ວິທະຍາສາດ ແລະ ສິ່ງແວດລ້ອມ ປ.4 (TGnatsc_4)

ຄ່ມູ ຄື ູ ວທິ ະຍາສາດ ແລະ ສິ່ງແວດລ້ອມ 4ຊັ້ນປະຖມົ ສກຶ ສາ ປີທີ ກະຊວງສຶກສາທິການ ແລະ ກິລາ ສະຖາບນັ ຄ້ນົ ຄວາ້ ວທິ ະຍາສາດການສຶກສາ 2022

ຄມູ່ ືຄູ ວທິ ະຍາສາດ ແລະ ສິ່ງແວດລ້ອມ ຊນັ້ ປະຖົມສກຶ ສາ ປີທີ 4 ຮຽບຮຽງໂດຍ: ທາ ສອນເພດັ ບານໃຈ ມາລາວົງ ກວດແກ້ໂດຍ: ອຸທດິ ທິບມະນີ ແສງເງິນ ໄວຍາກອນ ບານໃຈ ມາລາວົງ ແຕ້ມຮູບໂດຍ: ເລີດວິໄລ ສິນບນັ ດິດ ພມິ ເຂົ້າໜາ້ ໂດຍ: ບຸນຜົງ ສລີ າເດດ ກະຊວງສກຶ ສາທກິ ານ ແລະ ກິລາ ສະຖາບນັ ຄນົ້ ຄວາ້ ວທິ ະຍາສາດການສຶກສາ 2022

ສວສ ສະຫງວນລິຂະສິດດວ້ ຍການຮວ່ ມມືກວດຜ່ານ ແລະ ປະກອບຄໍາເຫນັ ຈາກ: ຖາວອນ ອດຸ ົມສິນ ບນັ ຈງົ ລັດທະວນັ ຕລຸ າພອນ ແກວ້ ແກນ່ ໂດຍໄດຮ້ ັບການຊ່ວຍເຫຼືອທາງດ້ານວິຊາການຈາກລັດຖະບານອົດສະຕຣາລີ With technical support from the Australian Government

ຄໍານາໍ ປ້ືມຄູມ່ ືຄູວຊິ າວທິ ະຍາສາດ ແລະ ສິງ່ ແວດລອ້ ມຊ້ັນປະຖມົ ສຶກສາ ປທີ ີ 4 ເຫ້ມັຼ ນີໄ້ ດ້ຮຽບຮຽງຂ້ນຶ ຕາມຫຼັກສູດຊ້ັນ ປະຖມົ ສກຶ ສາສະບັບປບັ ປຸງ ປີ 2016. ຢູ່ໃນຄ່ມູ ຄື ູປະກອບມີຈດຸ ປະສົງ, ການວດັ ແລະ ປະເມີນຜນົ , ສ່ືການຮຽນການ ສອນ ແລະ ກດິ ຈະກາໍ ການຮຽນການສອນສໍາລບັ ແຕ່ລະບດົ . ປມ້ື ຄ່ມູ ຄື ູແມນ່ ເອກະສານປະກອບການສອນທ່ສີ ໍາຄນັ ສາໍ ລບັ ຄູໃນການວາງແຜນ ແລະ ແຕ່ງບົດສອນ, ກະກຽມ ອຸປະກອນ ແລະ ການວດັ ແລະ ປະເມີນຜນົ ສາໍ ລບັ ການສອນຂອງຕນົ ເພື່ອໃຫມ້ ຄີ ວາມສອດຄ່ອງກບັ ສະມດັ ຖະພາບ ຂອງວຊິ າຮຽນ ແລະ ແທດເໝາະກບັ ນກັ ຮຽນໃນແຕລ່ ະທ້ອງຖ່ິນ. ປມຶ້ ຄູ່ມຄື ູວິທະຍາສາດ ແລະ ສິ່ງແວດລ້ອມສະບບັ ນແ້ີ ມນ່ ໄດແ້ ບງ່ ອອກເປນັ 2 ພາກໃຫຍ່ດ່ງັ ນ້:ີ ພາກທີ I ແນະນາໍ ລວມ. ພາກທີ II ແນະນໍາການສອນແຕ່ລະບດົ . ເຖງິ ຢາ່ ງໃດກໍຕາມ, ການຮຽບຮຽງປມ້ຶ ຄມູ່ ຄື ູເຫ້ັຼມນີ້ກໍຄົງບ່ປໍ າສະຈາກໄດຂ້ ຂໍ້ າດຕົກບົກພ່ອງບາງປະການ. ສະນ້ນັ , ຖາ້ ທ່ານພບົ ເຫັນຈດຸ ບກົ ພອ່ ງ ຫຼື ຈດຸ ຜິດພາດ ຂໃໍ ຫໃ້ ຫສ້ ່ງົ ຄາໍ ຄິດເຫັນຂອງທ່ານມາຍງັ ສະຖາບັນຄນ້ົ ຄວ້າວທິ ະຍາສາດ ການສຶກສາ. ພອ້ ມດຽວກນັ ນີ້ ຄະນະຮບັ ຜິດຊອບໃນການປັບປຸງ ແລະ ຮຽບຮຽງປຶ້ມຄມູ່ ຄື ູສະບບັ ນີ້ມຄີ ວາມຍນິ ດີເປນັ ຢາ່ ງຍິງ່ ທຈ່ີ ະຮັບເອາົ ທຸກຄາໍ ຄດິ ເຫນັ ຂອງບນັ ດາທ່ານເພ່ອື ປບັ ປງຸ ປຶ້ມດັງ່ ກາ່ ວໃຫມ້ ຄີ ຸນນະພາບດຂີ ນຶ້ . ສະຖາບັນຄ້ນົ ຄວາ້ ວິທະຍາສາດການສຶກສາ ສະແກນບອ່ ນນສ້ີ າໍ ລບັ ສກື່ ານຮຽນການສອນເພມ່ີ ຕ່ມື

ສວສ ສະຫງວນລິຂະສິດ ສາລະບານ I. ແນະນໍາໍ ລວມ...................................................................................................................................1 II. ແນະນໍໍາການສອນແຕ່ລ່ ະບົົດ...........................................................................................................21 ບົດົ ເປີດີ ຫົວົ ເລື່ອ່� ງ...............................................................................................................................21 ບົົດທີີ 1 ຄວາມສ່ຽ່ ງໃນການເກີີດອຸຸບັັດຕິິເຫດ............................................................................................25 ບົດົ ທີີ 2 ມາດຕະການແຫ່່ງຊາດສໍໍາລັບັ ລະເບີດີ ທີ່່�ບໍ່່�ທັນັ ແຕກ.........................................................................29 ບົົດທີີ 3 ຄວາມປອດໄພຕາມຖະໜົນົ ......................................................................................................34 ບົົດທີີ 4 ເຊື້້ອ� ຣາ ແລະ ແບັັກທີເີ ຣຍ.........................................................................................................38 ບົດົ ທີີ 5 ຕ່ອ່ ງໂສ້້ອາຫານ, ຕາໜ່່າງອາຫານ ແລະ ການໝູນູ ວຽນຂອງພະລັັງງານ..............................................44 ບົດົ ທີີ 6 ລະບົົບນິເິ ວດ.........................................................................................................................49 ບົດົ ທີີ 7 ລະບົບົ ໂຄງກະດູູກ ແລະ ລະບົົບກ້້າມຊີ້້ນ� ......................................................................................54 ບົດົ ທີີ 8 ລະບົບົ ລະລາຍອາຫານ............................................................................................................59 ບົດົ ທີີ 9 ລະບົບົ ສືືບພັັນ........................................................................................................................65 ບົດົ ທີີ 10 ການເຕີີບໃຫຍ່່ຂອງຮ່່າງກາຍຄົົນເຮົາົ .........................................................................................71 ບົົດທີີ 11 ການສືືບພັນັ ຂອງສັດັ ..............................................................................................................76 ບົົດທີີ 12 ວົງົ ຈອນຊີີວິິດຂອງສັດັ ປີກີ .......................................................................................................81 ບົດົ ທີີ 13 ພະຍາດທີ່່�ມັກັ ເກີດີ ຂຶ້ນ້� ກັບັ ສັັດ..................................................................................................86 ບົດົ ທີີ 14 ພືືດມີດີ ອກ..........................................................................................................................91 ບົົດທີີ 15 ພືືດບໍ່່�ມີດີ ອກ........................................................................................................................95 ບົົດທີີ 16 ພະຍາດພືືດ.......................................................................................................................100 ບົົດທີີ 17 ການຄວບຄຸຸມພະຍາດພືືດ.....................................................................................................105 ບົົດທີີ 18 ການປ່ຽ່ ນແປງວັດັ ຖຸຸທາງກາຍະພາບ........................................................................................109 ບົົດທີີ 19 ຜົົນຂອງຄວາມຮ້້ອນ............................................................................................................115 ບົດົ ທີີ 20 ການລະລາຍຂອງວັດັ ຖຸໃຸ ນນໍ້້າ� ................................................................................................120 ບົົດທີີ 21 ການຖ່າ່ ຍໂອນຄວາມຮ້້ອນ.....................................................................................................125 ບົົດທີີ 22 ລະບົບົ ສຸຸລິຍິ ະຈັັກກະວານ.....................................................................................................130 ບົົດທີີ 23 ສຽງ ແລະ ແສງ..................................................................................................................135 ບົດົ ທີີ 24 ໄຟຟ້້າສະຖິິດ ແລະ ແມ່ເ່ ຫຼັ�ກັ .................................................................................................141 ບົົດທີີ 25 ແຮງດັັນອາກາດ ແລະ ແຮງດັັນນໍ້້າ� ..........................................................................................147 ບົດົ ທີີ 26 ຄວາມສໍໍາຄັນັ ຂອງນໍ້້າ� ..........................................................................................................153 ບົດົ ທີີ 27 ມົນົ ລະພິດິ ທາງອາກາດ........................................................................................................158 ບົດົ ທີີ 28 ການປ່່ຽນແປງພູມູ ອາກາດ....................................................................................................163 ບົົດທີີ 29 ເຕັກັ ໂນໂລຊີີ ແລະ ການນໍາໍ ໃຊ້້ວິທິ ະຍາສາດ.............................................................................168

I. ແນະນໍໍາລວມ 1. ຫຼັັ�ກສູດູ ວິຊິ າວິິທະຍາສາດ ແລະ ສິ່່ງ� ແວດລ້້ອມ ແປງບລໍ ມິ າດແນວໃດ ເມອ່ື ສາໍ ຜດັ ກບັ ຄວາມຮອ້ ນ, ອະ ທິບາຍຜົນຂອງຄວາມຮ້ອນ ແລະ ການຖາ່ ຍໂອນ ຫກຼັ ສດູ ສະບບັ ປບັ ປງຸ ປີ 2016 ເປນັ ຫັກຼ ສູດ ທອີ່ ງີ ໃສສ່ ະ ຄວາມຮອ້ ນ. ມັດຖະພາບຂອງການຮຽນ. ສະມດັ ຖະພາບ ແມ່ນຄວາມສາ • ສະເເດງໃຫເ້ ຫນັ ເຖງິ ຄວາມແຕກຕາ່ ງລະຫວາ່ ງອງົ ປະ ມາດຕາ່ ງໆທນ່ີ ກັ ຮຽນມໃີ ນວາລານາໍ ໃຊຄ້ ວາມຮູ້ ແລະ ທກັ ສະ ກອບການລະລາຍ ແລະ ບລໍ່ ະລາຍຂອງວດັ ຖໃຸ ນນໍາ້ ຕາ່ ງໆໃນຮບູ ແບບໃດໜຶ່ງ. ບດົ ຮຽນແຕ່ລະບົດຈະມີຂນັ້ ຕອນ ພ້ອມທັງລະບກຸ ານປ່ຽນແປງທາງກາຍະພາບ. ໃນການພັດທະນາສະມັດຖະພາບຂອງຫັຼກສູດຊ້ັນປະຖົມ ຫົວຂ້ໍທີ 7: ພື້ນທໂ່ີ ລກ ແລະ ພະລງັ ງານ (3 ບົດ) ສຶກສາ ປທີ ີ 4. • ອະທບິ າຍ ອງົ ປະກອບທສ່ີ າໍ ຄນັ ຂອງລະບບົ ສລຸ ຍິ ະຈກັ ກະວານ ແລະ ແນວຄິດກຽ່ ວກບັ ລະດກູ ານຕາ່ ງໆ. ຫກັຼ ສດູ ວທິ ະຍາສາດ ແລະ ສງ່ິ ແວດລອ້ ມສາໍ ລບັ ຊນ້ັ ປະຖມົ • ເຂ້າົ ໃຈ ແລະ ສາມາດສະແດງໃຫ້ເຫນັ ເຖງິ ຫຼກັ ການ ສກຶ ສາ ປທີ ີ 4 ສາ້ ງຈາກທກັ ສະ ແລະ ຄວາມຮູ້ ທໄ່ີ ດແ້ ນະນາໍ ພ້ນື ຖານຂອງແມເ່ ຫັຼກ ແລະ ໄຟຟາ້ ສະຖິດ. ແລະ ພດັ ທະນາຢໃູ່ ນຊວ່ ງ 3 ປທີ ຜີ່ າ່ ນມາ. • ເຂາ້ົ ໃຈ ແລະ ສາທດິ ວທິ ກີ ານປຽ່ ນແປງຂອງແສງ ແລະ ສຽງເມ່ືອເຄອ່ື ນທີຜ່ ່ານວັດຖຸ ແລະ ທາດຕາ່ ງໆ. ມາດຕະຖານຜົນສໍາເລັດສໍາລບັ ວຊິ າວິທະຍາສາດ ແລະ ຫົວຂໍ້ທີ 8: ນ້າໍ ແລະ ພະລງັ ງານ (2 ບດົ ) ສິ່ງແວດລ້ອມຂອງຊນ້ັ ປະຖົມສກຶ ສາ ປທີ ີ 4 ໄດອ້ ະທິບາຍໄວ້ • ສະເເດງໃຫ້ເຫນັ ເຖິງຫກຼັ ການພື້ນຖານຂອງແຮງດນັ ດັ່ງລຸ່ມນ:ີ້ ອາກາດ ແລະ ແຮງດັນນໍ້າ. • ອະທິບາຍຄວາມສາໍ ຄນັ ຂອງນໍາ້ ສາໍ ລບັ ການກະເສດ, ຫວົ ຂທ້ໍ ີ 1: ຄວາມປອດໄພຂອງຕົນເອງ (3 ບດົ ) ອຸດສາຫະກໍາ ແລະ ການຄົມມະນາຄົມຂນົ ສງົ່ ແລະ • ສາທິດວທິ ີການຮກັ ສາຕນົ ເອງ ໃຫປ້ ອດໄພຈາກອຸບດັ ສະເໜີວທິ ກີ ານຕາ່ ງໆ ເພອ່ື ປົກປ້ອງແຫງຼ່ ນໍ້າຈາກສ່ິງ ເປິເປອ້ື ນ. ຕເິ ຫດຕາມຖະໜນົ ແລະ ເຫດອນັ ຕະລາຍຕາ່ ງໆໃນສະ ຫົວຂໍ້ທີ 9: ເຕັກໂນໂລຊີ ແລະ ສ່ິງແວດລອ້ ມ (3 ບດົ ) ພາບແວດລອ້ ມສະເພາະໃດໜງ່ຶ ແລະ ລວມທງັ ຄວາມ • ອະທິບາຍສາເຫດຂອງການເກດີ ມົນລະພິດທາງອາ ອັນຕະລາຍຈາກລະເບີດທີ່ບ່ໍທັນແຕກ (UXO). ກາດ ແລະ ສງິ່ ເຫົາຼ່ ນີກ້ ່ຽວຂ້ອງກັບພາວະໂລກຮ້ອນ ຫົວຂໍ້ທີ 2: ໂລກອ້ອມຕົວເຮົາ (3 ບົດ) ແລະ ການປຽ່ ນແປງສະພາບພມູ ອາກາດແນວໃດ. • ຈດັ ຈາໍ ເເນກສງ່ິ ມຊີ ວີ ດິ ຕາ່ ງໆອອກເປນັ 4 ກມຸ່ ພນ້ື ຖານ • ແບ່ງປະເພດເຕັກໂນໂລຊີ ແລະ ປຽບທຽບຂດໍ້ ີ ແລະ (ສດັ , ພດື , ເຊອ້ື ຣາ ແລະ ແບກັ ທເີ ຣຍ) ແລະ ອະທບິ າຍ ຂເ້ໍ ສຍຂອງການນໍາໃຊ້ເຕກັ ໂນໂລຊີ. ຄວາມສໍາພນັ ລະຫວາ່ ງສງ່ິ ທ່ມີ ີຊວີ ດິ ໂດຍການແຕມ້ ຮບູ ຕອ່ ງໂສອ້ າຫານ ແລະ ຕາໜາ່ ງອາຫານໃນລະບບົ 2. ການຮຽນ ແລະ ການສອນຂອງວິິຊາວິິທະຍາສາດ ນິເວດ. ແລະ ສິ່່�ງແວດລ້ອ້ ມສໍາໍ ລັັບຊັ້້�ນປະຖົມົ ສຶກຶ ສາ ປີທີ ີີ 4 ຫົວຂ້ໍທີ 3: ຮາ່ ງກາຍຂອງຂອ້ ຍ (4 ບົດ) • ອະທບິ າຍລະບບົ ລະລາຍອາຫານ, ກາ້ ມຊນ້ີ ແລະ ກະ ຫຼກັ ສູດໃໝນ່ ້ີ ແມນ່ ສົ່ງເສມີ ແນວທາງການຮຽນແບບເນ້ັນ ດູກ ແລະ ລະບບົ ສືບພັນຂອງມະນດຸ . ການປະຕິບດັ ຕວົ ຈິງ ເພື່ອພັດທະນາສະມັດຖະພາບຂອງນັກ • ອະທບິ າຍກຽ່ ວກບັ ຂນ້ັ ຕອນໃນການຈະເລນີ ເຕບີ ໃຫຍ່ ຮຽນຢ່າງແທຈ້ ິງໃນເວລາສກຶ ສາຮໍ່າຮຽນ, ນກັ ຮຽນຈະຕອ້ ງມີ ຂອງຮາ່ ງກາຍມະນດຸ ໂດຍສະເພາະໃນຊວ່ ງໄວຂນ້ຶ ບາ່ ວ ສວ່ ນຮວ່ ມໃນຂະບວນການຮຽນຮ້ຢູ າ່ ງຈິງຈັງ. ການຮຽນ ແລະ ຂນ້ຶ ສາວ ແລະ ແຜນການປກົ ປອ້ ງຂອງຕນົ ເອງ. ການສອນຂອງວິຊາວິທະຍາສາດ ແລະ ສ່ິງແວດລອ້ ມ ຄຈູ ະ ຫົວຂໍ້ທີ 4: ສັດ (3 ບດົ ) ບພ່ໍ ຽງແຕນ່ າໍ ສະເໜຄີ ວາມຮໃູ້ ໝໆ່ ໃຫແ້ ກນ່ ກັ ຮຽນ ແຕຄ່ ຍູ ງັ ຕອ້ ງ • ອະທບິ າຍການຈດັ ຈາໍ ແນກສດັ ປະເພດຕາ່ ງໆ ຕາມການ ຊວ່ ຍນກັ ຮຽນ ໃຫພ້ ດັ ທະນາທກັ ສະການຄນ້ົ ຄວາ້ ທາງວທິ ະຍາ ສບື ພນັ ແລະ ປຽບທຽບວງົ ຈອນຊວີ ດິ ຂອງນກົ ແລະ ສດັ ສາດ. ນັກຮຽນຕອ້ ງໄດ້ມີໂອກາດໃນການນໍາໃຊສ້ ່ງິ ທ່ນີ ກັ ຮຽນ ລ້ຽງລກູ ດວ້ ຍນາ້ໍ ນົມ. ກາໍ ລງັ ຮຽນຮູ້ ເຂາົ້ ໃນສະພາບເງື່ອນໄຂຂອງການປະຕິບດັ ຕວົ • ແນະນາໍ ສາເຫດ ແລະ ວິທີການປ້ອງກັນພະຍາດສັດ. ຈງິ ຊງ່ຶ ນກັ ຮຽນສາມາດສາໍ ຫວຼ ດ, ທດົ ລອງ ແລະ ແກໄ້ ຂບນັ ຫາ ຫວົ ຂທ້ໍ ີ 5: ພດື (4 ບດົ ) ໄດ້. • ແຍກພດື ມດີ ອກອອກຈາກພດື ບມ່ໍ ດີ ອກ ແລະ ອະທບິ າຍ ວິທກີ ານຕາ່ ງໆ ເພ່ອື ຫີກຼ ລ່ຽງພະຍາດທີ່ເກີດກັບພດື . ຫົວຂໍ້ທີ 6: ວັດຖຸ ແລະ ຄວາມຮອ້ ນ (4 ບົດ) • ເຂົາ້ ໃຈ ແລະ ສະເເດງໃຫເ້ ຫນັ ວ່າ ວດັ ຖມຸ ີການປຽ່ ນ ໑1

ບດົ ຮຽນຂອງວທິ ະຍາສາດ ແລະ ສິງ່ ແວດລອ້ ມທີປ່ ະສົບ ສວສ ສະຫງວນລິຂະສິດກຸມ່ ເຮັດໃຫ້ນັກຮຽນໄດ້ມໂີ ອກາດນໍາໃຊ້ຄາໍ ສບັ ແລະ ແນວ ຜນົ ສາໍ ເລດັ ຕອ້ ງໄດ້ສົ່ງເສມີ ໃຫ້ນກັ ຮຽນມີສ່ວນຮວ່ ມໃນຂະ ຄວາມຄດິ ເຂາ້ົ ໃນສະຖານະການຕວົ ຈງິ ແລະ ມຄີ ວາມໝາຍ. ບວນການສາ້ ງຄວາມຄວາມຮູ້ ແລະ ຄວາມເຂາົ້ ໃຈຂອງຕົນ ຢູ່ຂ້ັນນ ້ຄີ ຍູ ງັ ຕ້ອງໄດ້ຊ່ວຍນກັ ຮຽນພດັ ທະນາທັກສະຂອງຂະ ເອງ ຜາ່ ນການປະຕິບັດຕົວຈງິ ແລະ ຫງັຼ ຈາກນ້ັນອະທິບາຍ ບວນການທາງວທິ ະຍາສາດໃນວາລາທນ່ີ ກັ ຮຽນສາ້ ງການຄາດ ຕາມສງ່ິ ທ່ໄີ ດລ້ ງົ ມປື ະຕບິ ັດໄປນັ້ນ. ບດົ ຮຽນທງັ ໝດົ ຖືກອອກ ຄະເນ, ດໍາເນີນການທດົ ລອງ ແລະ ບັນທຶກຫຼັກຖານຮ່ວມກັນ ແບບມາໃຫ້ມີ 4 ຂນັ້ ທ່ີຊວ່ ຍໃນຂະບວນການຮຽນການສອນ. ເປັນກມຸ່ . ຂ້ໍມນູ ດາ້ ນລມຸ່ ນເ້ີ ປັນຂມ້ໍ ູນບາງສ່ວນ ເພ່ືອເປັນແນວທາງໃຫ້ ເຫັນ ເຖງິ ຂ້ນັ ຕອນຂອງການຮຽນທ່ເີ ນັ້ນການປະຕິບດັ ຕົວຈງິ ຂນັ້ ຕອນທີ 3: ຂ້ນັ ຝກຶ ປະຕບິ ັດ ແລະ ນາໍ ໃຊ້ ທ່ີໄດນ້ ໍາໃຊ້ເຂ້ົາມາໃນການສອນວຊິ າວທິ ະຍາສາດ ແລະ ສ່ງິ ໃນຂ້ນັ ຕອນນີ້, ນັກຮຽນຈະມໂີ ອກາດປະຕິບດັ ກດິ ຈະກາໍ ແວດລອ້ ມ. ດວ້ ຍຕນົ ເອງ ຄຈູ ະມອບໝາຍກດິ ຈະກາໍ ໃຫນ້ ກັ ຮຽນ ແລະ ນກັ ຮຽນຈະສາມາດຝຶກປະຕບິ ດັ ແລະ ນໍາໃຊຄ້ ວາມຮູໃ້ ໝ່ ແລະ ຂນ້ັ ຕອນທີ 1: ຂັນ້ ນາໍ ເຂາ້ົ ສບູ່ ດົ ຮຽນ ທັກສະຂະບວນການທາງວິທະຍາສາດ ທ່ນີ ັກຮຽນໄດ້ເຫນັ ຫຼື ຢໃູ່ ນຂນ້ັ ນາໍ ເຂາ້ົ ສບູ່ ດົ ຮຽນ ຄຄູ ວນແນະນາໍ ເນອ້ື ໃນບດົ ຮຽນ ໄດ້ຝຶກປະຕິບັດຢໃູ່ ນຂນັ້ ກິດຈະກາໍ ການຮຽນ. ກິດຈະກໍາອາດ ໃໝໃ່ ຫຊ້ ດັ ເຈນ, ມຄີ ວາມໝາຍ ແລະ ກະຕຸ້ນໃຫນ້ ກັ ຮຽນມີ ຈະຕອ້ ງໄດປ້ ະຕບິ ດັ ເປນັ ບກຸ ຄນົ ,ເປນັ ຄູ່ຫຼືເປນັ ກມຸ່ ນອ້ ຍແລະ ຄວາມສນົ ໃຈຢາກຮຽນຮ.ູ້ ຄຕູ ້ອງເລອື ກເອາົ ວທິ ີການໃດໜງຶ່ ກດິ ຈະກາໍ ຈະກຽ່ ວຂອ້ ງກບັ ການທດົ ລອງທຍ່ີ ຕຸ ທິ າໍ , ການສາໍ ຫວຼ ດ ລມຸ່ ນີ້ ເພອ່ື ໃຫບ້ ນັ ລຸເປົ້າໝາຍຂອງຂ້ັນນໍາເຂົາ້ ສູ່ບດົ ຮຽນທມ່ີ ີ ຫຼື ການແກໄ້ ຂບນັ ຫາ ຫືຼ ສ່ິງທ້າທາຍໃດໜຶ່ງ. ນກັ ຮຽນຈະໄດ້ ປະສິດທພິ າບ: ບນັ ທຶກ ແລະ ສສື່ ານຂໍ້ມນູ ຫຼື ຫັກຼ ຖານໃນຮູບແບບຂອງຂະ ບວນການທາງວທິ ະຍາສາດໃດໜງ່ຶ . - ຕັ້້�ງຄໍາໍ ຖາມປາຍປິິດ - ປາຍເປີີດ ເພື່່�ອກະຕຸ້້�ນໃຫ້ນ້ ັກັ ກິດຈະກາໍ ຂອງບົດຮຽນ ແມ່ນຖືກອອກແບບມາ ເພອ່ື ໃຫ້ ຮຽນແລກປ່ຽ່ ນຄວາມຮູ້້� ແລະ ປະສົົບການໃນເບື້້�ອງ ນກັ ຮຽນສາມາດສະແດງໃຫເ້ ຫນັ ຄວາມຮູ້ ແລະ ຄວາມສາ ຕົ້້�ນກ່ຽ່ ວກັບັ ຫົວົ ຂໍ້້�ຂອງບົດົ ຮຽນ ເຊັ່່�ນ: “ນັກັ ຮຽນຮູ້້�ຫຍັງັ ມາດໃນການນາໍ ໃຊເ້ ຂາ້ົ ໃນສະຖານະການໃໝໆ່ ຊງ່ຶ ຄສູ າມາດ ແນ່ກ່ ່່ຽວກັບັ …?”, “ມີີໃຜເຄີຍີ …?” ນັກັ ຮຽນຈະຕ້ອ້ ງ ບອກໄດວ້ າ່ ນກັ ຮຽນຄນົ ໃດສາມາດບນັ ລຈຸ ດຸ ປະສງົ ຂອງບດົ ຮຽນ ໄດ້ມ້ ີີສ່ວ່ ນຮ່່ວມໃນການປະຕິິບັດັ ຕົົວຈິງິ ທັັນທີີ. ອງີ ຕາມຜນົ ການປະຕບິ ດັ ກດິ ຈະກາໍ ຕວົ ຈງິ ຂອງນກັ ຮຽນ ຢໃູ່ ນ ຂນ້ັ ຝຶກປະຕບິ ດັ ແລະ ນໍາໃຊ້. - ນໍາໍ ໃຊ້ອ້ ຸປຸ ະກອນທີ່່�ມີຢີ ູ່່�ໃນທ້ອ້ ງຖິ່່�ນ ຫຼືື� ສະຖານະການ ຂ້ັນຕອນທີ 4: ຂນ້ັ ສະຫຼຸບ ຕົົວຈິງິ ຢູ່່�ໃນທ້້ອງຖິ່່�ນ ເພື່່�ອສ້າ້ ງຄວາມເຂົ້້�າໃຈ, ເນັ້້�ນ ໂດຍປກົ ກະຕຢິ ໃູ່ ນຂນ້ັ ນຂ້ີ ອງບດົ ຮຽນຈະເປນັ ກດິ ຈະກາໍ ລວມ ຄວາມຕັ້້�ງໃຈ ແລະ ສ້້າງຄວາມສົົນໃຈ. ຂອງນກັ ຮຽນທງັ ໝດົ ທຕ່ີ ອ້ ງໄດແ້ ລກປຽ່ ນສງ່ິ ທນ່ີ ກັ ຮຽນໄດຮ້ ຽນ ຮູ.້ ນກັ ຮຽນສາມາດແລກປ່ຽນ ແລະ ອະທບິ າຍກິດຈະກາໍ , - ເຊື່່�ອມໂຍງໃສ່ບ່ ົົດຮຽນທີ່່�ຜ່່ານມາ ເພື່່�ອໃຫ້ນ້ ັັກຮຽນ ແຜນວາດ ແລະ ຕາຕະລາງ ທ່ໄີ ດ້ສາ້ ງຂ້ນຶ ແລະ ນັກຮຽນຈະມີ ເຂົ້້�າໃຈການເຊື່່�ອມໂຍງກັນັ ຂອງບົົດຮຽນ ແລະ ຈາກ ໂອກາດໄດ້ຕັງ້ ຄໍາຖາມ ແລະ ຕອບຄາໍ ຖາມຮວ່ ມກັນ ແລະ ມີ ນັ້້�ນສ້້າງຄວາມຮູ້້�ຈາກສິ່່�ງທີ່່�ໄດ້ຮ້ ຽນຜ່່ານມານັ້້�ນ. ໂອກາດອະທິບາຍໃຫນ້ ກັ ຮຽນຜ້ທູ ່ີຍັງເຂ້າົ ໃຈບຖ່ໍ ກື ຕ້ອງ. ນກັ ຮຽນໝດົ ຫອ້ ງຈະເປນັ ເອກະພາບກຽ່ ວບັນຈຸດສາໍ ຄັນຂອງກິດ - ອະທິບິ າຍຈຸດຸ ປະສົງົ ແລະ ຄວາມສໍໍາຄັັນຂອງການ ຈະກາໍ ແລະ ຜນົ ຂອງການທດົ ລອງ ຊງ່ຶ ຈດຸ ປະສງົ ຂອງຂນ້ັ ສະ ຮຽນໃນຮູູບແບບໃໝ່່ ເພື່່�ອໃຫ້້ນັັກຮຽນສາມາດເຂົ້້�າ ຫຼບຸ ແມນ່ ເນ້ັນໃສຈ່ ຸດສໍາຄັນຕ່າງໆ ທນ່ີ ັກຮຽນຕອ້ ງໄດເ້ ຂ້າົ ໃຈ ໃຈຄຸນຸ ປະໂຫຍດຂອງສິ່່�ງທີ່່�ນັກັ ຮຽນກໍາໍ ລັງັ ຮຽນຕໍ່່�ກັບັ ຢູ່ໃນບົດຮຽນ. ການດໍາໍ ລົົງຊີວີ ິິດຕົົວຈິງິ ທີ່່�ຢູ່່�ນອກຫ້້ອງຮຽນ. ນອກຈາກນີ,້ ຄຍູ ງັ ສາມາດນາໍ ໃຊເ້ ວລາຢູໃ່ ນຂ້ັນນ້ີ ເພອ່ື ປະເມນີ ນກັ ຮຽນ ທຍ່ີ ງັ ບທ່ໍ ນັ ໄດມ້ ໂີ ອກາດສງັ ເກດຢາ່ ງລະອຽດ ຂັ້ນຕອນທີ 2: ຂັ້ນຈດັ ກດິ ຈະກາໍ ການຮຽນ ຢໃູ່ ນຂັ້ນຝກຶ ປະຕິບດັ ແລະ ນາໍ ໃຊ້ ຢູ່ໃນບດົ ຮຽນ. ຢໃູ່ ນຂັນ້ ຈດັ ກິດຈະກາໍ ການຮຽນ ແມ່ນສາມາດນໍາສະເໜີ ການຮຽນໃນຮບູ ແບບໃໝ່ ໂດຍຜາ່ ນການສາທດິ , ການທດົ ລອງ, ການສາໍ ຫວຼ ດນອກຫອ້ ງຮຽນ ຫືຼ ນາໍ ໃຊຂ້ ມ້ໍ ນູ ຢໃູ່ ນປມ້ຶ ແບບຮຽນ ເພ່ອື ກະຕນຸ້ ການສົນທະນາຂອງນັກຮຽນ ໂດຍເນ້ືອໃນຂອງວິ ຊາວິທະຍາສາດ ແລະ ສ່ິງແວດລອ້ ມຂອງ ຂັ້ນ ປ.4. ຈາໍ ເປນັ ຕອ້ ງໄດນ້ າໍ ໃຊພ້ າສາ, ແນວຄວາມຄດິ ທາງວທິ ະຍາສາດ ແລະ ຮບູ ແບບຕວົ ຢາ່ ງທາງວທິ ະຍາສາດທຊ່ີ ບັ ຊອ້ ນຫາຼ ຍຂນ້ຶ . ຄຕູ ອ້ ງ ໄດກ້ ະຕນຸ້ ໃຫນ້ ກັ ຮຽນຖາມຕອບ ໂດຍຜາ່ ນການສນົ ທະນາເປນັ 2໒

ເຕກັ ນິກການສອນວຊິ າວທິ ະຍາສາດ ແລະ ສງ່ິ ແວດລ້ອມ ໃຫ້ນກັ ຮຽນສາ້ ງການຄາດຄະເນ ແລະ ທົດສອບການ ຄູທ່ີສອນວິຊາວິທະຍາສາດແລະສງ່ິ ແວດລ້ອມຕອ້ ງສາ້ ງ ຄາດຄະເນຂອງຕນົ ເອງ, ເຮດັ ການທົດລອງທຍ່ີ ຸຕິທໍາ, ໃຫນ້ ກັ ຮຽນມຄີ ວາມເຂ້ົາໃຈເຫດການຕ່າງໆທາງທໍາມະຊາດ ເລອື ກອປຸ ະກອນທ່ເີ ໝາະສົມ, ວດັ ແທກຢາ່ ງຖກື ຕ້ອງ, ແລະ ຄວາມຄດິ ທາງວທິ ະຍາສາດທຕ່ີ ດິ ພນັ ກບັ ເຫດການເຫາ່ົຼ ບັນທກຶ ຂໍ້ມູນ ແລະ ຫັຼກຖານ, ກາໍ ນດົ ຜນົ ການທດົ ລອງ ນ້ັນ. ຄຕູ ້ອງໄດຊ້ ່ວຍນກັ ຮຽນພັດທະນາຄໍາຖາມການຄນ້ົ ຄວ້າ ແລະ ສາ້ ງຂໍສ້ ະຫຼບຸ . ແລະ ສມົ ມດຸ ຖານ ເພ່ອື ອະທບິ າຍເຫດການທາງທາໍ ມະຊາດ ການສອນວທິ ະຍາສາດ ແລະ ສງ່ິ ແວດລອ້ ມໃຫໄ້ ດດ້ ີ ຕອ້ ງ ພອ້ ມທງັ ຊ່ວຍກະຕຸ້ນໃຫ້ນັກຮຽນທດົ ລອງ ແລະ ພດັ ທະນາ ຊວ່ ຍນກັ ຮຽນພດັ ທະນາຄວາມເຂາ້ົ ໃຈຂະບວນການທາງວທິ ະ ຄໍາອະທິບາຍຂອງຕົນເອງ ໂດຍອງີ ຕາມຫັຼກຖານທາງວິທະ ຍາສາດ ພອ້ ມທງັ ສາມາດນາໍ ໃຊທ້ ກັ ສະຂະບວນການວທິ ະຍາ ຍາສາດ. ສາດໄປຄຽງຄກູ່ ນັ . ທກັ ສະຢໃູ່ ນຂະບວນການທາງວທິ ະຍາສາດ ເຕກັ ນິກຫຼັກໃນການສອນປະກອບມ:ີ ນ້ີ ແມນ່ ວທິ ກີ ານຄດິ ແລະ ການທດົ ລອງປະຕກິ ລິ ຍິ າຂອງວດັ ຖຸ 1) ເຕກັ ນກິ ການຕ້ັງຄາໍ ຖາມໂດຍກົງຈາກຄູ: ຈະຊ່ວຍໃຫ້ ແລະ ປະກດົ ການຂອງມັນທີເ່ ກດີ ຂຶ້ນ ທສ່ີ າມາດເຮດັ ໃຫ້ເກີດ ຄວາມເຂາ້ົ ໃຈເນ້ອື ໃນ ແລະ ແນວຄວາມຄດິ ໃໝ່ໆທາງວທິ ະ ນັກຮຽນໄດຄ້ ດິ ແລະ ອະທບິ າຍສິ່ງທນ່ີ ກັ ຮຽນຮູ້ ແລະ ຍາສາດ. ການນາໍ ໃຊທ້ ກັ ສະເຫາ່ົຼ ນີ້ ຈະເຮດັ ໃຫນ້ ກັ ຮຽນສາມາດ ເຂົ້າໃຈ, ກະຕນຸ້ ໃຫມ້ ຄີ ວາມສງົ ໄສ ກຽ່ ວກບັ ສະພາບ ເກັບກາໍ ຂໍ້ມູນ, ມີການທົດສອບຄວາມຄດິ ຂອງຕນົ ເອງ ແລະ ແວດລອ້ ມຢ່ໃູ ນທ້ອງຖນິ່ ຂອງຕນົ ເອງ ແລະ ຢູ່ສະຖານ ສາ້ ງຄໍາອະທິບາຍຂອງການທົດລອງໃນທາງວທິ ະຍາສາດ. ທີ່ອນ່ື ໆ, ບໍ່ຕອ້ ງຕັ້ງຄາໍ ຖາມພຽງແຕ່ “ແມນ່ ຫຍງັ ” ແຕ່ ສງິ່ ສໍາຄັນທ່ສີ ຸດ ແມນ່ ໃຫຕ້ ້ັງຄໍາຖາມວາ່ “ເປນັ ແນວ ທັກສະຂະບວນການທາງວທິ ະຍາສາດປະກອບມດີ ່ງັ ນີ້: ໃດ” ແລະ “ຍ້ອນຫຍັງ”. 1) ການສັງເກດ: ການສງັ ເກດ ແມນ່ ທກັ ສະທເ່ີ ປນັ ພນ້ື ຖານ 2) ເຕກັ ນກິ ທກ່ີ ະຕນຸ້ ໃຫນ້ ກັ ຮຽນມຄີ າໍ ຖາມ: ເພອ່ື ກາໍ ນດົ ບນັ ຫາ ແລະ ແກ້ໄຂ, ສ່ງິ ທາ້ ທາຍ ຫືຼ ຈດຸ ທຍ່ີ ງັ ມີຄໍາຖາມ ທສ່ີ ດຸ ໃນວທິ ະຍະສາດ. ການສງັ ເກດຕອ້ ງໄດນ້ າໍ ໃຊກ້ ານ ທີ່ສໍາຄນັ ແລະ ກຽ່ ວຂອ້ ງຂອງບຸກຄົນ ແລະ ທອ້ ງຖນິ່ . ສາໍ ຜດັ ໂດຍອນິ ຊທີ ງັ 5 ເພອ່ື ຮບັ ຮ,ູ້ ວເິ ຄາະ ແລະ ທວນ ປບັ ປງຸ ຄວາມຮູ້ແລະແກໄ້ ຂຂສໍ້ ົງໄສຕາ່ ງໆ.ອະທບິ າຍ ຄນື ສງ່ິ ທຢ່ີ ອູ່ ອ້ ມຂາ້ ງ. ການສງັ ເກດຕອ້ ງເປນັ ລກັ ສະນະ ຄວາມເຂາ້ົ ໃຈຂອງນກັ ຮຽນຕກ່ໍ ບັ ຫວົ ຂໃ້ໍ ດໜງ່ຶ ໃນເວລາ ສະເພາະ, ຕ້ອງຊດັ ເຈນ ແລະ ເປນັ ຈງິ . ການສັງເກດທ່ີ ນັ້ນ, ເຊ່ອື ມໂຍງກບັ ແນວຄວາມຄດິ ອນ່ື ໆ ແລະ ນອກ ດີ ເປນັ ສງ່ິ ຈໍາເປນັ ໃນການຮຽນຮູ້ກໃໍ່ ຫ້ເກີດທກັ ສະຂະ ນ,້ີ ຍງັ ຊວ່ ຍໃຫຮ້ ໄູ້ ດເ້ ຖງິ ສງ່ິ ທນ່ີ ກັ ຮຽນເຂາ້ົ ໃຈ ແລະ ສງ່ິ ບວນການທາງວິທະຍາສາດອ່ນື ໆ. ທ່ີນກັ ຮຽນບໍ່ເຂົ້າໃຈ. 2) ການຈັດຈາໍ ເເນກປະເພດ: ໃນທາງວິທະຍາສາດ ການ 3) ເຕກັ ນກິ ການປະຕບິ ດັ ກດິ ຈະກາໍ ແບບຝກຶ ປະຕບິ ດັ ຕວົ ສັງເກດຄວາມຄາ້ ຍຄກື ັນ, ຄວາມແຕກຕາ່ ງກັນ ແລະ ຈງິ : ເພອ່ື ໃຫເ້ ອາົ ໃຈໃສລ່ າຍລະອຽດເລກັ ໆນອ້ ຍໆ, ການ ຮູບແບບລັກສະນະຕາ່ ງໆ ແມ່ນມຄີ ວາມສໍາຄນັ . ການ ສໍາຫຼວດ ແລະ ການຄົ້ນຄວາ້ ໂດຍຜາ່ ນການລົງມືປະ ຈດັ ຈໍາແນກປະເພດ ຈະກຽ່ ວຂ້ອງກບັ ການແຍກ, ການ ຕບິ ດັ ຕວົ ຈງິ ຊງ່ຶ ການມສີ ວ່ ນຮວ່ ມໃນການປະຕບິ ດັ ຕວົ ແບງ່ ກມຸ່ , ການຈດັ ລຽງວດັ ຖຕຸ າ່ ງໆ ອງີ ໃສຈ່ ດຸ ປະສງົ ໃດ ຈງິ ນ້ີ ນັກຮຽນຈະໄດ້ເຮດັ ກິດຈະກາໍ ການຮຽນຮທູ້ າງວິ ໜງ່ຶ . ການສ້າງລໍາດບັ ຂນ້ັ ເປັນສິງ່ ທ່ສີ ໍາຄັນ ເພ່ືອຊວ່ ຍ ທະຍາສາດຢ່າງເຕມັ ສວ່ ນໂດຍນາໍ ໃຊ້ຄວາມຮູຄ້ ວາມ ໃຫເ້ ຂາ້ົ ໃຈຈາໍ ນວນຂອງວັດຖ,ຸ ເຫດການ ແລະ ສ່ງິ ມີ ເຂາ້ົ ໃຈທງັ ໝດົ ທນ່ີ ກັ ຮຽນມຫີ າຼ ຍກວາ່ ຈະໃຫນ້ ກັ ຮຽນເປນັ ຊີວດິ ຕາ່ ງໆຢໃູ່ ນໂລກ. ຜູ້ເບງ່ິ ຜຟູ້ ງັ ເທາົ່ ນັນ້ . 3) ການວັດແທກ: ຄວາມສາໍ ຄນັ ຂອງການວດັ ແທກ ແມນ່ 4) ເຕກັ ນກິ ທກັ ສະການສັງເກດ: ເພື່ອພດັ ທະນາຄວາມ ເກບັ ລວບລວມ, ປຽບທຽບ ແລະ ຕຄີ ວາມໝາຍຂອງ ເອາົ ໃຈໃສໃ່ ນລາຍລະອຽດເລັກໆນ້ອຍໆ ໂດຍໃຊ້ອນິ ຂມ້ໍ ນູ . ມນັ ແມນ່ ຂະບວນການເກບັ ລວບລວມຂມ້ໍ ນູ ໃນ ຊີສາໍ ຜດັ ທງັ 5 ເພອື່ ໃຫມ້ ຄີ ວາມເຂົາ້ ໃຈເຖິງຮູບແບບ ທາງປະລມິ ານ ຫືຼ ເປນັ ຕວົ ເລກ ທອ່ີ ະທບິ າຍຄນຸ ລກັ ສະ ຂອງການປຽ່ ນແປງ, ລກັ ສະນະ ແລະ ແນວໂນມ້ ຕາ່ ງໆ. ນະຂອງວັດຖຸ ຫືຼ ເຫດການໃດໜ່ງຶ . ລະບບົ ການວດັ ຊວ່ ຍກະຕຸ້ນໃຫ້ເກີດຄວາມຮບັ ຮູ້ ແລະ ເຄາົ ລບົ ຕໍ່ທາໍ ແທກມາດຕະຖານ, ອປຸ ະກອນທເີ່ ໝາະສມົ ສໍາລບັ ກິດ ມະຊາດ ແລະ ຄວາມຍືນຍງົ ຂອງມັນ. ຈະກາໍ ແລະ ຄວາມຖກື ຕ້ອງຊັດເຈນ ເປນັ ອງົ ປະກອບ 5) ເຕກັ ນກິ ການທດົ ລອງ ແລະ ການສາໍ ຫຼວດ: ເພອ່ື ກະຕນຸ້ ສໍາຄັນທັງໝົດຢູ່ໃນທັກສະການວັດແທກ ຊຶ່ງສິ່ງທັງ ໝົດເຫ່ຼົານ້ີ ຕ້ອງໄດ້ນໍາໃຊ້ ເພ່ອື ຊ່ວຍໃຫ້ເຂາ້ົ ໃຈໂລກ ໓3

ວິທະຍາສາດ. ສວສ ສະຫງວນລິຂະສິດ - ອະທິບິ າຍ ແລະ ບອກປະລິິມານຂອງສິ່່�ງຕ່າ່ ງໆໃນ 4) ການສື່ສານ: ຖວື າ່ ມີຄວາມສໍາຄນັ ໃນການແລກປຽ່ ນ ລະບົົບທໍາໍ ມະຊາດໄດ້້. ຄວາມຮູ້ ແລະ ການປະຕບິ ັດຕວົ ຈງິ ໃນທາງວິທະຍາ - ລວບລວມຂໍ້້�ມູນູ ກ່ຽ່ ວກັບັ ປະຊາກອນ/ສິ່່�ງທີ່່�ມີີຊີີວິິດ ສາດ ເພ່ອື ອະທິບາຍ, ໃຫຄ້ ວາມຮູ້ ແລະ ເພມ່ີ ຄວາມ ຕ່າ່ ງໆ ພາຍໃຕ້້ເງື່�ອນໄຂທີ່່�ແຕກຕ່າ່ ງກັນັ . ເຂ້າົ ໃຈກຽ່ ວກບັ ໂລກຂອງທໍາມະຊາດ. ດ່ັງນນ້ັ , ມັນຈງຶ່ ມຄີ ວາມຈາໍ ເປນັ ທຕ່ີ ອ້ ງໄດສ້ ສ່ື ານຜນົ ການຄນ້ົ ຄວາ້ ແລະ - ສ້າ້ ງການປຽບທຽບຢູ່່�ໃນສະຖານທີ່່�ຕ່າ່ ງໆ. ແນວຄວາມຄິດໃໝ່ໆທີ່ກຽ່ ວຂອ້ ງ ແລະ ການສືສ່ ານ - ບອກຕົວົ ຢ່າ່ ງຂອງກຸ່່�ມສິ່່�ງທີ່່�ມີີຊີວີ ິດິ ຕ່່າງໆ. ສາມາດໃຊກ້ ຣາບ, ແຜນວາດ, ແຜນທີ່ ແລະ ການອະ - ປະເມີີນຄວາມສ່່ຽງທີ່່�ເປັນັ ອັັນຕະລາຍຢູ່່�ໃນສະຖານ ທິບາຍປາກເປົ່າ. ໃນວິທະຍາສາດ ອາດແມນ່ ການໃຊ້ ຄາໍ ເວົາ້ ແລະ ພາສາທາງວທິ ະຍາສາດທ່ຖີ ກື ຕອ້ ງ. ທີ່່� ແລະ ສະຖານະການຕ່່າງໆ. 5) ການສະຫຼບຸ : ການສະຫຼບຸ ແມນ່ ການອະທິບາຍຕາມ - ເກັັບກໍໍາຂໍ້້�ມູູນ ແລະ ຫຼັັ�ກຖານທີ່່�ກ່ຽ່ ວຂ້ອ້ ງກັັບບັນັ ຫາ ການສງັ ເກດ. ມນັ ເຊອ່ື ມໂຍງລະຫວາ່ ງສງ່ິ ທໄ່ີ ດສ້ ງັ ເກດ ເຫັນ ແລະ ສງ່ິ ທຮີ່ ູ້. ການສະຫຼບຸ ແມນ່ ການສັງລວມ ໃດໜຶ່່�ງສະເພາະຢູ່່�ໃນທ້້ອງຖິ່່�ນ. ຕາມເຫດຜົນ ແລະ ຊ່ວຍໃຫເ້ ຮົາແກ້ໄຂຂ້ມໍ ູນໃນສວ່ ນ ໃນການກະກຽມຄວາມພ້ອມສາໍ ລບັ ບດົ ຮຽນເຫົຼາ່ ນ້ີ ຄຈູ າໍ ທ່ຂີ າດຫາຍໄປ. ມນັ ແມ່ນການຕິຄວາມໝາຍ ຫືຼ ການ ເປນັ ຈະຕອ້ ງໄດສ້ າໍ ຫວຼ ດບລໍ ເິ ວນທຈ່ີ ະໃຫນ້ ກັ ຮຽນເຮດັ ການສໍາ ອະທິບາຍໃດໜ່ງຶ ຂອງການສງັ ເກດ ໂດຍອີງໃສ່ຂໍ້ມູນ ຫວຼ ດ, ຄສູ າມາດກໍານດົ ອງົ ປະກອບຫກັຼ ໆ ຫືຼ ລກັ ສະນະຂອງ ທີ່ໄດມ້ າ. ສະພາບແວດລອ້ ມ ທເ່ີ ປນັ ເປາ້ົ ໝາຍໃນການສາໍ ຫວຼ ດຂອງນກັ 6) ການຄາດຄະເນ: ເປນັ ການຄາດເດາົ ແບບມີຫັກຼ ການ ຮຽນ ຊງ່ຶ ຈະເຮດັ ໃຫບ້ ດົ ຮຽນເໝາະສມົ ກບັ ສະພາບທອ້ ງຖນ່ິ ແລະ ໂດຍອີງຕາມການສງັ ເກດ ແລະ ການສະຫຼຸບທີ່ເໝາະ ຈະເຮັດໃຫ້ການຮຽນຮູ້ວທິ ະຍາສາດມີຄວາມກຽ່ ວຂອ້ ງ ແລະ ສົມກຽ່ ວກັບເຫດການ ຫືຼ ຄວາມຮ້ທູ ີມ່ ີມາແຕກ່ ່ອນ. ຖືກກບັ ຕວົ ຈິງຫຼາຍຂ້ຶນ. ການຄາດຄະເນ ແມນ່ ສງ່ິ ທເ່ີ ຮາົ ຄາດວາ່ ຈະເກດີ ຂນ້ຶ ຕາມ ເມອ່ື ເວລາເຮັດການສາໍ ຫຼວດນອກຫ້ອງຮຽນ ຄຄູ ວນ: ການສມົ ມດຸ ຖານຂອງເຮົາ. ການຄາດຄະເນທ່ີຕ້ງັ ໄວ້ ແມນ່ ເວາ້ົ ເຖງິ ຜນົ ທອ່ີ ອກມາຂອງເຫດການໃດໜງ່ຶ ຢໃູ່ ນ - ເຕືອື ນນັັກຮຽນເຖິິງກົດົ ລະບຽບຄວາມປອດໄພ. ອະນາຄົດຕາມຮບູ ແບບຂອງຫກັຼ ຖານ. - ແນະນໍາໍ ນັກັ ຮຽນກ່ຽ່ ວກັັບຄວາມສ່່ຽງ, ພື້້�ນທີ່່� ແລະ ບດົ ຮຽນຂອງວທິ ະຍາສາດ ແລະ ສງ່ິ ແວດລອ້ ມທມ່ີ ປີ ະສດິ ທພິ າບນນ້ັ ຄວນຮບັ ປະກນັ ໃຫນ້ ກັ ຮຽນມສີ ວ່ ນຮວ່ ມຢາ່ ງຈງິ ຈງັ ຂອບເຂດທີ່່�ບໍ່່�ອະນຸຍຸ າດໃຫ້ເ້ ຂົ້້�າໄປ. ຢໃູ່ ນຂະບວນການສາ້ ງຄວາມເຂາ້ົ ໃຈ ແລະ ຄວາມຮບັ ຮຢູ້ ໃູ່ ນ - ລະບຸຸຈຸຸດທີ່່�ຕ້ອ້ ງມາຮວມກັນັ ແລະ ຕ້ອ້ ງໃຫ້ສ້ ັນັ ຍານ ສະພາບແວດລອ້ ມຂອງນກັ ຮຽນເອງ ຜາ່ ນການລງົ ມປື ະຕບິ ດັ ຕວົ ຈງິ ພ້ອມທັງອະທິບາຍຜນົ ທ່ໄີ ດ້ຈາກການປະຕິບດັ ເຫ່ົຼາ ເພື່່�ອໃຫ້ນ້ ັກັ ຮຽນມາຮ່ວ່ ມກັນັ ເຊັ່່�ນ: ໃຊ້ສ້ ຽງໝາກຫວີດີ . ນນ້ັ ໂດຍການນໍາໃຊທ້ ກັ ສະຂະບວນການທາງວທິ ະຍາສາດ. - ເຕືອື ນນັັກຮຽນ ໃຫ້ຮ້ ູ້້�ປະຕິບິ ັດັ ຕໍ່່�ສິ່່�ງແວດລ້ອ້ ມດ້້ວຍ ການສໍາຫຼວດນອກຫ້ອງຮຽນ ໃນຫັກຼ ສດູ ວິທະຍາສາດ ແລະ ສງ່ິ ແວດລ້ອມຊັ້ນປະຖົມ ຄວາມເຄົາົ ລົບົ . ສກຶ ສາ ປທີ ີ 4. ນກັ ຮຽນຈະໄດມ້ ສີ ວ່ ນຮວ່ ມໃນການສາໍ ຫວຼ ດນອກ ການປະຕິບດັ ການທົດລອງ ຫອ້ ງຮຽນ ໂດຍໃຊທ້ ັກສະ ແລະ ວທິ ີການຂອງຂະບວນການ ໃນໄລຍະການຮຽນວຊິ າວທິ ະຍາສາດ ແລະ ສງ່ິ ແວດລອ້ ມ ທາງວທິ ະຍາດສາ. ຢ່ໃູ ນ ຂັນ້ ປ.4. ນກັ ຮຽນຈະຕອ້ ງໄດ້ເຮດັ ການທດົ ລອງທງັ ຢູ່ໃນ ການສາໍ ຫວຼ ດ ຈະກ່ຽວຂ້ອງກບັ ການຄນ້ົ ຫາສະພາບແວດ ຫ້ອງຮຽນ ແລະ ນອກຫ້ອງຮຽນ. ການທົດລອງເຫ່ົາຼ ນ້ຈີ ະກ່ຽວ ລ້ອມຢູ່ນອກຫ້ອງຮຽນ ລວມທງັ ການສໍາຫຼວດເດີນ່ ໂຮງຮຽນ, ພນັ ກບັ ຂະບວນການໃດໜງ່ຶ ທເ່ີ ປນັ ການທດົ ລອງທຍ່ີ ຕຸ ທິ າໍ ໂດຍ ເຂດບລໍ ເິ ວນທຢ່ີ ໃູ່ ນໂຮງຮຽນ ແລະ ສະຖານທຕ່ີ າ່ ງໆຢໃູ່ ນຊມຸ ອອກແບບມາ ເພອ່ື ໃຫນ້ ກັ ຮຽນຕອ້ ງໄດມ້ ກີ ານເກບັ ກາໍ ຫກັຼ ຖານ ຊນົ ທສ່ີ າມາດຍາ່ ງຈາກໂຮງຮຽນໄປເຖງິ ໄດ.້ ການສາໍ ຫວຼ ດຈະ ແລະ ພສິ ດູ ສົມມດຸ ຖານຂອງຕນົ ເອງວາ່ ຖືກ ຫຼື ຜິດ. ຊ່ວຍໃຫ້ນັກຮຽນສາມາດ: “ການທດົ ລອງທຍ່ີ ຕຸ ທິ າໍ ” ແມນ່ ຂນ້ັ ຕອນທເ່ີ ປນັ ໂຄງສາ້ ງລະ ອຽດ ຫືຼ ການລົງມເື ຮັດ ແລະ ສງັ ເກດ ທຖີ່ ກື ອອກແບບມາ ເພອື່ ແກໄ້ ຂບນັ ຫາສະເພາະ ຫືຼ ຕອບຄໍາຖາມໃດໜງຶ່ . ຢູໃ່ ນ ການລດົ ລອງທຍ່ີ ຕຸ ທິ າໍ ຜເູ້ ຮດັ ການທດົ ລອງຈະສາມາດໃຊພ້ ຽງ ແຕຕ່ ວົ ປຽ່ ນດຽວ ຫືຼ ປດັ ໄຈດຽວເທາ່ົ ນນ້ັ ໃນການທດົ ລອງ ແລະ ຈາກນນັ້ ສງັ ເກດຜົນຂອງການປ່ຽນແປງ. ການໃຊພ້ ຽງແຕຕ່ ົວ ປ່ຽນດຽວ ຈະເຮັດໃຫຜ້ ູ້ເຮດັ ການທົດລອງຮູ້ຜົນຂອງການທດົ ລອງ. 4໔

ບດົ ຮຽນທກ່ີ ຽ່ ວຂອ້ ງກບັ “ການທດົ ລອງທຍ່ີ ຕຸ ທິ າໍ ” ຂມ້ໍ ນູ ແລະ ຮວ່ ມ ແລະ ໂອກາດໃນການປະກອບສວ່ ນໃນກດິ ຈະກາໍ . ຂ້ັນຕອນຈະຖກື ຂຽນຂຶ້ນ ໂດຍໃຊຫ້ ວົ ຂໍ້ດຽວກັນໃນແຕລ່ ະຄ້ງັ ການຮຽນຮທູ້ ່ີ ຫຼາກຫຼາຍ ແລະ ການສະໜບັ ສະໜນູ ນກັ ຮຽນ ເພ່ືອໃຫ້ງ່າຍຕ່ກໍ ານຕິດຕາມ ຕົວຢາ່ ງ: ຊນົ ເຜາົ່ ບັນຫາ ຫວົ ຂ້ກໍ ານທດົ ລອງ ສກ່ື ານຮຽນການສອນຂອງວຊິ າທະຍາສາດ ແລະ ສງ່ິ ແວດ ອຸປະກອນ ວິທີ ເພ່ືອຄົ້ນຄວ້າ... ລອ້ ມແບບໃໝ່ ຊ່ວຍສ່ົງເສີມວິທີການສາໍ ຜັດຕົວຈງິ ໃນການ ຮຽນຮ້.ູ ໃນການສໍາຫຼວດສະພາບແວດລອ້ ມ ແລະ ການທົດ ນກັ ຮຽນຈະຕອ້ ງ... ລອງ, ນັກຮຽນຊ້ັນປະຖມົ ສກຶ ສາ ປທີ ີ 4 ຈະຮຽນຮູ້ຜ່ານການ ສໍາຜັດຕວົ ຈງິ . ພວກເຂົາຮຽນຮູ້ໂດຍຜາ່ ນການໄດຍ້ ນິ , ການ ຂ້ນັ ຕອນທີ 1: ເຫັນ, ການຈັບບາຍ, ການດມົ ກ່ິນ ແລະ ການລົງມປື ະຕິບັດ ຂັ້ນຕອນທີ 2: ຊງ່ຶ ບດົ ຮຽນວິທະຍາສາດ ແລະ ສງິ່ ແວດລ້ອມຖກື ອອກແບບ ຂນັ້ ຕອນທີ 3: ມາເພື່ອຮູບແບບການຮຽນ ໂດຍໃຊ້ການສໍາຜດັ ທີ່ຫຼາກຫຼາຍ ຂັ້ນຕອນທີ 4: ເຫາົ່ຼ ນ.ີ້ ສິ່ງເຫ່ົຼານເ້ີ ປນັ ສງ່ິ ທສີ່ ໍາຄັນຫຼາຍ ເມ່ືອມີການແນະນໍາ ພາສາ ແລະ ຄໍາສບັ ທາງວທິ ະຍາສາດ. ສງ່ິ ນເ້ີ ປນັ ສງ່ິ ທສ່ີ າໍ ຄນັ ທີ່ຄູຈະເຮດັ ຕາມຂ້ັນຕອນທັງໝົດ ຕາມຂ້ັນຕອນການທດົ ສອບຢ່າງຖກື ຕ້ອງ ແລະ ຖືກລໍາດບັ . ຕາຕະລາງຕໄ່ໍ ປນເ້ີ ປນັ ຕວົ ຢາ່ ງຂອງກດິ ຈະກາໍ ທໃ່ີ ຊປ້ ະສາດ ສໍາຜັດປະເພດຕ່າງໆ ທ່ີໄດ້ນໍາໃຊຢ້ ່ໃູ ນຫກັຼ ສດູ ວິທະຍາສາດ ຄວາມເໝາະສົມຕາມສະພາບທ້ອງຖ່ິນ ແລະ ສິ່ງແວດລ້ອມ. ຄຈູ ະຕ້ອງບນັ ລຈຸ ຸດປະສງົ ຂອງບົດຮຽນ ແລະ ເຮດັ ໃຫບ້ ດົ ຮຽນໜ້າສນົ ໃຈຫາຼ ຍຂ້ນຶ ໂດຍເນ້ອື ໃນບົດຮຽນຕອ້ ງກ່ຽວຂ້ອງ ຮູບແບບຂອງ ປະເພດຂອງກດິ ຈະກໍາ ການສ່ົງເສີມພາສາເພອ່ື ກບັ ສະພາບທອ້ ງຖນ່ິ ຂອງນກັ ຮຽນ. ຄຄູ ວນເຊອ່ື ມໂຍງເນອ້ື ໃນ ປະສາດສາໍ ເດກັ ຊນົ ເຜ່າົ ບົດຮຽນກບັ ສ່ງິ ທີນ່ ັກຮຽນຮູ້ ຫຼື ມປີ ະສົບການຜາ່ ນມາ ແລະ ສາ້ ງການຮຽນຮູໃ້ ໝ່ກຽ່ ວກບັ ເລ່ອື ງນ.ີ້ ຄູຄວນປບັ ບົດຮຽນຂອງ ຜດັ ການເວາ້ົ ແລະ ການຟັງ, ເມອື່ ແນະນໍາຄາໍ ສັບ ຕນົ ເອງ ເພອ່ື ທຈ່ີ ະໄດສ້ ງ່ົ ເສມີ ການບາໍ ລງຸ ຮກັ ສາມລໍ ະດກົ , ວດັ ແບບການໄດ້ ທະນະທາໍ ຂອງນກັ ຮຽນ (ພມູ ປັນຍາທອ້ ງຖິ່ນ, ວດັ ທະນະທໍາ ຍິນ ການແລກປຽ່ ນຂມ້ໍ ນູ , ການ ໃໝ,່ ໃຫຄ້ ເູ ວາ້ົ ວາ່ : ນກັ ແລະ ປະເພນີ) ແລະ ເພີ່ມຄວາມຮູ້ ແລະ ຄວາມເຄາົ ລົບຕສໍ່ ະ ພາບແວດລອ້ ມໃນທອ້ ງຖ່ິນຂອງພວກເຂົາ (ລກັ ສະນະທາງ ແບບການເບ່ິງ ອະທບິ າຍການສງັ ເກດ, ຮຽນຕງ້ັ ໃຈຟັງ ແລະ ທໍາມະຊາດ, ລກັ ສະນະທາງສງັ ຄົມ, ເຕັກໂນໂລຊີທອ້ ງຖ່ິນ ເຫັນ ແລະ ອຸດສາຫະກໍາຕາ່ ງໆ) ຫັຼກສດູ ວິທະຍາສາດ ແລະ ສ່ງິ ການສນົ ທະນາເປນັ ກ່ມຸ , ເວົ້າຕາມຄູ. ແວດລອ້ ມສງ່ົ ເສມີ ໃຫນ້ ກັ ຮຽນ ເນັນ້ ການປະຍຸກໃຊກ້ ານຮຽນ ແບບຄວາມ ຮວູ້ ທິ ະຍາສາດໃໝ່ໃນທາງປະຕບິ ດັ ທັງໃນເຂດໃນຕວົ ເມອື ງ ຮູ້ສກຶ ຖາມ ແລະ ຕອບ. ແລະ ຊນົ ນະບົດ. ໃນນນ້ັ ຈະມໝີ າຍເຫດຢໃູ ນຄາໍ ອະທບິ າຍຂອງບດົ ຮຽນ ເພອ່ື ນັກຮຽນຈະຮຽນແບບພາບ ເມື່ອແນະນາໍ ຄາໍ ສບັ ສະແດງໃຫເ້ ຫນັ ຈຸດທສ່ີ າມາດປະຍກຸ ໃຊ້ ຫຼື ວິທີການປັບໃຊ້ ບດົ ຮຽນໃຫ້ຖກື ກບັ ການຮຽນການສອນໃນທ້ອງຖ່ນິ . ຫາກບໍ່ມີ ລວມ “ເປນັ ຂມ້ໍ ນູ ແບບພາບ ໃໝ,່ ນກັ ຮຽນຈະເບງິ່ ອປຸ ະກອນທແ່ີ ນະນາໍ ໃນບດົ ຮຽນ ຄສູ າມາດໃຊທ້ າງເລອື ກອນ່ື ໃນທອ້ ງຖນ່ິ ແທນໄດ.້ ນອກຈາກນ,້ີ ອປຸ ະກອນຍງັ ສາມາດປບັ ລວມ” ໂດຍການເບ່ິງ ແລະ ອະທິບາຍແຜນ ໃຫ້ເຂາົ້ ກັບນກັ ຮຽນທເ່ີ ປັນພກິ ານ ເຊ່ັນ: ເພີ່ມດາ້ ມຈັບຕ່າງໆ ເພື່ອຄວາມສະດວກໃນການໃຊ,້ ເພີ່ມຂະໜາດເພ່ືອສະດວກ ແຜນວາດ, ເສ້ນັ ສະແດງ ພາບ, ໂປສະເຕີ, ຮູບ ໃນການຈບັ , ຍກົ ຫຼື ປບັ ໃຫ້ໂຕະຮຽນໃຫ້ຕາ່ໍ ລົງ ຫືຼ ປບັ ສະຖານ ທທ່ີ ດົ ລອງ ແລະ ກວດສອບສະຖານທເ່ີ ພອ່ື ປບັ ປງຸ ການເຂາ້ົ ເຖງິ (charts), ກຣາຟກິ ຖ່າຍ ຫືຼ ສະຖານນະ ຂອງເດກັ ພກິ ານ. ນອກຈາກນ,້ີ ນກັ ຮຽນຕອ້ ງໄດຮ້ ບັ ມອບໝາຍໜາ້ ທສ່ີ ະເພາະ (graphics), ພາບຖ່າຍ, ການທ່ໃີ ຊ້ຄາໍ ສບັ ທີ່ສາໍ ໃນກດິ ຈະກໍາກຸມ່ ເພອ່ື ຮບັ ປະກນັ ວ່າ ນກັ ຮຽນທກຸ ຄົນມີສ່ວນ ພາບປະກອບ, ຮູບແຕ້ມ ຄນັ ຢໃູ່ ນເນອ້ື ໃນບດົ ຮຽນ. ແລະ ໂປສະເຕ.ີ ການຍົກມືຂຶ້ນ, ການມີ ເມື່ອແນະນາໍ ຄາໍ ສບັ ໃໝ່ ສວ່ ນຮວ່ ມ, ມບີ ດົ ບາດໃນ ນກັ ຮຽນສະແດງບດົ ບາດ ກດິ ຈະກາໍ , ການຮຽນຮູ້ ສມົ ມຸດຂອງສະຖານະ ແບບພາບລວມໂດຍປະສມົ ການ ຫຼື ສາທິດຮບູ ແບບ ປະສານປະສາດສໍາຜດັ ຕາ່ ງໆທາງວທິ ະຍາສາດ ທັງໝດົ , ການທດົ ລອງ, ໂດຍການການປະຕບິ ັດ ການສາໍ ຫວຼ ດ, ການສງັ ເກດ, ຕວົ ຈງິ ເຊັ່ນ: ການສາ ການຫ້ນິຼ ບົດບາດສົມມດຸ . ທິດການເຄື່ອນທ່ຂີ ອງ ດາວເຄາະຕ່າງໆອອ້ ມ ດວງອາທດິ ໕5

ການອາ່ ນ ອາ່ ນຂມ້ໍ ນູ ທຂ່ີ ຽນໃນແບບ ເມອ່ື ແນະນາໍ ຄາໍ ສບັ ໃໝ,່ ແຫຼ່ງຊບັ ພະຍາກອນ ແລະ ການ ຮຽນ, ຂຽນຄໍາຖາມໃສເ່ ທິງ ຄຂູ ຽນຄາໍ ສັບໃສເ່ ທິງກະ ໃນບົດຮຽນຂອງວທິ ະຍາສາດ ແລະ ສ່ງິ ແວດລອ້ ມບາງ ຂຽນ. ກະດານ, ຂຽນລາຍງານ, ດານ ແລະ ໃຫ້ນກັ ຮຽນ ບດົ ກຽ່ ວຂອ້ ງກບັ ກດິ ຈະກາໍ ທນ່ີ ກັ ຮຽນຕອ້ ງໄດບ້ ນັ ທກຶ ຜນົ ການ ອ່ານເປັນກມຸ່ , ສ້າງແຜນ ເບງ່ິ ແລະ ກາ່ ຍເອາົ , ຂຽນ ທດົ ລອງ ດວ້ ຍເຫດນນີ້ ກັ ຮຽນຕ້ອງມີປຶ້ມຂຽນ, ສດໍ າໍ , ໄມ້ບນັ ວາດ, ຕາຕະລາງ, ໂປສະ ເປັນປະໂຫຍກໃດໜ່ງຶ . ທດັ , ຢາງລບຶ ແລະ ເຈ້ຍ ຕ້ອງໄດມ້ ຕີ ົວຢາ່ ງອປຸ ະກອນປະຈາໍ ເຕ.ີ ວນັ ເຫົາ່ຼ ນ້ີ. ສໍາລບັ ບດົ ທີ 24: ໄຟຟາ້ ສະຖິດ ແລະ ແມເ່ ຫກຼັ ຈະໄດ້ສະ ຄສູ າມາດຕດິ ຄາໍ ສັບ ຫຼື ຮູບຕາ່ ງໆໃນຫອ້ ງຮຽນ ເພ່ືອສົ່ງ ສວສ ສະຫງວນລິຂະສິດໜອງແມເ່ ຫຼກັ ໃຫ້ໜ່ຶງຄູ່ ແລະ ຈະຕອ້ ງໄດ້ຮກັ ສາ ແລະ ເກັບ ເສມີ ຄາໍ ສັບ ແລະ ຈດຸ ສາໍ ຄນັ ໃນບດົ ຮຽນ. ນອກນ້,ີ ຍັງສາມາດ ມ້ຽນເປນັ ຢາ່ ງດີ ເພ່ອື ໃຫນ້ ກັ ຮຽນຂອງ ຂັນ້ ປ.4 ລ້ນຸ ຕ່ໆໍ ໄປສາ ສະແດງຜນົ ງານ, ໂປສະເຕີ ແລະ ແຜນວາດຕ່າງໆຂອງນກັ ມາດນາໍ ໃຊໄ້ ດໃ້ ນອະນາຄດົ . ຮຽນຢ່ໃູ ນຫອ້ ງ ລວມທງັ ຕວົ ຢ່າງຂອງສ່ງິ ທມ່ີ ີຊີວິດຈງິ ໃສບ່ ່ອນ ວຊິ າ ວທິ ະຍາສາດ ແລະ ສງ່ິ ແວດລອ້ ມ ແມນ່ ຮບູ ແບບການ ທຫີ່ ວາ່ ງ ແລະ ເໝາະສົມ. ປະຕິບັດຕວົ ຈງິ ໂດຍການສງັ ເກດ, ຄ້ນົ ຄວ້າ, ສໍາຫວຼ ດແລະ ທົດລອງ ຈະຕ້ອງໄດມ້ ີວັດຖຸ, ອຸປະກອນຕົວຈງິ ແລະ ສະຖານ 3. ແຫຼ່່�ງຂອງສື່່ກ� ານຮຽນການສອນ ທຈ່ີ ງິ ນອກຈາກປມ້ຶ ແບບຮຽນ, ຄມູ່ ຄື ,ູ ໂປສະເຕີ ແລະ ເຄອ່ື ງ ຂຽນຕາ່ ງໆ ຄຈູ ະຕອ້ ງກະກຽມອປຸ ະກອນກອ່ ນການສອນແຕ່ ສກື່ ານຮຽນການສອນຫກັຼ ສໍາລບັ ວິທະຍາສາດ ແລະ ສິງ່ ລະຊ່ົວໂມງ ລວມທັງການສໍາຫວຼ ດເດີນ່ ໂຮງຮຽນ ແລະ ບລໍ ິ ແວດລອ້ ມຊນ້ັ ປະຖມົ ສຶກສາ ປທີ ີ 4 ແມ່ນປ້ມຶ ຄູມ່ ຄື ູ (1 ເຫມັ້ຼ ເວນໃກຄ້ ຽງໂຮງຮຽນ ເພອ່ື ກາໍ ນດົ ຈດຸ ທມ່ີ ຄີ ວາມໜາ້ ສນົ ໃຈທນ່ີ ກັ ຕໍ່ຄູ 1 ຄນົ ) ແລະ ປຶ້ມແບບຮຽນ (1 ເຫມ້ຼັ ຕ່ໍນັກຮຽນ 1 ຄົນ). ຮຽນຈະໄດສ້ ໍາຫຼວດ. ການກະກຽມບົດຮຽນ ຄຈູ ະຕອ້ ງສອນນກັ ຮຽນໃຫເ້ ອາົ ໃຈໃສຮ່ ກັ ສາປມ້ຶ ແບບຮຽນ ກອ່ ນຂຶ້ນສອນແຕລ່ ະບົດ ຄູຕ້ອງໄດມ້ ີເວລາອາ່ ນບົດຮຽນ ແລະ ບຄ່ໍ ວນຂຽນ ຫືຼ ແຕມ້ ສງ່ິ ໃດໃສປ່ ມ້ຶ ໂດຍສະເພາະບຄ່ໍ ວນ ຢໃູ່ ນຄມູ່ ຄື ູ ແລະ ເບງ່ິ ກດິ ຈະກາໍ ຕາ່ ງໆຢໃູ່ ນປມ້ຶ ແບບຮຽນ ພອ້ ມ ຂຽນຄໍາຕອບໃສ່ກດິ ຈະກາໍ ໃດໜງຶ່ . ປຶມ້ ແບບຮຽນເຫົຼາ່ ນ້ີ ແມນ່ ທງັ ກະກຽມຊບັ ພະຍາກອນທຈ່ີ າໍ ເປນັ . ການອາ່ ນບດົ ຮຽນກອ່ ນ ມຄີ ວາມຈາໍ ເປນັ ແລະ ນກັ ຮຽນຈະໄດນ້ າໍ ໃຊໃ້ ນອະນາຄດົ . ດງ່ັ ລວ່ ງໜາ້ ຈະຊວ່ ຍໃຫເ້ ຂາ້ົ ໃຈການດາໍ ເນນີ ກດິ ຈະກາໍ ແລະ ຊບັ ນ້ນັ , ຕ້ອງໄດ້ຮກັ ສາໄວ້ຢໃູ່ ນບ່ອນທີເ່ ໝາະສມົ . ພະຍາກອນທມ່ີ ຢີ ໃູ່ ນສະພາບຕວົ ຈງິ ທຕ່ີ ອ້ ງໄດໃ້ ຊ.້ ຊບັ ພະຍາ ກອນສໍາລັບກດິ ຈະກໍາ ແລະ ລາຍລະອຽດກ່ຽວກບັ ການກະ ຮູບພາບທ່ມີ ຫີ ຼາກຫຼາຍເຫດການ ກຽມ ແມ່ນໄດ້ຂຽນໄວ້ເປັນລາຍການຢດູ່ ້ານເທງິ ຂອງແຕ່ລະ ໂຮງຮຽນແຕລ່ ະແຫງ່ ຈະໄດສ້ ະໜອງໂປສະເຕຂີ ອງຮູບ ບດົ ຮຽນ ຢໃູ່ ນຂ້ໍ IV: ສກ່ື ານຮຽນການສອນຂອງປມ້ຶ ແບບຮຽນ ພາບທມ່ີ ຄີ ວາມຫຼາກຫຼາຍເຫດການຢ່ໃູ ນຕົວເມອື ງ ແລະ ຊົນ ຊງ່ຶ ຂໍ້ມູນປະກອບມີດັ່ງລ່ມຸ ນ້:ີ ນະບົດເພອ່ື ນາໍ ໃຊຢ້ ໃູ່ ນຂນ້ັ ປະຖມົ ສກຶ ສາ. ນອກນ,້ີ ຍງັ ສາມາດ ເບງ່ິ ແຕລ່ ະຮບູ ພາບທມ່ີ ຄີ ວາມຫາຼ ກຫາຼ ຍເຫດການ ທເ່ີ ປນັ ຮບູ - ຫົວົ ຂໍ້້�ກິດິ ຈະກໍາໍ ເຊັ່່�ນ: ຖ້້າຫາກມີຫີ ຼາຼ ຍກວ່າ່ 1 ກິດິ ຈະ ເຕມັ ໜາ້ ຢ່ໃູ ນປມ້ຶ ແບບຮຽນຂອງປະຖມົ ສກຶ ສາ ປທີ ີ 4 ຂອງ ກໍໍາຈະຕ້ອ້ ງມີອີ ຸປຸ ະກອນທີ່່�ແຕກຕ່່າງກັນັ . ວຊິ າວິທະຍາສາດ ແລະ ສງິ່ ແວດລອ້ ມ. ຮບູ ພາບທມ່ີ ຄີ ວາມຫາຼ ກຫາຼ ຍຂອງຕວົ ເມອື ງ ແລະ ຊນົ ນະ - ກິດິ ຈະກໍາໍ ເກີດີ ຂຶ້້�ນໃນບົົດຮຽນ ເຊັ່່�ນວ່າ່ : ຊົ່່�ວໂມງທີີ 1 ບດົ ເປນັ ແຫງ່ຼ ສກ່ື ານຮຽນທຈ່ີ າໍ ເປນັ ທຕ່ີ ອ້ ງໄດໃ້ ຊເ້ ຂາ້ົ ໃນການ ແລະ ຊົ່່�ວໂມງທີີ 2. ສົນທະນາບົດຮຽນຢ່ໃູ ນຫຼາຍບດົ ແຕ່ເຖງິ ແນວໃດກ່ຕໍ າມ ມີ ອກີ ຫາຼ ຍບດົ ຂອງວຊິ າວທິ ະຍາສາດ ແລະ ສງ່ິ ແວດລອ້ ມຂອງ - ມັນັ ແມ່ນ່ ການສາທິດິ ຂອງຄູ,ູ ການທົດົ ລອງແບບເປັນັ ຊັນ້ ປະຖົມສກຶ ສາ ປທີ ີ 4. ທີສ່ າມາດໃຊຮ້ ບູ ພາບທີ່ມີຄວາມ ກຸ່່�ມ ຫຼືື� ກິດິ ຈະກໍໍາເປັນັ ບຸກຸ ຄົນົ . ຫາຼ ກຫາຼ ຍເປນັ ແຫງ່ຼ ສກ່ື ານຮຽນການສອນເພມ່ີ ຕມ່ື . ມນັ ສາມາດ ນາໍ ໃຊສ້ ະເພາະໃນເວລາທນ່ີ ກັ ຮຽນປະຕບິ ດັ ກດິ ຈະກາໍ ເປນັ ກມຸ່ - ກ່່ຽວກັັບສະພາບອາກາດທີ່່�ເໝາະສົົມສໍາໍ ລັັບກິິດຈະ ເມອ່ື ຄູຕອ້ ງໄດສ້ ອນຫອ້ ງຄວບ. ກໍໍາສະເພາະນອກຫ້້ອງຮຽນ. ກະລນຸ າອາ່ ນແຜນ່ ຜບັ ການແນະນາໍ ຮບູ ພາບທມ່ີ ຄີ ວາມຫາຼ ກ ຫາຼ ຍເຫດການ ຊງ່ຶ ມາພອ້ ມກບັ ໂປສະເຕີ ເພອ່ື ເປນັ ແນວຄວາມ - ຕ້ອ້ ງນໍໍາໃຊ້້ພື້້�ນທີ່່�ຫຼຼາຍປານໃດສໍໍາລັັບກິດິ ຈະກໍາໍ . ຄດິ ເພ່ີມຕ່ືມສໍາລັບວທິ ກີ ານໃຊຮ້ ູບພາບທ່ີມຄີ ວາມຫຼາກຫາຼ ຍ - ເດີ່່�ນໂຮງຮຽນ ຫຼືື� ສະຖານທີ່່�ໃກ້ຄ້ ຽງທີ່່�ນັັກຮຽນຕ້ອ້ ງ ເຫດການ. ໄດ້ສ້ ໍາໍ ຫຼວຼ ດ ແລະ ລະບຸຸ ສໍໍາລັັບເປົ້້�າໝາຍຂອງກິດິ ຈະກໍາໍ . 6໖

ຖ້າຫາກວາ່ ຊບັ ພະຍາກອນ ຫືຼ ອປຸ ະກອນສາໍ ລັບການສາ ບົດທີ 3 ສາໍ ຫວຼ ດເຂດທອ້ ງຖນ່ິ ເພອ່ື ບອກບອ່ ນທມ່ີ ກີ ານສນັ ຈອນ ທດິ ຂອງຄູອາດຈະມີພຽງແຕໜ່ ງ່ຶ ຊດຸ ກໍ່ໄດ.້ ຖາ້ ການທົດລອງ ແອອດັ , ຈດຸ ຂາ້ ມທາງທປ່ີ ອດໄພ, ປາ້ ຍເຕອື ນກຽ່ ວກບັ ຫືຼ ກິດຈະກາໍ ທີ່ເປັນກ່ມຸ ຄູຈະຕອ້ ງກາໍ ນົດວາ່ ຈະແບງ່ ນັກຮຽນ ບົດທີ 4 ຄວາມປອດໄພຕາ່ ງໆຕາມຖະໜນົ , ໄຟອາໍ ນາດ, ຄວາມ ອອກເປັນຈກັ ກມຸ່ ແລະ ຈະຕ້ອງໃຊ້ອຸປະກອນຈັກຊຸດ. ຖ້າກດິ ບົດທີ 5 ອນັ ຕະລາຍຕາ່ ງໆຢຕູ່ າມຂາ້ ງທາງເຊນ່ັ : ບມ່ໍ ທີ າງຍາ່ ງ, ຈະກາໍ ເປນັ ກດິ ຈະກາໍ ດຽວ ທນ່ີ ກັ ຮຽນຕອ້ ງໄດປ້ ະຕບິ ດັ ຄນົ ດຽວ ບມ່ໍ ີໄຟເຍືອງທາງ, ມພີ ືດເກດີ ຂ້ຶນຮົກເຮືອ້ ຕາມຂາ້ ງ ຕອ້ ງໄດກ້ ຽມໜງ່ຶ ຊດຸ ຕນ່ໍ ກັ ຮຽນໜງ່ຶ ຄນົ . ອປຸ ະກອນທງັ ໝດົ ຕອ້ ງ ທາງ ແລະ ຂາດທດັ ສະນະວໄິ ສໃນການເບງ່ິ ເຫັນ. ໃຫເ້ ປນັ ອຸປະກອນທ່ຫີ າໄດ້ງ່າຍ, ລາຄາຖກື ຫືຼ ອປຸ ະກອນທີ່ ມີຢູ່ທົວ່ ໄປໂດຍບໍຈ່ ໍາເປັນຕ້ອງຊື,້ ມີຢູ່ທກຸ ບອ່ ນ ແລະ ສາມາດ ບອກສະຖານທ່ີພາຍໃນບໍລິເວນໂຮງຮຽນທ່ີມີການ ນາໍ ມາໃຊໄ້ ດ້ຄືນ. ນອກນີ້, ຢໃູ່ ນບດົ ຮຽນຍງັ ໄດເ້ ນັ້ນໃຫຄ້ ມູ ີ ຍອ່ ຍສະຫາຼ ຍເກດີ ຂນ້ຶ ເຊນ່ັ : ຝນຸ່ ບມ່ົ , ກອງໃບໄມ,້ ເສດ ການປບັ ໃຊບ້ ດົ ຮຽນ ເພອ່ື ໃຫຖ້ ກື ຕາມສະພາບຂອງທອ້ ງຖນ່ິ ຕາມ ອາຫານ ແລະ ເສດຜກັ ທທີ່ ັບຖມົ ກັນ. ຕວົ ຢາ່ ງຈິງຂອງ ຄວາມເປນັ ໄປໄດ້. ເຊື້ອຣາ ເຊນັ່ : ເຫັດ, ເສດອາຫານທຕີ່ ົກໂໝກ. ຖ້າກິດຈະກໍາໃດກຽ່ ວຂ້ອງກັບການສໍາຫຼວດ ຫຼື ຊອກຫາ ເຈ້ຍ A4 1 ໃບ ຕນ່ໍ ັກຮຽນໜງ່ຶ ຄົນ ໂດຍແບງ່ ອອກເປັນ ບາງສງ່ິ ບາງຢາ່ ງຢໃູ່ ນສະພາບແວດລອ້ ມນອກຫອ້ ງຮຽນ. ຄຈູ າໍ ສວ່ ນນອ້ ຍໆໃຫເ້ ປນັ ສລີ່ ຽ່ ມ ເພອ່ື ແຕມ້ ຕອ່ ງໂສອ້ າຫານ ເປນັ ຕອ້ ງໄດສ້ າໍ ຫວຼ ດສະພາບແວດລອ້ ມຕາ່ ງໆໄວກ້ ອ່ ນເພອ່ື ແລະ ຕາໜາ່ ງອາຫານ, ເຈຍ້ ເສດສາໍ ລບັ ແຕມ້ ລກູ ສອນ, ກໍານົດຈດຸ ທ່ຕີ ອ້ ງການ ແລະ ຕົວຢາ່ ງສະເພາະທຈ່ີ ະເປັນເປ້າົ ກອ້ ນຫີນນ້ອຍໆເພອື່ ໃຊ້ເຕງັ ເຈ້ຍບໃໍ່ ຫ້ປິວ. ໝາຍຂອງແຕ່ລະກິດຈະກາໍ . ນອກນ້ີຄຍູ ງັ ຕ້ອງປະເມີນສິງ່ ທີ່ ພາໃຫເ້ ກດີ ອນັ ຕະລາຍຕສ່ໍ ຂຸ ະພາບ ແລະ ຄວາມປອດໄພຂອງ ບດົ ທີ 6 ສໍາຫວຼ ດ ແລະ ບອກລະບົບນິເວດຕາ່ ງໆໃນບລໍ ິເວນ ນກັ ຮຽນ. ເດນີ່ ໂຮງຮຽນ ຫຼື ສະຖານທ່ໃີ ກຄ້ ຽງ. ຖາ້ ອປຸ ະກອນບາງຢາ່ ງບສ່ໍ າມາດຫາໄດ້ ຕອ້ ງໄດເ້ ບງ່ິ ອປຸ ະ ບດົ ທີ 7 ເຈ້ຍ A4 ທໃີ່ ຊກ້ ໍເ້ ປັນວງົ ມົນ. ກອນອນື່ ແທນຕາມທໄ່ີ ດ້ແນະນໍາຢູ່ໃນບົດຮຽນ ຫຼື ຄອູ າດຈະ ຊອກຫາວທິ ອີ ນ່ື ເພອ່ື ສອນເນອ້ື ໃນບດົ ຮຽນດຽວກນັ ທໃ່ີ ຊອ້ ປຸ ະ ການສາທດິ ກ່ຽວກບັ ກາ້ ມຊ້ີນ ແລະ ກະດກູ : ໄມດ້ ິ້ວ 2 ກອນຊະນດິ ຕາ່ ງໆທີ່ມຢີ ູໃ່ ນທ້ອງຖນ່ິ . ອັນ, ດິນນາໍ້ ມັນ , ຢາງບວ້ ງ. ຊບັ ພະຍາກອນໃນບດົ ສອນໜງ່ຶ ອາດສາມາດນາໍ ໃຊໃ້ ນບດົ ບດົ ທີ 8 ຊ່ວົ ໂມງທີ 1: ນ້າໍ ສະອາດ ແລະ ສະບ.ູ ການທົດລອງ ອນ່ື ໆໄດເ້ ຊນ່ັ ດຽວກນັ . ຈງ່ົ ພຈິ າລະນາກຽ່ ວກບັ ການເກບັ ຮກັ ສາ ການຍອ່ ຍອາຫານທາງກນົ ຈກັ ແລະ ທາງເຄມີ (ກດິ ຈະ ກ່ອງອຸປະກອນຢ່ໃູ ນຫ້ອງຮຽນ ຫຼື ບາງບອ່ ນທີເ່ ໝາະສມົ ເພອ່ື ກໍາເປນັ ບກຸ ຄນົ ): ເຂົ້າໜຽວໜຶ້ງສກຸ 1 ປ້ັນ, ຂະໜົມ ໃຫ້ພວກມນັ ສາມາດໃຊໄ້ ດ້ ໃນເວລາຕ່ໍໄປທຈີ່ າໍ ເປນັ ຕ້ອງໄດ້ ໂຄບ, ຂະໜມົ ຂຽບກຸງ້ ຫືຼ ຊນິ້ ແຫງ້ ແລະ ນໍາ້ ດມື່ . ໃຊອ້ ປຸ ະກອນເຫ່ຼາົ ນນັ້ . ຊວ່ົ ໂມງທີ 2: ການສາທດິ ລະບບົ ລະລາຍອາຫານ: ມດີ ການກຽມພອ້ ມ ແລະ ກະກຽມຊບັ ພະຍາກອນທຕ່ີ ອ້ ງການ ຕດັ , ຢາງບວ້ ງ, ຖງົ ຢາງປລາສະຕກິ , ໝາກກວ້ ຍ, ນາ້ໍ ໃນບົດຮຽນ ແມ່ນໄດຂ້ ຽນເປນັ ລາຍການຕາມແຕ່ລະບດົ ຢູ່ໃນ ສມ້ົ ສາຍຊ,ູ ນ້າໍ ດືມ່ , ນາໍ້ ໝາກກຽ້ ງ, ຖງົ ບາ ຫືຼ ຖົງຕນີ ຕາຕະລາງລຸ່ມນ້ີ ແລະ ມນັ ສາມາດຊ່ວຍໃນການວາງແຜນ. 1 ອັນ, ຈອກເຈຍ້ 2 ອນັ , ບ່ວງ 1 ກາ້ ນ, ຖ້ວຍໃຫຍ່ 1 ອນັ . ບດົ ທີ ສກື່ ານຮຽນການສອນທີຕ່ ອ້ ງການ ບົດນາໍ ສາໍ ເນາົ ປມ້ຶ ແບບຮຽນຂອງຂນ້ັ ປະຖມົ ສກຶ ສາປທີ ີ 3 ແລະ ບດົ ທີ 1 4 ຊຸດອປຸ ະກອນສາໍ ລບັ ປະຕິບດັ ກິດຈະກາໍ ເປັນກ່ມຸ : ບົດທີ 2 ເຈຍ້ ເສດ 3 ແຜ່ນ, ທດ່ໍ ູ 3 ອັນ, ເຊືອກຍາວ 30 cm, ປຸມເປົາ້ 1 ອັນ, ເຫັກຼ ຂດັ ເອກະສານ 3 ອນັ . ບອກຄວາມສ່ຽງຕ່າງໆທ່ີອາດເຮັດໃຫ້ເກີດອຸບັດຕິ ເຫດຢູ່ໃນຫ້ອງຮຽນ ແລະ ບລໍ ິເວນເດີ່ນໂຮງຮຽນ. ການສາທິດ: ປຸມເປາ້ົ , ແປງ້ ຝຸນ່ ຫຼື ດິນຊາຍ, ສໍຂາວ. ໗7

ບດົ ທີ 9 ກິດຈະກາໍ ເປັນກຸ່ມ: ເຈຍ້ A4 2 ໃບ ແລະ ພັບ ແລະ ບດົ ທີ 20 ຊ່ວົ ໂມງທີ 1: ກດິ ຈະກໍາການເຮັດນໍາ້ ໝາກນາວເປັນ ແບ່ງອອກເປນັ 8 ສ່ວນ, ສສໍ ີໄມ້ ຫືຼ ສນີ ້ໍາ ແລະ ເຈຍ້ ກຸ່ມ: ຈອກແກ້ວ, ນາ້ໍ ໝາກນາວ, ນໍ້າຕານ, ນໍ້າ, ບ່ວງ. A4 ທພ່ີ ບັ ເພ່ີມຕມື່ ອກີ . ຊວ່ົ ໂມງທີ 1: ການທດົ ລອງການລະລາຍຂອງວດັ ຖໃຸ ນ ບດົ ທີ 10 ກິດຈະກໍາເປນັ ກຸມ່ : ເຈຍ້ ແຜນ່ ໃຫຍ່ ຫືຼ ເຈຍ້ A4, ບກິ ສວສ ສະຫງວນລິຂະສິດ ນາໍ້ ເປັນກ່ມຸ : ຈອກແກວ້ , ບວ່ ງຕັກກາເຟ, ດນິ ຊາຍ, ເຟດີ , ເຈ້ຍທີ່ຈີກເປນັ ແຜນ່ ນ້ອຍໆ. ເກອື , ແປ້ງນວົ , ດນິ ປູງຝັງ. ບດົ ທີ 11 ບໍ່ໄດໃ້ ຊ.້ ຊົວ່ ໂມງທີ 2: ການສາທິດການທົດລອງໃຊນ້ າໍ້ ອຸ່ນ: ຈອກແກວ້ 2 ໜວ່ ຍ, ນ້ໍາຮ້ອນ, ນ້າໍ ເຢັນ, ສີປະສມົ ບດົ ທີ 12 ການສາທດິ ກຽ່ ວກບັ ໄຂ:່ ແວນ່ ຂະຫຍາຍ, ໄຂດ່ ບິ (ໄຂ່ ອາຫານ. ເປດັ ຫືຼ ໄຂ່ໄກ)່ , ຖວ້ ຍ ຫືຼ ຈານນອ້ ຍ. ຊ່ົວໂມງທີ 2: ການທົດລອງເປນັ ກ່ມຸ ກ່ຽວກບັ ຄວາມ ກິດຈະກໍາເປັນກຸ່ມກ່ຽວກັບວົງຈອນຊີວິດຂອງນົກ: ຮອ້ ນ ແລະ ການລະລາຍຂອງວດັ ຖໃຸ ນນາໍ້ : ຈອກແກວ້ ເຈ້ຍ A4 ແບງ່ ອອກເປນັ 4 ສວ່ ນ. 3 ໜວ່ ຍ, ນໍ້າຕານຊາຍ ແລະ ນໍາ້ ຕານກ້ອນ, ບ່ວງ ບດົ ທີ 13 ການສາທດິ ການແຜ່ກະຈາຍຂອງເຊ້ອື ໂລກ: ກາກຜງົ ກາເຟ, ນໍ້າເຢນັ ແລະ ນ້າໍ ຮ້ອນ. ເພດັ ຈາໍ ນວນໜງ່ຶ ຫືຼ ດນິ ຊາຍ ແລະ ນາ້ໍ ມນັ ທາຜວິ ເດກັ ນ້ອຍ ຫຼື ນໍ້າມັນທ່ໃີ ຊ້ປຸງແຕງ່ ອາຫານ. ບດົ ທີ 21 ຊວ່ົ ໂມງທີ 1: ການສາທດິ ກຽ່ ວກບັ ກາເຟທກ່ີ າໍ ລງັ ຮອ້ ນ: ຈອກກາເຟທກ່ີ ໍາລງັ ຮອ້ ນ. ບດົ ທີ 14 ຊວ່ົ ໂມງທີ 1: ສາໍ ຫຼວດບລໍ ິເວນພື້ນທໃີ່ ດໜ່ຶງ ເພື່ອລະບຸ ພດື ຊະນດິ ມດີ ອກຢູບ່ ລໍ ເິ ວນໂຮງຮຽນ ຫຼື ເຂດໃກ້ຄຽງ. ຊວ່ົ ໂມງທີ 1: ການສາທດິ ຄວາມຮອ້ ນ: ໝນ້ໍ າໍ້ ຕມ້ົ ຢເູ່ ທງິ ເຕາົ ໄຟ. ຊວ່ົ ໂມງທີ 2: ປະຕບິ ດັ ກດິ ຈະກາໍ ເປນັ ກມຸ່ ເພອ່ື ແກະ ດອກໄມ້ອອກເປນັ ສວ່ ນຕາ່ ງໆ: ດອກໄມທ້ ມ່ີ ຂີ ະໜາດ ຊວ່ົ ໂມງທີ 2: ການສາທດິ ການຖາ່ ຍໂອນຄວາມຮອ້ ນ: ໃຫຍຢ່ າ່ ງໜ້ອຍ 1 ດອກຕນໍ່ ກັ ຮຽນ 1 ກຸມ່ ແລະ ເຈ້ຍ ທຽນໄຂ, ຕະປນູ ອ້ ຍໆ, ທ່ອນເຫັຼກທີ່ມີດາ້ ມຈບັ ເປັນ ທປ່ີ ຽກຊ່ມຸ ຫຼື ເຈຍ້ ທດິ ຊູ້. ໄມ້ ຫຼື ຜາ້ ທໃ່ີ ຊຫ້ ດ່ໍ າ້ ມຈບັ ຂອງທອ່ ນເຫກັຼ ນນ້ັ , ຂທ້ີ ຽນ ເຜງ້ິ , ກບັ ໄຟ. ບດົ ທີ 15 ສາໍ ຫວຼ ດບລໍ ເິ ວນພນ້ື ທໃ່ີ ດໜງ່ຶ ແລະ ບລໍ ເິ ວນເດນ່ີ ໂຮງ ຮຽນ ເພອ່ື ລະບພຸ ດື ບມ່ໍ ດີ ອກ ເຊນ່ັ : ຕນ້ົ ສນົ , ຕນ້ົ ແປກ, ຊວ່ົ ໂມງທີ 2 ການທດົ ລອງກຽ່ ວກບັ ການຊກັ ນາໍ ຄວາມ ມອສ, ຜກັ ກດູ , ແວນ່ ຂະຫຍາຍ, ຕວົ ຢາ່ ງພດື ທບ່ີ ມ່ໍ ດີ ອກ ຮ້ອນເປັນກມຸ່ : ຖວ້ ຍ, ນາໍ້ ຮອ້ ນ, ບ່ວງ 3 ກ້ານທີ່ ຕວົ ຈິງ. ເທ່ົາກັນ ຫືຼ ທໍ່ດູດ (ບວ່ ງກ້ານທີ 1 ເປັນບວ່ ງໂລຫະ, ບ່ວງການທີ 2 ເປັນບ່ວງຢາງ ແລະ ບ່ວງກາ້ ນທີ 3 ບດົ ທີ 16 ຕວົ ຢາ່ ງພດື ທແ່ີ ຂງແຮງ, ສາໍ ຫວຼ ດເດນ່ີ ໂຮງຮຽນ ຫືຼ ບລໍ ິ ເປັນບວ່ ງໄມ)້ , ຂທີ້ ຽນທເ່ີ ປັນກ້ອນ ແລະ ແກ່ນພືດ 3 ເວນໃກຄ້ ຽງ ເພ່ອື ຊອກຫາພດື ທເ່ີ ປນັ ພະຍາດ. ເມັດ. ບດົ ທີ 22 ການສາທດິ : ຊດຸ ບດັ ຄາໍ ສບັ ຂອງລະບບົ ສລຸ ຍິ ະຈກັ ກະ ບດົ ທີ 17 ສາໍ ຫວຼ ດບລໍ ເິ ວນເດນ່ີ ໂຮງຮຽນ ຫືຼ ບລໍ ເິ ວນໃກຄ້ ຽງ ເພອ່ື ວານ 8 ບດັ ທມີ່ ີຊດ່ື າວເຄາະໃນແຕ່ລະບັດ ແລະ ບັດ ຄນ້ົ ຫາພດື ທ່ີເປນັ ພະຍາດ. ຂອງດວງຕາເວນັ , ປຸມເປາ້ົ ຫຼື ໝາກບານທ່ີເປັນຮູບ ມົນຄືກບັ ດາວເຄາະ, ບິກເຟີດ ແລະ ໄຟສາຍ. ບດົ ທີ 18 ຊົ່ວໂມງທີ 1: ການສາທດິ ການປຽ່ ນແປງທາງກາຍະ ບດົ ທີ 23 ຊ່ວົ ໂມງທີ 1: ການສາທິດການທົດລອງສຽງ: ປຸມເປ້າົ , ພາບ: ເຈຍ້ ທິດຊູ້, ຢາງບວ້ ງ, ປຸມເປາົ້ , ຂທີ້ ຽນເຜງິ້ , ໝ້ແໍ ບບມດີ າ້ ມຈບັ , ບວ່ ງໂລຫະ, ແລະ ເຄືອ່ ງດນົ ຕີ ໄມຂ້ ດີ ໄຟ ແລະ ບ່ວງເຫຼັກ. ຈາກ ຂ້ນັ ປ.3. ຊວ່ົ ໂມງທີ 2: ການທດົ ລອງການປຽ່ ນແປງທາງກາຍະ ຊ່ວົ ໂມງທີ 2: ການທົດລອງເປັນກ່ມຸ ກ່ຽວກັບສຽງ: ຖງົ ພາບເປນັ ກມຸ່ : ປມຸ ເປ້ົາ, ຈອກທ່ີບັນຈຸດິນຊາຍ, ຢາງ ຢາງປລາສະຕກິ 3 ຖົງ, ຢາງບ້ວງ, ນາໍ້ , ໄມທ້ ີ່ເປັນ ບວ້ ງ ແລະ ເຈ້ຍ. ທ່ອນ. ບດົ ທີ 19 ຊົ່ວໂມງທີ 1: ການສາທດິ ການເພີ່ມຄວາມຮ້ອນ: ນາໍ້ ກ້ອນ, ໝ,້ໍ ຄວາມຮ້ອນ (ທຽນ). ໝາຍເຫດ: ການທົດລອງກ່ຽວກບັ ແສງເປັນກຸ່ມ ຕ້ອງ ເປັນມ້ືທມ່ີ ີແສງແດດ. ຊ່ົວໂມງທີ 2: ການສາທິດຜນົ ຂອງຄວາມຮອ້ ນ: ປຸມ ປ້າົ , ຕຸກນາ້ໍ ເປົ່າ 1 ຕຸກ, ຖ້ວຍໃຫຍ່ ຫຼື ຖາດ 2 ອນັ , ຊວ່ົ ໂມງທີ 2: ການສາທດິ ການທດົ ລອງແສງ: ໄຟສາຍ ນາ້ໍ ເຢັນ, ນໍາ້ ຮ້ອນ ແລະ ນໍ້າກອ້ ນ. ແລະ ແວນ່ . ຊົ່ວໂມງທີ 2: ການທົດລອງແສງເປນັ ກຸ່ມ: ຈອກແກ້ວ ທມ່ີ ນີ ໍ້າຢູໃ່ ນຈອກ, ບັດທມີ່ ີຮບູ ລູກສອນ 2 ອັນ. ຊວົ່ ໂມງທີ 2: ການທົດລອງແສງເປນັ ກຸມ່ : ແວ່ນ, ແຜ່ນ ຊີດ,ີ ບວ່ ງໂລຫະ, ຝາໝ້ໍ, ແຜ່ນອາລູມນີ ຽມ ຫືຼ ວັດຖຸ ສະທອ້ ນແສງອ່ືນໆ. 8໘

ບດົ ທິ 24 ຊ່ວົ ໂມງທີ 1: ການສາທິດໄຟຟາ້ ສະຖິດ: ປຸມເປົ້າ, 4. ການວັັດ ແລະ ການປະເມີນີ ຜົນົ ຈານ, ເສດເຈຍ້ ນອ້ ຍໆ ແລະ ຜ້າຂນົ ໜ.ູ ຊວ່ົ ໂມງທີ 1: ການທດົ ລອງໄຟຟາ້ ສະຖດິ ເປນັ ກມຸ່ : ຈານ, ສາໍ ລບັ ຄາໍ ແນະນາໍ ທວ່ົ ໄປ ກຽ່ ວກບັ ການປະເມນີ ໃນຫກັຼ ສດູ ເສດເຈຍ້ , ຜາ້ ຂນົ ໜູ ແລະ ປຸມເປົ້າ. ໃໝ່ນ້ີ ລວມເຖງິ ວິທີການບັນທກຶ ເກນການໃຫຄ້ ະແນນແບບ ຊວ່ົ ໂມງທີ 2: ການສາທດິ ແມເ່ ຫຼັກ: ແມ່ເຫັຼກສອງອນັ , ຮຸບຣກິ . ຄູສາມາດເບງ່ິ ໄດ້ຢູ່ໃນບດົ ນໍາຂອງປມ້ຶ ຄມູ່ ຄື ພູ າສາ ເສ້ັນດ້າຍ, ເຫກັຼ ຂດັ ເຈ້ຍ ຫຼື ເຂັມໝຸດ. ລາວ ຊັ້ນປະຖມົ ສກຶ ສາ ປທີ ີ 4. ຊວ່ົ ໂມງທີ 2: ການທົດລອງແມ່ເຫກັຼ ເປນັ ກມຸ່ : ເຫກັຼ ຕະປູທ່ີມແີ ມເ່ ຫກຼັ ທກ່ີ ຽມໄວ້ 1 ອນັ , ບ່ວງເຫຼັກ 1 ສາໍ ລບັ ການບນັ ທກຶ ຂອງຄູ ໃຫຄ້ ກູ ະກຽມລາຍຊນ່ື ກັ ຮຽນໃສ່ ກາ້ ນ, ເຫັກຼ ຂັດເຈຍ້ ຫືຼ ເຂມັ ໝຸດ, ຕະປູ, ເຈຍ້ , ບກິ , ປຶມ້ ທ່ໃີ ຊບ້ ັນທກຶ ແລ້ວອາ່ ນເກນການໃຫ້ຄະແນນ ເພື່ອໃຫແ້ ນ່ ຢາງລບຶ . ໃຈວ່າຄເູ ກີດຄວາມຄຸ້ນເຄຍີ ກັບການວດັ ແລະ ປະເມນີ ໂດຍ ຈົດຜົນງານຂອງນັກຮຽນແຕ່ລະຄົນໃນຂະນະທີ່ຄູສງັ ເກດຢູ່. ບດົ ທີ 25 ຊ່ົວໂມງທີ 1: ການສາທິດຂວາໍ້ ຈອກ: ຈອກ, ນ້າໍ , ເຈຍ້ ແຂງ ແລະ ພາຊະນະທໃ່ີ ຫຍ່ເພືອ່ ຮອງນໍ້າ. ການປະເມນີ ການຮຽນຮ້ຂູ ອງນັກຮຽນໃນແຕລ່ ະບົດແມນ່ ຊວ່ົ ໂມງທີ 1: ການທດົ ລອງຍົກປຶ້ມເປັນກຸ່ມ: ປຸມເປົ້າ ສາໍ ຄນັ ແລະ ການປະເມີນແບງ່ ອອກເປນັ 2 ຮບູ ແບບຄ:ື ແລະ ປ້ຶມແບຮຽນ. ຊົ່ວໂມງທີ 1: ການທົດລອງການຍງິ ໃຫເ້ ຂົ້າເປາົ້ ໝາຍ 1) ການປະເມີນຜນົ ແບບຕເ່ໍ ນອື່ ງ ເປັນກມຸ່ : ປມຸ ເປາ້ົ , ສໍຂາວ, ເຈ້ຍ 1 ໃບ ເພື່ອເຮັດໝາກ ການປະເມີນແບບຕໍ່ເນອ່ື ງ ແມ່ນປະເມີນຢູ່ໃນເວລາສອນ ບານເຈ້ຍຫຍໆໍ . ບດົ ຮຽນ ເພອ່ື ຊວ່ ຍໃຫຄ້ ບູ ອກໄດເ້ ຖງິ ຄວາມຫຍງຸ້ ຍາກທນ່ີ ກັ ຮຽນ ຊົວ່ ໂມງທີ 2: ສາທິດເຄືອ່ ງປາໍ້ ນໍ້າ: ຕຸກນາໍ້ , ທດໍ່ ດູ , ດິນ ກໍາລງັ ພົບພຢໍ້ ູ່ ແລະ ສິງ່ ໃດທີຄ່ ສູ າມາດຊວ່ ຍເຫືຼອໄດ້ ເພອ່ື ຮັບ ນ້ໍາມນັ ແລະ ຈອກ (ຕອ້ ງກະກຽມກອ່ ນການສາທດິ ປະກນັ ວາ່ ນກັ ຮຽນສາມາດບນັ ລຈຸ ດຸ ປະສງົ ຂອງການຮຽນ. ການ ຂອງຄູ). ປະເມນີ ແບບຕເ່ໍ ນອ່ື ງສາມາດປະເມນີ ໄດທ້ ກຸ ຂນ້ັ ຕອນຢໃູ່ ນເວ ຊ່ົວໂມງທີ 2: ການທົດລອງນໍ້າພເຸ ປັນກຸ່ມ: ກະຕກຸ ນາໍ້ ລາສອນບດົ ຮຽນ. ທີ່ມສີ າມຮູທ່ມີ ໄີ ມ້ສຽບໄວ້, ນໍາ້ , ສຂໍ າວ. ການປະເມນີ ແບບຕເ່ໍ ນອ່ື ງ ປະກອບມີ 2 ວທິ ີ ຄື ການຕງ້ັ ຄາໍ ຖາມ ເພອ່ື ກວດສອບຄວາມເຂາ້ົ ໃຈ ແລະ ການສງັ ເກດນກັ ບດົ ທີ 26 ຊົ່ວໂມງທີ 2: ສາທດິ ກຽ່ ວກັບມນົ ລະພິດທາງນໍາ້ : ນ້າໍ ຮຽນ ໃນເວລາທ່ພີ ວກເຂົາກາໍ ລັງຝຶກປະຕບິ ັດ ຫືຼ ພະຍາຍາມ ເປອ້ື ນຈາໍ ລອງທ່ຄີ ເູ ຮັດຂ້ຶນມາ (ສະບ,ູ ນໍ້າມັນ, ດນິ ທຈ່ີ ະນາໍ ໃຊສ້ ງ່ິ ທພ່ີ ວກເຂາົ ໄດຮ້ ຽນມາ. ກອ່ ງການວດັ ແລະ ການ ຊາຍ, ປຸ໋ຍ, ກາກກາເຟ ຫືຼ ໃບຊາ, ລູກປັດ). ປະເມີນຜົນ ຈະມຄີ ໍາອະທບິ າຍຂອງແຕ່ລະບດົ ທ່ີສະແດງໃຫ້ ຊົ່ວໂມງທີ 2: ທດົ ລອງເຄອ່ື ງກັ່ນຕອງນໍ້າເປນັ ກຸ່ມ: ກະ ເຫັນວາ່ ມີຄວາມເໝາະສມົ ທີ່ສຸດໃນການເຮດັ ການປະເມນີ ຕກຸ ປລາສະຕກິ (ຕກຸ ນາ້ໍ ດມ່ື ເປາ່ົ ), ມດີ ຕດັ , ດນິ ຊາຍ, ແບບຕ່ໍເນ່ືອງ. ຫນີ ແຮ່ນ້ອຍໆ, ກ້ອນຫນີ ນ້ອຍ, ເຈ້ຍອະນາໄມ (ເຈຍ້ 2) ການປະເມີນຜົນແບບສະຫຼບຸ ທິດຊ)ູ , ຖາ່ ນໄຟ, ຖາດ ຫືຼ ຊາມ, ນ້ໍາເປອ້ື ນທ່ີຄສູ ້າງ ການປະເມີນຜນົ ແບບສະຫຼຸບ ໃຊ້ເພ່ືອກວດສອບວາ່ ນກັ ຂນ້ຶ ມາ. ຮຽນບນັ ລຸເປາ້ົ ໝາຍຂອງວິຊາຮຽນ ໃນຕອນທາ້ ຍຂອງແຕລ່ ະ ບດົ ຮຽນໄດ້ ຫືຼ ບ.່ໍ ໃນຕອນຕນ້ົ ຂອງແຕລ່ ະບດົ ໃນວຊິ າວທິ ະຍາ ບດົ ທີ 27 ທຽນ ແລະ ກັບໄຟ ຫຼື ນາ້ໍ ຫອມ ແລະ ອປຸ ະກອນທ່ໃີ ຊ້ ສາດ ແລະ ສ່ງິ ແວດລອ້ ມ ຊ້ນັ ປະຖມົ ສຶກສາ ປີທີ 4. ຈະມີຈດຸ ໃນການສໍາຫຼວດສະພາບແວດລ້ອມນອກສະຖານທີ່ ປະສົງ 2 ອນັ . 1 ຊ່ົວໂມງ ຈະມີ 1 ຈດຸ ປະສງົ ທ່ີຂຽນໄວ້ຢໃູ່ ນ ທມ່ີ ກີ ່ນິ ຄື: ສສໍ ີ ແລະ ເຈ້ຍໂປສະເຕີ ຫືຼ ເຈ້ຍຂະໜາດ ພາກທີ I: ຈຸດປະສົງ. A4. ພາກທີ II: ການວັດ ແລະ ການປະເມນີ ຜົນ ມເີ ກນການ ປະເມີນແບບຣູບຣິກ ທີ່ສງັ ລວມວທິ ກີ ານປະເມີນຈຸດປະສົງທີ ບດົ ທີ 28 ການສາທດິ ກຽ່ ວກບັ ມນົ ລະພດິ ທາງອາກາດ: ຂວດແກວ້ 2 ຂອງການຮຽນ ໂດຍອະທບິ າຍລະດບັ ຕາ່ ງໆຂອງການປະຕິ ທມ່ີ ຝີ າປິດ ແລະ ກບັ ໄຟ. ຜ້າແພບາງ ແລະ ຜ້າຫມົ ບດັ ກດິ ຈະກາໍ ຂອງນກັ ຮຽນ.ເກນການປະເມນີ ຢໃູ່ ນວຊິ າວທິ ະ ທ່ີໜາ, ຈຸດກາງແຈ້ງທີ່ມແີ ດດ. ເຈຍ້ A3 ຫືຼ A4, ສໍສີ. ຍາສາດ ແລະ ສ່ງິ ແວດລ້ອມ ຈະມີ 4 ລະດັບ ຄ:ື 0-1-2-3 ແລະ ຄະແນນ 3 ແມນ່ ລະດັບເກນການໃຫ້ຄະແນນສງູ ສຸດ. ບດົ ທີ 29 ປມຶ້ ແບບຮຽນຊ້ນັ ປະຖົມປທີ ີ 3 ແລະ 4 ຕວົ ຢາ່ ງຂອງ ການປະເມີນດ້ວຍເກນການໃຫ້ຄະເເນນແບບຣບູ ຣິກ, ຄູ ເຄອື່ ງໃຊ້ໃນຄົວເຮອື ນ. ຈະຕອ້ ງສງັ ເກດນກັ ຮຽນ ໃນຂະນະທພ່ີ ວກເຂາົ ກາໍ ລງັ ເຮດັ ການ ໙9

ສໍາຫວຼ ດ ຫືຼ ເຮດັ ການທົດລອງ ແລະ ຕອບຄາໍ ຖາມ ຫືຼ ໃນ ບົດຮຽນໃຫ້ແທດເໝາະກັບຂນັ້ ຮຽນໃດຂນ້ັ ຮຽນໜຶ່ງ ເພືອ່ ໃຫ້ ຂະນະທີນ່ ກັ ຮຽນກາໍ ລັງຂຽນສິງ່ ໃດສງ່ິ ໜ່ງຶ . ໃນ ຂນ້ັ ປ. 4 ຂອງ ການສອນເປນັ ໄປໄດ້. ຕາຕະລາງດ້ານລຸ່ມນີ້ ເປນັ ຂໍ້ມູນກຽ່ ວ ວິຊາວທິ ະຍາສາດ ແລະ ສິ່ງແວດລ້ອມນ້ີ ການປະເມນີ ຈະຢູ່ ກບັ ຊຫ່ື ວົ ຂຫ້ໍ ກັຼ ແລະ ຊບ່ື ດົ ຮຽນ/ເນອ້ື ໃນສາໍ ລບັ ແຕລ່ ະຂນ້ັ ຮຽນ ໃນຂ້ັນຝກຶ ປະຕບິ ັດ ແລະ ນາໍ ໃຊ້ຂອງຊ່ົວໂມງທີ 2. ຢູ່ໃນຂັນ້ ເພ່ືອຊ່ວຍໃນການເລອື ກບດົ ຮຽນ. ສະຫບຸຼ ຈະເປນັ ການເພມ່ີ ໂອກາດຕມ່ື ເພອ່ື ປະເມນີ ວາ່ ນກັ ຮຽນ ສາມາດບນັ ລຸຈຸດປະສງົ ຂອງບົດຮຽນໄດດ້ ີປານໃດ. ຖາ້ ຢູ່ໃນ ສວສ ສະຫງວນລິຂະສິດ ຂ້ນັ ຝຶກປະຕບິ ັດ ແລະ ນາໍ ໃຊ້ ນກັ ຮຽນຕ້ອງໄດ້ສ້າງໂປສະເຕີ ຫືຼ ຕ້ອງໄດ້ຂຽນສງິ່ ໃດສງິ່ ໜ່ງຶ ຄສູ າມາດນາໍ ເກບັ ລວບລວມ ເພືອ່ ປະເມນີ ພາຍຫຼງັ . ຢໃູ່ ນກອ່ ງການວດັ ແລະ ປະເມນີ ຜນົ ຂອງແຕລ່ ະບດົ ມຄີ າໍ ອະທບິ າຍວາ່ ຈດຸ ໃດທສ່ີ າມາດເຮດັ ການປະເມນີ ແບບສະຫບຸຼ . 5. ຕາຕະລາງປະຈໍໍາອາທິດິ ອາທດິ ໜງ່ຶ ຈະມວີ ຊິ າວທິ ະຍາສາດ ແລະ ສງ່ິ ແວດລອ້ ມບົດ ໜງຶ່ ແລະ ແຕ່ລະບດົ ຈະມີ 2 ຊົວ່ ໂມງ. ບົດທາໍ ອິດ ແມ່ນບດົ ເປດີ ຫວົ ເລ່ືອງ ເພືອ່ ສງັ ລວມເນ້ືອໃນບົດຮຽນຂອງ ຂນ້ັ ປ.3 ແລະ ທວນຄນື ຈຸດຫັກຼ ຢໃູ່ ນບດົ ຮຽນ ທີ່ນກັ ຮຽນຕອ້ ງໄດສ້ ບື ຕໍ່ ພດັ ທະນາຄວາມຮູ້ ຢູ່ໃນ ຂ້ນັ ປ.4 ໃນບດົ ຮຽນຂອງ ຂນັ້ ປ.4 ຖກື ແບງ່ ອອກເປນັ 9 ຫວົ ຂຫ້ໍ ກັຼ ຄກື ັບຂ້ັນຮຽນທຜີ່ ່ານໆມາ. ຕາມຄວາມເປນັ ໄປໄດ້ ບົດຮຽນຕ່າງໆຢໃູ່ ນຫົວຂ້ໜໍ ງ່ຶ ຕອ້ ງໄດ້ ສອນໄປຕາມລໍາດບັ ເພາະວາ່ ມນັ ເປນັ ການພັດທະນາແບບ ລງົ ເລກິ ແລະ ສບັ ຊອ້ ນ ທຕ່ີ ອ້ ງໄດຕ້ ເ່ໍ ນອ່ື ງກນັ ໄປຕາມແຕລ່ ະ ອາທດິ ແລະ ຢໃູ່ ນຂນ້ັ ນ້ີ ຈະແຕກຕາ່ ງຈາກຂນ້ັ ທຜ່ີ າ່ ນມາ ເພາະ ຈະບມ່ໍ ກີ ານສາໍ ຫວຼ ດທໃ່ີ ຊເ້ ວລາຕເ່ໍ ນອ່ື ງເປນັ ຫຼາຍອາທດິ . 6. ການສອນ ວິຊິ າວິທິ ະຍາສາດ ແລະ ສິ່່ງ� ແວດລ້ອ້ ມ ໃນຫ້້ອງຄວບ ຢໃູ່ ນຫອ້ ງຄວບຂອງວຊິ າວທິ ະຍາສາດ ແລະ ສງ່ິ ແວດລອ້ ມ ເຕັກນກິ ທ່ີຄູຕ້ອງໃຊຄ້ ືການແບ່ງເວລາຂອງຄູ ຄ:ື 1) ຄູເຈະຈົງ ກດິ ຈະກາໍ ຕ່າງໆຂອງຂນ້ັ ຮຽນດຽວ ຫຼື 2) ໃຫ້ເຮັດກດິ ຈະກາໍ ໃດໜ່ຶງຢ່າງເປັນອິດສະຫຼະ. ຄາໍ ແນະນາໍ ທວ່ົ ໄປກຽ່ ວກບັ ແຜນການສອນຫອ້ ງຄວບ ແລະ ແນວທາງການປະເມນີ ສາມາດອາ່ ນຢໃູ່ ນບດົ ນາໍ ຂອງຄມູ່ ຄື ພູ າ ສາລາວຊນ້ັ ປະຖມົ ສກຶ ສາ ປທີ ີ 4. ນອກຈາກນຍ້ີ ງັ ມຕີ ວົ ຢາ່ ງບດົ ຮຽນການສອນຫອ້ ງຄວບຂອງ ວຊິ າ ວທິ ະຍາສາດ ແລະ ສງ່ິ ແວດ ລອ້ ມ້ີ ເພອ່ື ເປນັ ຕວົ ຢາ່ ງວທິ ກີ ານສອນຫອ້ ງຄວບ. ເມ່ືອເວລາສອນຫອ້ ງຄວບ ຄຄູ ວນເລືອກບດົ ຮຽນທີ່ເໜາະ ສມົ ກັບທງັ ສອງຂນ້ັ ຈາກຫວົ ຂ້ດໍ ຽວກັນແລະມເີ ນ້ອື ໃນໃກຄ້ ຽງ ກນັ ເພາະວາ່ ຈະຊວ່ ຍໃຫຄ້ ສູ ອນບດົ ຮຽນໄດງ້ າ່ ຍຂນ້ຶ ແລະ ຊວ່ ຍ ພັດທະນາການປະຕບິ ດັ ກິດຈະກໍາການຮຽນຮູ້ ຂອງນກັ ຮຽນ ທງັ ສອງຂນ້ັ . ດ່ງັ ນນ້ັ , ໃນການສອນແຕລ່ ະຄງັ້ ຕອ້ ງໄດ້ດັດປັບ 10 ໑໐

ຫວົ ຂໍ້ ແລະ ບດົ ຮຽນ ປ. 2 ປ.3 ປ. 4 0 ບົດນາໍ ບົດນາໍ ບົດນາໍ 1 ໄພອນັ ຕະລາຍໃກ້ຕົວ ນາ້ໍ ຖ້ວມ ແລະ ດນິ ເຈືອ່ ນ ຄວາມສ່ຽງຂອງການເກີດອຸ ບດັ ຕເິ ຫດ ຫວົ ຂທ້ໍ ີ 1: ຄວາມປອດ 2 ລະເບີດ ແລະ ລກູ ປືນບໍທ່ ັນແຕກທ່ີ ລະເບີດຕົກຄາ້ ງທບ່ີ ທ່ໍ ັນແຕກ ມາດຕະການແຫ່ງຊາດສໍາ ໄພ ຕກົ ຄ້າງ ລບັ ລະເບດີ ທ່ີບໍ່ທນັ ແຕກ ຄວາມປອດໄພຕາມຖະໜນົ 3 ອປຸ ະຕິເຫດຈາກສັດກັດຕອດ ອັັນຕະລາຍຈາກໄຟໄໝ້້ ເຊື້້�ອຣາ ແລະ ແບັກັ ທີເີ ຣຍ 4 ຕ່່ອງໂສ້ອ້ າຫານ, ຕາໜ່າ່ ງ 5 ຄວາມສໍາຄນັ ຂອງສງ່ິ ແວດລ້ອມ ອາຫານຂອງສັັດ ອາຫານ ແລະ ການໝູນູ ວຽນ ຫົວຂໍ້ທີ 2: ໂລກອອ້ ມຕວົ ຂອງພະລັງັ ງານ ເຮົາ ການທາໍ ລາຍສ່ິງແວດລອ້ ມ ສດັ ກິນຊນ້ີ , ສດັ ກິນທງັ ພດື ລະບົບນິເວດ 6 ແລະ ຊນີ້ ລະບບົ ໂຄງກະດູກ ແລະ 7 ການພວົ ພນັ ລະຫວາ່ ງສງ່ິ ທມ່ີ ຊີ ວີ ດິ ຄວາມສໍາພນັ ລະຫວາ່ ງສິງ່ ທມີ່ ີ ລະບບົ ກາ້ ມຊ້ນີ ປາກ ແລະ ດງັ ຊີວິດ ລະບບົ ລະລາຍອາຫານ ໝວດອາຫານ ລະບົບສບື ພນັ ຫວົ ຂທ້ໍ ີ 3: ຮາ່ ງກາຍຂອງ 8 ຫູ ແລະ ຕາ ອາຫານ ແລະ ການເຕບີ ໃຫຍ່ ການເຕບີ ໃຫຍຂ່ ອງຮາ່ ງກາຍ ຂ້ອຍ 9 ຜວິ ໜງັ ຂອງຄນົ ເຮາົ ຂອງຮ່າງກາຍ ຄນົ ເຮາົ ອາຫານ ແລະ ເຄື່ອງດື່ມ ການສືບພັນຂອງສັດ 10 ລັກສະນະພາຍນອກຂອງສັດ ການຂາດສານອາຫານ ແລະ ນໍ້້�າດື່່�ມ 11 ການເລືອື ກກິນິ ອາຫານທີ່່�ປອດ ໄພ ຈໍາໍ ພວກສັັດ ຫວົ ຂທ້ໍ ີ 4: ສດັ 12 ການເຕບີ ໃຫຍຂ່ ອງສດັ ຈໍາໍ ພວກ ແລະ ວົງົ ຈອນຊີວີ ິິດ ວງົ ຈອນຊີວດິ ຂອງສັດປກີ 13 ການເກີດລູກຂອງສດັ ຂອງສັັດ ພະຍາດທມ່ີ ກັ ເກດີ ຂນ້ຶ ກບັ ສດັ ການປບັ ຕົວຂອງສັດ ຫົວຂໍ້ທີ 5: ພືດ 14 ຮາກ, ລາໍ ຕົ້ນ ແລະ ໃບ ແກນ່ ພດື ພດື ມດີ ອກ 15 ດອກ ແລະ ໝາກ ການແຕກໜໍ່່�ຂອງພືດື ພດື ບມ່ໍ ດີ ອກ 16 ແນວພືດ ການເຕບີ ໃຫຍ່ຂອງພດື ພະຍາດພືດ 17 ການປກູ ພືດ ພືດື ລົ້້�ມລຸກຸ ແລະ ພືດື ຢືືນຕົ້້�ນ ການຄວບຄຸມພະຍາດພືດ 18 ວັດຖຸ ຄວາມແຂງ, ການຫົດົ ແລະ ຢືດື ການປ່ຽນແປງວັດຖຸທາງ ຂອງວັັດຖຸຸ ກາຍະພາບ ຫົວຂ້ໍທີ 6: ວັດຖຸ ແລະ 19 ວດັ ຖຸແຂງ ການດູດຊມຶ ແລະ ຄວາມທນົ ຜນົ ຂອງຄວາມຮ້ອນ ຄວາມຮອ້ ນ 20 ວັດຖແຸ ຫວຼ ທານຂອງເຈຍ້ ການວັດັ ແທກນໍ້້�າໜັກັ ຂອງວັດັ ຖຸຸ ການລະລາຍຂອງວດັ ຖໃຸ ນນາໍ້ 21 ທາດອາຍ ການວັດແທກອນຸ ຫະພມູ ການຖາ່ ຍໂອນຄວາມຮອ້ ນ ດນິ ແລະ ຫີນ ກາງເວນັ ແລະ ກາງຄນື ລະບົບສລຸ ິຍະຈກັ ກະວານ 22 ດວງອາທິດ ຫົວຂໍ້ທີ 7: ໂລກ, ອາວະ 23 ແສງສະຫວ່າງ ສຽງ ສຽງ ແລະ ແສງ ກາດ, ພະລັງງານ 24 ແສງ ແລະ ເງາົ ໄຟຟ້າສະຖດິ ແລະ ແມເ່ ຫຼັກ ໑໑ 11

ຫວົ ຂໍທ້ ີ 8: ນ້າໍ ແລະ 25 ການໄຫຂຼ ອງນ້ໍາ ໄຟຟ້າ້ ໃນຊີີວິດິ ປະຈໍໍາວັນັ ແຮງດນັ ອາກາດ ແລະ ແຮງ ພະລັງງານ 26 ການໃຊ້ນ້ໍາຢ່າງປະຍັດ ດນັ ນ້າໍ ວົງຈອນນ້ໍາ ຄວາມສໍາຄນັ ຂອງນໍາ້ ຫົວຂທໍ້ ີ 9: ສະພາບອາ 27 ສະພາບອາກາດໂຮງຮຽນຂອງ ສະພາບອາກາດໃນໂຮງຮຽນ ມນົ ລະພດິ ທາງອາກາດ ຂອງຂອ້ ຍ ກາດ, ວິທະຍາສາດ, ຂອ້ ຍ ການນໍາໃຊ້ສິງ່ ເສດເຫືຼອ ການປ່ຽນແປງພມູ ອາກາດ ເຄື່່�ອງກົນົ ງ່າ່ ຍດາຍ ເຕກັ ໂນໂລຊີ ແລະ ການນໍາ ເຕັກໂນໂລຊີ ແລະ ສ່ິງ 28 ການເກບັ ມ້ຽນຂີເ້ ຫຍອື້ ໃຊວ້ ິທະຍາສາດ ແວດລອ້ ມ 29 ອາກາດບລໍ ສິ ດຸ ແນວທາງສາໍ ລບັ ການສອນຫອ້ ງຄວບ: ສວສ ສະຫງວນລິຂະສິດ ການສອນຫອ້ ງຄວບທມ່ີ ປີ ະສດິ ທພິ າບ-ກດົ ລະບຽບ ແລະ ທັງ 30 ບົດຢໃູ່ ນປ້ມຶ ຄູ່ມຄື ູ ມຄີ ໍາແນະນໍາກຽ່ ວກັບການດດັ ຂນ້ັ ຕອນການປະຕບິ ດັ ປບັ ກດິ ຈະກາໍ ຕາ່ ງໆ ເພອ່ື ໃຊໃ້ ນການສອນຫອ້ ງຄວບ. ຄາໍ ແນະ ນາໍ ເຫາ່ົຼ ນຂ້ີ ຽນວາ່ “ແນວທາງສາໍ ລບັ ຫອ້ ງຄວບ”. ແນວທາງສາໍ ການຄວບຄມຸ ພດຶ ຕກິ າໍ ທດ່ີ ຂີ ອງນກັ ຮຽນ ຈະເປນັ ກະແຈສູ່ ລັບຫອ້ ງຄວບເຫົຼາ່ ນ້ີ ຈະແນະນາໍ ວິທກີ ານປັບໃຊ້ກດິ ຈະກາໍ ການສອນຫອ້ ງຄວບທມ່ີ ປີ ະສດິ ທພິ າບ. ການສາ້ ງກດົ ລະບຽບ ຕາ່ ງໆ ເພ່ອື ໃຫນ້ ັກຮຽນປະຕິບັດກດິ ຈະກໍາດ້ວຍຕນົ ເອງ ໂດຍ ຢໃູ່ ນຫອ້ ງຮຽນທຊ່ີ ດັ ເຈນ ແລະ ມຂີ ນ້ັ ຕອນການປະຕບິ ດັ ທເ່ີ ໝາະ ຄບູ ່ໍຈາໍ ເປນັ ຕອ້ ງຊວ່ ຍເຫອືຼ . ໂດຍສວ່ ນຫຼາຍ ກດິ ຈະກໍາຕ່າງໆ ສມົ ແມນ່ ສງ່ິ ຈາໍ ເປນັ ໃນການສອນຫອ້ ງຄວບ. ກດົ ລະບຽບ ແລະ ຈະເປນັ ກດິ ຈະກາໍ ທນ່ີ ກັ ຮຽນປະຕບິ ດັ ດວ້ ຍຕນົ ເອງຢໃູ່ ນຂນ້ັ ໃດ ຂນ້ັ ຕອນການປະຕບິ ດັ ການຍາ່ ງໄປມາຢໃູ່ ນຫອ້ ງຮຽນ, ການ ຂນັ້ ໜ່ງຶ ຈ່ຶງເຮດັ ໃຫຄ້ ມູ ີໂອກາດສອນນກັ ຮຽນຫອ້ ງອື່ນ. ບນົ ແຊວ ແລະ ການຮກັ ສາອປຸ ະກອນ ເປນັ ສງ່ິ ສາໍ ຄນັ ຫາຼ ຍໃນ ແນວທາງສາໍ ລບັ ຫອ້ ງຄວບ ສາມາດເຫນັ ໄດຫ້ ງັຼ ຈາກຂນ້ັ ນາໍ ກດິ ຈະກາໍ ການຮຽນຮດູ້ ວ້ ຍຕນົ ເອງຂອງນກັ ຮຽນ ເພາະວາ່ ໃນ ເຂາ້ົ ສບູ່ ດົ ຮຽນຂອງແຕລ່ ະບດົ ແລະ ຍງັ ເຫນັ ໄດຢ້ ໃູ່ ນຂນ້ັ ກດິ ເວລາທຄ່ີ ສູ ອນຂນ້ັ ອນ່ື ນກັ ຮຽນທກ່ີ າໍ ລງັ ປະຕບິ ດັ ກດິ ຈະກາໍ ດວ້ ຍ ຈະກາໍ ການຮຽນ ແລະ ຂນ້ັ ຝກຶ ປະຕບິ ດັ ແລະ ນາໍ ໃຊ້ ຊງ່ຶ ຢໃູ່ ນ ຕນົ ເອງ ຕອ້ ງໄດເ້ ຂາ້ົ ໃຈຢາ່ ງລະອຽດກຽ່ ວກບັ ການປະຕບິ ດັ ພດຶ ຂນ້ັ ນ້ີ ຄຈູ ະບໄ່ໍ ດສ້ ອນຫາຼ ຍ ເພາະນກັ ຮຽນຈະປະຕບິ ດັ ກດິ ຈະ ຕກິ າໍ ຂອງຕນົ ເອງ ຊງ່ຶ ເປນັ ສງ່ິ ທສ່ີ າໍ ຄນັ . ຖາ້ ນກັ ຮຽນຕອ້ ງການອຸ ກາໍ ຕວົ ຈງິ ດວ້ ຍຕນົ ເອງ ນກັ ຮຽນຕອ້ ງໄດນ້ າໍ ໃຊຄ້ ວາມຮູ້ ແລະ ປະກອນໃນການປະຕບິ ດັ ກດິ ຈະກາໍ ດວ້ ຍຕນົ ເອງ ນກັ ຮຽນຕອ້ ງ ສະແດງໃຫເ້ ຫນັ ຜນົ ໄດຮ້ ບັ ຂອງການຮຽນຂອງພວກເຂາົ . ຮວູ້ າ່ ອປຸ ະກອນນນ້ັ ເກບັ ໄວໃ້ ສ, ໃຜເປນັ ຜຮູ້ ບັ ຜດິ ຊອບອປຸ ະກອນ, ກດິ ຈະກາໍ ທນ່ີ ກັ ຮຽນເຮດັ ດວ້ ຍຕນົ ເອງ ຈະນາໍ ໃຊອ້ ປຸ ະກອນແນວໃດ ແລະ ພາຍຫງັຼ ສນ້ິ ສດຸ ກດິ ຈະກາໍ ນອກຈາກແນວທາງສາໍ ລບັ ການສອນຫອ້ ງຄວບທເ່ີ ຫນັ ໄດ້ ແລວ້ ຈະຕອ້ ງເຮດັ ແນວໃດກບັ ອປຸ ະກອນ. ນກັ ຮຽນຈະຕອ້ ງຮູ້ ຢ່ໃູ ນບົດຮຽນ ຍັງມີຫຼາຍໆໂອກາດຢູ່ໃນບົດຮຽນຂອງວຊິ າວິ ກດົ ລະບຽບການຍາ່ ງໄປມາ ແລະ ການໃຊສ້ ຽງ ເມອ່ື ເວລານກັ ທະຍາສາດ ແລະ ສງ່ິ ແວດລ້ອມ ທ່ີນັກຮຽນຊນັ້ ປະຖມົ ປທີ ີ 4 ຮຽນສາໍ ເລດັ ກດິ ຈະກາໍ ໃດໜງ່ຶ ແລະ ຕອ້ ງໄດສ້ ບື ຕກ່ໍ ດິ ຈະກາໍ ຕ່ໍ ສາມາດປະຕບິ ດັ ກດິ ຈະກາໍ ດ້ວຍຕົນເອງ. ດງັ່ ນນັ້ , ຈງຶ່ ເຮດັ ໃຫ້ ໄປ ເພາະຈະຊວ່ ຍຫດຸຼ ການບນົ ແຊວ. ນກັ ຮຽນຕອ້ ງໄດເ້ ຂາ້ົ ໃຈ ຄູສາມາດສອນຫອ້ ງອນື່ ໄດ້. ຢູ່ໃນບົດຮຽນຂອງວິຊາວິທະຍາ ບດົ ບາດ ແລະ ໜາ້ ທຮ່ີ ບັ ຜດິ ຊອບຢໃູ່ ນກດິ ຈະກາໍ ເປນັ ກມຸ່ ຕວົ ສາດເກືອບທກຸ ບດົ ຈະມີການຈດັ ກຸ່ມ ແລະ ຈັບຄູສ່ ນົ ທະນາ ຢາ່ ງ: ນກັ ຮຽນທກຸ ໆຄນົ ມໂີ ອກາດໃນການມສີ ວ່ ນຮວ່ ມໃນກດິ ອີງຕາມຄາໍ ຖາມເປາ້ົ ໝາຍຕ່າງໆ ແລະ ໂດຍທ່ົວໄປຄາໍ ຖາມ ຈະກາໍ , ນກັ ຮຽນທກຸ ຄນົ ຕອ້ ງຟງັ ເມອ່ື ເວລາມນີ ກັ ຮຽນຄນົ ໃດຄນົ ເຫ່າົຼ ນີ້ ຈະມີຢູ່ໃນປຶ້ມແບບຮຽນຄ່ຽງຄກູ່ ບັ ຮູບພາບ ຫືຼ ຂ້ໍມູນທີ່ ໜງ່ຶ ກາໍ ລງັ ເວາ້ົ ຢ,ູ່ ນກັ ຮຽນທກຸ ຄນົ ຜດັ ປຽ່ ນກນັ ປະກອບສວ່ ນໃນ ກຽ່ ວຂອ້ ງ. ນອກຈາກນແ້ີ ລວ້ ຄຍູ ງັ ສາມາດຂຽນຄາໍ ຖາມເຫາ່ົຼ ນ້ີ ກດິ ຈະກາໍ , ນກັ ຮຽນທກຸ ຄນົ ຕອ້ ງເຄາົ ລບົ ເຊງ່ິ ກນັ ແລະ ກນັ , ໃຊ້ ໃສກ່ ະດານ, ນກັ ຮຽນຂນ້ັ ປ.4 ມທີ ກັ ສະໃນການອາ່ ນອອກຂຽນ ສຽງຄອ່ ຍໆ ແລະ ປະຕບິ ດັ ກດິ ຈະກາໍ ຂອງຕນົ ເອງ, ນກັ ຮຽນຜູ້ ໄດ້ ຈງ່ຶ ສາມາດອາ່ ນເນອ້ື ໃນ ແລະ ຂມ້ໍ ນູ ໂດຍຄບູ ຈ່ໍ າໍ ເປນັ ຕອ້ ງ ທເ່ີ ປນັ ຄະນະຫອ້ ງ ຈະມບີ ດົ ບາດໃນການກວດກາເບງ່ິ ນກັ ຮຽນ ຊວ່ ຍເຫອືຼ . ອກີ ຢາ່ ງໜງ່ຶ ນກັ ຮຽນຈະໄດມ້ ໂີ ອກາດເຮດັ ການສາໍ ທກຸ ກມຸ່ ໃນເວລາປະຕບິ ດັ ກດິ ຈະກາໍ ດວ້ ຍຕນົ ເອງ ແລະ ຕອ້ ງ ຫຼວດ ແລະ ເຮດັ ການທົດລອງດ້ວຍຕນົ ເອງ ໂດຍສະເພາະຄູ ຮບັ ປະກນັ ວ່ານກັ ຮຽນປະຕິບດັ ກດິ ຈະກາໍ ຢ່າງຖກື ຕ້ອງ ໃນກໍ ເຮັດເປນັ ຕວົ ຢາ່ ງໄວ້ ຫືຼ ສາທິດໃຫນ້ ັກຮຽນເບິ່ງກ່ອນ ແລ້ວໃຫ້ ລະນີ ນັກຮຽນທ່ີມີຄວາມຫຍງຸ້ ຍາກໃນການປະຕບິ ັດກດິ ຈະ ນກັ ຮຽນປະຕິບັດຕາມ. ກໍາ ຕອ້ ງໃຫນ້ ັກຮຽນຜ້ທູ ມີ່ ີຄວາມຊໍານານ ຫຼື ປະຕິບັດກດິ ຈະ ກໍາສາໍ ເລດັ ແລ້ວມາຊ່ວຍ. ການຝກຶ ປະຕບິ ັດ ແລະ ທວນຄນື 12 ໑໒

ກດົ ລະບຽບ ແລະ ຂນ້ັ ຕອນການປະຕບິ ດັ ພອ້ ມທງັ ມຜີ ນົ ນາໍ ໃຊ້ ທຊ່ີ ດັ ເຈນເມ່ືອນກັ ຮຽນລະເມດີ ກດົ ລະບຽບ ຈະຊວ່ ຍໃຫ້ການ ສອນຫອ້ ງຄວບດາໍ ເນນີ ໄປໄດດ້ .ີ ໂດຍສວ່ ນຫາຼ ຍ ກດິ ຈະກາໍ ປະເພດໃດໜງ່ຶ ຂອງນກັ ຮຽນຈະ ຖກື ນາໍ ໃຊຄ້ ນື ຢູໃ່ ນບົດອນ່ື ໆ ແຕ່ໃນຮບູ ແບບວທິ ີທີ່ແຕກຕາ່ ງ ກນັ ໄປ. ເມອ່ື ນກັ ຮຽນໄດຮ້ ຽນຮຂູ້ ນ້ັ ຕອນການປະຕບິ ດັ ຂອງກດິ ຈະກໍານ້ນັ ແລວ້ ນັກຮຽນຈະຮ້ສູ ງ່ິ ທຕ່ີ ນົ ເອງຕອ້ ງໄດ້ປະຕບິ ດັ ໂດຍບຕ່ໍ ້ອງມຄີ າໍ ແນະນາໍ . ບາງຄງ້ັ ອປຸ ະກອນຕ່າງໆຂອງກິດ ຈະກໍາສາມາດເກັບໄວ້ເປັນຊຸດການຮຽນ ໃຫ້ກບັ ນກັ ຮຽນກ່ມຸ ອນ່ື ໄວ້ນາໍ ໃຊ້ຢໃູ່ ນບົດທ່ີນກັ ຮຽນກາໍ ລັງປະຕິບັດຢູ່ ຫຼື ນາໍ ໃຊ້ ໃນບົດຕໍໄ່ ປ ເຊັນ່ : ຊຸດບັດຄໍາສັບທ່ີໃຊ້ຈບັ ຄຄູ່ ໍາສບັ ໃສ່ນິຍາມ ທາງວທິ ະຍາສາດ. ພາຍຫງັຼ ທສ່ີ າໍ ເລດັ ບດົ ຮຽນ ອປຸ ະກອນການ ຮຽນເຫາ່ົຼ ນ້ີ ສາມາດເກບັ ໄວໃ້ ນຫອ້ ງ ເພອ່ື ໃຫນ້ ກັ ຮຽນທສ່ີ າໍ ເລດັ ກດິ ຈະກາໍ ກອ່ ນ ໃຊ້ຝຶກການຮຽນຮຂູ້ ອງບດົ ຮຽນທ່ີຜ່ານໆມາ (ຊດຸ ອປຸ ະກອນທໃ່ີ ຊທ້ ວນຄນື ບດົ ຮຽນ) ບາງຄງ້ັ ເນອ້ື ໃນບດົ ຮຽນ ຫືຼ ຫວົ ຂ້ໍ ສໍາລບັ ທັງສອງຂນ້ັ ອາດຈະຄາ້ ຍຄກື ນັ ຫຼື ກຽ່ ວພັນ ກັນໃນບົດຮຽນຕໄໍ່ ປ ຊ່ງຶ ເປັນໂອກາດດທີ ່ີນັກຮຽນທງັ ໝົດສາ ມາດປະຕບິ ດັ ກດິ ຈະກາໍ ບາງອນັ ຮວ່ ມກນັ ແລະ ຄຈູ ະຊວ່ ຍແຕ່ ລະຂັນ້ ເພ່ືອໃຫ້ບນັ ລເຸ ປາົ້ ໝາຍທຕ່ີ າ່ ງກັນ. ສາໍ ລບັ ກດິ ຈະກາໍ ເປນັ ກມຸ່ ຂອງຂັ້ນຝຶກປະຕິບັດ ແລະ ນໍາໃຊ້ ຄູຕ້ອງໄດໃ້ ຊ້ກດິ ຈະກາໍ ທຕ່ີ າ່ ງກນັ ສາໍ ລບັ ແຕລ່ ະຂນ້ັ ສວ່ ນຂນ້ັ ສະຫບຸຼ ຄສູ າມາດ ໃຫນ້ ກັ ຮຽນທງັ ໝດົ ມາຮວ່ ມກນັ ແລະ ໃຫນ້ ກັ ຮຽນຂອງແຕລ່ ະ ຂ້ນັ ສະຫຼຸບຜນົ ການຮຽນທ່ຕີ າ່ ງກັນ. ໑໓ 13

ບດົ ສອນຕົວຢາ່ ງກຽ່ ວກັບການສອນຫອ້ ງຄວບ. ວຊິ າ ວທິ ະຍາສາດ ແລະ ສ່ິງແວດລອ້ ມ (ປ.3 ແລະ ປ.4) ບດົ ທີ 12 ຂນັ້ ຕອນ ຊ່ົ ວໂມງທີ 1 ຂອງບົດ ຄູນາໍ ພາ (2 ນາທີ) • ບອກນັກັ ຮຽນວ່າ່ ຢູ່່�ໃນບົດົ ທີີ 12 ທັັງສອງຂັ້້�ນຮຽນຈະໄດ້້ສືືບຕໍ່່�ເບິ່່�ງຄວາມແຕກຕ່າ່ ງກັນັ ລະຫວ່າ່ ງສັດັ ແຕ່່ກຸ່່�ມ ທີ່່� ນັກັ ຮຽນໄດ້້ຮຽນຜ່າ່ ນມາໃນບົົດທີີ 11. • ອະທິິບາຍຢູ່່�ໃນຊົ່່�ວໂມງທີີ 1: ຂັ້້�ນຮຽນ ປ.3 ນັັກຮຽນຈະໄດ້ເ້ ບິ່່�ງລັກັ ສະນະຂອງສັດັ ທັງັ ສອງກຸ່່�ມ/ຈໍາໍ ພວກ. ຂັ້້�ນຮຽນ ປ.4 ນັກັ ຮຽນຈະໄດ້ເ້ ບິ່່�ງລັັກສະນະ ແລະ ໂຄງສ້້າງຂອງໄຂ່່ ແລະ ໜ້າ້ ທີ່່�ການສືບື ພັັນຂອງມັນັ . • ບອກນັັກຮຽນຂັ້້�ນ ປ.4 ໃຫ້້ເບິ່່�ງຮູູບພາບຢູ່່�ໃນຂໍ້້�ທີີ 1 ຂອງປຶ້້�ມແບບຮຽນ ແລະ ເບິ່່�ງວ່່າ ນັກັ ຮຽນສາມາດບອກ ້ັຂນ ໍນາເ ົ້ຂາ ່ສູ ົບດຮຽນ ( 5 ນາທີ) ຊື່່�ສັັດຊະນິດິ ໃດທີ່່�ສະແດງໃຫ້ເ້ ຫັນັ ນັ້້�ນໄດ້້ບໍ່່�. ການເຄອ່ື ນ ຍ້າຍຂອງຄູ ປ. 3 ສວສ ສະຫງວນລິຂະສິດ ປ. 4 ຄນູ ໍາພາ (3 ນາທ)ີ ຄນູ າໍ ພາ (3 ນາທີ) - ຂຽນຊື່່�ຂອງສັັດ 3 ຊະນິິດ (ໝາ, ປາ - ກວດເບິ່່�ງຄໍາໍ ຕອບຂອງນັັກຮຽນ - ຂຽນຄໍາໍ ຖາມຢູ່່�ໃນຫົວົ ຂໍ້້�ທີີ 1 ຂອງຂັ້�ນນໍາໍ ເຂົ້້�າສູ່່� ແລະ ງູ)ູ ໃສ່່ກະດານ. - ຈັັດນັກັ ຮຽນເປັນັ ຄູ່່� ເພື່່�ອຕອບຄໍໍາຖາມ ບົດົ ຮຽນໃສ່ກ່ ະດານ. - ຈັດັ ນັກັ ຮຽນເປັັນກຸ່່�ມນ້້ອຍ ເພື່່�ອຕອບຄໍໍາຖາມ ດັ່່�ງລຸ່່�ມນີິ້ � :  ສັັດຈໍໍາພວກນີິ້�ແມ່ນ່ ຈັດັ ຢູ່່�ໃນກຸ່່�ມໃດ ເຫຼົ່�ານີ້້� ໂດຍອີີງຕາມບົົດຮຽນທີ່່�ພວກເຂົາົ ໄດ້້ ຮຽນມາຢູ່່�ໃນບົດົ ທີີ 11. ( ອີງີ ຕາມບົົດຮຽນທີ່່�ພວກເຂົົາໄດ້້ ຮຽນມາຢູ່່�ໃນບົດົ ທີີ 11)  ສັັດໂຕໃດທີ່່�ເກີດີ ລູູກເປັັນໄຂ່່ ແລະ ສັດັ ໃດແດ່່ທີ່່�ເກີດີ ລູກູ ເປັັນໂຕ? ດດັ ປບັ ຈາກຂນ້ັ ນໍາເຂົ້າສບູ່ ດົ ຮຽນ. ຄູນໍາພາ (2 ນາທີ) ກິດຈະກາໍ ທ່ເີ ປນັ ອິດສະຫຼະ (2 ນາທ)ີ - ກວດຄໍໍາຕອບ. ນກັ ຮຽນຕອບຄາໍ ຖາມ. - ອະທິບິ າຍວ່່າ ນັກັ ຮຽນຈະໄດ້້ເ�້ ບິ່່�ງສັດັ ັຂ້ນ ັຈດ ິກດຈະ ໍກາ (20 ນາ ີທ) ສອງກຸ່່�ມໃໝ່່: ສັັດຕີນີ ຂໍ້້� ແລະ ສັັດເຄ່ິິ�ງ ບົົກເຄິ່່�ງນໍ້້�າ. ຂຽນຄໍໍາສັັບເຫຼົ່�ານີ້້�ໃສ່່ ກະດານ. - ເອົົາຮູູບພາບຢູ່່�ໃນປຶ້້�ມແບບຮຽນບົົດທີີ 12 ຂໍ້້�ທີີ 1 ໃຫ້ນ້ ັກັ ຮຽນເບິ່່�ງ. - ບອກນັັກຮຽນໃຫ້້ເຮັັດວຽກເປັັ�ັນຄູ່່� ເພ່ື່ອ�່ ປະຕິິບັດັ ກິິດຈະກໍາໍ ລຸ່່�ມນີ້້�:  ບອກຊື່່�ສັັດຕ່່າງໆ. 14 ໑໔

 ເບິ່່�ງຮູູບພາບ ແລະ ຂໍ້້�ຄວາມ ແລະ ຄນູ ໍາພາ (12 ນາທີ) ຈັດັ ຈໍໍາແນກລັັກສະນະຂອງສັດັ ແຕ່່ - ກວດຄໍາໍ ຕອບ. ລະໂຕໃຫ້ໄ້ ດ້້ 4 ລັັກສະນະຂຶ້້�ນໄປ. - ປະຕິດິ ບັັດຕາມຂັ້້�ນຕອນ 2-4. - ຂຽນຄໍາໍ ຖາມຢູ່່�ໃນຫົວົ ຂໍ້້�ທີີ 1 ກ່ຽ່ ວກັບັ ລັກັ ສະນະ  ພະຍາຍາມກໍາໍ ນົົດວ່າ່ ສັັດຊະນິດິ ໃດຢູ່່�ໃນກຸ່່�ມທີ່່�ເອີ້້�ນວ່າ່ ສັດັ ຕີນີ ຂໍ້້� ແລະ ຂອງໄຂ່່ໃສ່່ກະດານ. ສັັດໃດຢູ່່�ໃນກຸ່່�ມທີ່່�ເອີ້້�ນວ່າ່ ສັດັ ເຄິ່່�ງ - ແບ່ງ່ ນັກັ ຮຽນອອກເປັັນກຸ່່�ມນ້ອ້ ຍ ແລະ ໃຫ້ແ້ ຕ່່ ບົົກເຄິ່່�ງນໍ້້�າ. ລະກຸ່່�ມເລືືອກເອົົາສັັດ 1 ໃນ 5 ກຸ່່�ມ. ກິດຈະກໍາເສມີ : ນັກຮຽນຄູ່ໜ່ງຶ - ໃຫ້້ນັັກຮຽນຕອບຄໍາໍ ຖາມຕາມກຸຸ່ມ� ທີ່່�ຖືກື ມອບ ປຽບທຽບຄໍາຕອບກັບຄູອ່ ືນ່ . ໝາຍ. ດັດປັບຈາກຂນ້ັ ກິດຈະກໍາການຮຽນ ດັັດປັັບຈາກຂັ້້�ນກິດິ ຈະກໍໍາການຮຽນ ກິດຈະກໍາທີເ່ ປນັ ອດິ ສະຫຼະ (6 ນາທ)ີ ກດິ ຈະກໍາທີ່ເປນັ ອດິ ສະຫຼະ (12 ນາທີ) ມອບກິດຈະກາໍ ໃຫນ້ ກັ ຮຽນປະຕບິ ດັ ໃຫ້ສາໍ ເລັດ ມອບກດິ ຈະກໍາໃຫນ້ ກັ ຮຽນປະຕບິ ັດໃຫ້ສາໍ ເລດັ 15 ຄູນໍາພາ (6 ນາທີ) - ກວດເບິ່່�ງຄໍໍາຕອບຂອງນັັກຮຽນ ແລະ ໃຫ້ນ້ ັກັ ຮຽນບອກຄູູວ່າ່ ສັດັ ໃດຈະຂຽນ ໃສ່່ກ້ອ້ ງຫົວົ ຂໍ້້�ສັັດຕີີນຂໍ້້� ແລະ ໂຕໃດ ຈະຂຽນໃສ່ກ່ ້້ອງສັັດເຄິ່່�ງບົົກເຄິ່່�ງນໍ້້�າຢູ່່� ກະດານ. - ໃຫ້້ອະທິບິ າຍຄໍາໍ ວ່່າ ສັັັ�ດຕີີນຂ້ໍໍ�, ສັັດ ເຄິ່່�ງບົົກເຄິ່່�ງນໍ້້�າ, ສັດັ ທີ່່�ມີກີ ະດູກູ ສັນັ ຫຼັັ�ງ ແລະ ບໍ່່�ມີີກະດູກູ ສັັນຫຼັັ�ງ ໂດຍໃຊ້້ ຂໍ້້�ຄວາມ. - ແບ່່ງນັກັ ຮຽນອອກເປັນັ ກຸ່່�ມນ້້ອຍໆ ແລະ ເອົາົ ແມງໄມ້້ໜຶ່່�ງໂຕທີ່່�ຢູ່່�ໃນຕຸຸກ (ຄູກູ ຽມມາ) ໃຫ້້ນັັກຮຽນແຕ່່ລະກຸ່່�ມ ສັງັ ເກດ. ໑໕

- ຄູບູ ອກນັກັ ຮຽນວ່່າ ນັກັ ຮຽນຈະຕ້້ອງ ໄດ້ສ້ ັງັ ເກດແມງໄມ້,້ ແຕ້ມ້ ຮູູບແມງໄມ້້ ໃສ່່ໃນປຶ້້�ມຂຽນຕົົນເອງ ແລະ ຂຽນ ປະໂຫຍກກ່ຽ່ ວກັັບມັັນ. ດັັດປັັບຈາກຂັ້້�ນກິດິ ຈະກໍາໍ ການຮຽນ ັຂ້ນ ຶຝກປະ ິຕ ັບດ ແລະ ນໍາໃຊ້ ກດິ ຈະກໍາທີເ່ ປນັ ອິດສະຫຼະ (15 ນາທີ) ຄູນາໍ ພາ (4 ນາທ)ີ (15 ນາທີ) ມອບກິດຈະກາໍ ໃຫ້ນັກຮຽນເຮັດໃຫສ້ ໍາເລດັ - ກວດຄໍາໍ ຕອບຂອງນັັກຮຽນ. - ອະທິບິ າຍວ່່າ ນັັກຮຽນຈະໄດ້້ແຕ້້ມ ແລະ ຂຽນ ກ່ຽ່ ວກັບັ ໂຄງສ້າ້ ງຂອງໄຂ່່. ກດິ ຈະກໍາທເ່ີ ປນັ ອດິ ສະຫຼະ (11 ນາທ)ີ ໃຫ້ນັກຮຽນແຕ້ມຮບູ . ຄູນໍາພາ (5 ນາທີ) - ໃຫ້ນ້ ັັກຮຽນຂັ້້�ນ ປ.3. ແລກປ່່ຽນຮູບູ ແຕ້້ມແມງໄມ້ຂ້ ອງຕົົນເອງ. ໃຫ້້ນັກັ ຮຽນບອກລັກັ ສະນະຂອງແມງໄມ້້. - ໃຫ້້ນັັກຮຽນຂັ້້�ນ ປ. 4. ແລກປ່່ຽນຮູູບແຕ້້ມໂຄງສ້້າງຂອງໄຂ່່ ແລະ ອ່າ່ ນປະໂຫຍກກ່ຽ່ ວກັັບໜ້້າທີ່່�ຂອງໄຂ່່ໃນ ການສືບື ພັັນ. ັ້ຂນສະຫ ຸຼບ (5 ນາທີ) ສວສ ສະຫງວນລິຂະສິດ ວຽກບາ້ ນ: ບອກນກັ ຮຽນຜທູ້ ີຍ່ ງັ ບໍ່ໄດໝ້ າຍຊໃື່ ສຮ່ ບູ ຫຼື ຂຽນຂໍ້ຄວາມກ່ຽວກັບ ຮບູ ແຕ້ມຂອງເຂາົ ເຈົ້າ ໃຫ້ເຮດັ ຄນື ຢເູ່ ຮືອນ ແລະ ເອາົ ມາສົ່ງຢູ່ໃນຫ້ອງມ້ອື ືນ່ . 16 ໑໖

ຂນັ້ ຕອນ ຊ່ົ ວໂມງທີ 2 ຂອງບົດ ຄນູ າໍ ພາ (3 ນາທ)ີ • ເອົົາຮູູບພາບແມງກະເບິື້�ອຢູ່່�ໃນປຶ້້�ມ ປ.3 ບົດົ ທີີ 12 ຂໍ້້�ທີີ 1 ໃຫ້້ນັກັ ຮຽນເບິ່່�ງ ແລະ ຖາມນັກັ ຮຽນວ່່າ ເຮົາົ ເອີ້້�ນມັນັ ວ່າ່ ແນວໃດ? • ຖາມນັັກຮຽນຂັ້້�ນ ປ.3 ວ່າ່ ສັດັ ປະເພດນີ້້�ຈັດັ ຢູ່່�ໃນສັດັ ຈໍາໍ ພວກໃດ (ແມງໄມ້)້ ແລະ ລູກູ ຂອງແມງກະເບື້້�ອມີີລັກັ ສະນະແນວໃດ. ຄູູອະທິບິ າຍວ່່າ ແມງກະເບື້້�ອເລີ່່�ມຕົ້້�ນມີຊີ ີີວິິດຈາກໄຂ່່ກ່່ອນ ຈາກນັ້້�ນປ່່ຽນເປັນັ ບົ້້�ງ ແລ້້ວຈະ ກາຍເປັນັ ແມງກະເບື້້�ອ. • ຄູູຖາມນັັກຮຽນຂັ້້�ນ ປ.4 ວ່່າ ຂັ້້�ນຕອນຂອງການເຕີີບໃຫຍ່ຂ່ ອງສັດັ ມີຊີ ື່່�ວ່າ່ ແນວໃດ? ນັັກຮຽນຈື່່່��ບໍ່່�? ຄູູອະທິບິ າຍ ວ່່າ: ວົົງຈອນຊີວີ ິດິ . • ອະທິິບາຍຢູ່່�ໃນຊ່ົ່ວ�່ ໂມງທີີ 2: ນັັກຮຽນຂັ້້�ນ ປ.3 ຈະໄດ້ເ້ ບິ່່�ງວົງົ ຈອນຊີີວິດິ ຂອງແມງໄມ້້ ແລະ ສັດັ ເຄິ່່�ງບົົກເຄິ່່�ງນໍ້້�າ. ນັັກຮຽນຂັ້້�ນ ປ.4 ຈະໄດ້້ເບິ່່�ງວົງົ ຈອນຊີວີ ິິດຂອງສັດັ ທີ່່�ລ້້ຽງລູກູ ດ້້ວຍນໍ້້�ານົມົ ແລະ ສັັດປີກີ . ້ຂັນນໍາເ ້ຂົາສູ່ ົບດຮຽນ ( 5 ນາທີ) ປ. 3 ການເຄືອ່ ນ ປ. 4 ຍາ້ ຍຂອງຄູ ຄນູ ໍາພາ (2 ນາທ)ີ ຄູນໍາພາ (2 ນາທີ) - ກວດຄວາມເຂົ້້�າໃຈຂອງນັັກຮຽນກ່ຽ່ ວ - ຂຽນຄໍໍາຖາມລຸ່�ມນີ້້�ໃສ່່ກະດານ: ກັບັ ຄໍໍາວ່່າ ວົງົ ຈອນຊີີວິດິ ແລະ ໃຫ້ນ້ ິິ  ຂັ້້�ນຕອນວົງົ ຈອນຊີີວິດິ ຫຍັັງແດ່່ທີ່່�ນັກັ ຮຽນ ຍາມໃຫ້້ພວກເຂົາົ . ໄດ້້ຮຽນຢູ່່�ໃນຂັ້້�ນ ປ.3? - ບອກນັກັ ຮຽນໃຫ້້ເບິ່່�ງຮູບູ ຢູ່່�ໃນປຶ້້�ມແບບ ຮຽນຂໍ້້�ທີີ 1 ແລະ ໃຫ້້ນັກັ ຮຽນບອກຄູູວ່າ່  ຂັ້້�ນຕອນຫຼັັ�ກຢູ່ໃ�ູ ຈວົົງຈອນຊີວີ ິດິ ຂອງສັັດມີີ ມັນັ ແມ່່ນໂຕຫຍັັງທີ່່�ຢູ່່�ໃນຮູູບ? (ຍຸຸງ) ຂັ້້�ນຕອນໃດແດ່?່ - ໃຫ້້ນັກັ ຮຽນປະຕິບິ ັັດກິິດຈະກໍາໍ ເປັນັ ຄູ່່�ດັ່່�ງ ລຸ່່�ມນີ້້�: - ບອກນັກັ ຮຽນໃຫ້ປ້ ະຕິິບັັດກິດິ ຈະກໍໍາເປັັນຄູ່່�  ຂຽນສິ່່�ງທີ່່�ພວກເຂົາົ ຄິດິ ວ່່າມັນັ ແມ່່ນ ເພື່່�ອຕອບຄໍາໍ ຖາມ. ຢູ່່�ໃນຂັ້້�ນຕອນໃນວົງົ ຈອນຊີວີ ິດິ ຂອງ ດັດັ ປັັບຈາກຂັ້້�ນຕອນທີີ 1 ຂອງຂັ້້�ນຈັັດກິິດຈະ ຍຸຸງ. ກໍໍາການຮຽນ.  ເບິ່່�ງຮູູບພາບທີ່່�ໜຶ່່�ງຢູ່່�ໃນຂໍ້້�ທີີ 2 ເພີື່�ອ ກວດເບິ່່�ງວ່າ່ ນັັກຮຽນຂຽນຖືືກຕ້້ອງ ດັັດປັັບຈາກຂັ້້�ນຕອນທີີ 1 ຂອງຂັ້້�ນຈັັດກິດິ ຈະ ຫຼືື� ບໍ່່�. ກໍໍາການຮຽນ ຄູນໍາພາ (5 ນາທ)ີ ກດິ ຈະກໍາທເ່ີ ປນັ ອດິ ສະຫຼະ (5 ນາທີ) - ກວດຄໍາໍ ຕອບ. - ຂຽນຄໍໍາຖາມລຸ່່�ມນີ້້�ໃສ່່ກະດານ: ນັກຮຽນຕອບຄໍາຖາມຕາມທີ່ໄດ້ມອບ ໝາຍໃຫຢ້ ູ່ ທາງເທງິ .  ມີີຈັກັ ຂັ້້�ນຕອນໃນວົົງຈອນຊີີວິດິ ຂອງຍຸຸງທີ່່�ເກີີດຂຶ້້�ນຢູ່່�ໃນນໍ້້�າ?  ຍຸງຸ ຕ້ອ້ ງການຫຍັັງແດ່່ ເພື່່�ອຄວາມ ຢູ່່�ລອດ? ໑໗ 17

ຂັ້ນ ັຈດກິດຈະກໍາການຮຽນ (20 ນາທີ)- ຄູບູ ອກນັກັ ຮຽນໃຫ້້ຕອບເປັນັ ຄູ່່� ແລະຄູນໍາພາ (10 ນາທ)ີ ອະທິບິ າຍຂັ້້�ນຕອນວົົງຈອນຊີວີ ິິດຂອງ - ປະຕິດິ ບັດັ ກິິດຈະກໍໍາໃນຂັ້້�ນຕອນທີີ 2 ຂອງຂັ້້�ນ ສວສ ສະຫງວນລິຂະສິດຍຸງຸ . ກິດຈະກໍາເສີມ: ໃຫພ້ ະຍາຍາມ ຈັດັ ກິິດຈະກໍາໍ ການຮຽນໃຫ້້ສໍາໍ ເລັັດ. ອ່ານຂຄ້ໍ ວາມຢູ່ແຕລ່ ະຮບູ ພາບ - ປະຕິິດບັັດກິິດຈະກໍໍາໃນຂັ້້�ນຕອນທີີ 4 ຂອງຂັ້້�ນ ເພ່ອື ໃຫ້ເຂາ້ົ ໃຈຕືມ່ . ຈັດັ ກິິດຈະກໍາໍ ການຮຽນໃຫ້ສ້ ໍາໍ ເລັັດ. ດັັດປັັບຈາກຂັ້້�ນຈັັດກິິດຈະກໍໍາການຮຽນ - ຂຽນຄໍາໍ ສັັບລຸ່່�ມນີ້້�ໃສ່ກ່ ະດານ ຈາກຂໍ້້�ຄວາມ ກິດຈະກາໍ ທ່ີເປັນອດິ ສະຫຼະ (10 ນາທີ) ມອບກດິ ຈະກາໍ ໃຫ້ນກັ ຮຽນເຮັດໃຫສ້ ໍາ ກ່່ຽວກັບັ ຂັ້້�ນຕອນຕ່່າງໆຂອງວົົງຈອນວິຊິ ິດິ ເລດັ ຂອງນົກົ .  ນົົກອ່່ອນ. ຄູນາໍ ພາ (5 ນາທີ)  ນົົກນ້້ອຍ. - ກວດເບິ່່�ງຄໍາໍ ຕອບໃສ່ກ່ ິິດຈະກໍໍາ.  ການຟັັກໄຂ່.່ - ອ່າ່ ນ/ສະຫຼຸຸ�ບບົົດຮຽນກັບັ ນັັກຮຽນກ່ຽ່ ວ  ນົົກໄວໜຸ່່�ມ.  ການແຕກອອກຈາກໄຂ່.່ ກັບັ ວົົງຈອນຊີວີ ິິດຂອງຍຸງຸ ຢູ່່�ໃນປຶ້້�ມແບບ - ໃຫ້ນ້ ັກັ ຮຽນປະຕິບິ ັັດກິິດຈະກໍາໍ ເປັັນຄູ່່� ເພື່່�ອກໍາໍ ຮຽນຫົົວຂໍ້້�ທີີ 2. ນົົດລໍໍາດັັບທີ່່�ຖືກື ຕ້ອ້ ງ ໂດຍໃຊ້້ຮູບູ ພາບ ແລະ - ຄູູອະທິບິ າຍໃຫ້້ນັກັ ຮຽນວ່່າ ຍຸງຸ ແມ່ນ່ ມີີ ຂໍ້້�ຄວາມ. ຄວາມອັນັ ຕະລາຍ ແລະ ຍ້້ອນແນວ ນັ້້�ນພວກເຮົາົ ຈຶ່່�ງຕ້້ອງກໍໍາຈັັດພວກມັັນ ດັດັ ປັບັ ຈາກຂັ້້�ນກິດິ ຈະກໍໍາການຮຽນ ເພື່່�ອບໍ່່�ໃຫ້້ມັັນປະສົມົ ພັັນ. ກິດຈະກາໍ ທເ່ີ ປັນອິດສະຫຼະ (5 ນາທີ) ມອບກິດຈະກໍາໃຫນ້ ັກຮຽນປະຕບິ ັດໃຫສ້ ໍາເລັດ 18 ໑໘

້ຂັນ ຶຝກປະ ິຕ ັບດ ແລະ ໍນາໃ ້ຊ (15 ນາ ີທ) - ບອກນັກັ ຮຽນປະຕິິບັດັ ກິິດຈະກໍາໍ ເປັນັ ຄນູ າໍ ພາ (2 ນາທ)ີ ຄູ່່� ໂດຍເບິ່່�ງຮູູບພາບໃນປຶ້້�ມແບບຮຽນ - ກວດຄໍໍາຕອບຂອງນັັກຮຽນ. ຂໍ້້�ທີີ 3 ແລະ ສົົນທະນາກັນັ ກ່່ຽວກັັບວິິທີີ - ຈັັດນັກັ ຮຽນອອກເປັນັ ກຸ່່�ມ ກຸ່່�ມລະ 5 ຄົນົ . ປ້້ອງກັັນ ເພື່່�ອບໍ່່�ໃຫ້ຍ້ ຸງຸ ສາມາດປະສົົມ - ອະທິິບາຍໃຫ້້ນັກັ ຮຽນປະຕິບິ ັດັ ກິດິ ຈະກໍໍາແຕ້້ມ ພັນັ ໄດ້.້ ຮູູບ ແລະ ຂຽນ. ດັັດປັັບຈາກຂັ້້�ນກິິດຈະກໍາໍ ການຮຽນ ກດິ ຈະກໍາທເ່ີ ປນັ ອິດສະຫຼະ (13 ນາທີ) ນກັ ຮຽນປະຕິບດັ ກິດຈະກາໍ ໃຫ້ສາໍ ເລັດ ກດິ ຈະກາໍ ທເ່ີ ປນັ ອິດສະຫຼະ (2 ນາທ)ີ ປະເມີນນກັ ຮຽນຂັ້ນ ປ.4 ຢູ່ນີ້. ນັກຮຽນເຮດັ ວຽກເປນັ ຄູ່ສນົ ທະນາຕາມຮບູ ພາບ. ຄູນາໍ ພາ (3 ນາທີ) - ກວດຄໍໍາຕອບຂອງນັກັ ຮຽນ. - ສົນົ ທະນາກ່ຽ່ ວກັບັ ຄໍໍາຖາມ: ເປັັນຫຍັັງ ຍຸງຸ ຈຶ່່�ງເປັນັ ອັັນຕະລາຍຕໍ່່�ຄົົນເຮົາົ ແລະ ມີີວິທິ ີຫີ ຍັງັ ແດ່ທ່ ີ່່�ພວກເຮົາົ ສາມາດປ້້ອງ ກັນັ ເພື່່�ອບໍ່່�ໃຫ້ຍ້ ຸຸງກັັດພວກເຮົົາ. - ຖາມນັັກຮຽນວ່າ່ ນັກັ ຮຽນຮູ້້�ວົົງຈອນຊີີ ວິິດຂອງກົບົ ມີຄີ ືແື ນວໃດ ໂດຍໃຊ້້ຄໍາໍ ຖາມທີ່່�ມີີໃຫ້.້ - ຖາມນັກັ ຮຽນວ່າ່ ວົງົ ຈອນຊີວີ ິດິ ຂອງກົບົ ມີີຈັັກຂັ້້�ນຕອນ ແລະ ເອົາົ ຮູູບພາບຢູ່່�ໃນ ປຶ້້�ມແບບຮຽນຂ້ໍໍ�ທີີ 4 ໃຫ້ນ້ ັັກຮຽນເບ່ິິ�ງ ເພື່່�ອກວດສອບຄໍາໍ ຕອບຂອງພວກເຂົາົ . - ອ່່ານຂໍ້້�ຄວາມຢູ່່�ໃນຮູູບພາບພ້ອ້ ມກັັບ ນັກັ ຮຽນ. - ໃຫ້້ນັັກຮຽນແຕ້ມ້ ວົົງຈອນຊີີວິດິ ຂອງຍຸຸງ ຫຼືື� ກົົບໃສ່່ປຶ້້�ມບັນັ ທຶຶກຂອງພວກເຂົາົ ແລະ ຂຽນຊື່່�ຂັ້້�ນຕອນໃສ່່ແຕ່ລ່ ະຂັ້້�ນ ຕອນ. ກິດຈະກໍາທເີ່ ປັນອດິ ສະຫຼະ (10 ນາທີ) ໃຫ້ນັກຮຽນປະຕິບັດກິດຈະກາໍ ໃຫສ້ າໍ ເລັດ. ໑໙ 19

ຂັ້ນສະຫຼຸບ (5 ນາທີ)ຄູນໍາພາ (5 ນາທີ) - ໃຫ້້ນັັກຮຽນແຕ່ລ່ ະຄົົນຢູ່່�ໃນຂັ້້�ນຮຽນ ປ.3 ແລະ ປ.4 ບອກນັກັ ຮຽນຄົນົ ອື່່�ນວ່າ່ ມືຶ້້��ນີ້້�ນັກັ ຮຽນໄດ້ຮ້ ຽນວົົງຈອນ ສວສ ສະຫງວນລິຂະສິດ ຊີວີ ິດິ ຂອງສັັດປະເພດໃດ. - ໃຫ້້ນັກັ ຮຽນຂັ້້�ນ ປ.3 ແລກປ່ຽ່ ນຮູູບພາບທີ່່�ນັກັ ຮຽນໄດ້ແ້ ຕ້ມ້ ໃຫ້້ກັບັ ໝູ່່�ໃນຫ້້ອງຮຽນເບິ່່�ງ ແລະ ອ່າ່ ນຊື່່�ແຕ່ລ່ ະຂັ້້�ນ ຕອນ (ຖ້້ານັກັ ຮຽນແຕ້້ມສໍໍາເລັັດສິ່່�ງເຫຼົ່�ານ້ີີ�ແລ້ວ້ ). - ໃຫ້ນ້ ັັກຮຽນຢູ່່�ໃນຫ້້ອງ ປ.4 ແລກປ່່ຽນຮູູບທີ່່�ນັກັ ຮຽນໄດ້້ແຕ້ມ້ ໃຫ້້ກັັບໝູ່່�ພາຍໃນຫ້້ອງ ແລະ ອ່າ່ ນປະໂຫຍກ ຢູ່່�ໃນຮູູບທີ່່�ນັັກຮຽນໄດ້ຂ້ ຽນພ້້ອມ. - ເກັັບເອົາົ ຮູບູ ແຕ້້ມ ແລະ ປະໂຫຍກຄໍໍາເວົ້້�າຂອງນັັກຮຽນຫ້້ອງ ປ.4 ເພື່່�ອໄປປະເມີີນ ຖ້າ້ ຫາກບໍ່່�ສໍາໍ ເລັດັ ກິິດຈະ ກໍໍານີ້້�ຢູ່ໃ�ູ ນຫ້້ອງຮຽນ. ວຽກບ້ານ: ບອກນກັ ຮຽນຜທູ້ ຍີ່ ັງບໄໍ່ ດ້ໝາຍຊໃື່ ສຮ່ ບູ ຫຼື ຂຽນຂຄ້ໍ ວາມກຽ່ ວກບັ ຮູບແຕມ້ ຂອງເຂາົ ເຈາ້ົ ໃຫ້ເຮດັ ຄນື ຢູ່ເຮອື ນ ແລະ ເອົາມາສ່ົງຢໃູ່ ນຫອ້ ງມືອ້ ່ືນ. 20 ໒໐

II. ແນະນໍໍາການສອນແຕ່່ລະບົົດ ບົດົ ເປີີດຫົົວເລື່່�ອງ ເວລາ 2 ຊົ່່�ວໂມງ ແຕ່ຕວົ ປຽ່ ນດຽວເທົ່ານັນ້ ຈະເຮັດໃຫ້ບຸກຄົນທ່ີດາໍ ເນນີ 0 ການທດົ ສອບນນ້ັ ຮໄູ້ ດວ້ າ່ ຈະບມ່ໍ ຕີ ວົ ປຽ່ ນອນ່ື ທກ່ີ ະທບົ I. ຈຸດຸ ປະສົົງ ຕຜ່ໍ ນົ ຂອງການທດົ ສອບ. ໃຫ້ນ້ ັກັ ຮຽນສາມາດ: IV. ສື່່ກ� ານຮຽນການສອນ 1. ຈບັ ຄູ່ບດົ ຮຽນ ແລະ ຫວົ ຂ້ໍຕ່າງໆໃສ່ກົດເກນທາງ 1. ປມຶ້ ແບບຮຽນ ປ.3 ແລະ ປ.4. ວິທະຍາສາດ. 2. ແຕລ່ ະກຸມ່ ມີໝາກບານເຈຍ້ , ທດ່ໍ ູດ, ເຊອື ກ, ປຸມ 2. ດາໍ ເນນີ ການທດົ ລອງທີຍ່ ຸຕິທໍາເພອື່ ຄ້ນົ ຫາວທິ ທີ ່ີ ເປ້າົ , ເຫັກຼ ຂດັ ເຈຍ້ ແລະ ເຈຍ້ ແຂງຕ່າງໆ. ດທີ ສ່ີ ດຸ ຂອງການເຄອ່ື ນຍາ້ ຍວດັ ຖໃຸ ດໜງ່ຶ ເຂາ້ົ ຫາ ຈຸດໝາຍ ໂດຍອງີ ຕາມກົດລະບຽບສະເພາະສາໍ ລັບກິດຈະກາໍ ພ້ອມທງັ ນໍາໃຊ້ອຸປະກອນທີ່ມີຢູ.່ V. ກິດິ ຈະກໍໍາການຮຽນການສອນ II. ການວັັດ ແລະ ປະເມີີນຜົົນ ຊົ່�ວ່ ໂມງທີີ 1 1. ສັງເກດຄວາມຖືກຕ້ອງໃນການຕອບຄໍາຖາມ ຂັ້້�ນນໍໍາເຂົ້້�າສູ່�ບ່ ົດົ ຮຽນ (5 ນາທີີ) ແລະ ປະຕິບດັ ກິດຈະກາໍ . 1) ໃຫ້ນັກຮຽນຈັບຄູ່ສນົ ທະນາຕາມຄໍາຖາມລມຸ່ ນ້ີ: III. ເນື້�ອ້ ໃນຕົ້້�ນຕໍໍ - ວິິທະຍາສາດແມ່ນ່ ຫຍັັງ? - ສິ່່�ງແວດລ້້ອມແມ່່ນຫຍັັງ? ຂງົ ເຂດຫັກຼ ຂອງວທິ ະຍາສາດ - ເປັນັ ຫຍັັງມັັນຈຶ່່�ງສໍໍາຄັັນຕໍ່່�ການຮຽນ ກ່່ຽວກັັບສອງຂົງົ 1. ເຄມສີ າດ: ຮຽນກຽ່ ວກບັ ຄນຸ ສມົ ບດັ ຕາ່ ງໆຂອງວດັ ຖຸ ແລະ ເຂດນີ້້�? ວດັ ຖຸມກີ ານປ່ຽນແປງແນວໃດ. 2) ໃຫນ້ ັກຮຽນອາສາສະໝກັ 2-3 ຄົນຕອບ. 2. ຟຊີ ິກສາດ: ຮຽນກຽ່ ວກບັ ວດັ ຖຸ ແລະ ພະລັງງານ ແລະ ແນວທາງສາໍ ລບັ ຫອ້ ງຄວບ: ຖາ້ ຄຕູ ອ້ ງໄດສ້ ອນຂນ້ັ ອນ່ື ປະຕິກິລິຍາລະຫວ່າງ ສອງຄວາມແຮງ ແລະ ການ ນໍາ ໃຫ້ຄຂູ ຽນຄາໍ ຖາມຕາ່ ງໆໃສກ່ ະດານ ແລ້ວໃຫນ້ ັກຮຽນສົນ ເຄ່ືອນເໜັງ. ທະນາເປັນຄູ່ ແລະ ຂຽນຄໍາຕອບສໍາລັບແຕລ່ ະຄໍາຖາມ. ເມື່ອ 3. ພມູ ສາດ: ຮຽນກ່ຽວກບັ ໂຄງສ້າງຂອງໂລກ. ຄສູ າໍ ເລດັ ການສອນຂນ້ັ ອນ່ື ແລວ້ ໃຫກ້ ບັ ຄນື ມາ ຂນ້ັ ປ.4 ແລະ 4. ດາລາສາດ: ຮຽນກ່ຽວກບັ ຈກັ ກະວານ. ໃຫ້ນກັ ຮຽນອ່ານຄໍາຕອບຂອງພວກເຂາົ . 5. ຊວີ ະວທິ ະຍາ: ຮຽນກຽ່ ວກບັ ຊວີ ດິ , ຄນົ , ສດັ ແລະ ພດື . 6. ເຕກັ ໂນໂລຊີ: ການນາໍ ໃຊຄ້ ວາມຮທູ້ າງວິທະຍາສາດ ຂັ້້�ນຈັດັ ກິດິ ຈະກໍໍາການຮຽນ (15 ນາທີ)ີ ເພ່ອື ຈຸດປະສົງໃນການນາໍ ໃຊ້ຕົວຈງິ . 7. ນເິ ວດວທິ ະຍາ: ຮຽນກຽ່ ວກບັ ການພວົ ພນັ ລະຫວາ່ ງສງ່ິ 1. ລະບຸບຸ ົດົ ຮຽນໃນຂັ້້�ນ ປ.3 ແລະ ປ. 4 ທ່ມີ ຊີ ີວິດຕ່າງໆຢໃູ່ ນສ່ິງແວດລອ້ ມ. 1) ນາໍ ພານັກຮຽນສົນທະນາຕາມຄໍາຖາມດັ່ງນ:້ີ ການທົດລອງ ໃດໜງ່ຶ ເປັນຂ້ັນຕອນທ່ີເນນ້ັ ການສງັ - ຂໍ້້�ມູນູ ໃໝ່ອ່ ັນັ ໃດ ທີ່່�ນັກັ ຮຽນໄດ້ຮ້ ຽນຢູ່່�ໃນວິຊິ າວິທິ ະຍາ ເກດ ແລະ ການປະຕິບັດຕົວຈງິ ທີ່ໃຊ້ທົດສອບການ ສາດ ແລະ ສິ່່�ງແວດລ້ອ້ ມຂັ້້�ນ ປ.3 ປີີກາຍນີ້້�? ຄາດຄະເນ, ຜນົ ການແກໄ້ ຂບນັ ຫາຕາ່ ງໆ ແລະ ສມົ ມດຸ - ຈົ່່�ງຍົົກ 1 ຕົົວຢ່າ່ ງ? ຖານ ເພ່ືອສະໜັບສະໜນູ ຫຼື ເພອ່ື ປະຕເິ ສດສິ່ງຕ່າງໆ - ມີີຫົົວຂໍ້້�ໃດແດ່ທ່ ີ່່�ນັກັ ຮຽນໄດ້້ຮຽນໃນປີກີ າຍນີ້້�. ເຫົ່າຼ ນ້ໂີ ດຍຜາ່ ນຫກຼັ ຖານການວັດແທກຕວົ ຈິງ. 2) ໃຫນ້ ກັ ຮຽນບນັ ທຶກຂໍ້ມູນລົງໃນເຈຍ້ . ການທດົ ລອງທີ່ຍຕຸ ິທາໍ ແມນ່ ການທດົ ສອບໜງ່ຶ ທີ່ 3) ໃຫນ້ ກັ ຮຽນອາ່ ນຜາ່ ນໆປມ້ຶ ແບບຮຽນຂນ້ັ ປ.3 ເພມ່ີ ແນວ ໃຊ້ຄວບຄມຸ ຕົວປຽ່ ນທັງໝົດ ແຕວ່ າ່ ຈະມພີ ຽງຕວົ ປ່ຽນ ດຽວເມືອ່ ເວລາຕອບຄາໍ ຖາມທາງວິທະຍາສາດ. ພຽງ ຄວາມຄດິ ໃໝເ່ ພື່ອລະດົມຄວາມຄດິ ໝົດຫອ້ ງ. ໒໑ 21

4) ຄຖູ າມນກັ ຮຽນວ່າ: - ເລືືອກເອົາົ ບົົດໜຶ່່�ງທີ່່�ເຫັັນວ່່າດີທີ ີ່່�ສຸຸດ. - ກິິດຈະກໍາໍ ຫຍັັງແດ່່ ທີ່່�ນັກັ ຮຽນມັກັ ທີ່່�ສຸຸດ? - ບັນັ ທຶກຶ ຊື່່�ຫຼັັ�ກການ, ຊື່່�ບົດົ ຮຽນ ແລະ ຈໍາໍ ນວນ. ເລືອື ກ 0 - ນັກັ ຮຽນຢາກຮຽນຫຍັງັ ຕື່່�ມອີກີ ຢູ່່�ໃນຂັ້້�ນ ປ.4? ຮູບູ ທີ່່�ໜ້າ້ ສົນົ ໃຈຮູບູ ໜຶ່່�ງ ໃນເວລາທີ່່�ນັກັ ຮຽນອ່າ່ ນຜ່າ່ ນ - ບົດົ ຮຽນ ຫຼືື� ຫົົວຂໍ້້�ໃດທີ່່�ນັກັ ຮຽນມັັກ? ຂໍ້້�ຄວາມຕ່າ່ ງໆ. - ບັນັ ທຶກຶ ໃສ່່ເຈ້້ຍ. ຕົວົ ຢ່າ່ ງ: ຊີີວະວິທິ ະຍາ: ບົົດທີີ 16: ແນວທາງສາໍ ລບັ ຫອ້ ງຄວບ: ຖາ້ ຄຕູ ອ້ ງໄດສ້ ອນຂນ້ັ ອນ່ື ພະຍາດພືດື . ນາໍ ໃຫນ້ ກັ ຮຽນແຕລ່ ະຄນົ ເບງ່ິ ປມ້ຶ ແບບຮຽນຂອງຂນ້ັ ປ.3 ເພອ່ື 2) ໃຫ້ນັກຮຽນແລກປຽ່ ນຕວົ ຢ່າງຕາ່ ງໆ ຂອງຊຫ່ື ັຼກການ ເລອື ກເອາົ ບດົ ຮຽນທນ່ີ ກັ ຮຽນມກັ . ເມອ່ື ຄສູ າໍ ເລດັ ການສອນຂນ້ັ ແລະ ບດົ ຮຽນທ່ແີ ທດເໝາະກັບນັກຮຽນ. ໃຫ້ນັກຮຽນ ອນ່ື ແລວ້ ໃຫກ້ ບັ ຄນື ມາຂນ້ັ ປ.4 ແລະ ໃຫນ້ ກັ ຮຽນອະທບິ າຍ ແຕລ່ ະກ່ມຸ ອະທບິ າຍເຫດຜນົ ສວ່ ນນັກຮຽນທ່ຍີ ງັ ເຫຼອື ບດົ ຮຽນທີນ່ ກັ ຮຽນມກັ ຢໃູ່ ນ ຂ້ນັ ປ.3 ນັກຮຽນໄດຮ້ ຽນຮຫູ້ ຍງັ ໃຫ້ບອກວ່າເຫນັ ດີ ຫືຼ ບໍເ່ ຫນັ ດີ. ແດໃ່ ນບດົ ທເ່ີ ລອື ກ ແລະ ເປນັ ຫຍງັ ນກັ ຮຽນຈງ່ຶ ມວ່ ນຊນ່ື ກບັ ມນັ . 5) ແນະນາໍ ຄາໍ ສບັ ສາໍ ລບັ ກດົ ເກນທາງວທິ ະຍາສາດ ແລະ ການວດັ ແລະ ປະເມນີ ຜົນ ສງິ່ ແວດລອ້ ມ.ໃຫນ້ ກັ ຮຽນຝກຶ ອາ່ ນ,ຂຽນແລະເວົາ້ ຄາໍ ສບັ ໃໝ.່ ນັກຮຽນ ແລະ ຄູ ອ່ານຂມ້ໍ ູນຢ່ໃູ ນຂທໍ້ ີ 1 ຂອງ ສັງເກດການປະຕິບັດກດິ ຈະກາໍ ຂອງນັກຮຽນ ແລະ ໃຫ້ ປມຶ້ ແບບຮຽນພ້ອມກນັ ແລວ້ ຈັບຄ່ຮູ ບູ ພາບໃສກ່ ັບຂ້ໍ ການຊວ່ ຍເຫືຼອທັນທີ່ຖາ້ ນັກຮຽນຕ້ອງການ. ສວສ ສະຫງວນລິຂະສິດ ຄວາມ. ຂັ້້�ນສະຫຼຸຸ�ບ (5 ນາທີີ) ເຄມສີ າດ: ຮຽນກຽ່ ວກບັ ຄນຸ ລກັ ສະນະຕາ່ ງໆຂອງວດັ ຖຸ ໃຫນ້ ກັ ຮຽນແຕລ່ ະກມຸ່ ແລກປຽ່ ນຮບູ ທໜ່ີ າ້ ສນົ ໃຈ ແລະ ຄາດ ແລະ ວັດຖມຸ ກີ ານປຽ່ ນແປງແນວໃດ. ຄະເນ/ອະທບິ າຍ ສງ່ິ ທນ່ີ ກັ ຮຽນຄດິ ວາ່ ຮບູ ຫືຼ ບດົ ຮຽນນ້ີ ແມນ່ ຟີຊກິ ສາດ: ຮຽນກຽ່ ວກບັ ວດັ ຖຸ ແລະ ພະລງັ ງານ ແລະ ກຽ່ ວກບັ ຫຍງັ . ປະຕກິ ິລຍິ າລະຫວ່າງສອງຄວາມແຮງ ແລະ ການ ຊົ່ວ�່ ໂມງທີີ 2 ເຄ່ືອນເໜງັ . ພມູ ສາດ: ຮຽນກຽ່ ວກັບໂຄງສາ້ ງຂອງໂລກ. ຂັ້້�ນນໍາໍ ເຂົ້້�າສູ່່�ບົດົ ຮຽນ (5 ນາທີ)ີ ດາລາສາດ: ຮຽນກຽ່ ວກບັ ຈກັ ກະວານ. ຊວີ ະວທິ ະຍາ: ຮຽນກ່ຽວກບັ ຊວີ ິດ, ຄົນ, ສດັ ແລະ ພືດ 1) ໃຫນ້ ກັ ຮຽນຈບັ ຄສູ່ ນົ ທະນາແລກປຽ່ ນ ຕາມຄາໍ ຖາມດງ່ັ ນ:້ີ ເຕັກໂນໂລຊ:ີ ການນາໍ ໃຊຄ້ ວາມຮທູ້ າງວທິ ະຍາສາດ - ພວກເຮົາົ ປະຕິບິ ັດັ ກົດົ ເກນທາງວິທິ ະຍາສາດຄືແື ນວ ເພື່ອຈດຸ ປະສງົ ໃນການນາໍ ໃຊຕ້ ວົ ຈງິ . ໃດ? ນເິ ວດວທິ ະຍາ: ຮຽນກຽ່ ວກບັ ການພວົ ພນັ ລະຫວາ່ ງສງ່ິ - ມີີຫຍັງັ ແດ່່? ທ່ມີ ຊີ ີວດິ ຕ່າງໆຢູ່ໃນສງ່ິ ແວດລອ້ ມ. 2) ໃຫ້ນັກຮຽນຄດິ ຄນື ປມ້ຶ ແບບຮຽນ ຂ້ນັ ປ.3 ເພືອ່ ຊອກ ການວັດ ແລະ ປະເມີນຜົນ ຫາການທົດລອງໃດໜ່ງຶ ທ່ພີ ວກເຂາົ ຍັງຈືໄ່ ດ.້ ສງັ ເກດການປະຕິບັດກິດຈະກາໍ ຂອງນັກຮຽນ ແລະ ໃຫ້ 3) ແລກປຽ່ ນຮບູ ຫືຼ ແຜນວາດ ໃດໜງ່ຶ ທີ່ອະທບິ າຍການ ການຊ່ວຍເຫືຼອທນັ ທີ່ຖ້ານກັ ຮຽນຕ້ອງການ. ທດົ ລອງນັ້ນ. ຂັ້້�ນຝຶຶກປະຕິິບັດັ ແລະ ນໍາໍ ໃຊ້້ (20 ນາທີີ) ແນວທາງສາໍ ລບັ ຫອ້ ງຄວບ: ຖາ້ ຄຕູ ອ້ ງໄດສ້ ອນຂນ້ັ ອນ່ື ນາໍ ໃຫນ້ ກັ ຮຽນເບງ່ິ ປມ້ຶ ແບບຮຽນຂອງຂນ້ັ ປ.3 ເພອ່ື ເລອື ກເອາົ 2. ຈັດັ ກຸ່່�ມສົົນທະນາກ່່ຽວກັບັ ບົດົ ຮຽນຂັ້້�ນ ປ.4 ເປັນັ ກຸ່່�ມ ການທດົ ລອງໃດໜງ່ຶ ແລວ້ ອາ່ ນເປນັ ຄູ່ ແລະ ທບົ ທວນຄນື ສງ່ິ ທ່ີ ເກດີ ຂນ້ຶ ໃນການທດົ ລອງນນ້ັ ເມອ່ື ຄສູ າໍ ເລດັ ການສອນຂນ້ັ ອນ່ື 1) ແນະນໍາໃຫ້ນັກຮຽນປະຕບິ ັດກດິ ຈະກໍາດງ່ັ ນີ:້ ແລວ້ ໃຫກ້ ບັ ຄນື ມາ ຂນ້ັ ປ.4 ແລະ ໃຫນ້ ກັ ຮຽນອະທບິ າຍການ - ເບິ່່�ງປຶ້້�ມແບບຮຽນຂັ້້�ນ ປ.4 ເພື່່�ອຊອກຫາບົດົ ຮຽນໃດ ທດົ ລອງຂອງພວກເຂາົ ຢໃູ່ ນ ຂນ້ັ ປ.3 ແລະ ສງ່ິ ທນ່ີ ກັ ຮຽນໄດຄ້ ນ້ົ ໜຶ່່�ງທີ່່�ເໝາະສົົມກັັບແຕ່່ລະໝວດຂອງກົົດເກນ. ພບົ . - ອ່່ານຜ່າ່ ນບົົດຮຽນຕ່າ່ ງໆ. 22 ໒໒

ຂັ້້�ນຈັັດກິິດຈະກໍາໍ ການຮຽນ (15 ນາທີ)ີ ພອ້ ມກນັ : 0 ການທດົ ລອງທຍ່ີ ຕຸ ທິ າໍ ແມນ່ ການທດົ ສອບໜງ່ຶ ທໃ່ີ ຊ້ 3. ການທົົດລອງທີ່່�ຍຸຕຸ ິທິ ໍາໍ ຄວບຄມຸ ຕວົ ປຽ່ ນທງັ ໝດົ ແຕວ່ າ່ ຈະມພີ ຽງຕວົ ປຽ່ ນດຽວ 1) ຄໃູ ຫ້ນກັ ຮຽນສົນທະນາເປັນກຸ່ມຕາມຄໍາຖາມດ່ງັ ນ້ີ: ເມອ່ື ເວລາຕອບຄາໍ ຖາມທາງວທິ ະຍາສາດ. ພຽງແຕຕ່ ວົ - ການທົົດລອງແມ່ນ່ ຫຍັັງ? ປຽ່ ນດຽວເທາ່ົ ນນ້ັ ຈະເຮດັ ໃຫບ້ ກຸ ຄນົ ທດ່ີ າໍ ເນນີ ການທດົ - ເປັນັ ຫຍັງັ ພວກເຮົົາຕ້ອ້ ງເຮັດັ ການທົົດລອງ? ສອບນນ້ັ ຮູ້ໄດ້ວາ່ ຈະບໍ່ມຕີ ວົ ປ່ຽນອ່ືນທ່ກີ ະທບົ ຕໍ່ຜົນ - ພວກເຮົາົ ຈະເຮັັດການທົົດລອງແນວໃດ? ຂອງການທດົ ສອບ. 2) ຄູ ແລະ ນັກຮຽນ ອາ່ ນຂ້ມໍ ນູ ນາໍ ກນັ ຢູໃ່ ນ ປ້ມຶ ແບບຮຽນ ສງິ່ ນແ້ີ ມ່ນການທົດລອງທຍ່ີ ຕຸ ທິ ໍາບ?ໍ່ ຍ້ອນຫຍັງ? ຂທ້ໍ ີ 2: ການທດົ ລອງ ແມນ່ ຂນ້ັ ຕອນການສງັ ເກດ ແລະ ຕົວຢ່າງ: ລົດຄນັ ໃດໄວທີ່ສຸດ ທ່ີແລ່ນລົງຕາມທາງ ການປະຕບິ ດັ ໃດໜງ່ຶ ທທ່ີ ດົ ສອບການຄາດຄະເນ, ການ ເນີນນີ້ ຄນັ ນອ້ ຍ ຫຼື ຄນັ ໃຫຍ່? ມັນແມ່ນການທົດ ແກໄ້ ຂບັນຫາ ແລະ ສມົ ມຸດຖານ ເພ່ືອທຈີ່ ະສະໜບັ ລອງທ່ີຍຸຕທິ າໍ ບໍ?່ (ສັງເກດຕາມຮບູ ລຸ່ມນ)້ີ . ສະໜນູ ຫືຼ ປະຕເິ ສດ ຜາ່ ນຫກັຼ ຖານທວ່ີ ດັ ແທກໄດ.້ ການ ທດົ ລອງຕ່າງໆໄດຖ້ ືກອອກແບບເພືອ່ : ຖາ້ ພວກເຮາົ ຄອ່ ຍໆ ປອ່ ຍລດົ ຄນັ ນອ້ ຍກອ່ ນແຕ່ ວາ່ - ແກ້້ໄຂບັນັ ຫາໃດໜຶ່່�ງ. ຍລູ້ ດົ ຄນັ ໃຫຍ.່ ນແ້ີ ມນ່ ການທດົ ລອງທຍ່ີ ຕຸ ທິ າໍ ບ?່ໍ ຍ້ອນ - ກໍໍານົົດແນວຄວາມຄິດິ ໃດທີ່່�ໃຊ້ໄ້ ດ້້ດີີທີ່່�ສຸຸດ. ຫຍັງ? - ຕັດັ ສິນິ ໃຈວ່າ່ ການຄາດຄະເນຖືກື ຕ້ອ້ ງ ຫຼືື� ບໍ່່�ຖືກື ຕ້ອ້ ງ. - ສະໜອງຫຼັັ�ກຖານທີ່່�ສາມາດວັັັ�ດແທກໄດ້.້ ບໍ!່ ນ້ບີ ໍແ່ ມນ່ ການທດົ ລອງທຍ່ີ ຕຸ ທິ າໍ ເພາະວາ່ ເຮາົ ຍູ້ລດົ ຄັນໃຫຍໃ່ ນຕອນທາໍ ອດິ . ການວັດ ແລະ ປະເມນີ ຜົນ - ນັກັ ຮຽນຈະເຮັດັ ແນວໃດ ເພື່່�ອໃຫ້ມ້ ັັນເປັນັ ການທົົດ ຄູສັງເກດການປະຕິບັດກິດຈະກໍາຂອງນັກຮຽນແຕ່ລະ ກມຸ່ ແລະ ໃຫກ້ ານຊ່ວຍເຫຼອື ທັນທຖີ ້ານກັ ຮຽນຕ້ອງການ. ລອງທີ່່�ຍຸຸຕິິທໍາໍ ? - ມີແີ ຕ່ສ່ິ່່�ງດຽວທີ່່�ຄວນປ່ຽ່ ນ ລະຫວ່າ່ ງສອງການທົດົ ລອງ 3) ຄູໃຫ້ນກັ ຮຽນອາ່ ນປຶ້ມແບບຮຽນຂັນ້ ປ.4 ເພື່ອຊອກ ຫາຕວົ ຢ່າງການທົດລອງໃດໜ່ຶງ ແລະ ຄາດຄະເນ ນີ້້� ແມ່ນ່ ລົດົ ເທົ່່�ານັ້້�ນ. ພວກເຮົາົ ຄວນປ່ອ່ ຍລົດົ ທັງັ ສອງ ຈຸດປະສງົ ຂອງການທົດລອງ ຕວົ ຢ່າງ: ຄັນັ ໃຫ້້ໄຫຼລຼ ົົງທາງເນີີນອັັນດຽວກັັນ ແລະ ໃນເວລາ - ບັນັ ຫາໃດທີ່່�ຕ້ອ້ ງໄດ້້ແກ້ໄ້ ຂ? ອັນັ ດຽວກັັນ. - ອັນັ ໃດທີ່່�ຕ້້ອງໄດ້້ມີກີ ານວັັດແທກ? 7) ຄໃູ ຫນ້ ັກຮຽນແຕ່ລະກຸມ່ ອ່ານຜາ່ ນໆປ້ມຶ ແບບຮຽນຂ້ັນ ປ.4 ເພອ່ື ຊອກຫາການທດົ ລອງໃດໜງ່ຶ ຈາກນນ້ັ , ອາ່ ນ ແນວທາງສາໍ ລບັ ຫອ້ ງຄວບ: ຖາ້ ຄຕູ ອ້ ງໄດສ້ ອນຂນ້ັ ອນ່ື ແລກປ່ຽນຄວາມຄິດເຫນັ ແລະ ອະທບິ າຍ. ນາໍ ໃຫນ້ ກັ ຮຽນເບງ່ິ ປມ້ຶ ແບບຮຽນຂອງ ຂນ້ັ ປ.4 ເພອ່ື ເລອື ກເອາົ ການທດົ ລອງໃດໜງ່ຶ ແລວ້ ອາ່ ນການທດົ ລອງນນ້ັ ກບັ ຄຂູ ອງຕນົ ຂັ້້�ນຝຶກຶ ປະຕິິບັດັ ແລະ ນໍໍາໃຊ້້ (15 ນາທີີ) ເອງ ແລະ ກາໍ ນດົ ຈດຸ ປະສງົ ຂອງການທດົ ລອງນນ້ັ ແລະ ມນັ ອອກແບບມາເພອ່ື ໃຫຮ້ ຽນຮກູ້ ຽ່ ວກບັ ຫຍງັ .ເມອ່ື ຄສູ າໍ ເລດັ ການ 4. ການທົົດລອງກຸ່່ມ� ສອນຂນ້ັ ອນ່ື ແລວ້ ໃຫກ້ ບັ ຄນື ມາ ຂນ້ັ ປ.4 ແລະ ໃຫນ້ ກັ ຮຽນ 1) ຄອູ ະທິບາຍການທົດລອງ. ເບິ່ງປມຶ້ ແບບຮຽນຂ້ທໍ ີ 4. ອະທບິ າຍການທດົ ລອງຂອງພວກເຂາົ ໃນ ຂນ້ັ ປ.4 ແລະ ການທດົ ລອງ: ການເຄອ່ື ນຍາ້ ຍວດັ ຖໃຸ ຫເ້ ຂາ້ົ ເປາ້ົ ໝາຍ ຄາດຄະເນສງ່ິ ທອ່ີ າດຈະເກດີ ຂນ້ຶ . ຈຸດປະສົງ: ເພອື່ ຄນ້ົ ຫາວິທີທດີ່ ີທສີ່ ຸດ ເພ່ືອເຄ່ືອນຍ້າຍ ໝາກບານເຈຍ້ ໃຫໄ້ ປຕາມລວງຍາວຂອງໂຕະ ເພອ່ື ໃຫ້ 4) ຄຖູ າມນັກຮຽນວາ່ : ຕົກລງົ ໃສກ່ ະຕ່າຢດູ່ າ້ ນລ່ມຸ ໂດຍບໍ່ໃຫ້ທກຸ ພາກສ່ວນ - ນັກັ ຮຽນມີຄີ ວາມເຂົ້້�າໃຈແນວໃດ ກ່່ຽວກັັບການທົດົ ລອງທີ່່�ຍຸຕຸ ິິທໍໍາ? 5) ໃຫນ້ ກັ ຮຽນອະທບິ າຍຕາມຄວາມເຂາ້ົ ໃຈຂອງຕນົ ເອງ. 6) ຄູ ແລະ ນັກຮຽນອາ່ ນຂມໍ້ ູນຢໃູ່ ນປຶ້ມແບບຮຽນຂໍ້ທີ 3 ໒໓ 23

ສວສ ສະຫງວນລິຂະສິດຂອງຮາ່ ງກາຍຂອງນກັ ຮຽນຖກື ໝາກບານເຈຍ້ ຫືຼ ໂຕະ. ນີ້ແມ່ນການທົດລອງທີ່ຍຕຸ ິທໍາ. 0 ອປຸ ະກອນ: ປມ້ຶ ທມ່ີ ນີ າ້ໍ ໜກັ , ທດ່ໍ ດູ , ໝາກປມຸ ເປາ້ົ , ເຈຍ້ ເປັນແຜ່ນ, ເຫັກຼ ຂດັ ເຈຍ້ ແລະ ເຊືອກ. ຂັ້ນຕອນການທົດລອງ: ຂັ້ນຕອນທີ 1: ທດົ ລອງໃຊອ້ ປຸ ະກອນຕ່າງໆ. ຂ້ັນຕອນທີ 2: ເລືອກເອົາ 3 ແນວຄວາມຄິດເພ່ອື ທດົ ລອງ. ຂ້ັນຕອນທີ 3: ຄາດຄະເນວ່າ ແນວຄວາມຄິດໃດດີທ່ີ ສຸດ ແລະ ອະທິບາຍວ່າ ນກັ ຮຽນຈະຮ້ໄູ ດ້ແນວໃດ. ຂັ້ນຕອນທີ 4: ທົດລອງຄວາມຄດິ ຂອງນກັ ຮຽນ. ຂນ້ັ ຕອນທີ 5: ວດັ ແທກ ແລະ ບນັ ທກຶ ຜນົ ຂອງນກັ ຮຽນ. ຂັ້້�ນສະຫຼຸຸ�ບ (5 ນາທີີ) 1) ໃຫ້ນກັ ຮຽນແລກປ່ຽນ ແລະ ສາທດິ ຜົນຂອງການທົດ ລອງ. 2) ໃຫນັກຮຽນອະທິບາຍວາ່ ເປັນຫຍັງການທົດລອງຂອງ ນກັ ຮຽນຈ່ຶງແມ່ນການທດົ ລອງທຍ່ີ ຕຸ ທິ ໍາ. 3) ຄອູ ະທບິ າຍຕມ່ື ອກີ ວາ່ ວທິ ະຍາສາດ ແມນ່ ກຽ່ ວກບັ ການ ຄນ້ົ ຄວາ້ ໂລກອອ້ ມຕວົ ເຮາົ ຜາ່ ນການແກບ້ ນັ ຫາ ແລະ ການທົດລອງ. 4) ວທິ ະຍາສາດເປນັ ສງ່ິ ສາໍ ຄນັ , ໜາ້ ສນົ ໃຈ, ປະຕບິ ດັ ຕວົ ຈງິ ແລະ ມວ່ ນຊ່ນື . 24 ໒໔

ບົົດທີີ 1 ຄວາມສ່່ຽງໃນການເກີີດອຸຸບັັດຕິິເຫດ ເວລາ 2 ຊົ່ວ�່ ໂມງ I. ຈຸຸດປະສົົງ - ການເຕະສະດຸຸດ ແລະ ມື່່�ນລົ້້�ມ: ຈາກພື້້�ນທີ່່�ມື່່�ນ, ຂັ້້�ນ 1 ໃດຂຶ້້�ນຊັ້້�ນສອງໃນເຮືອື ນ ຫຼືື� ຂັ້້�ນໃດໜ້້າບ້າ້ ນ, ເຄື່່�ອງ ໃຫ້ນ້ ັກັ ຮຽນສາມາດ: ຂອງທີ່່�ຖິ້້�ມຊະຊາຍບໍ່່�ເປັນັ ລະບຽບຢູ່່�ເທິງິ ພື້້�ນ ຫຼືື� ຂວາງ 1. ສະແດງບດົ ບາດສມົ ມດຸ ກຽ່ ວກບັ ອບຸ ດັ ຕເິ ຫດທ່ີ ທາງຍ່່າງ. ເກດີ ຂນ້ຶ ຢບູ່ າ້ ນ. 2. ບອກສະຖານທ່ີ ທສ່ີ າມາດເກດີ ອບຸ ດັ ຕເິ ຫດ ແລະ - ອາຫານເປັນັ ພິດິ ແລະ ຫາຍໃຈບໍ່່�ອອກ: ມີສີ ິ່່�ງຂອງໃດ ວທິ ປີ ອ້ ງກນັ . ໜຶ່່�ງນ້ອ້ ຍໆຕົກົ ລົົງໃສ່່ອາຫານ, ອາຫານບູດູ ເນົ່່�າ ຫຼືື� ແພ້ອ້ າຫານທະເລ, ແພ້ແ້ ມງໄມ້້, ເຄື່່�ອງໃຊ້້ໃນເຮືອື ນ II. ການວັັດ ແລະ ປະເມີນີ ຜົົນ ທີ່່�ເປັນັ ປະເພດສານເຄມີ,ີ ຄວັນັ ຈາກລົດົ , ສີີ ແລະ ສານ ເຄມີຕີ ່າ່ ງໆ. 1. ສັງເກດຄວາມຖກື ຕອ້ ງໃນການຕອບຄາໍ ຖາມ ແລະ ປະຕິບັດກິດຈະກໍາ. - ການແລ່່ນຕໍໍາກັນັ ຫຼືື� ວັດັ ຖຸຸສິ່່�ງຂອງຕົກົ ໃສ່່ ແລະ ຄວາມອັນັ ຕະລາຍອື່່�ນໆທີ່່�ແນມເຫັນັ ໄດ້:້ ການແລ່ນ່ 2. ນາໍ ໃຊເ້ ກນການໃຫ້ຄະແນນລຸ່ມນ້ີ ເພ່ືອປະເມນີ ຕໍໍາກັນັ ຢູ່່�ມຸມຸ ຫ້ອ້ ງ. ນັກຮຽນ. - ການຖືກື ຄວາມຮ້ອ້ ນ ແລະ ໄຟລວກ: ຖືກື ນ້ໍໍ�າຮ້້ອນ ຄະແນນ ບອກສະຖານທ່ີ ທ່ີ ສາມາດເກດີ ອບຸ ດັ ຕິ ລວກຢູ່່�ໃນເຮືອື ນຄົົວ, ຖືືກສິ່່�ງຂອງທີ່່�ຮ້ອ້ ນດາດ, ໄຟ ເຫດ ແລະ ການປອ້ ງກນັ ຟ້າ້ ຊ໋ອ໋ ດ ແລະ ອັນັ ຕະລາຍຕ່່າງໆທີ່່�ເກີດີ ຈາກໄຟ. ບອກສະຖານທີ່ ທສີ່ າມາດເກດີ ອບຸ ັດຕິ - ຈົມົ ນໍ້້�າ ແລະ ຂາດອາກາດຫາຍໃຈ: ຄວາມອັັນຕະ 3 ເຫດໄດ້ 5 ແຫງ່ ຂ້ນຶ ໄປ ແລະ ບອກວທິ ີ ລາຍທີ່່�ເກີີດຂຶ້້�ນຈາກທາງນໍ້້�າ, ເອົາົ ຖົງົ ຢາງງວໍາໍ ຫົວົ , ຢູ່່�ບ່ອ່ ນທີ່່�ມີອີ າກາດອັບັ (ຢູ່່�ໃນລົດົ ). ປ້ອງກນັ ໄດ້ 1 ຢ່າງຂ້ນຶ ໄປ. 2. ສິ່ງທ່ີພາໃຫເ້ ກີດອັນຕະລາຍ ແມ່ນທກຸ ສ່ງິ ທີ່ມີຄວາມ ບອກສະຖານທ່ີ ທ່ສີ າມາດເກີດອບຸ ດັ ຕິ ເປັນໄປໄດທ້ ່ີກ່ໃໍ ຫ້ເກີດຄວາມເສຍຫາຍ. ຄວາມສ່ຽງ 2 ເຫດໄດ້ 3-4 ແຫງ່ ແລະ ບອກວິທີປອ້ ງ ແມນ່ ຄວາມໜາ້ ຈະເປັນໄປໄດ້ ທີອ່ າດຈະເກດີ ຄວາມ ອັນຕະລາຍຂຶນ້ . ຕ້ອງໄດບ້ ອກ ແລະ ປະເມີນລະດັບ ກນັ ໄດ້ 1 ຢາ່ ງ. ຄວາມສ່ຽງ ທ່ີກ່ໃໍ ຫ້ເກີດຄວາມອັນຕະລາຍຕາ່ ງໆຕົວ ຢາ່ ງ: ຄວາມເປນັ ໄປໄດທ້ ຈ່ີ ະກໃ່ໍ ຫເ້ ກດີ ຄວາມເສຍຫາຍ ບອກສະຖານທ່ີ ທ່ີສາມາດເກີດອບຸ ດັ ຕິ ຊຶງ່ ຕອ້ ງມີການຄວບຄມຸ ໂດຍການກໍານດົ ວທິ ີທ່ເີ ໝາະ 1 ເຫດໄດ້ 1-2 ແຫງ່ ແຕ່ບ່ສໍ າມາດບອກ ສມົ ເພ່ືອກໍາຈດັ ຫືຼ ຫດຸຼ ຜ່ອນຄວາມເປັນອັນຕະລາຍ ລົງ. ວິທປີ ້ອງກນັ ໄດ້. 3. ເມື່ອເກີດອຸບັດຕິເຫດ ສິ່ງສໍາຄັນຕ້ອງຂໍຄວາມຊ່ວຍ 0 ບສໍ່ າມາດບອກສະຖານທ່ີ ທ່ີສາມາດ ເຫືຼອເພ່ອື ຮັບມືກັບເຫດການບາດເຈັບ ຫຼື ຄວາມເສຍ ເກີດອຸບດັ ຕິເຫດ ແລະ ການປອ້ ງກນັ . ຫາຍ ແລະ ຫັງຼ ຈາກເກດີ ອຸບັດຕເິ ຫດແລວ້ ຕອ້ ງໄດ້ ມີການປະເມີນຄວາມສຽ່ ງ ແລະ ລົງມແື ກໄ້ ຂ ເພ່ອື ປັບ III. ເນື້້ອ� ໃນຕົ້້�ນຕໍໍ ປງຸ ຄວາມປອດໄພ ແລະ ປ້ອງກັນອບຸ ດັ ຕເິ ຫດຕ່າງໆ ທອີ່ າດຈະເກີດຂນ້ຶ ໃນອະນາຄດົ ໄດ.້ 1. ອບຸ ດັ ຕເິ ຫດ ແມນ່ ເຫດຮາ້ ຍໃດໜງ່ຶ ທເ່ີ ກດີ ຂນ້ຶ ໂດຍບໄ່ໍ ດ້ ຄາດຄິດ ຫຼື ບ່ໍໄດເ້ ຈດຕະນາມາກ່ອນ ຊຶງ່ ຈະສງ່ົ ຜນົ ໃຫ້ ເກດີ ຄວາມເສຍຫາຍ ຫືຼ ບາດເຈບັ ໄດ້ ຫຼື ເສຍຊວີ ິດ ໄດ.້ ຄວາມສຽ່ ງໃນການເກດີ ອບຸ ດັ ຕເິ ຫດມຫີ າຼ ຍກລໍ ະນີ ທ່ີອາດເກດີ ຂຶ້ນໄດ້ທງັ ຢບູ່ າ້ ນ ແລະ ໂຮງຮຽນ ດ່ງັ ນ້ີ: - ຖືກື ຂອງມີຄີ ົມົ ບາດ: ຈາກເຄື່່�ອງມືຕື ່າ່ ງໆທີ່່�ແຫຼມຼ ຄົມົ , ວັັດຖຸຸສິ່່�ງຂອງທີ່່�ເປັັນແກ້ວ້ , ຕະປູ,ູ ສ້ຽ້ ນໜາມຕ່່າງໆ. ໒໕ 25

IV. ສື່່ກ� ານຮຽນການສອນ - ສິ່່�ງທີ່່�ພາໃຫ້ເ້ ກີດີ ອັນັ ຕະລາຍ ແມ່ນ່ ທຸກຸ ສິ່່�ງທີ່່�ມີຄີ ວາມ ເປັນັ ໄປໄດ້ທ້ ີ່່�ກໍ່່�ໃຫ້ເ້ ກີດີ ອຸບຸ ັດັ ຕິເິ ຫດ. 1 1. ຊວ່ົ ໂມງທີ 1: ປມ້ຶ ແບບຮຽນ. - ອຸບຸ ັດັ ຕິເິ ຫດ ແມ່ນ່ ເຫດຮ້າ້ ຍໃດໜຶ່່�ງທີ່່�ເກີດີ ຂຶ້້�ນໂດຍບໍ່່� 2. ຊວ່ົ ໂມງທີ 2: ປມ້ຶ ແບບຮຽນ, ສະຖານທຈ່ີ ງິ ບລໍ ິ ໄດ້ຄ້ າດຄິດິ ແລະ ເຈດຕະນາມາກ່ອ່ ນ ສົ່່�ງຜົນົ ໃຫ້ເ້ ກີດີ ເວນໂຮງຮຽນ. ຄວາມເສຍຫາຍ ຫຼືື� ບາດເຈັບັ . - ຄວາມສ່ຽ່ ງແມ່ນ່ ຄວາມເປັນັ ໄປໄດ້ທ້ ີ່່�ຈະເຮັດັ ໃຫ້ເ້ ກີດີ V. ກິິດຈະກໍໍາການຮຽນການສອນ ຄວາມອັນັ ຕະລາຍຂຶ້້�ນ. ນັກຮຽນທເ່ີ ວົ້າພາສາຊົນເຜົ່າ: ຈະຕອ້ ງໄດຮ້ ັບການຊວ່ ຍ ຊົ່�ວ່ ໂມງທີີ 1 ເຫອືຼ ເພມ່ີ ຕມ່ື ໃນການອະທບິ າຍຄາໍ ສບັ ໃໝ່ “ສງ່ິ ທພ່ີ າໃຫເ້ ກດີ ອນັ ຕະລາຍ”, “ອບຸ ດັ ຕເິ ຫດ”, “ຄວາມສຽ່ ງ” ແລະ “ວທິ ປີ ອ້ ງກນັ ” ຂັ້້�ນນໍໍາເຂົ້້�າສູ່່ບ� ົົດຮຽນ (5 ນາທີ)ີ 4) ໃຫນ້ ກັ ຮຽນເບງ່ິ ຮບູ ຢໃູ່ ນປມ້ຶ ແບບຮຽນຂທ້ໍ ີ 2 ແລະ ສນົ ທະນາກນັ ກຽ່ ວກັບອບຸ ັດຕິເຫດທີອ່ າດເກດີ ຂ້ຶນ ຊງ່ຶ ນັກ 1) ຄເູ ຮດັ ທາໍ ທາ່ ເຕະກອ້ ນຫນີ ທຂ່ີ ວາງທາງເຂາົ້ ຫອ້ ງຮຽນ ຮຽນຕອ້ ງໄດລ້ ະບດຸ ງ່ັ ນ:້ີ ແລະ ຖາມນັກຮຽນວາ່ : - ມີສີ ິ່່�ງໃດທີ່່�ອາດເຮັດັ ໃຫ້ເ້ ກີດີ ອຸບຸ ັດັ ຕິເິ ຫດຢູ່່�ໃນເຮືອື ນ ສວສ ສະຫງວນລິຂະສິດ - ມີີຫ�ີ ຍັງັ ເກີດີ ຂຶ້້�ນກັັບຄູ?ູ ຍ້້ອນຫຍັງັ ? ໄດ້?້ (ສາເຫດ) - ຖ້າ້ ເຫດການນີ້້�ເກີດີ ຂຶ້້�ນກັບັ ນັກັ ຮຽນຈະເປັນັ ແນວໃດ? - ອຸບຸ ັດັ ຕິເິ ຫດນັ້້�ນສົ່່�ງຜົນົ ຫຍັງັ ຕາມມາ? (ຜົນົ ຕາມມາ) - ຖ້າ້ ເຫັນັ ກ້ອ້ ນຫີນີ ຫຼືື� ສິ່່�ງຂອງໃດໜຶ່່�ງຂວາງທາງຍ່າ່ ງ - ມັນັ ມີໂີ ອກາດທີ່່�ຈະເກີດີ ຂຶ້້�ນຈັກັ ເທື່່�ອ? (ຄວາມເປັນັ ໄປ ຂອງນັກັ ຮຽນ ນັກັ ຮຽນຈະເຮັດັ ແນວໃດ? ຍ້ອ້ ນຫຍັງັ ? ໄດ້ທ້ ີ່່�ເກີດີ ອຸຸບັັດຕິເິ ຫດ ຫຼືື� ລະດັບັ ຄວາມສ່ຽ່ ງ: ສູູງ, - ມີຫີ ຍັງັ ອີກີ ທີ່່�ນັກັ ຮຽນສາມາດຫຼີີ�ກລ່ຽ່ ງສະຖານະການ ປານກາງ, ຕໍ່່�າ) ນີ້້�? - ນັກັ ຮຽນຄວນເຮັດັ ຫຍັງັ ແດ່ເ່ ພື່່�ອປ້ອ້ ງກັນັ , ຫຼີີ�ກລ່ຽ່ ງ ຫຼືື� ແນວທາງສາໍ ລບັ ຫອ້ ງຄວບ: ຖາ້ ຄຕູ ອ້ ງໄດສ້ ອນຂນ້ັ ອນ່ື ຫຼຸຸ�ດຜ່ອ່ ນບໍ່່�ໃຫ້ມ້ ັນັ ເກີດີ ຂຶ້້�ນ? (ການປ້ອ້ ງກັນັ ) ນາໍ ໃຫນ້ ກັ ຮຽນສນົ ທະນາເປນັ ຄກູ່ ຽ່ ວກບັ ອບຸ ດັ ຕເິ ຫດທນ່ີ ກັ ຮຽນ ເຄຍີ ເຫັນ ຫຼື ເຄຍີ ມີປະສບົ ການ ແລະ ອະທິບາຍເຫດຜນົ ວ່າ ການວັດ ແລະ ປະເມີນຜົນ ເປນັ ຫຍງັ ມນັ ຈງ່ຶ ເກດີ ຂນ້ຶ . ເມອ່ື ຄສູ າໍ ເລດັ ການສອນຂນ້ັ ອນ່ື ແລວ້ ສງັ ເກດການສະແດງບດົ ບາດສມົ ມດຸ ແລະ ການຕອບ ໃຫ້ກັບຄືນມາ ຂນັ້ ປ.4 ແລະ ໃຫນ້ ັກຮຽນແລກປຽ່ ນຕວົ ຢາ່ ງ ຄໍາຖາມຂອງນກັ ຮຽນ ສາມາດປະເມີນສະຖານະການ ຂອງຕົນເອງພາຍໃນຫ້ອງ. ເພອື່ ຂຄໍ ວາມຊ່ວຍເຫຼອື . ຂັ້້�ນຈັັດກິດິ ຈະກໍໍາການຮຽນ (15 ນາທີີ) ແນວທາງສາໍ ລບັ ຫອ້ ງຄວບ: ຖາ້ ຄຕູ ອ້ ງໄດສ້ ອນຂນ້ັ ອນ່ື ນາໍ ໃຫຂ້ ຽນຄາໍ ຖາມໃສກ່ ະດານ ແລະ ໃຫນ້ ກັ ຮຽນສນົ ທະນາ 1. ອຸບຸ ັດັ ຕິເິ ຫດທີ່່ເ� ກີດີ ຂຶ້�້ ນຢູ່ເ�່ ຮືືອນ ເປນັ ຄກູ່ ຽ່ ວກບັ ອບຸ ດັ ຕເິ ຫດທນີ່ ັກຮຽນເຄີຍເຫັນ ຫືຼ ມີປະສົບ ການ. ເມອ່ື ຄສູ າໍ ເລດັ ການສອນຂນ້ັ ອນ່ື ແລວ້ ໃຫກ້ ບັ ຄນື ມາຂນ້ັ 1) ຈັດກມຸ່ ສົນທະນາ ແລະ ແລກປ່ຽນຄວາມຄິດເຫັນກ່ຽວ ປ.4 ແລະ ໃຫນ້ ກັ ຮຽນແລກປຽ່ ນສງ່ິ ທນ່ີ ກັ ຮຽນໄດຄ້ ນ້ົ ຄວາ້ . ກບັ ອບຸ ດັ ຕເິ ຫດທເ່ີ ຄຍີ ເກດີ ຂນ້ຶ ກບັ ນກັ ຮຽນເອງ ຫືຼ ເກດີ ຂນ້ຶ ກບັ ຄນົ ອນ່ື ຢໃູ່ ນເຮອື ນ ໂດຍໃຫອ້ ະທບິ າຍສາເຫດ 5) ຄູ ແລະ ນກັ ຮຽນເບງ່ິ ຕວົ ຢາ່ ງຕາ່ ງໆໄປພອ້ ມໆກນັ . ທພ່ີ າໃຫເ້ ກດີ ອບຸ ດັ ຕເິ ຫດເຫາ່ົຼ ນນ້ັ ແລະ ຜນົ ທຕ່ີ າມມາ - ມີສີ ິ່່�ງໃດທີ່່�ອາດເຮັດັ ໃຫ້ເ້ ກີດີ ອຸຸບັັດຕິເິ ຫດຢູ່່�ໃນເຮືອື ນ ຂັ້້�ນຝຶກຶ ປະຕິິບັັດ ແລະ ນໍໍາໃຊ້້ (20 ນາທີ)ີ ໄດ້້? (ສາເຫດ) - ອຸບຸ ັດັ ຕິເິ ຫດນັ້້�ນສົ່່�ງຜົນົ ຫຍັງັ ຕາມມາ? (ຜົນົ ຕາມມາ) 2. ສະແດງບົົດບາດສົມົ ມຸດຸ ອຸບຸ ັດັ ຕິເິ ຫດທີ່່ເ� ກີດີ ຂຶ້�້ ນຢູ່ເ�່ ຮືືອນ 1) ຄໃູ ຫນ້ ກັ ຮຽນເລອື ກເອາົ ບດົ ເລອ່ື ງທມ່ີ າຈາກປະສບົ ການ 2) ຄໃູ ຫນ້ ກັ ຮຽນແລກປຽ່ ນຄວາມຄດິ ເຫນັ ຂອງກມຸ່ . ຂອງນັກຮຽນເອງ ເພອ່ື ຈະນາໍ ເອົາມາສະແດງບດົ ບາດ 3) ຄໃູ ຫນ້ ກັ ຮຽນເບງ່ິ ປມ້ຶ ແບບຮຽນຂທ້ໍ ີ 1 ແລະ ອາ່ ນຂມ້ໍ ນູ ສົມມດຸ . ນນ້ັ ໄປພອ້ ມກນັ : 26 ໒໖

2) ກະກຽມບດົ ບາດສມົ ມດຸ ຂອງນກັ ຮຽນໂດຍສະແດງຕາມ • ອາຫານເປັນັ ພິດິ . 1 ເລອ່ື ງທໄ່ີ ດຄ້ ດັ ເລອື ກໄວ.້ ນກັ ຮຽນຕອ້ ງໄດເ້ ລອື ກເອາົ ສງ່ິ • ຖືືກຂອງມີຄີ ົົມບາດ. ທພ່ີ າໃຫເ້ ກດີ ອນັ ຕະລາຍ ທເ່ີ ຫນັ ໄດຊ້ ດັ ເຈນເຂາົ້ ໄປໃນ • ຖືືກສິ່່�ງຂອງຕົກົ ໃສ່່. ການສະແດງບດົ ບາດສມົ ມດຸ ຂອງນກັ ຮຽນ (ສາເຫດ), - ອຸຸບັັດຕິເິ ຫດນີ້້�ສາມາດເກີີດຂຶ້້�ນຢູ່່�ໂຮງຮຽນຄືກື ັັນບໍ່່�? ການສາທິດອບຸ ດັ ຕເິ ຫດທ່ເີ ກດີ ຂຶນ້ ນ້ນັ (ຜນົ ຕາມມາ) ແລະ ສງ່ິ ທໄ່ີ ດລ້ ງົ ມເື ຮດັ ເພອ່ື ຢດຸ ບໃ່ໍ ຫເ້ ຫດການນນ້ັ ເກດີ ຍ້ອ້ ນຫຍັງັ ? ຂນ້ຶ ອກີ (ວທິ ີປ້ອງກັນ). 2) ຄໃູ ຫນ້ ກັ ຮຽນອາສາສະໝັກ 2-3 ຄົນ ຕອບ. 3) ຄໃູ ຫນ້ ກັ ຮຽນຈດັ ແບງ່ ຕວົ ລະຄອນ ແລະ ສາ້ ງເຫດການ ແນວທາງສາໍ ລບັ ຫອ້ ງຄວບ: ຖາ້ ຄຕູ ອ້ ງໄດສ້ ອນຂນ້ັ ອນ່ື ຈາໍ ລອງຂ້ຶນມາ ເພ່ອື ສະແດງບົດບາດສົມມຸດ ໃຫ້ນກັ ນາໍ ໃຫນ້ ກັ ຮຽນເບງ່ິ ຮບູ ພາບທມ່ີ ຄີ ວາມຫາຼ ກຫາຼ ຍໃນເຂດຊນົ ຮຽນທ່ີເຫຼືອຢໃູ່ ນຫ້ອງຮຽນທຸກຄນົ ໄດ້ເບ່ິງ. ນະບດົ ແລະ ລະບຈຸ ດຸ ອບຸ ດັ ຕເິ ຫດປະເພດຕາ່ ງໆທອ່ີ າດເກດີ ຂນ້ຶ . ເມອ່ື ຄສູ າໍ ເລດັ ການສອນຂນ້ັ ອນ່ື ແລວ້ ໃຫກ້ ບັ ຄນື ມາຂນ້ັ ປ.4 4) ຫງັຼ ຈາກສາໍ ເລດັ ການສະແດງບດົ ບາດສມົ ມດຸ ແລວ້ ໃຫ້ ແລະ ໃຫນ້ ກັ ຮຽນແລກປຽ່ ນກວດສອບສງ່ິ ທນ່ີ ກັ ຮຽນໄດຄ້ ນ້ົ ຄວາ້ . ນັກຮຽນທກີ່ ໍາລງັ ເບ່ິງຢ່ນູ ້ນັ ໃຫຄ້ ໍາຄດິ ເຫນັ ກຽ່ ວກບັ ສາ ເຫດ ແລະ ຜນົ ທ່ີຕາມມາ ໂດຍການບອກສ່ງິ ທີ່ພາໃຫ້ ຂັ້້�ນຈັດັ ກິດິ ຈະກໍາໍ ການຮຽນ (15 ນາທີີ) ເກດີ ອນັ ຕະລາຍ ແລະ ອບຸ ດັ ຕເິ ຫດທເ່ີ ກດີ ຂນ້ຶ ນນ້ັ ແລະ ພອ້ ມທງັ ສນົ ທະນາປະເພດຂອງອບຸ ດັ ຕເິ ຫດ ເຊນ່ັ : ການ 3. ບອກຄວາມສ່່ຽງຂອງການເກີດີ ອຸບຸ ັດັ ຕິເິ ຫດຕ່່າງໆ ເຕະສະດຸດລມ້ົ ຫຼື ການມນ່ື ລ້ມົ , ຖືກຂອງມີຄມົ ບາດ, ຖກື ສງ່ິ ທມ່ີ ຄີ ວາມຮອ້ ນດາດ ຫືຼ ລວກ, ການກນິ ອາຫານ 1) ຄູໃຫ້ນກັ ຮຽນສນົ ທະນາເປັນກຸ່ມ ກຽ່ ວກັບອບຸ ດັ ຕິເຫດ ທເ່ີ ປັນພດິ ..., ລະດັບຂອງຄວາມສ່ຽງ ແລະ ສ່ງິ ທຕ່ີ ອ້ ງ ບາງຢາ່ ງທເ່ີ ຄຍີ ເກດີ ຂນ້ຶ ກບັ ນກັ ຮຽນເອງ ຫືຼ ເກດີ ຂນ້ຶ ເຮດັ ເພອື່ ປອ້ ງກນັ ບ່ໃໍ ຫອ້ ຸບັດຕເິ ຫດນີ້ເກີດຂຶ້ນອີກ. ກບັ ຄນົ ອນ່ື ຢໃູ່ ນຫ້ອງຮຽນ. ຄໃູ ຫ້ນກັ ຮຽນລະບສຸ າເຫດ ທ່ີພາໃຫເ້ ກດີ ອບຸ ັດຕິເຫດຕ່າງໆໄດຢ້ ໃູ່ ນຫອ້ ງຮຽນ ໃນ ການວັດ ແລະ ປະເມີນຜົນ ຂະນະທີນ່ ັກຮຽນນ່ັງຢໃູ່ ນຫອ້ ງ ແລະ ມີສະຖານະການ ຄສູ ງັ ເກດ ເມອ່ື ນກັ ຮຽນສະແດງບດົ ບາດສມົ ມດຸ ແລະ ໃດແດທ່ ເ່ີ ຮດັ ໃຫເ້ ກດີ ອບຸ ດັ ຕເິ ຫດຕາ່ ງໆນນ້ັ ນອກນນ້ີ ກັ ຕອບຄຳຖາມຂອງນກັ ຮຽນໃນການປະເມນີ ສະຖານະການ ຮຽນຍັງຕອ້ ງໄດລ້ ະບຸລະດັບຂອງຄວາມສ່ຽງ ແລະ ວິ ເພອ່ື ຂຄໍ ວາມຊວ່ ຍເຫອືຼ . ທໃີ ນການປອ້ ງກນັ ອຸບດັ ຕິເຫດ. ຂັ້້�ນສະຫຼຸບ�ຸ (5 ນາທີີ) 2) ຄໃູ ຫຕ້ າງໜາ້ ກຸມ່ ແລກປ່ຽນຕວົ ຢ່າງອຸບັດຕເິ ຫດຢູ່ໃນ ໂຮງຮຽນ. ຄູຖາມນັກຮຽນວ່າ: ນກັ ຮຽນຈະເຮດັ ແນວໃດ ເພອ່ື ໃຫຕ້ ນົ ເອງມຄີ ວາມປອດໄພ 3) ຄນູ າໍ ພານກັ ຮຽນອອກໄປນອກຫອ້ ງຮຽນ ເພອ່ື ສາໍ ຫວຼ ດ ຈາກອຸບດັ ຕເິ ຫດຕ່າງໆຢໃູ່ ນເຮອື ນ. ແລະ ລະບແຸ ຕລ່ ະຈດຸ ຢໃູ່ ນບລໍ ເິ ວນໂຮງຮຽນ ທມ່ີ ຄີ ວາມ ອນັ ຕະລາຍ ຫືຼ ມສີ ງ່ິ ທພ່ີ າໃຫເ້ ກດີ ອນັ ຕະລາຍ ແລະ ຊົ່�່ວໂມງທີີ 2 ອາດກ່ໃໍ ຫເ້ ກີດອບຸ ດັ ຕິເຫດໄດ.້ ຂັ້້�ນນໍາໍ ເຂົ້້�າສູ່່ບ� ົົດຮຽນ (5 ນາທີີ) 4) ຄຈູ ດັ ນກັ ຮຽນແຕລ່ ະກມຸ່ ໃສແ່ ຕລ່ ະຈດຸ ຕາມທກ່ີ າໍ ນດົ ໄວ້ ໃນບລໍ ເິ ວນໂຮງຮຽນເພອ່ື ເຮດັ ການສາໍ ຫວຼ ດ. ນກັ ຮຽນຈະ 1) ຄໃູ ຫ້ນກັ ຮຽນຈບັ ຄ່ສູ ົນທະນາຕາມຄາໍ ຖາມດ່ງັ ນ້ີ: ຕອ້ ງໄດປ້ ະເມນີ ວດັ ຖສຸ ງ່ິ ຂອງຕາ່ ງໆ ທອ່ີ າດພາໃຫເ້ ກດີ - ອຸຸບັດັ ຕິເິ ຫດປະເພດໃດ ທີ່່�ມັກັ ເກີດີ ຂຶ້້�ນຫຼຼາຍກວ່່າໝູ່່� ອບຸ ດັ ຕເິ ຫດໄດ,້ ອບຸ ດັ ຕເິ ຫດເຫາ່ົຼ ນນ້ັ ສາມາດເກດີ ຂນ້ຶ ໄດ້ ເມືອ່ ໃດ ແລະ ເກີດຂ້ນຶ ໃນຮບູ ແບບໃດ, ລະດບັ ຂອງ ຢູ່່�ໃນເຮືອື ນ? ນັກັ ຮຽນຍົກົ ໂປ້ມ້ ືຂື ຶ້້�ນ () ຖ້າ້ ນັກັ ຮຽນ ຄວາມສຽ່ ງໃນແຕລ່ ະໄລຍະເປນັ ແນວໃດ ແລະ ວທິ ກີ ານ ເພືອ່ ປ້ອງກນັ ຫືຼ ຫດຸຼ ຜອ່ ນອຸບັດຕເິ ຫດທອີ່ າດຈະເກີດ ເຫັນັ ດີີ ຄືື: ຂນ້ຶ ກັບນັກຮຽນເດ ຄວນເຮັດແນວໃດ. • ມື່່�ນລົ້້�ມ ຫຼືື� ເຕະສະດຸຸດລົ້້�ມ. • ຖືືກສິ່່�ງທີ່່�ມີີຄວາມຮ້ອ້ ນດາດ ຫຼືື� ລວກ. 5) ຄອູ ະທບິ າຍກດົ ລະບຽບ ແລະ ແນະນາໍ ສະຖານທ່ີ ທນ່ີ ກັ ຮຽນແຕລ່ ະກມຸ່ ຈະອອກໄປສາໍ ຫວຼ ດ. ໃຫນ້ ກັ ຮຽນສງັ ເກດ ເບງ່ິ ຕາມຕ້ນົ ໄມ້, ມຸມຂອງຫອ້ ງຮຽນ, ທາງຍາ່ ງ, ປະຕ,ູ ໒໗ 27

ປອ່ ງຢຽ້ ມ, ໜອງນາ້ໍ , ໂຖດອກໄມ,້ ຮວ້ົ ອອ້ ມໂຮງຮຽນ, 2) ຄໃູ ຊຕ້ ວົ ຢາ່ ງຄວາມສຽ່ ງໜຶງ່ ຈາກປມຶ້ ແບບຮຽນ ເພ່ືອ ຫອ້ ງນໍ້າ, ໂຕະ, ຕ່ັງ, ເດນ່ີ ຫຍ້າ, ບ່ອນຮກົ ເຮືອ້ ... ອະທບິ າຍວທິ ກີ ານຕ່ືມຕາຕະລາງ. 1 6) ເມື່ອຮອດເວລາກາໍ ນດົ ແລ້ວ ຄໃູ ຫສ້ ັນຍານ ແລະ ເອນ້ີ 3) ຄບູ ອກນັກຮຽນວ່າ ນັກຮຽນຕ້ອງໄດ້ຕມ່ື ຕວົ ຢາ່ ງໃສ່ຕາ ນກັ ຮຽນທງັ ໝດົ ເຂາ້ົ ຫອ້ ງ ຈາກນນ້ັ ຄອູ ະທບິ າຍວາ່ ນກັ ຮຽນ ຕະລາງຢາ່ ງໜອ້ ຍ 3 ຕວົ ຢາ່ ງ ທປ່ີ ະກອບມສີ ງ່ິ ທພ່ີ າໃຫ້ ຈະຕອ້ ງໄດນ້ າໍ ໃຊ້ຜົນການສັງເກດ ຈາກບລໍ ິເວນເດ່ີນ ເກດີ ອນັ ຕະລາຍ ແລະ ອບຸ ດັ ຕເິ ຫດຕາ່ ງໆທງັ ຢໃູ່ ນຫອ້ ງ ແລະ ຄວາມອນັ ຕະລາຍຕາ່ ງໆ ທນ່ີ ກັ ຮຽນໄດລ້ ະບຸ ເພອ່ື ຮຽນ ແລະ ບໍລເິ ວນເດີ່ນໂຮງຮຽນ, ນັກຮຽນສາມາດໃຊ້ ປະຕບິ ດັ ກິດຈະກໍາຂັ້ນຕໍໄ່ ປ. ຕົວຢາ່ ງຕ່າງໆຈາກການສາໍ ຫວຼ ດ ຫຼື ປະສົບການຂອງ ແນວທາງສາໍ ລບັ ຫອ້ ງຄວບ: ຖາ້ ຄຕູ ອ້ ງໄດສ້ ອນຂນ້ັ ອນ່ື ນາໍ ນກັ ຮຽນເອງ ຫືຼ ເລອື ກເອົາໜຶງ່ ຕວົ ຢ່າງຈາກປຶ້ມແບບ ໃຫ້ມອບໝາຍນັກຮຽນໜ່ຶງຄົນຕິດຕາມກວດກາເພ່ືອນໍາພາ ຮຽນກໍ່ໄດ້. ກດິ ຈະກາໍ ເມອ່ື ຄສູ າໍ ເລດັ ການສອນຂນ້ັ ອນ່ື ແລວ້ ໃຫກ້ ບັ ຄນື ມາ ຂນ້ັ ປ.4 ແລະ ໃຫນ້ ກັ ຮຽນອະທບິ າຍສງ່ິ ທຄ່ີ ນ້ົ ຄວາ້ . ການວັດ ແລະ ປະເມນີ ຜົນ ຄສູ ງັ ເກດການຕອບຄາໍ ຖາມຂອງນກັ ຮຽນ ໂດຍໃຊເ້ ກນ ການວດັ ແລະ ປະເມີນຜົນ ການໃຫຄ້ ະແນນ ເພອື່ ໃຫຄ້ ະແນນແກ່ນກັ ຮຽນ. ສງັ ເກດການຕອບຄໍາຖາມຂອງນັກຮຽນ ແລະ ຊວ່ ຍ ສວສ ສະຫງວນລິຂະສິດ ແນະນໍາການຮັກສາຕົນເອງໃຫ້ປອດໄພເມ່ືອພົບອຸບັດຕິ ຂັ້້�ນສະຫຼຸ�ຸບ (5 ນາທີີ) ເຫດດງ່ັ ກາ່ ວ ຫືຼ ສະຖານະການເຫາ່ົຼ ນນ້ັ ເກດີ ຂນ້ຶ ກບັ ຕນົ ເອງ. ຂັ້້�ນຝຶຶກປະຕິິບັດັ ແລະ ນໍາໍ ໃຊ້້ (20 ນາທີ)ີ ສະຫຼບຸ ໂດຍໃຫນ້ ກັ ຮຽນແລກປ່ຽນຕົວຢາ່ ງ: - ນັກັ ຮຽນໄດ້ຮ້ ຽນຮູ້້�ຫຍັງັ ແດ່່ ຈາກແຕ່່ລະເຫດການທີ່່�ນັກັ 4. ລະບຸສຸ ະຖານທີ່່ທ� ີ່່ຈ� ະເກີດີ ອຸບຸ ັດັ ຕິເິ ຫດ ແລະ ວິທິ ີີ ປ້ອ້ ງກັນັ ຮຽນໄດ້້ສໍໍາຫຼຼວດໄປ? - ເພື່່�ອຫຼີີ�ກລ່ຽ່ ງບໍ່່�ໃຫ້ເ້ ກີດີ ເຫດການດັ່່�ງກ່າ່ ວເຮົາົ ຈະປະຕິບິ ັດັ 1) ໃຫນ້ ກັ ຮຽນເບງ່ິ ປມ້ຶ ແບບຮຽນຂທ້ໍ ີ 3: ຄວາມອນັ ລາຍທ່ີ ເກດີ ຂນ້ຶ ຢໃູ່ ນຫອ້ ງຮຽນ ແລະ ຂທ້ໍ ີ 4: ຄວາມອນັ ຕະລາຍ ຕົົນເອງແນວໃດ? ຫືຼ ສງ່ິ ພາໃຫເ້ ກດີ ອນັ ຕະລາຍຢໃູ່ ນເດນີ່ ໂຮງຮຽນ. ນກັ ຮຽນ - ນັກັ ຮຽນຈະນໍາໍ ເອົາົ ປະສົບົ ການໄປບອກໝູ່່� ຫຼືື� ຄົນົ ໃກ້ສ້ ິດິ ແຕລ່ ະຄນົ ຕອ້ ງໄດ້ແຕ້ມຕາຕະລາງໃຫ້ຄກື ບັ ຢໃູ່ ນຂໍ້ທີ 4 ພອ້ ມທັງຕມ່ື ຂໍ້ມນູ ໃສ່ໃຫສ້ ໍາເລັດ. ຂອງນັກັ ຮຽນແນວໃດ ເພື່່�ອໃຫ້້ພວກເຂົາົ ສາມາດລະບຸຸ ແລະ ຫຼີີ�ກລ່່ຽງອຸບຸ ັັດຕິິເຫດຕ່່າງໆເຫຼົ່�ານີ້້�ໄດ້້. ສິ່ງທີພ່ າໃຫເ້ ກີດ ອບຸ ດັ ຕເິ ຫດ ລະດັບຄວາມ ວທິ ປີ ້ອງກນັ ອັນຕະລາຍ ສ່ຽງ (ຜົນທີ່ຕາມ ແລະ ສະຖານທີ່ ມາ) (ສາເຫດ) ແກວ້ ແຕກຢເູ່ ດນ່ີ ຢຽບແກ້ວ ຄວາມສ່ຽງສູງ, ເກບັ ມຽ້ ນເສດ ໂຮງຮຽນ. ແຕກ. ເປນັ ເດີ່ນທີ່ນກັ ແກວ້ ທ່ແີ ຕກ ຮຽນທຸກຄນົ ອອກໄປຖມ້ິ ແລ່ນຫິ້ຼນ. ໃສ່ຖັງຂີ້ ເຫຍ້ືອ. 28 ໒໘

ບົົດທີີ 2 ມາດຕະການແຫ່່ງຊາດສໍໍາລັັບລະເບີດີ ທີ່່�ບໍ່່�ທັັນແຕກ ເວລາ 2 ຊົ່ວ�່ ໂມງ I. ຈຸດຸ ປະສົົງ ຊດັ ເຈນກຽ່ ວກບັ ສະຖານທ,່ີ ລກັ ສະນະ ແລະ ຈາໍ ນວນ 2 ຂອງວດັ ຖລຸ ະເບດີ . ການປກັ ປາ້ ຍໝາຍໃນບາງກລໍ ະນີ ໃຫ້້ນັັກຮຽນສາມາດ: ແມ່ນເພ່ອື ໃຊ້ໝາຍເຂດແດນ ຫຼື ເນ້ືອທີ່ດິນທີ່ໄດເ້ ກັບ 1. ແຕ້ມປາ້ ຍເຕືອນ ແລະ ຂຽນຂຄ້ໍ ວາມສໍາຄນັ ໃດ ກວູ້ ັດຖຸລະເບດີ ອອກແລວ້ ແບບຖາວອນ. ໜງ່ຶ ຂອງການປກັ ໝາຍຢໃູ່ ນເຂດທມ່ີ ວີ ດັ ຖລຸ ະເບດີ 2. ການປກັ ປາ້ ຍໝາຍເຂດແດນ ທມ່ີ ວີ ດັ ຖລຸ ະເບດີ ຕກົ ຄາ້ ງ ຕກົ ຄ້າງ. ແລະ ປາ້ ຍເຕອື ນອັນຕະລາຍ ຄວນເປັນປາ້ ຍທ່ຜີ ະລິດ 2. ສ້າງບົດລາຍງານກ່ຽວກັບວັດຖລຸ ະເບດີ ທບ່ີ ທ່ໍ ນັ ຈາກໂຮງງານ ຫຼື ຂຽນຂໍຄ້ ວາມ ຫຼື ໃຊ້ສຈີ າກວດັ ຖໃຸ ດ ແຕກຢໃູ່ ນສະຖານທໃ່ີ ດໜງ່ຶ . ໜງ່ຶ ມາຕງ້ັ ໄວຢ້ ຫູ່ າ່ ງຈາກສະຖານທທ່ີ ມ່ີ ວີ ດັ ຖລຸ ະເບດີ ຕກົ ຄາ້ ງໃນລດັ ສະໝີ 30 ແມດັ ໂດຍມກີ ານອອ້ ມເຂດແດນ II. ການວັັດ ແລະ ປະເມີີນຜົົນ ເອົາໄວ້, ນໍາເອົາເສາົ ຝັງດິນໄວເ້ ປັນໄລຍະໆ ຫືຼ ໃຊຕ້ ົ້ນ ໄມທ້ ມ່ີ ຢີ ເູ່ ຮດັ ເປນັ ຫກັຼ ໝາຍກໄໍ ດ້ ແຕໃ່ ຫຢ້ ຂູ່ ອບເຂດພນ້ື 1. ສງັ ເກດຄວາມຖືກຕ້ອງໃນການຕອບຄໍາຖາມ ທທ່ີ ມ່ີ ວີ ດັ ຖລຸ ະເບດີ ຕກົ ຄາ້ ງຢ.ູ່ ປາ້ ຍເຕອື ນຕອ້ ງຫນັ ໜາ້ ແລະ ປະຕິບດັ ກິດຈະກາໍ . ອອກດາ້ ນນອກຂອງພື້ນທ,ີ່ ຂຄ້ໍ ວາມຕ້ອງເປນັ ພາສາ ລາວແລະ ຂຽນໃຫ້ຈະແຈ້ງ ສາມາດອ່ານໄດ້ໃນໄລຍະ 2. ນາໍ ໃຊ້ເກນການໃຫ້ຄະແນນລຸ່ມນີ້ ເພ່ອື ປະເມນີ 5 ແມດັ , ປາ້ ຍເຕືອນຕອ້ ງຈະແຈ້ງ ແລະ ສາມາດເບິ່ງ ນກັ ຮຽນ. ເຫັນໄດ້ໃນໄລຍະຫ່າງ 30 ແມດັ ອອ້ ມເຂດແດນທ່ີ ວດັ ຖຸລະເບດີ ຢ.ູ່ ຄະແນນ ສາ້ ງບດົ ລາຍງານກຽ່ ວກບັ ວດັ ຖລຸ ະເບດີ ທ່ີ 3. ການໄດຮ້ ບັ ການສກຶ ສາ ເພອ່ື ຫດຸຼ ຜອ່ ນຄວາມສຽ່ ງຈາກ ບທ່ໍ ນັ ແຕກຢໃູ່ ນສະຖານທໃ່ີ ດໜງ່ຶ ວັດຖລຸ ະເບີດທຍ່ີ ັງຕົກຄາ້ ງ ເປນັ ອງົ ປະກອບທີສ່ າໍ ຄນັ ຂອງວຽກງານເກບັ ກວູ້ ດັ ຖລຸ ະເບດີ ທບ່ີ ທ່ໍ ນັ ແຕກໃນ ສປປ ສ້າງບົດລາຍງານກ່ຽວກັບວັດຖຸລະເບີດ ລາວ, ເພອື່ ປກູ ຈດິ ສໍານກຶ ແລະ ສ່ົງເສມີ ໃຫ້ “ກມຸ່ ຄນົ ທ່ີ 3 ທ່ີບໍ່ທັນແຕກຢູ່ໃນສະຖານທ່ີໃດໜຶ່ງໄດ້ ມຄີ ວາມສຽ່ ງ” ໄດປ້ ຽ່ ນແປງພດຶ ຕກິ າໍ ຂອງຕນົ ເອງ ແລະ ແນໃສໃ່ ຫປ້ ະຊາຊນົ ມຄີ ວາມປອດໄພ ແລະ ປະກອບ ຢ່າງຖກື ຕອ້ ງ ແລະ ເຮັດດວ້ ຍຕນົ ເອງ. ສວ່ ນໃນການພດັ ທະນາເສດຖະກດິ -ສງັ ຄມົ , ໃຫສ້ າມາດ ປະຕິບດັ ໄດ້ ໂດຍປາສະຈາກການຂມົ່ ຂູ່ຈາກວັດຖຸລະ ສ້າງບົດລາຍງານກ່ຽວກັບວັດຖຸລະເບີດ ເບີດ. 2 ທີບ່ ່ທໍ ັນແຕກຢໃູ່ ນສະຖານທີໃ່ ດໜ່ຶງ ທີ່ມີ 4. ຖາ້ ພົບເຫນັ ລະເບດີ ທີບ່ ໍ່ທນັ ແຕກ, ຂ້ໍມນູ ຂອງວດັ ຖລຸ ະ ເບີດທບີ່ ໍ່ທັນແຕກນນ້ັ ຕອ້ ງມກີ ານລາຍງານ ຄ:ື ລາຍລະອຽດບາງອັນ. - ຕໍໍາແໜ່່ງທີ່່�ຕັ້້�ງຂອງວັັດຖຸລຸ ະເບີີດຕົກົ ຄ້້າງຢູ່່� ຖ້້າເປັນັ ສ້າງບົດລາຍງານກ່ຽວກັບວັດຖຸລະເບີດ ໄປໄດ້ໃ້ ຫ້ແ້ ຕ້ມ້ ແຜນວາດທີ່່�ຕັ້້�ງ ຂອງວັດັ ຖຸລຸ ະເບີດີ ຕິດິ 1 ທບ່ີ ທ່ໍ ນັ ແຕກຢໃູ່ ນສະຖານທໃ່ີ ດໜງ່ຶ ໂດຍ ຄັດັ ໃສ່ນ່ ໍໍາ. - ອະທິບິ າຍລາຍລະອຽດ ຮູບູ ຮ່າ່ ງລັກັ ສະນະຂອງວັດັ ໄດ້ຮັບການຊ່ວຍເຫຼືອຈາກຄົນອນື່ . ຖຸລຸ ະເບີດີ ແລະ ຈໍາໍ ນວນຂອງວັດັ ຖຸລຸ ະເບີດີ ຖ້າ້ ເປັນັ ໄປໄດ້ໃ້ ຫ້ຖ້ ່າ່ ຍຮູບູ ວັດັ ຖຸລຸ ະເບີດີ ດັ່່�ງກ່າ່ ວປະກອບໃສ່່ ບ່ໍສາມາດສ້າງບົດລາຍງານກ່ຽວກັບວັດ ພ້ອ້ ມ. 0 ຖຸລະເບດີ ທ່ບີ ່ທໍ ນັ ແຕກຢ່ໃູ ນສະຖານທໃ່ີ ດ - ລາຍລະອຽດຜົນົ ກະທົບົ ຈາກວັດັ ຖຸລຸ ະເບີດີ ເຊັ່່�ນ: ກໍາໍ ນົດົ ຂອບເຂດອ້ອ້ ມຮອບຈຸດຸ ທີ່່�ຕັ້້�ງຂອງວັດັ ຖຸລຸ ະເບີດີ ຢູ່່� ໜງ່ຶ . ຫຼືື� ຄວາມສ່ຽ່ ງທີ່່�ມີຕີ ໍ່່�ຊຸມຸ ຊົນົ . - ລະບົົບການປັັກໝາຍໃດໜຶ່່�ງທີ່່�ນໍາໍ ໃຊ້້ ແລະ ຖ້້າຮູ້້�ຜູ້້� III. ເນື້ອ້� ໃນຕົ້້�ນຕໍໍ 1. ການປັກໝາຍເຂດທ່ມີ ີວັດຖລຸ ະເບີດ ມີຄວາມຈາໍ ເປນັ ຢ່າງຍງິ່ ເພ່ອື ເປັນສນັ ຍານເຕືອນໃຫ້ແກປ່ ະຊາຊົນໃນ ທອ້ ງຖິ່ນ, ຕ່ໍຂະບວນການເກບັ ກູ້ວັດຖລຸ ະເບດີ ໃຫ້ມີ ຄວາມປອດໄພ, ມປີ ະສດິ ທພິ າບ ແລະ ມປີ ະສດິ ທຜິ ນົ . ການປກັ ໝາຍຕ້ອງໃຫ້ມປີ ້າຍບອກຢ່າງຈະແຈງ້ ແລະ ໒໙ 29

ປັກັ ໝາຍ ກໍໃໍ ຫ້້ບອກພ້ອ້ ມ. ຂັ້້�ນຈັັດກິດິ ຈະກໍາໍ ການຮຽນ (15 ນາທີ)ີ - ຂໍ້້�ມູູນໃນການຕິິດຕໍ່່� ແລະ ຊື່່�ຜູ້້�ທີ່່�ຈະຊ່ວ່ ຍຊີ້້�ບອກທີ່່�ຕັ້້�ງ 1. ການປັັກໝາຍເຂດທີ່່ມ� ີີວັັດຖຸຸລະເບີີດຕົົກຄ້າ້ ງ ຄສູ ະເໜບີ ດົ ຮຽນໃໝ່ ໂດຍເຊອ່ື ມໂຍງບດົ ຮຽນເກາ່ົ ກຽ່ ວກບັ 2 ຂອງວັັດຖຸຸລະເບີີດ. IV. ສື່່�ການຮຽນການສອນ ສະຖານທທ່ີ ມ່ີ ວີ ດັ ຖລຸ ະເບດີ ຕກົ ຄາ້ ງ ແລະ ເປນັ ເຂດທີ່ມີຄວາມ ສຽ່ ງສູງ ພອ້ ມທງັ ຕ້ັງຄາໍ ຖາມໃຫ້ນັກຮຽນສົນທະນາເປນັ ກມຸ່ 1. ຊວ່ົ ໂມງທີ 1: ປມ້ຶ ແບບຮຽນ, ປມຸ ເປາ້ົ , ແປງ້ ຫືຼ ດນິ ດງັ່ ລຸ່ມນ:ີ້ ຊາຍ, ບກິ ຂຽນ ຫືຼ ສດໍ າໍ , ຢາງລບຶ ແລະ ໄມບ້ ນັ ທດັ . - ຈະເກີີດຫຍັງັ ຂຶ້້�ນເມື່່�ອມີີສິ່່�ງໃດສິ່່�ງໜຶ່່�ງລະເບີີດ? 2. ຊວ່ົ ໂມງທີ 2: ປມ້ຶ ແບບຮຽນ, ບກິ ຂຽນ ຫືຼ ສດໍ າໍ , ຢາງ - ເປັັນຫຍັງັ ການລະເບີດີ ຈຶ່່�ງເປັັນອັັນຕະລາຍ? ລບຶ ແລະ ໄມບ້ ນັ ທດັ . - ຄວາມສ່ຽ່ ງຕ່່າງໆທີ່່�ອາດຈະເກີີດຂຶ້້�ນມີຫີ ຍັັງແດ່່? V. ກິິດຈະກໍາໍ ການຮຽນການສອນ - ຖ້າ້ ນັກັ ຮຽນພົບົ ເຫັນັ ລະເບີດີ ທີ່່�ບໍ່່�ທັນັ ແຕກນັກັ ຮຽນຈະ ເຮັດັ ແນວໃດ? ຊົ່�່ວໂມງທີີ 1 - ນັັກຮຽນຮູ້້�ໄດ້ແ້ ນວໃດວ່າ່ ບໍໍລິິເວນໃດໜຶ່່�ງມີີລະເບີດີ ທີ່່�ບໍ່່�ທັັນແຕກຢູ່່�? (ປ້າ້ ຍເຕືືອນ) ສວສ ສະຫງວນລິຂະສິດ ຂັ້້�ນນໍໍາເຂົ້້�າສູ່່ບ� ົົດຮຽນ (5 ນາທີ)ີ - ຍ້ອ້ ນຫຍັັງ ພວກເຮົາົ ຕ້ອ້ ງມີປີ ້້າຍເຕືືອນອັນັ ຕະລາຍ ຢູ່່�ບໍໍລິິເວນທີ່່�ມີີລະເບີດີ ຕົກົ ຄ້້າງ? 1) ຄນູ າໍ ເອາົ ປມຸ ເປາ້ົ ມາເປາ່ົ ໃຫໄ້ ດຂ້ ະໜາດພດໍ ີ ແລວ້ ຖາມ ນກັ ຮຽນວາ່ ຖາ້ ເປາ່ົ ໃຫມ້ ນັ ໃຫຍຂ່ ນ້ຶ ໄປເລອ້ື ຍໆ ມນັ ຈະ - ນັກັ ຮຽນຈະລະບຸເຸ ຂດທີ່່�ມີອີ ັັນຕະລາຍ ແລະ ໝາຍບໍໍ ເປນັ ແນວໃດ? (ແຕກ). ລິິເວນທີ່່�ມີີລະເບີດີ ຕົົກຄ້້າງໄດ້້ແນວໃດ? 2) ຄໃູ ຫນ້ ກັ ຮຽນທງັ ໝດົ ຫບັຼ ຕາ ແລວ້ ຄສູ ບື ຕເ່ໍ ປາ່ົ ໝາກປມຸ 2. ທົົດລອງການລະເບີດີ ຂອງປຸຸມເປົ້້�າ ດັ່່ງ� ລຸ່່ມ� ນີ້້�: ເປາ້ົ ຈນົ ໃຫມ້ ນັ ແຕກ ຈາກນນ້ັ ຄຖູ າມວາ່ : 1) ຄນູ າໍ ພານກັ ຮຽນອອກໄປນອກຫອ້ ງຮຽນ ເພອ່ື ເຮດັ ການ - ເວລາປຸຸມເປົ້້�າແຕກ ນັກັ ຮຽນຮູ້້�ສຶຶກແນວໃດ? ທດົ ລອງຢບູ່ ລໍ ເິ ວນທຄ່ີ ໄູ ດກ້ າໍ ນດົ ໄວແ້ ລວ້ , ຄເູ ຕອື ນນກັ - ຖ້າ້ ມັນັ ແມ່ນ່ ລະເບີີດແຕກເດ ຈະເປັັນແນວໃດ? ຮຽນກຽ່ ວກບັ ຈດຸ ທຢ່ີ ນື ແລະ ລະວງັ ດນິ ຊາຍທຈ່ີ ະຟງ້ົ ເຂາ້ົ 3) ຄກູ າ່ ວວາ່ ສງ່ິ ນເ້ີ ປນັ ພຽງແຕສ່ ຽງຂອງປມຸ ເປາ້ົ ທແ່ີ ຕກ ຕາຂອງນກັ ຮຽນໄດ.້ ຄແູ ບງ່ ນກັ ຮຽນອອກເປນັ ກມຸ່ ແລະ ເທາ່ົ ນນ້ັ ຖາ້ ແມນ່ ລະເບດີ ແຕກມນັ ຈະຮາ້ ຍແຮງກວາ່ ນ້ີ ໃຫ້ນັກຮຽນຄາດຄະເນກອ່ ນການທດົ ລອງ ດງ່ັ ລ່ມຸ ນ:້ີ ແລະ ເປນັ ອນັ ຕະລາຍຫາຼ ຍ. - ຈະມີຫີ ຍັງັ ເກີດີ ຂຶ້້�ນ ຖ້າ້ ບີບີ ປຸມຸ ເປົ້້�າທີ່່�ບັນັ ຈຸແຸ ປ້ງ້ ຫຼືື� ດິນິ 4) ຄເູ ຊອ່ື ມໂຍງໃສບ່ ດົ ຮຽນ ປ.3, ບດົ ທີ 2 ລະເບດີ ຕກົ ຄາ້ ງ ທບ່ີ ທ່ໍ ນັ ແຕກ ໂດຍຄອູ ະທບິ າຍຄວາມໝາຍການລະເບດີ ຊາຍໃຫ້ແ້ ຕກ? ແລະ ຜນົ ຮາ້ ຍຂອງມນັ ເພອ່ື ໃຫນ້ ກັ ຮຽນທບົ ທວນຄວາມ - ສິ່່�ງທີ່່�ຢູ່່�ໃກ້ໝ້ າກປຸຸມເປົ້້�າຢູ່່�ຈະເປັັນແນວໃດ? ຮທູ້ ໄ່ີ ດຮ້ ຽນຜາ່ ນມາ. 2) ຄເູ ຮັດການທດົ ລອງການລະເບດີ ດງັ່ ລຸ່ມນ້:ີ ຈດຸ ປະສົງ:ໃຫນ້ ກັ ຮຽນສາມາດອະທບິ າຍການປກັ ໝາຍ ແນວທາງສາໍ ລບັ ຫອ້ ງຄວບ: ຖາ້ ຄຕູ ອ້ ງໄດສ້ ອນຂນ້ັ ອນ່ື ເຕອື ນເຂດທີ່ມວີ ັດຖລຸ ະເບດີ ຕົກຄ້າງ. ນາໍ ໃຫນ້ ກັ ຮຽນເຮດັ ກດິ ຈະກາໍ ເປນັ ຄູ່ ເພອ່ື ຂຽນລາຍການ ແລະ ອປຸ ະກອນ: ປຸມເປ້າົ , ແປງ້ ຫຼື ດິນຊາຍ. ແຕມ້ ສງ່ິ ທເ່ີ ກດີ ຂນ້ຶ ຖາ້ ມວີ ດັ ຖບຸ າງຢາ່ ງແຕກ ແລະ ໃຫເ້ ຫດຜນົ ວທິ ທີ ົດລອງ: ວາ່ ເປນັ ຫຍງັ ມນັ ຈງ່ຶ ອນັ ຕະລາຍ. (ເບງ່ິ ບດົ ທີ 2 ຂອງ ຂນ້ັ ປ.3) - ເອົົາແປ້ງ້ ຫຼືື� ດິນິ ຊາຍໃສ່ປ່ ຸຸມເປົ້້�າ ແລະ ເປົ່່�າໃຫ້້ມີີ ເມອ່ື ຄສູ າໍ ເລດັ ການສອນຂນ້ັ ອນ່ື ແລວ້ ໃຫກ້ ບັ ຄນື ມາ ຂນ້ັ ປ.4 ແລະ ໃຫນ້ ກັ ຮຽນແລກປຽ່ ນຄວາມຄດິ ເຫນັ . ຂະໜາດພໍດໍ ີີ ແລ້້ວນໍໍາເອົາົ ປຸຸມເປົ້້�າໄປຕັ້້�ງໄວ້ຈ້ ຸຸດທີ່່� ກໍໍານົດົ . - ຄາດຄະເນຂອບເຂດທີ່່�ມີຄີ ວາມອັັນຕະລາຍ ແລະ ປັກັ ປ້້າຍໝາຍ ໂດຍໃສ່່ເປັັນຊື່່�ຂອງນັັກຮຽນ. - ໃຊ້້ມືບື ີີບໝາກປຸມຸ ເປົ້້�າໃຫ້້ແຕກ. - ສັັງເກດການລະເບີີດຂອງໝາກປຸຸມເປົ້້�າ ແລະ ຜົົນ ກະທົົບຂອງມັັນ. 30 ໓໐

- ໝາຍ ແລະ ແທກບ່່ອນທີ່່�ວັັດຖຸຸລະເບີດີ ຕົົກໄປໃສ່.່ ການວັດ ແລະ ປະເມີນຜົນ 2 ການວດັ ແລະ ປະເມີນຜົນ ຄສູ ງັ ເກດຄວາມຖືກຕອ້ ງໃນການອອກແບບ ກໍານົດ ຄສູ ງັ ເກດຄວາມເຂາ້ົ ໃຈກຽ່ ວກບັ ການປກັ ປາ້ ຍ ໝາຍ ຂອບເຂດ ແລະ ປັກປ້າຍເຕືອນອັນຕະລາຍຢ່ໃູ ນເຂດທີ່ ເຕອື ນ, ຄວາມພອ້ ມໃນການທດົ ສອບການລະເບດີ ຂອງ ມີວັດຖຸລະເບດີ ຕກົ ຄາ້ ງຢູ່ ແລະ ພ້ອມທງັ ຊ່ວຍເຫຼອື ນັກ ໝາກປມຸ ເປາ້ົ ແລະ ພອ້ ມທງັ ຊວ່ ຍເຫອືຼ ນກັ ຮຽນທນັ ທ.ີ ຮຽນທນັ ທີ. 3) ຄຖູ າມນັກຮຽນວ່າ: ຂັ້້�ນສະຫຼຸຸບ� (5 ນາທີ)ີ - ຕ້ອ້ ງຢືນື ໄກເທົ່່�າໃດຈາກຈຸດຸ ທີ່່�ມີລີ ະເບີດີ ຈຶ່່�ງມີຄີ ວາມ ປອດໄພ? 1) ໃຫນ້ ກັ ຮຽນແຕລ່ ະຄນົ ນາໍ ເອາົ ຜນົ ງານມາແລກປຽ່ ນຮວ່ ມ - ການແຕກຂອງລູກູ ລະເບີດີ ຈະມີຄີ ວາມແຕກຕ່າ່ ງແນວ ກນັ ໂດຍຜດັ ປ່ຽນກັນອ່ານຂໍຄ້ ວາມທ່ີສາໍ ຄັນກ່ຽວກັບ ໃດ? ການປັກປ້າຍໝາຍເຕືອນອນັ ຕະລາຍຢູ່ໃນຂອບເຂດ - ຖ້າ້ ມັນັ ແມ່ນ່ ລະເບີີດຈິງິ ນັກັ ຮຽນຈະຕ້້ອງປະຕິິບັັດ ທ່ີມວີ ັດຖຕຸ ົກຄາ້ ງຢູ່. ແຕກຕ່າ່ ງຈາກນີ້້�ແນວໃດ ເພື່່�ອໃຫ້້ປອດໄພ? 2) ຄສູ າມາດສັງເກດ ຫືຼ ນໍາເອາົ ປ້າຍເຕືອນປະເມີນ ເພືອ່ ແນວທາງສາໍ ລບັ ຫອ້ ງຄວບ: ຖາ້ ຄຕູ ອ້ ງໄດສ້ ອນຂນ້ັ ອນ່ື ຊ່ວຍເຫອືຼ ນັກຮຽນໃນຊ່ົວໂມງຕໍໄ່ ປ. ນາໍ ໃຫນ້ ກັ ຮຽນເຮດັ ກດິ ຈະກາໍ ເປນັ ຄູ່ ເພອ່ື ຂຽນລາຍການ ແລະ ແຕມ້ ສ່ງິ ທ່ເີ ກີດຂຶນ້ ຖ້າມີວດັ ຖບຸ າງຢ່າງແຕກ ແລະ ໃຫເ້ ຫດ ຊົ່່�ວໂມງທີີ 2 ຜນົ ວ່າເປນັ ຫຍັງມັນຈງ່ຶ ອັນຕະລາຍ. (ເບງ່ິ ບດົ ທີ 2 ຂອງຂັ້ນ ປ.3) ເມອ່ື ຄສູ ໍາເລດັ ການສອນຂນ້ັ ອື່ນແລ້ວ ໃຫ້ກັບຄນື ມາ ຂັ້້�ນນໍໍາເຂົ້້�າສູ່່�ບົົດຮຽນ (5 ນາທີ)ີ ຂັນ້ ປ.4 ແລະ ໃຫນ້ ກັ ຮຽນແລກປ່ຽນຄວາມຄິດເຫນັ . 1) ຄເູ ຊື່ອມໂຍງບົດຮຽນເກາົ່ ຊ່ົວໂມງທີ 1 ໂດຍຖາມວ່າ: 4) ຄໃູ ຫນ້ ກັ ຮຽນສງັ ເກດແລະອາ່ ນຂຄ້ໍ ວາມຢໃູ່ ນປມ້ຶ ແບບ - ມີປີ ້້າຍເຕືອື ນອັນັ ຕະລາຍຂອງວັດັ ຖຸລຸ ະເບີີດທີ່່�ບໍ່່�ທັັນ ຮຽນຂທ້ໍ ີ 1 ແລະ 2. ແຕກ ແລະ ມີີການປັກັ ປ້າ້ ຍໝາຍເຂດທີ່່�ມີີວັັດຖຸຸລະ ເບີດີ ຕົກົ ຄ້າ້ ງຢູ່່�ໃນເຂດທ້ອ້ ງຖິ່່�ນ ຫຼືື� ແຂວງຂອງນັກັ ຮຽນ ຂັ້້�ນຝຶຶກປະຕິິບັັດ ແລະ ນໍໍາໃຊ້້ (20 ນາທີ)ີ ບໍ່່�? 3. ແຕ້້ມປ້້າຍເຕືືອນ ແລະ ຂຽນຂໍ້້�ຄວາມສໍໍາຄັັນໃນການ ຖ້າມເີ ຂດທມີ່ ວີ ັດຖຸລະເບດີ ຕກົ ຄ້າງ ໃຫ້ຖາມນກັ ຮຽນ: ປັັກໝາຍປ້້າຍເຕືືອນອັນັ ຕະລາຍ - ເຂດທີ່່�ມີກີ ານປັກັ ໝາຍນັ້້�ນ ບອກໃຫ້ນ້ ັກັ ຮຽນຮູ້້�ຫຍັງັ ? - ນັກັ ຮຽນຄວນປະຕິບິ ັດັ ແນວໃດ? ບ່ອ່ ນໃດທີ່່�ປອດໄພ? 1) ໃຫນ້ ກັ ຮຽນແຕລ່ ະຄນົ ຄນ້ົ ຄດິ ເພອ່ື ວາງແຜນອອກແບບ ບ່່ອນໃດທີ່່�ບໍ່່�ປອດໄພ? ການກາໍ ນດົ ຂອບເຂດ ແລະ ປກັ ປາ້ ຍເຕອື ນອນັ ຕະລາຍ ຢໃູ່ ນເຂດທມ່ີ ວີ ດັ ຖລຸ ະເບດີ ຕກົ ຄາ້ ງຢູ່ໂດຍການແຕມ້ ແລະ ຖ້າບໍມ່ ເີ ຂດທີ່ມີວດັ ຖລຸ ະເບດີ ຕົກຄ້າງຢໃູ່ ນທອ້ ງຖິນ່ ຫືຼ ຂຽນຂຄ້ໍ ວາມຫກັຼ ຂອງເນອ້ື ໃນການປກັ ປາ້ ຍເຕອື ນອນັ ຕະ ແຂວງຂອງນກັ ຮຽນ ໃຫ້ຖາມນກັ ຮຽນ: ລາຍໃນເຂດທມ່ີ ວີ ດັ ຖລຸ ະເບດີ ຕກົ ຄາ້ ງຢ.ູ່ - ຖ້້ານັກັ ຮຽນກໍໍາລັງັ ຈະໄປບ່ອ່ ນໃດບ່ອ່ ນໜຶ່່�ງ ແລ້້ວໄປ ເຫັນັ ບໍລໍ ິເິ ວນທີ່່�ມີສີິ່່�ງໃດສິ່່�ງໜຶ່່�ງຂວາງຢູ່່� ນັກັ ຮຽນຈະເຮັດັ 2) ຫງັຼ ຈາກທນ່ີ ກັ ຮຽນສາໍ ເລດັ ປາ້ ຍເຕອື ນທມ່ີ ຂີ ຄ້ໍ ວາມຫກັຼ ແນວໃດ? ຂອງເຂດທມ່ີ ວີ ດັ ຖລຸ ະເບດີ ຕກົ ຄາ້ ງແລວ້ ຄໃູ ຫນ້ ກັ ຮຽນສນົ - ນັັກຮຽນຈະຕ້້ອງສັງັ ເກດເບິ່່�ງອັນັ ໃດແດ່່? ທະນາໃນກມຸ່ ຂອງຕນົ ເອງ: - ນັັກຮຽນຄວນຈະບອກໃຜແດ່?່ - ຕ້້ອງການປ້້າຍເຕືືອນຈັັກອັນັ ? ຍ້ອ້ ນຫຍັັງ? - ລູກູ ລະເບີດີ ທີ່່�ຕົກົ ຄ້າ້ ງທັງັ ໝົດົ ຖືກື ຄົ້້�ນພົບົ ແລ້ວ້ ບໍ່່�? ສິ່່�ງ - ປ້າ້ ຍເຕືອື ນເຫຼົ່�ານີ້້�ຄວນຂຽນຫຍັງັ ໃສ່ແ່ ດ່?່ ຍ້ອ້ ນຫຍັງັ ? ນີ້້�ມີຄີ ວາມໝາຍຄວາມສໍາໍ ຄັນັ ແນວໃດ ຕໍ່່�ຄວາມປອດ - ໂຕໜັັງສືຕື ້ອ້ ງໃຫຍ່່ຂະໜາດໃດ? ຍ້້ອນຫຍັັງ? ໄພຂອງນັັກຮຽນເອງ? - ຄວນວາງປ້້າຍເຕືອື ນເຫຼົ່�ານີ້້�ໃສ່ບ່ ່່ອນໃດແດ່່? ຍ້້ອນ ຫຍັັງ? 2) ໃຫນ້ ກັ ຮຽນ 1-2 ຄົນແລກປຽ່ ນບດົ ຮຽນ. ໓໑ 31

ແນວທາງສາໍ ລບັ ຫອ້ ງຄວບ: ຖາ້ ຄຕູ ອ້ ງໄດສ້ ອນຂນ້ັ ອນ່ື - ນັັກຮຽນຈະເຮັດັ ແນວໃດ ເພື່່�ອໝາຍບໍລໍ ິິເວນນັ້້�ນໄວ້້ ນາໍ ໃຫນ້ ັກຮຽນຂຽນລາຍການຂອງຄາໍ ຖາມທງັ ໝດົ ທນີ່ ກັ ຮຽນ ຊົ່່�ວຄາວ ເມື່່�ອກັບັ ມາຈຶ່່�ງສາມາດເຫັນັ ໄດ້ອ້ ີກີ ຄັ້້�ງໜຶ່່�ງ? 2 ຈະຖາມກ່ຽວກັບຄວາມອັນຕະລາຍຂອງລູກລະເບີດທ່ີບ່ໍທັນ - ສິ່່�ງໃດແດ່່ທີ່່�ນັັກຮຽນບໍ່່�ຄວນເຮັັດ? ແຕກ ຖາ້ ນັກຮຽນໄປສະຖານທ່ໃີ ດໜງ່ຶ . ເຊ່ນັ : ນັກຮຽນຕ້ອງ - ມີີຂໍ້້�ມູູນອັນັ ໃດແດ່່ທີ່່�ນັັກຮຽນຕ້ອ້ ງໄດ້ເ້ ກັັບກໍາໍ ຢູ່່�ໃນ ເຮັດແນວໃດເພ່ືອໃຫຕ້ ນົ ເອງປອດໄພ. ເມ່ືອຄູສາໍ ເລັດການ ສອນຂັ້ນອື່ນແລວ້ ໃຫກ້ ັບຄືນມາ ຂັນ້ ປ.4 ແລະ ໃຫ້ນັກຮຽນ ບໍໍລິິເວນທີ່່�ມີີລະເບີີດຕົກົ ຄ້າ້ ງ? ແລກປ່ຽນຄໍາຖາມຕ່າງໆທ່ີນັກຮຽນໄດ້ຂຽນເປັນລາຍການ - ນັັກຮຽນຄວນລາຍງານໃຜ? ໄວ້ຮວ່ ມກັນ. - ອັັນໃດແດ່ທ່ ີ່່�ນັັກຮຽນຕ້້ອງໄດ້ລ້ າຍງານ? 7) ຄູໃຫຕ້ າງໜ້າກຸ່ມແລກປ່ຽນຄວາມຄດິ ເຫນັ . ຂັ້້�ນຈັັດກິິດຈະກໍໍາການຮຽນ (15 ນາທີີ) ສວສ ສະຫງວນລິຂະສິດ ການວດັ ແລະ ປະເມີນຜົນ ຄູສັງເກດການອະທິບາຍວິທີລາຍງານກ່ຽວກັບ 4. ການຫຼຸຸ�ດຜ່່ອນຄວາມສ່່ຽງຈາກວັັດຖຸລຸ ະເບີີດ ຄວາມສ່ຽງຈາກວັດຖຸລະເບີດ ແລະ ໃຫ້ການຊວ່ ຍເຫອຼື ນັກຮຽນທັນທີ. 1) ແບງ່ ນກັ ຮຽນອອກເປນັ ກມຸ່ ເພອ່ື ສນົ ທະນາກນັ ກຽ່ ວການ ຫດຸຼ ຜອ່ ນຄວາມສຽ່ ງຈາກວດັ ຖລຸ ະເບດີ ທຍ່ີ ງັ ຕກົ ຄາ້ ງຢ.ູ່ ຂັ້້�ນຝຶກຶ ປະຕິບິ ັັດ ແລະ ນໍໍາໃຊ້້ (20 ນາທີີ) 2) ຄຖູ າມນັກຮຽນວາ່ : 5. ສ້າ້ ງບົົດລາຍງານກ່່ຽວກັບັ ວັດັ ຖຸຸລະເບີີດທີ່່�ບໍ່່�ທັນັ ແຕກ - ນັັກຮຽນຄວນເຮັັດແນວໃດ ຖ້້ານັກັ ຮຽນພົບົ ເຫັນັ ລະ ຢູ່່�ໃນສະຖານທີ່່�ໃດໜຶ່່ງ� ເບີດີ ທີ່່�ບໍ່່�ທັັນແຕກຢູ່່�ສະຖານທີ່່�ຕ່າ່ ງໆ ທີ່່�ບໍ່່�ມີຮີ ົ້້�ວກັ້້�ນ ຫຼືື� ປ້້າຍເຕືືອນ? 1) ໃຫນ້ ັກຮຽນນັ່ງຢ່ກູ ມຸ່ ເກ່ົາ ເພ່ືອສາ້ ງບົດລາຍງານເມ່ອື - ນັກັ ຮຽນຄວນລາຍງານໃຫ້້ໃຜ? ນັກຮຽນພບົ ເຫັນລະເບີດທ່ີບທ່ໍ ນັ ແຕກ ທ່ຍີ ງັ ຕກົ ຄາ້ ງຢູ່ - ລາຍງານແນວໃດ? ສະຖານທໃ່ີ ດໜງ່ຶ ໂດຍໃຊຂ້ ມ້ໍ ນູ ຢໃູ່ ນຮບູ ພາບຂອງປມ້ຶ ແບບຮຽນຂ້ທໍ ີ 4. ຄເູ ນ້ນັ ຈຸດສາໍ ຄນັ ຕ່າງໆ ເມືອ່ ນັກຮຽນ 3) ໃຫນ້ ກັ ຮຽນ 1-2 ຄົນແລກປຽ່ ນບົດຮຽນ. ພົບເຫັນລະເບີດທ່ບີ ່ທໍ ັນແຕກ, ການປັກໝາຍເຂດທ່ີ 4) ໃຫນ້ ກັ ຮຽນສງັ ເກດຮບູ ພາບ ແລະ ອາ່ ນຂຄ້ໍ ວາມສາໍ ຄນັ ມີລະເບີດທ່ີບທໍ່ ັນແຕກຕົກຄ້າງ ແລະ ຂນ້ັ ຕອນຂອງ ການລາຍງານ. ໃນປຶມ້ ແບບຮຽນຂທໍ້ ີ 3 ຈາກນນັ້ ຄຖູ າມວ່າ: - ມີຂີ ໍ້້�ຄວາມທີ່່�ສໍາໍ ຄັນັ ອັນັ ໃດແດ່່ ເພື່່�ອຊ່ວ່ ຍປົກົ ປ້ອ້ ງຄົນົ ການວດັ ແລະ ປະເມີນຜົນ ຄູຍ່າງສັງເກດການເຮັດບົດລາຍງານຂອງນັກຮຽນ ເຮົາົ ຈາກລູກູ ລະເບີີດທີ່່�ບໍ່່�ທັນັ ແຕກ? ແລະ ໃຊຄ້ ໍາຖາມເຈາະຈີມ້ ນກັ ຮຽນເພອື່ ໃຫ້ໄດ້ຄໍາຕອບ - ບ່ອ່ ນໃດແດ່ທ່ ີ່່�ເປັນັ ບ່ອ່ ນສ່ຽ່ ງຢູ່່�ໃນຂົງົ ເຂດ ຫຼືື� ທ້ອ້ ງຖິ່່�ນ ທີ່ຖກື ຕ້ອງ ພອ້ ມທັງໃຊເ້ ກນການໃຫ້ຄະແນນ. ຂອງນັກັ ຮຽນ ທີ່່�ຍັັງມີລີ ະເບີີດບໍ່່�ທັັນແຕກຕົົກຄ້າ້ ງຢູ່່�? 2) ການລາຍງານຕ້ອງປະກອບມີດງ່ັ ລຸ່ມນ:້ີ - ນັກັ ຮຽນຄວນປະຕິບິ ັດັ ຕົນົ ເອງແນວໃດ ຢູ່່�ໃນຂົງົ ເຂດ - ແຜນວາດ, ແຜນທີ່່� ຫຼືື� ຄໍໍາອະທິບິ າຍຂອງທີ່່�ຕັ້້�ງສະ ເພາະ (ເຊັ່່�ນ: ລະເບີີດຢູ່່�ໃກ້ທ້ ົ່່�ງນາ, ຢູ່່�ກ້ອ້ ງນ້ໍໍ�າຕົົກ, ຢູ່່� ທີ່່�ຍັງັ ມີລີ ະເບີດີ ຕົົກຄ້າ້ ງເຫຼົ່�ານັ້້�ນ? ເທິງິ ກ້ອ້ ນຫີນີ ຢູ່່� ໃກ້ຄ້ ົນົ ຫາປາ), ໄລຍະຫ່າ່ ງຕາມການ 5) ໃຫ້ນັກຮຽນ 1-2 ຄົນແລກປຽ່ ນຄວາມຄິດເຫນັ . ຄາດຄະເນ ແລະ ທິດິ ທາງຈາກບ້້ານ, ຈຸດຸ ພິເິ ສດສະ ເພາະຂອງສິ່່�ງທີ່່�ຢູ່່�ອ້້ອມຮອບ ຫຼືື� ຫຼັັ�ກເຂດແດນທີ່່�ໃກ້້ ແນວທາງສາໍ ລບັ ຫອ້ ງຄວບ: ຖາ້ ຄຕູ ອ້ ງໄດສ້ ອນຂນ້ັ ອນ່ື ຄຽງບໍໍລິເິ ວນນັ້້�ນ. ນໍາ ໃຫນ້ ັກຮຽນເບງິ່ ແຜນທ່ີໃນທ້ອງຖິ່ນ ຫືຼ ເບ່ງິ ຮບູ ພາບທມີ່ ີ - ລະດັບັ ຄວາມສ່ຽ່ ງ ຫຼືື� ຄວາມອັັນຕະລາຍ ເຊັ່່�ນ: ຖັດັ ຄວາມຫາຼ ກຫາຼ ຍເພອ່ື ບອກເຂດທມ່ີ ຄີ ວາມສຽ່ ງທມ່ີ ລີ ະເບດີ ບໍ່ ຈາກເສັ້້�ນທາງທີ່່�ໃຊ້້ເປັນັ ປະຈໍາໍ ໄປຫາໜອງປາ. ທນັ ແຕກຕກົ ຄາ້ ງຢ.ູ່ ເມອ່ື ຄສູ າໍ ເລດັ ການສອນຂນ້ັ ອນ່ື ແລວ້ ໃຫ້ ກັບຄືນມາ ຂັນ້ ປ.4 ແລະ ໃຫນ້ ັກຮຽນບອກເຂດທີ່ມອີ ັນຕະ ລາຍ ພ້ອມທງັ ອະທິບາຍສາເຫດຕ່າງໆ. 6) ໃຫນ້ ກັ ຮຽນສງັ ເກດຮບູ ພາບ ແລະ ອາ່ ນຂຄ້ໍ ວາມສາໍ ຄນັ ໃນປມ້ຶ ແບບຮຽນຂທ້ໍ ີ 4. ຈາກນນ້ັ ຄຖູ າມນກັ ຮຽນວາ່ ຖາ້ ນກັ ຮຽນສງົ ໄສວາ່ ນກັ ຮຽນພົບເຫນັ ລກູ ລະເບດີ ທຍ່ີ ັງ ບທໍ່ ັນຖືກຄົ້ນພບົ ເທອ່ື ຫືຼ ຫາກຄໍ່ ນົ້ ພົບໃໝ:່ - ນັກັ ຮຽນຄວນເຮັັດແນວໃດ? 32 ໓໒

- ມີປີ ້າ້ ຍຢູ່່�ບໍລໍ ິເິ ວນນັ້້�ນບໍ່່�, ປ້າ້ ຍເຫຼົ່�ານັ້້�ນຂຽນວ່າ່ ຫຍັງັ ແລະ 2 ໃຜເປັັນຜູ້້�ປັກັ ປ້າ້ ຍໃສ່່ຈຸຸດນັ້້�ນ. - ຊື່່�ຂອງຜູ້້�ໃດຜູ້້�ໜຶ່່�ງ (ຜູ້້�ໃຫຍ່່) ທີ່່�ຮັັບຜິິດຊອບ ສາມາດ ນໍາໍ ພາອໍາໍ ນາດການປົກົ ຄອງ ໄປບ່ອ່ ນທີ່່�ມີລີ ະເບີດີ ຕົກົ ຄ້້າງນັ້້�ນ. ຂັ້້�ນສະຫຼຸຸບ� (5 ນາທີີ) 1) ຄໃູ ຫນ້ ກັ ຮຽນແຕລ່ ະກມຸ່ ແລກປ່ຽນບດົ ລາຍງານ. 2) ນກັ ຮຽນທ່ເີ ຫຼືອຕອ້ ງໄດລ້ ະບຢຸ ູ່ໃນແຜນທີ່ ບອ່ ນທີພ່ ບົ ເຫນັ ລະເບດີ ທບ່ີ ທ່ໍ ນັ ແຕກ ແລະ ມຄີ າໍ ຖາມກຽ່ ວກບັ ລາຍ ລະອຽດເພມ່ີ ຕມ່ື ອນື່ ໆ. ໓໓ 33

ບົົດທີີ 3 ຄວາມປອດໄພຕາມຖະໜົົນ ເວລາ 2 ຊົ່ວ່� ໂມງ 3 I. ຈຸດຸ ປະສົງົ ໃຫຈ້ ັບມືເດກັ ນອ້ ຍໃຫຫ້ າ່ ງຈາກລດົ ທສີ່ ນັ ຈອນໄປມາ. ຄ) ເມ່ືອຂ້າມທາງ ຫືຼ ຍາ່ ງຕາມແຄມທາງຕ້ອງໃຫ້ແນ່ ໃຫ້ນ້ ັກັ ຮຽນສາມາດ: ໃຈວາ່ ເຮາົ ຢບູ່ ອ່ ນທເ່ີ ຫນັ ໄດຊ້ ດັ ເຈນເປນັ ຈດຸ ທຄ່ີ ນົ ອນ່ື ສາ 1. ອະທບິ າຍຄວາມອນັ ຕະລາຍ ແລະ ຄວາມສຽ່ ງ ມາດແນມເຫນັ ເຮາົ ໄດ,້ ຄວນໃສເ່ ຄອ່ື ງທສ່ີ ະທອ້ ນແສງ ຕາ່ ງໆທຕ່ີ ອ້ ງໄດຄ້ າໍ ນງຶ ເຖງິ ເມອ່ື ເວລາເດນີ ທາງ ໃນຍາມກາງຄນື ແລະ ຫກີຼ ລຽ່ ງຈດຸ ທມ່ີ ດື ບສ່ໍ າມາດແນມ ໄປມາ ຫືຼ ຢໃູ່ ກຕ້ າມຖະໜນົ . ເຫນັ . ງ) ຄວນຮູ້ປ້າຍສັນຍານຈະລາຈອນຕາ່ ງໆ. 2. ສະແດງບດົ ບາດສມົ ມດຸ ແລະ ອະທບິ າຍຂນ້ັ ຈ) ຄວນຂາ້ ມທາງຢຈູ່ ດຸ ໃດໜງ່ຶ ສະເພາະທມ່ີ ຄີ ວາມປອດ ຕອນການຍາ່ ງຂາ້ ມທາງຢາ່ ງປອດໄພ. ໄພຕໍ່ເດັກນ້ອຍ ເຊນ່ັ : ຖ້າຢູ່ໃນຕວົ ເມືອງແມ່ນໃຫຂ້ ້າມ ທາງມ້າລາຍ, ຈຸດທີ່ມໄີ ຟອາໍ ນາດ ຫືຼ ຈຸດທມີ່ ເີ ຄ່ອື ງ II. ການວັັດ ແລະ ປະເມີນີ ຜົົນ ໝາຍ. ຢໃູ່ ນເຂດຊນົ ນະບດົ ໃຫຂ້ າ້ ມຈດຸ ທມ່ີ ເີ ຄອ່ື ງໝາຍ ຫືຼ ເປນັ ທາງຊ່ື ທສ່ີ າມາດແນມເຫນັ ໄດດ້ ທີ ງັ ສອງທດິ ທາງ. 1. ສງັ ເກດຄວາມຖກື ຕ້ອງໃນການຕອບຄໍາຖາມ ສ) ຄວນປະຕບິ ດັ ຕາມກດົ ລະບຽບຄວາມປອດໄພຕາມ ແລະ ປະຕບິ ດັ ກິດຈະກາໍ . ຖະໜນົ ເມ່ືອເວລາຂາ້ ມທາງ ດງັ່ ນີ້: - ຊອກຫາສະຖານທີ່່� ຫຼືື� ຈຸຸດຂ້້າມທາງທີ່່�ປອດໄພທີ່່� 2. ນໍາໃຊ້ເກນການໃຫຄ້ ະແນນລຸ່ມນ້ີ ເພອ່ື ປະເມີນ ນກັ ຮຽນ. ສຸຸດ. - ໃຫ້ຢ້ ຸຸດຢືືນຢູ່່�ແຄມທາງ ແລະ ຄວນຫ່າ່ ງຈາກຂອບ ທາງໜ້້ອຍໜຶ່່�ງກ່່ອນຈະຂ້າ້ ມທາງ. - ໃຫ້້ແນມຊ້້າຍ ແລະ ຂວາເພື່່�ອກຽມຂ້້າມທາງ. ຄະແນນ ສະແດງບດົ ບາດສົມມດຸ ແລະ ອະທບິ າຍສວສ ສະຫງວນລິຂະສິດ ຂນ້ັ ຕອນການຍາ່ ງຂາ້ ມທາງຢາ່ ງປອດໄພ ສະແດງບດົ ບາດສມົ ມດຸ ແລະ ອະທບິ າຍ ຂນ້ັ ຕອນການຍາ່ ງຂາ້ ມທາງຢາ່ ງປອດໄພ - ລໍຖໍ ້້າຈົນົ ກວ່າ່ ຈະເຫັນັ ວ່່າມັນັ ມີີຄວາມປອດໄພ. 3 ພອ້ ມທງັ ໃຫເ້ ຫດຜນົ ວາ່ ເປນັ ຫຍງັ ແຕລ່ ະ - ເບິ່່�ງ ແລະ ຟັງັ ເມື່່�ອເຫັນັ ວ່າ່ ມີຄີ ວາມປອດໄພແລ້້ວ ຂນ້ັ ຕອນຈງ່ຶ ມີຄວາມສໍາຄັນໄດຢ້ ່າງຖືກ ຈຶ່່�ງຍ່່າງຂ້້າມທາງມ້າ້ ລາຍ ຫຼືື� ບ່ອ່ ນທີ່່�ກໍໍານົດົ ໃຫ້.້ ຕອ້ ງ ແລະ ເຮັດດ້ວຍຕນົ ເອງ. ສະແດງບດົ ບາດສມົ ມດຸ ແລະ ອະທບິ າຍ IV. ສື່່ກ� ານຮຽນການສອນ 2 ຂນ້ັ ຕອນການຍາ່ ງຂາ້ ມທາງຢາ່ ງປອດໄພ 1. ຊວ່ົ ໂມງ 1: ປມ້ຶ ແບບຮຽນ ແລະ ຮບູ ພາບທມ່ີ ີ ໄດ້. ຄວາມຫາຼ ກຫາຼ ຍເຫດການ. ສະແດງບດົ ບາດສມົ ມດຸ ແລະ ອະທບິ າຍ 2. ຊວ່ົ ໂມງ 2: ສຂໍ າວ, ປມ້ຶ ແບບຮຽນ. 1 ຂນ້ັ ຕອນການຍາ່ ງຂາ້ ມທາງຢາ່ ງປອດໄພ ໄດ້ ໂດຍຮັບການຊວ່ ຍເຫືອຼ ຈາກຄົນອ່ນື . ບ່ໍສາມາດສະແດງບົດບາດສມົ ມຸດ ແລະ V. ກິດິ ຈະກໍາໍ ການຮຽນການສອນ 0 ອະທິບາຍຂ້ນັ ຕອນການຍາ່ ງຂາ້ ມທາງທີ່ ຊົ່່�ວໂມງທີີ 1 ປອດໄພ. III. ເນື້ອ້� ໃນຕົ້້�ນຕໍໍ ຂັ້້�ນນໍໍາເຂົ້້�າສູ່ບ�່ ົົດຮຽນ (5 ນາທີ)ີ 1. ກດົ ລະບຽບຄວາມປອດໄພຕາມຖະໜນົ : 1) ໃຫນ້ ກັ ຮຽນທວນຄນື ບດົ ທີ 1 ອບຸ ດັ ຕເິ ຫດທເ່ີ ກດີ ຢເູ່ ຮອື ນ ກ) ຫາ້ ມແລນ່ ຫິຼ້ນຢຕູ່ າມຖະໜນົ . ແລະ ອບຸ ດັ ຕເິ ຫດທເ່ີ ກດີ ຂນ້ຶ ຢໃູ່ ນບລໍ ເິ ວນເດນ່ີ ໂຮງຮຽນ ຂ) ຄວນຍ່າງຕາມແຄມທາງ ຫຼື ທາງຄົນຍ່າງ ແລະ ທໄ່ີ ດສ້ ນົ ທະນາກນັ ແລວ້ ຜາ່ ນມາ. ບດົ ນ້ແີ ມ່ນຮຽນກ່ຽວ ກບັ ຄວາມອນັ ຕະລາຍ ແລະ ຄວາມສຽ່ ງທເ່ີ ກດີ ລະຫວາ່ ງ 34 ໓໔

ບາ້ ນຫາໂຮງຮຽນ ຈາກນ້ັນຄຖູ າມນກັ ຮຽນວາ່ : - ມີເີ ຫດການຫຍັັງກໍໍາລັງັ ເກີີດຂຶ້້�ນ? 3 - ມີີຄວາມອັັນຕະລາຍ ແລະ ຄວາມສ່່ຽງອັັນໃດແດ່່ໃນ - ອັນັ ໃດແດ່ແ່ ມ່ນ່ ຄວາມສ່ຽ່ ງ ຫຼືື� ສິ່່�ງທີ່່�ພາໃຫ້ເ້ ກີດີ ອຸບຸ ັດັ ເວລານັກັ ຮຽນເດີີນທາງມາໂຮງຮຽນ? ຕິິເຫດ? - ອັນັ ຕະລາຍອັນັ ໃດແດ່ຢ່ ູ່່�ຕາມຖະໜົນົ ທີ່່�ນັກັ ຮຽນເຄີີຍ - ມີຫີ ຍັງັ ແດ່່ທີ່່�ເຮັັດໃຫ້ເ້ ກີດີ ອັນັ ຕະລາຍໄດ້້? ສິ່່�ງໃດທີ່່� ເຫັັນ ຫຼືື� ເກີີດຂຶ້້�ນກັບັ ຕົນົ ເອງ? ອາດຈະເກີີດຂຶ້້�ນໄດ້?້ 2) ຄູໃຫ້ນກັ ຮຽນ 1-2 ຄນົ ແລກປຽ່ ນຄວາມຄິດເຫນັ . - ນັັກຮຽນຄວນເຮັດັ ແນວໃດເພື່່�ອປ້້ອງກັນັ 3) ຄູອະທບິ າຍວາ່ ໃນບົດຮຽນນ້ີ ຈະໄດຮ້ ຽນກຽ່ ວກັບການ ອຸຸບັັດຕິິເຫດຢູ່່�ໃນເຫດການນີ້້�? ຍາ່ ງ ແລະ ການປະຕິບັດຕົນເອງໃຫ້ມຄີ ວາມປອດໄພ - ກົດົ ລະບຽບຄວາມປອດໄພຕາມຖະໜົນົ ມີຫີ ຍັງັ ແດ່?່ ເມື່ອເວລາຢໃູ່ ກ້ແຄມທາງ. 3) ຄູໃຫ້ນັກຮຽນແຕລ່ ະກຸ່ມລາຍງານແຕ່ລະຮບູ . ແນວທາງສາໍ ລບັ ຫອ້ ງຄວບ: ຖາ້ ຄຕູ ອ້ ງໄດສ້ ອນຂນ້ັ ອນ່ື ແນວທາງສາໍ ລບັ ຫອ້ ງຄວບ: ຖາ້ ຄຕູ ອ້ ງໄດສ້ ອນຂນ້ັ ອນ່ື ນາໍ ໃຫນ້ ກັ ຮຽນເບງ່ິ ຮບູ ພາບທມ່ີ ຄີ ວາມຫາຼ ກຫາຼ ຍເຫດການ ແລະ ນາໍ ໃຫມ້ ອບໝາຍນກັ ຮຽນໜງ່ຶ ຄນົ ຕດິ ຕາມກວດກາ ເພອ່ື ບອກຄວາມອນັ ຕະລາຍໃນການເດນີ ທາງມາໂຮງຮຽນ, ເມອ່ື ນາໍ ພາກດິ ຈະກາໍ ເມອ່ື ຄສູ າໍ ເລດັ ການສອນຂນ້ັ ອນ່ື ແລວ້ ໃຫກ້ ບັ ຄສູ າໍ ເລດັ ການສອນຂນ້ັ ອນ່ື ແລວ້ ໃຫກ້ ບັ ຄນື ມາ ຂນ້ັ ປ.4 ແລະ ຄນື ມາ ຂນ້ັ ປ.4 ແລະ ໃຫນ້ ກັ ຮຽນອະທບິ າຍສງ່ິ ທນ່ີ ກັ ຮຽນໄດ້ ໃຫນ້ ກັ ຮຽນແລກປຽ່ ນສງ່ິ ທນ່ີ ກັ ຮຽນໄດຄ້ ນ້ົ ຄວາ້ . ຄນ້ົ ຄວາ້ . ຂັ້້�ນຈັດັ ກິດິ ຈະກໍໍາການຮຽນ (15 ນາທີີ) 3. ກົົດລະບຽບຄວາມປອດໄພຕາມຖະໜົົນ 1. ການເດີີນທາງໄປມາໂຮງຮຽນ 1) ຄູອະທບິ າຍຄໍາສັບ “ການຈະລາຈອນ” ໃຫ້ນກັ ຮຽນ ເຂາົ້ ໃຈ. 1) ໃຫນ້ ກັ ຮຽນເລາ່ົ ປະສບົ ການໃນການເດນີ ທາງແຕເ່ ຮອື ນ ຂອງນກັ ຮຽນມາຮອດໂຮງຮຽນ ໂດຍຕງ້ັ ຄາໍ ຖາມດງ່ັ ນ:້ີ 2) ຄໃູ ຫນ້ ກັ ຮຽນເບງ່ິ ປາ້ ຍສນັ ຍານຈະລາຈອນຢໃູ່ ນປມ້ຶ ແບບ - ນັັກຮຽນເດີີນທາງມາໂຮງຮຽນດ້ວ້ ຍຫຍັງັ ? ຮຽນຂທ້ໍ ີ 2. ນກັ ຮຽນຕອ້ ງໄດບ້ ອກປາ້ ຍທນ່ີ ກັ ຮຽນຄນຸ້ ເຄຍີ - ເຄີຍີ ມີຫີ ຍັງັ ເກີດີ ຂຶ້້�ນກັັບນັກັ ຮຽນບໍ່່�? ແລະ ສາມາດພບົ ເຫນັ ໄດຢ້ ່ໃູ ນບ້ານ, ຊຸມຊົນ ຫືຼ ໝູ່ - ບ່ອ່ ນໃດທີ່່�ສະດວກທີ່່�ສຸດຸ ໃນການເດີີນທາງໄປມາ? ບາ້ ນໃກ້ຄຽງ ຈາກນ້ນັ ຄູໃຫ້ນັກຮຽນສນົ ທະນາຕາມຄາໍ - ບ່່ອນໃດທີ່່�ມີຄີ ົນົ ແອອັດັ ກັັນຫຼາຼ ຍທີ່່�ສຸດຸ ? ຖາມດັງ່ ນີ:້ - ບ່ອ່ ນໃດອັນັ ຕະລາຍທີ່່�ສຸດຸ ທີ່່�ສາມາດເກີດີ ອຸບຸ ັດັ ຕິເິ ຫດ? - ໄລຍະທາງແຕ່ບ່ ້າ້ ນຂອງນັກັ ຮຽນຫາໂຮງຮຽນມີປີ ້າ້ ຍ ສັັນຍານຈະລາຈອນຕັ້້�ງຢູ່່�ແຄມທາງບໍ່່�? 2) ໃຫນ້ ັກຮຽນອາສາສະໝກັ 2-3 ຄນົ ແລກປຽ່ ນຄວາມ - ປ້າ້ ຍເຫຼົ່�ານັ້້�ນ ແມ່່ນປ້າ້ ຍຫຍັັງແດ່?່ ຄິດເຫນັ . - ເປັັນຫຍັັງຈຶ່່�ງມີປີ ້າ້ ຍຕ່າ່ ງໆຕິດິ ຕັ້້�ງຢູ່່�ແຕ່່ລະຈຸຸດຕາມ ທາງ? 2. ຄວາມປອດໄພຕາມຖະໜົົນ - ຈະເກີດີ ຫຍັງັ ຂຶ້້�ນຖ້າ້ ນັກັ ຮຽນບໍ່່�ປະຕິບິ ັດັ ຕາມປ້າ້ ຍສັນັ ຍານຈະລາຈອນເຫຼົ່ � ານັ້້�ນ? 1) ຄໃູ ຫ້ນັກຮຽນແລກປຽ່ ນຄວາມຄດິ ເຫັນດ່ງັ ນ້:ີ - ຄວນປະຕິິບັດັ ແນວໃດເພື່່�ອໃຫ້້ປອດໄປ ເມື່່�ອເວລາ 3) ຄູ ແລະ ນັກຮຽນອ່ານຂ້ຄໍ ວາມທ່ີສາໍ ຄນັ ກຽ່ ວກັບກົດລະ ເດີນີ ທາງໄປມາຢູ່່�ແຄມທາງ ຫຼືື� ຢູ່່�ຕາມຖະໜົນົ ? ບຽບຄວາມປອດໄພຕາມຖະໜົນໄປພ້ອມໆກັນ. - ໃຜເຄີຍີ ຫຼິ້�ນຢູ່່�ໃກ້ແ້ ຄມທາງແດ່່ ເຊັ່່�ນ: ຫຼິ້�ນໝາກບານ ຫຼືື� ຫຼິ້�ນຕີດີ ອກປີີກໄກ່ຢ່ ູ່່�ໃກ້ແ້ ຄມທາງເປັັນແນວໃດ? ການວດັ ແລະ ປະເມນີ ຜົນ - ເມື່່�ອສິ່່�ງຂອງ ຫຼືື� ໝາກບານຂອງນັກັ ຮຽນໄຫຼຼຂ້າ້ ມ ທາງໄປອີີກຝາກໜຶ່່�ງ ນັັກຮຽນເອົາົ ໝາກບານກັບັ ຄືນື ຄສູ ັງເກດການຕອບຄາໍ ຖາມຂອງນັກຮຽນ ຖ້າເຫັນວາ່ ມາໄດ້້ແນວໃດ ແລະ ໄດ້້ມີີຫຍັງັ ເກີດີ ຂຶ້້�ນກັບັ ນັກັ ຮຽນ ນກັ ຮຽນຄນົ ໃດຍງັ ບທ່ໍ ນັ ເຂາົ້ ໃຈຄໃູ ຫກ້ ານຊວ່ ຍເຫອຼື ທນັ ທ.ີ ບໍ່່�? 2) ຄໃູ ຫ້ນກັ ຮຽນເບ່ງິ ແຕລ່ ະຮບູ ຢູ່ໃນປ້ຶມແບບຮຽນຂໍທ້ ີ 1 ແລະ ສນົ ທະນາກນັ ເປນັ ກຸ່ມດງ່ັ ນ້:ີ ໓໕ 35

ຂັ້້�ນຝຶກຶ ປະຕິິບັັດ ແລະ ນໍາໍ ໃຊ້້ (20 ນາທີີ) ຂັ້້�ນຈັັດກິດິ ຈະກໍາໍ ການຮຽນ (15 ນາທີີ) 3 4. ສະແດງບົົດບາດສົມົ ມຸຸດກ່່ຽວກັັບການຍ່່າງຢູ່ແ�່ ຄມ 5. ປະສົບົ ການກ່່ຽວກັບັ ການຂ້າ້ ມທາງ ທາງທີ່່�ປອດໄພ 1) ຄໃູ ຫນ້ ກັ ຮຽນສນົ ທະນາຄໍາຖາມດັ່ງຕໍ່ໄປນ:ີ້ 1) ຄູໃຫ້ນັກຮຽນແຕ່ລະກມຸ່ ເລອື ກເອາົ ກດົ ລະບຽບຄວາມ - ການເດີນີ ທາງຂອງນັກັ ຮຽນຈາກບ້າ້ ນຫາໂຮງຮຽນໄດ້້ ປອດໄພຕາມຖະໜົນ ແລະ ສະແດງບົດບາດສມົ ມດຸ ຂ້າ້ ມທາງບໍ່່�? ພ້ອມທັງອະທິບາຍກຽ່ ວກັບການຍາ່ ງຢູ່ຕາມຖະໜົນ - ນັກັ ຮຽນເຄີຍີ ພົບົ ຄວາມຫຍຸ້້�ງຍາກບໍ່່�? ຢາ່ ງປອດໄພໄປເທອື່ ລະກຸ່ມ. - ຕາມເສັ້້�ນທາງເປັນັ ຄືແື ນວໃດ? ແອອັດັ ຫຼືື�ວ່າ່ ບໍ່່�ແອ 2) ໃຫ້ນກັ ຮຽນທຍີ່ ງັ ເຫືຼອປະຕິບດັ ຄື: ອັດັ ? - ບອກກົດົ ລະບຽບຄວາມປອດໄພຕາມຖະໜົນົ . - ມີກີ ານສັນັ ຈອນແອອັດັ ຫຼາຼ ຍປານໃດ? - ອະທິບິ າຍຄວາມສໍາໍ ຄັນັ ກ່ຽ່ ວກັບັ ກົດົ ລະບຽບດັ່່�ງກ່າ່ ວ. - ບ່ອ່ ນໃດທີ່່�ຂ້າ້ ມທາງໄດ້ສ້ ະດວກທີ່່�ສຸດຸ ແລະ ບ່ອ່ ນໃດ ການວັດ ແລະ ປະເມີນຜົນ ທີ່່�ຂ້າ້ ມທາງໄດ້ຍ້ າກທີ່່�ສຸດຸ ? - ຄວາມສ່ຽ່ ງທີ່່�ອາດຈະເກີດີ ອຸບຸ ັດັ ຕິິເຫດມີຫີ ຍັງັ ແດ່່? ຄສູ ັງເກດການສະແດງບົດບາດສມົ ມຸດ ແລະ ການ 2) ຄໃູ ຫ້ນກັ ຮຽນອາສາສະໝກັ 2-3 ຄົນ ຂຶນ້ ຕອບ. ສວສ ສະຫງວນລິຂະສິດ ອ ະ ທິ ບ າ ຍ ກ າ ນ ຍ່ າ ງ ຢູ່ ຕ າ ມ ຖ ະ ໜົ ນ ທ່ີ ປ ອ ດ ໄ ພ ຂ ອ ງ 6. ການຍ່່າງຂ້າ້ ມທາງຢ່່າງປອດໄພ ນັກຮຽນ ພອ້ ມທັງຊ່ວຍແນະນາໍ ເພີ່ມຕ່ືມ. ຂັ້້�ນສະຫຼຸບ�ຸ (5 ນາທີີ) 1) ຄູເຊື່ອມໂຍງບົດຮຽນເກ່າົ ໂດຍຖາມນັກຮຽນວ່າ ປາ້ ຍ ສນັ ຍານຈະລາຈອນໃດທບ່ີ ົ່ງບອກເຖງິ ຈຸດຂາ້ ມທາງ? 1) ໃຫນ້ ກັ ຮຽນແລກປຽ່ ນບດົ ຮຽນ ກຽ່ ວກບັ ການຍາ່ ງຢແູ່ ຄມ ແລະ ມບີ ອ່ ນໃດແດໃ່ ນເຂດບາ້ ນເຮາົ ທມ່ີ ປີ າ້ ຍສນັ ຍານ ທາງຢ່າງປອດໄພ ໂດຍການອະທບິ າຍວ່າເປັນຫຍງັ ຈະລາຈອນທບ່ີ ອກຈຸດຂ້າມທາງ? ຢູບ່ ່ອນໃດ? ການປະຕບິ ດັ ກດົ ລະບຽບຈະລາຈອນຢາ່ ງເຂມ້ັ ງວດ ຈງ່ຶ 2) ໃຫນ້ ັກຮຽນ 1-2 ຄົນ ຕອບ. ມຄີ ວາມສາໍ ຄນັ , ຖາ້ ນກັ ຮຽນບປ່ໍ ະຕບິ ດັ ຈະເກດີ ຫຍງັ ຂນ້ຶ . 3) ຄໃູ ຫນ້ ກັ ຮຽນເບງ່ິ ຮບູ ການຈະລາຈອນຢໃູ່ ນປມ້ຶ ແບບຮຽນ ຂ້ທໍ ີ 3 ຈາກນ້ັນໃຫ້ນກັ ຮຽນສນົ ທະນາຕາມຄາໍ ຖາມດັງ່ 2) ນັກຮຽນຈະເຮັດແນວໃດໃນການເດີນທາງໄປມາໂຮງ ຕໍ່ໄປນີ້: ຮຽນ ແລະ ຈະມີວທິ ີການບອກກບັ ຜູທ້ ່ີບ່ທໍ ນັ ປະຕິບດັ - ເປັນັ ຫຍັງັ ພວກເຮົາົ ຕ້ອ້ ງຂ້າ້ ມທາງຢູ່່�ບ່ອ່ ນທີ່່�ກໍາໍ ນົດົ ? ກດົ ລະບຽບຄືແນວໃດ. - ຖ້້າບໍ່່�ມີີປ້້າຍບອກບ່່ອນຂ້້າມທາງ ພວກເຮົົາຄວນ ຊົ່ວ່� ໂມງທີີ 2 ເຮັັດແນວໃດ? - ເມື່່�ອເວລາເຮົາົ ຈະເລືອື ກຈຸດຸ ຂ້າ້ ມທາງທີ່່�ປອດໄພ ເຮົາົ ຂັ້້�ນນໍໍາເຂົ້້�າສູ່ບ�່ ົົດຮຽນ (5 ນາທີ)ີ ຄວນຊອກຫາບ່່ອນໃດ? - ຍ້້ອນຫຍັັງຈຶ່່�ງຄວນຈະເປັນັ ທາງຊື່່�? 1) ຄູສະເໜີບດົ ຮຽນໃໝ່ ໂດຍຖາມນັກຮຽນວ່າ: - ບ່ອ່ ນໃດທີ່່�ປອດໄພໃນການຂ້າ້ ມທາງໃນຮູບູ ເຫຼົ່�ານີ້້�? - ເມື່່�ອເວລານັກັ ຮຽນເດີນີ ທາງຈາກເຮືອື ນມາໂຮງຮຽນ ນັັກຮຽນໄດ້້ຂ້້າມທາງຈັັກຄັ້້�ງ? ການວດັ ແລະ ປະເມນີ ຜົນ 2) ຄູກາ່ ວວາ່ ໃນບົດນພ້ີ ວກເຮາົ ຈະຮຽນຮກູ້ ຽ່ ວກັບການ ຄສູ ງັ ເກດຄວາມເຂາ້ົ ໃຈບດົ ຮຽນ ແລະ ໃຫກ້ ານຊວ່ ຍເຫອືຼ ຍາ່ ງຂ້າມທາງທປີ່ ອດໄພ. ນັກຮຽນທນັ ທຖີ າ້ ຈາໍ ເປັນ. ແນວທາງສາໍ ລບັ ຫອ້ ງຄວບ: ຖາ້ ຄຕູ ອ້ ງໄດສ້ ອນຂນ້ັ ອນ່ື ນາໍ ໃຫນ້ ກັ ຮຽນປະຕບິ ດັ ກດິ ຈະກາໍ ເປນັ ຄູ່ ເພອ່ື ອະທບິ າຍການ 4) ໃຫນ້ ັກຮຽນແລກປ່ຽນຄວາມຄດິ ເຫັນ. ເດນີ ທາງຂອງນກັ ຮຽນຈາກບາ້ ນຫາໂຮງຮຽນ ແລະ ເສນ້ັ ທາງ ທ່ີນັກຮຽນຕ້ອງໄດ້ຂ້າມທາງເມ່ືອຄູສໍາເລັດການສອນຂ້ນັ ອ່ນື ແນວທາງສາໍ ລບັ ຫອ້ ງຄວບ: ຖາ້ ຄູຕ້ອງໄດສ້ ອນຂນ້ັ ອນ່ື ແລວ້ ໃຫກ້ ບັ ຄນື ມາ ຂນ້ັ ປ.4 ແລະ ກວດກາການເດນີ ທາງ ນາໍ ໃຫນ້ ກັ ຮຽນເບງ່ິ ຮບູ ພາບທມ່ີ ຄີ ວາມຫາຼ ກຫາຼ ຍຂອງຕວົ ເມອື ງ ຂອງນກັ ຮຽນ. ແລະ ລະບຈຸ ດຸ ທປ່ີ ອດໄພ ແລະ ບອ່ ນທອ່ີ ນັ ຕະລາຍໃນການຂາ້ ມ 36 ໓໖

ທາງເມອ່ື ຄສູ າໍ ເລດັ ການສອນຂນ້ັ ອນ່ື ແລວ້ ໃຫກ້ ບັ ຄນື ມາຂນ້ັ ປ.4 ຂັ້້�ນສະຫຼຸບຸ� (5 ນາທີ)ີ 3 ແລະ ໃຫນ້ ກັ ຮຽນແລກປຽ່ ນສງ່ິ ທໄ່ີ ດຄ້ ນ້ົ ຄວາ້ . 1) ໃຫ້ນັກຮຽນແລກປຽ່ ນບົດຮຽນ ກຽ່ ວກັບການຍ່າງຂ້າມ 5) ຄູຖາມນັກຮຽນ ດງ່ັ ນ້:ີ ທາງທີປ່ ອດໄພຢເູ່ ຂດທອ້ ງຖິນ່ ຂອງນກັ ຮຽນເອງ ໂດຍ - ພວກເຮົາົ ຄວນປະຕິບິ ັດັ ແນວໃດກ່ອ່ ນຈະຂ້າ້ ມທາງ? ການອະທບິ າຍວາ່ ບອ່ ນໃດ ແລະ ເວລາໃດທປ່ີ ອດໄພ - ພວກເຮົາົ ຄວນປະຕິິບັັດແນວໃດໃນຂະນະທີ່່�ກໍໍາລັງັ ທີ່ສຸດ, ເປັນຫຍັງການປະຕິບັດແຕ່ລະຂັ້ນຕອນຈຶ່ງມີ ຍ່າ່ ງຂ້້າມທາງ? ຄວາມສາໍ ຄນັ , ຖາ້ ບປ່ໍ ະຕບິ ດັ ຢາ່ ງເຄງ່ັ ຄດັ ຈະເກດີ ຫຍງັ - ພວກເຮົົາຄວນຂ້າ້ ມທາງແນວໃດໃຫ້ມ້ ີຄີ ວາມປອດ ຂຶ້ນ. ໄພ? - ມີີຂໍ້້�ຄວນປະຕິິບັັດຫຍັັງແດ່?່ 2) ນກັ ຮຽນຈະເຮດັ ແນວໃດກຽ່ ວກບັ ການຂາ້ ມທາງ ແລະ ຈະມວີ ທິ ກີ ານບອກກບັ ຜທູ້ ບ່ີ ທ່ໍ ນັ ປະຕບິ ດັ ໄດດ້ ຄີ ແື ນວໃດ. 6) ຄູໃຫ້ນັກຮຽນເບງ່ິ ຮູບຢໃູ່ ນປ້ມຶ ແບບຮຽນຂທໍ້ ີ 4 (ການ ຂ້າມທາງຢາ່ ງປອດໄພ) ແລະ ອາ່ ນຂ້ໍຄວາມທ່ີສາໍ ຄັນ ດງ່ັ ນີ້: - ຊອກຫາສະຖານທີ່່� ຫຼືື� ຈຸດຸ ຂ້າ້ ມທາງທີ່່�ປອດໄພທີ່່�ສຸດຸ . - ໃຫ້ຢ້ ຸດຸ ຢືນື ຢູ່່�ແຄມທາງ ແລະ ຄວນຫ່າ່ ງຈາກຂອບທາງ ໜ້ອ້ ຍໜຶ່່�ງກ່ອ່ ນຈະຂ້າ້ ມທາງ. - ໃຫ້ແ້ ນມຊ້າ້ ຍ ແລະ ຂວາເພື່່�ອກຽມຂ້າ້ ມທາງ. - ລໍຖໍ ້າ້ ຈົນົ ກວ່າ່ ຈະເຫັນັ ວ່າ່ ມັນັ ມີຄີ ວາມປອດໄພ. - ເບິ່່�ງ ແລະ ຟັງັ ເມື່່�ອເຫັນັ ວ່າ່ ມີຄີ ວາມປອດໄພແລ້ວ້ ຈຶ່່�ງຍ່າ່ ງຂ້້າມທາງມ້າ້ ລາຍ ຫຼືື� ບ່ອ່ ນທີ່່�ກໍໍານົົດໃຫ້.້ ຂັ້້�ນຝຶກຶ ປະຕິບິ ັັດ ແລະ ນໍໍາໃຊ້້ (20 ນາທີ)ີ 7. ສະແດງບົົດບາດສົມົ ມຸຸດກ່່ຽວກັບັ ການຍ່່າງຢູ່�ແ່ ຄມ ທາງຢ່່າງປອດໄພ 1) ຄູໃຫ້ນັກຮຽນແຕລ່ ະກມຸ່ ອອກແບບການສະແດງບົດ ບາດສມົ ມດຸ ການຍ່າງຂາ້ ມທາງທີ່ປອດໄພຢເູ່ ດນີ່ ໂຮງ ຮຽນ. 2) ໃຫນ້ ກັ ຮຽນແຕມ້ ເສນ້ັ ໃສພ່ ນ້ື ເພອ່ື ຈາໍ ລອງເປນັ ຖະໜນົ ສໍາລບັ ການຍ່າງຂາ້ ມທາງ. 3) ໃຫ້ນກັ ຮຽນແຕລ່ ະກມຸ່ ສະແດງບົດບາດສົມມດຸ ແລະ ອະທບິ າຍແຕລ່ ະຂັ້ນຕອນການຍ່າງຂ້າມທາງທປີ່ ອດ ໄປພ້ອມ. ການວດັ ແລະ ປະເມນີ ຜົນ ຄູສງັ ເກດການສະແດງບົດບາດສົມມດຸ ແລະ ການອະ ທບິ າຍຂນ້ັ ຕອນການຍາ່ ງຂາ້ ມທາງຢາ່ ງປອດໄພ ແລະ ໃຊເ້ ກນ ການໃຫ້ຄະແນນ ເພ່ອື ໃຫຄ້ ະແນນນກັ ຮຽນ. ໓໖ 37

ບົົດທີີ 4 ເຊື້້�ອຣາ ແລະ ແບັກັ ທີີເຣຍ ເວລາ 2 ຊົ່�່ວໂມງ 4 I. ຈຸຸດປະສົງົ ບ່ໍສາມາດແຕ້ມແຜນວາດໃດໜ່ຶງທີ່ສະ ແດງໃຫ້ເຫັນການຈັດຈໍາແນກປະເພດ ໃຫ້້ນັກັ ຮຽນສາມາດ: 0 ຂອງສິງ່ ທມີ່ ຊີ ວີ ດິ ອອກເປນັ 4 ກຸ່ມ ທີ່ປະ ກອບດວ້ ຍ ສັດ, ພດື , ເຊື້ອຣາ ແລະ ແບັກ 1. ສາໍ ຫວຼ ດສະຖານທຢ່ີ ພູ່ າຍໃນບລໍ ເິ ວນເດນ່ີ ໂຮງຮຽນ ທເີ ຣຍ. ຈດຸ ທມ່ີ ເີ ຊອ້ື ຣາ ແລະ ແບກັ ທເີ ຣຍ. III. ເນື້້�ອໃນຕົ້້�ນຕໍໍ 2. ແຕມ້ ແຜນວາດໃດໜງ່ຶ ທສ່ີ ະແດງໃຫເ້ ຫນັ ການຈດັ ຈາໍ ແນກຂອງສງ່ິ ທມ່ີ ຊີ ວີ ດິ ອອກເປນັ 4 ກມຸ່ ຊງ່ຶ ປະ 1. ນກັ ວິທະຍາສາດໄດ້ຈດັ ຈໍາແນກປະເພດຂອງສງິ່ ມຊີ ີ ກອບດວ້ ຍ ສດັ , ພດື , ເຊອ້ື ຣາ ແລະ ແບກັ ທເີ ຣຍ. ວດິ ຕາ່ ງໆອອກເປນັ ອານາຈກັ ອງີ ຕາມລັກສະນະພາຍ ນອກ, ລັກສະນະສະເພາະ, ຄວາມຄາ້ ຍຄກື ັນ ແລະ II. ການວັັດ ແລະ ປະເມີີນຜົົນ ຄວາມແຕກຕາ່ ງກນັ . ການຈດັ ຈາໍ ແນກສງ່ິ ມຊີ ວີ ດິ ຕາ່ ງໆ ຊວ່ ຍໃຫພ້ ວກເຮາົ ສກຶ ສາ ແລະ ເຂ້າົ ໃຈກຽ່ ວກັບຄວາມ 1. ສງັ ເກດຄວາມຖືກຕອ້ ງໃນການຕອບຄໍາຖາມ ຫຼາກຫຼາຍຂອງສ່ງິ ມຊີ ີວດິ . ແລະ ປະຕບິ ັດກດິ ຈະກໍາ. 2. ສງ່ິ ທມ່ີ ຊີ ວີ ດິ ທຈ່ີ ດັ ຢໃູ່ ນເຊອ້ື ຣາລວມມ:ີ ເຫດັ ທສ່ີ າມາດ 2. ນາໍ ໃຊເ້ ກນການໃຫຄ້ ະແນນລມຸ່ ນີ້ ເພ່ືອປະເມີນ ກນິ ໄດ,້ ເຫດັ ທມ່ີ ີພິດ, ໂໝກ, ແປ້ງເຫົາ້ຼ , ພະຍາດພືດ ນັກຮຽນ. (ໃບເປນັ ໝຽ້ ງ), ເຫດັ ເທາົ ທເ່ີ ກາະຢຕູ່ າມຕນ້ົ ໄມ.້ ເຊອ້ື ຣາ ສວສ ສະຫງວນລິຂະສິດ ບໍ່ສາມາດຮັບເອົາພະລັງງານຈາກແສງຕາເວັນ ເພອື່ ຄະແນນ ແຕ້ມແຜນວາດໃດໜ່ງຶ ທ່ີ ສະແດງໃຫ້ເຫັນ ມາສາ້ ງອາຫານຄກື ບັ ພືດ ພວກມນັ ບໍ່ສາມາດສ້າງອາ 3 ການຈດັ ຈາໍ ແນກປະເພດຂອງສງ່ິ ທມ່ີ ຊີ ວີ ດິ ຫານໄດດ້ ້ວຍຕົວເອງ ແຕ່ວ່າພວກມັນໄດຮ້ ບັ ອາຫານ 2 ອອກເປນັ 4 ກມຸ່ ທປ່ີ ະກອບດວ້ ຍ ສດັ , ພດື , ຈາກສງ່ິ ມຊີ ວີ ດິ ອນ່ື ແທນເພອ່ື ດາໍ ລງົ ຊວີ ດິ ຢໄູ່ ດ.້ ເຊອ້ື ຣາ 1 ເຊອ້ື ຣາ ແລະ ແບກັ ທເີ ຣຍ ຈະມຢີ ທູ່ ກຸ ບອ່ ນທງັ ໃນອາກາດ, ດນິ , ນາ້ໍ , ຕນ້ົ ໄມ້ ພວກ ມນັ ສາມາດຈະເລນີ ເຕບີ ໃຫຍໄ່ ດໃ້ ນບອ່ ນທມ່ີ ຄີ ວາມອບົ ແຕ້ມແຜນວາດໃດໜ່ງຶ ທ່ສີ ະແດງໃຫ້ເຫັນ ອນຸ່ , ປຽກຊມຸ່ ແລະ ມືດ ເຊອ້ື ຣາເປັນຜູ້ຍອ່ ຍສະຫາຼ ຍ ການຈດັ ຈາໍ ແນກປະເພດຂອງສງ່ິ ທມ່ີ ຊີ ວີ ດິ ທີ່ສາໍ ຄນັ . ອອກເປນັ 4 ກມຸ່ ທປ່ີ ະກອບດວ້ ຍ ສດັ , ພດື , ເຊອ້ື ຣາ ແລະ ແບກັ ທເີ ຣຍ ໂດຍມຕີ ວົ ຢາ່ ງ 3. ຈຸລິນຊີ ຫືຼ ບາງຄງັ້ ເຮົາເອນີ້ ວາ່ ອານາຈກັ ໂມເນຣາ. ຕາ່ ງໆ ແລະ ຂມໍ້ ນູ ທຖ່ີ ກື ຕອ້ ງຊດັ ເຈນ. ຈຸລິນຊີ ແມ່ນມຂີ ະໜາດນ້ອຍຫາຼ ຍ ແລະ ບໍ່ສາມາດ ເບ່ິງເຫນັ ດວ້ ຍຕາເປົາ່ ຊງ່ຶ ແບກັ ທີເຣຍ ແມ່ນຕວົ ຢາ່ ງ ແ ຕ້ ມ ແ ຜ ນ ວ າ ດ ໃ ດ ໜ່ຶ ງ ທີ່ ສ ະ ແ ດ ງ ໃ ຫ້ ໜ່ງຶ ຂອງຈລຸ ນິ ຊ.ີ ແບກັ ທີເຣຍ ສາມາດຢູໄ່ ດ້ເກອື ບທຸກ ເຫັນການຈັດຈໍາແນກປະເພດຂອງສິ່ງທີ່ ສະພາບແວດລ້ອມ ທງັ ຮ້ອນ ແລະ ເຢັນ, ປຽກຊຸ່ມ ມຊີ ວີ ດິ ອອກເປນັ 4 ກມຸ່ ທປ່ີ ະກອບດວ້ ຍ ແລະ ແຫງ້ . ພວກມນັ ມຢີ ທູ່ ກຸ ບອ່ ນທງັ ໃນອາກາດ, ດນິ , ສັດ, ພດື , ເຊ້ືອຣາ ແລະ ແບັກທເີ ຣຍ ໂດຍ ນ້ໍາ ແລະ ຢພູ່ າຍໃນຂອງສິ່ງທ່ີມີຊີວດິ ຕ່າງໆ. ແບກັ ທີ ມຕີ ົວຢ່າງຕ່າງໆ. ເຣຍ ບສໍ່ າມາດສ້າງອາຫານໄດ້ດ້ວຍຕວົ ເອງ ແບກັ ທີ ເຣຍຈະໄດອ້ າຫານຈາກພດື , ສັດທ່ຍີ ັງມີຊວີ ດິ ແລະ ແຕ້ມແຜນວາດໃດໜ່ງຶ ທ່ສີ ະແດງໃຫ້ເຫັນ ຕາຍໄປແລວ້ . ແບກັ ທເີ ຣຍຄຜື ຍູ້ ອ່ ຍສະຫາຼ ຍທສ່ີ າໍ ຄນັ . ກ າ ນ ຈັ ດ ຈໍ າ ແ ນ ກ ປ ະ ເ ພ ດ ຂ ອ ງ ສ່ິ ງ ທ່ີ ມີ ຊວີ ດິ ອອກເປນັ 4 ກມຸ່ ທປ່ີ ະກອບດວ້ ຍ ສດັ , 4. ສິງ່ ທ່ມີ ີຊວີ ດິ ຫຼື ສ່ງິ ທີ່ຕາຍໄປແລ້ວ ລ້ວນແຕຖ່ ືກສາ້ ງ ພດື ,ເຊອ້ື ຣາແລະແບກັ ທເີ ຣຍໂດຍໄດຮ້ ບັ ຂນ້ຶ ຈາກທາດອງົ ຄະທາດ; ຜຍູ້ ອ່ ຍສະຫາຼ ຍ ແມນ່ ສງ່ິ ການຊວ່ ຍເຫອືຼ . ທມ່ີ ຊີ ວີ ດິ ໜງ່ຶ ທຍ່ີ ອ່ ຍສະຫາຼ ຍທາດອງົ ຄະທາດເຫົ່ຼານ້.ີ 38 ໓໘

ຜຍູ້ ອ່ ຍສະຫາຼ ຍໄດຮ້ ບັ ພະລງັ ງານຈາກສງ່ິ ທມ່ີ ຊີ ວີ ດິ ອນ່ື ຄານ, ສັດັ ລ້ຽ້ ງລູກູ ດ້ວ້ ຍນົົມ, ສັດັ ເຄິ່່�ງບົົກເຄິ່່�ງນ້ໍໍ�າ ຫຼືື� 4 ພວກມນັ ຈະບລໍ ິໂພກພດື ແລະ ສັດ ໂດຍການຍ່ອຍ ແມງໄມ້?້ ສະຫາຼ ຍໃຫ້ກາຍເປນັ ອະນຸພາກນ້ອຍໆ. ຜູ້ຍ່ອຍສະ - ຖ້້າເປັັນພືືດແມ່່ນພືືດປະເພດໃດ?ປະເພດເປັນັ ຕົ້້�ນ, ຫາຼ ຍຈະປຽ່ ນຮບູ ແບບຂອງທາດອງົ ຄະທາດຈາກຊາກ ປະເພດເປັັນເຄືອື , ປະເພດເປັນັ ຟຸ່�່ມ ຫຼືື� ເປັັນຫຍ້້າ? ພດື ຫືຼ ສດັ ໄປສດູ່ ນິ , ນ້າໍ ຫືຼ ອາກາດ. ຜຍູ້ ອ່ ຍສະຫາຼ ຍ - ລັກັ ສະນະຂອງມັັນເປັັນຄືືແນວໃດ? ມບີ ດົ ບາດສາໍ ຄນັ ໃນການໝນູ ວຽນຂອງພະລງັ ງານໃນ 2) ຄູອະທິບາຍວ່າ ນັກຮຽນເຄີຍຮຽນກຽ່ ວກັບສັດປະເພດ ລະບົບນິເວດ ຊງ່ຶ ຜຍູ້ ່ອຍສະຫາຼ ຍປະກອບດ້ວຍເຊື້ອ ຕາ່ ງໆ, ລກັ ສະນະພາຍນອກຂອງມນັ , ການຈດັ ກມຸ່ ຂອງ ຣາ ແລະ ແບກັ ທເີ ຣຍ. ພວມມນັ ມາແລວ້ , ບດົ ຮຽນນແ້ີ ມນ່ ກຽ່ ວກບັ ການຈດັ ຈາໍ ແນກປະເພດຂອງສ່ງິ ທີມ່ ຊີ ີວດິ ຕ່າງໆ. ໂດຍປກົ ະຕແິ ລວ້ ພດື ແລະ ສດັ ທຕ່ີ າຍໄປແລວ້ ຈະຖກື ປະໄວໃ້ ຫຍ້ ອ່ ຍສະຫາຼ ຍໄປຕາມດນິ ອາດຖກື ທບັ ຖມົ ໄວ້ ຫືຼ ຖກື ແນວທາງສາໍ ລບັ ຫອ້ ງຄວບ: ຖາ້ ຄຕູ ອ້ ງໄດສ້ ອນຂນ້ັ ອນ່ື ຖມ້ິ ໄວໃ້ ຫຍ້ ອ່ ຍສະຫາຼ ຍຢເູ່ ທງິ ໜາ້ ດນິ ດງ່ັ ນນ້ັ , ຈງ່ຶ ເຮດັ ໃຫຈ້ ລຸ ນິ ນາໍ ໃຫນ້ ກັ ຮຽນເບງ່ິ ຮບູ ທີ່ມີຄວາມຫາຼ ກຫຼາຍ ແລະ ຂຽນລາຍ ຊຢີ ໃູ່ ນດນິ , ນາໍ້ ແລະ ອາກາດໄດສ້ າໍ ຜດັ ກບັ ສງ່ິ ທຕ່ີ າຍນນ້ັ ແລະ ການຂອງສງ່ິ ທມ່ີ ຊີ ວີ ດິ ແລະ ການຈດັ ຈາໍ ແນກປະເພດເປດັ ກມຸ່ ດາໍ ເນນີ ຂະບວນການຍອ່ ຍສະຫາຼ ຍ. ແບກັ ທເີ ຣຍ ມບີ ດົ ບາດສາໍ ເມອ່ື ຄູສາໍ ເລດັ ການສອນຂນ້ັ ອນ່ື ແລ້ວໃຫກ້ ບັ ຄນື ມາ ຂນັ້ ປ.4 ຄນັ ໃນຂະບວນການຍອ່ ຍສະຫາຼ ຍ ໂດຍສະເພາະຢໃູ່ ນຂນ້ັ ເບອ້ື ງ ແລະ ໃຫ້ນກັ ຮຽນແລກປ່ຽນສິງ່ ທ່ີນກັ ຮຽນໄດຄ້ ນົ້ ຄວາ້ . ຕນ້ົ ເມອ່ື ມຄີ ວາມຊມຸ່ ຫາຼ ຍຂນ້ຶ ແລະ ຂນ້ັ ຕໆ່ໍ ໄປຂອງການຍອ່ ຍ ສະຫາຼ ຍ ເຊອ້ື ຣາຈະເຂາ້ົ ມາມບີ ົດບາດ. ຂັ້້�ນຈັດັ ກິດິ ຈະກໍາໍ ການຮຽນ (15 ນາທີ)ີ IV. ສື່່ກ� ານຮຽນການສອນ 2. ການຈັັດຈໍາໍ ແນກປະເພດສິ່່�ງທີ່່�ມີີຊີວີ ິິດ 1. ຊວ່ົ ໂມງທີ 1: ປມ້ຶ ແບບຮຽນ, ສະຖານທໃ່ີ ດໜງ່ຶ ທໄ່ີ ດກ້ າໍ ນດົ ໄວຢ້ ໃູ່ ນບລໍ ເິ ວນເດນ່ີ ໂຮງຮຽນ ຈດຸ ທ່ີ 1) ຄູຂຽນຄາໍ ວ່າ “ສງິ່ ທີ່ມີຊີວດິ ” ໃສດ່ ້ານເທງິ ຂອງກະດານ ມກີ ານຍອ່ ຍສະຫາຼ ຍເກດີ ຂນ້ຶ ເຊນ່ັ : ບອ່ ນທໝ່ີ ກັ ຈາກນນ້ັ ຄູຂຽນສອງຫົວຂໍ້ ຄື “ສັດ” ແລະ “ພືດ” ໃສ່ດ້ານ ປຍຸ໋ ຊວີ ະພາບໄວ,້ ກອງໃບໄມທ້ ທ່ີ ບັ ຖມົ ກນັ , ອາ ກອ້ ງ. ຫານທເ່ີ ຮາົ ໝກັ ໄວ້ ແລະ ເສດຜກັ ຫືຼ ໝາກໄມ.້ 2. ຊວ່ົ ໂມງທີ 2: ປມ້ຶ ແບບຮຽນ, ຕວົ ຢາ່ ງຂອງເຊອ້ື ຣາ, 2) ຄໃູ ຫ້ນກັ ຮຽນສນົ ທະນາເປນັ ກມຸ່ ຫືຼ ກັບໝຄູ່ ື: ເຫດັ , ເສດອາຫານທຕ່ີ ກົ ໂໝກ. - ພືືດປະເພດຕ່າ່ ງໆມີີຫຍັງັ ແດ່?່ - ສັັດປະເພດຕ່າ່ ງໆມີຫີ ຍັັງແດ່່? V. ກິດິ ຈະກໍາໍ ການຮຽນການສອນ 3) ຄເູ ພີມ່ ໝາຍຊສ່ື ງ່ິ ຕ່າງໆນນ້ັ ເຂາົ້ ໄປໃນແຜນວາດເທງິ ຊົ່່ວ� ໂມງທີີ 1 ກະດານ ແລະ ໃຫນ້ ກັ ຮຽນອາ່ ນໝາຍຊຕ່ື າ່ ງໆໄປພອ້ ມໆ ກັນ. ຂັ້້�ນນໍາໍ ເຂົ້້�າສູ່່ບ� ົົດຮຽນ (5 ນາທີ)ີ ສິ່ງທີ່ມີຊວີ ດິ 1. ລະດົົມສະໝອງ 1) ຄໃູ ຫນ້ ກັ ຮຽນຄດິ ກຽ່ ວກບັ ສງ່ິ ທມ່ີ ຊີ ວີ ດິ ຕາ່ ງໆທນ່ີ ກັ ຮຽນ ພດື ສດັ ມີຢູ່ບາ້ ນ ຫຼື ນກັ ຮຽນເຄຍີ ເຫັນຕາມທາງມາໂຮງຮຽນ: ສດັ ຕນີ ຂໍ້ - ນັກັ ຮຽນໄດ້້ເຫັັນສິ່່�ງທີ່່�ມີຊີ ີີວິິດຫຍັງັ ແດ່່ ຕາມທາງມາ ພດື ບ່ໍມີດອກ ພືດມີດອກ ສດັ ປກີ ໂຮງຮຽນ ຫຼືື� ຢູ່່�ເຮືອື ນ? - ມັນັ ແມ່ນ່ ສິ່່�ງທີ່່�ມີຊີ ີວີ ິດິ ປະເພດໃດ? ເປັນັ ພືດື ຫຼືື� ສັດັ ? ປາ - ຖ້າ້ ເປັນັ ສັດັ ແມ່ນ່ ສັດັ ປະເພດໃດ? ນົກົ , ປາ, ສັດັ ເລືອື ສດັ ເລອື ຄານ ສດັ ເຄິງ່ ບກົ ເຄງ່ິ ນໍ້າ ສດັ ລ້ຽງລູກດວ້ ຍນ້ໍານົມ ໓໙ 39

4) ຄູອະທິບາຍວາ່ ມສີ ່ິງທ່ມີ ຊີ ີວິດຫາຼ ຍໆລາ້ ນຊະນດິ ມີ ສວສ ສະຫງວນລິຂະສິດ - ມັນັ ມີີລັກັ ສະນະຄ້້າຍຄືືຫຍັງັ ? ຄວາມແຕກຕາ່ ງກນັ ໄປ.ຄໃູ ຫນ້ ກັ ຮຽນເບງ່ິ ປມ້ຶ ແບບຮຽນ - ມັນັ ມີີກິ່່�ນຄືືແນວໃດ? - ມັນັ ເປັນັ ສີຫີ ຍັງັ ? 4 ຂ້ທໍ ີ 1 ພອ້ ມທັງອ່ານຂມໍ້ ນູ ຢູກ່ ອ້ ງຮູບ: ສິ່ງທ່ມີ ີຊີວດິ ໃດ - ມັນັ ມີີລົົດຊາດແນວໃດ? ໜງ່ຶ ຄໜື ່ຶງຮູບຮ່າງລັກສະນະສະເພາະຂອງຊວີ ິດ ຊ່ຶງ - ກິນິ ໄດ້ບ້ ໍ່່�? ຖ້້າກິິນໄດ້ຍ້ ້ອ້ ນຫຍັັງ? ຖ້າ້ ກິນິ ບໍ່່�ໄດ້້ຍ້ອ້ ນ ກມຸ່ ນກັ ວທິ ະຍາສາດຈດັ ຈາໍ ແນກປະເພດຂອງສງ່ິ ທມ່ີ ຊີ ີ ວດິ ຕາ່ ງໆອອກເປນັ ກມຸ່ ອງີ ຕາມລກັ ສະນະພາຍນອກ, ຫຍັງັ ? ລກັ ສະນະສະເພາະ, ຄວາມຄ້າຍຄກື ນັ ແລະ ຄວາມ - ແມ່ນ່ ຫຍັງັ ທີ່່�ເປັັນສາເຫດໃຫ້ເ້ ກີີດມີສີ ິ່່�ງນີ້້�? ແຕກຕາ່ ງກນັ . ການຈດັ ຈາໍ ແນກສງ່ິ ທມ່ີ ຊີ ວີ ດິ ຕາ່ ງໆຊວ່ ຍ 2) ໃຫນ້ ັກຮຽນສນົ ທະນາ ແລະ ແລກປຽ່ ນຄວາມຄິດເຫນັ ໃຫພ້ ວກເຮາົ ສກຶ ສາ ແລະ ເຂົ້າໃຈກຽ່ ວກັບຄວາມຫຼາກ ຕາ່ ງໆ ຈາກນນ້ັ ໃຫນ້ ກັ ຮຽນອາສາສະໝກັ ລກຸ ຂນ້ຶ ຕອບ. ຫຼາຍຂອງສ່ງິ ທມ່ີ ຊີ ວີ ດິ . ຄູບອກນັກຮຽນວ່າ ຢູໃ່ ນບດົ ຮຽນນີ້ ພວກເຮາົ ຈະໄດ້ 5) ຄໃູ ຫນ້ ກັ ຮຽນເບ່ງິ ແຜນວາດການຈດັ ຈໍາແນກຂອງສິງ່ ຮຽນກຽ່ ວກບັ ກມຸ່ ຂອງສງ່ິ ທມ່ີ ຊີ ວີ ດິ ອກີ ໜງ່ຶ ກມຸ່ ທເ່ີ ອນ້ີ ວາ່ ທີມ່ ີຊີວິດຢ່ໃູ ນປ້ມຶ ແບບຮຽນ ແລະ ປຽບທຽບກບັ ແຜນ “ເຊອ້ື ຣາ” ວາດທ່ຢີ ູ່ໃນກະດານ ແລວ້ ສນົ ທະນາເປັນກມຸ່ ຕາມຄໍາ 3) ຄໃູ ຫນ້ ກັ ຮຽນເບງ່ິ ຮບູ ຢໃູ່ ນປມ້ຶ ແບບຮຽນຂທ້ໍ ີ 2 ນກັ ຮຽນ ຖາມດງ່ັ ນ້ີ: ຕອ້ ງໄດ້ເບິງ່ ໄປແຕລ່ ະຮບູ ພອ້ ມທັງສົນທະນາໃນກຸມ່ - ແມ່່ນຫຍັງັ ທີ່່�ຄືກື ັນັ ຢູ່່�ສອງແຜນວາດນີ້້�? ຂອງຕນົ ເອງ. - ແມ່ນ່ ຫຍັັງທີ່່�ຕ່າ່ ງກັນັ ? - ນັັກຮຽນເຫັນັ ຫຍັັງແດ່່ຢູ່່�ໃນຮູູບນັ້້�ນ? - ອັນັ ໃດແດ່ທ່ີ່່�ເພີ່່�ມຕື່່�ມເຂົ້້�າໄປໃນແຜນວາດໃນປຶ້້�ມແບບ - ມັັນເອີ້້�ນວ່່າແນວໃດ? ຮຽນ? - ນັັກຮຽນເຫັນັ ມັນັ ໄດ້ຢ້ ູ່່�ໃສ? - ສິ່່�ງນີ້້�ມີີຄວາມໝາຍຄືແື ນວໃດ? - ເປັນັ ຫຍັງັ ມັນັ ຈຶ່່�ງມີີຢູ່່�ບ່່ອນນັ້້�ນ? 6) ຄອູ ະທບິ າຍວາ່ ພວກເຮາົ ຈະໄດສ້ ນົ ທະນາກນັ ກຽ່ ວກບັ - ຍັງັ ມີີຊະນິິດອື່່�ນອີກີ ບໍ່່�? ສອງກຸ່ມໃໝ່ນີ້ ຈາກນັ້ນຄູເພ່ີມໝາຍຊ່ືໃໝສ່ ອງອັນໃສ່ - ມັັນມີສີ ີີ, ຂະໜາດ ແລະ ຮູູບຮ່່າງແນວໃດ? ແຜນວາດຢໃູ່ ນກະດານ “ແບກັ ທເີ ຣຍ” ແລະ “ເຊອ້ື ຣາ”. - ລັກັ ສະນະສະເພາະຂອງມັັນມີີຄືແື ນວໃດ? - ຮູບູ ພາບຕ່າ່ ງໆເຫຼົ່�ານັ້້�ນມີກີ ານເຊື່່�ອມໂຍງກັນັ ຄືແື ນວ ສິງ່ ທ່ມີ ຊີ ວີ ດິ ໃດ? 4) ຄູໃຫນ້ ັກຮຽນອາສາສະໝກັ ລຸກຂ້ນຶ ຕອບ. ແບັກທີເຣຍ ເຊືອ້ ຣາ ພດື ສັດ ສດັ ຕນີ ຂໍ້ ການວັດ ແລະ ປະເມນີ ຜົນ ພືດບໍ່ ພືດ ສດັ ປີກ ຄສູ ັງເກດການຕອບຄາໍ ຖາມຂອງນກັ ຮຽນ ແລະ ໃຫຄ້ າໍ ມດີ ອກ ມດີ ອກ ປາ ແນະນໍາກຽ່ ວກັບລກັ ສະນະຂອງເຊືອ້ ຣາ ທພີ່ ວກເຂົາເຫັນ. ສັດເລອື ຄານ ແນວທາງສາໍ ລບັ ຫອ້ ງຄວບ: ຖ້າຄູຕອ້ ງໄດສ້ ອນຂ້ນັ ອນື່ ນໍາ ໃຫ້ມອບໝາຍນກັ ຮຽນໜ່ຶງຄນົ ຕິດຕາມກວດກາເພອ່ື ນາໍ ສດັ ເຄິ່ງບົກເຄິ່ງນໍ້າ ພາກດິ ຈະກໍາ ເມອ່ື ຄສູ ໍາເລັດການສອນຂ້ນັ ອ່ນື ແລ້ວ ໃຫກ້ ັບ ຄນື ມາ ຂ້ນັ ປ.4 ແລະ ໃຫ້ນກັ ຮຽນແລກປ່ຽນສິງ່ ທີນ່ ກັ ຮຽນໄດ້ ສດັ ລ້ຽງລກູ ດວ້ ຍນໍ້ານົມ ຄ້ົນຄວາ້ . ລກັ ສະນະຂອງເຊືອ້ ຣາ 5) ຄແູ ນະນາໍ ຄາໍ ສບັ “ເຊອ້ື ຣາ” ແລະ ອະທບິ າຍວາ່ ນແ້ີ ມ່ນ 1) ໃຫ້ນັກຮຽນຄິດສ່ິງທີ່ເກີດຂຶ້ນ ຖ້ານັກຮຽນລືມເອາົ ເຂົ້າ ກມຸ່ ຂອງສ່ິງທມີ່ ຊີ ວີ ິດຫັຼກອີກກຸ່ມໜ່ງຶ ແລວ້ ໃຫນ້ ກັ ຮຽນ ອ່ານໄປພອ້ ມໆກນັ ກບັ ຄູ ຂມ້ໍ ູນກ່ຽວກບັ ກຸ່ມເຊອື້ ຣາ ຢູ່ ອອກຈາກຕບິ ເຂາ້ົ ເປນັ ເວລາຫາຼ ຍມ,້ື ໃຫມ້ ຕີ ວົ ຢາ່ ງພອ້ ມ ໃນປຶ້ມແບບຮຽນຂໍທ້ ີ 2. ຖາ້ ເປນັ ໄປໄດ.້ ໃຫຄ້ ກູ ຽມຕວົ ຢາ່ ງພອ້ ມຖາ້ ເປນັ ໄປໄດ.້ - ເກີດີ ຫຍັັງຂຶ້້�ນກັບັ ເຂົ້້�ານັ້້�ນ? ສິງ່ ທີ່ມຊີ ີວິດທ່ຈີ ັດຢໃູ່ ນເຊື້ອຣາລວມມ:ີ ເຫດັ ທ່ສີ າມາດ 40 ໔໐

ກິນໄດ້, ເຫດັ ທມ່ີ ພີ ິດ, ໂໝກ, ແປງ້ ເຫຼົາ້ , ພະຍາດພດື (ໃບເປນັ ການວດັ ແລະ ປະເມນີ ຜົນ 4 ໝຽ້ ງ), ເຫດັ ເທົາທ່ີເກາະຢຕູ່ າມຕ້ນົ ໄມ.້ ເຊື້ອຣາ ບ່ໄໍ ດ້ຮບັ ພະ ຄູສັງເກດນັກຮຽນໃນເວລາສໍາຫຼວດຜູ້ຍ່ອຍສະຫຼາຍ ລງັ ງານຈາກແສງແດດຄກື ບັ ພດື ພວກມນັ ບສ່ໍ າມາດສາ້ ງອາຫານ ແລະ ໃຫກ້ ານຊ່ວຍເຫຼືອແນະນາໍ ເພ່ີມຕ່ມື ຖ້າຈາໍ ເປນັ . ໄດດ້ ວ້ ຍຕົວເອງ ແຕ່ວາ່ ພວກມນັ ໄດ້ຮັບອາຫານຈາກສງິ່ ມຊີ ີ ວິດອື່ນແທນ ເພື່ອດາໍ ລງົ ຊວີ ດິ ຢໄູ່ ດ.້ ເຊື້ອຣາ ຈະມຢີ ທູ່ ກຸ ບ່ອນ ຂັ້້�ນສະຫຼຸຸ�ບ (5 ນາທີ)ີ ທງັ ໃນອາກາດ, ດິນ, ນ້ໍາ, ພວກມນັ ສາມາດຈະເລີນເຕີບ ຄູໃຫນ້ ກັ ຮຽນແຕ່ລະຄນົ ແລກປ່ຽນສ່ງິ ທີນ່ ກັ ຮຽນໄດຮ້ ຽນຮູ້ ໃຫຍໄ່ ດໃ້ ນບ່ອນທີ່ມຄີ ວາມອບົ ອຸນ່ , ປຽກຊມຸ່ ແລະ ມືດ ຊຶ່ງ ເຊ້ືອຣາຄຜື ້ຍູ ່ອຍສະຫຼາຍທສ່ີ ໍາຄນັ . ກ່ຽວກບັ ເຊອ້ື ຣາ ດັ່ງນ:ີ້ - ເຊື້້�ອຣາ ມີຮີ ູບູ ຮ່່າງລັັກສະນະ ແລະ ຂະໜາດແບບ ນກັ ຮຽນທ່ີເວາົ້ ພາສາຊົນເຜົ່າ: ຈະຕອ້ ງໄດຮ້ ັບການຊວ່ ຍ ໃດ? ເຫືອຼ ເພີ່ມຕ່ືມໃນການອະທິບາຍຄໍາສບັ ໃໝ່ “ເຊອ້ື ຣາ”ແລະ - ສາມາດພົົບເຫັນັ ເຊື້້�ອຣາໄດ້ຢ້ ູ່່�ໃສ? ອະທບິ າຍຄາໍ ສບັ ອນ່ື ເພມ່ີ ຕມ່ື ທຊ່ີ ວ່ ