິ່ງທີ່ໄດ້ຮຽນມາມີຫຍັງແດ່? �2) ຄູອະທິບາຍຂະບວນການແປ່ງປຽນຂອງນ້າກ້ອນ ເພື່ອໃຫ້ນັກຮຽນເຂົ້າໃຈ ໂດຍໃຊ້ແຜນວາດຂ້າງເທິງນັ້ນ.�3) ຄູອະທິບາຍວັດຖຸທຸກຊະນິດສາມາດປ່ຽນແປງພາວະໄດ້ ຖ້າໄດ້ຮັບຄວາມຮ້ອນ ແລະ ຄວາມເຢັນ.ຊົ່ວໂມງທີ 2ຂັ້ນນໍາເຂົ້າສູ່ບົດຮຽນ (5 ນາທີ)1) ຄູແນະນ�າໃຫ້ນັກຮຽນສັງເກດ ແລະ ຈ�າແນກວັດຖຸຂ້ທີ 3 ໃນປຶ້ມແບບຮຽນ.�- ມີ 5 ຮູບພາບແມ່ນວັດຖຸແຂງ ມີຮູບໃດແດ່? (ເກີບ, ຕັ່ງ, ເສື້ອ, ໝວກ, ຄັນຮົ່ມ).- ມີ 2 ຮູບພາບແມ່ນທາດອາຍ ມີຮູບໃດແດ່? (ຈອກກາເຟ, ລົມພັດຕົ້ນໄມ້).2) ໃຫ້ນັກຮຽນຕອບປະມານ 2-3 ຄົນ. 3) ຖ້ານັກຮຽນຕອບບ�່ທັນຖືກຕ້ອງໃຫ້ຄູຊ່ວຍອະທິບາຍດັ່ງນີ້:- ຮູບສີແມ່ນວັດຖຸແຂງ (ເກີບ, ຕັ່ງ, ເສື້ອ, ໝວກ, ຄັນຮົ່ມ) ຍ້ອນວ່າ ວັດຖຸແຂງຈະມີຂະໜາດ ແລະ ຮູບຮ່າງທີ່ ແນ່ນອນ. - ຮູບຂາວດາ ຫຼື ບ�່ມີສີ ຖ້າສັງເກດ ຫຼື ພິຈາລະນາຢ່າງລະອຽດແລ້ວ ເຫັນວ່າ ໃນຮູບບາງຢ່າງມີການປ່ຽນແປງ �ເຊັ່ນ: ໃນຈອກກາເຟ ເຫັນອາຍກາເຟ ປິວອອກຈາກຈອກ ໝາຍຄວາມວ່າ ໃນຈອກນັ້ນມີວັດຖຸແຫຼວ ແລະ ທາດອາຍ (ອາຍນ�້າ) ປົນຢູ່ນາ. ລົມພັດແຮງ ຫຼື ອາກາດເຄື່ອນທີ່ ເຮັດໃຫ້ໃບໄມ້ປິວ ຫຼື ຕົ້ນໄມ້ເນີ້ງ.�ຂັ້ນຈັດກິດຈະກໍາການຮຽນ (15 ນາທີ)1) ຄູໃຫ້ນັກຮຽນເບິ່ງຮູບພາບຢູ່ປຶ້ມແບບນຽນຂ້ທີ 4 (ຝຶກການສັງເກດ ແລະ ຈາແນກວັດຖຸ). ��- ມີ 4 ຮູບພາບແມ່ນວັດຖຸແຫຼວ ມີຮູບໃດແດ່? (ນ�້າໝາກພ້າວ, ຈອກນ�້າດື່ມ, ນ້າສີ, ຈອກນ້າຊາ).��- ມີ 3 ຮູບພາບແມ່ນທາດອາຍ ມີຮູບໃດແດ່? (ໝາກບານມີອາກາດຢູ່ໃນ, ຄວັນລົດ, ອາຍນ້າຊາ). �2) ຄູໃຫ້ນັກຂຽນຊື່ຂອງວັດຖຸທີ່ບ�່ມີອາກາດ ແລະ ວັດຖຸແຫຼວຢູ່ນ�າໃສ່ປຶ້ມບັນທຶກຂອງພວກເຂົາ ໂດຍເບິ່ງຮູບພາບຢູ່ໃນປຶ້ມແບບຮຽນຂ�້ທີ 4 ເພື່ອເປັນຕົວຢ່າງ.ຂັ້ນຝືກປະຕິບັດ ແລະ ນໍາໃຊ້ (20 ນາທີ)1) ຄູໃຫ້ນັກຮຽນຂຽນເອົາປະໂຫຍກດັ່ງລຸ່ມນີ້ ແລະ ຕື່ມຄ�າສັບທີ່ຖືກ ຕ້ອງໃສ່ບ່ອນຫວ່າງ. - ສ່ິງວັດຖຸເຫຼົ່ານີ້ແມ່ນ................ ? (ວັດຖຸແຂງ). ການວັດ ແລະ ປະເມີນຜົນສັງເກດ ແລະ ກວດສອບຄວາມເຂ້າໃຈຂອງນັກຮຽນ,ຊ່ວຍເຫືອ, ົຼຊຸກຍູ້ນັກຮຽນຜູ້ທີ່ບ�່ເຂົ້າໃຈ.ສ ວ ສສະຫງວນລິຂະສິດ

101໑໐໑2) ໃຫ້ນັກຮຽນຜູ້ທີ່ເຂົ້າໃຈດີ ຫຼື ເຮັດກິດຈະກ�າເລັດກ່ອນໝູ່ນັ້ນສືບຕ່ ຄິດຫາຊື່ວັດຖຸ 3 ຢ່າງ ຫຼື 3 ຊະນິດກ່ຽວກັບ �ວັດຖຸແຂງ, ວັດຖຸແຫຼວ ແລະ ທາດອາຍ ໂດຍຂຽນໃສ່ປຶ້ມຂອງພວກເຂົາເອງ. ລຳດັບວັດຖຸແຂງວັດຖຸແຫຼວທາດອາຍ123ຂັ້ນສະຫຼຸບ (5 ນາທີ)1) ຄູໃຫ້ນັກຮຽນອາສາສະໝັກສະຫຼຸບໂດຍຫຍ້ສິ່ງທີ່ໄດ້ຮຽນມາມີຫຍັງແດ່? �2) ຄູຮ່ວມກັບນັກຮຽນສະຫຼຸບ: - ວັດຖຸແຂງຈະມີຂະໜາດ ແລະ ຮູບຮ່າງທີ່ແນ່ນອນ. ຖ້າພິຈາລະນາຮູບພາບໃນປຶ້ມແບບຮຽນ ເຫັນວ່າວັດຖຸແຂງມີ: ນ້າກ້ອນ, ໝວກກັນກະທົບ, ຫົວກາຣົດ, ຮັງນົກ, ດອກໄມ້ ແລະ ປຶ້ມ. �- ໝາກບານສູບແລ້ວ ແລະ ຄວັນລົດ ແມ່ນມີທາດອາຍ ເຮົາບ່ສາມາດເອີ້ນວ່າ ວັດຖຸແຂງໄດ້. �- ນ້າໝາກພ້າວ, ນ້າດື່ມ, ສີ ແລະ ນ້າຊາ ແມ່ນມີວັດຖຸແຫຼວປົນຢູ່ ພວກເຮົາບ່ສາມາດເອີ້ນວ່າ ວັດຖຸແຂງໄດ້. ����

102ບົດທີ 19 ວັດຖຸແຂງເວລາ 2 ຊົ່ວໂມງI. ຈຸດປະສົງເມື່ອຮອດທ້າຍບົດຮຽນ, ນັກຮຽນຈະສາມາດ: 1. ອະທິບາຍຄວາມແຕກຕ່າງຂອງຄຸນລັກສະນະວັດຖຸແຂງກັບວັດຖຸແຫຼວ. 2. ສ�າຫຼວດຄຸນລັກສະນະຂອງວັດຖຸແຂງ.II. ການວັດ ແລະ ປະເມີນຜົນ 1. ສັງເກດ, ກວດສອບຄວາມຖືກຕ້ອງໃນການຕອບຄາຖາມ ແລະ ເຮັດກິດຈະກາໄດ້ສ�າເລັດ.��2. ນ�າໃຊ້ເກນການໃຫ້ຄະແນນລຸ່ມນີ້ ເພື່ອປະເມີນນັກຮຽນ.ຄະແນນອະທິບາຍຄວາມແຕກຕ່າງຂອງຄຸນລັກສະນະວັດຖຸແຂງ ກັບວັດຖຸແຫຼວ 3ອະທິບາຍຄວາມແຕກຕ່າງຂອງຄຸນລັກສະນະວັດຖຸແຂງ ກັບວັດຖຸແຫຼວ ໄດ້ 3 ຢ່າງ. 2ອະທິບາຍຄວາມແຕກຕ່າງຂອງຄຸນລັກສະນະວັດຖຸແຂງ ກັບວັດຖຸແຫຼວ ໄດ້ 2 ຢ່າງ. 1ອະທິບາຍຄວາມແຕກຕ່າງຂອງຄຸນລັກສະນະວັດຖຸແຂງ ກັບວັດຖຸແຫຼວ ໄດ້ 1 ຢ່າງ. 0ອະທິບາຍຄວາມແຕກຕ່າງຂອງວັດຖຸແຂງ ແລະ ວັດຖຸແຫຼວບ�່ໄດ້ຈັກຢ່າງ.III. ເນື້ອໃນຕົ້ນຕໍ1. ວັດຖຸທຸກຊະນິດຄົງຕົວຢູ່ໃນ 3 ພາວະ ຄື: ເປັນວັດຖຸແຂງ, ວັດຖຸແຫຼວ ແລະ ທາດອາຍ.2. ວັດຖຸແຂງ: ວັດຖຸແຂງຈະມີຂະໜາດ ແລະ ຮູບຮ່າງທີ່ແນ່ນອນ. 3. ວັດຖຸແຂງມີ: ໂຕະ, ຕັ່ງ, ລົດ, ຕົ້ນໄມ້, ກະດານ, ຈົກ, ມີດຕັດ, ໄມ້, ເຈ້ຍ, ຫີນ ແລະ ອື່ນໆ.IV. ສື່ການຮຽນການສອນ1. ປຶ້ມແບບຮຽນ, ສສີ ແລະ ເຈ້ຍແຜ່ນໃຫຍ່. �2. ອຸປະກອນ: ຈອກແກ້ວ, ຂວດນ�້າດື່ມເປົ່າ (ນ້ອຍ, ກາງ, ໃຫຍ່), ນ້າ, ກ້ອນຫີນ, ຊາມ.�3. ຄູຄວນກະກຽມນ້າກ້ອນ ສ�າລັບກິດຈະກາຂອງຊົ່ວໂມງທີ 1-2 ຖ້າຫາກບ່ມີນ້າກ້ອນ ແມ່ນໃຊ້ທຽນໄຂທີ່ເປ່ື່ອຍ ����ໄດ້ງ່າຍ. ຖ້າບ�່ມີແສງແດດ, ໜາວເກີນໄປແມ່ນໃຫ້ນັກຮຽນສົນທະນາ ຕາມຮູບພາບໃນປຶ້ມແບບຮຽນ. V. ກິດຈະກໍາການຮຽນການສອນຊົ່ວໂມງທີ 1ຂັ້ນນໍາເຂົ້າສູ່ບົດຮຽນ (5 ນາທີ)1) ຄູນ�າພານັກຮຽນທວນຄືນບັນດາຮູບພາບຫົວຂ້ທີ 1 ໃນປຶ້ມແບບຮຽນ ດ້ວຍຄ�າຖາມ: ຮູບພາບໃດແມ່ນວັດຖຸແຫຼວ �(ນ�້າ), ແຂງ ແລະ ທາດອາຍ?2) ໃຫ້ນັກຮຽນແຕ່ລະຄົນເອົາມືຊີ້ໃສ່ຮູບທີ່ຕົນຄິດວ່າແມ່ນວັດຖຸແຂງ, ແຫຼວ ແລະ ທາດອາຍ.3) ໃນຂະນະນັກຮຽນຊີ້ໃສ່ຮູບພາບຢູ່ນັ້ນແມ່ນໃຫ້ຄູຍ່າງເລາະກວດເບິ່ງວ່ານັກຮຽນຊີ້ຖືກ ຫຼື ບ�່? ໑໐໒ສ ວ ສສະຫງວນລິຂະສິດ

103ໝາຍເຫດ: ແຕ່ລະຮູບພາບຢ່ໃນແບບຮຽນໄດ້ສະແດງເຖິງຮູບແບບຕ່າງໆຂອງນ້າ ແຕກຕ່າງກັນຢ່ບ່ອນວ່າ ມີຫຼາຍ ຢາງໃກູ່�ູ່້ຄຽງກັນຫຼາຍເກືອບແຍກບ�່ອອກ.ຂັ້ນຈັດກິດຈະກໍາການຮຽນ (20)1) ຄູໃຫ້ນັກຮຽນເບິ່ງຮູບຢູ່ໃນຂ�້ທີ 1 ຕື່ມອີກວ່າ: ຮູບພາບໃດແມ່ນສະແດງ ເຖິງວັດຖຸແຂງ? (ນ້າກ້ອນ).�2) ຄູຄັດເລືອກເອົາຕົວແທນຜ້ທ່ຊ້ຖືກຕ້ອງ 2 ຄົນ ແລະ ຊ້ຜິດ 2 ຄົນ. ອະທິບາຍເຫດຜົນທ່ ເລືອກຊ້ວ່າແມ່ນວັດຖຸແຂງ. ູີີີີີ3) ຄູອ່ານປະໂຫຍກຢູ່ປຶ້ມແບບຮຽນຂ�້ທີ 1 ລຸ່ມສຸດໃຫ້ນັກຮຽນຟັງ ແລ້ວໃຫ້ພວກເຂົາຕື່ມ ໃສ່ບ່ອນຫວ່າງ. ຖ້າຄູເຫັນວ່ານັກຮຽນບ່ສາມາດຂຽນໄດ້, ຄູຕ້ອງຊ່ວຍເຫຼືອພວກເຂົາດ້ວຍການອະທິບາຍ ເຊັ່ນ: ນ້າສາມາດກາຍເປັນ ��ທາດແຫຼວ, ທາດແຂງ ຫຼື ທາດອາຍໄດ້.4) ຄູອະທິບາຍໃຫ້ນັກຮຽນເຂົ້າໃຈວ່າ: ການຈະບອກວ່າ ວັດຖຸ ໃດແມ່ນວັດຖຸແຂງນັ້ນ ແມ່ນໃຫ້ສັງເກດສິ່ງເກີດຂຶ້ນຢູ່ໃນຮູບ ພາບໃນຫົວຂ້ທີ �2 ແລ້ວ ໃຫ້ພວກເຂົາເຮັດວຽກເປັນຄູ່ ເພື່ອຈ�າແນກວັດຖຸ ແລະ ຊອກຫາວັດຖຸແຂງໃນຮູບພາບ. 5) ຫຼັງຈາກນັ້ນແລກປ່ຽນຄວາມຄິດເຫັນກັບທຸກໆຄົນໃນຫ້ອງ ແລະ ນາພານັກຮຽນສືບຕ່ຊອກຫາວັດຖຸແຫຼວ ແລະ ທາດອາຍຕ່ອີກ. ���ຄວນເອົາໃຈໃສ່: ພາບທຸກຮູບແມ່ນໄດ້ສະແດງເຖິງຢູ່ວັດຖຸແຂງຢູ່ໃນຕົວ. ວັດຖຸແຫຼວມີນ�້າ, ນ້າຝົນ; ທາດອາຍ ມີ: �ກ້ອນເມກ; ລົມ, ອາຍນ້າ ແລະ ຄວັນ. �ຄູສົ່ງເສີມໃຫ້ນັກຮຽນຄິດຫາສິ່ງອືີ່ນໆອີກທີ່ພວກເຂົາຮູ້ກ່ຽວວັດຖຸແຂງ, ແຫຼວ ແລະ ທາດອາຍ.ຕົວຢ່າງ: ຮູບພາບລຸ່ມນີ້ ອັນໃດແມ່ນວັດຖຸແຂງ? ນ້າຊາ�ປຶ້ມຂັ້ນຝຶກປະຕິບັດ ແລະ ນໍາໃຊ້ (15 ນາທີ)1) ຄູອະທິບາຍວ່າ: ດຽວນີ້ພວກເຮົາຈະມາສົນທະນາກ່ຽວກັບຄວາມແຕກຕ່າງບລິມາດຂອງນ້າ.��2) ຄູໃຫ້ນັກຮຽນສັງເກດເບິ່ງຮູບພາບຢູ່ໃນປຶ້ມແບບຮຽນຂ້ທີ 2 ອີກຕື່ມ ແລ້ວໃຫ້ພວກເຂົາສົນທະນາຕາມຄ�າຖາມ �ຢູ່ໃນນັ້ນ ເພື່ອທວນຄືນໜ້ອຍໜຶ່ງ.3) ພາຍຫຼັງສົນທະນາແລ້ວ ຄູນາພານັກຮຽນມາທົດລອງເຖິງຄວາມແຕກຕ່າງຂອງວັດຖຸແຂງ (ກ້ອນຫີນ) ກັບວັດຖຸ �ແຫຼວ (ນ້າ) ຫົວຂ້ທີ 3 ໃນປຶ້ມແບບຮຽນ.��4) ຄູກະກຽມນ້າ, ຈອກເປົ່າ 3 ຈອກ (ຂະໜາດແຕກຕ່າງກັນ) ແລະ ຊາມ.�5) ຄູຖາມນັກຮຽນ: ຄາດເດົາຮູບຮ່າງ ແລະ ຂະໜາດຂອງນ້າໃນຈອກເປັນແນວໃດ ຖ້າຖອກນ້າຈາກຈອກໜຶ່ງໄປ��ໃສ່ອີກຈອກໜຶ່ງ?6) ຫຼັງຈາກນັ້ນ, ຄູສາທິດການທົດລອງດັ່ງລຸ່ມນີ້.- ຄູເອົານ້າຖອກໃສ່ຈອກນ້ອຍ (1) ປະມານເຄິ່ງຈອກ ແລ້ວໃຊ້ບິກເຝີດໝາຍລະດັບນ�້າໃນຈອກ. �- ເອົານ້າຢູ່ຈອກນ້ອຍໄປຖອກໃສ່ຈອກກາງ (2) ໃຫ້ໝົດ ແລ້ວໝາຍລະດັບນ້າໃນຈອກ. ��- ເອົານ້າຢູ່ຈອກ (2) ໄປຖອກໃສ່ຈອກໃຫຍ່ (3) ໃຫ້ໝົດ ແລ້ວໝາຍລະດັບນ�້າໃນຈອກ. �- ສຸດທ້າຍເອົານ້າໃນຈອກໃຫຍ່ (3) ກັບມາຖອກໃສ່ຈອກນ້ອຍ (1) ໃຫ້ໝົດລະດັບເປັນແນວໃດ? �ການວັດ ແລະ ປະເມີນຜົນສົ່ງເສີມນັກຮຽນຜູ້ທີ່ບ່ເຂົ້າໃຈກ່ຽວ �ກັບຄວາມແຕກຕ່າງຂອງວັດຖຸ ແຂງ, ທາດອາຍ.ຄາຕອບທີ່ຖືກຕ້ອງແມ່ນ “ປຶ້ມ” ຍ້ອນວ່າ ປຶ້ມ�ມີຂະໜາດ ແລະ ຮູບຮ່າງແນ່ນອນ. ສ່ວນ“ນ້າຊາ” ບ່ແມ່ນວັດຖຸແຂງ ຍ້ອນວ່າ ນ້າຊາ���ເປັນວັດຖຸແຫຼວ ແລະ ມີອາຍນ້າປິວອອກຈາກ �ຈອກ. ໑໐໓

104(1)(2)(3)7) ຖ້າຄູເອົາກ້ອນຫີນໃສ່ຊາມ ກຍັງຄືເກົ່າ, ຖ້າເອົາມືສ�າຜັດ ຫຼື ບີບກ້ອນຫີນເຫັນວ່າມັນແຂງແກ່ນຫຼາຍ. ເອົາໄປໃສ່ �ຈອກເປົ່າມັນກ�ບ�່ໄຫຼ ຫຼື ບ່ແຜ່ຊືມໃນຈອກ, ເອົາໄປໃສ່ໃນຈອກນ�້າມັນກຍັງຄື ເກົ່າບ່ປ່ຽນແປງ. ���ຄ�າຖາມ: ເປັນຫຍັງວັດຖຸແຂງ ແລະ ວັດຖຸແຫຼວ ຈຶ່ງມີຄວາມແຕກຕ່າງກັນ? (ຕອບຕາມໃຈກ່ອນ).8) ຄູຮ່ວມກັບນັກຮຽນສະຫຼຸບ: ວັດຖຸແຂງມີຮູບຮ່າງ, ຂະໜາດ (ບ�ລິມາດ) ບ�່ປ່ຽນແປງ, ມັນແຂງແກ່ນຫຼາຍເມື່ອຢູ່ໃນພາຊະນະກຍັງຄືເກົ່າ. ສ່ວນວັດຖຸແຫຼວຮູບຂອງມັນຈະປ່ຽນແປງໄປຕາມພາຊະນະທີ່ບັນຈຸ ແຕ່ບ�ລິມາດບ່ ��ປ່ຽນແປງ. ຂັ້ນສະຫຼຸບ (5 ນາທີ)1) ຄູໃຫ້ນັກຮຽນອາສາສະໝັກສະຫຼຸບໂດຍຫຍ້ສິ່ງທີ່ໄດ້ຮຽນມາມີຫຍັງແດ່? �2) ຄູກ່າວສະຫຼຸບວ່າ ວັດຖຸແຂງມີຮູບຮ່າງທີ່ແນ່ນອນ, ວັດຖຸແຫຼວມັນຈະມີຮູບຮ່າງບ�່ແນ່ນອນ ມັນຂຶ້ນກັບພາຊະນະ ທີ່ບັນຈຸ. ຊົ່ວໂມງທີ 2ຂັ້ນນໍາເຂົ້າສູ່ບົດຮຽນ (5 ນາທີ)1) ຄູກ່າວວ່າ ຕ່ໄປນີ້ພວກເຮົາ ພວກເຮົາຈະໄດ້ທົດລອງຕົວຈິງກ່ຽວກັບວັດຖຸແຂງ ແລະ ວັດຖຸແຫຼວຕື່ມອີກ.�2) ຄູຕັ້ງຖາມສົນທະນາກັບນັກຮຽນ: ວັດຖຸແຂງແຕກຕ່າງກັບແຫຼວແນວໃດ?3) ໃຫ້ນັກຮຽນຕອບຕາມເຂົ້າໃຈຂອງເຂົາປະມານ 2-3 ຄົນ. ຂັ້ນຈັດກິດຈະກໍາການຮຽນ (15 ນາທີ)1) ຄູໃຫ້ນັກຮຽນສັງເກດຮູບພາບຫົວຂ�້ທີ 3 ໃນປຶ້ມແບບຮຽນກ່ຽວກັບຄວາມແຕກຕ່າງລະຫວ່າງ ວັດຖຸແຂງ (ຫີນ) ແລະ ວັດຖຸແຫຼວ (ນ້າ).�2) ຫຼັງຈາກນັ້ນ, ຄູແບ່ງນັກຮຽນອອກເປັນກຸ່ມ, ກຸ່ມລະ 4-5 ຄົນ ຕາມຄວາມເໝາະສົມ.3) ຄູແຈກອຸປະກອນໃຫ້ແຕ່ລະກຸ່ມ: ກ້ອນຫີນນ້ອຍ 1 ກ້ອນ, ນ�້າ, ຊາມ ຫຼື ຈອກ 1 ອັນ. 4) ພວກເຮົາມາກວດສອບຄຸນລັກສະນະຂອງກ້ອນຫີນໄດ້ດັ່ງນີ້:- ຮູບຮ່າງ ແລະ ຂະໜາດຂອງກ້ອນຫີນຈະເປັນແນວໃດ?- ສ�າຜັດຄວາມແຂງແກ່ນຂອງກ້ອນຫີນເປັນແນວໃດ?- ແຂງ ຫຼື ໄຫຼ ເມື່ອຖອກໄປມາ?- ເອົາໃສ່ພາຊະນະ ມັນຈະເປັນແນວໃດ? ການວັດ ແລະ ປະເມີນຜົນປະເມີນນັກຮຽນໂດຍໃຊ້ເກນ ການໃຫ້ຄະແນນ ເພື່ອປະເມີນ ນັກຮຽນ.ການວັດ ແລະ ປະເມີນຜົນທົດສອບຕົວຈິງ, ແລກປ່ຽນຄວາມ ຄິດເຫັນ, ສົ່ງເສີມນັກຮຽນຜູ້ທີ່ບ່ �ເຂົ້າໃຈ. ໑໐໔ສ ວ ສສະຫງວນລິຂະສິດ

105ຂັ້ນຝືກປະຕິບັດ ແລະ ນໍາໃຊ້ (20 ນາທີ)1) ຄູໃຫ້ນັກຮຽນສັງເກດເບິ່ງຮູບພາບຫົວຂ້ທີ 4 ໃນປຶ້ມແບບຮຽນກ່ຽວກັບຮູບຮ່າງ ແລະ ລັກສະນະຂອງວັດຖຸແຂງ �ແລ້ວຕອບຄາຖາມ 3 ຂ້ກ່ຽວກັບກ້ອນຫີນ ແລະ 3 ຂ້ກ່ຽວກັບນ້າ ໃນປຶ້ມແບບຮຽນ. ����2) ຫັງຈາກນ້ນ, ຄູແນະນາໃຫ້ນັກຮຽນແຕ້ມຕາຕະລາງໃສ່ປ້ມບັນທຶກຂອງເຂົາເຈ້າ ແລະ ໃຫ້ນັກຮຽນຂຽນຕອບຄາຖາມ ຼັ�ຶົ�ຫຼື ໝາຍ ກໄດ້.  �ຕົວຢ່າງ:ຄໍາຖາມວັດຖຸແຂງວັດຖຸແຫຼວ1ບ່ ( )�Ðປ່ຽນ ( )2ບ່ ( )�Ðບ່ ( )�Ð3ແຂງອ່ອນ3) ຄູອ່ານເທື່ອລະຄາຖາມທີ່ມີຢູ່ໃນຕາຕະລາງໃນປຶ້ມແບບຮຽນ ແລ້ວ �ໃຫ້ນັກຮຽນຄິດ ແລະ ຕອບໄປເທ່ອລະຄາຖາມ ເພ່ອອະທິບາຍຄວາມ ື�ືແຕກຕ່າງຂອງຮູບຮ່າງລັກສະນະຂອງວັດຖຸແຂງກັບວັດຖຸແຫຼວ.ຂັ້ນສະຫຼຸບ (5 ນາທີ)1) ຄູໃຫ້ນັກຮຽນອາສາສະໝັກສະຫຼຸບໂດຍຫຍ�້ສິ່ງທີ່ໄດ້ຮຽນມາມີຫຍັງແດ່? 2) ຄູອະທິບາຍອີກຕື່ມດັ່ງລຸ່ມນີ້: - ວັດຖຸຊະນິດໜຶ່ງ ສາມາດຄົງຕົວຢູ່ໃນ 3 ພາວະ ເຊັ່ນ: ເປັນວັດຖຸແຂງ, ວັດຖຸແຫຼວ ແລະ ທາດອາຍ.- ວັດຖຸແຂງມີຮູບຮ່າງລັກສະນະ, ບລິມາດບ່ປ່ຽນແປງ, ສາມາດຕັດ ຫຼື ແຕກຫັກ. ��- ຮູບຮ່າງລັກສະນະຂອງວັດຖຸແຫຼວຈະປ່ຽນແປງໄປຕາມພາຊະນະທ່ບັນຈຸ ແຕ່ປະລິມານ ຫື ບລິມາດບ່ປ່ຽນແປງ ີຼ��ໝາຍຄວາມວ່າ ນ້າ 1 ຈອກ ເອົາໄປ ໃສ່ກະຕຸກໃຫຍ່ ມັນກມີ ປະລິມານເທົ່າເດີມບ່ປ່ຽນແປງ. ���ການວັດ ແລະ ປະເມີນຜົນປະເມີນນັກຮຽນໂດຍໃຊ້ເກນ ການໃຫ້ຄະແນນ ເພື່ອປະເມີນ ນັກຮຽນ.໑໐໕

