ວິທະຍາສາດ ແລະ ສິ່ງແວດລ້ອມ ປ.4 (TGnatsc_4)

ສວສ ສະຫງວນລິຂະສິດ ການວດັ ແລະ ປະເມີນຜົນ ຄສູ ງັ ເກດຄວາມຖືກຕ້ອງໃນການຕອບຄໍາຖາມ, ການ ທດົ ລອງ ແລະ ລະບອຸ ປຸ ະກອນທສ່ີ າມາດ ແລະ ບໍສ່ າມາດ ດງຶ ດດູ ຂອງແມເ່ ຫກັຼ ໄດ້ ໂດຍນາໍ ໃຊເ້ ກນການໃຫຄ້ ະແນນ. 4) ຖ້າມີເວລາ ນັກຮຽນສາມາດທົດສອບແມ່ເຫຼັກຂອງ ຕົນເອງກັບວັດຖຸຕ່າງໆຢູ່ອ້ອມຫ້ອງ. 5) ນັກຮຽນຄວນຄາດຄະເນກ່ອນ ຈາກນັ້ນເຮັດການທົດ ສອບ ແລະ ສັງເກດ. ຂັ້້�ນສະຫຼຸຸ�ບ (5 ນາທີ)ີ 1) ໃຫ້ນກັ ຮຽນແລກປຽ່ ນບດົ ຮຽນກຽ່ ວກບັ ຜົນການທດົ 24 ລອງຂອງຕົນອງ. 2) ຄໃູ ຫນ້ ກັ ຮຽນອະທບິ າຍ ໂດຍການໃຊຫ້ ກັຼ ຖານຈາກການ ທົດລອງ: - ວັັດຖຸປຸ ະເພດໃດທີ່່�ແມ່ເ່ ຫຼັັ�ກສາມາດດູດູ ແລະ ບໍ່່�ສາ ມາດດູູດ? - ວັດັ ຖຸທຸ ີ່່�ແມ່ເ່ ຫຼັັ�ກສາມາດດູູດມີຄີ ຸນຸ ລັັກສະນະຫຍັງັ ? 3) ໃຫ້ນກັ ຮຽນຜູທ້ ີ່ເຂົ້າໃຈດສີ ະຫຼຸບບດົ ຮຽນ. 146 ໑໔໖

ບົົດທີີ 25 ແຮງດັນັ ອາກາດ ແລະ ແຮງດັນັ ນໍ້້�າ ເວລາ 2 ຊົ່່�ວໂມງ I. ຈຸດຸ ປະສົົງ III. ເນື້ອ�້ ໃນຕົ້້�ນຕໍໍ ໃຫ້ນ້ ັກັ ຮຽນສາມາດ: 1. ຄວາມແຮງແມນ່ ແຮງຍູ້ຫຼືແຮງດຶງຂອງວັດຖໃຸ ດໜງ່ຶ ທີ່ 1. ສາທິດວທິ ີການນໍາໃຊ້ແຮງດນັ ອາກາດໃນການ ເກີດຈາກການກະທບົ ເຊ່ງິ ກນັ ແລະ ກັນຂອງວດັ ຖຸໜ່ຶງ ເຄ່ືອນຍາ້ ຍວດັ ຖ.ຸ ກະທົບໃສ່ອກີ ວດັ ຖຸອນ່ື .ຄວາມແຮງທີກ່ ະທບົ ໃສວ່ ັດຖຸ 2. ສ້າງແຜນວາດໃດໜ່ງຶ ພອ້ ມທງັ ມີປະໂຫຍກຄໍາ ໃດໜຶ່ງສາມາດເຮດັ ໃຫ້ວັດຖຸນ້ນັ ມກີ ານປ່ຽນແປງທາງ ເວາ້ົ ທສ່ີ ະແດງໃຫເ້ ຫນັ ຜນົ ຂອງແຮງດນັ ນາ້ໍ ຢໃູ່ ນ ດາ້ ນຮູບຮາ່ ງລັກສະນະ, ຄວາມໄວ ແລະ ທິດທາງ. ການທົດລອງນາ້ໍ ພຸ. 2. ແຮງດັນ ໃຊ້ວັດແທກຄວາມແຮງທຖີ່ ກື ນໍາໃຊ້ໃນຂອບ II. ການວັດັ ແລະ ປະເມີນີ ຜົົນ ເຂດ ຫືຼ ພ້ືນຜິວຂອງວັດຖຸໃດໜງ່ຶ . ອາກາດມີນໍາ້ ໜັກ ແລະ ມນັ ຈະກົດ ຫຼື ບບີ ທຸກໆສິ່ງທມີ່ ັນສາໍ ຜັດ. ອະນຸ 1. ສັງເກດຄວາມຖກື ຕອ້ ງໃນການຕອບຄາໍ ຖາມ ພາກຂອງອາກາດເຄ່ືອນທ່ໄີ ປມາ ຢ່າງສະໝາໍ່ ສະເໝີ 25 ແລະ ປະຕບິ ັດກດິ ຈະກໍາ. ແລະ ເປນັ ອດິ ສະຫະຼ ຢູ່ທຸກທດິ ທາງ ຈະຕາໍ ກັບອະນຸ ພາກຂອງອາກາດອືນ່ ແລະ ວັດຖຸຕ່າງໆທອ່ີ ້ອມຕົວ 2. ນໍາໃຊເ້ ກນການໃຫ້ຄະແນນລຸ່ມນ້ີ ເພອື່ ປະເມນີ ຂອງມັນເອງ ເຮດັ ໃຫ້ມີແຮງດັນຢູ່ທຸກທດິ ທາງ. ນັກຮຽນ. 3. ນາ້ໍ ເຮດັ ໃຫເ້ ກດີ ແຮງດນັ ຄກື ນັ , ນາ້ໍ ຈະໜກັ ກວາ່ ອາກາດ ຄະແນນ ສາ້ ງແຜນວາດໃດໜງ່ຶ ພອ້ ມທງັ ມປີ ະໂຫຍກ ແລະ ນ້າໍ ໜກັ ຂອງນ້າໍ ທີ່ກົດລງົ ດ້ານລມຸ່ ເຮັດໃຫເ້ ກດີ ຄໍາເວ້າົ ທ່ີ ສະແດງໃຫ້ເຫນັ ຜົນຂອງແຮງ ແຮງດນັ ນໍ້າ,ລະດບັ ນາໍ້ ເລກິ ຫາຼ ຍເທ່ົາໃດນໍ້າໜັກທີ່ກົດ ດນັ ນໍາ້ ຢໃູ່ ນການທົດລອງນາ້ໍ ພຸ ລງົ ຈາກດາ້ ນເທງິ ກຈໍ ະເຮດັ ໃຫມ້ ແີ ຮງດນັ ຫາຼ ຍຂນ້ຶ ເທາ່ົ ນນັ້ . ສາ້ ງແຜນວາດໃດໜງ່ຶ ພອ້ ມທງັ ມປີ ະໂຫຍກ IV. ສື່່ກ� ານຮຽນການສອນ ຄາໍ ເວ້າົ ທີ່ສະແດງໃຫ້ເຫັນຜນົ ຂອງແຮງ 3 ດນັ ນາ້ໍ ຢໃູ່ ນການທດົ ລອງນາ້ໍ ພຸ ແລະ ອະ 1. ຊວ່ົ ໂມງທີ 1: ປມ້ຶ ແບບຮຽນ ຂນ້ັ ປ. 2 ແລະ ປ. 3. ທບິ າຍການເຮດັ ວຽກຂອງມນັ ໄດຢ້ າ່ ງຖກື - ການທົົດລອງທີີ 1 ຂວໍ້້�າຈອກລົງົ : ຈອກ, ນ້ໍ້້�າ, ເຈ້້ຍແຂງ ແລະ ພາຊະນະທີ່່�ໃຫຍ່ເ່ ພື່່�ອຮອງນໍ້້�າ ຕ້ອງຊັດເຈນ. (ການສາທິິດຂອງຄູ)ູ . - ການທົດົ ລອງທີີ 2 ຍົົກປຶ້້�ມ: ປຸຸມເປົ້້�າ ແລະ ປຶ້້�ມ ສາ້ ງແຜນວາດໃດໜງ່ຶ ພອ້ ມທງັ ມປີ ະໂຫຍກ ແບບຮຽນ (ວຽກກຸ່່�ມ). - ການທົດົ ລອງທີີ 3 ການຍິງິ ໃຫ້້ເຂົ້້�າເປົ້້�າໝາຍ: 2 ຄາໍ ເວ້ົາ ທີສ່ ະແດງໃຫເ້ ຫນັ ຜນົ ຂອງແຮງ ປຸຸມເປົ້້�າ, ສໍໍຂາວ, ເຈ້ຍ້ 1 ໃບ ເພື່່�ອເຮັດັ ໝາກ ດນັ ນໍ້າຢູ່ໃນການທດົ ລອງນາໍ້ ພຸ ແຕ່ບສ່ໍ າ ບານເຈ້ຍ້ ຫຍໍ້້�ໆ (ວຽກກຸ່່�ມ). - ການທົດົ ລອງເຄື່່�ອງປ້ໍໍ�ານ້ໍໍ�າ: ຕຸກຸ ນ້ໍໍ�າ, ທໍ່່�ດູດູ , ດິິນ ມາດອະທບິ າຍການເຮດັ ວຽກຂອງມນັ ໄດ.້ ນ້ໍໍ�າມັນັ ແລະ ຈອກ (ຄູູຕ້ອ້ ງກະກຽມກ່່ອນ ການສາທິິດເພື່່�ອໃຫ້ນ້ ັກັ ຮຽນເບິ່່�ງ). ສາ້ ງແຜນວາດໃດໜງ່ຶ ທສ່ີ ະແດງໃຫເ້ ຫນັ 2. ຊວ່ົ ໂມງທີ 2: ການທດົ ລອງທີ 4 ນາ້ໍ ພ:ຸ ກະຕກຸ ນາ້ໍ ທ່ີ 1 ສງ່ິ ທເ່ີ ກດີ ຂນ້ຶ ກບັ ນາໍ້ ຢໃູ່ ນການທດົ ລອງນາໍ້ ມີສາມຮູ ແລະ ມໄີ ມ້ສຽບໄວ້, ນໍ້າ ແລະ ສໍຂາວ ພ.ຸ (ວຽກກຸ່ມ). ບສ່ໍ າມາດສາ້ ງແຜນວາດໃດໜງ່ຶ ແລະ ມີ 0 ຄາໍ ອະທບິ າຍໄດກ້ ຽ່ ວກບັ ການທດົ ລອງ ແຮງດນັ ນາໍ້ . ໑໔໗ 147

V. ກິດິ ຈະກໍໍາການຮຽນການສອນ ແຮງດນັ ໃຊວ້ ດັ ແທກຄວາມແຮງທຖ່ີ ກື ນາໍ ໃຊໃ້ ນຂອບເຂດ ຊົ່�່ວໂມງທີີ 1 ຫືຼ ພນ້ື ຜວິ ຂອງວດັ ຖໃຸ ດໜງ່ຶ . ອາກາດມນີ າ້ໍ ໜກັ ແລະ ມນັ ຈະກດົ ຫືຼ ບບີ ທກຸ ໆສງ່ິ ທມ່ີ ນັ ສາໍ ຜດັ . ອະນພຸ າກຂອງອາກາດເຄອ່ື ນທໄ່ີ ປ ມາຢາ່ ງສະໜາ່ໍ ສະເໝີ ແລະ ເປນັ ອິດສະຫະຼ ຢູ່ທກຸ ທດິ ທາງ ຈະ ຂັ້້�ນນໍໍາເຂົ້້�າສູ່່ບ� ົົດຮຽນ (5 ນາທີ)ີ ຕາໍ ກບັ ອະນພຸ າກຂອງອາກາດອນ່ື ແລະ ວດັ ຖຕຸ າ່ ງໆທອ່ີ ອ້ ມຕວົ 1) ຄໃູ ຫນ້ ກັ ຮຽນຈບັ ຄສູ່ ນົ ທະນາຕາມຄາໍ ຖາມດງ່ັ ນ:້ີ ຂອງມນັ ເອງ ເຮດັ ໃຫ້ມີແຮງດັນຢູ່ທກຸ ທິດທາງ. - ລັກັ ສະນະຂອງທາດອາຍມີຫີ ຍັງັ ແດ່?່ ເຊັ່່�ນ: ອາກາດ ນັກຮຽນທີ່ເວາົ້ ພາສາຊົນເຜົ່າ: ຈະຕ້ອງໄດຮ້ ັບການຊວ່ ຍ (ຂັ້້�ນ ປ.2 ບົດົ ທີີ 22). ເຫອືຼ ເພມ່ີ ຕມ່ື ໃນການອະທບິ າຍຄາໍ ສບັ ໃໝ່“ຄວາມແຮງ”ແລະ - ລັກັ ສະນະຂອງທາດແຫຼວຼ ມີຫີ ຍັງັ ແດ່?່ ເຊັ່່�ນ: ນໍ້້�າ (ຂັ້້�ນ “ແຮງດັນ” ຕ້ອງໄດ້ເນນ້ັ ຄາໍ ສບັ ເຫ່ຼົານ້ີ ເມືອ່ ເວລາດໍາເນີນກດິ ປ.2 ບົົດທີີ 21). ຈະກາໍ ລ່ມຸ ນີ້ - ອະນຸພຸ າກຕ່າ່ ງໆ ມີກີ ານເຄື່່�ອນເໜັງັ ແນວໃດຢູ່່�ໃນທາດ 4) ຄໃູ ຫນ້ ກັ ຮຽນສນົ ທະນາເປນັ ກມຸ່ ແລະ ແລກປຽ່ ນຄວາມ ອາຍ? (ຂັ້້�ນ ປ.4 ບົດົ ທີີ 19). ຄດິ ເຫນັ ຕາມຄາໍ ຖາມດງ່ັ ລມຸ່ ນ:້ີ - ອະນຸພຸ າກຕ່າ່ ງໆ ມີກີ ານເຄື່່�ອນເໜັງັ ຕ່າ່ ງກັນັ ແນວໃດ - ມີີຫຍັງັ ເກີີດຂຶ້້�ນຢູ່່�ໃນການທົົດລອງ? ຢູ່່�ໃນທາດແຫຼວຼ ? - ເປັັນຫຍັງັ ນໍ້້�າຍັງັ ຢູ່່�ໃນຈອກຄືືເກົ່່�າ? ສວສ ສະຫງວນລິຂະສິດ 2) ຄອູ ະທບິ າຍວາ່ ບດົ ຮຽນນຈ້ີ ະໄດສ້ າໍ ຫວຼ ດເພມ່ີ ຕມ່ື ກຽ່ ວກບັ - ຄວາມແຮງຫຍັງັ ທີ່່�ເຮັັດໃຫ້ເ້ ຈ້ຍ້ ຍັັງຄ້້າງຢູ່່�ຄືເື ກົ່່�າ? ແຮງດນັ ທເ່ີ ກດີ ຈາກນາໍ້ ແລະ ອາກາດ. - ແມ່່ນຫຍັງັ ທີ່່�ເປັັນສາເຫດໃຫ້ເ້ ກີດີ ມີີຄວາມແຮງນີ້້� 25 ແນວທາງສາໍ ລບັ ຫອ້ ງຄວບ: ຖາ້ ຄຕູ ້ອງໄດສ້ ອນຂນັ້ ອນື່ ແລະ ຍ້ອ້ ນຫຍັງັ ? ນາໍ ໃຫ້ນັກຮຽນປະຕິບດັ ກິດຈະກາໍ ເປັນຄູ່ ເພື່ອຍກົ ຕວົ ຢາ່ ງ 3 2. ຄວາມແຮງທີ່່ເ� ກີດີ ຈາກແຮງດັນັ ອາກາດ ສງິ່ ກ່ຽວກັບພາວະຂອງທາດແຂງ, ແຫຼວ ແລະ ອາຍ. ເມອ່ື ຄູ 1) ຄອູ ະທິບາຍວາ່ ການທີ່ຈະເບິງ່ ເຫນັ ແຮງດນັ ອາກາດ ສໍາເລັດການສອນຂັ້ນອື່ນແລວ້ ໃຫ້ກັບຄືນມາ ຂ້ັນ ປ.4 ແລະ ແມ່ນເປນັ ໄປໄດ້ຍາກ ເຖິງວາ່ ມັນຈະຢ່ອູ ອ້ ມຮອບໂຕ ໃຫນ້ ັກຮຽນແລກປ່ຽນຕົວຢາ່ ງຂອງຕນົ ເອງ. ເຮາົ ກ່ຕໍ າມ ຖາ້ ເຮັດການສາທິດແຮງດນັ ອາກາດໂດຍ ຂັ້້�ນຈັດັ ກິິດຈະກໍາໍ ການຮຽນ (20 ນາທີ)ີ ໃຊ້ປຸມເປົ້າ ຈະເຮັດໃຫ້ເຂ້າົ ໃຈໄດ້ງ່າຍຂນຶ້ . 2) ຄອູ ະທິບາຍວາ່ ນັກຮຽນຈະຕ້ອງໄດ້ເຮັດວຽກເປັນກ່ມຸ 1. ການສາທິດິ ກ່່ຽວກັບັ ແຮງດັັນອາກາດ ເພ່ືອຄົນຫາຄາໍ ຕອບວາ່ ປຸມເປາົ້ ທມີ່ ລີ ມົ ຢູ່ດ້ານໃນຈະ ສາມາດຍກົ ປ້ມຶ ຫວົ ໜຶ່ງ ຫືຼ ຫາຼ ຍຫວົ ຂຶນ້ ໄດ້ ຫືຼ ບໍ.່ ການທົດລອງທີ 1: ຂວ້າໍ ຈອກລງົ 3) ຄໃູ ຫນ້ ກັ ຮຽນປະຕບິ ດັ ຕາມຄາໍ ແນະນາໍ ຕາ່ ງໆໃນການ 1) ຄູໃຫ້ນັກຮຽນ ເບງິ່ ເຈ້ຍທ່ີວາງຢເູ່ ທິງຈອກແກວ້ ທ່ີມນີ ໍ້າ ທົດລອງຢໃູ່ ນປ້ມຶ ແບບຮຽນ (ການທົດລອງທີ 2: ການ ຍກົ ປ້ມຶ ) ໃນຂະນະທ່ີຄູອະທິບາຍ ແລະ ສາທິດ. ເຕມັ .(ເບ່ງິ ຂໍທ້ ີ1ຂອງປຶມ້ ແບບຮຽນ).ໃຫນ້ ກັ ຮຽນຄາດ ຄະເນສງິ່ ທຈີ່ ະເກດີ ຂນ້ຶ ໃນເວລາຂວາ້ໍ ປາກຈອກລງົ ດງ່ັ ການທົດລອງທີ 2: ການຍົກປ້ຶມ ນີ້: ຈດຸ ປະສົງ: ນກັ ຮຽນຕ້ອງໄດຄ້ ້ນົ ຫາຄາໍ ຕອບວ່າ ແຮງດນັ - ຈະເກີດີ ຫຍັັງຂຶ້້�ນກັັບນໍ້້�າ? ຍ້ອ້ ນຫຍັງັ ? 2) ຈາກນ້ນັ ຄສູ າທິດ ໂດຍການຂວາໍ້ ປາກຈອກແກວ້ ລົງ. ອາກາດທຢ່ີ ໃູ່ ນປມຸ ເປາ້ົ ສາມາດຍກົ ປມ້ຶ ທມ່ີ ນີ າ້ໍ ໜກັ ຂນ້ຶ 3) ຄູ ແລະ ນກັ ຮຽນອ່ານຂ້ມໍ ນູ ຢ່ໃູ ນປ້ມຶ ແບບຮຽນຂ້ທໍ ີ 1 ໄດ້ຫາຼ ຍປານໃດ. ກຽ່ ວກັບແຮງດນັ ອາກາດ. ອປຸ ະກອນ: ປມຸ ເປົາ້ ແລະ ປ້ຶມຕ່າງໆ. ຂນັ້ ຕອນທີ 1: ວາງປຸມເປົາ້ ທ່ີບມ່ໍ ີລົມໃສເ່ ທິງໜ້າໂຕະ ຄວາມແຮງ ແມນ່ ແຮງຍູ້ ຫືຼ ແຮງດງຶ ຂອງວດັ ຖໃຸ ດໜງ່ຶ ທ່ີ ໂດຍໃຫ້ປາກຂອງມັນຢອ່ ນລງົ ຂາ້ ງໂຕະ. ເກດີ ຈາກການກະທບົ ເຊງ່ິ ກນັ ແລະ ກນັ ຂອງວດັ ຖໜຸ ່ງຶ ກະທບົ ຂນັ້ ຕອນທີ 2: ວາງປຶ້ມແບບຮຽນ 1 ເຫຼມັ້ ໃສເ່ ທິງປມຸ ໃສອ່ ີກວດັ ຖອຸ ນ່ື .ຄວາມແຮງທກ່ີ ະທບົ ໃສວ່ ັດຖຸໃດໜງຶ່ ສາມາດ ເປົ້າ. ເຮດັ ໃຫວ້ ດັ ຖນຸ ນ້ັ ມກີ ານປຽ່ ນແປງທາງດາ້ ນຮບູ ຮາ່ ງລກັ ສະນະ, ຂນ້ັ ຕອນທີ 3: ຄາດຄະເນສ່ິງທຈ່ີ ະເກດີ ຂຶນ້ ແລະ ຍ້ອນ ຄວາມໄວ ແລະ ທດິ ທາງ. ຫຍງັ ? 148 ໑໔໘

ຂນ້ັ ຕອນທີ 4: ເປົ່າປມຸ ເປ້າົ ແລະ ສງັ ເກດເບ່ງິ ສງິ່ ທ່ີ ຂັ້້�ນຝຶຶກປະຕິິບັັດ ແລະ ນໍາໍ ໃຊ້້ (20 ນາທີີ) 25 ເກດີ ຂນ້ຶ ກບັ ປ້ມຶ ແບບຮຽນນນັ້ . 3. ການນໍໍາໃຊ້້ແຮງດັນັ ອາກາດເຄື່່�ອນຍ້້າຍວັັດຖຸຸ ຂ້ນັ ຕອນທີ 5: ປອ່ ຍລົມອອກຈາກປມຸ ເປາ້ົ ແລະ ເພ່ີມ ປມ້ຶ ເຂາ້ົ ໄປອກີ 1 ເຫມ້ັຼ ແລະ ປະຕບິ ດັ ແບບນໄ້ີ ປເລອ້ື ຍໆ. ການທດົ ລອງທີ 3: ການຍງິ ໃຫ້ເຂາົ້ ເປາ້ົ ໝາຍ 1) ຄໃູ ຫນ້ ັກຮຽນຕິດຕາມ ແລະ ອາ່ ນຄໍາແນະນໍາການທດົ ແນວທາງສາໍ ລບັ ຫອ້ ງຄວບ: ຖາ້ ຄຕູ ອ້ ງໄດສ້ ອນຂນ້ັ ອ່ນື ນໍາ ໃຫມ້ ອບໝາຍນກັ ຮຽນໜງ່ຶ ຄນົ ຕດິ ຕາມກວດກາເພ່ືອນາໍ ລອງຢູ່ປ້ຶມແບບຮຽນ (ການທົດລອງທີ 3: ການຍງິ ໃຫ້ ພາກດິ ຈະກາໍ ເມອ່ື ຄສູ າໍ ເລດັ ການສອນຂນ້ັ ອນ່ື ແລວ້ ໃຫກ້ ບັ ຄືນ ເຂົ້າເປາ້ົ ໝາຍ) ໃນຂະນະທີ່ຄກູ ໍາລງັ ອະທິບາຍຢູ່. ມາ ຂນັ້ ປ.4 ແລະ ໃຫ້ນັກຮຽນແລກປ່ຽນສ່ງິ ທນີ່ ັກຮຽນໄດຄ້ ້ົນ ຈດຸ ປະສົງ: ໃຫນ້ ກັ ຮຽນຄນ້ົ ຄວາ້ ເປນັ ກມຸ່ ເພອ່ື ຄນ້ົ ຫາຄາໍ ຄວາ້ . ຕອບວາ່ ຈະນາໍ ໃຊແ້ ຮງດັນອາກາດແນວໃດເພອ່ື ຍາ້ ຍ ວັດຖໃຸ ດໜງ່ຶ ໃຫ້ເຂາົ້ ເປົ້າໝາຍ. 4) ຄູໃຫ້ນັກຮຽນສນົ ທະນາພາຍໃນກ່ມຸ ຂອງຕົນເອງ. ອຸປະກອນ: ປຸມເປົາ້ , ເຈຍ້ 1 ໃບ ເພ່ືອເຮດັ ໝາກບານ - ແມ່່ນຫຍັງັ ທີ່່�ເຮັດັ ໃຫ້້ປຸຸມເປົ້້�າໃຫຍ່່ຂຶ້້�ນ ຫຼືື� ນ້ອ້ ຍລົງົ ເຈ້ຍຫຍໆໍ້ ແລະ ສໍຂາວ. ໄດ້?້ ຂນ້ັ ຕອນທີ 1: ຂີດຈຸດເປາົ້ ໝາຍໃສ່ພນື້ ໂດຍໃຊສ້ ຂໍ າວ - ເກີດີ ຫຍັງັ ຂຶ້້�ນກັບັ ປຶ້້�ມທີ່່�ວາງຢູ່່�ເທິງິ ປຸມຸ ເປົ້້�າ? ແລະ ຍ້ອ້ ນ ຫືຼ ສ່ິງໃດໜຶ່ງ. ຫຍັງັ ຈຶ່່�ງເປັັນແນວນັ້້�ນ? ຂັນ້ ຕອນທີ 2: ເອົາໝາກບານເຈ້ຍໄປວາງໃສ່ໃຫຫ້ າ່ ງ - ເກີີດຫຍັັງຂຶ້້�ນເມື່່�ອເວລາເຮົາົ ປ່ອ່ ຍປາກປຸຸມເປົ້້�າ? ຈາກຈດຸ ເປ້າົ ໝາຍ 1 ແມັດ. ຍ້ອ້ ນຫຍັງັ ຈຶ່່�ງເປັນັ ແນວນັ້້�ນ? ຂນັ້ ຕອນທີ 3: ຜັດປຽ່ ນກນັ ເປ່ົາປມຸ ເປົ້າ ແລະ ໃຊນ້ ້ວິ ມື - ແຮງດັັນອາກາດມີສີ ່່ວນກ່່ຽວຂ້້ອງແນວໃດ? ຄວບຄຸມທິດທາງຂອງແຮງດັນອາກາດ ຈາກປຸມເປ້ົາ ເພ່ອື ເຄື່ອນຍາ້ ຍໝາກບານເຈຍ້ ຂອງນກັ ຮຽນ ໃຫເ້ ຂ້າົ ການວດັ ແລະ ປະເມີນຜົນ ສເູ່ ປົ້າໝາຍ. ຄູສັງເກດຄວາມເຂົ້າຄວາມເຂ້ົາໃຈກ່ຽວກັບການຄາດ ຂ້ນັ ຕອນທີ 4: ວດັ ແທກ ຫຼື ໝາຍໂດຍໃຊ້ສໍຂາວ ເພ່ອື ຄະເນສງິ່ ທ່ຈີ ະເກີດຂຶນ້ ໃນການສາທິດ ແລະ ໃຫ້ການຊ່ວຍ ໃຫຮ້ ວູ້ າ່ ນກັ ຮຽນແຕລ່ ະຄນົ ສາມາດເປາ່ົ ໝາກບານເຈຍ້ ເຫອືຼ ທັນທ່ຖີ າ້ ນັກຮຽນຕອ້ ງການ. ໃຫເ້ ຂ້ົາໃກ້ເປາ້ົ ໝາຍໄດ້ຫາຼ ຍປານໃດ. 2) ຄໃູ ຫຕ້ າງໜາ້ ນກັ ຮຽນແຕລ່ ະກມຸ່ ອອກໄປເອາົ ອປຸ ະກອນ 5) ຄູໃຫ້ນກັ ຮຽນ 1-2 ຄນົ ອະທບິ າຍຄວາມຄດິ ເຫນັ ຂອງ ແລະ ຜດັ ປຽ່ ນກນັ ຄາດຄະເນສງ່ິ ທຈ່ີ ະເກດີ ຂນ້ຶ ແລະ ເຮດັ ຕນົ ເອງຈາກນນ້ັ ຄສູ ະຫບຸຼ ໂດຍການອະທບິ າຍວາ່ :ເມອ່ື ການທດົ ລອງເພອ່ື ໃຫ້ໄດ້ຄາໍ ຕອບ. ພວກເຮົາເປາ່ົ ອາກາດເຂາ້ົ ໄປໃນປມຸ ເປົ້າ ອາກາດຈະ 3) ຄໃູ ຫນ້ ກັ ຮຽນສົນທະນາຕາມຄາໍ ຖາມດັ່ງນ້ີ ໃນຂະນະ ດນັ ເຂາ້ົ ໄປດາ້ ນໃນປມຸ ເປາ້ົ ແລະ ເຮດັ ໃຫປ້ ມຸ ເປາ້ົ ໃຫຍ່ ທີ່ເຮດັ ການທດົ ລອງ. ຂນ້ຶ . ແຮງດນັ ອາກາດທຢ່ີ ດູ່ າ້ ນໃນປມຸ ເປາ້ົ ຈະດນັ ໄປທກຸ - ເກີດີ ຫຍັັງຂຶ້້�ນກັບັ ອາກາດ, ປຸມຸ ເປົ້້�າ ແລະ ໝາກບານ ທດິ ທາງ. ແຮງດນັ ອາກາດທເ່ີ ກດີ ຂນ້ຶ ໂດຍການດນັ ເອາົ ອາກາດເຂາົ້ ໄປໃນປມຸ ເປາ້ົ ຈະສາ້ ງຄວາມແຮງໃດໜງຶ່ ເຈ້້ຍ? ຂນ້ຶ ມາແລວ້ ດນັ ປ້ມຶ ໃຫຍ້ ົກຂຶນ້ . - ເປັນັ ຫຍັງັ ໝາກບານເຈ້ຍ້ ຈຶ່່�ງສາມາດຍ້າ້ ຍໄປຫາເປົ້້�າ 6) ຄູເວາົ້ ວາ່ ພວກເຮົາໄດສ້ ະແດງໃຫເ້ ຫັນແລວ້ ວ່າ ແຮງ ໝາຍໄດ້້? ດນັ ອາກາດສາມາດຍົກສງິ່ ຕາ່ ງໆຂ້ນຶ ໄດ້ ແຕວ່ ່າ: - ວິທິ ີີໃດໄດ້ຜ້ ົນົ ດີີທີ່່�ສຸຸດ ແລະ ຍ້ອ້ ນຫຍັງັ ? - ພວກເຮົົາສາມາດນໍາໍ ໃຊ້ປ້ ະໂຫຍດຂອງແຮງດັນັ ອາ - ໃຊ້ແ້ ຮງດັນັ ອາກາດຫຼາຼ ຍປານໃດ ເພື່່�ອເຄື່່�ອນຍ້້າຍ ກາດໄດ້້ແນວໃດ? - ພວກເຮົາົ ສາມາດໃຊ້ແ້ ຮງດັນັ ອາກາດ ເພື່່�ອເຄື່່�ອນ ໝາກບານເຈ້ຍ້ ? ຍ້າ້ ຍສິ່່�ງຕ່າ່ ງໆໄດ້້ບໍ່່�? ມາລອງທົດົ ລອງເບິ່່�ງ. - ຍັງັ ມີຫີ ຍັງັ ອີກີ ທີ່່�ເຮົົາສາມາດນໍໍາໃຊ້ແ້ ຮງດັັນອາກາດ ເພື່່�ອເຮັັດສິ່່�ງອື່່�ນໆ? ໑໔໙ 149

ການວດັ ແລະ ປະເມີນຜົນ ຄູສັງເກດການສົນທະນາຂອງນັກຮຽນກ່ຽວກັບສ່ິງທີ່ ເກີດຂຶ້ນຢ່ໃູ ນການທດົ ລອງ ແລະ ໃຫ້ການຊວ່ ຍເຫອຼື ທນັ ທີ່ ຖ້ານກັ ຮຽນຕອ້ ງການ. ຂັ້້�ນສະຫຼຸ�ຸ ບ (5 ນາທີີ) 1) ຄໃູ ຫ້ນກັ ຮຽນແຕລ່ ະກຸມ່ ລາຍງານ ແລະ ອະທບິ າຍຜົນ ຂອງການທດົ ລອງ ກຽ່ ວກບັ ການເຄອ່ື ນຍາ້ ຍວດັ ຖດຸ ວ້ ຍ ແຮງດນັ ອາກາດ. ໃຫນ້ ກັ ຮຽນແນະນາໍ ວທິ ອີ ນ່ື ໆທສ່ີ າມາດ ນໍາໃຊແ້ ຮງດນັ ອາກາດໄດ.້ ແນວທາງສາໍ ລບັ ຫອ້ ງຄວບ: ຖາ້ ຄຕູ ້ອງໄດສ້ ອນຂ້ັນອ່ືນ 2) ຈາກນນັ້ ຄູແລະນກັ ຮຽນສະຫບຸຼ ບດົ ຮຽນຮວ່ ມກນັ ໂດຍ ນາໍ ແຈກຍາຍອປຸ ະກອນໃຫ້ນັກຮຽນ ແລະ ໃຫ້ນັກຮຽນປະຕິ ບັດກດິ ຈະກໍາເປັນກຸ່ມນ້ອຍ ເພືອ່ ສາ້ ງເຄືອ່ ງປາ້ໍ ນາ້ໍ . ເມ່ືອຄສູ ໍາ ການອາ່ ນຂມໍ້ ນູ ຢູ່ໃນປ້ມຶ ແບບຮຽນ (ການທດົ ລອງທີ ເລດັ ການສອນຂັນ້ ອນ່ື ແລ້ວ ໃຫ້ກບັ ຄືນມາ ຂັ້ນ ປ.4 ແລະ 3: ການຍິງໃຫ້ເຂາ້ົ ເປ້ົາໝາຍ). ສວສ ສະຫງວນລິຂະສິດ ຊົ່ວ�່ ໂມງທີີ 2 ໃຫ້ນັກຮຽນສາທິດວິທີການເຮັດວຽກຂອງເຄື່ອງປໍ້ານໍ້າຂອງ 25 ກມຸ່ . ຂັ້້�ນນໍາໍ ເຂົ້້�າສູ່່ບ� ົດົ ຮຽນ (5 ນາທີີ) ຂັ້້�ນຈັັດກິິດຈະກໍາໍ ການຮຽນ (15 ນາທີ)ີ 1) ຄເູ ຊອ່ື ມໂຍງໃສຊ່ ່ົວໂມງທີ 1 ກ່ຽວກັບແຮງດນັ ອາກາດ 4. ການແນະນໍາໍ ແຮງດັັນນ້ໍໍ�າ ໂດຍກະກຽມ ແລະ ນາໍ ເອາົ ເຄ່ືອງປໍາ້ ນາ້ໍ ຕາມຮບູ ພາບ ຈາກນ້ັນ ຄສູ າທດິ ວທິ ີການເຮັດວຽກຂອງເຄືອ່ ງປ້ໍານໍາ້ 1) ຄກູ ຽມປມຸ່ ເປາ້ົ ສອງໜວ່ ຍທມ່ີ ຂີ ະໜາດເທາ່ົ ໆກນັ ໜວ່ ຍ ແລະ ໃຫນ້ ກັ ຮຽນອະທບິ າຍຕາມຄວາມຄດິ ຂອງຕນົ ເອງ, ໜ່ຶງມອີ າກາດຢູ່ດ້ານໃນ ແລະ ອກີ ໜ່ວຍໜ່ຶງມີນໍາ້ ຢູ່ ແຮງດນັ ອາກາດມສີ ວ່ ນກຽ່ ວຂອ້ ງໄດແ້ ນວໃດໃນເຄອ່ື ງ ດ້ານໃນ. ຄູຖປື ມຸ ເປົ້າເບື້ອງລະໜ່ວຍ ເພອ່ື ສະແດງໃຫ້ ນີ.້ ນກັ ຮຽນເຫນັ ວາ່ ປມຸ ເປາ້ົ ທງັ ສອງໜວ່ ຍມຂີ ະໜາດເທາ່ົ ໆ 2) ຄອູ ະທບິ າຍວ່າເຄ່ອື ງນໃ້ີ ຊງ້ ານໄດເ້ ພາະວ່າອາກາດທ່ີ ກັນ. ຈາກນນ້ັ ຄູຈັບປາກຂອງປຸມເປ້າົ ແຕ່ລະໜ່ວຍຂນຶ້ ກດົ ລງົ ໃສນ່ າໍ້ ຢໃູ່ ນກະຕກຸ ແລະ ທດ່ໍ ດູ ເທາ່ົ ກນັ ໃນເວລາ ດ້ານລຸ່ມຂອງປມຸ ເປົາ້ ຈະຢອ່ ນລງົ . ທ່ີຍັງບທໍ່ ັນເອາົ ປຸມເປົ້າໃສ່ເທ່ືອ. ເມອ່ື ເອາົ ປມຸ ເປ້ົາທ່ມີ ີ ລົມສບຸ ໃສ່ ອາກາດຈາກປຸມເປົ້າຈະເພມ່ີ ແຮງດັນອາ 2) ຄໃູ ຫ້ນກັ ຮຽນສນົ ທະນາຕາມຄໍາຖາມດ່ັງນີ້: ກາດຢູ່ໃນຕຸກນາໍ້ ແລວ້ ຍູ້ລງົ ໃສ່ນໍ້າ,ນາໍ້ ຈະດັນອອກມາ - ມີຫີ ຍັງັ ທີ່່�ຄືກື ັນັ ຂອງປຸຸມເປົ້້�າ 2 ໜ່່ວຍນີ້້�? ທາງທດ່ໍ ູດ. - ມີຫີ ຍັັງແດ່ທ່ ີ່່�ແຕກຕ່າ່ ງກັນັ ? 3) ຄູຖາມວາ່ ນາ້ໍ ມແີ ຮງດນັ ຫຼື ບ່?ໍ ຢໃູ່ ນຊ່ວົ ໂມງທີ 2 ນ້ີ - ເປັນັ ຫຍັງັ ພວກມັັນຈຶ່່�ງມີີຮູບູ ຮ່າ່ ງທີ່່�ແຕກຕ່່າງກັນັ ? ພວກເຮາົ ຈະໄດ້ຮຽນກຽ່ ວກັບແຮງດນັ ນາ້ໍ ແລະ ແຮງ - ອັນັ ໃດທີ່່�ເຮັດັ ໃຫ້ປ້ ຸມຸ ເປົ້້�າ 2 ໜ່ວ່ ຍນີ້້�ແຕກຕ່່າງກັນັ ? ດນັ ນ້າໍ ສາມາດເຮດັ ຫຍງັ ໄດ້ແດ.່ - ນ້ໍໍ�າໜັກັ ຂອງນໍ້້�າມີຜີ ົນົ ແນວໃດຕໍ່່�ຮູບູ ຮ່າ່ ງຂອງປຸມຸ ເປົ້້�າ? 150 ໑໕໐

ແນວທາງສາໍ ລບັ ຫອ້ ງຄວບ: ຖາ້ ຄຕູ ້ອງໄດ້ສອນຂນ້ັ ອ່ນື - ຂັ້້�ນຕອນທີີ 3: ຖອດໄມ້້ອອກຈາກຮູູເທິິງສຸຸດຂອງກະ 25 ນາໍ ໃຫນ້ ກັ ຮຽນປະຕບິ ດັ ກດິ ຈະກາໍ ເປນັ ຄູ່ເພອື່ ສົນທະນາຕາມ ຕຸກຸ ແລະ ໝາຍຈຸດຸ ທີ່່�ນໍ້້�າຕົກົ ໃສ່່ ແລ້ວ້ ບັນັ ທຶກຶ ນໍ້້�າທີ່່�ຕົກົ ຄໍາຖາມ ເມອື່ ຄູສາໍ ເລັດການສອນຂນ້ັ ອື່ນແລວ້ ໃຫກ້ ບັ ຄນື ມາ ໃສ່ພ່ື້້�ນນັ້້�ນໃກ້ກ້ ວ່າ່ ຫຼືື� ໄກກວ່າ່ ການຄາດຄະເນເອົາົ ໄວ້.້ ຂນັ້ ປ.4 ແລະ ໃຫນ້ ັກຮຽນແລກປຽ່ ນຄວາມຄດິ . - ຂັ້້�ນຕອນທີີ 4: ຖອດໄມ້ນ້ ້້ອຍອອກຈາກຮູູກາງ ໂດຍ 3) ຄູໃຫນ້ ັກຮຽນແລກປ່ຽນຄວາມຄດິ ເຫນັ ແລະ ຈາກນັນ້ ເຮັັດແບບດຽວກັນັ ກັບັ ຮູ້້�ເທິິງ. ອາ່ ນຂໍມ້ ູນຢູໃ່ ນປ້ມຶ ແບບຮຽນຂໍ້ທີ 2 ໄປພ້ອມໆກນັ : - ອາກາດທີ່່�ຢູ່່�ໃນປຸຸມເປົ້້�ານັ້້�ນ ຈະດັັນຢູ່່�ທຸຸກທິດິ ທາງໃນ - ຂັ້້�ນຕອນທີີ 5: ຖອດໄມ້ນ້ ້ອ້ ຍອອກຈາກຮູູລຸ່່�ມໂດຍ ເວລາທີ່່�ມັນັ ແຜ່ກ່ ະຈາຍອອກພາຍໃນປຸ່່�ມເປົ້້�າ ດັ່່�ງ ເຮັດັ ແບບດຽວກັັບຜ່າ່ ນມາ. ນັ້້�ນ, ຈຶ່່�ງເຮັດັ ໃຫ້້ ປຸຸມເປົ້້�າມົນົ ແລະ ເບົົາຂຶ້້�ນ. - ນ້ໍໍ�າທີ່່�ຢູ່່�ໃນປຸຸມເປົ້້�າຈະມີີຮູູບຮ່່າງລັັກສະນະຄືືຢົົດນ້ໍໍ�າ ການວດັ ແລະ ປະເມີນຜົນ ທີ່່�ມີນີ ້ໍໍ�າໜັກັ ຢູ່່�ດ້າ້ ນລຸ່່�ມຂອງປຸມຸ ເປົ້້�າ. ນ້ໍໍ�າ ໜັກັ ກວ່າ່ ອາ ຄູສັງເກດຄວາມເຂົ້າຄວາມເຂົ້າໃຈກ່ຽວກັບການແນະ ກາດ ມັັນຈະດັນັ ລົົງດ້້ານລຸ່່�ມຂອງປຸມຸ ເປົ້້�າ ແລະ ກົ້້�ນ ນໍາຂ້ັນຕອນການປະຕິບັດກິດຈະກໍາ ແລະ ໃຫກ້ ານຊວ່ ຍ ຂອງປຸມຸ ເປົ້້�າຈະຂະຫຍາຍອອກ ເພື່່�ອຮອງຮັບັ ນ້ໍໍ�າໜັກັ ເຫືຼອທັນທຖ່ີ າ້ ນັກຮຽນຕອ້ ງການ. ເຮັດັ ໃຫ້ມ້ ີແີ ຮງດັນັ ຢູ່່�ດ້າ້ ນລຸ່່�ມຫຼາຼ ຍກວ່າ່ ດ້າ້ ນເທິງິ ເນື່່�ອງ ຈາກນ້ໍໍ�າໜັັກຂອງນ້ໍໍ�າ. ຂັ້້�ນຝຶຶກປະຕິບິ ັດັ ແລະ ນໍາໍ ໃຊ້້ (15 ນາທີີ) 4) ຄຖູ າມວ່າ ນາໍ້ ໜກັ ແລະ ຄວາມເລິກຂອງນາ້ໍ ມຜີ ນົ ຕ່ໍ 5. ການທົົດລອງ 4: ນ້ໍໍ�າພຸຸ ແຮງດັນນໍາ້ ແນວໃດ? ພວກເຮາົ ຈະຮໄູ້ ດແ້ ນວໃດ? 1) ຄູໃຫ້ນັກຮຽນຕາງໜ້າຈາກແຕ່ລະກຸ່ມອອກມາເອົາອຸ 5) ຄູອະທິບາຍກຽ່ ວກັບການທດົ ລອງທີ 5: ນໍ້າພຸ ໂດຍ ປະກອນ ແລະ ປະຕບິ ດັ ຂັ້ນຕອນການທົດລອງຕາ່ ງໆ ຄຍູ ົກກະຕຸກນ້າໍ ເປົາ່ ທ່ມີ ຮີ ູເຈາະນອ້ ຍໆສາມຮູຢູ່ດາ້ ນ ຢູ່ນອກຫ້ອງຮຽນ ໂດຍຜັດປ່ຽນກັນທດົ ລອງ. ຂ້າງ ດັງ່ ແຜນວາດເພອື່ ໃຫນ້ ັກຮຽນໄດເ້ ບິງ່ . 2) ໃຫນ້ ກັ ຮຽນສນົ ທະນາເລອ່ື ງການຄາດຄະເນ ແລະ ຕອບ 6) ໃຫນ້ ກັ ຮຽນຕດິ ຕາມ ແລະ ອາ່ ນຄໍາແນະນາໍ ການທດົ ຄາໍ ຖາມດງັ່ ລມຸ່ ນ້ີ ໃນຂະນະທເ່ີ ຮດັ ການທດົ ລອງ: ລອງຢູ່ໃນປຶ້ມແບບຮຽນຂໍທ້ ີ 2 (ການທົດລອງທີ 4: - ຈະເກີດີ ຫຍັງັ ຂຶ້້�ນເມື່່�ອນັກັ ຮຽນຖອດໄມ້ອ້ ອກຈາກຮູ?ູ ນາ້ໍ ພ)ຸ ໄປພອ້ ມກັນໂດຍຄູອະທິບາຍດັງ່ ລຸ່ມນີ:້ - ນໍ້້�າຈະອອກມາແນວໃດ? - ນ້ໍໍ�າທີ່່�ຈະທັ່່�ງອອກມາຈາກແຕ່ລ່ ະຮູູ ຈະຄືກື ັັນໝົົດທຸຸກ ການທດົ ລອງທີ 4: ນໍາ້ ພຸ ຮູູບໍ່່�? ຍ້້ອນຫຍັັງ? ຈຸດປະສົງ: ນກັ ຮຽນຕ້ອງໄດຄ້ ້ນົ ຄວ້າວ່າ ຄວາມເລກິ - ແຕ່່ລະຮູູແຕກຕ່າ່ ງກັັນແນວໃດ? - ຄວາມເລິກິ ຂອງນໍ້້�າເຮັດັ ໃຫ້ເ້ ກີດີ ຄວາມແຕກຕ່າ່ ງແນວ ຂອງນາໍ້ ມຜີ ນົ ຕໄ່ໍ ລຍະຫາ່ ງຂອງນາ້ໍ ທສ່ີ ດີ ອອກຈາກຕກຸ ໃດ? ຍ້ອນແຮງດນັ ນ້າໍ ໄດ້ແນວໃດ. - ແຮງດັນັ ຈະແຕກຕ່່າງກັນັ ແນວໃດຢູ່່�ໃນແຕ່່ລະຮູູ? ອຸປະກອນ: ກະຕກຸ ນໍາ້ ເປາ້ົ ທເ່ີ ຈາະຮູ 3 ຮູ, ໄມ້ນອ້ ຍໆ - ຮູໃູ ດໃນທັງັ 3 ຮູ້້�ນີ້້�ຈະມີີແຮງດັັນຫຼຼາຍທີ່່�ສຸຸດ ຫຼືື� ຄ່ອ່ ຍ ທີໃ່ ຊ້ອດັ ຮູ, ສຂໍ າວ, ໄມ້ບນັ ທັດ. ທີ່່�ສຸດຸ ? ຍ້ອ້ ນຫຍັັງ? - ຂັ້້�ນຕອນທີີ 1: ຕັ້້�ງກະຕຸຸກນ້ຳຳ��ລົົງພື້້�ນ. - ຂັ້້�ນຕອນທີີ 2: ໝາຍຈຸດຸ ໃສ່່ພື້້�ນບ່ອ່ ນທີ່່�ນັັກຮຽນຄາດ 3) ນັກຮຽນແຕມ້ ແຜນວາດ ທສ່ີ ະແດງໃຫເ້ ຫນັ ບ່ອນທີນ່ ໍ້າ ຕກົ ໃສຈ່ າກແຕລ່ ະຮູ ແລະ ຂຽນປະໂຫຍກຄາໍ ເວົາ້ ໃດ ຄະເນວ່າ່ ນ້ຳຳ��ຈາກ 3 ຮູູບຈະຕົົກໃສ່່ ເມື່່�ອເວລາຖອດ ໜງຶ່ ທອ່ີ ະທບິ າຍສງ່ິ ທເ່ີ ກດີ ຂນຶ້ ໂດຍການເລອື ກເອາົ ຄາໍ ໄມ້ອ້ ອກ. ສບັ ທຖ່ີ ກື ຕອ້ ງຢໃູ່ ນປະໂຫຍກ ມາອະທບິ າຍແຮງດນັ ນາໍ້ ເຊນ່ັ :ແຮງດນັ ນາ້ໍ ແມນ່ (ສງູ ກວາ່ /ຕາ່ໍ ກວາ່ )ຢຮູ່ ລູ ມຸ່ ຂອງ ກະຕກຸ ເພາະວ່າມຄີ ວາມເລກິ ຂອງນ້ໍາທ່ີ (ຫາຼ ຍກວ່າ/ ໜອ້ ຍກວ່າ) ທສ່ີ າ້ ງແຮງກດົ ລົງດາ້ ນລມຸ່ . ໑໕໑ 151

ສວສ ສະຫງວນລິຂະສິດ ການວັດ ແລະ ປະເມີນຜົນ ຄູຢາ່ ງສງັ ເກດການທົດລອງ ແລະ ອະທບິ າຍກຽ່ ວກັບ ແຮງດັນຂອງນ້ໍາຂອງນັກຮຽນແຕລ່ ະກ່ມຸ ພອ້ ມທງັ ໃຊເ້ ກນ ການໃຫຄ້ ະແນນ. ຂັ້້�ນສະຫຼຸຸ�ບ (5 ນາທີ)ີ 1) ໃຫນ້ ັກຮຽນ 1-2 ຄນົ ແລກປ່ຽນແຜນວາດ ພອ້ ມທງັ ອາ່ ນປະໂຫຍກຄໍາເວົ້າທີ່ໄດ້ຂຽນໄວ້. 2) ຄູໃຫນ້ ກັ ຮຽນທີ່ເຫອືຼ ຍກົ ໂປ້ມືຂ້ນຶ () ຖ້ານັກຮຽນເຫນັ ດີ ຫຼື ເອາົ ໂປ້ມືລງົ () ຖາ້ ນັກຮຽນບເໍ່ ຫນັ ດີ. 3) ໃຫ້ນັກຮຽນ 1-2 ຄນົ ອະທິບາຍຄວາມຄດິ ເຫັນຂອງ ຕນົ ເອງ. 4) ຄູ ແລະ ນກັ ຮຽນຮວ່ ມກນັ ສະຫບຸຼ ຕາມເນອ້ື ໃນບດົ ຮຽນ. 25 152 ໑໕໒

ບົົດທີີ 26 ຄວາມສໍາໍ ຄັັນຂອງນໍ້້�າ ເວລາ 2 ຊົ່່�ວໂມງ I. ຈຸຸດປະສົງົ III. ເນື້້�ອໃນຕົ້້�ນຕໍໍ ໃຫ້້ນັກັ ຮຽນສາມາດ: 1. ນາ້ໍ ແມນ່ ສງ່ິ ຈາໍ ເປັນທສ່ີ ດຸ ສາໍ ລບັ ສ່ງິ ທ່ີມຊີ ີວິດທງັ ໝົດ ເຊ່ນັ : ຄນົ ແລະ ສັດ ຕ້ອງການນໍ້າເພ່ອື ດ່ມື , ພືດຕ້ອງ 1. ແຕມ້ ແຜນວາດ ພອ້ ມໝາຍຊ່ື ທສ່ີ ະແດງໃຫເ້ ຫນັ ການນາໍ້ ເພອ່ື ການຈະເລນີ ເຕບີ ໃຫຍ່ ນາໍ້ ຍັງເປນັ ແຫງຼ່ ພນ້ື ຖານໂຄງລາ່ ງ ແລະ ເສ້ັນທາງຂອງນໍາ້ ຈາກ ທີຢ່ ່ອູ າໄສຂອງປາທກຸ ຊະນດິ ແລະ ສດັ ນາໍ້ ອນ່ື ໆ. ຄນົ ແຫ່ງຼ ນາ້ໍ (ແມນ່ ້ໍາ) ໄປຫາເຂດກະສິກໍາ ຫຼື ອຸດສາ ເຮາົ ຍງັ ເພງ່ິ ພາອາໄສນາໍ້ ເພອ່ື ປງຸ ແຕງ່ ອາຫານ, ຊກັ ເຄອ່ື ງ ຫະກາໍ ແລະ ກບັ ຄນື ສແູ່ ຫງ່ຼ ນາໍ້ ຕາມທາໍ ມະຊາດ. ແລະ ລ້າງສ່ງິ ຂອງຕາ່ ງໆ, ໃຊ້ໃນການປູກຝັງລ້ຽງສດັ (ກະສກິ ໍາ), ຜະລດິ ພະລັງງານ, ໃຊ້ເພອື່ ສາ້ ງສງິ່ ຕ່າງໆ 2. ທດົ ລອງການກນ່ັ ຕອງນາໍ້ ໂດຍໃຊເ້ ຄອ່ື ງກນ່ັ ຕອງ (ອຸດສາຫະກໍາ) ແລະ ເຄອ່ື ນຍາ້ ຍສ່ງິ ຕ່າງໆ (ການຄມົ ນໍ້າທສ່ີ ້າງຂນ້ຶ ມາເອງ ແລະ ອະທບິ າຍວທິ ກີ ານ ມະນາຄມົ ຂົນສ່ງົ ). ເຮດັ ວຽກຂອງມນັ . 2. ອຸດສາຫະກໍາ ແມນ່ ການຜັນປ່ຽນວັດຖຸດິບຕາ່ ງໆໃຫ້ II. ການວັດັ ແລະ ປະເມີນີ ຜົົນ ກາຍເປນັ ສິນຄາ້ ຫຼື ຜະລດິ ຕະພນັ ທີຖ່ ືກນໍາໃຊເ້ ພ່ືອ ຊວ່ ຍຄນົ ເຮາົ ຕວົ ຢາ່ ງ: ປຽ່ ນໄມໃ້ ຫກ້ າຍເປນັ ເຈຍ້ , ການ 1. ສງັ ເກດຄວາມຖກື ຕອ້ ງໃນການຕອບຄາໍ ຖາມ ແລະ ຜະລດິ ໄຟຟາ້ ... 26 ປະຕບິ ັດກິດຈະກາໍ . 3. ກະສກິ າໍ ແມນ່ ການປກູ ຝງັ ລຽ້ ງສດັ . ຕວົ ຢາ່ ງ: ການຄາດ 2. ນາໍ ໃຊ້ເກນການໃຫ້ຄະແນນລຸ່ມນີ້ ເພືອ່ ປະເມນີ ໄຖໜາ້ ດນິ ສາໍ ລບັ ການປກູ ພດື ແລະ ການລຽ້ ງສດັ ເພອ່ື ນັກຮຽນ. ສະໜອງອາຫານ ແລະ ຜະລິດຕະພນັ ຕ່າງໆ. ຄະແນນ ທດົ ລອງການກັ່ນຕອງນໍ້າ ໂດຍໃຊເ້ ຄ່ືອງ 4. ການຄມົ ມະນາຄມົ ຂົນສງ່ົ ແມນ່ ການເຄອ່ື ນຍາ້ ຍຄົນ ກັ່ນຕອງນາໍ້ ທີ່ສາ້ ງຂ້ຶນມາເອງ ແລະ ອະທິ ຫຼື ສ່ິງຂອງຈາກສະຖານທີໜ່ ຶງ່ ໄປຫາສະຖານທອີ່ ່ືນ. ບາຍວທິ ີການເຮດັ ວຽກຂອງມນັ 5. ພນ້ື ຖານໂຄງລ່າງແມ່ນໂຄງສ້າງຕາ່ ງໆທຄີ່ ນົ ສ້າງຂຶນ້ , ທດົ ລອງການກນັ່ ຕອງນໍາ້ ໂດຍໃຊເ້ ຄື່ອງ ຕກຶ ອານຄານ ແລະ ສ່ິງອາໍ ນວຍຄວາມສະດວກຕາ່ ງໆ ທ່ຈີ ໍາເປນັ ສໍາລບັ ການປະຕບິ ັດວຽກງານ ແລະ ໜາ້ ທີ່ 3 ກ່ັນຕອງນ້ໍາທີ່ສ້າງຂຶ້ນມາໄດ້ຄົບຖ້ວນ ຂອງອງົ ກອນ ຫືຼ ກິດຈະກາໍ ໃດໜ່ຶງ. ແລະ ສາມາດອະທບິ າຍລາຍລະອຽດການ 6. ສາເຫດທີພ່ າໃຫເກີດມີນາໍ້ ເສຍ ທ່ນີ ໍາໄປສູ່ມນົ ລະພດິ ເຮັດວຽກຂອງມນັ ໄດຢ້ ່າງຄອ່ ງແຄ້ວ. ທາງນາ້ໍ ມຫີ າຼ ຍສາເຫດ ເປນັ ຕນ້ົ ແມນ່ ການປອ່ ຍນາ້ໍ ເສຍ ຕາມຊມຸ່ ຊນົ ທມ່ີ ເີ ສດອາຫານ, ສງ່ິ ເປເີ ປອ້ື ນ ແລະ ສານ ທດົ ລອງການກນ່ັ ຕອງນໍ້າ ໂດຍໃຊ້ເຄື່ອງ ທີ່ໃຊ້ຊກັ ລາ້ ງເຈ່ອື ປົນມານໍາ, ການປ່ອຍນາ້ໍ ເສຍຈາກ 2 ກນັ່ ຕອງນາໍ້ ທີ່ສ້າງຂນ້ຶ ມາເອງ ແລະ ອະທິ ໂຮງຈັກໂຮງງານ ແລະ ການຖິ້ມຂີເ້ ຫຍ້ອື ຈາກອດຸ ສາ ຫະກາໍ , ການໃຊປ້ ຍຸ໋ ແລະ ຢ່າປາບສັດຕພູ ືດທາງການ ບາຍວິທກີ ານເຮັດວຽກຂອງມັນໄດ.້ ກະເສດທີມ່ ປີ ະລມິ ານຫາຼ ຍເກີນໄປ, ການຕັດໄມ້ທາໍ ລາຍປາ່ , ການຮ່ວົ ໄຫຂຼ ອງນໍາ້ ມນັ ແລະ ສານອນື່ ໆ ທົດລອງການກັນ່ ຕອງນໍ້າ ໂດຍໃຊເ້ ຄື່ອງ ຈາກການຂນົ ສງ່ົ ທາງນໍ້າ ແລະ ອຸນຫະພູມຂອງນ້ໍາທ່ີ ເພມ່ີ ຂນຶ້ ສງົ່ ຜົນກະທົບຕໍຄ່ ວາມສົມດນູ ຂອງລະບົບນິ 1 ກນ່ັ ຕອງນາໍ້ ທສ່ີ າ້ ງຂນ້ຶ ມາເອງ ແລະ ອະທິ ເວດທາງນາໍ້ . ບາຍວທິ ກີ ານເຮດັ ວຽກຂອງມນັ ໄດ້ແຕໄ່ ດ້ 7. ການຄຸ້ມຄອງນ້າໍ ທີມ່ ີປະສິດທິພາບ ໝາຍເຖງິ ມກີ ານ ຮບັ ການຊວ່ ຍເຫອ່ືຼ ຈາກຄນົ ອນ່ື . ສະໜອງນາໍ້ ແລະ ການກາໍ ຈດັ ນາໍ້ ເສຍ. ການສະໜອງ ນ້ໍາ ຕ້ອງຮບັ ປະກນັ ວາ່ ເຮາົ ມນີ ້າໍ ທີ່ສະອາດພຽງພໍໃນ 0 ບສ່ໍ າມາດທດົ ລອງການກນ່ັ ຕອງນາໍ້ ແລະ ເວລາທຕ່ີ ອ້ ງການ ໂດຍຜາ່ ນຂະບວນການກກັ ເກບັ ນາໍ້ , ມບີ ນັ ຫາໃນການສາ້ ງເຄອ່ື ງກນ່ັ ຕອງນາໍ້ . ການບາໍ ບັດ, ການເກັບຮັກສາ ແລະ ການແຈກຢາຍ ໑໕໓ 153

ນາໍ້ . ການກາໍ ຈດັ ນໍາ້ ເສຍທີ່ມີປະສິດທພິ າບ ຕອ້ ງມີຂະ ຂັ້້�ນຈັດັ ກິດິ ຈະກໍໍາການຮຽນ (20 ນາທີີ) ບວນການເກບັ ລວບລວມນາໍ້ ເສຍ, ການກນ່ັ ຕອງ ແລະ 1. ຄວາມສໍໍາຄັັນຂອງນໍ້້�າຕໍ່່ພ� ື້້�ນຖານໂຄງລ່່າງ ການປອ່ ຍນາໍ້ ທສ່ີ ະອາດກບັ ສແູ່ ຫງ່ຼ ນາໍ້ ຕາມທາໍ ມະຊາດ. 1) ຄໃູ ຫນ້ ກັ ຮຽນເຮດັ ວຽກເປນັ ກມຸ່ ເພອ່ື ສນົ ທະນາຕາມຄາໍ IV. ສື່່�ການຮຽນການສອນ ຖາມ ດງັ່ ນີ:້ - ນໍ້້�າທີ່່�ພວກເຮົົາໃຊ້້ໃນທຸກຸ ມື້້�ນີ້້�ມາຈາກໃສ? 1. ຊົວ່ ໂມງທີ 1: ປມ້ຶ ແບບຮຽນ, ກະຕຸກທ່ບີ ັນຈຸນາໍ້ - ມັັນມາຮອດເຮືືອນຂອງພວກເຮົົາດ້ວ້ ຍວິທິ ີີໃດ? ເປ້ືອນ ອາດເອາົ ມາຈາກບອ່ ນໃດບອ່ ນໜງ່ຶ ຫືຼ ຄູ - ມັັນມາຮອດໂຮງຮຽນໃດແນວໃດ? ປະສມົ ຂນ້ຶ ມາເອງ. - ຍັັງມີສີ ິ່່�ງທີ່່�ມີີຊີວີ ິິດໃດແດ່ທ່ ີ່່�ໃຊ້້ນ້ໍໍ�າ ນອກຈາກຄົນົ ເຮົົາ 2. ຊ່ວົ ໂມງທີ 2: ປມ້ຶ ແບບຮຽນ, ກະຕຸກປລາສະຕກິ ແລະ ການໃຊ້ໃ້ ນຄົວົ ເຮືອື ນ? (ຕຸກນາໍ້ ດມື່ ເປົາ່ ), ມີດຕດັ , ດນິ ຊາຍ, ຫີນແຮ່ - ຍັງັ ມີີສິ່່�ງອື່່�ນໆອີີກບໍ່່� ທີ່່�ຕ້້ອງການໃຊ້ນ້ ້ໍໍ�າ? ນອ້ ຍໆ, ກອ້ ນຫນີ ນ້ອຍ, ຜາ້ ແພ ຫືຼ ເຈຍ້ ອະນາ 2) ໃຫ້ນັກຮຽນ 1-2 ຄນົ ຕອບ. ໄມ (ເຈຍ້ ທດິ ຊູ), ຖາ່ ນໄຟ, ຖາດ ຫຼື ຊາມ ແລະ 3) ຄໃູ ຫ້ນກັ ຮຽນເບ່ິງຮບູ ຢໃູ່ ນປ້ຶມແບບຮຽນຂທ້ໍ ີ 1 ທ່ີສະ ນ້ໍາເປ້ອື ນ. ແດງໃຫ້ເຫັນການນາໍ ໃຊ້ນາ້ໍ ສາໍ ລບັ ກະສກິ ໍາ, ການຄົມ V. ກິດິ ຈະກໍາໍ ການຮຽນການສອນ ສວສ ສະຫງວນລິຂະສິດ ມະນາຄົມຂົນສ່ົງ, ອດຸ ສາຫະກໍາ/ໄຟຟ້າ. 4) ຄນູ າໍ ສະເໜີຄໍາສບັ “ອຸດສາຫະກໍາ”, “ກະສກິ າໍ ” ແລະ 26 ຊົ່່ວ� ໂມງທີີ 1 “ການຄມົ ມະນາຄມົ ຂນົ ສງ່ົ ” ໂດຍອາ່ ນຂຄ້ໍ ວາມໄປພອ້ ມໆ ກນັ ແລະ ຫງັຼ ຈາກນນ້ັ ໃຫນ້ ກັ ຮຽນຍກົ ຕວົ ຢາ່ ງຢໃູ່ ນທອ້ ງ ຂັ້້�ນນໍໍາເຂົ້້�າສູ່່ບ� ົົດຮຽນ (5 ນາທີ)ີ ຖນ່ິ ຂອງນກັ ຮຽນ ກຽ່ ວກບັ ການໃຊນ້ າໍ້ ສາໍ ລບັ ອດຸ ສາຫະ ກໍາ, ກະສກິ າໍ ແລະ ການຄມົ ມະນາຄົມຂົນສງ່ົ : 1) ທວນຄນື ບດົ ຮຽນເກາ່ົ ຂັ້ນ ປ.2 ບົດທີ 26 ກ່ຽວກັບ ອຸດສາຫະກາໍ ແມນ່ ການຜນັ ປ່ຽນວັດຖດຸ ບິ ຕ່າງໆໃຫ້ ຄວາມສາໍ ຄນັ ຂອງນ້າໍ ໂດຍການຖາມນກັ ຮຽນວ່າ: ກາຍເປັນສນິ ຄາ້ ຫຼື ຜະລດິ ຕະພນັ ທຖ່ີ ືກນາໍ ໃຊ້ເພື່ອ - ນັັກຮຽນໃຊ້້ນໍ້້�າສໍໍາລັັບເຮັດັ ຫຍັງັ ແດ່່? ຊວ່ ຍຄນົ ເຮາົ ຕວົ ຢາ່ ງ: ປຽ່ ນໄມໃ້ ຫກ້ າຍເປນັ ເຈຍ້ , ການ - ນັັກຮຽນໄດ້ໃ້ ຊ້້ນໍ້້�າຫຼາຼ ຍປານໃດ ໃນແຕ່່ລະມື້້�? ຜະລິດໄຟຟ້າ. - ມີີສິ່່�ງອື່່�ນອີກີ ບໍ່່� ທີ່່�ຄອບຄົົວຂອງນັກັ ຮຽນຕ້ອ້ ງໄດ້້ໃຊ້້ ກະສິກາໍ ແມ່ນການເຮດັ ກະເສດ ລວມທງັ ການຄາດ ນ້ໍໍ�າ? ໄຖໜາ້ ດນິ ສາໍ ລບັ ການປກູ ພດື ແລະ ການລຽ້ ງສດັ ເພອ່ື - ມີສີ ິ່່�ງອື່່�ນໆທີ່່�ສໍາໍ ຄັັນອີກີ ບໍ່່� ທີ່່�ຈໍໍາເປັັນຕ້້ອງໃຊ້ນ້ ້ໍໍ�າ? ສະໜອງອາຫານ ແລະ ຜະລິດຕະພັນຕ່າງໆ. ການຄມົ ມະນາຄມົ ຂົນສົ່ງ ຄກື ານເຄອ່ື ນຍາ້ ຍຄນົ ຫືຼ ສງ່ິ 2) ໃຫ້ນັກຮຽນ 2-3 ຄນົ ຕອບ. ຂອງຈາກສະຖານທໜີ່ ງຶ່ ຫາສະຖານທີ່ອ່ນື . 3) ຄອູ ະທິບາຍວ່າ: ບົດນີຈ້ ະໄດຄ້ ົນ້ ຄວ້າຕືມ່ ອີກກ່ຽວກັບ 5) ໃຫນ້ ກັ ຮຽນເລອື ກເອາົ ຫວົ ຂໜ້ໍ ງ່ຶ ຈາກຂາ້ ງເທງິ ນນ້ັ ເຊນ່ັ : ອຸດສາຫະກາໍ , ກະສກິ າໍ ຫືຼ ການຄມົ ມະນາຄົມຂນົ ສ່ົງ ຄວາມສາໍ ຄນັ ຂອງນາໍ້ ໂດຍສະເພາະການໃຊນ້ າໍ້ ສາໍ ລບັ ກະສິກໍາ, ອດຸ ສາຫະກໍາ ແລະ ການຂນົ ສງົ່ ທາງນາໍ້ . ແນວທາງສາໍ ລບັ ຫອ້ ງຄວບ: ຖາ້ ຄູຕອ້ ງໄດ້ສອນຂນັ້ ອນ່ື ແລະ ສນົ ທະນາເປນັ ກມຸ່ ກຽ່ ວກບັ ວທິ ກີ ານນາໍ ໃຊນ້ າໍ້ ສາໍ ນໍາ ໃຫ້ນັກຮຽນເຮັດວຽກເປັນກຸ່ມນ້ອຍໆ ເພື່ອຂຽນລາຍການ ລັບແຕ່ລະຫວົ ຂໍ້ ໂດຍການຕອບຄາໍ ຖາມດັງ່ ຕ່ໍໄປນ:້ີ ນໍາໃຊ້ນໍ້າທງັ ໝົດ. ເມ່ອື ຄສູ ໍາເລັດການສອນຂ້ນັ ອນ່ື ແລ້ວ ໃຫ້ - ນ້ໍໍ�າມີີຄວາມສໍາໍ ຄັນັ ແນວໃດ ແລະ ຍ້ອ້ ນຫຍັງັ ? ກບັ ຄນື ມາ ຂນັ້ ປ.4 ແລະ ໃຫ້ນັກຮຽນແລກປຽ່ ນລາຍການ - ນ້ໍໍ�າມາຮອດສະຖານທີ່່� ຫຼືື� ບ່ອ່ ນທີ່່�ມີຄີ ວາມຕ້ອ້ ງການ ຂອງກມຸ່ ໂດຍອະທບິ າຍວາ່ ນໍ້າຖືກນໍາໃຊ້ສໍາລັບຕົວເຮົາເອງ, ນາໍ ໃຊ້ໃນຄົວເຮືອນ ຫືຼ ນາໍ ໃຊ້ໃນຊມຸ ຊົນ. ໃຊ້ນ້ ້ໍໍ�າໄດ້້ແນວໃດ? - ສິ່່�ງໃດທີ່່�ຈໍໍາເປັັນຕ້້ອງໄດ້້ສ້າ້ ງຂຶ້້�ນ ເພື່່�ອສົ່່�ງນ້ໍໍ�າໄປຫາ ຈຸຸດທີ່່�ຕ້້ອງການ? - ຈະເກີີດຫຍັັງຂຶ້້�ນຖ້້າບໍ່່�ມີນີ ້ໍໍ�າພຽງພໍໍ? - ຫຼັັ�ງຈາກຂະບວນການນີ້້�ແລ້ວ້ ຈະເກີດີ ຫຍັງັ ຂຶ້້�ນກັບັ ນ້ໍໍ�າ? 154 ໑໕໔

ແນວທາງສາໍ ລບັ ຫອ້ ງຄວບ: ຖ້າຄຕູ ອ້ ງໄດສ້ ອນຂນ້ັ ອ່ນື ວາດ, ຂຽນໝາຍຊ່ື ແລະ ຄາໍ ອະທິບາຍກ່ຽວກບັ ພ້ືນ ນາໍ ໃຫຂ້ ຽນຄາໍ ຖາມຕາ່ ງໆໃສກ່ ະດານ ແລວ້ ໃຫນ້ ກັ ຮຽນເລອື ກ ຖານໂຄງລ່າງຂອງນໍາ້ ທີ່ນໍາ້ ຕອ້ ງໄດເ້ ດີນທາງຜາ່ ນ ຫຼື ເອົາປະເພດການນໍາໃຊນ້ າໍ້ ປະເພດໃດປະເພດໜ່ຶງ ເຊັ່ນ: ອຸດ ໄຫ່ຼໄປ ຈົນໄປຮອດສະຖານທ່ີ ຫຼື ບອ່ ນທ່ຕີ ອ້ ງການ ສາຫະກາໍ , ກະສິກໍາ ຫຼື ການຄມົ ມະນາຄົມຂນົ ສ່ງົ ແລະ ຕອບ ນາໍ້ (ເຂດອຸດສາຫະກໍາ ຫືຼ ເຂດກະສກິ າໍ ) ແລວ້ ກັບຄນື ຄາໍ ຖາມທຢ່ີ ເູ່ ທງິ ກະດານ. ເມອ່ື ຄສູ າໍ ເລດັ ການສອນຂນ້ັ ອນ່ື ແລວ້ ສແູ່ ຫງ່ຼ ນາ້ໍ . ນກັ ຮຽນຕອ້ ງໄດແ້ ຕມ້ ແຕລ່ ະຂນ້ັ ຕອນການ ໃຫກ້ ບັ ຄນື ມາຂນ້ັ ປ.4ແລະໃຫນ້ ກັ ຮຽນອະທບິ າຍປະເພດການ ເດນີ ທາງຂອງນາໍ້ ທີ່ອະທິບາຍສ່ງິ ທກ່ີ ໍາເກດີ ຂນຶ້ ແລະ ນາໍ ໃຊນ້ າໍ້ ທເ່ີ ລອື ກ ພອ້ ມທງັ ອະທບິ າຍຄວາມຄດິ ເຫນັ ກຽ່ ວກບັ ປະເພດຂອງພນ້ື ຖານໂຄງລາ່ ງທນ່ີ າໍ້ ໄຫເ່ຼ ຂາ້ົ ມາ ຫືຼ ໄຫ່ຼ ການນາໍ ໃຊ້ນ້າໍ . ຜ່ານ ຊງຶ່ ນາ້ໍ ຈະສ້ນິ ສດຸ ເມອ່ື ນໍ້າກັບຄນື ສູແ່ ຫຼ່ງນໍາ້ ເຊ່ນັ : ແມນ່ າ້ໍ , ຫ້ວຍໜອງຄອງບງຶ , ທະເລສາບ, ເຂ່ອື ນ. 6) ໃຫ້ແຕລ່ ະກມຸ່ ອະທິບາຍພນ້ື ຖານໂຄງລາ່ ງ ທ່ກີ ຽ່ ວພນັ ກັບສ່ິງທນ່ີ ກັ ຮຽນເລືອກ ເຊັນ່ : ກະສກິ າໍ , ອດຸ ສາຫະກາໍ ການວັດ ແລະ ປະເມີນຜົນ ແລະ ການຄມົ ມະນາຄົມຂົນສົ່ງ ໂດຍການອະທິບາຍ ຕາມຄາໍ ຖາມ ດ່ງັ ນີ:້ ຄສູ ງັ ເກດການແຕມ້ ແຜນວາດກຽ່ ວກບັ ວງົ ຈອນນາໍ້ ຕກ່ໍ ບັ - ສິ່່�ງໃດແດ່່ທີ່່�ຈໍາໍ ເປັນັ ຈະຕ້້ອງໄດ້ສ້ ້້າງຂຶ້້�ນເພື່່�ອຮັັບປະ ພນ້ື ຖານໂຄງລາ່ ງ ພອ້ ມທງັ ໃຫກ້ ານຊວ່ ຍເຫອືຼ ທນັ ທຖ່ີ າ້ ຈາໍ ກັັນໃຫ້້ມີນີ ້ໍໍ�າພຽງພໍໍ? ເປນັ . - ສິ່່�ງໃດແດ່ທ່ ີ່່�ຈໍໍາເປັນັ ຈະຕ້້ອງໄດ້້ສ້າ້ ງຂຶ້້�ນ ເພື່່�ອໃຫ້ນ້ ້ໍໍ�າ ໄປຮອດບ່່ອນທີ່່�ຕ້້ອງການ? 2) ນັກຮຽນສາມາດກ່າຍເອົາໝາຍຊຂ່ື ອງພນື້ ຖານໂຄງ 26 - ສິ່່�ງໃດແດ່່ທີ່່�ຈໍໍາເປັັນຈະຕ້ອ້ ງໄດ້ສ້ ້້າງຂຶ້້�ນ ເພື່່�ອໃຫ້້ນ້ໍໍ�າ ລ່າງຂອງນາ້ໍ ຈາກປຶມ້ ແບບຮຽນຂ້ໍທີ 2 ໃສແ່ ຜນວາດ ກັບັ ຄືນື ສູ່່�ສິ່່�ງແວດລ້ອ້ ມ? ຂອງນກັ ຮຽນ. - ສິ່່�ງໃດແດ່ທ່ ີ່່�ຈໍາໍ ເປັນັ ຈະຕ້ອ້ ງໄດ້ສ້ ້າ້ ງຂຶ້້�ນ ເພື່່�ອປົກົ ປ້ອ້ ງ ແຫຼ່່�ງສະໜອງນ້ໍໍ�າຂອງພວກເຮົົາ? ຂັ້້�ນສະຫຼຸບ�ຸ (5 ນາທີ)ີ 7) ຄໃູ ຫ້ຕາງໜາ້ ກ່ມຸ ແລກປຽ່ ນຄວາມຄິດເຫນັ . 1) ໃຫນ້ ກັ ຮຽນຈບັ ຄູ່ ເພອ່ື ແລກປຽ່ ນ ແລະ ອະທບິ າຍແຜນ 8) ໃຫນ້ ກັ ຮຽນສຶກສາຮູບພາບຢໃູ່ ນຂໍທ້ ີ 2 ຂອງປ້ມຶ ແບບ ວາດການເດີນທາງຂອງນໍາ້ . ຮຽນ. 2) ໃຫນ້ ກັ ຮຽນແລກປຽ່ ນຄວາມຄດິ ເຫນັ ກຽ່ ວກບັ ພນ້ື ຖານ 9) ຄູອະທິບາຍຂນັ້ ຕອນຕາ່ ງໆ ທ່ີນາ້ໍ ເດນີ ທາງຈາກແຫຼ່ງ ໂຄງລາ່ ງທສ່ີ າໍ ຄນັ ທນ່ີ າໍ້ ຕອ້ ງໄດໃ້ ຊເ້ ພອ່ື ການເດນີ ທາງ. ຕ້ນົ ນາໍ້ ໄປຫາເຮືອນຂອງນັກຮຽນ ແລະ ກບັ ຄືນສແູ່ ຫ່ງຼ ຊົ່ວ່� ໂມງທີີ 2 ນໍາ້ ຕາມທາໍ ມະຊາດ ພ້ອມທັງພ້ນື ຖານໂຄງລ່າງທີ່ໃຊ້ ໃນການເດນີ ທາງຂອງນາໍ້ ຊງ່ຶ ນກັ ຮຽນຕອ້ ງຕດິ ຕາມການ ຂັ້້�ນນໍາໍ ເຂົ້້�າສູ່ບ່� ົົດຮຽນ (5 ນາທີີ) ເດີນທາງຂອງນ້ໍາ ໂດຍເອົາມຊື ້ີໃສໄ່ ປຕາມແຕລ່ ະຂນັ້ ຕອນຢໃູ່ ນແຜນວາດ. 1) ຄຍູ ກົ ກະຕກຸ ນາໍ້ ທມ່ີ ນີ າໍ້ ເປອ້ື ນຂນ້ຶ ແລະ ສງ່ົ ໃຫນ້ ກັ ຮຽນ ຕໆ່ໍ ກນັ ໄປ ໂດຍໃຫນ້ ກັ ຮຽນສງັ ເກດເບງ່ິ ໃກໆ້ ພອ້ ມທງັ ການວັດ ແລະ ປະເມີນຜົນ ເປດີ ຝາກະຕຸກອອກແລ້ວລອງດົມເບ່ງິ : - ສິ່່�ງນີ້້�ແມ່່ນຫຍັງັ ? ຄສູ ງັ ເກດການສນົ ທະນາ ແລະ ຄວາມເຂາ້ົ ໃຈຂອງນກັ - ເກີີດຫຍັັງຂຶ້້�ນກັັບນ້ໍໍ�າໃນກະຕຸຸກນີ້້�? ຮຽນກຽ່ ວກບັ ໂຄງລາ່ ງພນ້ື ຖານຂອງນາ້ໍ , ຄຕູ ງ້ັ ຄາໍ ຖາມເຈາະ - ມັັນແຕກຕ່າ່ ງຈາກນ້ໍໍ�າສະອາດແນວໃດ? ຈມ້ີ ເພ່ືອໃຫນ້ ັກຮຽນຄ້ນົ ຄດິ . - ພວກເຮົົາສາມາດດື່່�ມນ້ໍໍ�ານີ້້�ໄດ້້ບໍ່່�? ຍ້ອ້ ນຫຍັັງ? - ຖ້້າພວກເຮົາົ ດື່່�ມມັັນເຂົ້້�າໄປເດຈະເປັນັ ແນວໃດ? ຂັ້້�ນຝຶກຶ ປະຕິິບັດັ ແລະ ນໍໍາໃຊ້້ (20 ນາທີີ) 2) ນັກຮຽນ 2-3 ຄົນຕອບ. 2. ການນໍາໍ ໃຊ້ນ້ ໍ້້�າໃນພື້້�ນຖານໂຄງລ່່າງ 3) ຄູອະທິບາຍວ່າໃນຊົວ່ ໂມງນີ້ ຈະເວ້ົາກຽ່ ວກບັ ມົນລະ 1) ໃຫນ້ ກັ ຮຽນແຕລ່ ະຄນົ ເລອື ກຕວົ ຢາ່ ງໃດໜງ່ຶ ກຽ່ ວກບັ ກະ ພິດທາງນໍາ້ ແລະ ຄວາມສາໍ ຄນັ ໃນການກ່ນັ ຕອງນ້າໍ . ສກິ າໍ ຫືຼ ອດຸ ສາຫະກາໍ ຢໃູ່ ນທອ້ ງຖນ່ິ ຂອງຕນົ ເອງ. ຄອູ ະ ທບິ າຍວ່າ ນັກຮຽນແຕ່ລະຄນົ ຈະຕອ້ ງໄດ້ແຕມ້ ແຜນ ໑໕໕ 155

ແນວທາງສາໍ ລບັ ຫອ້ ງຄວບ: ຖ້າຄຕູ ້ອງໄດສ້ ອນຂ້ນັ ອ່ືນ ໂຮງຈກັ ໂຮງງານ ແລະ ການຖ້ມິ ຂເ້ີ ຫຍອື້ ຈາກອຸດສາ ນໍາ ໃຫນ້ ັກຮຽນສັງເກດນ້າໍ ເປອ້ື ນ ແລະ ສົນທະນາສງ່ິ ທປີ່ ນົ ຫະກາໍ , ການໃຊ້ປຍຸ໋ ແລະ ຢາປາບສດັ ຕພູ ດື ທາງການ ເປື້ອນຢ່ໃູ ນນາໍ້ . ນກັ ຮຽນສາມາດໄຂຝາ ແລະ ລອງດມົ ນ້າໍ ນັ້ນ ກະເສດທີ່ມີປະລມິ ານຫຼາຍເກີນໄປ, ການຕັດໄມ້ທໍາ ເບງິ່ . ເມອື່ ຄູສໍາເລັດການສອນຂັ້ນອື່ນແລວ້ ໃຫກ້ ັບຄືນມາຂັນ້ ລາຍປາ່ , ການຮວ່ົ ໄຫຂຼ ອງນ້ໍາມນັ ແລະ ສານອ່ືນໆ ປ.4 ແລະ ໃຫ້ນັກຮຽນອະທບິ າຍສງ່ິ ທ່ປີ ົນເປອ້ື ນຢູ່ໃນນ້າໍ ທີ່ ຈາກການຂນົ ສົງ່ ທາງນໍ້າ ແລະ ອນຸ ຫະພູມຂອງນ້ໍາທ່ີ ເຮັດໃຫເ້ ກດີ ມນົ ລະພິດທາງນໍ້າ. ເພີ່ມຂນ້ຶ ສ່ງົ ຜົນກະທົບຕໍ່ຄວາມສມົ ດູນຂອງລະບບົ ນິ ຂັ້້�ນຈັັດກິດິ ຈະກໍາໍ ການຮຽນ (15 ນາທີ)ີ ເວດທາງນາໍ້ . ແນວທາງສາໍ ລບັ ຫອ້ ງຄວບ: ຖາ້ ຄູຕ້ອງໄດ້ສອນຂ້ັນອືນ່ 3. ຈັບັ ຄູ່ສ�່ ົົນທະນາກ່່ຽວກັັບມົົນລະພິດິ ທາງນໍ້້�າ ນໍາ ໃຫ້ນກັ ຮຽນສບື ຕ່ໍສງັ ເກດນໍ້າເປືອ້ ນ ແລະ ສນົ ທະນາກ່ຽວ ກບັ ສາເຫດທເ່ີ ຮດັ ໃຫເ້ ກດີ ນາໍ້ ເປອ້ື ນ. ເມອ່ື ຄສູ າໍ ເລດັ ການສອນ 1) ໃຫນ້ ກັ ຮຽນຈບັ ຄສູ່ ນົ ທະນາ ແລະ ຍກົ ຕວົ ຢາ່ ງຂອງມນົ ຂນັ້ ອືນ່ ແລ້ວ ໃຫກ້ ບັ ຄນື ມາ ຂ້ນັ ປ.4 ແລະ ໃຫ້ນກັ ຮຽນອະທິ ລະພດິ ທາງນາ້ໍ ຈາກແຫງ່ຼ ນາໍ້ ຕາ່ ງໆ. ໃຫນ້ ກັ ຮຽນເບງ່ິ ແຜນ ບາຍທມີ່ າຂອງສິ່ງປົນເປອື້ ນຕາ່ ງໆຢໃູ່ ນນາໍ້ . ວາດການເດນີ ທາງຂອງນາໍ້ ຂອງຕົນເອງຈາກຊົວ່ ໂມງ 4) ຄໃູ ຫ້ນກັ ຮຽນເບງິ່ ຮບູ ຢ່ໃູ ນປຶ້ມແບບຮຽນຂທ້ໍ ີ 3 ແລວ້ ທີ 1 ແລວ້ ໃຫ້ນກັ ຮຽນບອກຕາມຄໍາຖາມດັ່ງລ່ມຸ ນ້:ີ ສນົ ທະນາເປນັ ກມຸ່ ເພອື່ ຕອບຄາໍ ຖາມ ກຽ່ ວກບັ ແຕລ່ ະ ສວສ ສະຫງວນລິຂະສິດ - ນ້ໍໍ�າທີ່່�ໄຫຼມຼ າຈາກແຫຼ່່�ງທໍາໍ ມະຊາດເກີດີ ການປົນົ ເປື້້�ອນ ຕົວຢາ່ ງຂອງມນົ ລະພິດທາງນ້ໍາ ດ່ັງລຸ່ມນ້ີ: ເມື່່�ອໃດ? ເກີດີ ການປົນົ ເປື້້�ອນແນວໃດ? ແລະ ປົນົ - ແມ່ນ່ ຫຍັງັ ທີ່່�ເຮັດັ ໃຫ້ເ້ ກີດີ ມົນົ ລະພິດິ ທາງນ້ໍໍ�າປະເພດ 26 ເປື້້�ອນຈາກຫຍັງັ ? ນີ້້�? - ນ້ໍໍ�າມີີການປົົນເປື້້�ອນ ຫຼືື� ເປິເິ ປື້້�ອນໄດ້ແ້ ນວໃດ? - ມົນົ ລະພິດິ ທາງນ້ໍໍ�າປະເພດນີ້້� ສົ່່�ງຜົນົ ກະທົບົ ຫຍັງັ ແດ່?່ - ແມ່ນ່ ຫຍັັງທີ່່�ປົນົ ຫຼືື� ປະສົົມຢູ່່�ໃນນ້ໍໍ�າ? ມີຜີ ົົນກະທົບົ ກັບັ ສິ່່�ງທີ່່�ມີີຊີວີ ິດິ ໃດແດ່?່ ມີຜີ ົນົ ກະທົົບ - ເກີດີ ຫຍັງັ ຂຶ້້�ນພາຍຫຼັັ�ງນ້ໍໍ�າໄຫຼອຼ ອກຈາກຟາມ ຫຼືື� ເຂດ ແນວໃດ? ກະສິິກໍາໍ ໃດໜຶ່່�ງ? - ເຮົົາຕ້້ອງເຮັັດແນວໃດເພື່່�ອຫຼຸຸ�ດຜ່ອ່ ນ ຫຼືື� ຢຸດຸ ບໍ່່�ໃຫ້້ມີີ - ມັັນແຕກຕ່າ່ ງຈາກນ້ໍໍ�າສະອາດແນວໃດ? ສິ່່�ງນີ້້�ເກີດີ ຂຶ້້�ນ? - ການນໍາໍ ໃຊ້ແ້ ມ່ນ່ ້ໍໍ�າເພື່່�ອການຄົມົ ມະນາຄົມົ ຂົນົ ສົ່່�ງສາ - ມີວີ ິທິ ີກີ ານໃດແດ່ເ່ ພື່່�ອແກ້ໄ້ ຂບັນັ ຫານ້ໍໍ�າທີ່່�ມີກີ ານປົນົ ມາດເຮັດັ ໃຫ້ເ້ ກີດີ ມົນົ ລະພິິດໄດ້ແ້ ນວໃດ? ເປື້້�ອນ ຫຼືື� ນໍ້້�າທີ່່�ມີີສິ່່�ງເຈືອື ປົນົ ? - ຖ້້າເຮົາົ ປ່ອ່ ຍໃຫ້ນ້ ້ໍໍ�າເປິເິ ປື້້�ອນແບບນີ້້� ມັນັ ຈະສ້າ້ ງຜົົນ - ເຮົາົ ສາມາດເຮັດັ ຫຍັັງໄດ້ແ້ ດ່່ກັບັ ນ້ໍໍ�າເປື້້�ອນ, ນ້ໍໍ�າທີ່່�ມີີ ກະທົົບດ້າ້ ນລົົບຫຍັງັ ແດ່່? ການປົນົ ເປື້້�ອນ ເພື່່�ອເຮັດັ ໃຫ້ມ້ ັນັ ສາມາດນໍາໍ ມາໃຊ້້ ການວດັ ແລະ ປະເມີນຜົນ ໄດ້້ຄືືນ? 5) ໃຫນ້ ັກຮຽນແລກປຽ່ ນຄວາມຄດິ ເຫັນ. ຄສູ ັງເກດຄວາມເຂົ້າໃຈກຽ່ ວກັບສາເຫດ ແລະ ວິທີແກ້ 6) ຄໃູ ຫນ້ ກັ ຮຽນເບິ່ງປມ້ຶ ແບບຮຽນຂ້ທໍ ີ 4 ແລະ ກ່ຽວກັບ ໄຂມນົ ລະພິດທາງນ້າໍ ແລະ ພອ້ ມໃຫກ້ ານຊວ່ ຍເຫຼືອນັກ ຮຽນທັນທີ ຖາ້ ເຫນັ ວາ່ ມຄີ ວາມຈໍາ. ການຄຸ້ມຄອງນາໍ້ ໄປພອ້ ມໆກນັ : ການຄມຸ້ ຄອງນາໍ້ ທມ່ີ ປີ ະສດິ ທພິ າບ ໝາຍເຖງິ ມກີ ານ ສະໜອງນາໍ້ ແລະ ການກາໍ ຈດັ ນາໍ້ ເສຍ. ການສະໜອງ 2) ຄູໃຫນ້ ັກຮຽນແລກປ່ຽນຄວາມຄິດເຫນັ . ນາໍ້ ຕ້ອງຮັບປະກນັ ວາ່ ເຮາົ ມີນ້າໍ ທີ່ສະອາດພຽງພໍໃນ 3) ຄູສະຫຼຸບ ໂດຍໃຫ້ນັກຮຽນອ່ານຈດຸ ສໍາຄນັ ຕ່າງໆກຽ່ ວ ເວລາທຕ່ີ ອ້ ງການ ໂດຍຜາ່ ນຂະບວນການກກັ ເກບັ ນາໍ້ , ກບັ ສາເຫດຂອງມນົ ລະພດິ ທາງນາໍ້ ຢໃູ່ ນປມ້ຶ ແບບຮຽນ ການບາໍ ບດັ , ການເກບັ ຮກັ ສາ ແລະ ການແຈກຢາຍນາໍ້ . ຂໍ້ທີ 3 ໄປພ້ອມໆກັນ ດັ່ງລຸ່ມນ້ີ: ການກາໍ ຈັດນໍາ້ ເສຍທີມ່ ປີ ະສດິ ທິພາບ ຕອ້ ງມີຂະບວນ ສາເຫດທພ່ີ າໃຫເກດີ ມນີ າ້ໍ ເສຍທນ່ີ າໍ ໄປສມູ່ ນົ ລະພດິ ການເກບັ ລວບລວມນາໍ້ ເສຍ, ການກນ່ັ ຕອງ ແລະ ທາງນາ້ໍ ມຫີ າຼ ຍສາເຫດ ເປນັ ຕນ້ົ ແມນ່ ການປອ່ ຍນາ້ໍ ເສຍ ການປອ່ ຍນາ້ໍ ທສ່ີ ະອາດກບັ ແຫ່ງຼ ນາ້ໍ ຕາມທາໍ ມະຊາດ. ຕາມຊມຸ່ ຊນົ ທມ່ີ ເີ ສດອາຫານ, ສງ່ິ ເປເິ ປອ້ື ນ ແລະ ສານ 7) ຄູອະທບິ າຍວ່າ ນັກຮຽນຈະໄດສ້ ້າງເຄອື່ ງກ່ັນຕອງນໍາ້ ທ່ີໃຊ້ຊັກລາ້ ງເຈືອ່ ປົນມານໍາ, ການປ່ອຍນ້ໍາເສຍຈາກ ຂອງຕນົ ເອງ ຊງ່ຶ ການກນ່ັ ຕອງນາໍ້ ເປນັ ຂະບວນການທ່ີ 156 ໑໕໖

ໃຊໃ້ ນການສະໜອງນໍາ້ ສະອາດ ແລະ ການກໍາຈດັ ສງ່ິ ການວັດ ແລະ ປະເມນີ ຜົນ ປົນເປື້ອນໃນນາໍ້ ເຊັ່ນດຽວກັນ. ການກນ່ັ ຕອງນໍາ້ ແມ່ນ ຄສູ ງັ ເກດການສາ້ ງ ແລະ ທດົ ລອງກນ່ັ ຕອງນາ້ໍ ຂອງນກັ ຂະບວນການແຍກອະນພຸ າກຂອງທາດແຂງອອກຈາກ ຮຽນ ພອ້ ມທງັ ຖາມເຈາະຈີ້ມເພ່ືອໃຫໄ້ ດ້ຄາໍ ຕອບ ແລະ ທາດແຫວຼ ໂດຍການໃຊ້ເຄື່ອງກັ່ນຕອງນາ້ໍ ທີ່ຊວ່ ຍໃຫ້ ພອ້ ມທັງໃຊເ້ ກນການໃຫຄ້ ະແນນ. ທາດແຫວຼ ສາມາດຊມ່ຶ ຜາ່ ນໄດ້ ໃນຂະນະທຈ່ີ ະກນ່ັ ຕອງ ຫຼື ກກັ ອະນຸພາກຂອງທາດແຂງໄວ້. ຂັ້້�ນສະຫຼຸ�ຸບ (5 ນາທີີ) 1) ໃຫນ້ ັກຮຽນແຕລ່ ະກຸ່ມນໍາເອາົ ເຄ່ອື ງກັ່ນຕອງນ້າໍ ແລະ ຂັ້້�ນຝຶຶກປະຕິິບັດັ ແລະ ນໍໍາໃຊ້້ (20 ນາທີ)ີ ນາ້ໍ ທກ່ີ ນ່ັ ຕອງໄດມ້ າປຽບທຽບກບັ ນາ້ໍ ຂອງກມຸ່ ອນ່ື ເພອ່ື ໃຫ້ເຫັນວາ່ ນໍາ້ ຂອງກຸມ່ ໃດສະອາດກວ່າ. 4. ສ້າ້ ງເຄື່່ອ� ງກັ່່ນ� ຕອງນ້ໍໍ�າ 2) ແຕ່ລະກມຸ່ ສາມາດອະທິບາຍຂະບວນການກນ່ັ ຕອງ ແລະ ໃຫເ້ ຫດຜນົ ວາ່ ຍອ້ ນຫຍັງນາໍ້ ຂອງກມຸ່ ຕນົ ເອງ 1) ຄໃູ ຫນ້ ກັ ຮຽນເຮດັ ວຽກເປນັ ກມຸ່ ເພອ່ື ສາ້ ງເຄອ່ື ງກນ່ັ ຕອງ ຈ່ຶງສະອາດກວາ່ ຫຼື ເປືອ້ ນກວ່າກມຸ່ ອ່ືນ. ນາໍ້ ແບບງາ່ ຍດາຍ ໂດຍການໃຊຮ້ ບູ ພາບ ແລະ ອາ່ ນ ຂຄ້ໍ ວາມກ່ຽວກບັ ວິທີການຕາ່ ງໆຢູ່ໃນປຶມ້ ແບບຮຽນຂ້ໍ 26 ທີ 4. 2) ຄູໃຫນ້ ກັ ຮຽນແຕ່ກຸ່ມສົນທະນາ ແລະ ຕັດສິນໃຈໃນ ການອອກແບບ ແລະ ການທດົ ລອງກ່ຽວກບັ ການກ່ນັ ຕອງນໍາ້ ພາຍໃນກ່ມຸ ຂອງຕົນເອງ. ຈຸດປະສົງ: ໃຫ້ນກັ ຮຽນສາ້ ງ ແລະ ທດົ ລອງເຄອ່ື ງກັ່ນ ຕອງນໍ້າ ແບບງ່າຍດາຍ ໂດຍການເລືອກ ແລະ ໃສສ່ ິ່ງ ຕາ່ ງໆຢູ່ໃນແຕລ່ ະຊ້ັນ ເພ່ືອເຮດັ ໃຫນ້ າ້ໍ ທີ່ອອກມາສະ ອາດໃຫຫ້ າຼ ຍທ່ີສຸດ. ອຸປະກອນ: - ຂວດປລາສະຕິກິ (ຕຸກຸ ນໍ້້�າດື່່�ມເປົ່່�າ). - ມີີດຕັັດ. - ດິິນຊາຍ. - ຫີີນແຮ່່ນ້້ອຍໆ. - ກ້ອ້ ນຫີີນນ້ອ້ ຍ. - ຖ່າ່ ນໄຟ. - ນໍ້້�າເປື້້�ອນ. - ຜ້້າແພ ຫຼືື� ເຈ້ຍ້ ອະນາໄມ (ເຈ້ຍ້ ທິິດຊູູ). ວິທກີ ານສ້າງເຄືອ່ ງກັນຕອງນ້ໍາ: - ຕັັດຕຸກຸ ນ້ໍໍ�າຕາມຮູບູ . - ເອົົາສ່ວ່ ນຫົົວຂອງຕຸກຸ ສຸຸບໃສ່ສ່ ່ວ່ ນກົ້້�ນຂອງຕຸຸກ. - ວາງສິ່່�ງຕ່າ່ ງໆໃສ່ລ່ ະຊັ້້�ນຂອງຂອງຕຸກຸ ຕາມຮູບູ ຊຶ່່�ງ ຊັ້້�ນລຸ່່�ມສຸດຸ ແມ່ນ່ ຜ້າ້ ແພ ຫຼືື� ເຈ້ຍ້ ອານາໄມ (ເຈ້ຍ້ ທິດິ ຊູ)ູ . - ເທນ້ໍໍ�າເປື້້�ອນໃສ່ເ່ ຄື່່�ອງກັ່່�ນຕອງ. - ໂຕ່່ງເອົາົ ນ້ໍໍ�າ “ນ້ໍໍ�າສະອາດ” ທີ່່�ຊຶຶມອອກມາດ້້ານລຸ່່�ມ. - ປຽບທຽບ ແລະ ສັັງເກດຄວາມແຕກຕ່່າງລະຫວ່່າງ ນ້ໍໍ�າເປື້້�ອນ ແລະ ທີ່່�ໄດ້ກ້ ັ່່�ນຕອງແລ້້ວ. - ສັງັ ເກດຊັ້້�ນກອງຕ່າ່ ງໆວ່າ່ ມີຫີ ຍັງັ ແດ່ທ່ ີ່່�ຕົກົ ຄ້າ້ ງຢູ່່�ແຕ່່ ລະຊັ້້�ນ. ໑໕໗ 157

ບົົດທີີ 27 ມົົນລະພິດິ ທາງອາກາດ ເວລາ 2 ຊົ່່�ວໂມງ I. ຈຸຸດປະສົົງ ສ້າງໂປສະເຕີໃດໜ່ຶງທ່ີສະແດງໃຫ້ເຫັນ ໃຫ້ນ້ ັັກຮຽນສາມາດ: ບັນຫາມົນລະພດິ ທາງອາກາດ ພ້ອມທັງ 1. ແຕມ້ ແຜນວາດໃດໜງ່ຶ ທສ່ີ ະແດງໃຫເ້ ຫນັ ສາເຫດ 1 ວິທີແກ້ໄຂທີ່ບໍ່ມີລາຍລະອຽດຄົບຖ້ວນ ຂອງມນົ ລະພິດທາງອາກາດ ທ່ເີ ກດີ ຈາກມະນດຸ ກ່ ຽ ວ ກັ ບ ວິ ທ່ີ ຫຼຸ ດ ຜ່ ອ ນ ມົ ນ ລ ະ ພິ ດ ທ າ ງ ສ້າງຂນ້ຶ ແລະ ຈາກທາໍ ມະຊາດ. ອາກາດຢູ່ໃນຊຸມຊົນທ່ີເກີດຈາກບັນຫາ 2. ສາ້ ງໂປສະເຕໃີ ດໜງ່ຶ ທສ່ີ ະແດງໃຫເ້ ຫນັ ບນັ ຫາ ມົນລະພິດທາງອາກາດໃນທອ້ ງຖ່ິນ ແລະ ວິທີ ດັງ່ ກ່າວ. ແກ້ໄຂບັນຫາດ່ັງກ່າວ ເພືອ່ ຫຸດຼ ຜອ່ ນມົນລະພດິ ທາງອາກາດຢູໃ່ ນຊມຸ ຊນົ . ບສໍ່ າມາດດສ້າງໂປສະເຕີ ແລະ ອະທິ 0 ບາຍກ່ຽວກບັ ການຫດຸຼ ຜອ່ ນບນັ ຫາມົນ ລະພິດທາງອາກາດໃນຊຸມຊນົ ໄດ.້ II. ການວັັດ ແລະ ປະເມີນີ ຜົົນສວສ ສະຫງວນລິຂະສິດ III. ເນື້�ອ້ ໃນຕົ້້�ນຕໍໍ 1. ສງັ ເກດຄວາມຖກື ຕອ້ ງໃນການຕອບຄາໍ ຖາມ ແລະ 1. ມນົ ລະພິດທາງອາກາດ ແມ່ນສານຕ່າງໆທເີ່ ຈອື ປນົ ຢູ່ 27 ປະຕິບັດກດິ ຈະກໍາ. ນາໍ ອາກາດ ທເ່ີ ປນັ ອນັ ຕະລາຍຕສ່ໍ ຂຸ ະພາບຂອງມະນດຸ 2. ນາໍ ໃຊ້ເກນການໃຫ້ຄະແນນລຸ່ມນ້ີ ເພ່ອື ປະເມີນ ແລະ ສງ່ິ ທ່ມີ ຊີ ີວິດອນ່ື ໆ. ນອກນີ້, ມົນລະພດິ ທາງອາ ນັກຮຽນ. ກາດຍງັ ກໍ່ໃຫ້ເກີດຄວາມເສຍຫາຍຕ່ໍສະພາບອາກາດ ສ້າງໂປສະເຕີໃດໜ່ຶງທ່ີ ສະແດງໃຫ້ເຫັນ ຫຼື ວັດຖຸສິ່ງຂອງຕ່າງໆ. ມົນລະພິດທາງອາກາດມີ ບັນຫາມົນລະພິດທາງອາກາດໃນທ້ອງ ຫາຼ ຍປະເພດ ເຊນ່ັ : ອາຍແກດັ , ຄວນັ , ຄວນັ ພດິ ຈາກ ຄະແນນ ຖ່ິ ນ ແລະ ແນະນາໍ ວທິ ຫີ ດຸຼ ຜ່ອນມົນລະພດິ ລດົ ຍນົ ແລະ ອະນພຸ າກທີມ່ າຈາກທາດແຂງ (ຝຸນ່ , ທາງອາກາດຢູໃ່ ນຊຸ່ມຊົນ ທີ່ເປນັ ສາເຫດ ເກສອນດອກໄມ້ ແລະ ສະປຂໍ ອງເຊື້ອຣາ). ມົນລະ ໃຫ້ເກີດບັນຫາດັ່ງກ່າວ ພດິ ທາງອາກາດຫາຼ ຍໆຢາ່ ງ ແມນ່ ເປນັ ພດິ ແລະ ສາ ສາ້ ງໂປສະເຕໃີ ດໜງ່ຶ ທມ່ີ ສີ ສີ ນັ ແລະ ໜາ້ ມາດທາໍ ລາຍປອດ ແລະ ສຸຂະພາບຂອງພວກເຮົາ. ສົນໃຈທີ່ສະແດງໃຫ້ເຫັນບັນຫາມົນລະ 2. ມນົ ລະພດິ ທາງອາກາດບາງຢາ່ ງມາຈາກເຫດການທາງ 3 ພດິ ທາງອາກາດໃນທອ້ ງຖນ່ິ ໃດໜງ່ຶ ແລະ ທາໍ ມະຊາດ ບາງຢາ່ ງກໍແ່ ມນ່ ຄນົ ສ້າງຂ້ຶນ. ມນົ ລະພິດ ມີຂ້ໍແນະນໍາທ່ີຫຼາກຫຼາຍກ່ຽວກັບວິທີຫຼຸດ ທາງອາກາດທເ່ີ ກດີ ຈາກກິດຈະກາໍ ຕາ່ ງໆຂອງມະນຸດ ລວມມີ ການຜະລດິ ໄຟຟາ້ ສາໍ ລັບຄວົ ເຮອື ນ ແລະ ອດຸ ຜອ່ ນມນົ ລະພດິ ທາງອາກາດຢໃູ່ ນຊມຸ ຊນົ ສາຫະກາໍ , ການໃຊ້ປຍຸ໋ , ຢາຂາ້ ແມງໄມ້ ແລະ ມນົ ລະ ພດິ ທມ່ີ າຈາກກະສກິ າໍ , ມາຈາກຄວນັ ອາຍເສຍຂອງລດົ ທ່ີເກດີ ຈາກບນັ ຫາດັງ່ ກາ່ ວ. ຍົນ ແລະ ພາຫະນະອ່ືນໆ, ການຈູດຟນື , ຖາ່ ນໄຟ ແລະ ເຊ້ືອໄຟອ່ນື ໆສໍາລບັ ປງຸ ແຕງ່ ອາຫານ ແລະ ໃຫ້ ສ້າງໂປສະເຕີໃດໜ່ຶງທ່ີສະແດງໃຫ້ເຫັນ ຄວາມອບົ ອຸ່ນ, ການຈດູ ຂີ້ເຫຍ້ືອ ລວມທັງການຈູດ ຢາງປລາສະຕກິ ແລະ ສານເຄມີ, ຄວນັ ແລະ ມົນ ບັນຫາມົນລະພິດທາງອາກາດຢູ່ໃນທ້ອງ ລະພິດທມີ່ າຈາກໂຮງຈກັ ໂຮງງານຕາ່ ງໆ. ສງ່ິ ເຫາ່ົຼ ນສ້ີ ງ່ົ ຜນົ ໂດຍກງົ ຕສ່ໍ ກຸ ຂະພາບຂອງພວກເຮາົ ແລະ ສງ່ິ ແວດ 2 ຖນ່ີ ແລະ ວທິ ແີ ກໄ້ ຂບນັ ຫາທມ່ີ ລີ າຍລະອຽດ ກ່ ຽ ວ ກັ ບ ວິ ທີ ຫຼຸ ດ ຜ່ ອ ນ ມົ ນ ລ ະ ພິ ດ ທ າ ງ ອາກາດຢູ່ໃນຊຸມຊົນ ທີ່ເກດີ ຈາກບນັ ຫາ ດ່ງັ ກາ່ ວ. ລອ້ ມ. 3. ເພື່ອຫຸຼດຜ່ອນມນົ ລະພດິ ທາງອາກາດ ໃນຂ້ັນຊມຸ ຊົນ ຄວນປະຕິບດັ ດງ່ັ ນ:້ີ 158 ໑໕໘

- ປູກູ ຕົ້້�ນໄມ້້ທົດົ ແທນ. ກາດແນວໃດ? 27 - ປິິດໄຟ. 2) ໃຫນ້ ກັ ຮຽນທງັ ໝດົ ຫບັຼ ຕາ ຫືຼ ເອາົ ມປື ກົ ຕາຂອງຕນົ ເອງ - ຫຼຸຸ�ດຜ່ອ່ ນການໃຊ້ເ້ ຄື່່�ອງໃຊ້້ໄຟຟ້າ້ ຕ່່າງໆ. - ຫຼຸຸ�ດຜ່ອ່ ນການນໍໍາໃຊ້້ຖົົງປລາສະຕິິກ. ໄວ້ ຈາກນນ້ັ ຄສູ ດີ ນາໍ້ ຫອມ ຫືຼ ໄຕທ້ ຽນໄຂຂນ້ຶ ຢໃູ່ ຈກາງ - ນໍໍາໃຊ້້ ຫຼືື� ໝູນູ ໃຊ້້ຜະລິິດຕະພັັນຕ່າ່ ງໆຄືືນ. ຂອງຫ້ອງຮຽນ, ໃຫນ້ ກັ ຮຽນຍົກມືຂຶ້ນ ເມື່ອພວກເຂາົ - ເລືືອກໃຊ້້ລົດົ ປະຈໍາໍ ທາງ. ໄດກ້ ່ິນ. - ຍ່່າງ ຫຼືື� ຂີ່່�ລົົດຖີີບ. 3) ໃຫນ້ ກັ ຮຽນສນົ ທະນາ ແລະ ແລກປຽ່ ນຄວາມຄດິ ເຫນັ ຕາມຄໍາຖາມດ່ັງນີ້: IV. ສື່່�ການຮຽນການສອນ - ນັັກຮຽນໄດ້້ກິ່່�ນຫຍັັງ? 1. ຊ່ວົ ໂມງ 1: ທຽນ, ກບັ ໄຟ ຫຼື ນໍາ້ ຫອມ. - ມັນັ ມາແຕ່່ໃສ? 2. ຊວົ່ ໂມງ 2: ສສໍ ີ ແລະ ເຈຍ້ ຂະໜາດໂປສະເຕີ - ກິ່່�ນນັ້້�ນມາຮອດນັັກຮຽນໄດ້້ແນວໃດ? ຫຼື ເຈ້ຍຂະໜາດ A4. 4) ຄູໃຫນ້ ັກຮຽນຢືນຢູ່ໃກປ້ ່ອງຢຽ້ ມທີເ່ ປດີ ໄວ້ແລ້ວ ແລະ ຫນັ ໃຈເລກິ ໆຫາຼ ຍໆຄງັ້ .ໃຫນ້ ກັ ຮຽນອອກສາໍ ຫວຼ ດກນ່ິ V. ກິິດຈະກໍໍາການຮຽນການສອນ ຕາ່ ງໆ ແລະ ມນົ ລະພດິ ທາງອາກາດຢຂູ່ ງົ ເຂດນນ້ັ , ກນ່ິ ເຫາ່ົຼ ນນ້ັ ມາແຕໃ່ ສ ແລະ ອນັ ໃດທເ່ີ ຮດັ ໃຫເ້ ກດີ ກນ່ິ ເຫາ່ົຼ ຊົ່່�ວໂມງທີີ 1 ນ້.ີ ຈາກນນ້ັ ກັບເຂາ້ົ ຫອ້ ງຮຽນ ແລະ ໃຫນ້ ັກຮຽນລະດມົ ຄວາມຄດິ ເຫນັ ກຽ່ ວກບັ ມນົ ລະພດິ ທາງອາກາດ: ຂັ້້�ນນໍາໍ ເຂົ້້�າສູ່່�ບົົດຮຽນ (5 ນາທີີ) - ນັັກຮຽນໄດ້ກ້ ິ່່�ນຫຍັັງ? 1) ໃຫນ້ ັກຮຽນທັງໝດົ ຫາຍໃຈເຂາ້ົ ເລກິ ໆ 2-3 ຄັ້ງ ແລວ້ - ມີີມົນົ ລະພິດິ ທາງອາກາດປະເພດໃດແດ່ທ່ ີ່່�ນັກັ ຮຽນ ຕັງ້ ຄາໍ ຖາມດັ່ງຕໍ່ໄປນີ້: - ນັກັ ຮຽນໄດ້ສ້ ູດູ ດົມົ ເອົາົ ອາກາດບໍລໍ ິສິ ຸດຸ ເຂົ້້�າໄປບໍ່່�? ສາມາດລະບຸຸໄດ້ແ້ ດ່?່ ໄດ້້ ຫຼືື� ບໍ່່�ໄດ້?້ - ມັນັ ມາແຕ່ໃ່ ສ? - ນັກັ ຮຽນໄດ້້ກິ່່�ນຫຍັັງບໍ່່�? ໄດ້້ ຫຼືື� ບໍ່່�ໄດ້?້ - ອັນັ ໃດທີ່່�ເປັນັ ສາເຫດທີ່່�ກໍ່່�ໃຫ້ເ້ ກີດີ ມົນົ ລະພິດິ ທາງອາ - ນັກັ ຮຽນໄດ້້ກິ່່�ນຫຍັງັ ? ກິ່່�ນນ້ັັ�ນມາແຕ່່ໃສ? 2) ກ່ິນຕາ່ ງໆເຫາຼົ້ ນີ້ ແມ່ນມົນລະພດິ ທາງອາກາດ ແລະ ກາດປະເພດນີ້້�? ພວກເຮົາຈະໄດຮ້ ຽນຕມື່ ອີກ. - ມົົນລະພິດິ ທາງອາກາດປະເພດນີ້້�ສາມາດລອຍໄປ ແນວທາງສາໍ ລບັ ຫອ້ ງຄວບ: ຖາ້ ຄຕູ ອ້ ງໄດສ້ ອນຂັນ້ ອືນ່ ໄກໄດ້້ເທົ່່�າໃດ? ນໍາ ໃຫ້ຄຂູ ຽນຄໍາຖາມຕາ່ ງໆໃສ່ກະດານ ແລະ ໃຫ້ນັກຮຽນ ປະຕິບັດກິດຈະກາໍ ເປນັ ຄູ່ ເພື່ອຂຽນລາຍການສ່ງິ ຕາ່ ງໆທນີ່ ກັ ການວດັ ແລະ ປະເມີນຜົນ ຮຽນສາມາດໄດ້ກ່ນິ ແລະ ກິ່ນນ້ນັ ມາແຕ່ໃສ. ເມ່ືອຄສູ ໍາເລດັ ການສອນຂ້ນັ ອືນ່ ແລວ້ ໃຫກ້ ັບຄືນມາ ຂນ້ັ ປ.4 ແລະ ໃຫນ້ ກັ ຄູສງັ ເກດການສນົ ທະນາໃນກມຸ່ ແລະ ໃຫກ້ ານຊວ່ ຍ ຮຽນແລກປຽ່ ນລາຍການສ່ິງຕ່າງໆຂອງຕນົ ເອງ. ເຫຼອື ທັນທຖ່ີ າ້ ນັກຮຽນຕອ້ ງການ. ຂັ້້�ນຈັັດກິດິ ຈະກໍາໍ ການຮຽນ (20 ນາທີີ) ແນວທາງສາໍ ລບັ ຫອ້ ງຄວບ: ຖ້າຄູຕອ້ ງໄດສ້ ອນຂນັ້ ອື່ນ ນໍາ ໃຫ້ຄູຂຽນຄໍາຖາມຕ່າງໆໃສກ່ ະດານ ແລະ ໃຫນ້ ັກຮຽນ 1. ສາເຫດທີ່່ພ� າໃຫ້້ເກີີດມົົນລະພິດິ ທາງອາກາດ ເພີ່ມລາຍການຂອງຕົນເອງຕື່ມລວມທັງລາຍລະອຽດຕ່າງໆ 1) ແບ່ງນກັ ຮຽນອອກເປນັ ກຸ່ມ ແລະ ສນົ ທະນາ: ກ່ຽວກບັ ສາເຫດ ແລະ ກ່ນິ ສາມາດໄປໄກຫາຼ ຍປານໃດ. ເມອື່ - ອາກາດບໍລໍ ິິສຸດຸ ແມ່່ນຫຍັັງ? ຄສູ າໍ ເລດັ ການສອນຂນ້ັ ອນ່ື ແລວ້ ໃຫກ້ ບັ ຄນື ມາ ຂນ້ັ ປ.4 ແລະ - ນັັກຮຽນຈະຫາອາກາດບໍໍລິິສຸຸດໄດ້້ຢູ່່�ໃສ? ໃຫນ້ ັກຮຽນແລກປຽ່ ນລາຍການຂອງຕນົ ເອງ. - ອາກາດບໍໍລິສິ ຸຸດ ແຕກຕ່າ່ ງຈາກມົນົ ລະພິດິ ທາງອາ 5) ຄູ ແລະ ນກັ ຮຽນ ອ່ານຂ້ມໍ ູນຢ່ໃູ ນປຶ້ມແບບຮຽນຂໍທ້ ີ 1 ພ້ອມໆກັນດງ່ັ ນີ້: ມນົ ລະພດິ ທາງອາກາດ ແມນ່ ສານຕາ່ ງໆທເ່ີ ຈອື ປນົ ຢ່ນູ ໍາອາກາດ ທ່ີເປັນອັນຕະລາຍຕ່ໍສຂຸ ະພາບຂອງມະ ນຸດ ແລະ ສິງ່ ທີ່ມີຊວີ ິດອ່ນື ໆ. ນອກນ,້ີ ມົນລະພິດທາງ ອາກາດຍງັ ກໃ່ໍ ຫເ້ ກດີ ຄວາມເສຍຫາຍຕສ່ໍ ະພາບອາ ກາດ ໑໕໙ 159

ຫືຼ ວດັ ຖສຸ ງ່ິ ຂອງຕາ່ ງໆ. ມນົ ລະພດິ ທາງອາກາດມຫີ າຼ ຍ ການວດັ ແລະ ປະເມນີ ຜົນ ປະເພດ ເຊນັ່ : ອາຍແກດັ , ຄວັນ, ຄວນັ ພິດຈາກລົດຍນົ ແລະ ອະນພຸ າກທ່ມີ າຈາກທາດແຂງ (ຝນຸ່ , ເກສອນ ຄູສງັ ເກດການແຕ້ມແຜນວາດຂອງນກັ ຮຽນ ແລະ ໃຫ້ ດອກໄມ້ ແລະ ສະປຂໍ ອງເຊ້ືອຣາ). ມນົ ລະພດິ ທາງ ການຊ່ວຍເຫອຼື ທັນທຖີ່ ້ານກັ ຮຽນຕ້ອງການ. ອາກາດຫາຼ ຍໆຢ່າງ ແມ່ນເປັນພດິ ແລະ ສາມາດທໍາ ຂັ້້�ນສະຫຼຸຸ�ບ (5 ນາທີີ) ລາຍປອດ ແລະ ສຸຂະພາບຂອງພວກເຮາົ . 6) ຄູ ແລະ ນກັ ຮຽນອາ່ ນຫວົ ຂຢ້ໍ ໃູ່ ນແຜນ່ ວາດຂອງປມ້ຶ ແບບ 1) ໃຫອ້ າສາສະໝັກ 1-2 ຄົນ ສະແດງແຜນວາດຂອງ ຮຽນຂໍທ້ ີ 2 ໄປພອ້ ມໆກັນ. ຈາກນ້ັນ, ໃຫນ້ ກັ ຮຽນອະທິ ຕນົ ເອງໃຫ້ນກັ ຮຽນໝດົ ຫ້ອງເບງ່ິ ແລວ້ ອະທິບາຍແຕ່ ບາຍຄວາມໝາຍຂອງແຕລ່ ະຫວົ ຂຍ້ໍ ອ່ ຍ ເຊນ່ັ : “ຈາກກດິ ລະສາເຫດຂອງມົນລະພິດທາງອາກາດ ພອ້ ມທັງໃຫ້ ຈະກາໍ ຕ່າງໆຂອງມະນດຸ ” ແລະ “ເກີດຈາກເຫດການ ຕົວຢ່າງ. ທາງທໍາມະຊາດ” ຊງ່ຶ ນກັ ຮຽນຕອ້ ງໃຫ້ຕົວຢາ່ ງໃດໜຶງ່ ສໍາລັບແຕລ່ ະຂ້ໍ ເພອ່ື ໃຫ້ແນໃ່ ຈວາ່ ນກັ ຮຽນມີຄວາມ 2) ນກັ ຮຽນຄນົ ອ່ນື ໆປຽບທຽບ ໃສ່ກບັ ແຜນວາດຂອງຕນົ ເຂົາ້ ໃຈ. ເອງ. ຊົ່່ວ� ໂມງທີີ 2 ສວສ ສະຫງວນລິຂະສິດ ຂັ້້�ນຝຶກຶ ປະຕິບິ ັດັ ແລະ ນໍາໍ ໃຊ້້ (20 ນາທີ)ີ 2. ແຕ້ມ້ ແຜນວາດສາເຫດທີ່່ພ� າໃຫ້້ເກີດີ ມົົນລະພິິດ ຂັ້້�ນນໍໍາເຂົ້້�າສູ່່ບ� ົົດຮຽນ (5 ນາທີີ) ທາງອາກາດ 27 1) ຄູແນະນໍາບດົ ຮຽນໃໝ່ ໂດຍຖາມຄໍາຖາມດ່ັງຕໄ່ໍ ປນ້:ີ 1) ຄູອະທິບາຍວາ່ ນກັ ຮຽນຈະຕອ້ ງໄດ້ເຮດັ ວຽກເປນັ ກຸ່ມ - ມີບີ ັນັ ຫາມົນົ ລະພິດິ ທາງອາກາດອັນັ ໃດແດ່ຢ່ ູ່່�ໃນຊຸມຸ ເພອ່ື ສາ້ ງແຜນວາດຂອງກມຸ່ ຂນ້ຶ ມາ ໂດຍການໃຊຂ້ ມ້ໍ ນູ ຊົນົ ຂອງນັັກຮຽນ? ຢໃູ່ ນປມ້ຶ ແບບຮຽນ ແລະ ຈາກຊມຸ ຊນົ ຂອງນກັ ຮຽນເອງ. - ມົົນລະພິດິ ນັ້້�ນມາຈາກໃສ? - ຂັ້້�ນຕອນທີີ 1: ໃຫ້ກ້ ່່າຍເອົາົ ໝາຍຊື່່�ສາເຫດທີ່່�ພາໃຫ້້ - ສາເຫດຫຼັັ�ກເກີີດຈາກຫຍັັງ? ເກີດີ ມົນົ ລະພິດິ ທາງອາກາດ ຈາກປຶ້້�ມແບບຮຽນຂໍ້້�ທີີ 2. - ບັນັ ຫາທີ່່�ໃຫຍ່ທ່ ີ່່�ສຸດຸ ແມ່ນ່ ຫຍັງັ ? - ຂັ້້�ນຕອນທີີ 2: ຂຽນ ຫຼືື� ແຕ້ມ້ ຕົວົ ຢ່່າງຕ່າ່ ງໆຂອງມົົນ 2) ຄູອະທິບາຍວາ່ ຢູ່ໃນຊ່ົວໂມງທີ 2 ນ້ີ ພວກເຮາົ ຈະໄດ້ ລະພິດິ ທາງອາກາດຢູ່່�ໃນທ້ອ້ ງຖິ່່�ນ ທີ່່�ນັກັ ຮຽນໄດ້້ກິ່່�ນ ສາໍ ຫວຼ ດບາງທດິ ທາງໃນການຫດຸຼ ຜອ່ ນມນົ ລະພດິ ທາງ ທີ່່�ລອຍມາຕາມອາກາດຢູ່່�ນອກຫ້ອ້ ງຮຽນ ຫຼືື� ຜ່່ານ ອາກາດ. ເຂົ້້�າມາທາງປ່່ອງຢ້ຽ້ ມ ໃສ່ກ່ ້ອ້ ງຫົົວຂໍ້້�ໃຫ້້ຖືືກຕ້ອ້ ງ. - ຂັ້້�ນຕອນທີີ 3: ໃຫ້ກ້ ວດຄືນື ກິ່່�ນຕ່າ່ ງໆຢູ່່�ດ້າ້ ນນອກຫ້ອ້ ງ ແນວທາງສາໍ ລບັ ຫອ້ ງຄວບ: ຖາ້ ຄູຕອ້ ງໄດ້ສອນຂັນ້ ອືນ່ ຮຽນ ຖ້້າຈໍາໍ ເປັັນ. ນໍາ ໃຫຄ້ ຂູ ຽນກະດານ ແລະ ໃຫນ້ ກັ ຮຽນສົນທະນາເປນັ ຄ.ູ່ ເມ່ືອຄສູ າໍ ເລັດການສອນຂ້ັນອື່ນແລວ້ ໃຫ້ກັບຄນື ມາ ຂ້ນັ ປ.4 - ຂັ້້�ນຕອນທີີ 4: ໃຫ້ເ້ ບິ່່�ງຮູບູ ພາບຢູ່່�ໃນປຶ້້�ມແບບຮຽນຂໍ້້� ແລະ ໃຫ້ນັກຮຽນແລກປຽ່ ນຄວາມຄດິ ເຫນັ ຂອງຕນົ ເອງ. ທີີ 1. ແລ້ວ້ ເພີ່່�ມຕົົວຢ່າ່ ງຕ່່າງໆໃສ່່ຫົົວຂໍ້້�ທີ່່�ຖືກື ຕ້້ອງ. ຂັ້້�ນຈັດັ ກິດິ ຈະກໍາໍ ການຮຽນ (15 ນາທີ)ີ ສາເຫດທພ່ີ າໃຫ້ເກີດມົນ 3. ບັນັ ຫາ ແລະ ສາເຫດມົົນລະພິດິ ທາງອາກາດໃນ ລະພິດທາງອາກາດ ທ້້ອງຖິ່່�ນ ເກດີ ຈາກການກະທາໍ ຂອງມະນຸດ ເກີດຈາກເຫດການທາງທາໍ ມະຊາດ 1) ຖາມນັກຮຽນວ່າ ນັກຮຽນຮສູ້ ຶກແນວໃດກຽ່ ວກັບກນິ່ ທີ່ ເໝນັ ແຮງ, ສະຖານທີ່ ຫືຼ ບໍລິເວນໃດແດທ່ ມ່ີ ກີ ່ນິ ເໝນັ . ນັກຮຽນຍາ່ ງຜ່ານ, ຂີ່ລົດຜາ່ ນ ຫືຼ ເຂາ້ົ ໄປສະຖານທທີ ີ່ ມກີ ່ນິ ເໝນັ ນັ້ນເປັນປະຈໍາບ່ໍ? ກະຕຸນ້ ໃຫນ້ ກັ ຮຽນຄດິ , ສະແດງອອກ ແລະ ແລກປຽ່ ນຄວາມຄິດເຫັນກັບນັກ ຮຽນຄົນອືນ່ ໆ. 160 ໑໖໐

2) ພານັກຮຽນຢ່າງອ້ອມເດີ່ນໂຮງຮຽນ ເພອື່ ຊອກແຫງຼ່ ທ່ີ 6) ນກັ ຮຽນອາດຈະແນະນໍາວາ່ : 27 ມາຂອງກນ່ິ . ນາໍ ໃຊໂ້ ອກາດນ້ີ ເພືອ່ ກວດຫາເບງ່ິ ວາ່ - ຕ້້ອງພາກັັນປູກູ ຕົ້້�ນໄມ້້ທົົດແທນ. ແຫຼ່ງທ່ມີ າຂອງການປອ່ ຍມົນລະພດິ ມາຈາກໃສເຊ່ນັ : - ຕ້້ອງປິດິ ໄຟຢູ່່�ໃນເຮືອື ນຂອງຕົນົ ເອງເມື່່�ອອອກຈາກ ຈາກຖງັ ຂເ້ີ ຫຍອ້ື , ທະໜນົ ຫນົ ທາງ, ຂຝ້ີ ນຸ່ ທພ່ີ ດັ ມາຕາມ ບ້າ້ ນ. ລມົ , ແຫຼ່ງເຊ້ອື ໄຟ, ມາຈາກທໍໄ່ ອເສຍຂອງລດົ , ຢາຂາ້ - ຫຼຸຸ�ດຜ່ອ່ ນການນໍາໍ ໃຊ້ຖ້ ົງົ ຢ່າ່ ງປາລາສະຕິກິ ໂດຍການ ແມງໄມ້, ກາວຊະນດິ ຕາ່ ງໆ, ຜະລິດຕະພນັ ທີ່ໃຊທ້ ໍາ ໃຊ້້ຖົງົ ເຈ້ຍ້ ຫຼືື� ຖົົງທີ່່�ເປັນັ ຜ້າ້ . ຄວາມສະອາດຕ່າງໆ, ສ,ີ ຢາສູບ, ເຕົາໄຟ, ມູນສດັ , - ປິິດເຄື່່�ອງ ແລະ ຖອດປັກັ ສຽບຂອງເຄື່່�ອງໃຊ້້ໄຟຟ້າ້ ປ໋ຍຸ , ຈາກໂຮງຈກັ ໂຮງງານ, ກອງຂເີ້ ຫຍືອ້ , ຟາມລຽ້ ງ ທັັງໝົົດຖ້າ້ ບໍ່່�ຈໍໍາເປັັນ. ສັດ, ບວກນ້ໍາ ແລະ ຮອ່ ງນ້າໍ ເສຍ. - ເປີີດປ່ອ່ ງຢ້ຽ້ ມເພື່່�ອໃຫ້ລ້ ົົມເຂົ້້�າມາ ຫຼືື� ນັ່່�ງຢູ່່�ກ້້ອງຮົ່່�ມ ໄມ້້ ແທນທີ່່�ຈະໃຊ້້ພັັດລົົມ ຫຼືື� ແອ. ການວດັ ແລະ ປະເມນີ ຜົນ - ຊື້້�ສິິນຄ້້າທີ່່�ສາມາດນໍໍາໃຊ້ຄ້ ືືນໄດ້້ ຫຼືື� ມີກີ ານຫຼຸຸ�ດການ ຫຸ້້�ມຫໍ່່�ລົົງ. ຄສູ ງັ ເກດການສນົ ທະນາໃນກມຸ່ ແລະ ໃຫກ້ ານຊວ່ ຍເຫອືຼ - ນໍາໍ ໃຊ້ອ້ ຸປຸ ະກອນຕ່າ່ ງໆຄືນື ເຊັ່່�ນ: ຕຸກຸ ນ້ໍໍ�າທີ່່�ເປັນັ ປລາ ທັນທ່ີຖາ້ ນັກຮຽນຕອ້ ງການ. ສະຕິິກ, ເຈ້ຍ້ ແລະ ໜັັງສືືພິມິ . - ເລືອື ກໃຊ້ລ້ ົດົ ປະຈໍາໍ ທາງ. 3) ຄກູ ະຕ້ນຸ ໃຫ້ນັກຮຽນ: - ຂີ່່�ລົົດຖີີບ ຫຼືື� ຍ່າ່ ງໄປໂຮງຮຽນ. - ສົົນທະນາກ່ຽ່ ວກັບັ ກິ່່�ນ. - ສັັງເກດສະຖານທີ່່�ໃດໜຶ່່�ງສະເພາະ ແລະ ບໍລໍ ິເິ ວນ ຂັ້້�ນຝຶກຶ ປະຕິິບັັດ ແລະ ນໍໍາໃຊ້້ (20 ນາທີີ) ອ້ອ້ ມແອ້ມ້ ດັ່່�ງກ່າ່ ວ ທີ່່�ສາມາດພົບົ ເຫັນັ ແຫຼ່່�ງທີ່່�ມາຂອງ ກິ່່�ນຕ່າ່ ງໆໄດ້.້ 4. ສ້າ້ ງໂປສະເຕີວີ ິທິ ີແີ ກ້ໄ້ ຂບັັນຫາກ່່ຽວກັັບມົົນລະພິິດ - ສົນົ ທະນາກັນັ ວ່າ່ ກິ່່�ນນັ້້�ນແມ່ນ່ ເກີດີ ຈາກທໍາໍ ມະຊາດ ທາງອາກາດ ຫຼືື� ຄົນົ ສ້າ້ ງຂຶ້້�ນ. - ສົົນທະນາກັັນກ່ຽ່ ວກັບັ ວິທິ ີີຫຼຸຸ�ດຜ່່ອນ ຫຼືື� ກໍາໍ ຈັດັ ກິ່່�ນ ຫຼືື� 1) ຄໃູ ຫ້ນັກຮຽນເບງ່ິ ປ້ມຶ ແບບຮຽນຂທ້ໍ ີ 3 ທ່ີສະແດງຮບູ ມົນົ ລະພິດິ ທາງອາກາດ. ບນັ ຫາ ແລະ ສາເຫດທ່ເີ ກດີ ມນົ ລະພິດທາງອາກາດ ໃນທ້ອງຖນິ່ (ບັນຫາ). ຈາກນັ້ນໃຫ້ເບງິ່ ປ້ຶມແບບຮຽນ ແນວທາງສາໍ ລບັ ຫອ້ ງຄວບ: ຖ້າຄູຕອ້ ງໄດສ້ ອນຂນ້ັ ອ່ນື ຂໍ້ທີ 4 ວິທີຫດຸຼ ຜອ່ ນມົນລະພິດທາງອາກາດ (ວິທີແກ້ ນໍາ ມອບໝາຍໃຫ້ນກັ ຮຽນຄົນໜ່ຶງ ນາໍ ພາກດິ ຈະກໍາ. ເມ່ອື ຄູ ໄຂບນັ ຫາ). ສາໍ ເລດັ ການສອນຂ້ັນອື່ນແລວ້ ໃຫກ້ ບັ ຄນື ມາ ຂັ້ນ ປ.4 ແລະ ໃຫ້ນກັ ຮຽນອະທິບາຍສິງ່ ທນີ່ ກັ ຮຽນໄດ້ຄນ້ົ ຄວ້າ. 2) ໃຫ້ນກັ ຮຽນເຮັດກິດຈະກໍາເປັນກຸມ່ ເພື່ອສາ້ ງໂປສະເຕີ ກຽ່ ວກບັ ບນັ ຫາມນົ ລະພດິ ທາງອາກາດ ຊງ່ຶ ໂປສະເຕີ 4) ຄອູ ະທິບາຍວ່າ ມນົ ລະພິດທາງອາກາດ ເປັນບັນຫາ ຕອ້ ງສະແດງໃຫ້ເຫນັ ບັນຫາຂອງມົນລະພດິ ທາງອາ ໃຫຍ່ອັນໜ່ຶງ ແລະ ແກ້ໄຂໄດຍ້ າກ ແຕ່ວ່າ ພວກເຂາົ ກາດ ແລະ ບັນຫາດ່ັງກາ່ ວນັ້ນ ສາມາດແກ້ໄຂ ແລະ ສາມາດຫຼດຸ ຜ່ອນບນັ ຫານ້ີໄດ້ ໂດຍການເລ່ີມຈາກໂຕ ຫຸຼດຜອ່ ນໄດແ້ ນວໃດ. ໃຫ້ແຕ່ລະກ່ມຸ ເລືອກບນັ ຫາມົນ ຂອງນກັ ຮຽນ. ບນັ ຫາມນົ ລະພດິ ທາງອາກາດຫຼາຍໆ ລະພດິ ທາງອາກາດທແ່ີ ຕກຕ່າງກັນໄປ. ຢາ່ ງເກດີ ຂນ້ຶ ຈາກກດິ ຈະກາໍ ຂອງມະນດຸ ດງ່ັ ນນ້ັ , ວທິ ໃີ ນ ການຫຸຼດຜ່ອນມົນລະພິດທາງອາກາດ ຄວນເລມີ່ ຈາກ ຕົວຢາ່ ງ: ການປ່ຽນພດຶ ຕກິ າໍ ຂອງພວກເຮົາກ່ອນ. - ຫຼຸຸ�ດການນໍາໍ ໃຊ້ພ້ ະລັງັ ງານໄຟຟ້້າ ໂດຍການປິິດໄຟ ເມື່່�ອເຈົ້້�າອອກຈາກຫ້ອ້ ງ. 5) ຄູໃຫນ້ ກັ ຮຽນຈັບຄູ່ສົນທະນາຕາມຄໍາຖາມລຸມ່ ນີ:້ - ຍ່າ່ ງ ຫຼືື� ຂີ່່�ລົດົ ຖີບີ ໄປໂຮງຮຽນ ແທນທີ່່�ຈະມານໍໍາລົົດ - ພວກເຮົາົ ສາມາດຫຼຸຸ�ດຜ່ອ່ ນມົນົ ລະພິດິ ທາງອາກາດ ຈັກັ ຫຼືື� ລົດົ ໃຫຍ່.່ ໄດ້້ແນວໃດ? - ມີີພຶຶດຕິກິ ໍໍາຫຍັັງແດ່່ ທີ່່�ພວກເຮົາົ ສາມາດປ່ຽ່ ນແປງ ໄດ້?້ ທັັງຢູ່່�ບ້າ້ ນ ແລະ ຢູ່່�ໂຮງຮຽນ? ໑໖໑ 161

ການວັດ ແລະ ປະເມີນຜົນ ຄູສງັ ເກດໂປສະເຕີ ແລະ ຂໍ້ແນະນໍາຂອງແຕລ່ ະກ່ມຸ ກຽ່ ວກບັ ວທິ ໃີ ນການຫດຸຼ ຜອ່ ນມນົ ລະພດິ ທາງອາກາດພອ້ ມ ທງັ ໃຊເ້ ກນການໃຫຄ້ ະແນນ. 3) ແຕ່ລະກ່ມຸ ຕ້ອງປະຕິບັດດັ່ງຕໄ່ໍ ປນ:ີ້ - ເລືອື ກເອົົາບັັນຫາສະເພາະໃດໜຶ່່�ງໃນທ້ອ້ ງຖິ່່�ນ. - ສົນົ ທະນາກ່່ຽວກັັບວິທິ ີກີ ານຕ່່າງໆໃນການແກ້ໄ້ ຂ ຫຼືື� ການຫຼຸຸ�ດຜ່່ອນບັນັ ຫາ. - ແບ່ງ່ ໜ້າ້ ເຈ້ຍ້ ໂປສະເຕີຕີ າມຕົວົ ຢ່າ່ ງ (ຄູແູ ຕ້ມ້ ຕາຕະ ລາງໃສ່ກ່ ະດານໃຫ້້ນັກັ ຮຽນເບິ່່�ງ). - ຂຽນຫົວົ ຂໍ້້� “ມົົນລະພິິດທາງອາກາດ” ໃສ່ດ່ ້້ານເທິງິ . - ດ້າ້ ນຊ້້າຍມືືຂຽນຫົວົ ຂໍ້້� “ບັນັ ຫາ”. - ດ້້ານຂວ້າ້ ມືືຂຽນຫົວົ ຂໍ້້� “ວິິທີແີ ກ້ໄ້ ຂບັັນຫາ”. - ເພີ່່�ມຮູບູ ແຕ້ມ້ ແລະ ປະໂຫຍກຄໍາໍ ເວົ້້�າໃດໜຶ່່�ງທີ່່�ອະທິິ 27 ບາຍບັນັ ຫາດັ່່�ງກ່່າວ. - ເພີ່່�ມຮູບູ ແຕ້້ມ ແລະ ປະໂຫຍກໃດໜຶ່່�ງທີ່່�ອະທິິບາຍ ວິິທີໃີ ນການປັບັ ປຸຸງ. ສວສ ສະຫງວນລິຂະສິດ ມົນລະພິດທາງກາກາດ ບັນຫາ ວິທແີ ກ້ໄຂບັນຫາ ຂັ້້�ນສະຫຼຸຸ�ບ (5 ນາທີ)ີ 1) ໃຫຕ້ າງໜ້າກມຸ່ ສະແດງ ແລະ ອະທິບາຍ ໂປສະເຕີ ຂອງລາວ ເພອ່ື ແລກປ່ຽນຄວາມຄິດເຫນັ ຮ່ວມກນັ . 2) ຄສູ າມາດສງັ ເກດ ຫືຼ ລວບລວມໂປສະເຕເີ ພອ່ື ປະເມນີ . ນາໍ ໃຊ້ເກນການໃຫ້ຄະແນນກບັ ນັກຮຽນທີເຫອຼື . 162 ໑໖໒

ບົົດທີີ 28 ການປ່່ຽນແປງພູູມອາກາດ ເວລາ 2 ຊົ່ວ�່ ໂມງ I. ຈຸດຸ ປະສົງົ III. ເນື້ອ�້ ໃນຕົ້້�ນຕໍໍ ໃຫ້ນ້ ັກັ ຮຽນສາມາດ: 1. ຊນ້ັ ບັນຍາກາດ ທີ່ເປນັ ຊນ້ັ ກາສບາງໆ ເອ້ີນວ່າ: “ອາຍ 1. ອະທບິ າຍມນົ ລະພດິ ທາງອາກາດທເ່ີ ປນັ ສາເຫດ ແກັດເຮືອນແກວ້ ” ທີ່ອ້ອມໜວ່ ຍໂລກ ແລະ ຊວ່ ຍປ້ອງ ພາໃຫ້ເກີດພາວະໂລກຮ້ອນ. ກັນບໃ່ໍ ຫໝ້ ວ່ ຍໂລກຮອ້ ນເກີນໄປ ຫຼື ເຢັນເກນີ ໄປ. ຜນົ 2. ສາ້ ງໂປສະເຕີໃດໜງ່ຶ ທີສ່ ະແດງໃຫເ້ ຫັນສາເຫດ ຂອງອາຍແກດັ ເຮືອນແກວ້ ເປັນຂະບວນການທາງທາໍ ແລະ ຜນົ ກະທບົ ຂອງການປ່ຽນແປງສະພາບອາ ມະຊາດ ທເີ່ ຮດັ ໃຫ້ພ້ນື ຜວິ ຂອງໝວ່ ຍໂລກອົບອຸ່ນ. ກາດ ແລະ ວິທແີ ກ້ໄຂ. 2. ສະພາບອາກາດ ແມນ່ ສະພາບຂອງຊ້ນັ ບັນຍາກາດ II. ການວັດັ ແລະ ປະເມີນີ ຜົົນ ຢໃູ່ ນສະຖານທ່ີສະເພາະໃດໜ່ງຶ ແລະ ເວລາໃດໜຶ່ງ ໃນຮູບແບບຂອງອຸນຫະພູມ, ປະລິມານນາ້ໍ ຝນົ ຫືຼ ຈໍາ 1. ສງັ ເກດຄວາມຖກື ຕອ້ ງໃນການຕອບຄາໍ ຖາມ ແລະ ນວນນໍ້າຝົນ, ລມົ , ຄວາມຊມຸ່ , ປະລິມານແສງແດດ, 28 ປະຕບິ ັດກດິ ຈະກາໍ . ຈາໍ ນວນເມກທ່ີປກົ ຫມຸ້ . ສະພາບອາກາດ ຄສື ະພາບ ຂອງບນັ ຍາກາດໃນແຕລ່ ະມ້ື ຫືຼ ໃນແຕ່ລະອາທດິ . 2. ນໍາໃຊເ້ ກນການໃຫຄ້ ະແນນລມຸ່ ນ້ີ ເພ່ອື ປະເມນີ ນກັ ຮຽນ. 3. ພູມອາກາດ ແມ່ນຮບູ ແບບເງ່ືອນໄຂຂອງສະພາບອາ ກາດ ທີ່ເກີດຂຶນ້ ຢູ່ໃນທອ້ ງຖນິ່ ໃດໜຶ່ງ ຫຼື ພາກພ້ືນໃດ ຄະແນນ ສ້າງໂປສະເຕີໃດໜ່ຶງທ່ີ ສະແດງໃຫ້ເຫັນ ໜຶງ່ ໃນໄລຍະຍາວ(ຢ່າງໜ້ອຍ30ປ)ີ .ໃນທົວ່ ໂລກຈະ ສາເຫດ ແລະ ຜົນກະທບົ ຂອງການປຽ່ ນ ມພີ ມູ ອາກາດທີ່ແຕກຕາ່ ງກັນ ເຊນັ່ : ເຂດຮອ້ ນ, ເຂດ ແປງສະພາບອາກາດ ແລະ ວທິ ແີ ກ້ໄຂ ແຫ້ງແລ້ງ, ເຂດທີມ່ ອີ ນຸ ຫະພມູ ປານກາງ, ເຂດທ່ີມນີ ໍ້າ ກອ້ ນປກົ ຫມຸ້ (ເຂດອາກຕກິ ). ລາວເຮາົ ຢໃູ່ ນພມູ ອາກາດ ສ້າງໂປສະເຕີໃດໜຶ່ງທີ່ສະແດງໃຫ້ເຫັນ ເຂດຮ້ອນ ຊງ່ຶ ພມູ ອາກາດ ແມ່ນສະພາບອາກາດ ທີ່ ສາເຫດ ແລະ ຜນົ ກະທບົ ຂອງການປ່ຽນ ເຮາົ ເຫນັ ໄດຢ້ ໃູ່ ນສະຖານທໃ່ີ ດໜງ່ຶ ແລະ ເວລາໃດໜງ່ຶ 3 ແປງສະພາບອາກາດ ແລະ ວທິ ີແກໄ້ ຂ ທແ່ີ ນນ່ ອນຂອງປີ ໂດຍອງີ ຈາກສະພາບອາກາດທເ່ີ ຄຍີ ໂດຍມີໝາຍຊື,່ ຮບູ ພາບຕ່າງໆ ແລະ ຄາໍ ເຫນັ ໃນສະຖານທດ່ີ ຽວກນັ ແລະ ໃນຊວ່ ງເວລາດຽວກນັ ໃນໄລຍະທ່ຜີ າ່ ນມາ. ອະທບິ າຍ. 4. ພາວະໂລກຮ້ອນ ແມ່ນອຸນຫະພູມຂອງໜວ່ ຍໂລກມີ ສ້າງໂປສະເຕີໃດໜຶ່ງທີ່ສະແດງໃຫ້ເຫັນ ການເພ່ີມຂ້ນຶ ໄວຜິດປກົ ກະຕິ ໃນໄລຍະຫຼາຍປທີ ີຜ່ ່ານ ມາ ໂດຍສວ່ ນຫາຼ ຍຈະແມນ່ ປະລມິ ານທເ່ີ ພມ່ີ ຂນ້ຶ ຂອງ 2 ສາເຫດ ແລະ ຜົນກະທົບຂອງການປ່ຽນ ກາສເຮອື ນແກວ້ ທປ່ີ ອ່ ຍອອກມາຈາກກດິ ຈະກາໍ ຕາ່ ງໆ ແປງສະພາບອາກາດ ແລະ ວິທີແກໄ້ ຂ ຂອງມະນຸດ ເຊ່ນັ : ການເຜົາໄໝ້ເຊ້ືອເພງີ ຈາກທໍາມະ ຊາດ. ໂດຍມໝີ າຍຊ່ື ແລະ ຮູບພາບຕ່າງໆ. 5. ການປຽ່ ນແປງພມູ ອາກາດ ແມນ່ ການປຽ່ ນແປງຮບູ ແບບ ສ້າງໂປສະເຕີໃດໜຶ່ງທ່ີສະແດງໃຫ້ເຫັນ ຂອງສະພາບອາກາດ ແລະ ກຽ່ ວພນັ ກບັ ການປຽ່ ນແປງ ຂອງມະຫາສະໝດຸ , ພນ້ື ດນິ ແລະ ແຜນ່ ນາ້ໍ ກອ້ ນ ທເ່ີ ກດີ 1 ສາເຫດ ແລະ ຜນົ ກະທົບຂອງການປຽ່ ນ ຂຶ້ນໃນຊ່ວງໄລຍະຫາຼ ຍທົດສະຫວັດ ຫຼື ດນົ ກວ່ານັນ້ . ແປງສະພາບອາກາດ ແລະ ວິທແີ ກ້ໄຂ ໂດຍໄດຮ້ ບັ ການຊວ່ ຍເຫອືຼ ຈາກຄນົ ອນ່ື ໆ. ບສ່ໍ າມາດສາ້ ງໂປສະເຕໃີ ດໜງ່ຶ ທສ່ີ ະແດງ 0 ໃຫ້ເຫັນສາເຫດ ແລະ ຜົນກະທົບຂອງ ການປຽ່ ນແປງສະພາບອາກາດ ແລະ ວິ ທແີ ກ້ໄຂ. ໑໖໓ 163

IV. ສື່່�ການຮຽນການສອນ ສວສ ສະຫງວນລິຂະສິດ ຊນົ ເພ່ືອຫຸດຼ ຜອ່ ນມົນລະພິດທາງອາກາດ ຈາກນ້ັນ, ຄູ ໃຫ້ນກັ ຮຽນຈບັ ຄູ່ສົນທະນາແລກປ່ຽນກ່ຽວກັບ 3 ແນວ 1. ຊົ່ວໂມງທີ 1: ປ້ມຶ ແບບຮຽນ. ຄວາມຄິດດັ່ງນີ້: 2. ຊວ່ົ ໂມງທີ 2: ປ້ມຶ ແບບຮຽນ, ຜ້າແພບາງ ແລະ - ຍ້ອ້ ນຫຍັັງມົນົ ລະພິດິ ທາງອາກາດຈຶ່່�ງເປັນັ ບັນັ ຫາ? - ຍ້້ອນຫຍັັງພວກເຮົາົ ຈຶ່່�ງພະຍາຍາມຫຼຸຸ�ດຜ່່ອນມົົນລະ ຜາ້ ຫມົ ທໜີ່ າ້ , ສໍດາໍ , ຍາງລືບ, ເຈຍ້ A 3 ຫືຼ A 4. ພິິດທາງອາກາດ? - ມັນັ ລະພິດິ ທາງອາກາດກ່ຽ່ ວພັນັ ກັບັ ຄົນົ ເຮົາົ ແນວໃດ? V. ກິດິ ຈະກໍາໍ ການຮຽນການສອນ 2) ຄໃູ ຫ້ນກັ ຮຽນ 2-3 ຄນົ ແລກປ່ຽນຄວາມຄດິ ເຫັນ. 3) ຄເູ ອາົ ໄມຂ້ ດີ ໄຟຕດິ ໄຟແລວ້ ປອ່ ນລງົ ໃນຕກຸ ທບ່ີ ນັ ຈນຸ າ້ໍ ຊົ່�່ວໂມງທີີ 1 ຊງ່ຶ ໃຊໄ້ ມຂ້ ດີ ໄຟຫຼາຍໆອັນ ແລ້ວໃຊຝ້ າອດັ ປາກຕກຸ ໄວທ້ ນັ ທໃີ ນຂະນະທນ່ີ ກັ ຮຽນກາໍ ລງັ ສງັ ເກດເບງ່ິ ຄຖູ າມ ຂັ້້�ນນໍໍາເຂົ້້�າສູ່່ບ� ົົດຮຽນ (5 ນາທີ)ີ ນກັ ຮຽນວ່າ: - ຄວັັນທີ່່�ຢູ່່�ໃນຕຸຸກນໍ້້�າເປັັນແນວໃດ? 1) ນໍາພານັກຮຽນທວນຄນື ບດົ ຮຽນເກ່ົາ ບດົ ທີ 27 ໂດຍ - ມັັນແຕກຕ່າ່ ງຈາກຕຸກຸ ທໍໍາອິດິ ແນວໃດ? (ຄວັນັ ໜາ ຄເູ ອາົ ກະຕກຸ ນາ້ໍ ທບ່ີ ນັ ຈນຸ າ້ໍ ໜອ້ ຍໜງ່ຶ ໃຫນ້ ກັ ຮຽນສງັ ເກດ ເບ່ິງ ຈາກນັ້ນຄູນໍາເອາົ ໄມ້ຂີດໄຟຕິດໄຟອັນໜ່ຶງແລວ້ ຂຶ້້�ນ ແລະ ບໍ່່�ສາມາດອອກໄປໄດ້້). ປອ່ ນລົງຂວດຕຸກນ້ໍາ ແລະ ພ້ອມທງັ ປດິ ຝາມນັ ທນັ ທ.ີ ການວັດ ແລະ ປະເມນີ ຜົນ 28 2) ໃຫນ້ ກັ ຮຽນສງັ ເກດເບງ່ິ ສ່ິງທ່ເີ ກດີ ຂຶນ້ ໃນກະຕກຸ ນ້າໍ . ຄສູ ງັ ເກດຄວາມເຂາ້ົ ໃຈຂອງນກັ ຮຽນ ແລະ ໃຫກ້ ານຊວ່ ຍ 3) ຄູຕ້ງັ ຄາໍ ຖາມວ່າ: ເຫືອຼ ຖາ້ ນັກຮຽນມຄີ ວາມຕ້ອງການ. - ແມ່ນ່ ຫຍັງັ ຢູ່່�ໃນກະຕຸກຸ ນີ້້�? (ຄວັນັ , ມົນົ ລະພິດິ ທາງອາ ກາດ). 4) ຄອູ ະທບິ າຍວາ່ : ຄວນັ ທຢ່ີ ໃູ່ ນຕກຸ ຄາ້ ຍຄກື ບັ ມນົ ລະພດິ - ນັັກຮຽນຄາດວ່່າຈະເກີີດຫຍັັງຂຶ້້�ນ ຖ້້າເອົົາຝາປິິດ ທາງອາກາດຢເູ່ ທງິ ໜວ່ ຍໂລກທໜ່ີ າຂນ້ຶ ເລອ້ື ຍໆ ຈາກ ອອກ? ສິ່ງທີ່ພວກເຮາົ ຈູດ ເຊັນ່ ດຽວກັບຄວັນທຢ່ີ ູໃ່ ນຕກຸ ນ້າໍ ນີ້ - ຄວັັນຈະໄປໃສ? ມນົ ລະພດິ ທາງອາກາດຢູ່ເທງິ ໜ້າໂລກຂອງພວກເຮາົ ບໍ່ສາມາດໜີອອກໄປໄດຄ້ ກື ັນ. 4) ໃຫ້ນກັ ຮຽນຄາດຄະເນບດົ ຮຽນໃໝນ່ ້ີ ຈາກນນ້ັ ຄູອະທິ ບາຍວາ່ ໃນບົດນພີ້ ວກເຮາົ ຈະມາຮຽນກ່ຽວກບັ ຜົນກະ 5) ຈາກນ້ນັ ຄແູ ຕ້ມຮູບວງົ ມນົ ຂະໜາດໃຫຍໃ່ ສ່ເທິງ່ ກະ ທບົ ຂອງມນົ ລະພດິ ທາງອາກາດ ແລະ ຄວາມກຽ່ ວພນັ ດານ ແລະ ອະທິບາຍວາ່ ອັນນີ້ແມ່ນໜວ່ ຍໂລກ ຕໍ່ມາ ລະຫວ່າງ ມົນລະພິດທາງອາກາດ, ພາວະໂລກຮອ້ ນ ຄແູ ຕ້ມຮູບວົງມົນທີ່ສອງອອ້ ມໜວ່ ຍໂລກ, ຄູແນະນາໍ ແລະ ການປ່ຽນແປງພູມອາກາດ. ຄໍາສບັ “ຊນ້ັ ບນັ ຍາກາດ” ໃຫກ້ ັບນກັ ຮຽນ ພ້ອມທັງອະ ທິບາຍວ່າ ໜວ່ ຍໂລກມຊີ ້ັນບນັ ຍາກາດປກົ ຫຸ້ມ. ແນວທາງສາໍ ລບັ ຫອ້ ງຄວບ: ຖ້າຄູຕ້ອງໄດ້ສອນຂນັ້ ອນ່ື ຊນັ້ ບນັ ຍາກາດ ທີ່ເປນັ ຊນ້ັ ອາຍແກັດບາງໆ ເອ້ີນ ນາໍ ໃຫນ້ ກັ ຮຽນຂຽນປະໂຫຍກຄາໍ ເວາ້ົ ໃດໜງ່ຶ ແລະ ແຕມ້ ແຜນ ວ່າ: “ອາຍແກັດເຮອື ນແກວ້ ” ທ່ອີ ້ອມໜວ່ ຍໂລກ ແລະ ວາດ ທອ່ີ ະທບິ າຍສງ່ິ ທນ່ີ ກັ ໄດສ້ ງັ ເກດເຫນັ ກອ່ ນ ແລະ ຫງັຼ ຈະ ຊວ່ ຍປອ້ ງກນັ ບໍ່ໃຫໜ້ ວ່ ຍໂລກຮອ້ ນເກນີ ໄປ ຫຼື ເຢນັ ເປດີ ຝາກະຕກຸ . ເມ່ືອຄູສໍາເລັດການສອນຂ້ັນອ່ນື ແລວ້ ໃຫ້ກັບ ເກນີ ໄປ. ຜົນຂອງເຮອື ນແກວ້ ເປນັ ຂະບວນການທາງ ຄືນມາ ຂນັ້ ປ.4 ແລະ ໃຫ້ນກັ ຮຽນແລກປຽ່ ນສ່ງິ ທ່ີຕົນເອງໄດ້ ທາໍ ມະຊາດ ທເ່ີ ຮດັ ໃຫພ້ ນ້ື ຜວິ ຂອງໝວ່ ຍໂລກອບົ ອນຸ່ . ສັງເກດເຫັນ. 6) ຄເູ ພມ່ີ ລກູ ສອນໃສແ່ ຜນວາດ ແລະ ອະທບິ າຍວາ່ ພວກ ຂັ້້�ນຈັັດກິດິ ຈະກໍໍາການຮຽນ (20 ນາທີ)ີ ມນັ ສະແດງໃຫເ້ ຫນັ ແສງຕາເວນັ ກາໍ ລງັ ສງ່ົ ຜາ່ ນຊນ້ັ ບນັ ຍາກາດຂອງໜ່ວຍໂລກ ແລະ ກະທົບໃສພ່ ້ນື ຜິວ ມີ 1. ຜົົນກະທົົບຂອງມົົນລະພິິດທາງອາກາດ ການສະທອ້ ນກບັ ໃສຊ່ ນັ້ ບັນຍາກາດອີກຄັ້ງໜ່ງຶ . ຄູອະ ທບິ າຍວ່າ ອັນນີແ້ ມນ່ ສວ່ ນໜ່ຶງຂອງຂະບວນການພະ 1) ຄອູ ະທບິ າຍວາ່ ບດົ ຮຽນທຜ່ີ າ່ ນມານກັ ຮຽນໄດຮ້ ຽນກຽ່ ວ ກບັ ມົນລະພດິ ທາງອາກາດ ແລະ ວິທປີ ະຕິບດັ ໃນຊຸມ 164 ໑໖໔

ລັງງານຂອງໂລກ. ທ່ເີ ປນັ ແຜ່ນປົກຫຸມ້ ໜວ່ ຍໂລກເອາົ ໄວ້ ເມ່ືອມມີ ນົ ລະ 28 7) ຄໃູ ຫນ້ ັກຮຽນເບ່ິງປມ້ຶ ແບບຮຽນຫົວຂ້ໍ 1 ແລະ ອາ່ ນໄປ ພດິ ທາງອາກາດທເ່ີ ກດີ ຂນ້ຶ ຈາກກດິ ຈະກາໍ ຂອງມະນດຸ ລອຍຂ້ນຶ ສອູ່ າກາດ ມັນຈະສາ້ ງຊັ້ນທໜີ່ າ້ ຂຶນ້ ເລ້ືອຍໆ ພອ້ ມໆກນັ ດັງນ້:ີ ຄາ້ ຍຜາ້ ຫມ່ົ ຜາ້ ທປ່ີ ກົ ຫມຸ້ ນ້ີ ຈະກກັ ບໃ່ໍ ຫປ້ ະລມິ ານຄວາມ ກາສຕາ່ ງໆເກດີ ຂນ້ຶ ຕາມທາໍ ມະຊາດຢໃູ່ ນຊນ້ັ ບນັ ຍາ ຮອ້ ນຂອງແສງດວງອາທດິ ໜອີ ອກຈາກຊນ້ັ ບນັ ຍາກາດ ຈງຶ່ ເຮດັ ໃຫເ້ ກດີ ການສະສມົ ຄວາມຮອ້ ນ ຢເູ່ ທງິ ພນ້ື ຜວິ ກາດຂອງໜວ່ ຍໂລກ ແລະ ເຮດັ ໜາ້ ຄ້າຍຄກື ບັ ຜ້າຫມ່ົ ຂອງໜ້າໂລກ. ທ່ໂີ ປງ່ ໃສ ໃຫແ້ ສງຜ່ານເຂາ້ົ ມາໄດ້ ແລະ ດັກຈບັ ພະ 12) ນາໍ ພານກັ ຮຽນເຂາ້ົ ຫອ້ ງ ແລະ ສບື ຕອ່ໍ າ່ ນປມ້ຶ ແບບຮຽນ ລງັ ງານຄວາມຮອ້ ນບາງສວ່ ນຈາກດວງອາທດິ ໄວ,້ ຖາ້ ບ່ໍ ຂໍ້ທີ 2. ມຊີ ນ້ັ ບນັ ຍາກາດ ພະລງັ ງານຄວາມຮອ້ ນທງັ ໝດົ ອາດ 13) ກດິ ຈະກາໍ ຂອງມະນດຸ ເປນັ ຫາເຫດໃຫເ້ ກດີ ກາສທປ່ີ ອ່ ຍ ຈະຫາຍໄປສອູ່ າວະກາດ, ສງ່ິ ທມ່ີ ຊີ ວີ ດິ ທງັ ໝດົ ອາດຈະ ໄປສຊູ່ ນ້ັ ບນັ ຍາກາດໃນຮບູ ແບບຂອງມນົ ລະພດິ ຫາຼ ຍ ບສ່ໍ າມາດຢລູ່ ອດໄດໃ້ ນໂລກໜ່ວຍນ້ີ ເພາະວາ່ ໜ່ວຍ ຂນ້ຶ ເລອ້ື ຍໆ. ມນົ ລະພດິ ທງັ ໝດົ ທເ່ີ ກດີ ຈາກການກະທາໍ ໂລກຈະໜາວແຮງ ອາຍແກດັ ເຫ່າຼົ ນ້ີ ເອນີ້ ວາ່ : “ອາຍ ຂອງມະນດຸ ເປັນສາເຫດເຮັດໃຫເ້ ກີດຜົນກະທົບຂອງ ແກັດເຮືອນແກວ້ ” ເພາະວາ່ ພວກມນັ ເຮດັ ໜາ້ ທຄ່ີ ກື ບັ ເຮອື ນແກວ້ ທອ່ີ ອ້ ມຮອບໜວ່ ຍໂລກ ຊງ່ຶ ກກັ ຄວາມຮອ້ ນ “ເຮອື ນແກວ້ ”ເປນັ ເຮອື ນທເ່ີ ປນັ ແກວ້ ພເິ ສດທອ່ີ ອກແບບ ຈາກດວງອາທດິ ແລະ ເຮດັ ໃຫພ້ ນ້ື ຜວິ ຂອງໜວ່ ຍໂລກ ມາສະເພາະສາໍ ລັບປູກພືດ, ເຮືອນແກ້ວ ຈະປອ່ ຍໃຫ້ ແລະ ມະຫາສະໝຸດຮ້ອນຂນ້ຶ ສິງ່ ນ້ີເອີ້ນວ່າ: “ພາວະ ແສງລອດຜາ່ ນເຂ້າົ ມາໄດ້ ແຕ່ຈະກກັ ຄວາມຮ້ອນໄວ້ ໂລກຮອ້ ນ”. ຢູ່ດາ້ ນໃນ ເພື່ອໃຫພ້ ດື ມຄີ ວາມອບົ ອນຸ່ ແລະ ສາມາດ ຈະເລນີ ເຕບີ ໃຫຍໄ່ ດ້ດີ. ຂັ້້�ນຝຶກຶ ປະຕິບິ ັັດ ແລະ ນໍໍາໃຊ້້ (20 ນາທີ)ີ ແນວທາງສາໍ ລບັ ຫອ້ ງຄວບ: ຖາ້ ຄູຕ້ອງໄດ້ສອນຂ້ັນອ່ນື 2. ແຜນວາດຂອງກາສເຮືືອນແກ້ວ້ ນາໍ ໃຫ້ນກັ ຮຽນອາ່ ນຂໍມ້ ນູ ຢູ່ໃນປຶມ້ ແບບຮຽນຂ້ທໍ ີ 1. ຈາກນ້ນັ ແຕມ້ ແລະ ໝາຍຊ່ືໃສແ່ ຜນວາດ ເພື່ອໃຫ້ເຫັນການດກັ ຈັບ 1) ຄໃູ ຫນ້ ັກຮຽນແຕ່ລະຄນົ ປິດປຶ້ມແບບຮຽນ ແລະແຕ້ມ ຄວາມຮ້ອນຢູດ່ າ້ ນໃນຂອງກາສເຮືອນແກວ້ . ເມ່ອື ຄູສໍາເລດັ ແຜນວາດທ່ີມີໝາຍຊື່ ແລະ ຂ້ໍຄວາມທສ່ີ ໍາຄັນ ເພອື່ ການສອນຂັ້ນອນື່ ແລວ້ ໃຫກ້ ບັ ຄືນມາ ຂນ້ັ ປ.4 ແລະ ໃຫນ້ ັກ ສະແດງໃຫເ້ ຫນັ ມົນລະພິດທາງອາກາດເປນັ ສາເຫດ ຮຽນແລກປຽ່ ນແຜນວາດ. ໃຫເ້ ກີດພາວະໂລກຮອ້ ນໃສ່ປຶມ້ ຂຽນຂອງນັກຮຽນ. 8) ຄນູ າໍ ພານກັ ຮຽນອອກໄປນອກຫອ້ ງຮຽນບອ່ ນທມ່ີ ແີ ສງ 2) ຄແູ ນະນາໍ ໃຫນ້ ັກຮຽນວາ່ ແຜນວາດຕ້ອງປະກອບມີ ແດດ ແລະ ເລອື ກນກັ ຮຽນ ໜງ່ຶ ກມຸ່ ໃຫນ້ ງັ ລງົ ພນ້ື ຄເູ ອາົ ດ່ັງນ:ີ້ ຜ້າແພບາງໆປົກນັກຮຽນ ແລະ ອະທບິ າຍວ່າ ນີ້ແມນ່ - ໜ່່ວຍໂລກ. ວທິ ກີ ານເຮດັ ວຽກຂອງຊນ້ັ ບນັ ຍາກາດຂອງໜວ່ ຍໂລກ - ຊັ້້�ນບັນັ ຍາກາດ. ຊງ່ຶ ແພມຄີ ວາມບາງທແ່ີ ສງ ແລະ ຄວາມຮອ້ ນຜາ່ ນເຂາ້ົ - ມົນົ ລະພິດິ ທາງອາກາດບາງສ່ວ່ ນ ທີ່່�ເກີດີ ຈາກກິດິ ຈະ ໄປໄດ້ ແລະ ປອ່ ຍໃຫຄ້ ວາມຮອ້ ນສງ່ົ ຜາ່ ນອອກໄປໄດ້ ກໍໍາຕ່່າງໆຂອງມະນຸດຸ ຢູ່່�ໃນຖ້້ອງຖິ່່�ນ ຫຼືື� ລະດັບັ ໂລກ. ບາງສວ່ ນ. - ມີສີ ່ວ່ ນທີ່່�ສະແດງໃຫ້້ເຫັນັ ແສງຂອງດວງຕາເວັນັ ທີ່່� ກໍໍາລັງັ ສົ່່�ງຜ່າ່ ນຊັ້້�ນບັັນຍາກາດ. 9) ຈາກນນ້ັ ຄເູ ອາົ ຜາ້ ຫມ່ົ ທໜ່ີ າມາປກົ ນກັ ຮຽນ ແລະ ຖາມ - ມີີລູູກສອນທີ່່�ສະແດງໃຫ້ເ້ ຫັັນຄວາມຮ້້ອນທີ່່�ຖືືກກັັກ ວາ່ : ເກັັບ ແລະ ບໍ່່�ສາມາດໜີອີ ອກໄປໄດ້້. - ມີີການປ່ຽ່ ນແປງຫຍັັງແດ່່? - ຂຽນຊື່່�ຕ່່າງໆ. - ຊັ້້�ນບັນັ ຍາກາດຂອງພວກເຮົາົ ທີ່່�ສາທິດິ ຢູ່່�ນີ້້� ເປັນັ ຄືແື ນວ ໃດ? ການວດັ ແລະ ປະເມີນຜົນ - ມີີຄວາມແຕກຕ່່າງຈາກຕອນທໍໍາອິິດແນວໃດ? ຄສູ ງັ ເກດຄວາມເຂາ້ົ ໃຈຂອງນກັ ຮຽນ ແລະ ໃຫກ້ ານຊວ່ ຍ 10) ຄເູ ອົາຜ້າຫມົ່ ອອກ ແລະ ຖາມນັກຮຽນໃນກຸ່ມຄື: ເຫອືຼ ຖາ້ ນກັ ຮຽນມີຄວາມຕອ້ ງການ. - ເກີດີ ຫຍັງັ ຂຶ້້�ນເມື່່�ອຊັ້້�ນບັນັ ຍາກາດໜ້າ້ ຂຶ້້�ນ? (ຢູ່່�ກ້້ອງ ຜ້າ້ ຫົ່່�ມທີ່່�ໜາ). - ຮູ້້�ສຶຶກແນວໃດ? 11) ຄູອະທິບາຍວ່າ ຊນັ້ ບັນຍາກາດ ແມ່ນຄ້າຍຄືກັບຜ້າ ໑໖໕ 165

ຂັ້້�ນສະຫຼຸຸບ� (5 ນາທີີ) ສວສ ສະຫງວນລິຂະສິດ3) ຄູເວົ້າວ່າ“ສະພາບອາກາດ”ແລະ“ພມູ ອາກາດ”ແມ່ນ ແຕກຕ່າງກັນ. ຈາກນັນ້ , ຄແູ ນະນາໍ ຄາໍ ສບັ “ພມູ ອາ ໃຫນ້ ກັ ຮຽນນາໍ ເອົາແຜນວາດຂອງຕນົ ເອງ ມາແລກປຽ່ ນ ກາດ” ໃຫນ້ ກັ ຮຽນ ໂດຍຄູ ແລະ ນກັ ຮຽນອ່ານກຽ່ ວ ກັບໝ່ໃູ ນຫ້ອງ. ກບັ ຄວາມແຕກຕາ່ ງລະຫວ່າງ ພູມອາກາດ ແລະ ສະ ພາບອາກາດໄປພ້ອມໆກນັ : ຊົ່່ວ� ໂມງທີີ 2 ພມູ ອາກາດ ແມນ່ ຮູບແບບເງື່ອນໄຂຂອງສະພາບ ອາກາດ ທເ່ີ ກດີ ຂນ້ຶ ຢໃູ່ ນທອ້ ງຖນ່ິ ໃດໜງ່ຶ ຫືຼ ພາກພນ້ື ໃດ ຂັ້້�ນນໍາໍ ເຂົ້້�າສູ່່�ບົົດຮຽນ (5 ນາທີ)ີ ໜງ່ຶ ໃນໄລຍະຍາວ(ຢ່າງໜອ້ ຍ30ປ)ີ .ໃນທົ່ວໂລກຈະ ມີພູມອາກາດທ່ີແຕກຕ່າງກນັ ເຊນ່ັ : ເຂດຮອ້ ນ, ເຂດ 1) ຄູຖາມວ່າ: ແຫງ້ ແລ້ງ, ເຂດທ່ມີ ີອຸນຫະພມູ ປານກາງ, ເຂດທີມ່ ນີ າໍ້ - ສະພາບອາກາດມື້້�ນີ້້�ເປັນັ ຄືແື ນວໃດ? ກອ້ ນປກົ ຫມຸ້ (ເຂດອາກຕກິ ). ລາວເຮາົ ຢໃູ່ ນພມູ ອາກາດ - ສະພາບອາກາດມື້້�ນີ້້�ຄືກື ັບັ ມື້້�ວານນີ້້�ບໍ່່�? ເຂດຮ້ອນ ຊງຶ່ ພູມອາກາດ ແມນ່ ສະພາບອາກາດ ທີ່ - ສະພາບອາກາດໃນຕອນນີ້້�ຄືືກັັບປີີກາຍນີ້້�ບໍ່່�? ເຮາົ ເຫນັ ໄດຢ້ ໃູ່ ນສະຖານທໃ່ີ ດໜງ່ຶ ແລະ ເວລາໃດໜງ່ຶ ທແ່ີ ນນ່ ອນຂອງປີ ໂດຍອງີ ຈາກສະພາບອາກາດທເ່ີ ຄຍີ 2) ຄເູ ວາ້ົ ວາ່ ຊວ່ົ ໂມງນນ້ີ ກັ ຮຽນຈະຮຽນກຽ່ ວກບັ ຜນົ ກະທບົ ເຫນັ ໃນສະຖານທດ່ີ ຽວກນັ ແລະ ໃນຊວ່ ງເວລາດຽວກນັ ຂອງພາວະໂລກຮອ້ ນ ທີເ່ ອ້ີນວ່າ: ການປ່ຽນແປງພມູ ໃນໄລຍະທີຜ່ າ່ ນມາ. ອາກາດ ທເ່ີ ກີດຈາກກິດຈະກາໍ ຕ່າງໆຂອງມະນຸດ. 4) ຄູໃຫ້ນັກຮຽນ 1-2 ຄນົ ອະທິບາຍຕາມຄວາມເຂົາ້ ໃຈ ແນວທາງສາໍ ລບັ ຫອ້ ງຄວບ: ຖາ້ ຄູຕ້ອງໄດ້ສອນຂ້ັນອນື່ ຂອງຕນົ ເອງກຽ່ ວກບັ ຄວາມແຕກຕາ່ ງລະຫວາ່ ງ ສະພາບ ນາໍ ໃຫນ້ ກັ ຮຽນຈບັ ຄູ ເພື່ອອະທິບາຍເງອ່ື ນໄຂຂອງສະພາບ ອາກາດ ແລະ ພມູ ອາກາດ. 28 ອາກາດ ແລະ ການເກີດລະດູການຕ່າງໆຢູໃ່ ນທ້ອງຖ່ິນຂອງ 5) ຄູ ແລະ ນັກຮຽນອາ່ ນຂມ້ໍ ນູ ກ່ຽວກບັ ປັດໄຈຕາ່ ງໆທສີ່ ງ່ົ ຜນົ ຕລ່ໍ ະບບົ ພມູ ອາກາດຂອງໂລກໄປພອ້ ມໆກນັ ແລະ ນກັ ຮຽນເອງ. ອະທບິ າຍເຫດການຂອງສະພາບອາກາດໃດໜງ່ຶ ໃນຂະນະທອ່ີ າ່ ນຢນູ່ ນ້ັ ຕອ້ ງຊໃ້ີ ສແ່ ຕລ່ ະປດັ ໄຈໄປພອ້ ມ. ທຮ່ີ າ້ ຍແຮງຢໃູ່ ນແຂວງຂອງນກັ ຮຽນ. ເມອ່ື ຄສູ າໍ ເລດັ ການສອນ ຂັ້ນອ່ືນແລ້ວ ໃຫ້ກັບຄືນມາ ຂ້ນັ ປ.4 ແລະ ໃຫ້ນກັ ຮຽນແລກ 6) ພູມອາກາດຂອງໂລກມີຜນົ ຈາກສິງ່ ຕ່າງໆເຫ່ົຼານີ:້ ປ່ຽນເຫດການຂອງສະພາບອາກາດທ່ີເກີດຂ້ຶນນນ້ັ . - ຊັ້້�ນບັນັ ຍາກາດ ແລະ ສະພາບອາກາດ. - ພາກພື້້�ນທີ່່�ມີຫີ ິມິ ະ ແລະ ອາກາດໜາວເຢັນັ , ຂົ້້�ວໂລກ ຂັ້້�ນຈັັດກິິດຈະກໍໍາການຮຽນ (15 ນາທີີ) ທີ່່�ມີນີ ້ໍໍ�າກ້້ອນປົກົ ຫຸ້້�ມ, ພູູ ແລະ ພູນູ ້ໍໍ�າກ້ອ້ ນ. - ເນື້້�ອທີ່່�, ຂະໜາດ ແລະ ທີ່່�ຕ້ັັ�ງຂອງແຜ່ນ່ ດິນິ . 3. ຜົົນກະທົົບຂອງການປ່່ຽນແປງພູູມອາກາດ - ພື້້�ນທີ່່�ນ້ໍໍ�າ, ມະຫາສະໝຸຸດ, ແມ່ນ່ ້ໍໍ�າ, ທະເລສາບ. - ສິ່່�ງທີ່່�ມີີຊີີວິິດທີ່່�ອາໄສຢູ່່�ພື້້�ນທີ່່�ເຫຼົ່ � ານັ້້�ນ. 1) ຄູໃຫນ້ ກັ ຮຽນຈັບຄສູ ົນທະນາ: ສງ່ິ ຕາ່ ງໆຢໃູ່ ນບອ່ ນທເ່ີ ຮາົ ອາໄສຈະໄດຮ້ ບັ ຜນົ ຈາກ - ນັກັ ຮຽນມີີຄວາມເຂົ້້�າໃຈແນວໃດກ່່ຽວກັບັ ສະພາບ ພູມອາກາດທເ່ີ ປນັ ຢູ່ ຕົວຢ່າງ: ອາກາດ? - ຢູ່່�ໃກ້ຂ້ ົ້້�ວໂລກເໜືອື , ເສັ້້�ນສູູນສູູດ ແລະ ຂົ້້�ວໂລກໃຕ້້ - ສະພາບອາກາດ ແມ່ນ່ ຫຍັັງ? - ປະລິມິ ານແສງຈາກດວງອາທິດິ ຢູ່່�ໃນຊ່ວ່ ງເວລໃດໜຶ່່�ງ - ສະພາບອາກາດ ຢູ່່�ທຸຸກບ່່ອນຄືກື ັັນບໍ່່�? ທີ່່�ແນ່ນ່ ອນຂອງປີີ. - ຍ້ອ້ ນຫຍັງັ ສະພາບອາກາດຈຶ່່�ງຕ່າ່ ງກັນັ ແລະ ຕ່າ່ ງກັນັ - ໃກ້ແ້ ຫຼ່່�ງນ້ໍໍ�າເປັນັ ຕົ້້�ນແມ່ນ່ ມະຫາສະໝຸດຸ , ທະເລສາບ ແນວໃດ? ຫຼືື� ແມ່ນ່ ໍ້້�າ. - ດ້າ້ ນພູູມສັນັ ຖານ ເຊັ່່�ນ: ພູ,ູ ທະເລຊາຍ, ປ່່າ ຫຼືື� ປ່າ່ 2) ຄໃູ ຫນ້ ກັ ຮຽນເບງ່ິ ປມ້ຶ ແບບຮຽນຂທ້ໍ ີ 3 ແລະ ອາ່ ນນຍິ າມ ດົງົ ດິິບ. ຂອງ “ສະພາບອາກາດ”: ສະພາບອາກາດແມນ່ ສະພາບຂອງຊນ້ັ ບນັ ຍາກາດ 7) ຄູທວນຄນື ນກັ ຮຽນວ່າ ໃນຊ່ົວໂມງທີ 1 ພວກເຮົາໄດ້ ຢໃູ່ ນສະຖານທ່ີສະເພາະໃດໜງ່ຶ ແລະ ເວລາໃດໜງຶ່ ສົນທະນາກ່ຽວກບັ ອາຍແກດັ ເຮືອນແກ້ວ ແລະ ພາວະ ໃນຮູບແບບຂອງອນຸ ຫະພູມ, ປະລມິ ານນໍ້າຝນົ ຫືຼ ຈາໍ ໂລກຮອ້ ນ ທກີ່ າໍ ລງັ ເກດີ ຂຶ້ນ ຍອ້ ນຈາໍ ນວນຂອງມົນ ນວນນໍາ້ ຝົນ, ລົມ, ຄວາມຊຸ່ມ, ປະລມິ ານແສງແດດ, ຈໍານວນເມກທີປ່ ກົ ຫຸ້ມ. ສະພາບອາກາດ ຄສື ະພາບ ໑໖໖ ຂອງບນັ ຍາກາດໃນແຕລ່ ະມື້ ຫຼື ໃນແຕລ່ ະອາທິດ. 166

ລະພດິ ທາງອາກາດທເ່ີ ພມ່ີ ຂຶ້ນຈາກກດິ ຈະກໍາຂອງ ຂັ້້�ນຝຶກຶ ປະຕິບິ ັດັ ແລະ ນໍາໍ ໃຊ້້ (20 ນາທີ)ີ 28 ມະນດຸ . 4. ສ້າ້ ງໂປສະເຕີກີ ່່ຽວກັບັ ການປ່່ຽນແປງພູູມອາກາດ ຄຕູ ງັ້ ຄາໍ ຖາມໃຫ້ນັກຮຽນສົນທະນາເປັນກມຸ່ : 1) ຄູໃຫນ້ ກັ ຮຽນໃຊ້ຂໍ້ມູນຢູໃ່ ນປ້ຶມແບບຮຽນຂໍ້ທີ 4 ແລະ - ພາວະໂລກຮ້ອ້ ນແມ່ນ່ ຫຍັງັ ? ແລກປຽ່ ນຄວາມຄດິ ເຫນັ ຈາກການສນົ ທະນາກມຸ່ ເພອ່ື - ພາວະໂລກຮ້ອ້ ນມີີຜົນົ ແນວໃດຕໍ່່�ພູມູ ອາກາດ? ສາ້ ງໂສະເຕໃີ ດໜງ່ຶ ທສ່ີ ະແດງໃຫເ້ ຫນັ ສາເຫດ ແລະ ຜນົ - ພູມູ ອາກາດຈະປ່ຽ່ ນແປງຄືແື ນວໃດ ຖ້້າເກີດີ ພາວະ ກະທົບຂອງການປ່ຽນແປງພມູ ອາກາດ ແລະ ວທິ ີແຕ່ ໄຂຕ່າງໆ. ໂລກຮ້ອ້ ນ? - ມັນັ ຈະຮ້້ອນຂຶ້້�ນ ຫຼືື� ຈະເຢັັນລົງົ ຖ້້າເກີີດພາວະໂລກ ການວັດ ແລະ ປະເມີນຜົນ ຄຍູ າ່ ງສງັ ເກດການສາ້ ງໂປສະເຕ,ີ ລາຍການ ແລະ ການ ຮ້້ອນ? ອະທິບາຍກ່ຽວກັບການຫຼຸດຜ່ອນມົນລະພິດທາງອາກາດ - ພູູມອາກາດກໍາໍ ລັງັ ປ່ຽ່ ນແປງໄປຄືແື ນວໃດ? ພ້ອມທງັ ໃຊ້ເກນການໃຫ້ຄະແນນ. 8) ຄູໃຫ້ຕາງໜາ້ ນກັ ຮຽນແລກປຽ່ ນຄວາມຄດິ ເຫັນ. 2) ຄກູ ່າວວາ່ ນັກຮຽນຕອ້ ງປະຕິບັດດ່ງັ ນ:້ີ ແນວທາງສາໍ ລບັ ຫອ້ ງຄວບ: ຖ້າຄຕູ ້ອງໄດ້ສອນຂ້ັນອ່ນື - ພັັບເຈ້້ຍຂອງນັກັ ຮຽນໃຫ້້ເປັນັ ສາມສ່ວ່ ນດັ່່�ງຮູູບ. ນໍາ ໃຫຄ້ ຂູ ຽນຄາໍ ຖາມດ້ານເທງິ ໃສ່ກະດານ ແລະ ໃຫ້ນກັ ຮຽນ - ເພີ່່�ມໝາຍຊື່່�: ສາເຫດ, ຜົົນກະທົົບ ແລະ ວິິທີີແກ້້ໄຂ ສນົ ທະນາເປນັ ຄູ. ເມອ່ື ຄູສໍາເລດັ ການສອນຂ້ັນອນື່ ແລວ້ ໃຫ້ ຕ່າ່ ງໆ ໃຫ້ເ້ ປັນັ ຫົວົ ຂໍ້້�ໃຫຍ່ຢ່ ູ່່�ດ້າ້ ນເທິງິ ຂອງແຕ່ລ່ ະສ່ວ່ ນ. ກັບຄນື ມາ ຂັນ້ ປ.4 ແລະ ໃຫນ້ ກັ ຮຽນແລກປ່ຽນຄວາມຄດິ - ແຕ້້ມຮູູບໃສ່່ແຕ່່ລະສ່່ວນ. ເຫນັ ຂອງຕົນເອງ. - ເພີ່່�ມປະໂຫຍກຄໍາໍ ເວົ້້�າໃດໜຶ່່�ງ ເພື່່�ອອະທິບິ າຍແຕ່ລ່ ະ ຮູບູ ແບບຂອງນັັກຮຽນ. 9) ຄໃູ ຫນ້ ກັ ຮຽນເບງ່ິ ຂມ້ໍ ນູ ຢປູ່ ມ້ຶ ແບບຮຽນ ຂທ້ໍ ີ 4 ແລະ ສນົ ທະນາດ່ງັ ນີ:້ ຂັ້້�ນສະຫຼຸຸບ� (5 ນາທີີ) - ໄພອັນັ ພິບິ ັດັ ທີ່່�ເກີີດຈາກການປ່ຽ່ ນແປງພູມູ ອາກາດ 1) ໃຫ້ນັກຮຽນແລກປ່ຽນໂປສະເຕີທສ່ີ ້າງຂນຶ້ ມາ ກັບນັກ ມີຫີ ຍັັງແດ່?່ ຮຽນກຸ່ມອນື່ . - ຈະເກີີດຫຍັງັ ຂຶ້້�ນຖ້າ້ ພູມູ ອາກາດຮ້ອ້ ນຂຶ້້�ນ? 2) ແຕລ່ ະກມຸ່ ຕອ້ ງໄດແ້ ລກປຽ່ ນປະໂຫຍກຄາໍ ເວາ້ົ ກຽ່ ວກບັ - ຈະເກີີດການປ່ຽ່ ນແປງຫຍັັງ ແລະ ມັັນສະແດງໃຫ້້ ເຫດຜົນ ແລະ ຜນົ ກະທົບຂອງການປຽ່ ນແປງພູມອາ ເຮົາົ ເຫັນັ ຫຍັງັ ແດ່?່ ກາດ ແລະ ສງິ່ ທີ່ແຕ່ລະຄນົ ສາມາດປະຕິບດັ ເພອ່ື ຫຸດຼ ຜອ່ ນຜນົ ກະທົບຂອງການປຽ່ ນແປງພມູ ອາກາດ. 10) ໃຫແ້ ຕ່ລະກມຸ່ ເລືອກອົງປະກອບໜ່ຶງ ຫຼື ສ່ງິ ໜຶ່ງ ລມຸ່ ນີ້ ເພອື່ ສົນທະນາ. - ຈະສົ່່�ງຜົົນກະທົບົ ແນວໃດຕໍ່່�: • ຄົນ ແລະ ສັດ? • ມະຫາສະໝດຸ , ແມນ່ ໍ້າ ແລະ ທະເລສາບ? • ເຂດຜະລດິ ກະສິກາໍ ແລະ ອາຫານ? • ຂ້ວົ ໂລກທ່ມີ ີນໍາ້ ກ້ອນປກົ ຫຸມ້ ແລະ ພາກພນ້ື ທີມ່ ີ ຫິມະ ແລະ ອາກາດໜາວເຢນັ . • ພ້ນື ດນິ . • ສະພາບອາກາດ ແລະ ລະດູການຕ່າງໆ? ການວດັ ແລະ ປະເມີນຜົນ ຄູສັງເກດການສນົ ທະນາ ແລະ ຄວາມເຂົ້າໃຈບດົ ຮຽນ ຂອງນັກຮຽນ ແລະ ຊ່ວຍເຫອຼື ຖ້ານັກຮຽນຕອ້ ງການ. 11) ຄໃູ ຫຕ້ າງໜ້າກຸ່ມແລກປ່ຽນຄວາມຄິດເຫັນ. ໑໖໗ 167

ບົົດທີີ 29 ເຕັັກໂນໂລຊີີ ແລະ ການນໍາໍ ໃຊ້ວ້ ິທິ ະຍາສາດ ເວລາ 2 ຊົ່�່ວໂມງ I. ຈຸຸດປະສົງົ ບ່ໍສາມາດອະທິບາຍການພັດທະນາຊ້ິນ ໃຫ້້ນັກັ ຮຽນສາມາດ: 0 ສວ່ ນໃດໜງ່ຶ ຂອງເຄອ່ື ງເຕກັ ໂນໂລຊີ ແລະ 1. ລະບເຸ ຄອ່ື ງໃຊ້ ຫືຼ ອປຸ ະກອນຕາ່ ງໆທໃ່ີ ຊໃ້ ນຊວີ ດິ ວິທີແກ້ໄຂບັນຫາໃນຊີວິດປະຈໍາວັນຂອງ ປະຈາໍ ວນັ ຂອງພວກເຮາົ ແລະ ອະທບິ າຍຄນຸ ປະ ເຮາົ . ໂຫຍດຂອງພວກມັນ. 2. ອະທິບາຍການພັດທະນາຊນິ້ ສວ່ ນໃດໜຶງ່ ຂອງ III. ເນື້້�ອໃນຕົ້້�ນຕໍໍ ເຄອື່ ງເຕັກໂນໂລຊີ ແລະ ວິທແີ ກ້ໄຂບນັ ຫາໃນ ຊວີ ດິ ປະຈາໍ ວນັ ຂອງເຮາົ . 1. ເຕັກໂນໂລຊີ ແມ່ນການປະຍກຸ ໃຊ້ຄວາມຮູ້ຂອງວິທະ ຍາສາດໃນທາງປະຕບິ ດັ .ເປາ້ົ ໝາຍຂອງວທິ ະຍາສາດ II. ການວັັດ ແລະ ປະເມີນີ ຜົົນ ຄກື ານສະແຫວງຫາຄວາມຮູ້ ເພອ່ື ໃຫເ້ ກດີ ຜນົ ປະໂຫຍດ. ເປາ້ົ ໝາຍຂອງເຄອ່ື ງເຕກັ ໂນໂລຊີ ແມນ່ ເພອ່ື ພດັ ທະນາ ສວສ ສະຫງວນລິຂະສິດ 1. ສງັ ເກດຄວາມຖກື ຕອ້ ງໃນການຕອບຄາໍ ຖາມ ແລະ ຜະລດິ ຕະພນັ , ເຄອ່ື ງມ,ື ເຄອ່ື ງກນົ ຈກັ ແລະ ອປຸ ະກອນ ປະຕບິ ດັ ກິດຈະກໍາ. ຕາ່ ງໆ ທຊ່ີ ່ວຍແກ້ໄຂບນັ ຫາ ແລະ ປັບປຸງຊີວິດການ 29 2. ນໍາໃຊ້ເກນການໃຫຄ້ ະແນນລຸມ່ ນີ້ ເພື່ອປະເມີນ ເປັນຢູ່ຂອງຄນົ ເຮົາ. ນັກຮຽນ. 2. ເຄື່ອງເຕກັ ໂນໂລຊີ ແບ່ງອອກເປັນຫຼາຍປະເພດ ເພືອ່ ຄະແນນ ອະທິບາຍການພັດທະນາຊ້ິນສ່ວນໃດ ໃຫ້ເໝາະສົມກບັ ແຕລ່ ະໜາ້ ວຽກ ເຊນ່ັ : ການສືສ່ ານ, ໜງ່ຶ ຂອງເຄອ່ື ງເຕກັ ໂນໂລຊີ ແລະ ວທິ ແີ ກ້ ການຄມົ ມະນາຄມົ ຂນົ ສົງ່ , ການກໍສ່ ້າງ, ກະສກິ ໍາ, ອຸດ ໄຂບັນຫາໃນຊວີ ິດປະຈາໍ ວນັ ຂອງເຮາົ ສາຫະກໍາ/ໂຄງລາ່ ງພື້ນຖານ, ການແພດ ແລະ ພະລງັ ອະທິບາຍການພັດທະນາຊ້ິນສ່ວນໃດ ງານ. 3. ແນວທາງໃນການດາໍ ລງົ ຊວີ ດິ ໃນເມອ່ື ກອ່ ນແມນ່ ແຕກ ໜງ່ຶ ຂອງເຄອ່ື ງເຕກັ ໂນໂລຊີ ແລະ ວທິ ແີ ກ້ ຕ່າງກບັ ແນວທາງການດາໍ ລົງຊວີ ິດໃນປັດຈຸບນັ ຍ້ອນ 3 ໄຂບັນຫາໃນຊີວິດປະຈໍາວັນຂອງເຮາົ ທີ່ ການປຽ່ ນແປງຂອງເຕກັ ໂນໂລຊຢີ າ່ ງກວາ້ ງຂວາງ. ເຕກັ ມີທຸກລາຍລະອຽດກ່ຽວກັບການແກ້ໄຂ ໂນໂລຊມີ ກີ ານປຽ່ ນແປງຢຕູ່ ະຫອຼ ດເວລາ ມສີ ງ່ິ ປະດດິ ສ້າງ ແລະ ນະວດັ ຕະກາໍ ອັນໃໝ່ເກີດຂ້ຶນ ຕາມຄວາມ ບນັ ຫາ, ຄຸນປະໂຫຍດ ແລະ ການປຽ່ ນ ກາ້ ວໜ້າໃນດາ້ ນຄວາມຮູ້ ແລະ ຄວາມເຂົ້າໃຈທາງ ວິທະຍາສາດ. ແປງໄປຕາມແຕລ່ ະໄລຍະເວລາ. 4. ເຄ່ອື ງເຕັກໂນໂລຊໃີ ໝໆ່ ໄດ້ຖກື ອອກແບບມາ ເພືອ່ ພດັ ທະນາຄນຸ ນະພາບການດາໍ ລງົ ຊວີ ດິ ຂອງພວກເຮາົ ອະທິບາຍການພັດທະນາຊ້ິນສ່ວນໃດ ຊ່ວຍໃຫ້ພວກເຮົາມຄີ ວາມສະດວກສະບາຍຂ້ນຶ , ແກ້ ໄຂບັນຫາຕາ່ ງໆ, ເຮັດໃຫ້ວຽກງານໄວຂນ້ຶ , ມີປະສິດ ໜງຶ່ ຂອງເຄ່ອື ງເຕັກເຕັກໂນໂລຊີ ແລະ ວິ ທິພາບ ແລະ ງ່າຍຂ້ຶນ, ປະຫຍດັ ເວລາ, ປະຫຍດັ ເງນິ , ຫຼຸດການໃຊແ້ ຮງງານ ແລະ ພະລງັ ງານທ່ຕີ ້ອງການລົງ 2 ທີແກ້ໄຂບັນຫາໃນຊີວິດປະຈໍາວັນຂອງ ເພອ່ື ປະຕບິ ດັ ໜາ້ ວຽກໃຫສ້ າໍ ເລດັ , ປບັ ປງຸ ວທິ ກີ ານເຮດັ ເຮາົ ທມ່ີ ລີ າຍລະອຽດບາງສວ່ ນກຽ່ ວກບັ ວຽກ ແລະ ເພີ່ມທາງເລືອກໃຫ້ຫາຼ ຍຂ້ຶນ. ການແກໄ້ ຂບນັ ຫາ, ຄຸນປະໂຫຍດ ແລະ ການປຽ່ ນແປງໄປຕາມແຕ່ລະໄລຍະ. ອະທບິ າຍການພດັ ທະນາຊນ້ິ ສວ່ ນໃດໜງ່ຶ 1 ຂອງເຄອ່ື ງເຕກັ ໂນໂລຊີ ແລະ ວທິ ແີ ກໄ້ ຂ ບັນຫາໃນຊວີ ດິ ປະຈໍາວນັ ຂອງເຮາົ ໂດຍ ການຊວ່ ຍເຫອືຼ ຈາກຄ.ູ 168 ໑໖໘

IV. ສື່່�ການຮຽນການສອນ ດິິດຂຶ້້�ນ ເພື່່�ອຊ່່ວຍໃຫ້້ຊີີວິິດຂອງເຮົາົ ງ່່າຍຂຶ້້�ນ? 29 - ເຄື່່�ອງໃຊ້້ເຫຼົ່ � ານີ້້�ມາຈາກໃສ? 1. ຊົວ່ ໂມງທີ 1: ປ້ມຶ ແບບຮຽນ ປ. 3 ແລະ ປ.4 - ເປັນັ ຫຍັງັ ພວກມັນັ ຈຶ່່�ງຖືກື ປະດິດິ ສ້າ້ ງຂຶ້້�ນ? 2. ຊ່ົວໂມງທີ 2: ວພີ ດັ . - ນັກັ ຮຽນເອີ້້�ນອຸຸປະກອນເຫຼົ່�ານີ້້�ວ່່າແນວໃດ? 2) ໃຫນ້ ກັ ຮຽນລາຍງານ. V. ກິິດຈະກໍໍາການຮຽນການສອນ 3) ຄູໃຫ້ນກັ ຮຽນເບ່ງິ ຮບູ ແລະ ອ່ານຂໍ້ມນູ ຢໃູ່ ນປຶ້ມແບບ ຮຽນຂ້ທໍ ີ 1. ຊົ່່�ວໂມງທີີ 1 ເຕັກໂນໂລຊີ ແມ່ນການປະຍກຸ ໃຊ້ຄວາມຮຂູ້ ອງວິ ຂັ້້�ນນໍໍາເຂົ້້�າສູ່ບ�່ ົົດຮຽນ (5 ນາທີີ) ທະຍາສາດໃນທາງປະຕບິ ດັ . ເປົ້າໝາຍຂອງວິທະຍາ ສາດຄກື ານສະແຫວງຫາຄວາມຮູ້ ເພອ່ື ໃຫເ້ ກດີ ຜນົ ປະ 1) ຄນູ ໍາພານກັ ຮຽນທວນຄນື ບົດທີ 29 ໃນປມຶ້ ແບບຮຽນ ໂຫຍດ. ເປ້າົ ໝາຍຂອງເຄ່ືອງເຕກັ ໂນໂລຊີ ແມນ່ ເພື່ອ ຂອງຂັ້ນ ປ. 3 ກຽ່ ວກັບເຄ່ືອງກົນງາ່ ຍດາຍ ໂດຍໃຫ້ ພັດທະນາຜະລິດຕະພັນ, ເຄອື່ ງມ,ື ເຄ່ືອງກນົ ຈກັ ແລະ ເບງ່ິ ຮູບລ້ໍຍຢູ້ ໃູ່ ນຂທໍ້ ີ 4 ພອ້ ມທງັ ອ່ານຂມ້ໍ ນູ ຂອງມນັ . ອປຸ ະກອນຕາ່ ງໆ ທີຊ່ ວ່ ຍແກ້ໄຂບັນຫາ ແລະ ປັບປງຸ ຊີວິດການເປັນຢູ່ຂອງຄນົ ເຮາົ . 2) ຄູຕງັ້ ຄໍາຖາມ: - ເປັັນຫຍັັງມັນັ ຈຶ່່�ງອອກແບບມາຄືແື ນວນັ້້�ນ? 2. ຄວາມສໍໍາຄັນັ ຂອງເຕັັກໂນໂລຊີີ - ແຕ່່ລະພາກສ່ວ່ ນເຮັັດວຽກແນວໃດ? - ແຕ່່ລະພາກສ່ວ່ ນມັັນຊ່່ວຍຫຍັງັ ແດ່່? ຄໃູ ຫນ້ ກັ ຮຽນສງັ ເກດ ແລະ ສກຶ ສາຂມ້ໍ ນູ ຢໃູ່ ນປມ້ຶ ແບບຮຽນ - ຕີີນລໍ້້�ເຮັດັ ໜ້້າທີ່່�ຫຍັັງ? ແກນລໍ້້�ເດ? ມືຈື ັັບເດ? ທາງ ຂ້ໍທີ 2 ກຽ່ ວກບັ ຄວາມສາໍ ຄນັ ຂອງເຕກັ ໂນໂລຊີ ແລະ ໃຫນ້ ກັ ທີ່່�ລາດເນີີນເດ ຊ່່ວຍຫຍັັງ? ຮຽນອາ່ ນຂຄ້ໍ ວາມຕາ່ ງໆໄປພອ້ ມໆກນັ ດງ່ັ ລມຸ່ ນ:ີ້ 3) ນັກຮຽນໃຊຂ້ ໍ້ມນູ ຢູ່ໃນປ້ຶມແບບຮຽນ ເພ່ອື ອະທິບາຍ ເຄ່ອື ງເຕັກໂນໂລຊໃີ ໝ່ໆໄດຖ້ ກື ອອກແບບເພອື່ : ຕາມຄວາມເຂ້ົາໃຈຂອງຕົນເອງວ່າ ລ້ໍຍຊູ້ ວ່ ຍແຮງຄນົ - ຊ່່ວຍຍົກົ ລະດັບັ ຄຸນຸ ນະພາບຂອງຄົົນເຮົາົ ໃຫ້ດ້ ີີຂຶ້້�ນ. ເຮົາແນວໃດ. - ຊ່ວ່ ຍໃຫ້້ຄົນົ ເຮົົາສະດວກສະບາຍຂຶ້້�ນ. - ຊ່່ວຍແກ້້ໄຂບັັນຫາຕ່າ່ ງໆ. 4) ຄອູ ະທບິ າຍວາ່ ໃນບດົ ຮຽນນນ້ີ ກັ ຮຽນຈະໄດເ້ ບງ່ິ ຫາຼ ຍໆ - ຊ່ວ່ ຍເຮັັດໃຫ້ກ້ ານເຮັັດວຽກມີຄີ ວາມວ່່ອງໄວຂຶ້້�ນ. ສງ່ິ ທໄ່ີ ດປ້ ະດດິ ສາ້ ງຂນ້ຶ ຕາມຄວາມຮທູ້ າງວທິ ະຍາສາດ - ຊ່່ວຍໃຫ້້ປະສິດິ ທິິພາບ ແລະ ງ່່າຍຂຶ້້�ນ. ເພື່ອຊວ່ ຍຄົນເຮົາໃຫ້ມີຊີວິດທ່ີງ່າຍຂນ້ຶ ບົດຮຽນນີກ້ ່ຽວ - ຊ່່ວຍປະຢັັດເວລາ. ກບັ ວທິ ະຍາສາດ ແລະ ເຕກັ ໂນໂລຊ.ີ - ຊ່່ວຍປະຢັດັ ເງິນິ . - ຊ່ວ່ ຍຫຼຸຸ�ດແຮງງານ ແລະ ພະລັງັ ງານຂອງເຮົາົ . ແນວທາງສາໍ ລບັ ຫອ້ ງຄວບ: ຖາ້ ຄຕູ ອ້ ງໄດ້ສອນຂ້ນັ ອື່ນ - ຊ່ວ່ ຍປັັບປຸຸງວິິທີີການເຮັັດສິ່່�ງຕ່່າງໆ. ນໍາ ໃຫ້ຄູຂຽນຄາໍ ຖາມດາ້ ນເທງິ ໃສກ່ ະດານ ແລວ້ ໃຫ້ນັກຮຽນ - ຊ່່ວຍເພີ່່�ມທາງເລືອື ກໃຫ້ຫ້ ຼາຼ ຍຂຶ້້�ນ. ແຕມ້ ຮບູ ລຍ້ໍ ູ້ ແລະ ໝາຍຊໃ່ື ສພ່ າກສວ່ ນຕາ່ ງໆຂອງມນັ ພອ້ ມ ທງັ ຂຽນການເຮັດວຽກຂອງມນັ . ເມ່ອື ຄສູ າໍ ເລດັ ການສອນຂັນ້ ແນວທາງສາໍ ລບັ ຫອ້ ງຄວບ: ຖາ້ ຄູຕອ້ ງໄດ້ສອນຂ້ັນອື່ນ ອືນ່ ແລວ້ ໃຫ້ກບັ ຄນື ມາ ຂ້ນັ ປ.4 ແລະ ໃຫ້ນກັ ຮຽນແລກປຽ່ ນ ນໍາ ໃຫນ້ ກັ ຮຽນເລອື ກເອາົ ຮບູ ເຄືອ່ ງໃຊ້ເຕັກໂນໂລຊອີ ນັ ໜຶ່ງ ຮບູ ແລະ ຂມໍ້ ນູ ຂອງລ້ຍໍ ທູ້ ່ີໄດ້ແຕມ້ ໄປນັ້ນ. ແລະ ຂຽນລາຍການທງັ ໝດົ ກຽ່ ວກບັ ເຫດຜນົ ວາ່ ເປນັ ຫຍງັ ເຄອ່ື ງ ໃຊທ້ ່ເີ ລອື ກນນັ້ ຈ່ຶງສາໍ ຄັນ ຫຼື ມນັ ຊວ່ ຍຄົນເຮາົ ແນວໃດ. ເມອ່ື ຄູ ຂັ້້�ນຈັດັ ກິິດຈະກໍໍາການຮຽນ (20 ນາທີີ) ສໍາເລດັ ການສອນຂນ້ັ ອນື່ ແລວ້ ໃຫກ້ ບັ ຄນື ມາ ຂ້ນັ ປ.4 ແລະ ໃຫ້ນັກຮຽນອະທິບາຍເຄື່ອງໃຊ້ເຕັກໂນໂລຊີທີ່ໄດ້ເລືອກໄປ 1. ເຕັັກໂນໂລຊີີ ແມ່່ນຫຍັັງ? ນັ້ນພອ້ ມທງັ ແລກປ່ຽນລາຍການຄວາມສາໍ ຄັນຂອງມນັ . 1) ຄໃູ ຫ້ນກັ ຮຽນລະດມົ ຄວາມຄດິ ເປັນກມຸ່ ຕາມຄໍາຖາມ 3. ປະເພດເຄື່່�ອງໃຊ້້ເຕັກັ ໂນໂລຊີີ ດງັ່ ນ:ີ້ - ນັກັ ຮຽນມີເີ ຄື່່�ອງໃຊ້ໃ້ ນເຮືອື ນອັນັ ໃດແດ່່ ທີ່່�ໄດ້ຖ້ ືກື ປະ 1) ໃຫນ້ ັກຮຽນເບ່ງິ ປຶ້ມແບບຮຽນຂໍທ້ ີ 2 ແລະ ອາ່ ນລາຍ ການຂອງປະເພດເຕກັ ໂນໂລຊ.ີ ຄຕູ ອ້ ງກວດເບງ່ິ ຄວາມ ໑໖໙ 169

ເຂາ້ົ ໃຈຂອງນກັ ຮຽນກຽ່ ວກບັ ຄວາມໝາຍຂອງເຕກັ ໂນ ຕວົ ຢ່າງຂອງເຄ່ອື ງ ປະເພດຂອງເຄອ່ື ງ ຄນຸ ປະໂຫຍດ (ຢ່າງໜອ້ ຍ ໂລຊີແຕລ່ ະປະເພດ: ເຕັກໂນໂລຊີ ເຕັກໂນໂລຊີ 2 ຄຸນປະໂຫຍດ) - ການສື່່�ສານ. - ຄົມົ ມະນາຄົມົ ຂົົນສົ່່�ງ. - ກໍ່່�ສ້້າງ. - ກະສິກິ ໍາໍ . - ການແພດ. - ພະລັງັ ງານ. - ອຸຸດສາຫະກໍໍາ/ພື້້�ນຖານໂຄງລ່່າງ. 2) ໃຫນ້ ັກຮຽນເຮັດວຽກເປັນກຸມ່ ເພ່ອື ເບິ່ງຮບູ ເຄອ່ື ງເຕັກ ການວດັ ແລະ ປະເມນີ ຜົນ ໂນໂລຊແີ ຕ່ລະປະເພດຢູໃ່ ນປ້ມຶ ແບບຮຽນຂທ້ໍ ີ 1 ແລະ 2. ຊຶ່ງນັກຮຽນຕ້ອງປະຕບິ ດັ ດງ່ັ ລຸ່ມນີ້: ຄູສັງເກດຄວາມຖືກຕ້ອງໃນການອະທິບາຍຄຸນປະ - ຈັດັ ແບ່ງ່ ປະເພດເຄື່່�ອງເຕັກັ ໂນໂລຊີ.ີ ໂຫຍດຂອງເຄື່ອງເຕກັ ໂນໂລຊີ ແລະ ໃຫ້ການຊວ່ ຍເຫອືຼ - ຢ່າ່ ງໜ້ອ້ ຍຕ້ອ້ ງໃຫ້້ 1 ຕົວົ ຢ່າ່ ງໃສ່ແ່ ຕ່ລ່ ະປະເພດຂອງ ຖາ້ ຈໍາເປັນ. ເຄື່່�ອງເຕັກັ ໂນໂລຊີ.ີສວສ ສະຫງວນລິຂະສິດ ຂັ້້�ນສະຫຼຸຸບ� (5 ນາທີ)ີ - ອະທິບິ າຍຄຸຸນປະໂຫຍດຂອງມັັນ. 29 ການວດັ ແລະ ປະເມີນຜົນ ໃຫນ້ ກັ ຮຽນແລກປຽ່ ນຕາຕະລາງເຄອ່ື ງໃຊ/້ ອປຸ ະກອນຂອງ ຕນົ ເອງມາແລກປຽ່ ນກັບໝູພ່ າຍໃນກຸ່ມ. ຄສູ ງັ ເກດຄວາມພອ້ ມໃນການປະຕບິ ດັ ກດິ ຈະກາໍ ແລະ ຊົ່ວ່� ໂມງທີີ 2 ຄວາມຖືກຕ້ອງໃນການອະທິບາຍການນໍາໃຊ້ເຄ່ືອງໃຊ້ ຂັ້້�ນນໍໍາເຂົ້້�າສູ່�ບ່ ົົດຮຽນ (5 ນາທີີ) ຕ່າງໆຂອງນັກຮຽນ ແລະ ໃຫ້ການຊວ່ ຍເຫຼືອຖ້າຈໍາເປນັ . ຂັ້້�ນຝຶກຶ ປະຕິິບັດັ ແລະ ນໍໍາໃຊ້້ (20 ນາທີ)ີ 1) ຄວູ າງປ້ມຶ 1ຫົວທີຂ່ ້ອນຂາ້ ງມນີ ໍ້າໜັກໃສ່ເທິງໜາ້ ໂຕະ ແລະ ໃຫນ້ ກັ ຮຽນຈັບຄູ່ ຈາກນນ້ັ ໃຫ້ນກັ ຮຽນແຕລ່ ະຄູ່ 4. ຄຸຸນປະໂຫຍດຂອງເຄື່່�ອງໃຊ້້ເຕັກັ ໂນໂລຊີີ ສະເໜວີ ທິ ຕີ າ່ ງໆໃນການເຄອ່ື ນຍາ້ ຍປມ້ຶ ຈາກດາ້ ນໜງ່ຶ ຂອງໂຕະໄປຫາອກີ ດາ້ ນໜ່ງຶ ໂດຍບ່ໃໍ ຫ້ພາກສ່ວນໃດ 1) ຄໃູ ຫ້ນກັ ຮຽນແຕລ່ ະຄນົ ລະບເຸ ຄ່ືອງໃຊ້ ຫືຼ ອປຸ ະກອນ ພາກສວ່ ນໜງຶ່ ຂອງຮ່າງກາຍຖືກປຶ້ມ ຫຼື ໂຕະ. ຕ່າງໆ ທີນ່ ັກຮຽນເຫັນວາ່ ສໍາຄັນທີສ່ ດຸ ສາໍ ລັບນກັ ຮຽນ ຊຶ່ງນັກຮຽນຕ້ອງຄດິ ຫາ 3 ຕວົ ຢ່າງຈາກປະເພດຂອງ 2) ໃຫນ້ ກັ ຮຽນແລກປຽ່ ນຄວາມຄດິ ເຫນັ ຕາມຄາໍ ຖາມດງັ່ ເຄອື່ ງເຕັກໂນໂລຊີ. ລມຸ່ ນີ:້ - ນັັກຮຽນຈະເຮັດັ ແນວໃດ? 2) ຈາກນັນ້ ຄໃູ ຫ້ນກັ ຮຽນແຕ່ລະຄົນຂຽນລາຍການເຄ່ອື ງ - ນັກັ ຮຽນມີີວິທິ ີແີ ກ້້ໄຂບັນັ ຫານີ້້�ແນວໃດ? ເຕັກໂນໂລຊ,ີ ເຄືອ່ ງໃຊໄ້ ຟຟ້າ ຫືຼ ອຸປະກອນຕ່າງໆທ່ີ - ນັກັ ຮຽນຈະໃຊ້ອ້ ຸປຸ ະກອນຫຍັັງມາຊ່່ວຍ? ນໍາໃຊ້ໃນຊວີ ິດປະຈາໍ ວັນ ຢາ່ ງໜອ້ ຍ 5 ຕົວຢາ່ ງ ແລະ - ອຸຸປະກອນໃດທີ່່�ຈະນໍາໍ ໃຊ້້ເພື່່�ອຍູ້້� ຫຼືື� ດຶຶງປຶ້້�ມທີ່່�ວາງຢູ່່� ບອກວາ່ ພວກມນັ ແມນ່ ເຄອ່ື ງເຕກັ ໂນໂລຊປີ ະເພດໃດ ເທິິງໂຕະນັ້້�ນ? ຈາກນ້ັນອະທິບາຍຄນຸ ປະໂຫຍດຂອງພວມກັນ ຢ່າງ ໜອ້ ຍ 2 ຄນຸ ປະໂຫຍດຕ່ໍ 1 ຕວົ ຢາ່ ງໃສຕ່ າຕະລາງລຸມ່ 3) ຄູອະທິບາຍວິທະຍາສາດ ດັ່ງລຸມ່ ນ:້ີ ນ:້ີ ຄວາມແຮງ ຈາກການກະທົບຂອງວດັ ຖຸໜງ່ຶ ໃສ່ວັດ ຖອຸ ່ືນ ເຮັດໃຫ້ເກີດແຮງຍູ ຫຼື ແຮງດຶງ 4) ຄອູ ະທບິ າຍເພມ່ີ ຕມ່ື ວາ່ ໃນຊວ່ົ ໂມງນ້ີ ພວກເຮາົ ຈະຮຽນ ກຽ່ ວກບັ ການໃຊວ້ ທິ ະຍາສາດແລະເຕກັ ໂນໂລຊີເພ່ືອ ແກບ້ ນັ ຫາຕ່າງໆໃນຊວີ ດິ ປະຈາໍ ວນັ ຂອງພວກເຮາົ . 170 ໑໗໐

ແນວທາງສາໍ ລບັ ຫອ້ ງຄວບ: ຖາ້ ຄູຕອ້ ງໄດ້ສອນຂັ້ນອືນ່ ພນັ , ການໃຊ້ວດັ ຖຸດິບແບບໃໝ່ ແລະ ການນໍາໃຊ້ 29 ນາໍ ໃຫ້ນັກຮຽນເຮດັ ການທດົ ລອງ ແລະ ເຄື່ອນຍາ້ ຍປຶມ້ ທ່ີມີ ເຄອ່ື ງກນົ ຈກັ ຢາ່ ງກວາ້ ງຂວາງ. ນາໍ້ ໜກັ ຈາກສນົ ໂຕະດາ້ ນໜງ່ຶ ໄປຫາອກີ ດາ້ ນໜງ່ຶ ໂດຍບຕ່ໍ ອ້ ງ 5) ຄໃູ ຫນ້ ກັ ຮຽນ ສນົ ທະນາເປນັ ກມຸ່ ກຽ່ ວກບັ ຕວົ ຢາ່ ງທຫ່ີ າຼ ກ ໃຫ້ຮາ່ ງກາຍຖືກປ້ມຶ ຫືຼ ໂຕະ. ນັກຮຽນສາມາດໃຊ້ອປຸ ະກອນ ຫາຼ ຍຂອງອປຸ ະກອນທໃ່ີ ຫແ້ ສງສະຫວາ່ ງຢໃູ່ ນປມ້ຶ ແບບ ຕາ່ ງໆທີມ່ ໃີ ນຫ້ອງ. ເມື່ອຄູສໍາເລັດການສອນຂັ້ນອນື່ ແລວ້ ໃຫ້ ຮຽນຂທໍ້ ີ 4. ກັບຄນື ມາ ຂ້ັນ ປ.4 ແລະ ໃຫ້ນັກຮຽນແລກປ່ຽນຄວາມຄດິ - ເຄື່່�ອງໃຊ້ປ້ ະເພດນີ້້�ຊ່່ວຍແກ້້ໄຂບັັນຫາໃດແດ່່ຂອງ ເຫັນໃນການແກບ່ ັນຫາການເຄືອ່ ນຍາ້ ຍປ້ຶມ. ເຮົົາ? ຂັ້້�ນຈັັດກິດິ ຈະກໍໍາການຮຽນ (15 ນາທີີ) - ເຄື່່�ອງໃຊ້ປ້ ະເພດນີ້້�ຊ່ວ່ ຍແກ້ໄ້ ຂບັນັ ຫາແນວໃດ? 5. ເຕັກັ ໂນໂລຊີີ ແລະ ການນໍາໍ ໃຊ້ວ້ ິິທະຍາສາດຢູ່�ໃ່ ນ ມັນັ ເຮັດັ ໜ້າ້ ທີ່່�ຫຍັງັ ? ຊີວີ ິິດປະຈໍໍາວັັນ - ໃນແຕ່ລ່ ະໄລຍະມີີການປັັບປ່ຽ່ ນພັັດທະນາການ 1) ຄູໃຫນ້ ກັ ຮຽນ ຈບັ ຄ່ສູ ນົ ທະນາກຽວກບັ ວິພັດແບບເກາ່ົ ອອກແບບອຸຸປະກອນປະເພດນີ້້� ຄືແື ນວໃດ? ແລະ ຖາມນກັ ຮຽນດັງ່ ນ້ີ: - ເຄື່່�ອງໃຊ້້ປະເພດນີ້້� ມີີຄຸຸນປະໂຫຍດຫຍັັງແດ່ຕ່ ໍ່່�ຄົນົ - ອັັນໃດຄືບື ັັນຫາຂອງອຸປຸ ະກອນນີ້້�ໃນແຕ່ກ່ ່່ອນ ທີ່່�ຄົນົ ເຮົາົ ພະຍາຍາມປັັບປຸຸງແກ້ໄ້ ຂ? ເຮົົາ? - ມັັນເຮັດັ ໜ້າ້ ທີ່່�ຫຍັງັ ? ເຮັດັ ວຽກແນວໃດ? 6) ໃຫນ້ ັກຮຽນ 1-2 ຄນົ ແລກປ່ຽນຄວາມຄດິ ເຫັນ. - ປະຈຸບຸ ັນັ ນີ້້�ມີເີ ຄື່່�ອງເຕັກັ ໂນໂລຊີທີ ີ່່�ທັນັ ສະໄໝກວ່າ່ ແຕ່່ ກ່່ອນ ທີ່່�ເຮັັດໃຫ້ເ້ ຮົາົ ເຢັນັ ມີອີ ັັນໃດແດ່່? ການວັດ ແລະ ປະເມນີ ຜົນ - ຍ້້ອນຫຍັງັ ເຄື່່�ອງໃຊ້້ ຫຼືື� ອຸປຸ ະກອນຕ່າ່ ງໆ ມີກີ ານປັັບ ຄູສງັ ເກດການສນົ ທະນາ ແລະ ຄວາມເຂົ້າໃຈບົດຮຽນ ປ່ຽ່ ນທຸກຸ ເວລາ? ຂອງນັກຮຽນ ແລະ ໃຫ້ການຊ່ວຍເຫອຼື ຖາ້ ຈໍາເປັນ. 2) ໃຫນ້ ັກຮຽນແລກປ່ຽນຄວາມຄິດເຫັນ. ຂັ້້�ນຝຶກຶ ປະຕິບິ ັດັ ແລະ ນໍໍາໃຊ້້ (20 ນາທີ)ີ 3) ຄໃູ ຫນ້ ກັ ຮຽນເບງ່ິ ຮບູ ໃນປມ້ຶ ແບບຮຽນຂທ້ໍ ີ 3 ແລະ ອາ່ ນ 6. ເຕັກັ ໂນໂລຊີີ ແລະ ການແກ້ໄ້ ຂບັນັ ຫາ ຂມໍ້ ູນກຽ່ ວກັບວພີ ດັ . 1) ຄູໃຫນ້ ກັ ຮຽນເຮັດວຽກເປນັ ກຸ່ມ ແຕລ່ ະກມຸ່ ຈະເລືອກ ແນວທາງສາໍ ລບັ ຫອ້ ງຄວບ: ຖ້າຄຕູ ອ້ ງໄດ້ສອນຂັ້ນອ່ືນ ເອາົ ຕວົ ຢາ່ ງຂອງເຄອ່ື ງໃຊໃ້ ນຍກຸ ແຕກ່ ອ່ ນ ຈາກປມ້ຶ ແບບ ນາໍ ໃຫນ້ ກັ ຮຽນແຕມ້ ການປຽ່ ນແປງຂອງວທີ ຜ່ີ າ່ ນໄລຍະເວລາ ຮຽນຂທໍ້ ີ 4 ບ່ວໍ າ່ ຈະເປັນການຄມົ ມະນາຄົມຂນົ ສົງ່ , ອນັ ຍາວນານ ພ້ອມທັງຂຽນປະໂຫຍກຄໍາເວ້າົ ໃດໜຶ່ງກຽ່ ວກັບ ການສສ່ື ານ, ພະລງັ ງານ ຫຼື ກະສິກາໍ (ບ່ແໍ ມນ່ ອປຸ ະ ຮບູ ແບບການປຽ່ ນແປງຂອງມນັ . ເມອ່ື ຄສູ າໍ ເລດັ ການສອນຂນ້ັ ກອນຜະລດິ ແສງ) ແລະ ສາ້ ງໂປສະເຕີຕາມເຄື່ອງໃຊ້ ອ່ນື ແລ້ວ ໃຫກ້ ັບຄືນມາ ຂນ້ັ ປ.4 ແລະ ໃຫ້ນັກຮຽນແລກປຽ່ ນ ທີນ່ ກັ ຮຽນໄດ້ເລອື ກນ້ນັ . ຮູບແຕ້ມ ແລະ ປະໂຫຍກຄາໍ ເວ້ົາທີໄ່ ດ້ຂຽນນ້ັນ. 2) ນກັ ຮຽນແຕລ່ ະກມຸ່ ຕອ້ ງໄດປ້ ະຕບິ ດັ ຕາມສງ່ິ ທຢ່ີ ໃູ່ ນປມ້ຶ 4) ຄໃູ ຫ້ນກັ ຮຽນອ່ານພ້ອມໆ ກັນກຽ່ ວກບັ ການປຽ່ ນແປງ ແບບຮຽນ. ເຕກັ ໂນໂລຊີດ່ງັ ນ:ີ້ - ຂຽນປະເພດຂອງເຄື່່�ອງໃຊ້ເ້ ຕັກັ ໂນໂລຊີທີ ີ່່�ນັກັ ຮຽນໄດ້້ ການດໍາລົງຊີວິດໃນເມື່ອກ່ອນ ແມ່ນແຕກຕາ່ ງກບັ ເລືອື ກໃສ່ໃ່ ຈກາງຂອງເຈ້ຍ້ ເຊັ່່�ນ: ການຄົມົ ມະນາຄົມົ ການດາໍ ລງົ ຊວີ ດິ ໃນປດັ ຈບຸ ນັ ຍ້ອນການປຽ່ ນແປງຂອງ ຂົນົ ສົ່່�ງ, ການສື່່�ສານ, ກະສິິກໍາໍ , ພະລັັງງານ. ເຕກັ ໂນໂລຊີຢ່າງກວ້າງຂວາງ, ເຕກັ ໂນໂລຊີມີການ - ພັບັ ເຈ້ຍ້ ເປັນັ 4 ສ່ວ່ ນ ແລະ ຂຽນຫົວົ ຂໍ້້�ໃສ່ແ່ ຕ່ລ່ ະສ່ວ່ ນ ປ່ຽນແປງຢູຕ່ ະຫອຼ ດເວລາ ມີສ່ງິ ປະດດິ ສາ້ ງ ແລະ ນະ ດັ່່�ງລຸ່່�ມນີ້້�: ວດັ ຕະກາໍ ອນັ ໃໝເ່ ກດີ ຂນ້ຶ ຕາມຄວາມກາ້ ວໜ້າໃນ • ບັັນຫາ. ດ້ານຄວາມຮູ້ ແລະ ຄວາມເຂາົ້ ໃຈທາງວິທະຍາສາດ. • ວິທິ ີີແກ້້ໄຂ. ການພດັ ທະນາທາງເຕກັ ໂນໂລຊີ ປະກອບມກີ ານສາ້ ງ • ການປ່ຽ່ ນແປງ. ທັກສະຄວາມຮູໃ້ ໝ່, ຄວາມໝາຍໃໝຂ່ ອງຜະລດິ ຕະ • ຄຸນຸ ປະໂຫຍດ. ໑໗໑ 171

ສວສ ສະຫງວນລິຂະສິດ - ຂຽນຄໍາໍ ອະທິບິ າຍໃສ່ແ່ ຜນວາດແຕ່ລ່ ະຫົວົ ຂໍ້້�ຢູ່່�ໃນປຶ້້�ມ ແບບຮຽນຂໍ້້�ທີີ 4. - ແຕ້ມ້ ຮູບູ ຂອງເຄື່່�ອງເຕັກັ ໂນໂລຊີີ ທີ່່�ທັນັ ສະໃໝໃນປະ ຈຸບຸ ັນັ ໃນກ້ອ້ ງຫົວົ ຂໍ້້�ຂອງປະເພດເຄື່່�ອງເຕັກັ ໂນໂລຊີ.ີ ການວດັ ແລະ ປະເມີນຜົນ ຄູສັງເກດການສົນທະນາ ແລະ ໃຊ້ເກນການໃຫ້ຄະ ແນນ. ຂັ້້�ນສະຫຼຸບ�ຸ (5 ນາທີ)ີ 1) ໃຫນ້ ກັ ຮຽນສະຫບຸຼ ກຽ່ ວກບັ ຄວາມສາໍ ຄນັ ໃນການນາໍ ໃຊ້ ວິທະຍາສາດເຂົ້າໃນຊວີ ດິ ປະຈໍາວັນ. 2) ໃຫ້ນກັ ຮຽນແລກປຽ່ ນໂປສະເຕຂີ ອງກຸມ່ ແລະ ຕອບ ຄໍາຖາມ ກ່ຽວກບັ ຕົວຢ່າງເຄ່ືອງໃຊ້ເຕກັ ໂນໂລຊທີ ີ່ໄດ້ ເລືອກ ແລະ ຄວາມສໍາຄນັ ຂອງມນັ . 29 3) ໃຫນ້ ກັ ຮຽນຜທູ້ ຍ່ີ ງັ ບເ່ໍ ຂາ້ົ ໃຈດຂີ ນ້ຶ ສະຫບຸຼ ກອ່ ນ ຈາກນນ້ັ ຄູ ແລະ ນກັ ຮຽນທງັ ໝດົ ຊວ່ ຍກນັ ແນະນາໍ ແລະ ສະຫບຸຼ ໄປພ້ອມໆກນັ . 172 ໑໗໒

ຄ່ມູ ຄື ູ ວທິ ະຍາສາດ ແລະ ສ່ງິ ແວດລອ້ ມ ຊັ້ນປະຖົມສກຶ ສາ ປທີ ີ 4 ພິມທີ່ ບລໍ ສິ ດັ ສີຣວິ ດັ ທະນາອນິ ເຕີພິນ ຈາໍ ກັດມະຫາຊົນ ຕາມທະບຽນພມິ 054ວພຈ03032022 ຈໍານວນ 14.200 ຫົວ ຂະໜາດ 21x29,7 ຊ​ ຕ ສະໜບັ ສະໜນູ ໂ​ ດຍ ລັດຖ​ ະບ​ າ​ ນອົດສະຕຣາລີ ແລະ ງົບປ​ ະມ​ ານແ​ ຫ່ງລ​ ດັ ISBN 978-9932-16-009-9 ສະຫ​ ງວນລ​ ຂິ​ ະສ​ ິດ ແຈກຢາຍລາ້