106ບົດທີ 20 ວັດຖຸແຫຼວເວລາ 2 ຊົ່ວໂມງ I. ຈຸດປະສົງເມື່ອຮອດທ້າຍບົດຮຽນ, ນັກຮຽນຈະສາມາດ: 1. ບອກຊື່ຂອງວັດຖຸແຫຼວຊະນິດຕ່າງໆ2. ບອກຄຸນລັກສະນະຂອງວັດຖຸແຫຼວ. 3. ທົດລອງ ເພື່ອສະແດງໃຫ້ເຫັນການປ່ຽນຮູບຮ່າງ ແລະ ບໍລິມາດຂອງວັດຖຸແຫຼວ.II. ການວັດ ແລະ ປະເມີນຜົນ 1. ສັງເກດ, ກວດສອບຄວາມຖືກຕ້ອງໃນເວລາຕອບຄໍາຖາມ ແລະ ເຮັດກິດຈະກໍາໄດ້ສໍາເລັດ.2. ນໍາໃຊ້ເກນການໃຫ້ຄະແນນລຸ່ມນີ້ ເພື່ອປະເມີນນັກຮຽນ.ຄະແນນບອກຄຸນລັກສະນະຂອງວັດຖຸແຫຼວ.3ບອກຄຸນລັກສະນະຂອງວັດຖຸແຫຼວໄດ້ 3 ຢ່າງ ຫຼື ຫຼາຍກວ່າ ເຊັ່ນ:- ສາມາດໄຫຼໄດ້.- ບໍ່ສາມາດບີບໄດ້.- ມີບໍລິມາດຄົງທີ່ (ບໍ່ປ່ຽນແປງ).- ສາມາດປ່ຽນຮູບຮ່າງໄປຕາມພາຊະນະບັນຈຸ.2ບອກຄຸນລັກສະນະຂອງວັດຖຸແຫຼວໄດ້ 2 ຢ່າງ. 1ບອກຄຸນລັກສະນະຂອງວັດຖຸແຫຼວໄດ້ 1 ຢ່າງ. 0ບອກຄຸນລັກສະນະຂອງວັດຖຸແຫຼວບໍ່ໄດ້ຈັກຢ່າງ.III. ເນື້ອໃນຕົ້ນຕໍ1. ຄນລັກສະນະຂອງວັດຖຸແຫຼວ: ໄຫຼໄດ້, ບີບອັດໃຫ້ແໜ້ນບ່ໄດ້, ມີບໍລິມາດແນ່ນອນ (ບ່ປ່ຽນແປງ) ແລະ ມີຮູບຮ່າງ ຸໍໍປ່ຽນແປງຕາມພາຊະນະທ່ບັນຈຸ. ີ2. ວັດຖຸແຫຼວມີ: ນໍ້າ, ນໍ້າມັນພືດ, ນໍ້າອັດລົມ, ຢາແດງ, ນໍ້າມັນລົດ, ນໍ້າເມິກ, ນໍ້າຢາລ້າງຈານ, ນົມງົວ ແລະ ອື່ນໆ.IV. ສື່ການຮຽນການສອນ1. ປມແບບຮຽນ. ຶ ້2. ບັດຮູບພາບໃນປ້ມແບບຮຽນ ຫື ຮູບພາບຈາກແຫ່ງອ່ນໆ ທ່ສາມາດຫາມາໄດ້ ຫື ວັດຖຸຈິງທ່ເປັນວັດຖຸ ແຫຼວ.ຶຼຼືີຼີ3. ຄູກຽມມາ: ນ້າ, ນ້າມັນພືດ, ຊາມນ້າ, ກວດນ້າດ່ມເປ່າ ຫື ຈອກແກ້ວຂະໜາດຕ່າງກັນ.ໍໍໍໍືົຼ4. ຖ້າມີເງື່ອນໄຂສະດວກ: ໃຊ້ບິກເກີ 3 ໜ່ວຍ ທີ່ມີຂະໜາດຕ່າງກັນ (). ໑໐໖ສ ວ ສສະຫງວນລິຂະສິດ

107V. ກິດຈະກໍາການຮຽນການສອນຊົ່ວໂມງທີ 1ຂັ້ນນໍາເຂົ້າສູ່ບົດຮຽນ (5 ນາທີ)ທວນຄືນ: ຄູຖາມນັກຮຽນກ່ຽວກັບວັດຖຸແຂງວ່າມີຫຍັງແດ່? 1) ຄູສົນທະນາກັບນັກຮຽນວ່າ: ພວກເຮົາຈະຮຽນກ່ຽວກັບວັດຖຸແຫຼວ. ສະນັ້ນ, ນັກຮຽນເຂົ້າໃຈວ່າ ວັດຖຸແຫຼວນັ້ນ ແມ່ນຫຍັງ? ຄວັນແມ່ນວັດຖຸແຫຼວບໍ່? ນໍ້າແມ່ນວັດຖຸແຫຼວບໍ່? 2) ສັງເກດເບິ່ງຢູ່ໃນຫ້ອງຮຽນ ແລະ ໃຫ້ຄິດຫາສິ່ງຕ່າງໆຢູ່ໃນນັ້ນວ່າ ອັນໃດແດ່ແມ່ນວັດຖຸແຫຼວ? ຈະໄປຊອກຫາ ວັດຖຸແຫຼວໄດ້ຢູ່ໃສ? 3) ຄູຈົດບັນທຶກຊື່ວັດຖຸແຫຼວທີ່ນັກຮຽນບອກໃສ່ກະ ດານ. ວັດຖຸແຫຼວ4) ຄູຖາມນັກຮຽນອີກຕື່ມວ່າ: ມີໃຜຈື່ໄດ້ກ່ຽວກັບຄຸນລັກສະນະຂອງວັດຖຸແຂງ? (ມີຮູບຮ່າງແນ່ນອນ, ບໍລິມາດບໍ່ ປ່ຽນແປງ ເມື່ອຢູ່ໃນພາຊະນະທີ່ບັນຈຸ ແລະ ມັນແຂງແກ່ນ). 5) ຄູກ່າວວ່າ ໃນບົດນີ້ ພວກນ້ອງຮຽນກ່ຽວກັບວັດຖຸແຫຼວ, ທົດລອງ, ສັງເກດເບິ່ງຮູບຮ່າງຂອງວັດຖຸແຫຼວໃນພາຊະນະຕ່າງໆ, ສ່ວນທາດອາຍແມ່ນຈະໄດ້ຮຽນຢູ່ໃນບົດທີ 21. ຂັ້ນຈັດກິດຈະກໍາການຮຽນ (20 ນາທີ)1. ສົນທະນາກຸ່ມ1) ແບ່ງນັກຮຽນອອກເປັນກຸ່ມ, ກຸ່ມລະ 4-5 ຄົນ ຕາມຄວາມເໝາະສົມ. 2) ຄູເອົາ 2 -3 ວັດຖຸແຫຼວທີ່ແຕກຕ່າງກັນໃຫ້ນັກຮຽນ ເຊັ່ນ: ຊາມນໍ້າ ຫຼື ນໍ້າມັນພືດ. ແນະນໍາໃຫ້ນັກຮຽນເອົາມືສໍາຜັດ.3) ຄູຕັ້ງຄໍາຖາມໃຫ້ນັກຮຽນຄາດເດົາ: ເມື່ອນັກຮຽນເອົາມືສໍາຜັດນໍ້າ, ນໍ້າມັນພືດຮູ້ສຶກແນວໃດ?- ໃຫ້ນັກຮຽນ 3-4 ຄົນຕອບ. 4) ຄູຖາມນັກຮຽນຕື່ມວ່າ ນັກຮຽນສາມາດອະທິບາຍໄດ້ບໍ່? - ວັດຖຸແຫຼວມີຄຸນລັກສະນະຄືແນວໃດແດ່?- ວັດຖຸແຫຼວ ແລະ ວັດຖຸແຂງແຕກຕ່າງກັນແນວໃດ?5) ໃຫ້ຄູອະທິບາຍວ່າ: ເມື່ອເຮົາເອົາມືສໍາຜັດນໍ້າ, ນໍ້າມັນພືດມັນຈະຕິດມືເຮົາ ຍ້ອນວ່າ ມັນແຫຼວ.2. ສໍາຫຼວດວັດຖຸແຫຼວ1) ຄູໃຫ້ນັກຮຽນສັງເກດຮູບພາບຫົວຂ້ທີ 1 ໃນປ້ມແບບຮຽນ ແລະ ສົນທະນາກັນພາຍໃນກ່ມຕາມຄໍາຖາມ: “ຮູບພາບ ໍຶຸໃດແມ່ນວັດຖຸແຫຼວ?” 2) ຄູໃຫ້ນັກຮຽນຕາງໜ້າກຸ່ມລາຍງານຜົນການສັງເກດ. ໑໐໗

1083) ຄູຈົດບັນທຶກສິ່ງທີ່ນັກຮຽນລາຍງານ.ກຸ່ມນັກຮຽນລາຍງານ (ບອກ)ຄໍາຕອບສຳລັບຄູ1ວັດຖຸແຫຼວ:- ນົມ, ນໍ້າ, ນໍ້າສີ.- ນໍ້າໝາກໄມ້, ນໍ້າມັນພືດ.ວັດຖຸແຂງ:- ຕຸກກະຕາໝີ.- ຕັ່ງອີ້.ໝາຍເຫດ:ສ່ວນປຸ່ມເປົ້າ, ອາຍນໍ້າ ແລະຄວັນລົດຈັດຢູ່ຈຳພວກທາດອາຍ. 23454) ນອກຈາກວັດຖຸໃນຮູບພາບເຫຼົ່ານີ້ແລ້ວ ນັກຮຽນຄິດວ່າຍັງມີວັດຖຸໃດອີກ?5) ນັກຮຽນຮ່ວມກັນສະຫຼຸບຕາມຂໍ້ມູນທີ່ມາໃນຕາຕະລາງ. - ບອກຊື່ຂອງວັດຖຸແຫຼວຕ່າງໆ.- ບອກໄດ້ວ່າວັດຖຸແຂງ ແລະ ແຫຼວແຕກຕ່າງກັນຄືແນວໃດ?ສໍາລັບນັກຮຽນຊົນເຜົ່າ: ຄູອະທິບາຍຄໍາສັບ ວັດຖຸແຂງ, ວັດຖຸແຫຼວ, ທາດອາຍ ແລະ ຄໍາສັບອ່ນໆທ່ນັກຮຽນຍັງບ່ເຂ້າໃຈ.ືີໍົຂັ້ນຝຶກປະຕິບັດ ແລະ ນໍາໃຊ້ (15 ນາທີ)3. ຈັບຄູ່ຮູບພາບ1) ຄູແນະນໍາໃຫ້ນັກຮຽນຈັບຄູ່ກັນ ແລະ ຜັນປ່ຽນກັນຊີ້ຮູບພາບໃນປຶ້ມແບບຮຽນ ຫົວຂໍ້ທີ 2 ເພື່ອຈັບຄູ່ຮູບພາບດ້ານ ຊ້າຍກັບດ້ານຂວາ ໂດຍໃຊ້ມືຊີ້. - ຜູ້ທີ 1 ຊີ້ ຜູ້ທີ 2 ຈົດບັນທຶກ.- ຜູ້ທີ 2 ຊີ້ ຜູ້ທີ 1 ຈົດບັນທຶກຕາຕະລາງບັນທຶກນັກຮຽນຊີ້ຄໍາຕອບທີ່ຖືກຕ້ອງ (ສໍາລັບຄູ)ນໍ້າ ຄູ່ກັບ ຝົນຕົກ (ວັດຖຸແຫຼວ)ອາຍນໍ້າ ຄູ່ກັບ ໝາກປຸ່ມເປົົ້າ (ທາດອາຍ)ສໍ ຄູ່ກັບ ນໍ້າກ້ອນ (ວັດຖຸແຂງ)ຂັ້ນສະຫຼຸບ ( 5 ນາທີ)1) ຄູໃຫ້ນັກຮຽນອາສາສະໝັກສະຫຼຸບໂດຍຫຍໍ້ສິ່ງທີ່ໄດ້ຮຽນມາມີຫຍັງແດ່? 2) ຊື່ຂອງວັດຖຸແຫຼວຕ່າງໆ: ນໍ້າ, ນໍ້າມັນພືດ, ນໍ້າອັດລົມ, ຢາແດງ, ນໍ້າໝາກໄມ້, ນໍ້າສີ,ນໍ້າມັນ.ການວັດ ແລະ ປະເມີນຜົນຄູແນະນໍາ ແລະ ຊ່ວຍເຫຼືອ ນັກຮຽນຜູ້ທີ່ຍັງບໍ່ເຂົ້າໃຈ.ການວັດ ແລະ ປະເມີນຜົນສັງເກດ ແລະ ກວດສອບ ຄວາມເຂ້າໃຈຂອງນັກຮຽນ, ົຊ່ວຍເຫຼືອ, ຊຸກຍູ້ນັກຮຽນຜູ້ທີ່ ບໍ່ເຂົ້າໃຈ. ໑໐໘ສ ວ ສສະຫງວນລິຂະສິດ

109ຊົ່ວໂມງທີ 2ຂັ້ນນໍາເຂົ້າສູ່ບົດຮຽນ (5 ນາທີ)4. ສົນທະນາຖາມຕອບຄຸນລັກສະນະຂອງນໍ້າ1) ຄູຕັ້ງຄໍາຖາມ: ນັກຮຽນເຄີຍເຫັນນໍ້າຫ້ວຍບໍ່? ນໍ້າໃນນໍ້າຫ້ວຍເປັນແນວໃດ?2) ໃຫ້ນັກຮຽນ 3-4 ຄົນຕອບ.3) ຄູອະທິບາຍເພ່ມຕ່ມການໄຫຼຂອງນ້າ ແລະ ຊຸກຍ້ໃຫ້ນັກຮຽນຕອບຄໍາຖາມທ່ແຕກຕ່າງກັນໄປຕ່ມອີກຕາມຄວາມ ີືໍູີືເຂົ້າໃຈຫາກເຫັນວ່າຖືກຕ້ອງ.- ຫ້ວຍແມ່ນບ່ອນທີ່ມີນໍ້າໄຫຼ.- ນໍ້າໄຫຼຈາກບອກສູງຫາບ່ອນຕໍ່າ.- ນໍ້າສ່ວນຫຼາຍແມ່ນໄດ້ມາຈາກນໍ້າຝົນ.- ຫຼື ໃຫ້ພວກເຂົາຕອບຕາມຄວາມເຂົ້າໃຈຫາກເຫັນວ່າຖືກຕ້ອງ.4) ຄູໃຫ້ນັກຮຽນເບິ່ງບົດທີ 25 ການໄຫຼຂອງນໍ້າ ແລະ ສັງເກດຮູບພາບຕາມປຶ້ມແບບຮຽນຫົວຂໍ້ທີ 1. 5) ຄູຕັ້ງຄໍາຖາມ: ນັກຮຽນເຫັນນໍ້າໃນຮູບພາບເປັນແນວໃດ? ຊຸກຍູ້ໃຫ້ນັກຮຽນຕອບ. 6) ຄູ ແລະ ນັກຮຽນຮ່ວມກັນສະຫຼຸບ: ນໍ້າເປັນວັດຖຸແຫຼວ ສາມາດໄຫຼໄດ້. ຂັ້ນຈັດກິດຈະກໍາການຮຽນ (15 ນາທີ)5. ທົດລອງ: ສັງເກດບໍລິມາດຂອງນໍ້າ1) ຄູກຽມອຸປະກອນ: ນໍ້າ, ຈອກນໍ້າ 3 ໜ່ວຍ (ຂະໜາດຕ່າງກັນ ແລະ ສູງ).2) ໃຫ້ນັກຮຽນ: ຄາດເດົາເບິ່ງວ່າ ບໍລິມາດຂອງນໍ້າມີການປ່ຽນແປງໃນ 3 ຈອກບໍ່?3) ຄູແນະນໍາໃຫ້ນັກຮຽນແຕ່ລະກຸ່ມ: 123ໝາຍລະດັບນໍ້າໄວ້ວິທີທົດລອງ: - ຖອກນໍ້າໃສ່ຈອກ 1 ແລ້ວໝາຍລະດັບນໍ້າໄວ້- ເອົານໍ້າຢູ່ຈອກທີ 1 ໄປຖອກໃສ່ຈອກທີ 2 ໃຫ້ໝົດ ແລ້ວ ໝາຍລະດັບນໍ້າໃນຈອກ. - ເອົານໍ້າຢູ່ຈອກທີ 2 ຖອກໃສ່ຈອກທີ 3 ໃຫ້ໝົດ ແລ້ວໝາຍ ລະດັບນໍ້າໃນຈອກ. - ຖາມນັກຮຽນວ່າ ດຽວນີ້ລະດັບນ້ໍາຍັງຢູ່ຄືກັນບໍ່ໃນເວລາຖອກໄປໃສ່ຈອກແຕ່ລະໜ່ວຍ (ບໍ່).- ນັກຮຽນຄິດວ່າ ປະລິມານນໍ້າມີການປ່ຽນແປງບໍ່? ຖ້າແຕ່ລະຈອກມີລະດັບນໍ້າແຕກຕ່າງກັນ. ສະນັ້ນ, ມັນ ປ່ຽນແປງບໍ່? (ບໍ່).ການວັດ ແລະ ປະເມີນຜົນແນະນາຊວຍກມທຍງບເຂາໃຈວິທ ໍຸ່ ່ີ ່ັໍ ່ົ ້ີການທົດລອງ.໑໐໙

110- ສຸດທ້າຍເອົານໍ້າໃນຈອກທີ 3 ກັບມາຖອກໃສ່ຈອກທີ 1 ໃຫ້ໝົດ. - ຄູຖາມວ່າ: ລະດັບນໍ້າຍັງເທົ່າເກົ່າ ຫຼື ປ່ຽນແປງ? (ເທົ່າເກົ່າ ຫຼື ເທົ່າເດີມ). 4) ໃຫ້ຕາງໜ້າກຸ່ມລາຍງານ.5) ຄູຮ່ວມກັບນັກຮຽນສະຫຼຸບ: ຈາກການສັງເກດນໍ້າໃນແຕ່ລະຈອກເຫັນວ່າ ລະດັບຄວາມສູງ, ຮູບຮ່າງຂອງນໍ້າຈະແຕກຕ່າງກັນ ຍ້ອນວ່າ ພາຊະນະ ຫຼື ຈອກມີຂະໜາດຕ່າງກັນ ແຕ່ບໍລິມາດຂອງນໍ້າ ຫຼື ປະລິມານຂອງນໍ້າຍັງ ເທົ່າເກົ່າ ຫຼື ບໍ່ປ່ຽນແປງ ຈາກສັງເກດລະດັບໃນຈອກທີ 1 ຍັງເທົ່າເດີມ.ລ/ດຄໍາຖາມຜົນການທົດລອງ1ຮູບຮ່າງຂອງນໍ້າໃນພາຊະນະ?ຮູບຮ່າງຂອງນໍ້າປ່ຽນໄປຕາມພາຊະນະທີ່ບັນຈຸ.2ບໍລິມາດ?ມີບໍລິມາດແນ່ນອນ (ບໍ່ປ່ຽນແປງ)6) ໃຫ້ນັກຮຽນເບິ່ງຮູບພາບຢູ່ໃນປຶ້ມແບບຮຽນຂໍ້ທີ 4 ແລະ ຖາມນັກຮຽນຕອບຄໍາຖາມຢູ່ໃນຄໍາຖາມທີ 1 ແລະ 2.7) ຄູອະທິບາຍອີກວ່າ: ພວກເຮົາບໍ່ສາມາດຮູ້ໄດ້ວ່າ “ບ່ວງ” ມີຂະໜາດໃຫຍ່ປານໃດ ເພາະສະນັ້ນ ພວກເຮົາຕ້ອງ ມາວັດຂະໜາດຂອງບ່ວງວ່າມັນໃຫຍ່ປານໃດ. 8) ການວັດແທກທາດແຫຼວ ຫຼື ນໍ້າ ດ້ວຍກະຕິກນ້ໍາສາມາດເຮັດໃຫ້ພວກເຮົາຮູ້ໄດ້ເລີຍວ່າບ່ວງໃຫຍ່ເທົ່າໃດ.ຂັ້ນຝຶກປະຕິບັດ ແລະ ນໍາໃຊ້ (20 ນາທີ) 1) ຄູຕ້ອງກະກຽມອຸປະກອນ: ນ້າ, ຈອກແກ້ວ, ຖົງຢາງ, ໂອ ແລະ ຈອກຕັກທ່ມີຂະໜາດແຕກຕ່າງກັນທາງດ້ານຮູບຮ່າງ.ໍີ2) ຄູແບ່ງກຸ່ມອອກເປັນກຸ່ມ ຕາມຄວາມເໝາະສົມ.ໃຫ້ນັກຮຽນຄົນຄວ້າກ່ຽວກັບຕາຕະລາງລຸ່ມນີ້ ຕາມທີ່ພວກເຂົາໄດ້ທົດລອງມາ.ຈອກ ໜ່ວຍທີຖອກໃສ່ ຈອກອື່ນໆປະລິມານຂອງນໍ້າໃນແຕ່ລະພາຊະນະມີການປ່ຽນແປງບໍ່ (ຫຼາຍ, ໜ້ອຍ ແລະ ຄືເກົ່າ)ຮູບຮ່າງຂອງມັນປ່ຽນແປງບໍ? (ປ່ຽນ/ບໍ່ປຽນ)1ຈອກໃຫຍ່2ຈອກນ້ອຍ3ໂອ4ຖົງຢາງປລາສະຕິກ3) ຄູຂຽນຕາຕະລາງໃສ່ກະດານ ແລ້ວນໍາພານັກຮຽນສົນທະນາເພື່ອສະຫຼຸບໃຫ້ຖືກຕ້ອງຕາມຕົວຈິງໃນການທົດລອງ ຖ້າປ່ຽນແປງໃຫ້ຍົກນິ້ວໂປ້ຂຶ້ນ ຖ້າບໍ່ປ່ຽນແປງໃຫ້ຍົກນິ້ວໂປ້ລົງ.4) ຄູ ແລະ ນັກຮຽນສະຫຼຸບ: ບໍລິມາດຂອງນໍ້າຈະບໍ່ມີການປ່ຽນແປງ ເຖິງແມ່ນວ່າ ຈະເອົາໄປຖອກໃສ່ພາຊະນະທີ່ມີຂະໜາດແຕກຕ່າງກັນກໍຕາມ ແຕ່ມັນສາມາດປ່ຽນຮູບຮ່າງໄປຕາມພາຊະນະທີ່ບັນຈຸ. ຂັ້ນສະຫຼຸບ (5 ນາທີ) 1) ຄູໃຫ້ນັກຮຽນປະມານ 1-2 ຄົນ ສະຫຼຸບໂດຍຫຍໍ້ສິ່ງທີ່ໄດ້ຮຽນ. ກ. ນໍ້າປ່ຽນຮູບຮ່າງໄປຕາມພາຊະນະທີ່ບັນຈຸ.ຂ. ບໍລິມາດຂອງນໍ້າຈະບໍ່ມີການປ່ຽນແປງ.ສໍາລັບນັກຮຽນຊົນເຜ່ົາ: ຄູອະທິບາຍຄໍາສັບວັດຖຸແຂງ, ວັດຖຸແຫຼວ, ທາດອາຍ ໃຫ້ນັກຮຽນເຂົ້າໃຈ. ການວັດ ແລະ ປະເມີນຜົນປະເມີນນັກຮຽນໂດຍນໍາໃຊ້ເກນ ການໃຫ້ຄະແນນ ເພື່ອໃຫ້ຄະແນນ ນັກຮຽນ. ໑໑໐ສ ວ ສສະຫງວນລິຂະສິດ

111໑໑໑ບົດທີ 21 ທາດ ອາຍເວລາ 2 ຊົ່ວໂມງ I. ຈຸດປະສົງເມື່ອຮອດທ້າຍບົດຮຽນ, ນັກຮຽນຈະສາມາດ: 1. ສ�ຳຫຼວດຊື່ຂອງທຳດອຳຍຊະນິດຕ່ຳງໆ. 2. ບອກກຳນປ່ຽນແປງຮູບຮ່ຳງ ແລະ ຄຸນລັກສະນະຂອງທຳດອຳຍ.3. ທົດລອງກຳນປ່ຽນຮູບຮ່ຳງ ແລະ ຄຸນລັກສະນະຂອງທຳດອຳຍ. II. ການວັດ ແລະ ປະເມີນຜົນ 1. ສັງເກດ, ກວດສອບຄວຳມຖືກຕ້ອງໃນເວລຳຕອບຄ�ຳຖຳມ ແລະ ເຮັດກິດຈະກ�ຳໄດ້ສ�ຳເລັດ.2. ນ�ຳໃຊ້ເກນກຳນໃຫ້ຄະແນນລຸ່ມນີ້ເພື່ອປະເມີນນັກຮຽນ.ຄະແນນບອກການປ່ຽນແປງຮູບຮ່າງ ແລະ ຄຸນລັກສະນະຂອງທາດອາຍ.3ບອກກຳນປ່ຽນແປງຮູບຮ່ຳງ ແລະ ຄຸນລັກສະນະຂອງທຳດອຳຍໄດ້ 3 ຢ່ຳງຂຶ້ນໄປ ເຊ່ັນ:- ທຳດອຳຍມີຮູບຮ່ຳງບ່ແນ່ນອນ.�- ແຜ່ກະຈຳຍໄປທຸກທິດທຳງ.- ທຳດອຳຍຫົດຢືດໄດ້- ມີແຮງດັນ.2ບອກກຳນປ່ຽນແປງຮູບຮ່ຳງ ແລະ ຄຸນລັກສະນະຂອງທຳດອຳຍໄດ້ 2 ຢ່ຳງ.1ບອກກຳນປ່ຽນແປງຮູບຮ່ຳງ ແລະ ຄຸນລັກສະນະຂອງທຳດອຳຍໄດ້ 1 ຢ່ຳງ.0ບອກກຳນປ່ຽນແປງຮູບຮ່ຳງ ແລະ ຄຸນລັກສະນະຂອງທຳດອຳຍບ່ໄດ້.�III. ເນື້ອໃນຕົ້ນຕໍ1. ອຳກຳດມີຢ່ອ້ອມຕົວເຮົຳ, ອຳກຳດກແມ່ນທຳດອຳຍຊະນິດໜຶ່ງ, ພວກເຮົຳຫຳຍໃຈເອຳອົກຊີແຊນຢ່ໃນອຳກຳດ. ູ�ົູ2. ທຳດອຳຍມີຫຳຍຊະນິດ ເຊ່ນ: ອຳກຳດ, ຄວັນລົດ, ຄວັນໄຟ, ອຳຍນຳ, ອຳຍແກັດຫຸງຕ້ມ, ອຳຍແກັດມອດໄຟ ຼັ� ້ົແລະ ອ່ນໆ.ື3. ຄຸນລກສະນະຂອງທຳດອຳຍ: ທຳດອຳຍມີຮູບຮ່ຳງບ່ແນ່ນອນ, ແຜ່ກະຈຳຍໄປທຸກທິດທຳງ ແລະ ທຳດອຳຍ ັ�ຫົດຢືດໄດ້.IV. ສື່ການຮຽນການສອນ1. ປ້ມແບບຮຽນ. ຶ2. ຮູບພຳບທ່ມີໃນປ້ມແບບຮຽນ.ີຶ3. ອຸປະກອນ: ທຽນໄຂ, ນຳ, ກະປ໋ອງ ຫື ບິກເກີ, ກວດເປຳ, ທູບ, ກັບໄຟ, ຈອກແກວ ແລະ ຊຳມໜຶງໜ່ວຍ.� ້ຼົ ່້່

112 ໑໑໒ V. ກິດຈະກໍາການຮຽນການສອນຊົ່ວໂມງທີ 1ຂັ້ນນໍາເຂົ້າສູ່ບົດຮຽນ (5 ນາທີ)1. ສົນທະນາຖາມຕອບ 1) ເບິ່ງປຶ້ມແບບຮຽນ ຂ້ທີ 1 ມີຫຍັງຢູ່ໃນໝຳກປຸ່ມເປົ້ຳ?�2) ຄູແນະນ�ຳໃຫ້ນັກຮຽນແຕ່ລະຄົນລຸກຂຶ້ນ ແລ້ວຫຳຍໃຈເຂົ້ຳເລິກໆ ປ່ອຍລົມຫຳຍໃຈອອກໃສ່ຫຼັງມື 2-3 ຄັ້ງ.3) ຄູຕັ້ງຄ�ຳຖຳມສົນທະນຳ:- ມີຄວຳມຮູ້ສຶກແນວໃດ ເວລຳຫຳຍໃຈເຂົ້ຳ ແລະ ອອກ? - ເຮົຳຫຳຍໃຈເຂົ້ຳເອົຳຫຍັງ? (ອຳກຳດ ຫຼື ອົກຊີແຊນໃນອຳກຳດ).- ອຳກຳດທີ່ອອກຈຳກດັງ ຫຼື ປຳກ ກະທົບໃສ່ຫຼັງມື ພວກເຮົຳສຳມຳດເບິ່ງເຫັນບ່? �- ອຳກຳດມີຄວຳມສ�ຳຄັນແນວໃດຕ່ຄົນເຮົຳ? (ນັກຮຽນຕອບ 2-3 ຄົນ ຕຳມຄວຳມເຂົ້ຳໃຈ).�- ນັກຮຽນເຄີຍໄປຍ່ຳງກຳຍສວນດອກໄມ້ບ່? ໄດ້ຮັບກິ່ນຫຍັງແດ່? (ຫອມ, ຂີວ).�4) ຄູສະເໜີວ່ຳ ກິ່ນຂິວ/ຫອມທີ່ພວກເຮົຳຮູ້ສຶກໄດ້ແມ່ນປິວໄປໃນອຳກຳດ, ອຳກຳດມີຢູ່ອ້ອມຕົວເຮົຳ, ອຳກຳດມີ ຄວຳມສ�ຳຄັນຫຼຳຍຕ�່ກຳນຫຳຍໃຈ, ພວກເຮົຳຫຳຍໃຈເຂົຳເອົຳອຳກຳດ ຫຼື ອົກຊີແຊນເຂົຳຮ່ຳງກຳຍ. ອຳກຳດ ້້ກ�ແມ່ນທຳດອຳຍຊະນິດໜຶ່ງ ແລະ ກ່ນທ່ພວກເຮົຳໄດ້ຮັບຈຳກດອກໄມ້ ກ�ແມ່ນທຳດອຳຍຊະນິດໜຶ່ງ ເຊ່ນກັນ. ິີັສະນັ້ນ, ມື້ນີ້ ພວກເຮົຳຈະໄດ້ຮຽນກ່ຽວກັບທຳດອຳຍຊະນິດຕ່ຳງໆ. ຂັ້ນຈັດກິດຈະກໍາການຮຽນ (20 ນາທີ)2. ສໍາຫຼວດທາດອາຍຊະນິດຕ່າງໆ 1) ຄູແບ່ງນັກຮຽນອອກເປັນກຸ່ມ ຕຳມຄວຳມເໝຳະສົມ. 2) ຄູໃຫ້ນັກຮຽນສັງເກດຮູບພຳບໃນປຶ້ມແບບຮຽນຫົວຂ້ທີ 2 ແລະ ສົນທະນຳກັນພຳຍໃນກຸ່ມ.�3) ຄູຕັ້ງຄ�ຳຖຳມ: - ນັກຮຽນເຫັນຮູບຫຍັງແດ່?- ນັກຮຽນເຄີຍເຫັນ ແລະ ເຄີຍສ�ຳຜັດວັດຖຸຕ່ຳງໆທີ່ຄ້ຳຍຄືກັນກັບຢູ່ໃນຮູບບ�່? ເຊັ່ນ: ຢຳງລົດຈັກ, ຄວັນຂອງລົດຈັກ, ທຳດອຳຍທີ່ນ�ຳມຳປຸງແຕ່ງອຳຫຳນ, ອົກຊີແຊນທີ່ໃຊ້ຢູ່ໂຮງໝ�, ບັ້ງອຳຍແກັດມອດໄຟ. ສິ່ງເຫຼຳນີ້ແມ່ນວັດຖຸແຫຼວ, ົ ່ແຂງ ແລະ ທຳດອຳຍ ບ�່?- ນອກຈຳກຮູບພຳບເຫຼົ່ຳນີ້ແລ້ວນັກຮຽນຍັງເຄີຍເຫັນວັດຖຸໃດອີກທີ່ເປັນທຳດອຳຍ?4) ໃຫ້ນັກຮຽນ 3-4 ຄົນຕອບ.5) ຄູຮ່ວມກັບນັກຮຽນສະຫຼຸບ ຊື່ຂອງວັດຖຸຊະນິດຕ່ຳງໆ ແລະ ວັດຖຸເຫຼົ່ຳນັ້ນເອີ້ນວ່ຳ ທຳດອຳຍ.6) ບຳງຄັ້ງພວກເຮົຳສຳມຳດເບິ່ງເຫັນອຳກຳດ ຫຼື ອຳຍ ແລະ ບຳງຄັ້ງພວກເຮົຳບ�່ສຳມຳດເບິ່ງເຫັນໄດ້.ທົດລອງ 1 ອາກາດ (ພວກເຮົາຈະເບິ່ງອາກາດໄດ້ແນວໃດ?)1) ຈັບຈອກແກ້ວເປົ່ຳຂຶ້ນມຳ ແລ້ວຖຳມນັກຮຽນວ່ຳ: - ມີຫຍັງຢູ່ໃນນີ້? (ບ�່ມີຫຍັງ) - ຖຳມນັກຮຽນອີກວ່ຳ: ມັນບ່ມີອຳກຳດຢູ່ໃນຈອກນີ້ແມ່່ນແທ້ບ່? (ຄູບ່ຄວນໃຫ້ຄ�ຳຕອບເທື່ອ ປ່ອຍໃຫ້ພວກເຂົຳ ���ຊອກຮູ້ ແລະ ຄິດສຳກ່ອນ).ການວັດ ແລະ ປະເມີນຜົນກວດສອບຄວຳມເຂຳໃຈຂອງນັກຮຽນ ົ ້ດ້ວຍກຳນຖຳມຄວຳມຄິດເຫັນ ແລະ ຊ່ວຍ ເຫຼືອນັກຮຽນຜູ້ທີ່ຍັງບ�່ເຂົ້ຳໃຈ.ສ ວ ສສະຫງວນລິຂະສິດ

113໑໑໓2) ຄູຖຳມນັກຮຽນອີກວ່ຳ: ຖຳເອຳປຳກຈອກແກ້ວນ້ໄປຈ່ມລົງນຳຢ່ໃນຊຳມ ມັນຈະເກີດຫຍັງຂ້ນ? (ຄູບ່ຕ້ອງໃຫ້ຄ�ຳຕອບ ້ົີຸ� ູ້ຶ�ເທື່ອ ໃຫ້ນັກຮຽນ 3-4 ຄົນຕອບຕຳມຄວຳມເຂົ້ຳໃຈສຳກ່ອນ). 3) ຄູໃຫ້ນັກຮຽນອອກມຳຈັບເອຳຈອກແກ້ວ ແລ້ວນ�ຳໄປຈ່ມລົງໃສ່ນ�ຳຢ່ໃນຊຳມ. ຈຳກນ້ນ, ໃຫ້ນັກຮຽນອະທິບຳຍວ່ຳ ົຸູ້ັມັນຈະມີຫຍັງເກີດຂຶ້ນ (ນຳອຳດຈະເຕັມຈອກ). � ້- ຄູຖຳມອີກວ່ຳ: ຈອກຍັງເປົ່ຳຫວ່ຳງຢູ່ບ່? �- ກຳນຄຳດເດົຳຂອງນັກຮຽນຖືກບ�່? ມີໃຜແດ່ເດົຳຖືກ?4) ຄູຖຳມນັກຮຽນອີກວ່ຳ: - ພວກຫຼຳນຄິດວ່ຳຈອກຈະເປົ່ຳແມ່ນບ່? ແລະ ຈອກຈະເຕັມໄປດ້ວຍນຳ ເມື່ອເອົຳທຳງປຳກຂອງຈອກໄປຈຸ່ມ �� ້ລົງນ້ຳແມ່ນບ່?� ້�- ນັກຮຽນອຳດຕອບວ່ຳ: ຖືກຕ້ອງ, ຄູຕ້ອງແນະນ�ຳໃຫ້ນັກຮຽນວ່ຳ ມັນຈະເປັນໄປຕຳມດ່ັງທີ່ນັກຮຽນຄິດ ແລະ ຄຳດເດົຳມຳກ່ອນໜ້ຳນັ້ນ ຫຼື ບ່?�5) ສຸດທ້ຳຍ, ຄູເອົຳຈອກແກ້ວເປົ່ຳນັ້ນໄປຈຸ່ມນຳໃນຊຳມ ໂດຍເອົຳທຳງປຳກຂອງຈອກງວຳລົງນ້�ຳ ເພື່ອເຮັດອຳກຳດ � ້� ້ເຂົ້ຳໄປຢູ່ໃນຈອກນັ້ນ.6) ຫຼັງຈຳກນັ້ນ, ຄູຕ້ອງຈັບຄຸ້ມຈອກໃຫ້ດີ ແລ້ວຖຳມນັກຮຽນ ວ່ຳ: ຈອກໜ່ວຍນີ້ຈະຍັງມີນຳເຕັມຈອກຢູ່ບ່? (ບ່).� ້��- ຍ້ອນຫຍັງນຳຈຶ່ງບ່ເຕັມໃນຈອກໄດ້?� ້�- ນັກຮຽນຄິດວ່ຳຢູ່ໃນຈອກນັ້ນມີຫຍັງຢູ່ໃນ?- ຖຳມນັກຮຽນຈົນກວ່ຳ ພວກເຂຳເຂຳໃຈວ່ຳໃນຈອກນ້ນ ົົ ້ັມີນຳ ຫຼື ບ່ມີນຳ ແມ່ນຄວຳມຈິງ ຫຼື ບ່ແມ່ນ.� ້�� ້�- ໃຜແດ່ວ່ຳບ່ມີນຳຢູ່ໃນຈອກ? �� ້7) ຄູສະຫຼຸບ: ຈອກແກ້ວນີ້ເບິ່ງແລ້ວມັນເປົ່ຳຫວ່ຳງ ແຕ່ຢູ່ໃນຈອກນັ້ນເຕັມໄປດ້ວຍອຳກຳດ ສິ່ງນີ້ພວກເຮົຳເອີ້ນວ່ຳ: ອຳກຳດ ຫຼື ອົກຊີແຊນຢູ່ດ້ຳນໃນຍູ້ບ�່ໃຫ້ນ�້ຳເຂົ້ຳໃນຈອກ. - ພວກເຂົຳຫຳຍໃຈ ເອົຳອົກຊີແຊນໃນອຳກຳດ.- ມັນຢູ່ອ້ອມຕົວພວກເຮົຳ.- ພວກເຮົຳຈະເບິ່ງບ່ເຫັນມັນ.�8) ຄູ ແລະ ນັກຮຽນຮ່ວມກັນສະຫຼຸບສິ່ງທີ່ເປັນທຳດອຳຍມີ: ອຳກຳດ, ອົກຊີແຊນ, ຄວັນລົດ, ຄວັນໄຟ, ອຳຍນຳ, � ້ອຳຍແກັດມອດໄຟ ແລະ ອື່ນໆ.ສໍາລັບນັກຮຽນຊົນເຜົ່າ: ຄູອະທິບຳຍຄ�ຳວ່ຳ ອຳກຳດ, ອົກຊີແຊນ, ຄວັນລົດ, ຄວັນໄຟ, ອຳຍນຳ, ອຳຍແກັດມອດໄຟ ແລະ � ້ຄ�ຳສບ ອື່ນໆທີ່ຍັງຮຽນຍັງບ່ເຂົ້ຳໃຈ.ັ�ຂັ້ນຝຶກປະຕິບັດ ແລະ ນໍາໃຊ້ (15 ນາທີ)3. ສັງເກດ ແລະ ຈໍາແນກວັດຖຸ1) ຄູໃຫ້ນັກຮຽນສັງເກດຮູບພຳບໃນປຶ້ມແບບຮຽນຫົວຂ້ທີ 3 ແລະ ສົນທະນຳກັນພຳຍໃນກຸ່ມ ໂດຍໃຊ້ມືຊີ້ບອກຮູບ �ວັດຖຸໃດແມ່ນທຳດອຳຍ. 2) ຄູແຕ້ມຮູບຄ້ຳຍຄືໃນປຶ້ມແບບຮຽນ ແລ້ວເອົຳໄປຕິດໃສ່ກະດຳນໃຫ້ນັກຮຽນແຕ່ລະກຸ່ມສັງເກດ ແລະ ຈ�ຳແນກ ວັດຖຸພ້ອມກັນຂຽນຄ�ຳສັບ “ທຳດອຳຍ”, “ແຫຼວ” ແລະ “ແຂງ” ໃສ່ບ໋ອກ ດັ່ງຕົວຢ່ຳງລຸ່ມນີ້:

114 ໑໑໔ ພາກສ່ວນໃດແມ່ນວັດຖຸແຂງ, ແຫຼວ ແລະ ທາດອາຍ?ນັກຮຽນສໍາລັບຄູຂັ້ນສະຫຼຸບ (5 ນາທີ)1) ຄູໃຫ້ນັກຮຽນອຳສຳສະໝັກສະຫຼຸບໂດຍຫຍ້ສິ່ງທີ່ໄດ້ຮຽນມຳມີຫຍັງແດ່? �2) ຄູນ�ຳພຳນັກຮຽນສະຫຼຸບຕຳມຄ�ຳຖຳມໃນຫົວຂ້ທີ 3�- ວັດຖຸໃດລຸ່ມນີ້ແມ່ນທຳດອຳຍ? ໂດຍໃຊ້ມືຊີ້ (ຄ�ຳຕອບ: ອຳກຳດ, ອຳຍ).- ພຳກສ່ວນໃດແມ່ນວັດຖຸແຂງ, ແຫຼວ ແລະ ທຳດອຳຍ? (ສະແດງໃນຕຳຕະລຳງ).- ທຳດອຳຍມີ: ອຳກຳດ, ອົກຊີແຊນ, ຄວັນລົດ, ຄວັນໄຟ, ອຳຍນ�ຳ, ອຳຍແກັດມອດໄຟ ແລະ ອື່ນໆ. ້- ໃຫ້ນັກຮຽນເບິ່ງຢູ່ໃນແບບຮຽນຫົວຂ�້ທີ 2 ແລ້ວຖຳມນັກຮຽນອີກວ່ຳ ພວກເຂົຳຍັງຈື່ໄດ້ບ່ ແມ່ນຫຍັງ? �ຊົ່ວໂມງທີ 2ຂັ້ນນໍາເຂົ້າສູ່ບົດຮຽນ (5 ນາທີ)1) ຄູເວົ້ຳວ່ຳ: ດຽວນີ້ພວກເຮົຳຈະມຳເບິ່ງວ່ຳມີສ່ິງໃດແດ່ ສຳມຳດປ່ຽນເປັນອຳຍ? ອຳຍແມ່ນຫຍັງ?2) ຄູຈູດທູບ ແລ້ວປັກໃສ່ກະປ໋ອງຂີ້ຊຳຍ 1 ອັນ ຕັ້ງໄວ້ເທິງໜ້ຳໂຕະໃຫ້ນັກຮຽນທັງໝົດຫ້ອງສັງເກດ.3) ຄູຕັ້ງຄ�ຳຖຳມ: ມີຫຍັງແດ່ທີ່ອອກມຳຈຳກທູບ? (ຄວັນ).4) ໃຫ້ນັກຮຽນຕອບ 3-4 ຄົນ (ຄວັນກ�ແມ່ນທຳດອຳຍຄືກັນ).5) ຄູໃຫ້ນັກຮຽນ 1- 2 ຄົນ ເອົຳມືປັດຄວັນທູບຄ່ອຍໆ (ລະວັງບ�່ໃຫ້ມືຖືກໄຟ) ແລະ ໃຫ້ນັກຮຽນພະຍຳຍຳມເອົຳມືຈັບ ຄວັນທູບ.6) ໃຫ້ນັກຮຽນຕອບ 2-3 ຄົນ ຄວັນໄປໃສ?7) ຄູ ແລະ ນັກຮຽນຮ່ວມກັນສະຫຸບ: ທຳດອຳຍມີຮູບຮ່ຳງບ່ແນ່ນອນ ຼ�ມັນເຄື່ອນທີ່ໄປມຳຢູ່ເລື້ອຍໆ. ພວກເຮົຳບ່ສຳມຳດຈັບຄວັນໄດ້ �ແຕ່ສຳມຳດເຄ່ອນຍຳຍມັນໄດ້ເມ່ອມັນຢ່ໃນກວດ ຫ ກະປອງ.ື້ືູຼ ື໋ໝາຍເຫດ: ທົດລອງແລ້ວ ແມ່ນໃຫ້ມອດໄຟຢູ່ທູບ.ຂັ້ນຈັດກິດຈະກໍາການຮຽນ (15 ນາທີ)ທົດລອງ 2 ສັງເກດຮູບຮ່າງຂອງທາດອາຍ1) ອຸປະກອນ: ທູບ 1 ກ້ຳນ, ກວດນ�ຳດື່ມເປົ່ຳ 1 ກວດ, ກັບໄຟ. ້ໃຫ້ນັກຮຽນ ຄຳດເດົຳສິ່ງທີ່ຈະເກີດຂຶ້ນ ຖ້ຳເອົຳຄວັນໄຟໃສ່ໃນຂວດ? 2) ວິທີທົດລອງ:- ຈູດທູບ ແລ້ວເອົຳສົ້ນຕິດໄຟໃສ່ເຂົ້ຳໄປໃນກວດນຳດື່ມທີ່ເປົ່ຳປະມຳນ 15 ວິນຳທີ.� ້- ເອົຳທູບອອກຈຳກກວດ ແລ້ວປິດຝຳ. - ສັງເກດເບິ່ງຄວັນທູບໃນກວດນ�ຳດື່ມ.້ການວັດ ແລະ ປະເມີນຜົນສັງເກດຄວຳມສົນໃຈ ແລະ ກຳນຕອບ ຄ�ຳຖຳມຂອງນັກຮຽນ.ສ ວ ສສະຫງວນລິຂະສິດ

115໑໑໕3) ຄູຕັ້ງຄ�ຳຖຳມ 2-3 ຄົນ ທົດລອງຄຳດເດົຳ: - ສັງເກດເຫັນຄວັນທູບຢູ່ໃນກວດຈະມີຫຍັງເກີດຂຶ້ນ? (ຈັບຂວດນັ້ນໄວ້ປະມຳນ 1-2 ນຳທີ ເພື່ອປ່ອຍໃຫ້ຄວັນ ແຜ່ກະຈຳຍ ຫຼື ເຄື່ອນຍ້ຳຍ).- ຖ້ຳເປີດຝຳອອກ ແລ້ວຖອກ ຫຼື ປ່ອຍໃຫ້ຄວັນໄຫຼອອກ ຈະເປັນແນວໃດ?- ຖ້ຳປິ້ນປຳກກວດລົງລຸ່ມມັນຈະເກີດຫຍັງຂຶ້ນກັບຄວັນ? - ຖ້ຳເອົຳມືບີບຂວດຈະເປັນແນວໃດ?4) ຄ�ຳແນະນ�ຳໃນກຳນທົດລອງ ເນັ້ນຮັກສຳຄວຳມປອດໄພ ແລະ ບ�່ໃຫ້ເກີດມີໄຟໄໝ້.- ຂະນະທົດລອງ ຕ້ອງໄຂປ໋ອງຢຽມ ແລະ ປະຕູ ເພື່ອໃຫ້ອຳກຳດຖ່ຳຍເທ.- ບ່ຄວນສູບດົມຄວັນທູບ ໂດຍກົງ.�- ຫ້ຳມຢອກກັນຂະນະທົດລອງ. - ທົດລອງສ�ຳເລັດແມ່ນມອດໄຟຢູ່ທູບທັນທີ.5) ຄູ ແລະ ນັກຮຽນຮ່ວມກັນສະຫຸບ: ຜຳນກຳນທົດລອງ ແລະ ສັງເກດຄວັນ ຫື ທຳດອຳຍ ເຫັນວ່ຳ ທຳດອຳຍມີຮູບຮ່ຳງ ຼ່ຼບແນ່ນອນ ມັນເຄື່ອນໄຫວໄປມຳຢູ່ເລື້ອຍໆ ແລະ ສຳມຳດແຜ່ກະຈຳຍໄດ້.� ່ຂັ້ນຝຶກປະຕິບັດ ແລະ ນໍາໃຊ້ (20 ນາທີ)ທົດລອງ 3 ການຫົດຢືດຂອງທາດອາຍ 1) ອຸປະກອນ: ກວດນຳດື່ມເປົ່ຳໃຫ້ກຸ່ມລະ 1 ຂວດ.� ້2) ຄ�ຳຖຳມສົນທະນຳ:- ຄູຍົກກວດເປົ່ຳຂຶ້ນ ຖຳມນັກຮຽນວ່ຳ ມີຫຍັງຢູ່ໃນກວດ? (ອຳກຳດ) - ທຸກໆຄົນຄຳດເດຳ: (ຄູບ່ຕ້ອງບີບເທ່ອ) ຖຳປິດຝຳກວດ ແລ້ວໃຊ້ມືບີບົ�ື້ກວດອຳກຳດຢູ່ໃນກວດຈະເຄັ່ງ ແລະ ຢືດ? (ຕອບຕຳມໃຈ 2 ຄົນ).3) ເອົຳກວດເປົ່ຳໃຫ້ນັກຮຽນແຕ່ລະກຸ່ມ. 4) ວິທີທົດລອງ:- ເປີດຝຳໃຫ້ມີອຳກຳດເຂົຳ ແລ້ວປິດໃຫ້ແໜ້ນ. - ໃຫ້ນັກຮຽນຜູ້ໜຶ່ງບີບເບົຳໆ ແລະ ໃຫ້ນັກຮຽນຄົນອື່ນໆ ໃນກຸ່ມສັງເກດວ່ຳຈະມີຫຍັງເກີດຂຶ້ນຢູ່ໃນກວດນັ້ນ. - ຂະນະທີ່ບີບ ສັງເກດເບິ່ງກວດນ�ຳດື່ມໄປພ້ອມກັນ.້5) ໃຫ້ນັກຮຽນຜັດປ່ຽນກັນບີບກວດນຳດື່ມ ແລະ ສົນທະນຳກັນພຳຍໃນກຸ່ມ.� ້6) ຄູຕັ້ງຄ�ຳຖຳມ:- ເມື່ອເຮົຳບີບກວດນຳດື່ມ ສັງເກດເຫັນກວດນຳດື່ມເປັນແນວໃດ?� ້� ້- ເມື່ອເຮົຳປ່ອຍມື ສັງເກດເຫັນກວດນຳດື່ມເປັນແນວໃດ?� ້- ເວລຳບີບກວດຫຸບເຂົ້ຳ ແລະ ເວລຳປ່ອຍມືກວດກັບຄືນຮູບຮ່ຳງເດີມ ຍ້ອນຫຍັງ?- ຂະນະທີ່ບີບ ມືຂອງເຈົ້ຳຮູ້ສຶກແນວໃດ? - ຖ້ຳເອົຳຝຳກວດອອກ ແລ້ວບີບອີກຄັ້ງຈະເປັນແນວໃດ?- ມັນມີກຳນປ່ຽນແປງແນວໃດ?7) ໃຫ້ນັກຮຽນຕຳງໜ້ຳແຕ່ລະກຸ່ມຕອບ ເຊັ່ນ: ວິທີໃດແດ່ທີ່ພວກ ເຮົຳສຳມຳດບີບໄດ້ງ່ຳຍ (ມີຝຳປິດ ຫຼື ບ່ມີຝຳປິດ).�8) ຄູອະທິບຳຍເພີ່ມຕື່ມ: ຂະນະບີບກວດນຳດື່ມຫຸບເຂົ້ຳ ຫຼື ແວບ� ້ເຂົ້ຳ ເຮັດໃຫ້ມີອຳກຳດ ຫຼື ທຳດອຳຍ ຢູ່ໃນກວດມີກຳນຫົດຕົວການວັດ ແລະ ປະເມີນຜົນສັງເກດຄວຳມສົນໃຈ ແລະ ກຳນຕອບ ຄ�ຳຖຳມຂອງນັກຮຽນ.ການວັດ ແລະ ປະເມີນຜົນສັງເກດ, ຕິດຕຳມຊ່ວຍເຫຼືອ ແລະ ຊຸກຍູ້ ຜູ້ທີ່ຍັງບ່ທັນເຂົ້ຳໃຈ.�ການວັດ ແລະ ປະເມີນຜົນ- ຄູແນະນ�ຳ ແລະ ຕິດຕຳມຊ່ວຍເຫຼືອ.- ຫຳໂອກຳດນ�ຳໃຊ້ເກນກຳນໃຫ້ຄະ ແນນເພື່ອປະເມີນນັກຮຽນ.

116ແລະ ເມ່ອປ່ອຍມື ກວດນຳດ່ມກັບຄືນສູ່ສະພຳບເດີມ ຍ້ອນວ່ຳ ທຳດອຳຍຢູ່ໃນມີກຳນຫົດຢືດ ເຮັດໃຫ້ກວດກັບຄືນ ື�້ືສະພຳບເດີມ. ຖຳເປິດຝຳກວດອອກ ພວກເຮົຳສຳມຳດບີບກວດນ້ນໄດ້ງຳຍ ເພຳະວ່ຳອຳກຳດສຳມຳດ ເຂຳ ແລະ ້ັ່ົ ້ອອກໄດ້ສະດວກ.9) ຄູອະທິບຳຍເພີ່ມ: ອຳກຳດຢູ່ໃນກວດມີກຳນຫົດຢືດ ຍັງມີແຮງດັນຕື່ມອີກ.ຂັ້ນສະຫຼຸບ (5 ນາທີ)1) ໃຫ້ນັກຮຽນເບິ່ງປຶ້ມແບບຮຽນຫົວຂ�້ທີ 4 ແລະ ອະທິບຳຍໃຫ້ໝູ່ຟັງ.2) ຄູໃຫ້ນັກຮຽນອຳສຳສະໝັກປະມຳນ 1-2 ຄົນ ສະຫຼຸບໂດຍຫຍ້ດັ່ງນີ້:�- ບອກຊື່ຂອງທຳດອຳຍ?- ບອກຄຸນລັກສະນະຂອງທຳດອຳຍ?3) ຄູຮ່ວມກັບນັກຮຽນສະຫຼຸບ: ທຳດອຳຍມີຄວັນລົດ, ຄວັນໄຟ, ອຳຍນຳ, ອຳຍແກັດມອດໄຟ ແລະ ອື່ນໆ. � ້ຄຸນລັກສະນະຂອງ ທຳດອຳຍ: ມີຮູບຮ່ຳງ ຫຼື ຂະໜຳດບ່ແນ່ນອນ, ແຜ່ກະຈຳຍໄປທຸກທິດທຳງ ແລະ ຫົດຢືດໄດ້.�ກິດຈະກຳເສີມ:1) ຄູອຳດຈະໃຫ້ນັກຮຽນທົດລອງກຳນຫົດຢືດຂອງທຳດອຳຍ ໂດຍໃຊ້ຊີແລັງ (ຖ້ຳມີ).2) ແນະນ�ຳໃຫ້ນັກຮຽນດຶງກ້ຳນຊີແລັງອອກ ເພື່ອໃຫ້ມີອຳກຳດເຕັມຢູ່ໃນຊີແລັງ ເອົຳນິ້ວມືເບື້ອງຊ້ຳຍປິດປຳຍຊີແລັງ ໃຫ້ແໜ້ນ ໃຊ້ມືຂວຳດັນກ້ຳນຊີແລັງເຂົ້ຳ ແລ້ວປ່ອຍມືຂວຳ.3) ຄູຕັ້ງຄ�ຳຖຳມ: ເວລຳເຮົຳດັນກ້ຳນຊີແລັງເຂົ້ຳ ແລະ ປ່ອຍມືມັນຈະເປັນແນວໃດ? ຍ້ອນຫຍັງຈຶ່ງເປັນແນວນັ້ນ? ໃຫ້ນັກຮຽນຕອບ.4) ຄູອະທິບຳຍ ແລະ ສະຫຼຸບ: ເຮົຳດັນກ້ຳນຊີແລັງເຂົຳໄປໄດ້ ຍ້ອນວ່ຳ ທຳດອຳຍຢູ່ທຳງໃນຫົດຕົວເຂົຳ ແລະ ເມື່ອ ້້ເຮົຳປ່ອຍ ມືກ້ຳນຊີແລັງຈະກັບຄືນຍ້ອນທຳດອຳຍມັນຢືດຕົວອອກສູ່ສະພຳບເດີມ (ທຳດອຳຍຫົດຢືດໄດ້). ໑໑໖ສ ວ ສສະຫງວນລິຂະສິດ

117໑໑໗ບົດທີ 22 ດິນ ແລະ ຫີນເວລາ 2 ຊົ່ວໂມງ I. ຈຸດປະສົງເມື່ອຮອດທ້າຍບົດຮຽນ, ນັກຮຽນຈະສາມາດ: 1. ອະທິບາຍລັກສະນະພື້ນຖານ ແລະ ຈ�າແນກຄວາມແຕກຕ່າງຂອງດິນ ແລະ ຫີນແຕ່ລະປະເພດ.2. ທົດລອງ ແລະ ອະທິບາຍຜົນການທົດລອງກ່ຽວກັບການຊຶມຜ່ານຂອງນ�້າໃນດິນແຕ່ລະຊະນິດ.3. ບອກຄຸນປະໂຫຍດຂອງດິນ ແລະ ຫີນແຕ່ລະປະເພດໄດ້ບາງຢ່າງ.II. ການວັດ ແລະ ປະເມີນຜົນ 1. ສັງເກດ, ກວດສອບຄວາມຖືກຕ້ອງໃນເວລາຕອບຄາຖາມ ແລະ ເຮັດກິດຈະກາໄດ້ສາເລັດ.���2. ນາໃຊ້ເກນການໃຫ້ຄະແນນລຸ່ມນີ້ ເພື່ອປະເມີນນັກຮຽນ.�ຄະແນນທົດລອງ ແລະ ອະທິບາຍຜົນການທົດລອງກ່ຽວກັບການຊຶມຜ່ານຂອງນ້ຳໃນດິນແຕ່ລະຊະນິດ3ທົດລອງ ແລະ ອະທິບາຍຜົນການທົດລອງໄດ້ຖືກຕ້ອງ.2ທົດລອງໄດ້ ແຕ່ອະທິບາຍຜົນການທົດລອງບ�່ຖືກ.1ທົດລອງໄດ້ ແຕ່ບ່ສາມາດອະທິບາຍຜົນການທົດລອງໄດ້.�0ທົດລອງ ແລະ ອະທິບາຍຜົນການທົດລອງບ່ໄດ້.�III. ເນື້ອໃນຕົ້ນຕໍ1. ດິນມີ 3 ປະເພດ ຄື: ດິນໜຽວ, ດິນຊາຍ ແລະ ດິນຜຸຜຸ່ຍ.- ດິນໜຽວ ເປັນດິນທີ່ມີເນື້ອດິນລະອຽດ, ມີສີແດງ ຫຼື ສີນ�້າຕານ ເມື່ອມັນຖືກນ້າແລ້ວມັນຈະໜຽວ-ແໜ້ນ, �ເປັນດິນທີ່ອົມນ້າໄດ້ດີ ເຮັດໃຫ້ນ້າຊຶມຜ່ານໄດ້ຍາກ. ດັ່ງນັ້ນ, ດິນໜຽວຈຶ່ງມີຄວາມເໝາະສົມໃນການປັ້ນ ��ເປັນເຄື່ອງດິນເຜົາ ເຊັ່ນ: ຈອກ, ຖ້ວຍ, ຈານ, ໝ້, ດິນຈີ່...�- ດິນຜຸຜຸ່ຍ ຫຼື ດິນຮ່ວນ ເປັນດິນທີ່ປະສົມກັນລະຫວ່າງດິນໜຽວ, ດິນຊາຍ ແລະ ພືດທີ່ເນົ່າເປື່ອຍ, ເນື້ອດິນ ບ່ລະອຽດປານໃດ, ມີສີດ�າ ຫຼື ສີນ້າຕານເຂັ້ມ, ອົມນ້າໄດ້ປານກາງເມື່ອທຽບກັບດິນໜຽວ ແລະ ດິນຊາຍ, ���ນ້າຊຶມຜ່ານໄດ້ດີກວ່າດິນໜຽວ ດິນປະເພດນີ້ເໝາະສົມກັບການປູກພືດ.�- ດິນຊາຍ ເປັນດິນທ່ມີເນ້ອດິນບ່ລະອຽດ, ມີສີແດງປົນຂາວ ຫື ສີນ້າຕານອ່ອນ, ເປັນເມັດນ້ອຍໆ ແລະ ແຂງ, ີື�ຼ�ບ່ອົມນ້າໄດ້ດີ ນ້າໄຫຼຜ່ານໄດ້ງ່າຍ. ດິນປະເພດນີ້ເໝາະສົມກັບການປູກພືດທີ່ຕ້ອງການນ້າໜ້ອຍ ແລະ ����ປະສົມກັບປູນເພື່ອກ່ສ້າງ (ດິນຊາຍທີ່ຮ່ອນແລ້ວ ຫຼື ບ່ມີຫຍັງປົນ).��2. ຫີນມີຂະໜາດ ແລະ ຮູບຮ່າງທີ່ແຕກຕ່າງກັນ ເຊັ່ນ: ມົນ, ກົມ, ຍາວ; ມີສີຂາວ, ສີແດງ, ສີດ�າ, ສີເຫຼືອງ... ຫີນມີຄຸນປະໂຫຍດຫຼາຍຢ່າງ ເຊ່ນ: ເປັນເຄ່ອງໃຊ້: ໂຕະ, ຕ່ງ, ຄົກ, ສາກ, ຫີນຝົນພ້າ...; ເຄ່ອງປະດັບ: ແຫວນ, ັືັືສາຍແຂນ, ສາຍຄ�, ຕຸ້ມຫູ...; ກ່ສ້າງ: ເຮືອນ, ຫົນທາງ, ຂົວ...�IV. ສື່ການຮຽນການສອນ1. ປຶ້ມແບບຮຽນ ແລະ ສ�ສີຊະນິດຕ່າງໆ. 2. ດິນໜຽວ, ດິນຜຸຜຸ່ຍ ແລະ ດິນຊາຍ (ຄູກຽມໃສ່ຖົງມາ).3. ຫີນຊະນິດຕ່າງໆທີ່ມີລັກສະນະ ແລະ ສີທີ່ແຕກຕ່າງກັນ (ຄູ ຫຼື ນັກຮຽນກຽມມາ).4. ມີດຕັດ, ນ້າ, ແວ່ນຂະຫຍາຍ, ກະຕຸກນ້າດື່ມເປົ່າ 4 ຕຸກຕ່ກຸ່ມ (ຄູ ຫຼື ນັກຮຽນກຽມມາ).���

118 ໑໑໘ V. ກິດຈະກໍາການຮຽນການສອນຊົ່ວໂມງທີ 1ຂັ້ນນໍາເຂົ້າສູ່ບົດຮຽນ (5 ນາທີ)ຖາມ-ຕອບຄວາມຮູ້ກ່ຽວກັບດິນ ແລະ ຫີນ1) ຄູຖາມນັກຮຽນວ່າ: ໃຜຍັງຈື່ຢູ່ບ່ ອາທິດຜ່ານມາໃນວິຊາວິທະຍາສາດ ແລະ ສິ່ງແວດລ້ອມເຮົາໄດ້ຮຽນກ່ຽວກັບ�ຫຍັງ?2) ໃຫ້ນັກຮຽນອາສາສະໝັກ 2-3 ຕອບ ແລະ ຄູຖາມອີກວ່າແຕ່ລະຄົນໄດ້ຮຽນຄືກັນບ�່ ຫຼື ມີຜູ້ໃດຕ່າງຈາກນີ້?3) ຄູສະຫຼຸບໃຫ້ຖືກຕ້ອງຕາມທີ່ໄດ້ຮຽນມາ.4) ຫຼັງຈາກນັ້ນຄູຈຶ່ງສະເໜີວ່າ ມື້ນີ້ຈະໄດ້ຮຽນກ່ຽວກັບດິນ ແລະ ຫີນ. 5) ຄູຖາມນັກຮຽນອີກວ່າ: - ນັກຮຽນເຄີຍສັງເກດດິນ ແລະ ຫີນບ�່? - ດິນມີສີຫຍັງ? ດິນແຕ່ລະບ່ອນມີສີຄືກັນ ຫຼື ຕ່າງກັນ?- ຫີນແຕ່ລະຊະນິດມີຂະໜາດເທົ່າກັນບ�່?6) ໃຫ້ນັກຮຽນອາສາສະໝັກ 2-3 ຕອບຕາມຄວາມເຂ້າໃຈຂອງເຂົາເຈ້າ ແລະ ຄູຈ່ງເວົ້າວ່າມ້ນ້ພວກເຮົາຈະໄດ້ຮຽນ ົົຶືີກ່ຽວກັບລັກສະນະ ແລະ ຄຸນປະໂຫຍດຂອງດິນ.ຂັ້ນຈັດກິດຈະກໍາການຮຽນ (15 ນາທີ)1. ສົນທະນາເປັນກຸ່ມກ່ຽວກັບລັກສະນະ ແລະ ຄຸນປະໂຫຍດຂອງດິນ1) ຄູແບ່ງນັກຮຽນອອກເປັນກຸ່ມ, ກຸ່ມລະ 3-4 ຄົນ (ແຕ່ລະກຸ່ມຕ້ອງມີຍິງ, ຊາຍ ໃນອັດຕາສ່ວນທີ່ເທົ່າກັນ ຫຼື ໃກ້ຄຽງກັນ).2) ຄູຢາຍດິນ 3 ຊະນິດທີ່ກຽມມາໃຫ້ແຕ່ລະກຸ່ມ ພ້ອມແນະນ�າໃຫ້ນັກຮຽນແຕ່ລະຄົນພາຍໃນກຸ່ມສັງເກດ (ຖ້າມີ ແວ່ນຂະຫຍາຍແມ່ນໃຫ້ໃຊ້ສ່ອງເບິ່ງ), ຈັບ ຫຼື ສ�າຜັດດິນແຕ່ລະຊະນິດ ແລະ ສົນທະນາກັນພາຍໃນກຸ່ມກ່ຽວກັບ ລັກສະນະຂອງດິນ ຕາມຄ�າຖາມລຸ່ມນີ້:- ດິນມີຈັກປະເພດ?- ດິນແຕ່ລະຊະນິດມີສີຄືກັນບ�່? - ດິນແຕ່ລະຊະນິດມີຂະໜາດແຕກຕ່າງກັນບ�່?- ເນື້ອດິນແຕ່ລະຊະນິດແຕກຕ່າງກັນແນວໃດ?3) ໃຫ້ແຕ່ລະກຸ່ມຕອບຄ�າຖາມ ແລະ ສົນທະນາກັນໃນຫ້ອງ.4) ໃຫ້ນັກຮຽນ 4-5 ຄົນຕອບ. ຖ້ານັກຮຽນບ�່່ສາມາດຕອບໄດ້ ຄູຕ້ອງຖາມເຈາະຈີ້ມກ່ຽວກັບລັກສະນະຂອງດິນແຕ່ລະປະເພດ.5) ຄູ ແລະ ນັກຮຽນຮ່ວມກັນສະຫຼຸບ ພ້ອມທັງຂຽນໃສ່ກະດານ ແລ້ວໃຫ້ນັກຮຽນຈົດກ່າຍເອົາ: ດິນແຕ່ລະຊະນິດມີລັກສະນະທີ່ແຕກຕ່າງກັນ ເຊິ່ງເພິ່ນໄດ້ແບ່ງອອກເປັນ 3 ປະເພດ ຄື: ດິນໜຽວ, ດິນຜຸຜຸ່ຍ ຫຼື ດິນຮ່ວນ ແລະ ດິນຊາຍ.ດິນປະເພດຕ່າງໆສີເນື້ອຂອງດິນດິນໜຽວສີແດງ ຫຼື ສີນ�້າຕານເຂັ້ມເປັນກ້ອນ, ເມື່ອຖືກນ�້າແລ້ວມັນຈະໜຽວ-ແໜ້ນ.ດິນຜຸຜຸ່ຍສີດາ ຫຼື ສີນ�້າຕານເຂັ້ມ�ມີລັກສະນະເປັນເມັດ, ເນື້ອດິນບ�່ລະອຽດປານໃດ.ດິນຊາຍສີຂາວ ຫຼື ສີນ�້າຕານອ່ອນເປັນເມັດນ້ອຍໆ, ແຂງ, ເນື້ອດິນບ່ລະອຽດ.�ການວັດ ແລະ ປະເມີນຜົນຄູສງເກດການປະຕບດກິດຈະກຳ ັິັພາຍໃນກຸ່ມຂອງນັກຮຽນ ແລະ ພະຍາຍາມໃຊ້ຄຳຖາມເຈາະຈ້ມເພ່ອີືໃຫເຫນລກສະນະຂອງດນແຕລະ ້ັັິ່ຊະນິດໄດ້ຢ່າງຈະແຈ້ງ.ສ ວ ສສະຫງວນລິຂະສິດ

119໑໑໙ຂັ້ນຝຶກປະຕິບັດ ແລະ ນໍາໃຊ້ (20 ນາທີ)2. ທົດລອງການຊຶມຜ່ານຂອງນໍ້າໃນດິນປະເພດຕ່າງໆ1) ຄູອະທິບາຍຄ�າສັບ “ການຊຶມຜ່ານ” ໃຫ້ນັກຮຽນ: ການຊຶມຜ່ານໝາຍເຖິງ ນ້າສາມາດໄຫຼຜ່ານ ຫຼື ຊຶມຜ່ານດິນ �ໄປໄດ້.2) ຄູຈັບເອົາຖົງດິນແຕ່ລະຊະນິດຂຶ້ນມາແລ້ວຖາມນັກຮຽນວ່າ ນີ້ເອີ້ນວ່າດິນຫຍັງ? (ທວນຄືນກິດຈະກ�າຜ່ານມາ).3) ຄູໃຫ້ນັກຮຽນຈົດເອົາຕາຕະລາງລຸ່ມນີ້ໃສ່ປຶ້ມຂຽນ ພ້ອມຂຽນການຄາດເດົາວ່າ: ເມື່ອເຮົາເອົານ�້າຖອກໃສ່ໃນປະລິມານເທ່າກັນ ແລ້ວດິນຊະນິດໃດນ້າຈະສາມາດຊຶມຜ່ານໄດ້ຫຼາຍ? ດິນຊະນິດໃດນ້າຈະຊຶມຜ່ານໄດ້ໜ້ອຍ?ົ��ດິນແຕ່ລະຊະນິດການຄາດເດົາກ່ອນການທົດລອງຜົນຂອງການທົດລອງດິນໜຽວດິນຜຸຜຸ່ຍດິນຊາຍ4) ຄູກະກຽມອຸປະກອນການທົດລອງໃຫ້ແຕ່ລະກຸ່ມ ແລະ ນ�າພານັກຮຽນປະຕິບັດ ດັ່ງນີ້:- ຕຸກນ້າດ່ມເປ່າກ່ມລະ 4 ຕຸກ ແລ້ວນາເອົາ 3 ຕຸກ ມາຕັດເຄ່ງກາງ, ດ້ານປາກຕຸກເອົາໄວ້ໃສ່ດິນ 3 ຊະນິດ,�ືົຸ�ິດ້ານກ້ນຂອງຕຸກເອົາໄວ້ເປັນບ່ອນໂຕ່ງນ້າຈາກການທົດລອງ ແລະ ເອົາຝາຕຸກທັງ 3 ມາເຈາະເປັນຮູນ້ອຍໆ ົ�ແລ້ວອັດໄວ້ໝົດທຸກຕຸກ (ຖ້າຄູສາມາດຫາຜ້າແພບາງໆທ່ນ້າສາມາດຊຶມຜ່ານໄດ້ ແມ່ນໃຫ້ຕັດຜ້າແພປົກປາກ ີ�ຕຸກນ້າ ແລ້ວເອົາຢາງຮັດຕິດກັບປາກຕຸກ ເພື່ອເຮັດໃຫ້ດິນບ່ສາມາດລອດຜ່ານໄດ້) ພ້ອມໝາຍເລກ 1, 2, ��3 ໃສ່ແຕ່ລະຕຸກ. ສ່ວນອີກຕຸກໜຶ່ງແມ່ນໃສ່ນ�້າທີ່ສະອາດເພື່ອໄປຖອກລົງດິນແຕ່ລະຊະນິດ.- ເອົາດິນແຕ່ລະຊະນິດ (ດິນໜຽວ, ດິນຜຸຜຸ່ຍ, ດິນຊາຍ) ມາທຸບໃຫ້ມຸ່ນລະອຽດ ແລ້ວເອົາໃສ່ໃນຕຸກສ່ວນທີ່ ມີຝາປິດທີ່ກຽມໄວ້ໃນປະລມານເທາກັນ (ເຄິ່ງຕກ) ຄື: ເອົາດິນໜຽວໃສ່ໃນຕຸກໝາຍເລກ 1, ເອົາດິນຜຸຜຸ່ຍໃສ່ໃນ ິົຸ່ຕຸກໝາຍເລກ 2 ແລະ ເອົາດິນຊາຍໃສ່ໃນຕຸກໝາຍເລກ 3.- ເອົາຕຸກທີ່ບັນຈຸດິນທັງ 3 ຊະນິດ ມາຊຸບໃສ່ດ້ານກົ້ນຂອງຕຸກທັງ 3 ທີ່ກຽມໄວ້.- ເອົານ້າໃນປະລິມານເຄ່ງຕຸກ (ບ່ໃຫ້ຫຼາຍກວ່າພາຊະນະທ່ຮອງຮັບ �ິ�ີນ້າ ແລະ ທຸກໆຕຸກຕ້ອງໃສ່ນ້າໃນປະລິມານທເທາກນ).��ີ ່ົ ່ັ- ຫັງຈາກນ້ນ, ໃຫ້ນັກຮຽນຖອກນ້າໃສ່ດິນແຕ່ລະຊະນິດພ້ອມກັນ, ຼັ�ໃຫ້ສັງເກດເບ່ງປະລິມານນ້າທ່ໄຫຼອອກຂອງແຕລະຕກ ິ�ີຸ່ແລະ ບັນທຶກຜົນໃສ່ຕາຕະລາງຂ້າງເທິງ.5) ໃຫ້ນັກຮຽນສົນທະນາຜົນການທົດລອງພາຍໃນກຸ່ມຕາມຄາຖາມຕ່ໄປນີ້:��- ມີຜູ້ໃດເດົາຖືກແດ່?- ດິນຊະນິດໃດນ້າສາມາດຊຶມຜ່ານໄດ້ຫຼາຍກວ່າໝູ່?�- ດິນຊະນິດໃດນ້າສາມາດຊຶມຜ່ານໄດ້ໜ້ອຍກວ່າໝູ່?�6) ໃຫ້ຕາງໜ້າແຕ່ລະກຸ່ມອະທິບາຍຜົນການຄາດເດົາ ແລະ ຜົນການທົດລອງ.7) ຄູອະທິບາຍ ແລະ ສະຫຼຸບ ຕາມຄວາມເປັນຈິງ.ການວັດ ແລະ ປະເມີນຜົນຄູສັງເກດການປະຕິບັດການທົດ ລອງຂອງນັກຮຽນ ແລະ ປະເມີນນັກຮຽນ ໂດຍນາໃຊ້ເກນການໃຫ້ຄະ �ແນນ.

120 ໑໒໐ ດິນໜຽວດິນຜຸຜຸ່ຍດິນຊາຍຜົນການທົດລອງການຊືມຜ່ານຂອງນ�້າໃນດິນປະເພດຕ່າງໆຂັ້ນສະຫຼຸບ (5 ນາທີ)1) ຄູໃຫ້ນັກຮຽນສະຫຼຸບ ສິ່ງທີ່ໄດ້ຮຽນ ໃນຊົ່ວໂມງນີ້ມີຫຍັງແດ່? ໃຫ້ນັກຮຽນ 3-4 ລາຍງານໂດຍຫຍ�້.2) ຫຼັງຈາກນັ້ນຄູຈຶ່ງຊ່ວຍນັກຮຽນສະຫຼຸບ ຄື: - ດິນມີ 3 ປະເພດ ຄື: ດິນໜຽວ, ດິນຜຸຜຸ່ຍ ແລະ ດິນຊາຍ.- ດິນໜຽວເປັນດິນທ່ນ້າອົມນ້າໄດ້ດີ ເຮັດໃຫ້ນ້າຊຶມຜ່ານໄດ້ຍາກ. ດ່ງນ້ນ, ດິນໜຽວຈ່ງມີຄວາມ ເໝາະສົມໃນການ ີ���ັັຶປັ້ນເປັນເຄື່ອງດິນເຜົາ ເຊັ່ນ: ຈອກ, ຖ້ວຍ, ຈານ, ໝ້, ດິນຈີ່...�- ດິນຜຸຜຸ່ຍ ຫຼື ດິນຮ່ວນ ເປັນດິນທີ່ມີເນື້ອດິນບ�່ລະອຽດປານໃດ, ອົມນ້າໄດ້ປານກາງເມື່ອທຽບກັບດິນໜຽວ �ແລະ ດິນຊາຍ, ນ�້າຊຶມຜ່ານໄດ້ດີກວ່າດິນໜຽວ ດິນປະເພດນີ້ເໝາະສົມກັບການປູກພືດ.- ດິນຊາຍ ເປັນດິນທີ່ມີເນື້ອດິນບ່ລະອຽດ, ບ�່ອົມນ້າໄດ້ດີ ນ້າໄຫຼຜ່ານໄດ້ງ່າຍ. ດິນປະເພດນີ້ເໝາະສົມກັບ ���ການປູກພືດທີ່ຕ້ອງການນ�້າໜ້ອຍ ແລະ ປະສົມກັບປູນເພື່ອກ�່ສ້າງ.ຊົ່ວໂມງທີ 2ຂັ້ນນໍາເຂົ້າສູ່ບົດຮຽນ (5 ນາທີ)ຖາມ-ຕອບ ກ່ຽວກັບຫີນ1) ຄູຖາມນັກຮຽນວ່າ: - ນັກຮຽນເຄີຍເຫັນຫີນບ່?�- ຫີນແຕ່ລະຊະນິດຄືກັນ ຫຼື ຕ່າງກັນແນວໃດ?- ນັກຮຽນເຄີຍເຫັນເພິ່ນນ�າໃຊ້ຫີນເຮັດຫຍັງແດ່?2) ໃຫ້ນັກຮຽນ 4-6 ຄົນຕອບ.3) ຄູສະເໜີວ່າ ຊົ່ວໂມງນີ້ພວກເຮົາຈະໄດ້ຮຽນລັກສະນະ ແລະ ຄຸນປະໂຫຍດຂອງຫີນ. ຂັ້ນຈັດກິດຈະກໍາການຮຽນ (20 ນາທີ)3. ສົນທະນາເປັນກຸ່ມ ກ່ຽວກັບລັກສະນະ ແລະ ຄຸນປະໂຫຍດຂອງຫີນຂ�້ແນະນຳສາລັບການປະຕິບັດກິດຈະກຳນີ້: ຄູຕ້ອງກະກຽມຫີນທີ່ມີລັກສະນະແຕກຕ່າງກັນມານ�າ ເພື່ອປ້ອງກັນ �ໃນກ�ລະນີບາງໂຮງຮຽນທີ່ບ�່ມີກ້ອນຫີນ.1) ຄູແນະນ�າໃຫ້ນັກຮຽນຄົ້ນຄວ້າເປັນກຸ່ມ.2) ຄູອະທິບາຍວ່າ ໃນຊົ່ວໂມງນີ້ ພວກເຮົາຈະໄດ້ອອກໄປສັງເກດລັກສະນະຂອງຫີນຊະນິດຕ່າງໆໃນບ�ລິເວນ ເດີ່ນໂຮງຮຽນ. ສະນັ້ນ, ນັກຮຽນທຸກຄົນຕ້ອງມີຄວາມລະມັດລະວັງຈາກສັດຊະນິດຕ່າງໆ, ບ�່ເຂົ້າໃກ້ບ່ອນທີ່ເປັນ ອັນຕະລາຍ ແລະ ຕ້ອງຟັງຄ�າແນະນ�າຈາກຄູ.3) ຄູນ�າພານັກຮຽນອອກໄປສັງເກດລັກສະນະຂອງຫີນຊະນິດຕ່າງໆໃນບ�ລິເວນເດີ່ນໂຮງຮຽນ ແລະ ແນະນ�າໃຫ້ນັກຮຽນ ສັງເກດຫີນຫຼາຍໆຊະນິດທີ່ມີຄວາມແຕກຕ່າງກັນ ເຊັ່ນ: ຂະໜາດ, ຮູບຮ່າງ, ສີຂອງຫີນ ແລະ ການນ�າໃຊ້ຄຸນປະໂຫຍດຂອງຫີນທ່ນັກຮຽນສັງເກດເຫັນ ພ້ອມແນະນາໃຫ້ນັກຮຽນເອົາຫີນທີ່ມີຂະໜາດນ້ອຍກັບມາຫ້ອງຮຽນນ�າ.ີ�ສ ວ ສສະຫງວນລິຂະສິດ

121໑໒໑4) ໃຫ້ນັກຮຽນສົນທະນາກັນພາຍໃນກຸ່ມກ່ຽວກັບລັກສະນະ ແລະ ຄຸນປະໂຫຍດຂອງຫີນ ທີ່ນັກຮຽນສັງເກດເຫັນ ຈາກການສ�າຫຼວດນອກຫ້ອງຮຽນ ແລະ ປຽບທຽບໃສ່ປຶ້ມແບບຮຽນຂ້ທີ 5 ໂດຍອີງຕາມ ຄ�າຖາມລຸ່ມນີ້:�- ນັກຮຽນສັງເກດເຫັນຫີນຊະນິດໃດແດ່?- ແຕ່ລະຊະນິດຄືກັນ ແລະ ຕ່າງກັນແນວໃດ?- ສາຫຼວດບລິເວນເດ່ນໂຮງຮຽນສັງເກດເຫັນເພ່ນເອົາຫີນມາເຮັດ ��ີິຫຍັງແດ່?- ຢູ່ໃນບ້ານ, ເຮືອນຂອງນັກຮຽນເດ ເຫັນເພິ່ນນ�າໃຊ້ຫີນມາເຮັດ ຫຍັງແດ່?5) ໃຫ້ນັກຮຽນແຕ່ລະຄົນສັງເກດ ແລະ ສົນທະນາກັນພາຍໃນກຸ່ມ. ຫຼັງຈາກນັ້ນໃຫ້ຕາງໜ້າແຕ່ລະກຸ່ມຕອບ.6) ຄູສັງລວມຄ�າຕອບຂອງນັກຮຽນ ແລະ ສະຫຼຸບ ພ້ອມທັງຂຽນໃສ່ກະດານໃຫ້ນັກຮຽນຈົດກ່າຍເອົາ: - ຫີນມີຂະໜາດ ແລະ ຮູບຮ່າງທ່ແຕກຕ່າງກັນ ເຊ່ນ: ມົນ, ກົມ, ຍາວ; ມີສີຂາວ, ສີແດງ, ສີດາ, ສີເຫືອງ... ີັ�ຼ- ຫີນມີຄຸນປະໂຫຍດຫຼາຍຢ່າງເປັນຕົ້ນແມ່ນ ເຄື່ອງໃຊ້: ໂຕະ, ຕັ່ງ, ຄົກ, ສາກ, ຫີນຝົນພ້າ...; ເຄື່ອງປະດັບ: ແຫວນ, ສາຍແຂນ, ສາຍຄ, ຕຸ້ມຫູ...; ກ່ສ້າງ: ເຮືອນ, ຫົນທາງ, ຂົວ...��ຂັ້ນຝຶກປະຕິບັດ ແລະ ນໍາໃຊ້ (15 ນາທີ)4. ແຕ້ມຮູບ ແລະ ວັດແທກຂະໜາດຂອງກ້ອນຫີນ1) ຄູແນະນ�າໃຫ້ນັກຮຽນເລືອກເອົາຫີນທີ່ເກັບມາຜູ້ລະ 1 ກ້ອນ (ພະຍາຍາມແນະນ�ານັກຮຽນເລືອກເອົາກ້ອນຫີນທີ່ມີຮູບຮ່າງແຕກຕ່າງກັນ). 2) ໃຫ້ນັກຮຽນແຕ່ລະຄົນສັງເກດກ້ອນຫີນທ່ຕົນເອງໄດ້ຮັບ ພ້ອມບັນທຶກລັກສະນະພາຍນອກບາງຢ່າງທ່ສັງເກດເຫັນ, ີີໃຊ້ໄມ້ບັນທັດວັດແທກຄວາມຍາວຂອງກ້ອນຫີນ ແລະ ແຕ້ມຮູບກ້ອນຫີນນັ້້ນ (ຖ້າໂຮງຮຽນໃດມີຄວາມສະດວກ ແມ່ນໃຫ້ລະບາຍສີພ້ອມ).3) ຫັງຈາກແຕ້ມແລ້ວໃຫ້ແຕ່ລະຄົນອະທິບາຍ ລັກສະນະໂດຍລວມຂອງ ຼກ້ອນຫີນທີ່ຕນເອງແຕ້ມ ຕາມຄາຖາມລຸ່ມນີ້ ພ້ອມຍົກກ້ອນຫີນຈິງ ົ�ແລະ ຮູບທີ່ແຕ້ມໃຫ້ໝູ່ເບິ່ງ.- ກ້ອນຫີນນ້ນມີຮູບຮ່າງເປັນແນວໃດ? (ມົນ, ກົມ, ຍາວ...). ັ- ກ້ອນຫີນນ້ນເປັນສີຫຍັງ?ັ- ກ້ອນຫີນນັ້ນມີຄວາມຍາວເທົ່າໃດ?ຕົວຢ່າງ: ການແຕ້ມຮູບ ແລະ ວັດແທກຄວາມຍາວຂອງກ້ອນຫີນ.10 ຊັງຕີແມັດການວັດ ແລະ ປະເມີນຜົນຄູສັງເກດຄວາມເຂ້າໃຈຂອງນັກ ົຮຽນ ແລະ ຊ່ວຍແນະນຳລັກສະນະ ຂອງຫີນແຕ່ລະຊະນິດ.ການວັດ ແລະ ປະເມີນຜົນສັງເກດການແຕ້ມຮູບຂອງນັກຮຽນ ແລະ ຊ່ວຍແນະນຳໃຫ້ນັກຮຽນ ແຕ້ມຖືກຕາມລັກສະນະຂອງກ້ອນ ຫີນນັ້ນ.

1224) ຄູສັງເກດເບ່ງຮູບທ່ນັກຮຽນແຕ້ມ ແລ້ວຍ້ອງຍຜ້ທ່ແຕ້ມງາມ ແລະ ຖືກຕາມລັກສະນະຂອງກ້ອນຫີນຈິງທ່ຕົນເອງ ິີ�ູີີແຕ້ມ ພ້ອມຍົກໃຫ້ນັກຮຽນຜູ້ອື່ນໆເບິ່ງ. ຂັ້ນສະຫຼຸບ (5 ນາທີ)1) ຄູໃຫ້ນັກຮຽນສະຫຼຸບ ສິ່ງທີ່ໄດ້ຮຽນໃນຊົ່ວໂມງນີ້ມີຫຍັງແດ່? ໃຫ້ນັກຮຽນອາສາສະໝັກ 2 ຄົນຕອບໂດຍຫຍ້.�2) ຫຼັງຈາກນັ້ນຄູຈຶ່ງຊ່ວຍນັກຮຽນສະຫຼຸບວ່າ: ຫີນມີຂະໜາດ ແລະ ຮູບຮ່າງທີ່ແຕກຕ່າງກັນ ເຊັ່ນ: ມົນ, ກົມ, ຍາວ; ມີສີຂາວ, ສີແດງ, ສີດາ, ສີເຫືອງ... ຫີນມີຄຸນປະໂຫຍກຫຼາຍຢ່າງ ເປັນຕ້ນແມ່ນເຄ່ອງໃຊ້: ໂຕະ, ຕ່ງ, ຄົກ, ສາກ, �ຼົືັຫີນຝົນ (ລັບ) ພ້າ...; ເຄື່ອງປະດັບ: ແຫວນ, ສາຍແຂນ, ສາຍຄ, ຕຸ້ມຫູ...; ກ່ສ້າງ: ເຮືອນ, ຫົນທາງ, ຂົວ...�� ໑໒໒ສ ວ ສສະຫງວນລິຂະສິດ

123໑໒໓ບົດທີ 23 ດວງອາທິດເວລາ 2 ຊົ່ວໂມງ I. ຈຸດປະສົງເມື່ອຮອດທ້າຍບົດຮຽນ, ນັກຮຽນຈະສາມາດ: 1. ອະທິບາຍຄວາມເປັນຈິງຕ່າງໆກ່ຽວກັບດວງອາທິດ. 2. ບອກໄລຍະເວລາດວງອາທິດໃນຕອນເຊົ້າ, ສວາຍ ແລະ ແລງ. 3. ວັດແທກເວລາ ຫຼື ເງົາຂອງດວງອາທິດແບບໃຊ້ຫົວໜ່ວຍບໍ່ມາດຕະຖານໄດ້. II. ການວັດ ແລະ ປະເມີນຜົນ 1. ສັງເກດ, ກວດສອບຄວາມຖືກຕ້ອງໃນເວລາຕອບຄໍາຖາມ ແລະ ເຮັດກິດຈະກໍາໄດ້ສໍາເລັດ.2. ນໍາໃຊ້ເກນການໃຫ້ຄະແນນລຸ່ມນີ້ ເພື່ອປະເມີນນັກຮຽນ.ຄະແນນອະທິບາຍຄວາມເປັນຈິງຕ່າງໆກ່ຽວກັບດວງອາທິດ 3ອະທິບາຍຄວາມເປັນຈິງຕ່າງໆກ່ຽວກັບດວງອາທິດໄດ້ 5 ຢ່າງ ຫຼື ຫຼາຍກວ່ານັ້ນ ເຊັ່ນ: - ໃຫ້ແສງສະຫວ່າງໃນການເບິ່ງເຫັນວັດຖຸຕ່າງໆ. - ໃຫ້ຄວາມອົບອຸ່ນແກ່ຄົນ ແລະ ສັດ. - ປ່ຽນແປງໄປຕະຫຼອດມື້.- ແສງຈາກດວງອາທິດຊ່ວຍໃຫ້ພືດສ້າງອາຫານ.- ບອກໄລຍະເວລາຈາກການວັດແທກເງົາຂອງດວງອາທິດ.2ອະທິບາຍໄດ້ 3-4 ຢ່າງກ່ຽວກັບຄຸນປະໂຫຍດຂອງດວງອາທິດ.1ອະທິບາຍໄດ້ 1-2 ຢ່າງກ່ຽວກັບຄຸນປະໂຫຍດຂອງດວງອາທິດ.0ອະທິບາຍບໍ່ໄດ້ຈັກຢ່າງກ່ຽວກັບຄຸນປະໂຫຍດຂອງດວງອາທິດ.III. ເນື້ອໃນຕົ້ນຕໍ1. ດວງອາທິດມີຄວາມຮ້ອນ ແລະ ແສງສະຫວ່າງໃນຕົວເອງ.2. ຄົນ, ສັດ ແລະ ພືດ ຕ້ອງອາໄສຄວາມຮ້ອນ ແລະ ແສງສະຫວ່າງຈາກດວງອາທິດ ຖ້າບ່ມີແສງສະຫວ່າງຈາກດວງ ໍອາທດໂລກທີ່ພວກເຮົາອາໄສຢູ່ຈະໜາວ ແລະ ມືດ ເຮັດໃຫ້ຄົນ, ສັດ ແລະ ພືດຕາຍໝົດ.ິ3. ຄົນເຮົາໄດ້ຮັບແສງ ແລະ ຄວາມຮ້ອນຈາກດວງອາທິດ, ແສງສະຫວ່າງຊ່ວຍໃຫ້ພວກເຮົາເບ່ງເຫັນສ່ງຕ່າງໆ ແລະ ິິຄວາມຮ້ອນຈາກດວງອາທິດຊ່ວຍໃຫ້ຄົນ ແລະ ສັດອົບອຸ່ນ.4. ແສງຈາກດວງອາທິດຊ່ວຍພືດສ້າງສານອາຫານ. 5. ເງົາຂອງດວງອາທິດສາມາດຊີ່ບອກໄລຍະເວລາໄດ້ (ເຊົ້າ, ສວາຍ, ແລງ...). IV. ສື່ການຮຽນການສອນ1. ປ້ມແບບຮຽນ, ໂມງ, ກ້ອນຫີນນ້ອຍຈໍານວນ 12 ກ້ອນຕ່ກ່ມ.ຶໍຸ2. ເຈ້ຍແຜ່ນໃຫຍ່ ຫື ກະດານແຂງ ແລະ ສໍສີ.ຼ3. ຄູແນະນໍາໃຫ້ນັກຮຽນກຽມອຸປະກອນມາແຕ່ບ້ານ: ໄມ້ທູ່ ຫຼື ຄູກຽມມາ 1 ອັນ ສໍາລັບ 4-6 ຄົນ.

124 ໑໒໔ V. ກິດຈະກໍາການຮຽນການສອນຊົ່ວໂມງທີ 1ຂັ້ນນໍາເຂົ້າສູ່ບົດຮຽນ (10 ນາທີ)1) ຄູຖາມນັກຮຽນວ່າ:- ພວກເຂົາເຫັນຫຍັງເລື້ອຍໆຢູ່ໃນທ້ອງຟ້າ?- ແມ່ນຫຍັງຢູ່ເທິງທ້ອງຟ້າທີ່ເຮັດໃຫ້ພວກເຮົາອົບອຸ່ນ ແລະ ຮ້ອນໃນບາງເທ່ືອ? (ດວງອາທິດ ຫຼື ຕາເວັນ).2) ນັກຮຽນ 2-3 ຄົນ ຕອບຄໍາຖາມ.3) ຄູທົບທວນຄືນບົດທີ 28 ກ່ຽວກັບດວງອາທິດ ຂັ້ນ ປ.1 ເຊັ່ນ: ດວງອາທິດມີແສງສະຫວ່າງຂອງມັນເອງ, ດວງ ອາທິດ (ຕາເວັນ ຫຼື ດວງອາທິດ) ມີການເຄື່ອນຍ້າຍ, ປ່ຽນແປງທີ່ຕັ້ງຕະຫຼອດເວລາ ຈຶ່ງເຮັດໃຫ້ເກີດກາງເວັນ ແລະ ກາງຄືນ. ດັ່ງນັ້ນ, ໃນຕອນເຊົ້າ ພວກເຮົາຈະເຫັນດວງອາທິດຂຶ້ນ, ຈາກນັ້ນ. ກໍຈະເຄື່ອນໄປອີກຟາກໜຶ່ງໃນ ຕອນແລງເປັນແບບນີ້ທຸກໆວັນ. 4) ມ້ນີ້ພວກເຮົາຈະໄດ້ສືບຕໍ່ຮຽນອີກຕື່ມກ່ຽວກັບຄຸນປະໂຫຍດຂອງອາທິດທີ່ມີຕໍ່ຄົນ, ສັດ, ພືດ. ການບອກເວລາໃນ ືແຕ່ລະຕອນໃນໜຶ່ງວັນ ແລະ ພວກເຮົາຈະໄດ້ຮຽນກ່ຽວກັບການວັດແທກການເຄ່ອນທ່ຂອງດວງອາທິດໂດຍນໍາ ືີໃຊ້ໄມ້ທູ່ ແລະ ກ້ອນຫີນ.ຂັ້ນຈັດກິດຈະກໍາການຮຽນ (15 ນາທີ)1. ສົນທະນາກຸ່ມກ່ຽວກັບຄຸນປະໂຫຍດຂອງຂອງດວງອາທິດ1) ຄູແບ່ງນັກຮຽນອອກເປັນກຸ່ມ, ກຸ່ມລະ 3 ຄົນ ແລະ ແຕ່ລະກຸ່ມຕອບຄໍາຖາມດັ່ງລຸ່ມນີ້:- ດວງອາທິດຊ່ວຍໃຫ້ພວກເຮົາເບິ່ງເຫັນສິ່ງຕ່າງໆ ຫຼື ຖ້າພວກເຮົາບໍ່ມີດວງອາທິດແລ້ວຈະເປັນແນວໃດ?- ດວງອາທິດຊ່ວຍໃຫ້ພວກເຮົາອົບອຸ່ນ ຫຼື ຖ້າພວກເຮົາບໍ່ມີດວງອາທິດແລ້ວຈະເປັນແນວໃດ?- ດວງອາທິດຊ່ວຍໃຫ້ພືດ ຫຼື ຕົ້ນເຂົ້າຂອງພວກເຮົາເຕີບໃຫຍ່ ຫຼື ຖາ້ພວກເຮົາບໍ່ມີດວງອາທິດແລ້ວຈະເປັນ ແນວໃດ?- ຄູຖາມ: ຍ້ອນຫຍັງພວກເຮົາຈຶ່ງຄິດວ່າແນວນັ້ນ? 2) ໃຫ້ນັກຮຽນຄິດ 7 ນາທີ (ສົນທະນາ) ຫຼັງຈາກນັ້ນ, ໃຫ້ແຕ່ລະກຸ່ມແລກປ່ຽນບົດຮຽນນໍາກັນ. 3) ຄູ ແລະ ນັກຮຽນຮ່ວມກັນສະຫຼຸບສິ່ງທີ່ໄດ້ຮຽນ:- ດວງອາທິດສາມາດຊ່ວຍໃຫ້ພວກເຮົາເບິ່ງເຫັນສິ່ງຕ່າງໆທີ່ຢູ່ອ້ອມຕົວເຮົາ.- ຄວາມຮ້ອນຈາກດວງອາທິດສາມາດໃຫ້ຄວາມອົບອຸ່ນ.- ແສງຈາກດວງອາທິດສາມາດໃຫ້ສານອາຫານໃຫ້ແກ່ພືດ.- ຖ້າບໍ່ມີດວງອາທິດ ໂລກເຮົາຈະມືດ ແລະ ໜາວ, ສິ່ງມີຊີວິດຈະຂາດອາຫານ ແລະ ຕາຍ.ຂັ້ນຝຶກປະຕິບັດ ແລະ ນໍາໃຊ້ (15 ນາທີ)2. ສົນທະນາຕາມຮູບພາບກ່ຽວກັບຄຸນປະໂຫຍດຂອງດວງອາທິດ1) ໃຫ້ນັກຮຽນສັງເກດຮູບພາບໃນປຶ້ມແບບຮຽນ ຂໍ້ທີ 2 ພ້ອມທັງໃຫ້ເຂົາເຈົ້າສັງລວມເອົາຄຸນປະໂຫຍດຂອງດວງອາທິດທີ່ຄົນ, ສັດ ແລະ ພືດ ໄດ້ຮັບໃນຊີວິດປະຈໍາວັນ.2) ໃຫ້ນັກຮຽນຜູ້ຕາງໜ້າກຸ່ມລາຍງານ ຫຼື ອະທິບາຍຮູບພາບຂອງພວກເຮົາໃຫ້ໝູ່ຟັງ. 3) ຄູອາດຈະຕັ້ງຄໍາຖາມເຈາະຈີ້ມອີກຕື່ມ: - ເປັນຫຍັງຈຶ່ງຕາກເຄື່ອງບ່ອນທີ່ມີແສງແດດ? - ແສງແດດສາມາດຂ້າເຊື້ອພະຍາດໃນເສື້ອຜ້າໄດ້ບໍ່?ການວັດ ແລະ ປະເມີນຜົນຕິດຕາມ ແລະ ຊຸກຍູ້ນັກຮຽນຜູ້ທີ່ຍັງບໍ່ທັນເຂົາໃຈ.ສ ວ ສສະຫງວນລິຂະສິດ

125໑໒໕- ຝິງແດດຕອນໃດດີກວ່າ? (ມັນຈະອັນຕະລາຍສູງ ເມື່ອມີຄວາມຮ້ອນຫຼາຍ) ຍ້ອນຫຍັງ? - ຕົ້ນພືດຢູ່ໃນຮົ່ມ ບໍ່ຖືກແສງແດດງາມບໍ່? ຍ້ອນຫຍັງ? - ຕົ້ນພືດບາງຊະນິດຖືກແສງແດດພຽງພໍຈະເປັນແນວໃດ? (ໃບຈະຂຽວງາມ, ແຂງແຮງ ແລະ ໃຫຍ່ໄວ).- ຖ້າບໍ່ມີດວງອາທິດຄົນ, ສັດ ແລະ ພືດຈະເປັນແນວໃດ? (ໂລກຈະໜາວເຢັນ, ມືດ. ສິ່ງມີຊີວິດຈະຕາຍ). 4) ຄູຮ່ວມກັບນັກຮຽນສະຫຼຸບ: ຄົນ, ສັດ ແລະ ພືດ ຕ້ອງໄດ້ອາໄສແສງສະຫວ່າງ ແລະ ຄວາມຮ້ອນຈາກດວງອາທິດ ເພາະວ່າ ດວງອາທິດໃຫ້ແສງສະຫວ່າງ ແລະ ຄວາມຮ້ອນແກ່ຄົນ, ສັດ ແລະ ຊ່ວຍໃຫ້ພືດຈະເລີນເຕີບໃຫຍ່ ແລະ ແຂງແຮງ. ຂັ້ນສະຫຼຸບ (5 ນາທີ)1) ຄູໃຫ້ນັກຮຽນສະແດງຮູບພາບ ແລະ ອະທິບາຍວ່າ ຮູບພາບຂອງພວກເຂົາສະແດງໃຫ້ເຫັນດວງອາທິດຊ່ວຍເຮົາ ຫຍັງແດ່? 2) ຄູອະທິບາຍອີກຕື່ມວ່າ: - ນອກຈາກແສງສະຫວ່າງຊ່ວຍໃຫ້ພວກເຮົາເບິ່ງເຫັນສິ່ງຕ່າງໆ, ເວລາອາກາດໜາວ ຫຼື ເຢັນຄົນ ແລະ ສັດ ມັກອອກໄປຝິງແດດແມ່ນຕ້ອງການຄວາມຮ້ອນຈາກດວງອາທິດຊ່ວຍໃຫ້ຮ່າງກາຍອົບອຸ່ນ. - ແສງແດດຊ່ວຍໃຫ້ໃບພືດສ້າງສານອາຫານ ແລະ ເຕີບໃຫຍ່ແຂງແຮງ.- ການແນມເບິ່ງດວງອາທິດໂດຍກົງ ໂດຍບໍ່ມີຫຍັງປ້ອງກັນຈະເຮັດໃຫ້ເສຍແສງຕາໄດ້.ສໍາລັບນັກຮຽນຊົນເຜ່ົາ: ຄູອະທິບາຍຄໍາສັບ: ດວງອາທິດ ຫຼື ຕາເວັນ, ຄວາມຮ້ອນ, ແສງສະຫວ່າງ, ໃຫ້ເວົ້າຄືນຫຼາຍຄັ້ງເພື່ອໃຫ້ນັກຮຽນຄຸ້ນເຄີຍ ແລະ ຮູ້ຄວາມໝາຍຂອງຄໍາສັບເຫຼົ່ານັ້ນ. ຊົ່ວໂມງທີ 2ຂັ້ນນໍາເຂົ້າສູ່ບົດຮຽນ (5 ນາທີ)1) ຄູຖາມນັກຮຽນວ່າ ພວກເຂົາໄດ້ຮຽນກ່ຽວກັບຄຸນປະໂຫຍດຂອງດວງອາທິດຕໍ່ຄົນ, ສັດ ແລະ ພືດມີຫຍັງແດ່?2) ສົົນທະນາຖາມຕອບ ເພື່ອທວນຄືນດັ່ງນີ້:- ເປັນຫຍັງເພິ່ນມັກຕາກເຄື່ອງຢູ່ບ່ອນອາກາດໂລ່ງ ແລະ ມີແສງແດດ? (ແຫ້ງໄວ).- ຜູ້ໃດສາມາດບອກໄດ້ບໍ່ວ່າ ຕາເວັນຢູ່ຈຸດໃດ ໃນເວລາມາໂຮງຮຽນ? - ຜູ້ໃດສາມາດບອກໄດ້ຕໍາແໜ່ງຂອງດວງອາທິດວ່າຕອນ ໃດແມ່ນຕອນສວາຍ?- ຜູ້ໃດສາມາດບອກໄດ້ບໍ່ວ່າ ຕາເວັນຢູ່ຈຸດໃດ ພວກເຮົາຈຶ່ງ ຈະກັບເມີືອບ້ານໄດ້? - ດວງອາທິດເຄື່ອນຍ້າຍໄດ້ບໍ່? - ໄລຍະເວລາຕອນໃດ ດວງອາທິດຢູ່ເທິງຫົວຂອງພວກເຮົາ? (ຕອນທ່ຽງ ຫຼື 12 ໂມງ). 3) ຄູກ່າວວ່າ ມື້ນີ້ພວກເຮົາຈະສືບຕໍ່ຮຽນກ່ຽວກັບເວລາ, ໃຊ້ເງົາຂອງດວງອາທິດ ຫຼື ເອີ້ນວ່າ “ໂມງດວງອາທິດ” ເພື່ອບອກເວລາ. ການວັດ ແລະ ປະເມີນຜົນພິຈາລະນາເຫດຜົນ, ສິ່ງທີ່ນັກຮຽນ ຄາດວ່າຈະເກີດຂຶ້ນ, ອະທິບາຍ, ແລກປ່ຽນຄວາມຄິດເຫັນ.

126 ໑໒໖ ຂັ້ນຈັດກິດຈະກໍາການຮຽນ (20 ນາທີ)3. ວັດແທກດ້ວຍການໃຊ້ຫົວໜ່ວຍບໍ່ໄດ້ມາດຕະຖານ1) ຄູແຕ້ມເສັ້ນຊື່ໃສ່ກະດານ ແລ້ວໃຫ້ນັກຮຽນໃຊ້ໂປ້ມືມາວັດແທກ.- ສົນທະນາກ່ຽວກັບວິທີການວັດແທກ? ຖ້າໃຊ້ 1 ສອກ (ນັບຈາກສອກຫານ້ວມືກາງ) ແລະ ໃຊ້ຄວາມຍາວຂອງ ິໂປ້ມືມາວັດແທກ?- ອະທິບາຍໃຫ້ນັກຮຽນວ່າ ດຽວນີ້ພວກເຮົາຈະມາວັດແທກຄວາມຍາວດ້ວຍໂປ້ມື.- ໃຫ້ນັກຮຽນແຕ່ລະຄົນວັດແທກຄວາມຍາວໃນເສັ້ນຊື່ດຽວກັນ ຫຼື ຕ່າງກັນ.2) ແຕ້ມເສັ້ນຊື່ອື່ນໆອີກໃສ່ກະດານ ແລະ ໃຫ້ນັກຮຽນວັດແທກ.- ໃຫ້ນັກຮຽນ 1 ຫຼຶ 2 ຄົນອອກມາວັດແທກ ແລະ ສົມທຽບຄວາມຍາວໃສ່ແຕ່ລະຄົນ ວ່າມັນຕ່າງກັນ ຫຼື ຄືກັນ ແນວໃດ?3) ຄູໃຫ້ນັກຮຽນທັງໝົດວັດແທກຄວາມຍາວຢູ່ໃນປຶ້ມບັນທຶກຂອງພວກເຂົາ ແລະ ວັດແທກຄວາມຍາວຂອງໂຕະ ພວກເຮົາ ແລ້ວໃຫ້ແຕ່ລະຄົນປຽບທຽບກັບໝູ່.ຂັ້ນຝຶກປະຕິບັດ ແລະ ນໍາໃຊ້ (25 ນາທີ)4. ວັດແທກການເຄື່ອນທີ່ຂອງດວງອາທິດຕາມເງົາໄມ້ທູ່1) ສົນທະນາກ່ຽວກັບຄວາມເປັນຈິງຂອງດວງອາທິດ- ນັກຮຽນສັງເກດເຫັນຕໍາແໜ່ງຂອງດວງອາທິດໃນຕອນເຊົ້າ, ສວາຍ ແລະ ແລງ ເປັນແນວໃດ?- ຄູຕັ້ງຄໍາຖາມເຈາະຈີ້ມຕື່ມເພື່ອໃຫ້ໄດ້ຄໍາຕອບ.2) ຄູແບ່ງກຸ່ມອອກເປັນກຸ່ມ, ກຸ່ມລະ 4-5 ຄົນ ແລ້ວແຈກຢາຍໄມ້ທູ່ທີ່ມີຕົວເລກ ຫຼື ລະຫັດທີ່ແຕກຕ່າງກັນໃຫ້ກຸ່ມລະ 1 ອັນ, ກ້ອນຫີນນ້ອຍ 6-12 ກ້ອນ (ໝາຍຕົວເລກ 1,2,3... ໃສ່ກ້ອນຫີນ).3) ຄູໃຫ້ນັກຮຽນວັດແທກຄວາມຍາວຂອງເງົາ ດ້ວຍໃຊ້ໂປ້ມີືຂອງພວກ ເຂົາວັດຈາກກ້ອນຫີນໄປຫາໄມ້ທ່ (ຈຸດປາຍ ຫື ທ້າຍຂອງເງົາ), (ຢ່າລືມ ູຼໃຫ້ນັກຮຽນລ້າງມື ຖ້າມືພວກເຂົາເປື້ອນ).4) ຄູແນະນໍາໃຫ້ນັກຮຽນຈື່ລະຫັດຂອງໄມ້ທູ່ຂອງກຸ່ມຕົນເອງ, ແລ້ວພານັກຮຽນອອກໄປເດີ່ນໂຮງຮຽນບ່ອນທີ່ມີແສງແດດ ແຕ່ລະກຸ່ມເອົາໄມ້ທູ່ ປັກລົງດິນ ແລະ ໃຊ້ກ້ອນຫີນໝາຍຈຸດປາຍສຸດຂອງເງົາຈໍານວນ 1 ກ້ອນ.5) ໃຫ້ນັກຮຽນຈື່ກຸ່ມຕົນເອງ ແລະ ລະຫັດທີ່ໝາຍຕິດຢູ່ໄມ້ທູ່:- ໃຫ້ນັກຮຽນແຕ່ລະຄົນຄາດເດົາ ເບິ່ງຈະມີຫຍັງເກີດຂຶ້ນກັບໄມ້ທູ່ ຂອງພວກເຂົາ?- ກ່ອນກັບຄືນຫ້ອງ ຄູອະທິບາຍ ພວກເຮົາຈະກັບມາເບິ່ງວ່າ ມີຫຍັງເກີດຂຶ້ນກັບເງົາຂອງໄມ້ທູ່ໃນວັນນີ້?ບັນທຶກເງົາຂອງໄມ້ທູ່1) ຄູແນະນໍາໃຫ້ນັກຮຽນແຕ່ລະກຸ່ມເອົາກ້ອນຫີນໄປໝາຍໃສ່ຈຸດທີ 1 ພ້ອມທັງວັດແທກຄວາມຍາວຂອງເງົາໄປຫາ ກ້ອນຫີນວ່າໄດ້ຈັກນ້ວ (ນ້ວໂປ້). ເວລາຜ່ານໄປກໍກັບວັດແທກຄວາມຍາວຂອງເງົາຈຸດທີ 2 ແລະ ຈຸດອ່ນໆຖັດໄປ.ິິື2) ໃຫ້ນັກຮຽນກ່າຍຕາຕະລາງລຸຸ່ມນີ້ໃສ່ປຶ້ມຂອງພວກເຂົາ ແລະ ຂຽນຜົນຂອງການວັດແທກໃສ່ຕາຕະລາງ.3) ວັດແທກຄວາມຍາວຂອງເງົາຕໍ່ໄປ (ຈາກໄມ້ທູ່ ໄປຫາປາຍສຸດຂອງເງົາ) ພາຍຫຼັງວັດແທກແລ້ວໃຫ້ລ້າງມືຂອງພວກເຂົາ.ສ ວ ສສະຫງວນລິຂະສິດ

127໑໒໗ຂຽນຕົວເລກໃສ່ຕາຕະລາງຈຸດທີ 2.ກຸ່ມຄວາມຍາວຂອງເງົາ (ຈຸດທີ 1)ຄວາມຍາວຂອງເງົາ (ຈຸດທີ 2)12345ໝາຍເຫດ: ຄູຕ້ອງຈັດຫາເວລາຕອນທ້າຍຂອງບົດຮຽນນີ້ ເພື່ອຈະໄດ້ບັນທຶກຄວາມຍາວຂອງຈຸດທີ 2 ແລະ ຫຼັງ ຈາກນັ້ນ, ຍົກມາສົນທະນາກັບນັກຮຽນ. - ຄວາມຍາວຂອງເງົາປ່ຽນແປງບໍ່?- ເງົາຂອງມັນຍ້າຍໄປທິດໃດ? - ຍ້ອນຫຍັງເງົາຈຶ່ງຍ້າຍ?- ເງົາຂອງມັນມີຄວາມຍາວຄືກັນບໍ່?• ຍ້ອນຫຍັງ? (ບໍ່ຄືກັນ, ເພາະວ່າໂປ້ມື ຫຼື ນິ້ວມືຂອງພວກເຮົາມີຄວາມຍາວຕ່າງກັນ).• ຖ້າພວກເຮົາໃຊ້ໄມ້ບັນທັດມາວັດແທກຄວາມຍາວຂອງມັນຈະຄືກັນໝົດບໍໍ່? • ສະນັ້ນ, ມັນອາດຈະຖືກຕ້ອງ ຖ້າໃຊ້ໄມ້ບັນທັດມາວັດແທກຄວາມຍາວຈະໄດ້ຂະໜາດເທົ່າກັນ.4) ຄູໃຫ້ນັກຮຽນແຕ່ລະກຸ່ມອະທິບາຍຂໍ້ມູນຄວາມແຕກຕ່າງຂອງເງົາ ແລະ ລັກສະນະການຍ້າຍຂອງເງົາຈຸດທີ 1, ທີ 2 ຕ່າງກັນແນວໃດ? ຍ້ອນຫຍັງ?5) ຖ້ານັກຮຽນເຂົ້າໃຈວິທີສັງເກດເງົາ ແລະ ການວັດແທກຄວາມຍາວຂອງເງົາແລ້ວ ແນະນໍາໃຫ້ເຮັດດ້ວຍຕົວເອງ ທຸກໆ 1 ຊົ່ວໂມງ ແລະ ຂີດເປັນວົງມົນອ້ອມເສົາກໍຈະໄດ້ຮູບພາບຄ້າຍຄືໂມງດັ່ງຮູບລຸ່ມນີ້6) ສັງເກດເງົາຂອງເສົາ ເວລາຈັກໂມງ? ແຕ້ມໃສ່ປຶ້ມຂອງນັກຮຽນ.ໝາຍເຫດ:1) ໃຫ້ຜູ້ຕາງໜ້າກຸ່ມໄປເອົາກ້ອນຫີນໄປໃສ່ຈຸດຂອງເງົາ ພ້ອມທັງວັດແທກຄວາມຍາວຂອງເງົາ ໂດຍນໍາໃຊ້ນິ້ວມື ບັນທຶກຂໍ້ມູນໃສ່ຕາຕະລາງ. 2) ສິ່ງທີ່ແຕກຕ່າງກໍຄືເງົາສັ້ນ ຫຼື ຍາວຂຶ້ນກັບເວລາ ເຊັ່ນ: ຖ້າສັງເກດໃນຕອນເຊົ້າຫາຕອນທ່ຽງຈະເຫັນວ່າເງົາຈະສັ້ນເຂົ້າ, ຖ້າສັງເກດຕອນທ່ຽງຫາຕອນຕາເວັນຕົກດິນເງົາກໍຈະຍາວຂຶ້ນ.ການວັດ ແລະ ປະເມີນຜົນເລີ່ມວັດ ແລະ ປະເມີນຜົນນໍາໃຊ້ ເກນການໃຫ້ຄະແນນ.

128ຂັ້ນສະຫຼຸບ (5 ນາທີ)1) ຄູໃຫ້ນັກຮຽນອາສາສະໝັກສະຫຼຸບໂດຍຫຍໍ້ສິ່ງທີ່ໄດ້ຮຽນມາມີຫຍັງແດ່? 2) ຄູກ່າວວ່າ ຖ້າພວກເຮົາຕິດຕາມເງົາຂອງດວງອາທິດໃນ 1 ວັນ ໂດຍໃຊ້ອຸປະກອນທີ່ພວກເຮົາໄດ້ປະຕິບັດຂ້າງເທິງ ເລີ່ມແຕ່ຕາເວັນຂຶ້ນຈົນເຖິງຕາເວັນຕົກ ມີການສັງເກດທຸກໆ 1 ຊົ່ວໂມງ ໝາຍຈຸດຂອງເງົາ ພວກເຮົາກໍສາມາດລະບຸຕໍ່າແໜ່ງການເຄື່ອນທີ່ຂອງດວງອາທິດໄດ້ເປັນຮູບຄ້າຍຄືໂມງດັ່ງຮູບສະແດງໃນປຶ້ມແບບຮຽນ. 3) ຄວາມເປັນຈິງຕ່າງໆກ່ຽວກັບດວງອາທິດແມ່ນ: ການໃຫ້ແສງສະຫວ່າງໃນການເບິ່ງເຫັນວັດຖຸຕ່າງໆ, ໃຫ້ຄວາມ ອົບອຸ່ນແກ່ຄົນ ແລະ ສັດ, ປ່ຽນແປງໄປຕະຫຼອດມື້, ແສງຈາກດວງອາທິດຊ່ວຍໃຫ້ພືດສ້າງອາຫານ, ບອກໄລຍະ ເວລາຈາກການວັດແທກເງົາຂອງດວງອາທິດ. ໑໒໘ ສ ວ ສສະຫງວນລິຂະສິດ

129໑໒໙ບົດທີ 24 ແສງສະຫວ່າງເວລາ 2 ຊົ່ວໂມງ I. ຈຸດປະສົງເມື່ອຮອດທ້າຍບົດຮຽນ, ນັກຮຽນຈະສາມາດ: 1. ບອກ ແລະ ບັນທຶກລາຍການແສງສະຫວ່າງທີ່ເກີດຈາກທ�າມະຊາດ.2. ບອກ ແລະ ບັນທຶກລາຍການແສງສະຫວ່າງທີ່ເກີດຈາກຄົນເຮັດຂຶ້ນ.3. ປຽບທຽບແສງສະຫວ່າງທີ່ເກີດຈາກທ�າມະຊາດ ແລະ ເກີດຈາກຄົນເຮັດຂຶ້ນ.II. ການວັດ ແລະ ປະເມີນຜົນ1. ສັງເກດ, ກວດສອບຄວາມຖືກຕ້ອງໃນເວລາຕອບຄາຖາມ ແລະ ເຮັດກິດຈະກາໄດ້ສາເລັດ.���2. ນາໃຊ້ເກນການໃຫ້ຄະແນນລຸ່ມນີ້ ເພື່ອປະເມີນນັກຮຽນ.�ຄະແນນບອກ ແລະ ບັນທຶກລາຍການແສງສະຫວ່າງເກີດຈາກທຳມະຊາດ.3ບອກ ແລະ ບັນທຶກລາຍການຂອງແສງສະຫວ່າງ 3 ຊະນິດທີ່ເກີດຈາກທຳມະຊາດ. 2ບອກ ແລະ ບັນທຶກລາຍການຂອງແສງສະຫວ່າງ 2 ຊະນິດທີ່ເກີດຈາກທຳມະຊາດ. 1ບອກ ແລະ ບັນທຶກລາຍການຂອງແສງສະຫວ່າງ 1 ຊະນິດທີ່ເກີດຈາກທຳມະຊາດ. 0ບອກ ແລະ ບັນທຶກລາຍການບ່ອນທີ່ແສງສະຫວ່າງທີ່ເກີດຈາກທຳມະຊາດບ່ໄດ້. �III. ເນື້ອໃນຕົ້ນຕໍ 1. ແສງສະຫວ່າງທ່ເກີດຈາກທາມະຊາດ ເຊ່ນ: ແສງຈາກດວງອາທິດ, ແມງຫ່ງຫ້ອຍ, ແສງຟາເຫອມ ແລະ ອນໆ.ີ�ັິ້ຼ ື ້ື ່2. ແສງສະຫວ່າງທ່ຄົນສ້າງຂ້ນ ເຊ່ນ: ຕະກຽງ, ທຽນໄຂ, ດອກໄຟຟ້າ, ກອງໄຟສາຍ, ໂທລະທດ ແລະ ອນໆ. ີຶັັື ່3. ແສງສະຫວ່າງເຮັດໃຫ້ເບິ່ງເຫັນສິ່ງຕ່າງໆ ຖ້າບ່ມີແສງສະຫວ່າງຈາກດວງອາທິດໂລກທີ່ພວກເຮົາອາໄສຢູ່ຈະ�ໜາວ ແລະ ມືດ ເຮັດໃຫ້ຄົນ, ສັດ ແລະ ພືດຕາຍໝົດ. IV. ສື່ການຮຽນການສອນ1. ປຶ້ມແບບຮຽນ. 2. ບັດຮູບພາບ (ດວງອາທິດ, ຟ້າເຫຼື້ອມ, ດວງຈັນ). 3. ເຈ້ຍ A4 ໜຶ່ງແຜ່ນ.4. ບັດນ້ອຍໆ ເພື່ອໃຫ້ນັກຮຽນຂຽນໃສ່.V. ກິດຈະກໍາການຮຽນການສອນຊົ່ວໂມງທີ 1ຂັ້ນນໍາເຂົ້າສູ່ບົດຮຽນ (5 ນາທີ)1) ຄູຖາມນັກຮຽນວ່າ: ແສງສະຫວ່າງມາຈາກໃສ? 2) ຄູໃຫ້ນັກຮຽນ 2-3 ຄົນຕອບ.3) ຄູສະຫຼຸບວ່າ ແສງສະຫວ່າງແມ່ນສ�າຄັນຫຼາຍສ�າລັບພວກເຮົາ. ມັນຊ່ວຍໃຫ້ພືດເຕີບໂຕ ແລະ ຮັກສາສຸຂະພາບ ຂອງຄົນ. ຖ້າພວກເຮົາບ�່ເຄີຍໄດ້ຮັບແສງແດດ, ພວກເຮົາກຈະເປັນໄຂ້້.�

130 ໑໓໐ 4) ແສງສະຫວ່າງ ສາມາດເກີດຂຶ້ນໄດ້ຈາກທ�າມະຊາດ ແລະ ຄົນສ້າງຂຶ້ນ. 5) ຄູກ່າວວ່າ: ມື້ນີ້ພວກເຮົາຈະຮຽນກ່ຽວກັບແສງສະຫວ່າງທີ່ເກີດຈາກທ�າມະຊາດ ແລະ ຄົນສ້າງຂຶ້ນ. ຂັ້ນຈັດກິດຈະກໍາການຮຽນ (20 ນາທີ)1. ສັງເກດຮູບພາບແລະ ສົນທະນາກັນ1) ຄູແບ່ງນັກຮຽນອອກເປັນກຸ່ມ. - ນັກຮຽນສົນທະນາກັນອີງຕາມຮູບພາບໃນປຶ້ມແບບຮຽນ ຫົວຂ້ທີ 1.�- ຄູຖາມນັກຮຽນວ່າ: ນັກຮຽນສາມາດບອກຊື່ແສງທີ່ເກີດຈາກທ�າມະຊາດໄດ້ບ່?�- ຄູໃຫ້ນັກຮຽນບອກ ແລະ ຈົດໃສ່ກະດານ. 2) ຄູບອກນັກຮຽນສັງເກດແສງສະຫວ່າງຢູ່ຂ້າງນອກຫ້ອງຮຽນ ແລະ ແສງສະຫວ່າງນັ້ນມາຈາກໃສ? (ດວງອາທິດ ຫຼື ຕາເວັນ). 3) ນັກຮຽນສາມາດບອກຊ່ແສງໃນຍາມກາງເວັນໄດ້ບ່? (ດວງອາື�ທິດ); ໄລຍະກາງຄືນ? (ດວງຈັນ ແລະ ດວງດາວຕາງໆ).່4) ຄູໃຫ້ນັກຮຽນເບິ່ງປຶ້ມແບບຮຽນ ຫົວຂ້ທີ 2.�- ນັກຮຽນສົນທະນາກ່ຽວກັບແສງ, ແສງເກີດມາຈາກສະຖານ ທີ່ແຕກຕ່າງກັນ ໃນຮູບພາບເຫຼົ່ານັ້ນ.- ແສງສະຫວ່າງໃດທີ່ພວກເຮົາສາມາດຄວບຄຸມໄດ້? 5) ແສງສະຫວ່າງເກີດຈາກທາມະຊາດມີ: ແສງສະຫວ່າງຈາກດວງອາທິດ, ແມງຫ່ງຫ້ອຍ ແລະ ຟ້າເຫ້ອມ,... ແຫງໄຟ �ິຼ ືຼ ່(ບ�່ໄຟ) ທີ່ຄົນປະດິດຂຶ້ນມີ: ໄຟສາຍ, ດອກໄຟຟ້າ, ແສງທຽນ ແລະ ອື່ນໆ. ຂັ້ນຝຶກປະຕິບັດ ແລະ ນໍາໃຊ້ (15 ນາທີ)1) ນັກຮຽນເປີດປຶ້ມແບບຮຽນຫົວຂ້ທີ 3 ຮູບພາບຂອງແຫຼ່ງ (ບ່) ແສງສະຫວ່າງມາຈາກທ�າມະຊາດ ແລະ ຄົນສ້າງ ��ຂຶ້ນ. ຖາມນັກຮຽນວ່າ ເຫັນຮູບພາບຫຍັງແດ່? (ຕົວຢ່າງ: ໄຟສາຍ).2) ຄູສົນທະນາກັບນັກຮຽນ ພວກເຂົາສາມາດເວົ້າໄດ້ວ່າ ຮູບທີ 1 ແສງເກີດຈາກທ�າມະຊາດ ຫຼື ກ�າເນີດມາຈາກແສງ ສະຫວ່າງທີ່ຄົນເຮົາປະດິດຂຶ້ນ? 3) ຄູແຕ້ມຕາຕະລາງໃສ່ກະດານ:ແຫຼ່ງກຳເນີດແສງສະຫວ່າງທຳມະຊາດແຫຼ່ງກຳເນີດແສງສະຫວ່າງທີ່ຄົນປະດິດຂຶ້ນ4) ຄູຂຽນຕົວຢ່າງທີ່ນັກຮຽນຍົກຂຶ້ນໃສ່ຫ້ອງໃຫ້ຖືກຕ້ອງ (ພຽງແຕ່ 1 ຄ�າຕອບ ສ�າລັບແຕ່ລະຊະນິດ). 5) ໄລຍະນີ້ນັກຮຽນກ�າລັງເຮັດວຽກເປັນຄູ່ ຕ້ອງຊ່ວຍກັນຂຽນຕື່ມໃສ່ຕາຕະລາງຢູ່ໃນປຶ້ມບົດຝຶກຫັດຂອງເຂົາເຈົ້າເອງ ໃຫ້ຖືກຕ້ອງ ແຕ່ຕ້ອງລະມັດລະວັງ, ມີ 2 ຮູບ ທີ່ບ�່ແມ່ນແຫຼ່ງກ�າເນີດແສງສະຫວ່າງ. ດັ່ງນັ້ນ, ພວກເຂົາບ່ຄວນເອົາໄປໃສ່ຕາ �ຕະລາງ.ການວັດ ແລະ ປະເມີນຜົນ ຄວາມກ້າຫານຂອງນັກຮຽນໃນການຕອບຄຳຖານ ແລະ ໃຫ້ເຫດຜົນ.ການວັດ ແລະ ປະເມີນຜົນປະເມີນດ້ວຍການນຳໃຊ້ເກນການ ໃຫ້ຄະແນນ.ສ ວ ສສະຫງວນລິຂະສິດ

131໑໓໑ຂັັ້ນສະຫຼຸບ (5 ນາທີ)1) ຄູໃຫ້ນັກຮຽນອາສາສະໝັກສະຫຼຸບໂດຍຫຍ�້ ວ່າພວກເຂົາໄດ້ຮຽນຫຍັງແແດ່ໃນຊົ່ວໂມງທີ 1. 2) ຄູ ແລະ ນັກຮຽນ ຮ່ວມກັນສະຫຼຸບ ແລະ ໃຫ້ນັກຮຽນຈົດບັນທຶກຈຸດທີ່ສ�າຄັນໃສ່ປຶ້ມຂອງເຂົາເຈົ້າ:- ແສງສະຫວ່າງເກີດຂຶ້ນໄດ້ໃນ 2 ວິທີ: ທ�າມະຊາດ ແລະ ປະດິດຂຶ້ນ.- ແສງສະຫວ່າງເກີດຈາກທໍາມະຊາດມີ: ແສງຈາກດວງອາທິດ, ແມງຫ່ງຫ້ອຍ, ຟ້າເຫ້ອມ, ອ່ນໆ... ສງມຊວິດ ິຼ ືືິ ່ີີຕ້ອງການແສງສະຫວ່າງ ເພື່ອການຈະເລີນເຕີບໂຕ ຖ້າບ່ມີແສງສະຫວ່າງຈາກດວງອາທິດໂລກທີ່ພວກເຮົາ�ອາໄສຢູ່ຈະໜາວ ແລະ ມືດ ເຮັດໃຫ້ຄົນ, ສັດ ແລະ ພືດຕາຍໝົດ.- ແສງສະຫວ່າງທີ່ປະດິດຂຶ້ນມີ: ແສງດອກໄຟຟ້າ, ໄຟສາຍ, ແສງທຽນ, ກັບຂີດ ແລະ ອື່ນໆ.3) ແສງສະຫວ່າງຊ່ວຍໃຫ້ພວກເຮົາເບ່ງເຫັນສ່ງຕ່າງໆ ຖ້າບ່ມີແສງສະຫວ່າງ, ພວກເຮົາກບ່ສາມາດເບ່ງເຫັນ ແລະ ິິ���ິອ່ານໜັງສືໄດ້. ສໍາລັບນັກຮຽນຊົນເຜ່ົາ: ໃຫ້ຄູອະທິບາຍຄາສັບ (ດວງອາທິດ, ດວງຈັນ, ແມງຫ່ງຫ້ອຍ, ຟ້າຮ້ອງ-ຟ້າເຫ້ອມ) ໃຫ້ນັກຮຽນ �ິຼ ືເຂົ້າໃຈ. ຊົ່ວໂມງທີ 2ຂັ້ນນໍາເຂົ້າສູ່ບົດຮຽນ (5 ນາທີ)1) ຄູອະທິບາຍໃນໄລຍະຊົ່ວໂມງທີ 1 ພວກເຮົາໄດ້ຮຽນກ່ຽວກັບແສງສະຫວ່າງເກີດຈາກທ�າມະຊາດ ຫຼື ສາມາດ ປະດິດຂຶ້ນໄດ້. 2) ມື້ນີ້ຈະຮຽນກ່ຽວກັບແສງສະຫວ່າງຊ່ວຍໃຫ້ພວກເຮົາເບິ່ງເຫັນສິ່ງຂອງດີຂຶ້ນແນວໃດ?3) ມີໃຜເວົ້າໄດ້ບ່ວ່າ ພວກເຮົາສາມາດເບິ່ງເຫັນສິ່ງຂອງດີຂຶ້ນໃນເວລາກາງເວັນ ຫຼື ກາງຄືນ?�- ເປັນຫຍັງນັກຮຽນຈຶ່ງເວົ້າແນວນັ້ນ?- ນັກຮຽນສາມາດຄິດຫາຕົວຢ່າງໄດ້ບ່? �4) ມີໃຜເຄີຍລົ້ມ ຍ້ອນຕີນໄປເຕະ ຫຼື ສະດຸດສິ່ງຂອງໃນຍາມກາງຄືນ ຫຼື ບ່ອນທີ່ມືດ ຍ້ອນວ່າ ພວກເຂົາບ�່ສາມາດເຫັນບາງສິ່ງບາງຢ່າງກີດຂວາງບ່?�5) ມື້ນີ້ ພວກເຮົາຈະເຮັດການທົດລອງວິທະຍາສາດ ພວກເຮົາສາມາດເບິ່ງເຫັນໃນຄວາມມືດໄດ້ດີ ປານໃດ? ຂັ້ນຈັດກິດຈະກໍາການຮຽນ (20 ນາທີ)1) ໝາຍເຫດ: ກິດຈະກ�ານີ້ ເຮັດຢູ່ໃນຫ້ອງຮຽນທີ່ສາມາດຄວບຄຸມແສງສະຫວ່າງ ດ້ວຍການປິດ-ເປີດປະຕູ ຫຼື ປ່ອງ ຢ້ຽມໄດ້ ເພື່ອເຮັດໃຫ້ມືດ ຫຼື ມີແສງສະຫວ່າງໜ້ອຍ ຖ້າຫ້ອງຮຽນບ່ມີປະຕູ ຫຼື ປ່ອງຢ້ຽມ ພະຍາຍາມຊອກຫາ �ວິທີອື່ນໆໄດ້.2) ຄູຂຽນຕົວເລກຈາກໃຫຍ່ສຸດໄປຫານ້ອຍສຸດ ເບິ່ງຕົວຢ່າງລຸ່ມນີ້ ຢູ່ໃນເຈ້ຍສອງອັນ ຂະໜາດຕົວເລກທີ່ຖືກຕ້ອງ. ດ່ງນ້ນ, ມັນຈຶ່ງຈະອ່ານສະບາຍ ບາງຕົວເລກນ້ອຍເກີນໄປທ່ຈະອ່ານໄດ້ ຈາກແຖວຫັງສຸດຂອງຫ້ອງຮຽນທ່ມີແສງັັີຼີສະຫວ່າງພຽງພ. ຕົວເລກຄວນຈະແຕກຕ່າງກັນໃນແຕ່ລະແຜ່ນເຈ້ຍ, ແຕ່ຂະໜາດເຈ້ຍຄວນເທ່າກັນທັງສອງແຜ່ນ �ົແລະ ເລີ່ມຂຽນນ້ອຍລົງໃນໂຕຖັດໄປ.

132 ໑໓໒17382846953719603538(1)(2)3) ຄູໃຫ້ນັກຮຽນ 1 ຄົນ ຜູ້ທີ່ອ່ານເກັ່ງໄປແຖວຫຼັງຫ້ອງຮຽນ ແລະ ຄູຕິດແຜ່ນເຈ້ຍຕົວເລກ (1) ໃສ່ກະດານ ເຊິ່ງໄກ ຈາກນັກຮຽນຄົນນັ້ນ.4) ນັກຮຽນອ່ານຕົວເລກເທິງລົງລຸ່ມ ນັກຮຽນຄົນອື່ນສັງເກດ ແລະ ຕິດຕາມບ່ໃຫ້ບອກກັນ. �5) ຄູໃຊ້ສ�ຂີດວົງມົນອ້ອມໄວ້ ເຊ່ງເປັນເລກຕົວທາອິດທ່ນັກຮຽນບ� ິ�ີ່ສາມາດອ່ານໄດ້ ຍ້ອນມັນນ້ອຍໂພດ.6) ຄູເອົາແຜ່ນເຈ້ຍທີ (1) ອອກ.7) ມື້ນີ້ ຄູໃຫ້ນັກຮຽນທັງໝົດຫ້ອງເດົາ (ຄາດເດົາ) ຖ້າຜົນອອກ ມາຄືກັນ ຖາພວກເຂົາເຮັດອີກເທື່ອໜຶ່ງ ແຕ່ຕອງປິດໄຟ ທັງໝົດ ແລະ ໃນຫ້ອງມືດກວ່າເກົ່າ. ້້8) ຄູສົ່ງເສີມໃຫ້ນັກຮຽນຄາດເດົາ ພວກເຂົາຄິດວ່າແມ່ນຫຍັງຈະເກີດຂຶ້ນ?9) ໄລຍະນີ້ ນັກຮຽນປິດປະຕູທຸກບານ, ປິດປ່ອງຢ້ຽມ ແລະ ປິດໄຟຟ້າທັງໝົດເພື່ອເຮັດໃຫ້ຫ້ອງມືດເທົ່າທີ່ຈະມືດໄດ້ (ຫຼື ໄປຫ້ອງອື່ນທີ່ສາມາດເຮັດໃຫ້ມືດໄດ້). 10) ເຮັດການທົດລອງນ້ອີກຄ້ງກັບນັກຮຽນຄົນເກ່າ (ນັກຮຽນຕ້ອງຢືນຢ່ໄລຍະຫ່າງເທ່າເດີມຈາກເຈ້ຍ) ແຕ່ວ່າຕົວເລກ ີັົູົໃນແຜ່ນເຈ້ຍທີ (2) ຕິດໃສ່ກະດານ. 11) ຄູໃຊ້ສ�ຂີດວົງມົນໃສ່ຕົວເລກທ�າອິດທີ່ນັກຮຽນບ່ສາມາດອ່ານໄດ້ຄືກັບເທື່ອແລ້ວ.�12) ເປີດປ່ອງຢ້ຽມ, ເປີດໄຟຄືນ ແລະ ເບິ່ງເຈ້ຍສອງແຜ່ນນ�າກັນ, ຕິດມັນໃສ່ກະດານໃກ້ກັນ. ພວກເຮົາເຫັນຫຍັງ? (ຫວັງວ່າ, ເວລາຫ້ອງຮຽນຖືກເຮັດໃຫ້ມືດ, ນັກຮຽນບ�່ສາມາດອ່ານໄດ້ຫຼາຍເລກ).13) ຄູຊຸກຍູ້ນັກຮຽນໃຫ້ຄາດເດົາ ເປັນຫຍັງຜົນຈ່ງອອກມາຕ່າງກັນ? (ສະຫຼຸບ ຍ້ອນວ່າມີແສງສະຫວ່າງໜ້ອຍ. ດັ່ງນັ້ນ, ຶພວກເຮົາຈຶ່ງບ�່ສາມາດເຫັນດີ).14) ຄູຖາມນັກຮຽນ ພວກເຮົາປ່ຽນຫຍັງ ລະຫວ່າງການທົດລອງຄັ້ງທີ 1 ແລະ ການທົດລອງຄັ້ງທີ 2? (ປັບແສງ ສະຫວ່າງ).15) ຄູອະທິບາຍ ເມື່ອປັບແສງສະຫວ່າງໃຫ້ໜ້ອຍລົງ ພວກເຮົາບ່ສາມາດເບິ່ງເຫັນໄດ້ດີ ຍ້ອນການທົດລອງທາງ �ວິທະຍາສາດ ທີ່ຫາກ�ໄດ້ເຮັດ. ພວກນ້ອງແມ່ນນັກວິທະຍາສາດ. ເຮັດໄດ້ດີຫຼາຍ!16) ໃຫ້ນັກຮຽນເຮັດການທົດລອງທາງວິທະຍາສາດດ້ວຍໂຕເອງ. ຖ້າພວກຫຼານສາມາດທົດລອງ ວ່າແສງສະຫວ່າງ ມີຄວາມສ�າຄັນແນວໃດທີ່ຊ່ວຍໃຫ້ພວກເຮົາອ່ານໜັງສືໄດ້. ການວັດ ແລະ ປະເມີນຜົນສະໜັບສະໜູນໃຫ້ນັກຮຽນເຮັດການທົດລອງຢ່າງຖືກຕ້ອງ.ສ ວ ສສະຫງວນລິຂະສິດ

133໑໓໓ຂັ້ນຝຶກປະຕິບັດ ແລະ ນໍາໃຊ້ (15 ນາທີ) 1) ຄູແບ່ງນັກຮຽນອອກເປັນກຸ່ມ, ກຸ່ມລະ 3-4 ຄົນ ເບິ່ງແບບຮຽນຂ້ທີ 4.�2) ນັກຮຽນແຕ່ລະຄົນກ່າຍເອົາຫົວຂ້ນ້ ແລະ ຕາຕະລາງໃສ່ປ້ມບົດຝຶກຫັດຂອງເຂົາເຈ້າ: ການທົດລອງທາງວິທະຍາສາດ �ີຶົເພື່ອທົດລອງວ່າ ໄກເທົ່າໃດ ທີ່ພວກເຮົາສາມາດເບິ່ງເຫັນ ໃນກລະນີມີແສງສະຫວ່າງພຽງພ ແລະ ຄວາມມືດ.��ລ/ດຈຳນວນບາດກ້າວໃນການເບິ່ງເຫັນມີ ແສງສະຫວ່າງພຽງພໍຈຳນວນບາດກ້າວໃນການເບິ່ງເຫັນຄວາມມືດ (ແສງສະຫວ່າງບໍ່ພຽງພໍ)1233) ຄໃຫນັກຮຽນແຕ່ລະຄົນແຍກກັນ ແລະ ຢ່ກົງກັນຂ້າງກັນ (ໄລຍະໃກ້, ໄລຍະໄກ).ູູ້4) ຄູຈັບປຶ້ມແບບຮຽນ, ເປິດໜ້າທີ 4 ແລະ ຊີ້ໃສ່ຕົວເລກ 2 ຢູ່ໃນຕາຕາລາງ.8 2 5 1 35) ຖາມນັກຮຽນວ່າ: ພວກເຂົາສາມາດອ່ານຕົວເລກນັ້ນໄດ້ບ່? (ພວກເຮົາຫວັງວ່າ ບ່).��- ບ່: ຫຍັບເຂົ້າມາໃກ້ອີກ 1 ບາດກ້າວ ຫຍັບເຂົ້າມາໃກ້ເລື້ອຍໆຈົນກວ່ານັກຮຽນສາມາດອ່ານຕົວເລກໄດ້, �ແລ້ວວັດແທກ ວ່າມັນໄກປານໃດ (ຕົວຢ່າງ: ປະມານຈັກບາດກ້າວທ່ໄກຈາກມັນພວກເຮົາສາມາດເບ່ງເຫັນ)ີິ- ຂຽນຄ�າຕອບໃສ່ປຶ້ມ.- ຂຽນຕົວເລກໃສ່ຕາຕະລາງຂອງພວກເຂົາ.6) ນັກຮຽນສືບຕ່ປະຕິບັດ ປິດປະຕູທຸກບ່ອນ, ປິດປ່ອງຢ້ຽມ ແລະ ປິດໄຟຟ້າທັງໝົດອີກເທ່ອ ແລ້ວຊ້ໃສ່ຕົວເລກອ່ນໆ.�ືີື- ນັບຈ�ານວນບາດກ້າວຈາກບ່ອນທີ່ພວກເຂົາອ່ານໄປຫາຈຸດທີ່ພວກເຂົາຢືນວ່າ ມັນໄລຍະເທົ່າໃດຢູ່ໃນບ່ອນ ທີ່ມືດ (ແສງສະຫວ່າງບ່ພຽງພ)?��- ຂຽນຕົວເລກໃສ່ຖັດທີ 2 ຂອງຕາຕະລາງພວກເຂົາ.7) ຄູໃຫ້ນັກຮຽນເຮັດ ໂດຍອ່ານຕົວເລກຢູ່ບ່ອນທີ່ມືດ 2 ເທື່ອ ແລະ ບ່ອນທີ່ມີແສງສະຫວ່າງ 2 ເທື່ອ ແລ້ວຈົດເອົາ ຕົວເລກທີ່ນັກຮຽນໃນແຕ່ລະກຸ່ມໄດ້ອ່ານໄປໃສ່ຕາຕະລາງຂອງເຂົາລວມທັງຢູ່ບ່ອນມືດ ແລະ ມີແສງສະຫວ່າງ.8) ໃນເມື່ອເຮັດສ�າເລັດແລ້ວ ໃຫ້ນັກຮຽນເອົາຕົວເລກທີ່ໄດ້ຈົດໄປນັ້ນມາແລກປ່ຽນບົດຮຽນນ�າກັນ. ໃຫ້ພວກເຂົາ ສົນທະນາກັນວ່າ ໃນເວລາຢູ່ບ່ອນມືດ (ແສງສະຫວ່າງບ່ພຽງພ) ສາມາດອ່ານໄດ້ຕົວເລກຈັກຕົວ ແລະ ຢູ່ບ່ອນ ��ທີ່ມີແສງສະຫວ່າງອ່ານ ໄດ້ຈັກຕົວ ຫຼື ສາມາດອ່ານໄດ້ຫຼາຍປານໃດ.9) ຄູຕັ້ງຄ�າຖາມພວກເຮົາໄດ້ຮຽນຫຍັງແດ່ມື້ນີ້? (ພວກເຮົາບ�່ສາມາດອ່ານໄດ້ດີໃນຄວາມມືດ).- ການທົດລອງນີ້ ຍຸດຕິທ�າ ຫຼື ບ່?�- ພວກເຮົາໄດ້ປ່ຽນຫຍັງແດ່? (ປັບແສງສະຫວ່າງ).- ຕົວເລກຢູ່ໃນບັດທັງສອງມີຂະໜາດເທົ່າກັນບ່? (ຄືກັນ). �- ຖ້າຫາກວ່າ ບັດໜຶ່ງນ້ອຍກວ່າ, ມັນຈະຍັງເໝາະສົມບ່? (ບ່).��

134ຂັ້ນສະຫຼຸບ (5 ນາທີ)1) ແສງສະຫວ່າງຈາກທາມະຊາດມີ: ດວງອາທິດ, ຟ້າເຫ້ອມ ແລະ ອນໆ. �ຼ ືື ່2) ແສງສະຫວ່າງຈາກຄົນປະດິດຂຶ້ນມີ: ໂຄມໄຟ, ທຽນ, ດອກໄຟ, ໄຟສາຍ, ໂທລະທັດ, ໄຟ ແລະ ອື່ນໆ.3) ເມື່ອມີແສງສະຫວ່າງບ່ພຽງພ ພວກເຮົາບ່ສາມາດເບິ່ງເຫັນໄດ້ດີ. ���- ພວກເຮົາຕ້ອງການແສງສະຫວ່າງທີ່ເໝາະສົມ ເພື່ອສາມາດອ່່ານໜັງສື ແລະ ເບິ່ງສິ່ງຂອງຕ່າງໆໄດ້ດີ.- ພວກເຮົາຕ້ອງການແສງສະຫວ່າງທີ່ເໝາະສົມ ເພື່ອຫຼີກເວັ້ນອຸບັດຕິເຫດ. ໑໓໔ສ ວ ສສະຫງວນລິຂະສິດ

135໑໓໕ບົດທີ 25 ການໄຫຼຂອງນໍ້າເວລາ 2 ຊົ່ວໂມງ I. ຈຸດປະສົງເມື່ອຮອດທ້າຍບົດຮຽນ, ນັກຮຽນຈະສາມາດ: 1. ອະທິບາຍການໄຫຼຂອງນໍ້າໃນທໍາມະຊາດ. 2. ອະທິບາຍຄວາມອັນຕະລາຍການໄຫຼຂອງນໍ້າ.3. ອະທິບາຍວິທີປ້ອງກັນ ແລະ ຫຼຸດຜ່ອນອັນຕະລາຍຈາກການໄຫຼຂອງນໍ້າ.II. ການວັດ ແລະ ປະເມີນຜົນ 1. ສັງເກດ, ກວດສອບຄວາມຖືກຕ້ອງໃນເວລາຕອບຄໍາຖາມ ແລະ ເຮັດກິດຈະກໍາໄດ້ສໍາເລັດ.2. ນໍາໃຊ້ເກນການໃຫ້ຄະແນນລຸ່ມນີ້ເພື່ອປະເມີນນັກຮຽນ.ຄະແນນອະທິບາຍວິທີປ້ອງກັນ ແລະ ຫຼຸດຜ່ອນອັນຕະລາຍຈາກການໄຫຼຂອງນໍ້າ.3ອະທິບາຍວິທີປ້ອງກັນ ແລະ ຫຼຸດຜ່ອນອັນຕະລາຍຈາກການໄຫຼຂອງນໍ້າໄດ້ 3 ວິທີຂຶ້ນໄປ.2ອະທິບາຍວິທີປ້ອງກັນ ແລະ ຫຼຸດຜ່ອນອັນຕະລາຍຈາກການໄຫຼຂອງນໍ້າໄດ 2 ວິທ.້ີ1ອະທິບາຍວິທີປ້ອງກັນ ແລະ ຫຼຸດຜ່ອນອັນຕະລາຍຈາກການໄຫຼຂອງນໍ້າໄດ 1 ວິທ.້ີ0ອະທິບາຍວິທີປ້ອງກັນ ແລະ ຫຼຸດຜ່ອນອັນຕະລາຍຈາກການໄຫຼຂອງນໍ້າບໍ່ໄດ້ຈັກວິທີ.III. ເນື້ອໃນຕົ້ນຕໍ1. ນໍ້າໄຫຼຈາກບ່ອນສູງຫາບ່ອນຕໍ່າສະເໝີ, ນໍ້າຈະໄຫຼຄ່ອຍ/ແຮງແມ່ນຂຶ້ນກັບສູງ ແລະ ຄວາມຊັນ.2. ເພື່ອຫຼຸດຜ່ອນແຮງງານຄົນ ເພິ່ນໄດ້ສ້າງລະບົບນໍ້າລິນ ຫຼື ນໍ້າປະປາຊຸມຊົນຂຶ້ນຫຼາຍແຫຼ່ງ ເພື່ອອໍານວຍຄວາມສະດວກໃຫ້ແກ່ປະຊາຊົນໄດ້ນໍາໃຊ້ນໍ້າ ເຊັ່ນ: ອາບ, ຊັກເຄື່ອງ, ຫົດຕົ້ນໄມ້ ແລະ ອື່ນໆ.3. ເມື່ອເກີດມີຝົນຕົກໜັກ: ນໍ້າໃນຫ້ວຍ, ໜອງ, ບຶງ, ຄອງ/ຮ່ອງ ຈະມີປະລິມານເພີ່ມຂຶ້ນ ແລະ ໄຫຼແຮງກວ່າເກົ່າ. ສະນ້ນ, ເຮົາຕ້ອງລະມັດລະວັງທ່ຈະເກີດນ້າຖ້ວມ, ການເດີນທາງນ້າ ແລະ ຂ້າມນ້າ ເພາະມີຄວາມສ່ຽງອັນຕະລາຍ ັີໍໍໍທີ່ຈະຖືກນໍ້າດູດ ແລະ ໄຫຼໄປຕາມກະແສນໍ້າ.4. ຫຼຸດຜ່ອນຄວາມແຮງການໄຫຼຂອງນໍ້າ ແມ່ນຊ່ວຍກັນປົກປັກສິ່ງແວດລ້ອມ, ຮັກສາ ແລະ ປູກຕົ້ນໄມ້້. IV. ສື່ການຮຽນການສອນ1. ປຶ້ມແບບຮຽນ. ບັດຮູບພາບ: ແມ່ນໍ້າ, ນໍ້າລິນ, ນໍ້າເປື້ອນ ແລະ ອື່ນໆທີ່ກ່ຽວຂ້ອງ.2. ອຸປະກອນທົດລອງ: ນ້າ, ຄຸຕັກນ້າ, ຈອກ ຫື ໂອ, ກ້ອນຫີນ ຫຼ ທ່ອນໄມ້ ສໍາລັບຮອງສ້ນຮາງລິນຈໍານວນ 3 ກ້ອນ, ໍໍຼືົຮາງລິນ 3 ອັນ ເຮັດດ້ວຍໄມ້ປ່ອງ ຫຼື ກາບກ້ວຍກໍໄດ້.

136 ໑໓໖ V. ກິດຈະກໍາການຮຽນການສອນຊົ່ວໂມງທີ 1ຂັ້ນນໍາເຂົ້າສູ່ບົດຮຽນ (5 ນາທີ)1) ສະເໜີວ່າ ມື້ນີ້ພວກເຮົາຈະໄດ້ຮຽນກ່ຽວກັບການໄຫຼຂອງນໍ້າ, ການນໍາໃຊ້ນໍ້າເຂົ້າໃນຊີວິດປະຈໍາວັນ, ການໄຫຼ ຄ່ອຍ/ແຮງ (ໄຫຼໄວ ຫຼື ຊ້າ) ຂອງນໍ້າ, ຄວາມແຮງໃນການໄຫຼຂອງນໍ້າເປັນອັນຕະລາຍຕໍ່ສິ່ງມີຊີວິດ ແລະ ການ ປ້ອງກັນໄພອັນຕະລາຍດັ່ງກ່າວ. 2) ຄູຖາມນັກຮຽນທັງໝົດຫ້ອງວ່າ: - ພວກເຮົາສາມາດຈັບນໍ້າຂຶ້ນມາຄືກັບກ້ອນຫີນໄດ້ບໍ່? (ຈັບຍາກ, ຈັບແລ້ວມັນໄຫຼອອກ).- ນໍ້າຈັດເປັນປະເພດວັດຖຸແຂງ ຫຼື ແຫຼວ? (ວັດຖຸແຫຼວ).- ນໍ້າມີຄວາມສໍາຄັນຕໍ່ສິ່ງມີຊີວິດແນວໃດ? ຂາດໄດ້ບໍ່? (ຕອບຕາມຄວາມເຂົ້າໃຈຂອງນັກຮຽນ).3) ໃຫ້ນັກຮຽນແລກປ່ຽນແນວຄວາມຄິດກັນກັບໝູ່ທີ່ຢູ່ໃກ້/ດ້ານຂ້າງ.4) ຄູສົ່ງເສີມການຕອບຄໍາຖາມຂອງນັກຮຽນ ແລະ ຈົດບັນທຶກ. ສຸດທ້າຍຄູກ່າວຫຍ້ໍໆວ່າ: ນໍ້າຈັດເປັນວັດຖຸແຫຼວ, ນໍ້າມີຄວາມຈໍາເປັນຕໍ່ສິ່ງທີ່ມີຊີວິດ ແລະ ຂາດບໍ່ໄດ້. ຂັ້ນຈັດກິດຈະກໍາການຮຽນ (15 ນາທີ)1. ສົນທະນາຖາມຕອບ 1) ຄູແບ່ງນັກຮຽນອອກເປັນກຸ່ມ, ກຸ່ມລະ 4-5 ຄົນ ຫຼື ຈັບຄູ່ກັນກໍໄດ້ ຕາມຄວາມເໝາະສົມ. 2) ຄູຖາມນັກຮຽນວ່າ: - ເປັນຫຍັງນໍ້າຈຶ່ງມີການໄຫຼ? - ນັກນັກຮຽນເຄີຍໄດ້ໄປຫຼິ້ນນໍ້າຫ້ວຍ ຫຼື ນໍ້າຕົກຕາດຢູ່ໃສແດ່? ມ່ວນບໍ່ໄປຫຼິ້ນນໍ້າ? - ໄດ້ສັງເກດບໍ່ວ່ານໍ້າໄຫຼຈາກຈຸດໃດຫາຈຸດໃດ? (ສູງຫາຕໍ່າ). ຍ້ອນຫຍັງ?3) ແນະນໍາໃຫ້ນັກຮຽນອອກນອກຫ້ອງຮຽນທັງໝົດໄປສັງເກດຫຼັງຄາ ໂຮງຮຽນ. ຫັງຈາກນ້ນກັບມາຫ້ອງແລ້ວຖາມນັກຮຽນແຕ່ລະກ່ມວ່າ: ຼັຸ- ໃນການອອກແບບຫັງຄາໂຮງຮຽນເປັນຫຍັງມັນຈຶ່ງຊັນ? (ຄວາມຊນ ຼັຂອງຫຼັງຄາແມ່ນເພື່ອໃຫ້ນໍ້າໄຫຼສະດວກ). - ນໍ້າຈະໄຫຼໄວ ຫຼື ຊ້າ (ຄ່ອຍ ຫຼື ແຮງ) ແມ່ນຂຶ້ນກັບຫຍັງ? (ຄວາມຊັນ ແລະ ປະລິມານຂອງນໍ້າ).2. ທົດລອງການໄຫຼຂອງນໍ້າ1) ຄູແນະນໍາພານັກຮຽນທົດລອງການໄຫຼຂອງນໍ້າ. 2) ອຸປະກອນ: ນໍ້າ, ຄຸ, ຈອກ ຫຼື ໂອ, ໄມ້ຄໍາຮາງລິນ, ໄມ້ປ່ອງ ຫຼື ກາບກ້ວຍ ເພື່ອເຮັດຮາງລິນ.້3) ຄູນໍາພານັກຮຽນຕິດຕັ້ງຮາງລິນດັ່ງຮູບຂ້າງ ແລະ ທົດລອງດັ່ງນີ້:ຄັ້ງວິທີທົດລອງນໍ້າໄຫຼໄປທາງໃດ? ໄວ ຫຼື ຊ້າ?1ໃຫ້ຈຸດທີ 1 ແລະ ທີ 2 ສູງເທົ່າກັນ ຖອກນໍ້າໃສ່ ຈຸດເຄິ່ງກາງຂອງຮາງລິນ.2ໃຫ້ຈຸດ 1 ສູງກວ່າຈຸດທີ 2 ປະມານ 1 ຊມ ຖອກນໍ້າໃສ່ຈຸດທີ 1.3ໃຫ້ຈຸດທີ 1 ສູງກວ່າຈຸດທີ 2 ເພີ່ມຂຶ້ນເປັນ 10 ຊມ ຖອກນໍ້າໃສ່ຈຸດທີ 1.ການວັດ ແລະ ປະເມີນຜົນກວດສອບຄວາມເຂ້າໃຈຂອງົນັກຮຽນດ້ວຍການຖາມຄວາມ ຄິດເຫັນ ແລະ ຊ່ວຍເຫຼືອນັກຮຽນ ຜູ້ທີ່ຍັງບໍ່ເຂົ້າໃຈ.ສ ວ ສສະຫງວນລິຂະສິດ

137໑໓໗ທຸກໆຄັ້ງທີ່ເຮັດການທົດລອງ, ຄູຕ້ອງໄດ້ຖາມນັກຮຽນວ່າມັນຈະມີຫຍັງເກີດຂຶ້ນ ແລະ ຍ້ອນຫຍັງ?4) ສັງເກດການໄຫຼຂອງນໍ້າໃນຮາງລິນ ແລະ ບັນທຶກຜົນໃສ່ຕາຕະລາງ.5) ຄູຮ່ວມກັບນັກຮຽນສະຫຸບ: ນ້າເປັນວັດຖຸແຫຼວ, ນ້າຈະໄຫຼຈາກບ່ອນສູງຫາບ່ອນຕ່າສະເໝີ, ນ້າຈະໄຫຼຄ່ອຍ/ແຮງ ຼໍໍໍໍຫຼື ໄວ/ຊ້າຂຶ້ນກັບຄວາມສູງ (ຄວາມຊັນ) ແລະ ປະລິມານຂອງນໍ້າ.ຂັ້ນຝຶກປະຕິບັດ ແລະ ນໍາໃຊ້ (20 ນາທີ)3. ການນໍາໃຊ້ຄຸນປະໂຫຍດການໄຫຼຂອງນໍ້າ1) ຄູຕັ້ງຄໍາຖາມ: ນັກຮຽນເອົານໍ້າມາຈາກໃສແດ່ທີ່ໃຊ້ຢູ່ເຮືອນ? - ຢູ່ບ້ານ? (ເອົາມາຈາກແມ່ນໍ້າ ຫຼື ນໍ້າສ້າງ).- ຢູ່ຕົວເມືອງ ແລະ ບ້ານ? (ໄດ້ມາຈາກກ໊ອກນໍ້າ/ນໍ້າປະປາ).- ນໍ້າມາຈາກໃສ? (ນາມາຈາກປ່າໄມ້, ນາຝົນ ແລະ ພື້ນດິນ). ໍ ້ໍ ້2) ຄູສະເໜີວ່າຢູ່ໃນທ້ອງຖິ່ນຈໍານວນໜຶ່ງຍັງໄປຫາບ ຫຼື ຕັັກນໍ້າຫ້ວຍທີ່ຢູ່ຫ່າງໄກຈາກບ້ານ, ເຮືອນ ແລະ ບາງເຂດ ກໍມີນໍ້າໃຕ້ດິນ ເພິ່ນກໍຈະຂຸດນໍ້າສ້າງ ຫຼື ເຈາະນໍ້າບາດານກໍເປັນອີກວິທີໜຶ່ງເພື່ອຫຼຸດຜ່ອນແຮງງານຂອງຄົນ.3) ຄູຖາມນັກຮຽນວ່າ: - ນັກຮຽນສັງເກດເຫັນຮູບພາບຫຍັງແດ່? - ເພ່ນໄດ້ກ່ສ້າງນ້າປະປາຊຸມຊົນດ້ວຍການໃຊ້ຫຍັງ ແລະ ເຮັດແນວໃດ? (ເຮັດຝາຍກ້ນນ້າຢ່ເທິງບ້ານ, ຕ່ທ່ຢາງິໍໍັໍູໍໍຫຼື ຂຸດຄອງເໝືອງ ເພື່ອໃຫ້ນໍ້າໄຫຼຕາມທໍ່ມາຫາອ່າງເກັບນໍ້າ, ຕໍ່ທໍ່ແລ່ນໄປຫາບ້ານ/ເຮືອນຂອງເຮົາໄດ້ໃຊ້ ສະດວກ).- ນອກຈາກນ້ນັກຮຽນເຫັນການໃຊ້ປະໂຫຍດການໄຫຼ ແລະ ແຮງຂອງນ້າເຮັດຫຍັງແດ່? (ຄົກຕໍາເຂ້າ, ຜະລິດ ີໍົໄຟຟ້າຈາກເຂື່ອນ).- ການຫາບ/ຕັກນໍ້າຫ້ວຍມາໃຊ້ແຕ່ລະວັນ ເຮັດໃຫ້ພໍ່ແມ່/ອ້າຍເອື້ອຍ ມີຄວາມຫຍຸ້ງຍາກຫຍັງແດ່? (ເຈັບບ່າ, ເຈັບແຂນ, ເສຍເວລາ).- ຖ້າໄປຫາບ ຫື ຕັກນ້າຫຼາຍຖ້ຽວເຮັດໃຫ້ຮ່່າງກາຍອິດເມ່ອຍ. ຈະມິວິທີການແນວໃດ ເພ່ອຫຸດຜ່ອນແຮງງານ ຼໍືືຼຄົນເຮົາໄດ້? (ນ້າລິນ, ສ້າງລະບົບນ້າປະປາທ້ອງຖ່ນ ໂດຍອາໄສຫັກການໄຫຼຂອງນ້າຈາກສູງຫາຕ່າ).ໍໍິຼໍໍ4) ຄູໃຫ້ນັກຮຽນອາສາສະໝັກຕອບປະມານ 3-4 ຄົນ.5) ຄູແນະນໍາໃຫ້ນັກຮຽນສັງເກດຫົວຂໍ້ທີ 2 ປຶ້ມແບບຮຽນກ່ຽວກັບມາຮູ້ຈັກການນໍາໃຊ້ຄຸນປະໂຫຍດການໄຫຼຂອງນໍ້ານໍາກັນ. 4. ປະດິດນໍ້າລິນທີ່ງ່າຍດາຍ (ແບບຈໍາລອງ)1) ແນະນໍາໃຫ້ນັກຮຽນປະດິດສ້າງນໍ້າລິນທີ່ງ່າຍດາຍຢູ່ນອກຫ້ອງຮຽນ. - ມີຫຍັງຈະເກີດຂຶ້ນ ໃນເວລາເຮົາທົດລອງ?ຕົວຢ່າງ: ລະບົບນໍ້າລິນ2) ຄູແຈກຢາຍອຸປະກອນໃຫ້ແຕ່ລະກຸ່ມມີ: ນໍ້າ, ຄຸ, ຈອກ ຫຼື ໂອ, ໄມ້ຄໍາຮາງລິນ ຫຼື ້ກ້ອນຫີນ, ໄມ້ປ່ອງ ຫຼື ກາບກ້ວຍ ເພື່ອເຮັດຮາງລິນຈໍາລອງ.3) ພາຍຫັງແຕ່ລະກ່ມສໍາເລັດການປະດິດສ້າງນ້າລິນ, ຄູໃຫ້ນັກຮຽນຕາງໜ້າກ່ມ 1 ຄົນ ຼຸໍຸກຽມອະທິບາຍ ແລະ ທົດລອງ.4) ຄູ ແລະ ນັກຮຽນຜ້ອ່ນໆ ຮ່ວມກັນໄປສັງເກດຜົນງານຂອງແຕ່ລະກ່ມ ແລະ ູືຸແລກປ່ຽນບົດຮຽນນໍາກັນ. ໃນຂະນະທີ່ໄປສັງເກດແຕ່ລະກຸ່ມນັ້ນ ຄູ ສາມາດວັດ ແລະ ປະເມີນຜົນງານຂອງແຕ່ລະກ່ມດ້ວຍການຍ້ອງຍ ຸໍຫຼື ໃຫ້ຄະແນນກໍໄດ້. ການວັດ ແລະ ປະເມີນຜົນຄູຍ່າງແນະນໍາ ແລະ ຊ່ວຍເຫຼືອ ນັກຮຽນ.

138 ໑໓໘ຄະແນນການປະດິດສ້າງນໍ້າລີນ3ລະບົບນໍ້າລິນງ່າຍດາຍ ໄດ້ຄົບ 3 ຢ່າງ ເຊັ່ນ: ນໍ້າໄຫຼໄດ້ດີ, ໄຫຼໄປໄດ້ໄກ ແລະ ອອກແບບງາມ. 2ລະບົບນໍ້າລິນງ່າຍດາຍ ໄດ້ຄົບ 2 ຢ່າງ.1ລະບົບນໍ້າລິນງ່າຍດາຍ ໄດ້ຄົບ 1 ຢ່າງ.0ບໍ່ສາມາດປະດິດຮາງລິນໄດ້. ຂັ້ນສະຫຼຸບ (5 ນາທີ)1) ຄູໃຫ້ນັກຮຽນຕາງໜ້າກຸ່ມ ສະຫຼຸບສິ່ງທີ່ໄດ້ຮຽນໂດຍຫຍໍ້.2) ຄູຮ່ວມກັບນັກຮຽນສະຫຼຸບ: - ນໍ້າເປັນວັດຖຸແຫຼວ, ນໍ້າໃນທໍາມະຊາດແມ່ນໄຫຼຈາກບ່ອນສູງຫາບ່ອນຕໍ່າສະເໝີ, ນໍ້າຈະໄຫຼຄ່ອຍ/ແຮງ ຫຼື ໄວ/ຊ້າແມ່ນຂຶ້ນກັບຄວາມສູງ (ຄວາມຊັນ) ແລະ ປະລິມານຂອງນໍ້າ. - ເພື່ອຫຼຸດຜ່ອນແຮງງານຄົນ ເພິ່ນໄດ້ສ້າງລະບົບນໍ້າລິນ ຫຼື ນໍ້າປະປາຊຸມຊົນຂຶ້ນຫຼາຍແຫຼ່ງ ເພື່ອອໍານວຍຄວາມສະດວກໃຫ້ແກ່ປະຊາຊົນໄດ້ນໍາໃຊ້ນ້າໃນຄອບຄົວ ເຊ່ນ: ອາບ, ຊັກເຄ່ອງ, ຫົດຕ້ນໄມ້ ແລະ ອ່ນໆ ໂດຍການ ໍັືົືໝູນໃຊ້ປາກົດການທໍາມະຊາດຂອງນໍ້າທີ່ໄຫຼຈາກບ່ອນສູງຫາບ່ອນຕໍ່າ.- ນ້າປະປາຊຸມຊົນ ຫື ນ້າປະປາທ້ອງຖ່ນ ແມ່ນໝູນໃຊ້ຫັກການໄຫຼຂອງນ້າຈາກບ່ອນສູງຫາບ່ອນຕ່າດ້ວຍການຕໍຼໍິຼໍໍໍ ່ຮາງລິນ ຫຼື ຕໍ່ທໍ່ຢາງ ເພື່ອເຮັດໃຫ້ນໍ້າໄຫຼຈາກຫ້ວຍມາຫາເຮືອນ, ເດີ່ນບ້ານ ເພື່ອອໍານວຍຄວາມສະດວກແກ່ ປະຊາຊົນ, ກ່ອນນໍາໃຊ້ຄວນກັ່ນຕອງ ແລະ ຕົ້ມໃຫ້ສຸກກ່ອນ.ຊົ່ວໂມງທີ 2ຂັ້ນນໍາເຂົ້າສູ່ບົດຮຽນ (2 ນາທີ)1) ຄູສະເໜີວ່າ ພວກຫຼານຍັງຈື່ໄດ້ບໍວ່າໃນຊົ່ວໂມງທີ 1 ແມ່ນໄດ້ຮຽນກ່ຽວກັບຫຍັງແດ່? (ໄດ້ຮຽນກ່ຽວກັບການໄຫຼຂອງ ນໍ້າຕາມທໍາມະຊາດ ແລະ ການໄຫຼຂອງນໍ້າຈາກບ່ອນສູງຫາບ່ອນຕໍ່າ). 2) ຄູອະທິບາຍວ່າ: ນໍ້າເປັນສິ່ງທີ່ຄົົນ, ສັດ ແລະ ພືດຕ້ອງການ ແລະ ຂາດບໍ່ໄດ້ ແຕ່ວ່ານໍ້າກໍມີອັນຕະລາຍຕໍ່ຄົນ ແລະ ສິ່ງທີ່ມີຊີວິດທັງຫຼາຍໄດ້ເຊັ່ນກັນ. 3) ຄູຖາມນັກຮຽນ: ນໍ້າທີ່ມີຄວາມສ່ຽງຈະເປັນອັນຕະລາຍຕໍ່ສິ່ງມີຊີວິດແນວໃດແດ່? ໃຫ້ນັກຮຽນປະມານ 2-3 ຄົນ ຕອບຕາມຄວາມເຂົ້າໃຈ ແລະ ຍົກຕົວຢ່າງ ປະສົບການທີ່ເຂົາເຈົ້າເຄີຍພົບເຫັນມາວ່າ ນໍ້າອັນຕະລາຍຕໍ່ຄົນເຮົາ ໄດ້ແນວໃດ? 4) ຄູກ່າວວ່າຕໍ່ໄປພວກເຮົາມາຮຽນກ່ຽວບັນຫາຄວາມສ່ຽງໄພອັນຕະລາຍທີ່ເກີດຈາກນໍ້າ. ຂັ້ນຈັດກິດຈະກໍາການຮຽນ (25 ນາທີ)5. ໄພອັນຕະລາຍຂອງນໍ້າ1) ຄູແບ່ງນັກຮຽນອອກເປັນກ່ມຕາມຄວາມເໝາະສົມ ແລະ ແນະນໍາໃຫ້ນັກຮຽນແຕ່ລະກ່ມສັງເກດຮູບໃນປ້ມແບບຮຽນ ຸຸຶໃນຫົວຂໍ້ທີ 3 ແລະ ສົນທະນາກັນພາຍໃນກຸ່ມປະມານ 2-3 ນາທີ.2) ຫຼັງຈາກນັ້ນຄູຖາມນັກຮຽນວ່າ: - ພວກນ້ອງສັງເກດເຫັນຮູບຫຍັງແດ່? ເຄີຍພົບບັນຫາແບບນີ້ບໍ່?- ມັນເປັນອັນຕະລາຍບໍ່? ຍ້ອນຫຍັງ?- ນໍ້າຖ້ວມ ແລະ ນໍ້າໄຫຼແຮງມັກເກີດໃນລະດູໃດ? (ລະດູຝົນ).- ຝົນຕົກໜັກ ຫຼື ຝົນຕົກແຮງຕິດຕໍ່ກັນຫຼາຍຊົ່ວໂມງ ຫຼື ຫຼາຍມື້ ການວັດ ແລະ ປະເມີນຜົນການຕອບຄໍາຖາມ ແລະ ຄວາມ ສົນໃຈ, ຊ່ວຍຊຸກຍູ້ຜູ້ທີ່ຍັງບໍ່ທັນເຂົາ ໃຈ.ສ ວ ສສະຫງວນລິຂະສິດ

139 ໑໓໙ເຮັດໃຫ້ນໍ້າໃນຮ່ອງ, ຄອງເປັນແນວໃດ? (ນໍ້າໄຫຼແຮງ, ເຕັມຮ່ອງ/ ຄອງ, ນໍ້າເຕັມຫ້ວຍ, ນໍ້າຂຶ້ນ). - ນ້າຖ້ວມເກີດຂ້ນໄດ້ຍ້ອນສາເຫດອັນໃດ? (ນ້າໄຫຼແຮງຫຼາຍ ເຮັດໃຫ້ຮ່ອງນ້າບ່ສາມາດໄຫຼສະດວກ ຫື ມີຂ້ເຫຍ້ອ, ໍຶໍໍໍຼີືໄມ້, ໃບໄມ້ໄປອັດຕັນທາງນໍ້າໄຫຼ ຈຶ່ງເຮັດໃຫ້ນໍ້າຖ້ວມ ເມື່ອມີຝົນຕົກໜັກ).- ເມື່ອເກີດນໍ້າຖ້ວມຈະມີຜົນທະທົບຫຍັງແດ່? (ນໍ້າຂຸ່ນ, ນໍ້າໄຫຼແຮງ ເຮັດໃຫ້ສັດຫຼາຍຊະນິດຕາຍ, ຄົນຂາດ ນໍ້າດື່ມທີ່ສະອາດ ແລະ ອື່ນໆ).- ເມື່ອເກີດມີນໍ້າໄຫຼແຮງຈະມີຜົນເສຍອັນໃດອີກ? (ຫົນທາງຂາດ, ຂົວຫັກ, ໄປມາບໍ່ສະດວກ).3) ຄູຊ່ວຍນັກຮຽນສະຫຼຸບ: - ນໍ້າມີປະໂຫຍດມະຫາສານຕໍ່ສິ່ງມີຊີວິດ.- ຖ້າມີຝົນຕົກໜັກຕິດຕໍ່ກັນຫຼາຍຊົ່ວໂມງ, ນໍ້າຈະໄຫຼແຮງ, ນໍ້າເຕັມຮ່່ອງ/ຄອງ, ນໍ້າລົ້ນ ແລະ ເຮັດໃຫ້ນໍ້າໄຫຼ ໄປທຸກທິດ ແລ້ວຈະມີເກີດນໍ້າຖ້ວມ, ນໍ້າເຊາະ/ດິນເຈື່ອນ ເຮັດໃຫ້ຄົນ, ສັດ ແລະ ພືດໄດ້ຮັບຜົນກະທົບ. - ມັນຍັງເຮັດໃຫ້ການໄປໂຮງຮຽນລໍາບາກ.- ນໍ້າເປື້ອນເປິພາໃຫ້ຄົນຂາດນໍ້າດື່ມທີ່ສະອາດ. - ຖ້ານໍ້າຂຸ່ນຫຼາຍ ປາໃນນໍ້າກໍຈະຕາຍ. ຂັ້ນຝຶກປະຕິບັດ ແລະ ນໍາໃຊ້ (15 ນາທີ)6. ການປ້ອງກັນ ແລະ ຫຼຸດຜ່ອນອັນຕະລາຍ 1) ນັກຮຽນແຕ່ລະກຸ່ມຄົ້ນຄວ້າ ແລະ ສົນທະນາກັນກ່ຽວກັບວິທີປ້ອງກັນນໍ້າເຊາະ ແລະ ດິນເຈື່ອນ ບໍລິເວນໂຮງຮຽນ ຂອງພວກເຮົາ? (ຄູອາດຈະນໍາພານັກຮຽນປະຕິບັດຕົວຈິງ ເຊັ່ນ: ປັງປຸງຮ່ອງນໍ້າບໍລິເວນໂຮງຮຽນ).2) ນັກຮຽນຕາງໜ້າກຸ່ມລາຍງານຜົນການຄົ້ນຄວ້າ.3) ຄູຖາມເຈາະຈີ້ມອີກຕື່ມ: - ເພ່ອປ້ອງກັນບ່ໃຫ້ມີນ້າຖ້ວມ ພວກເຮົາຄວນເຮັດແນວໃດ? (ປົກືໍໍປັກຮັກສາຕົ້ນໄມ້ທີ່ຢູ່ໃກກັບແມ່ນໍ້າ, ບໍ່ຕັດໄມ້ ແລະ ບໍ່ຂຸດດິນ ້ສະຊາຍ).- ຍ້ອນຫຍັງພວກເຮົາຈ່ງຄິດວ່າຕ້ນໄມ້ທ່ຢ່ໃກ້ໆນ້າສໍາຄັນ? (ຮາກຶົີູໍຈະຈັບດິນໃຫ້ແໜ້ນ ແລະ ເຮັດໃຫ້ນໍ້າໄຫຼ ຊ້າລົງ).- ເພ່ອໃຫ້ນ້າໄຫຼສະດວກເຮົາຄວນຮັກສາຮ່ອງນ້າແນວໃດ? (ບ່ຖ້ມຂ້ເຫຍ້ອລົງໃສ່ຮ່ອງລະບາຍນ້າ, ເກບເສດໄມ ືໍໍໍິີືໍັ້ແລະ ຊວ້ານດິນອອກຈາກຮ່ອງນໍ້າ ເພື່ອໃຫ້ນໍ້າໄຫຼສະດວກ).- ເພື່ອຮັກສາໜ້າດິນບໍ່ໃຫ້ດິນເຈື່ອນຈະເຮັດແນວໃດ? (ປູກຕົ້ນໄມ້ໃຫ້ຫຼາຍ, ບໍ່ຕັດຕົ້ນໄມ້ທໍາລາຍປ່າ).ສິ່ງທີ່ຄວນເອົາໃຈໃສ່: ນັກຮຽນສາມາດຕອບໄດ້ຫຼາຍຢ່າງຖືກຄືກັນ. ສະນ້ນ, ຄູສ່ງເສີມໃຫນັກຮຽນຕອບຕາມຄວາມເຂາໃຈ ັົົ ້ແລະ ບໍ່ວ່າຈະຖືກ ຫຼືຶ ຜິດກໍໄດ້.4) ຄູຊ່ວຍນັກຮຽນສະຫຼຸບ: - ນໍ້າມີຄຸນປະໂຫຍດຕໍ່ຄົນ, ສັດ ແລະ ພືດຢ່າງມະຫາສານ. - ຄົນນໍາໃຊ້ນໍ້າເພື່ອດື່ມ, ອາບ, ຊັກເຄື່ອງ ແລະ ອື່ນໆ. - ຖ້າຂາດນໍ້າສິ່ງທີ່ມີຊີວິດຈະຕາຍ. - ການຫຼີກລ້ຽງຈາກການເກີດນໍ້າຖ້ວມ, ນໍ້າໄຫຼແຮງ ແລະ ນໍ້າຂຸ້ນ ພວກເຮົາຕ້ອງຊ່ວຍກັນເກັບຂີ້ເຫຍື້ອອອກ ຈາກຮ່ອງລະບາຍນາ, ປົກປັກຮັກສາຕົ້ນໄມ້ ແລະ ປູກຕົ້ນໄມ້ໃຫ້ຫຼາຍ ຍ້ອນວ່ ຮາກຂອງຕົ້ນໄມ້ສາມາດຢືດໍ ້ດິນບໍ່ໃຫ້ເຈື່ອນ ລາຍລະອຽດໄດ້ຮຽນກ່ຽວກັບໜ້າທີ່ຂອງຮາກໃນບົດທີ 15. ການວັດ ແລະ ປະເມີນຜົນປະເມີນນັກຮຽນໂດຍນໍາໃຊ້ເກນ ການໃຫ້ຄະແນນ ເພື່ອໃຫ້ຄະແນນ ນັກຮຽນ.

1405) ໃນລະຫວ່າງນັກຮຽນແຕ່ລະຄົນກໍາລັງສົນທະນາກັນ ໃຫ້ຄູເລ່ມວັດ ແລະ ປະເມີນຜົນນັກຮຽນໄປພ້ອມດ້ວຍການ ີນໍາໃຊ້ເກນການໃຫ້ຄະແນນ.ຂັ້ນສະຫຼຸບ (3 ນາທີ)1) ຄູຄວນເອົາໃຈໃສ່ປູກຈິດສໍານຶກໃຫ້ນັກຮຽນໃນການປົກປັກສາສິ່ງແວດລ້ອມ, ຮູ້ຈັກຮັກສາຮ່ອງນ້ໍາ, ແມ່ນໍ້າ, ຮັກສາ ປ່າໄມ້ ເພື່ອປ້ອງກັນຜົນກະທົບຈາກການໄຫຼຂອງນໍ້າທີ່ແຮງ ແລະ ການປະຕິບັດຕົນເມື່ອເດີນທາງນໍ້າ ແລະ ຂ້າມນໍ້າ. 2) ຮັບຟັງ, ປະຕິບັດຕາມຜູ້ໃຫຍ່ ຫຼື ນາຍບ້ານແຈ້ງເຕືອນຜ່ານລະບົບໂທລະໂຄ່ງ ເພື່ອກຽມຄວາມພ້ອມ ກໍລະນີມີ ຝົນຕົກໜັກ, ເຄື່ອນຍ້າຍວັດຖຸສິ່ງຂອງຕ່າງໆ ອອກຈາກເຂດທີ່ມີຄວາມສ່ຽງທີ່ຈະເກີດນໍ້າຖ້ວມ ແລະ ແລວນໍ້າໄຫຼແຮງ. ກິດຈະກໍາເສີມ1) ໃນການທົດລອງກ່ຽວກັບການໄຫຼຂອງນໍ້າອາດຈະໃຊ້ກາບກ້ວຍ ເຮັດເປັນຮາງລິນ 1- 2 ກາບ ກໍໄດ້.2) ນໍາພານັກຮຽນສໍາຫຼວດຕົວຈິງ ເບ່ງການໄຫຼຂອງນ້າຫ້ວຍ ແລະ ນ້າເຊ ເພ່ອໃຫ້ນັກຮຽນເຂ້າໃຈຕ່ກັບການໄຫຼຂອງ ິໍໍືົໍນໍ້າຕາມທໍາມະຊາດ.3) ສໍາຫຼວດເບ່ງການໄຫຼຂອງນ້າໃນຮ່ອງນ້າທ່ໃກ້ໂຮງຮຽນ ຖ້າຮ່ອງນ້າມີຂ້ເຫຍ້ອອັດຕັນທ່ລະບາຍນ້າ ກໍພາກັນເກັບ ິໍໍີໍີືໍໍອອກ ເພື່ອໃຫ້ນໍ້າໄຫຼໄດ້ສະດວກ.4) ນໍາພານັກຮຽນສັງເກດຜົນກະທົບຈາກໄພທໍາມະຊາດ ໃນເຂດຊຸມຊົນຂອງຕົນ ແລະ ຊ່ວຍກັນຄົ້ນຄິດຫາວິທີປ້ອງກັນ (ຖ້າມີ). ຄວາມຮູ້ທ້ອງຖິ່ນ1) ຄູຍົກຕົວຢ່າງການນໍາໃຊ້ການໄຫຼຂອງນໍ້າໃນທ້ອງຖິ່ນ ເຊັ່ນ: ກົງພັດນໍ້າ, ຄົກຕໍາເຂົ້າ, ນໍ້າລິນ, ນໍ້າປະປາຊຸມຊົນ ແລະ ອື່ນໆ. 2) ຄູຍົກຕົວຢ່າງຜົນຮ້າຍ ຫຼື ຜົນກະທົບຂອງການໄຫຼຂອງນໍ້າທີ່ເກີດມາຈາກຝົນຕົກໜັກຕິດຕໍ່ກັນຫຼາຍຊົ່ວໂມງ, ຫຼາຍວັນເຮັດໃຫ້ເກີດໄພນໍ້າຖ້ວມ, ດິນເຈື່ອນ, ທາງຂາດ ແລະ ຜົນກະທົບອື່ນໆທີ່ມາຈາກຝົນຕົກໜັກ.3) ປູກຈິດສໍານຶກໃຫ້ນັກຮຽນຮູ້ຈັກຮັກສາຮ່ອງນໍາ, ຮັກສາປ່າໄມ້ ແລະ ເພື່ອປ້ອງກັນ ຜົນກະທົບຈາກນໍາປ່າໄຫຼນອງ ້້ແລະ ການປະຕິບັດຕົນເພື່ອຄວາມປອດໄພອີກຕື່ມ. ໑໔໐ສ ວ ສສະຫງວນລິຂະສິດ

141໑໔໑ບົດທີ 26 ການນໍາໃຊ້ນໍ້າຢ່າງປະຢັດເວລາ 2 ຊົ່ວໂມງ I. ຈຸດປະສົງເມື່ອຮອດທ້າຍບົດຮຽນ, ນັກຮຽນຈະສາມາດ: 1. ອະທິບາຍຄວາມສໍາຄັນຂອງນໍ້າຕໍ່ສິ່ງທີ່ມີຊິວິດ.2. ຈໍາແນກການໃຊ້ນໍ້າທີ່ແຕກຕ່າງກັນ. 3. ບອກວິທີການໃຊ້ນໍ້າຢ່າງປະຢັດ.4. ສ້າງຕາຕະລາງ, ແຕ້ມເສັ້ນສະແດງ ແລະ ສາມາດປຽບທຽບຂໍ້ມູນກ່ຽວກັບການດື່ມນໍາແຕ່ລະວັນ.້II. ການວັດ ແລະ ປະເມີນຜົນ1. ສັງເກດ, ກວດສອບຄວາມຖືກຕ້ອງໃນເວລາຕອບຄໍາຖາມ ແລະ ເຮັດກິດຈະກໍາໄດ້ສໍາເລັດ.2. ນໍາໃຊ້ເກນການໃຫ້ຄະແນນລຸ່ມນີ້ ເພື່ອປະເມີນນັກຮຽນ.ຄະແນນສ້າງຕາຕະລາງ, ແຕ້ມເສັ້ນສະແດງ ແລະ ປຍບທຽບຂໍ້ມູນກ່ຽວກັບການດື່ມນໍ້າແຕ່ລະວັນ.3ສ້າງເສັ້ນສະແດງຮູບພາບໄດ້ຖືກຕ້ອງຄົບຖ້ວນຕາມຈໍານວນຄົນ ແລະ ສາມາດປຽບທຽບຂໍ້ມູນຢູ່ ໃນຕາຕະລາງໄດ້.2ສ້າງເສັ້ນສະແດງຮູບພາບໄດ້ຖືກຕ້ອງຄົບຖ້ວນຕາມຈໍານວນຄົນ ແຕ່ບໍ່ສາມາດປຽບທຽບຂໍ້ມູນຢູ່ ໃນຕາຕະລາງໄດ້.1ສ້າງເສັ້ນສະແດງຮູບພາບໄດ້ ແຕ່ຂໍ້ມູນບໍ່ຖືກຕາມທີ່ໄດ້ມາ.0ສ້າງເສັ້ນສະແດງບໍ່ໄດ້.III. ເນື້ອໃນຕົ້ນຕໍ1. ນາເປັນຊັບພະຍາກອນທໍາມະຊາດຊະນິດໜຶ່ງ ທີ່ມີຢູ່ທົ່ວໄປຕາມທໍາມະຊາດ ເຊັ່ນ: ນາຝົນ. ແມ່ນໍ້າ, ໜອງ,ໍ ້ໍ ້ທະເລ, ບຶງ. ນໍ້າມີຄວາມສໍາຄັນຫຼາຍຢ່າງຕໍ່ກັບສິ່ງມີຊີວິດ ເຊັ່ນ: ໃຊ້ດື່ມ, ອາບ, ປຸງແຕ່ງອາຫານ, ໃຊ້ໃນການ ປູກຝັງ, ເຮັດເຂື່ອນໄຟຟ້າ, ຊັກ-ລ້າງສິ່ງຕ່າງໆ. ຖ້າຂາດນາສິ່ງມີຊີວິດຈະບໍ່ສາມາດຢູ່ໄດ້. ໍ ້2. ພວກເຮົາທຸກຄົນຕ້ອງຊ່ວຍກັນປະຢັດນໍ້າ ຄື: ບໍ່ຄວນເປີດນໍ້າຖິ້ມໄວ້, ໃນເວລາລ້າງຈານ ຫຼື ຜັກ ຄວນໂຕ່ງນໍ້າໃສ່ ພາຊະນະກ່ອນແລ້ວຈຶ່ງລ້າງ ບໍ່ຄວນເປີດກັອກລ້າງໂດຍກົງເລີຍ ເພາະໝົດນໍ້າຫຼາຍ.IV. ສື່ການຮຽນການສອນ1. ປຶ້ມແບບຮຽນ. 2. ຮູບພາບກ່ຽວກັບແຫຼ່ງນໍາປະເພດຕ່າງໆ.້3. ໂປສເຕີ: ກ່ຽວກັບວົງຈອນນາ (ຖ້າມີ).ໍ ້

142 ໑໔໒ V. ກິດຈະກໍາການຮຽນການສອນຊົ່ວໂມງທີ 1ຂັ້ນນໍາເຂົ້າສູ່ບົດຮຽນ (5 ນາທີ)1) ຖາມນັກຮຽນ:- ກ່ອນມາໂຮງຮຽນມ້ເຊ້ານ້ມີໃຜໄດ້ລ້າງໜ້າແດ່?ືົີ- ພວກນ້ອງໃຊ້ຫຍັງລ້າງໜ້າ? (ນໍາ).້- ຢູ່ເຮືອນຂອງພວກຫຼານໃຊ້ນໍ້າຫຍັງ? (ນໍາປະປາ, ນາສ້າງ, ນາລິນ...).້ໍ ້ໍ ້2) ໃນຂັ້ນ ປ.1 ທີ່ຜ່ານມາພວກນ້ອງໄດ້ຮຽນກ່ຽວກັບນໍາ ມີນັກຮຽນຜູ້ໃດຍັງຈື່ແດ່ວ່າ ນາທີ່ພວກເຮົາໃຊ້ຢູ່ໃນແຕ່ລະ້ໍ ້ວັນນີ້ໄດ້ມາຈາກໃສ?3) ໃຫ້ນັກຮຽນ 3-5 ຄົນ ຕອບຕາມຄວາມເຂົ້າໃຈຂອງເຂົາເຈົ້າ.4) ຄູສັງລວມຄໍາຕອບຂອງນັກຮຽນ ແລະ ສະຫຼຸບ: ນໍ້າທີ່ພວກເຮົາໃຊ້ໃນແຕ່ລະວັນນີ້ ແມ່ນໄດ້ມາຈາກ: ແມ່ນໍ້າ, ໜອງ, ບຶງ, ນໍ້າປະປາ... ບັນດາແຫຼ່ງນໍາເຫຼົ່ານີ້ເກີດມາຈາກທໍາມະຊາດ, ຖ້າທໍາມະຊາດບໍ່ເປິເປື້ອນ ຫຼື ບໍ່ຖືກ ້ທໍາລາຍ ພວກເຮົາກໍສາມາດນໍາໃຊ້ນາສະອາດ.ໍ ້5) ຫຼັງຈາກນັ້ນ, ຄູສະເໜີວ່າ ມື້ນີ້ພວກນ້ອງຈະໄດ້ຮຽນກ່ຽວກັບການນໍາໃຊ້ນາ.ໍ ້ຂັ້ນຈັດກິດຈະກໍາການຮຽນ (20 ນາທີ)1. ສົນທະນາເປັນກຸ່ມກ່ຽວກັບຄວາມສໍາຄັນຂອງນາຕໍ່ການດໍາລົງຊີວິດຂອງຄົນເຮົາໍ ້1) ຄູແບ່ງນັກຮຽນອອກເປັນກຸ່ມ, ກຸ່ມລະ 3-4 ຄົນ.2) ໃຫ້ນັກຮຽນສັງເກດຮູບພາບໃນປຶ້ມແບບຮຽນ ຂໍ້ທີ 2 ແລະ ຖາມວ່າ:- ນັກຮຽນສັງເກດເຫັນຮູບຫຍັງແດ່?- ໃນແຕ່ລະວັນເຮົາໃຊ້ນໍາເຮັດຫຍັງແດ່?້- ຖ້າບໍ່ມີນໍາເຮົາຈະເປັນແນວໃດ? ້3) ໃຫ້ນັກຮຽນແຕ່ລະຄົນ ສັງເກດ, ຄິດພິຈາລະນາ ແລະ ສົນທະນາກັນ ພາຍໃນກຸ່ມ. ຫຼັງຈາກນັ້ນໃຫ້ຕາງໜ້າແຕ່ລະກຸ່ມຕອບຕາມທີ່ເຂົາ ເຈົ້າສັງເກດເຫັນ.4) ຄູສັງລວມຄໍາຕອບຂອງນັກຮຽນ ແລະ ສະຫຼຸບ ພ້ອມທັງຂຽນໃສ່ກະດານ ແລ້ວໃຫ້ນັກຮຽນຈົດກ່າຍເອົາ: ນໍ້າມີຄວາມສໍາຄັນຫຼາຍຢ່າງຕໍ່ກັບສິ່ງມີຊີວິດ ເຊັ່ນ: ໃຊ້ດື່ມ, ອາບ, ປຸງແຕ່ງອາຫານ, ໃຊ້ໃນການປູກຝັງ, ເຮັດເຂື່ອນ ໄຟຟ້າ, ຊັກ-ລ້າງສິ່ງຕ່າງໆ. ຖ້າຂາດນໍາສິ່ງມີຊີວິດຈະບໍ່ສາມາດຢູ່ໄດ້.້ຂັ້ນຝຶກປະຕິບັດ ແລະ ນໍາໃຊ້ (15 ນາທີ)2. ສົນທະນາເປັນຄູ່ກ່ຽວກັບການໃຊ້ນໍາໃນແຕ່ລະວັນ້1) ແນະນໍາໃຫ້ນັກຮຽນສົນທະນາ ຖາມ-ຕອບ ເປັນຄູ່ ໂດຍຜັດປ່ຽນກັນຖາມ-ຕອບ.2) ຄູຂຽນຄໍາຖາມລຸ່ມນີ້ໃສ່ກະດານ.- ເຈ້າຊື່ຫຍັງ?ົ- ມື້ໜຶ່ງເຈ້າອາບນໍາຈັກເທື່ອ?ົ້- ຢູ່ເຮືອນເຈົ້າໃຊ້ນໍາເຮັດຫຍັງແດ່?້3) ຄູອ່ານຄໍາຖາມຊ້າໆ ແລ້ວໃຫ້ນັກຮຽນຜູ້ຖາມເວົ້າຕາມ. ສ່ວນນັກຮຽນຜ້ຖືກຖາມແມ່ນໃຫ້ຕອບຕາມຄວາມເຂ້າໃຈ. ໃຫເຮັດໄປເທອລະຂ ູົ້ື ່ໍ້ແລະ ໃຫ້ຜັດປ່ຽນກັນຖາມ-ຕອບ.ການວັດ ແລະ ປະເມີນຜົນຄູສັງເກດຄວາມເຂ້າໃຈຂອງນັກ ົຮຽນ ແລະ ຊ່ວຍແນະນຳຄວາມຮູ້ ກ່ຽວກັບຄວາມສຳຄັນຂອງນ້າຕໍໍ ່ສິ່ງທີ່ມີຊີວິດ.ການວັດ ແລະ ປະເມີນຜົນຄູສັງເກດຄວາມສົນໃຈ ແລະ ອ່ານ ຄຳຖາມຊາຄນຫາຍຄງເພອຊວຍ ໍ້ືຼັ້ື່່ໃຫ້ນັກຮຽນເຂົ້າໃຈ.ສ ວ ສສະຫງວນລິຂະສິດ

143໑໔໓4) ຫຼັງຈາກນັ້ນໃຫ້ນັກຮຽນ 3-4 ຄົນ ເວົ້າຄໍາຕອບທີ່ຄູ່ສົນທະນາຂອງເຂົາເຈົ້າຕອບ ດັ່ງນີ້:“ທ້າວ/ນາງ. .............................., ລາວອາບນາມື້ໜຶ່ງ...............ເທື່ອ, ຢູ່ເຮືອນລາວໃຊ້ນໍ້າເພື່ອ.............. ໍ ້...........................................................................................................................................,” ໃນຂະນະທີ່ນັກຮຽນຕອບຄູຄວນບັນທຶກຄໍາຕອບຂອງນັກຮຽນໄວ້.5) ຄູສັງລວມຄໍາຕອບຂອງນັກຮຽນ ແລະ ສະຫຼຸບເພີ່ມຕື່ມ ຄື: ໃນແຕ່ລະວັນພວກເຮົານໍາໃຊ້ນາເພື່ອ: ດື່ມ, ອາບ, ໍ ້ປຸງແຕ່ງອາຫານ, ໃຊ້ໃນການປູກຝັງ, ເຮັດເຂື່ອນໄຟຟ້າ, ຊັກ-ລ້າງສິ່ງຕ່າງໆ...ຂັ້ນສະຫຼຸບ (5 ນາທີ)ສະຫຼຸບບົດຮຽນໂດຍໃຊ້ແຜນວາດຊ່ວຍຈື່.1) ຄູຖາມນັກຮຽນວ່າ ໃນຊົ່ວໂມງນີ້ນັກຮຽນໄດ້ຮຽນຫຍັງແດ່? (ແຫຼ່ງນໍ້າປະເພດຕ່າງໆ ແລະ ຄວາມສໍາຄັນຂອງນໍ້າ ຕໍ່ກັບສິ່ງມີຊີວິດ).2) ຄູບັນທຶກຄໍາຕອບຂອງນັກຮຽນ ໂດຍແຕ້ມແຜນວາດຊ່ວຍຈື່ ໃສ່ກະດານ: ແຫຼ່ງນໍ້າທີ່ນັກຮຽນໃຊ້ໃນທຸກວັນນີ້ໄດ້ມາຈາກໃສແດ່?ນໍ້າຝົນແມ່ນໍ້ານໍ້າສ້າງໜອງນໍ້າໃນແຕ່ລະວັນພວກເຮົາ ໃຊ້ນ້ຳເຮັດຫຍັງແດ່?ດື່ມອາບຊັກເຄື່ອງແຕ່ງກິນຊົ່ວໂມງທີ 2 ຂັ້ນນໍາເຂົ້າສູ່ບົດຮຽນ (3 ນາທີ)ຖາມ-ຕອບຄວາມຮູ້ກ່ຽວກັບການໃຊ້ນ້ຳ1) ຄູຖາມນັກຮຽນວ່າ:- ຕາມປົກກະຕິແລ້ວນັກຮຽນດ່ມນາມ້ໜຶ່ງຈັກຈອກ? (ຕອບຕາມຄວາມເຂ້າໃຈຂອງເຂົາເຈ້າ).ືໍ ້ືົົ- ຖ້າເຮົາບໍ່ໄດ້ດື່ມນາເປັນເວລາດົນ (2-3 ຊົ່ວໂມງ) ເຮົາຈະຮູ້ສຶກແນວໃດ? (ຄໍແຫ້ງ ແລະ ອິດເມື່ອຍ).ໍ ້2) ຄູອະທິບາຍເພີ່ມຕື່ມວ່າ: ພວກເຮົາທຸກຄົນຕ້ອງດື່ມນາໃຫ້ເປັນປົກກະຕິ ເພື່ອບໍ່ໃຫ້ຮ່າງກາຍຂາດນາ. ນາເປັນ ໍ ້ໍ ້ໍ ້ສິ່ງສໍາຄັນຕໍ່ພວກເຮົາຫຼາຍ ຖ້າບໍ່ມີນໍາພວກເຮົາກໍບໍ່ສາມາດຢູ່ໄດ້. ້- ນັກຮຽນຈະມີວິທີໃດ ເພື່ອຊ່ວຍໃນການປະຢັດນາ?ໍ ້3) ໃຫ້ນັກຮຽນ 4-6 ຄົນຕອບ ຖາມຄວາມເຂົ້າໃຈຂອງເຂົາເຈົ້າ.4) ຄູສະເໜີວ່າ ຊົ່ວໂມງນີ້ພວກເຮົາຈະໄດ້ຮຽນກ່ຽວກັບການນໍາໃຊ້ນາຢ່າງປະຢັດ.ໍ ້

144 ໑໔໔ຂັ້ນຈັດກິດຈະກໍາການຮຽນ (15 ນາທີ)3. ສົນທະນາກ່ຽວກັບການນໍາໃຊ້ນາຢ່າງປະຢັດໍ ້1) ຄູແນະນໍາໃຫ້ນັກຮຽນສືບຕໍ່ຄົ້ນຄວ້າເປັນກຸ່ມເກົ່າທີ່ໄດ້ປະຕິບັດມາຂ້າງເທິງນີ້.2) ຄູແນະນໍາໃຫ້ນັກຮຽນສັງເກດຮູບພາບກ່ຽວກັບການນໍາໃຊ້ນໍາໃນປຶ້ມແບບຮຽນ ຂໍ້ທີ 3 ແລະ ຖາມນັກຮຽນວ່າ:້- ນັກຮຽນສັງເກດເຫັນຮູບຫຍັງແດ່?- ຢ່ເຮືອນຂອງນັກຮຽນເອງໄດ້ເຮັດຄືຢ່ໃນຮູບນ້ບ່?ູູີໍ- ພວກເຮົາທຸກຄົນຈະມີວິທີການຊ່ວຍປະຢັດນາຄືແນວໃດ?ໍ ້3) ໃຫ້ນັກຮຽນທຸກຄົນໃນກຸ່ມສັງເກດ ແລະ ສົນທະນາກັນ. ຫຼັງຈາກນັ້ນໃຫ້ຕາງໜ້າແຕ່ລະກຸ່ມຕອບຕາມຄວາມເຂົ້າໃຈ ແລະ ສັງເກດເຫັນ.4) ຄູ ແລະ ນັກຮຽນຮ່ວມກັນສັງລວມຄໍາຕອບຂອງແຕ່ລະຄົນ ແລະ ສະຫຼຸບ ພ້ອມທັງຂຽນໃສ່ກະດານ ແລ້ວໃຫ້ ນັກຮຽນຈົດກ່າຍເອົາ: ນໍ້າມີຄວາມສໍາຄັນຫຼາຍຢ່າງຕໍ່ກັບສິ່ງມີຊີວິດ. ດັ່ງນັ້ນ, ເຮົາທຸກຄົນຕ້ອງຊ່ວຍກັນປະຢັດນໍ້າ ຄື: ບໍ່ຄວນເປີດນໍ້າຖິ້ມໄວ້, ໃນເວລາລ້າງຈານ ຫຼື ຜັກ ຄວນໂຕ່ງນໍ້າໃສ່ພາຊະນະກ່ອນແລ້ວຈຶ່ງລ້າງ ບໍ່ຄວນເປີດກັອກລ້າງໂດຍກົງເລີຍ ເພາະຈະເຮັດໃຫ້ໝົດນໍ້າຫຼາຍ.4. ສໍາຫຼວດການຖູແຂ້ວຂອງນັກຮຽນ.1) ຄູແຕ້ມຕາຕະລາງໃສ່ກະດານ ແລະ ຖາມນັກຮຽນວ່າ ມື້ໜຶ່ງພວກນ້ອງຖູແຂ້ວຈັກເທື່ອ? ແລ້ວໃຫ້ຄູໝາຍຕິກ ( ) ໃສ່ຫ້ອງທີ່ນັກຮຽນຕອບ.ຕົວຢ່າງ: ການຕື່ມຂໍ້ມູນການຖູແຂ້ວຂອງນັກຮຽນຈຳນວນຄັ້ງຊື່ນັກຮຽນທ. ກນ. ຂທ. ຄນ. ງທ. ຈ3212) ຄູນໍາເອົາຂ້ມູນຈາກຕາຕະລາງຂ້າງເທິງນ້ ມາແຕ້ມເປັນເສ້ນສະແດງຮູບພາບການຖູແຂ້ວຂອງນັກຮຽນໃສ່ກະດານ ໍີັດັ່ງຮູບຕົວຢ່າງລຸ່ມນີ້:3) ຄູຖາມນັກຮຽນວ່າ ພວກເຮົາຈະວາງແປງຖູແຂ້ວຈັກອັນໃສ່ເສ້ນສະແດງຂ້ມູນຂອງແຕ່ລະຄົນ? (ແປງຖູແຂ້ວ 1 ອັນ ັໍເທົ່າກັບຖູແຂ້ວ 1 ຄັ້ງ).ຕົວຢ່າງ: ການແຕ້ມເສັ້ນສະແດງຮູບພາບການຖູແຂ້ວ ແລະ ການນໍາໃຊ້ນາຂອງນັກຮຽນ.ໍ ້ຈໍານວນຄັ້ງ54321ຊື່ ນັກຮຽນທ. ກ...ນ. ຂ...ທ. ຄ...ນ. ງ...ທ. ຈ...ການວັດ ແລະ ປະເມີນຜົນຄູສັງເກດຄວາມເຂ້າໃຈຂອງນັກ ົຮຽນ ແລະ ຊ່ວຍແນະນຳວິທີການ ໃຊ້ນໍ້າຢ່າງປະຢັດໃຫ້ນັກຮຽນສ ວ ສສະຫງວນລິຂະສິດ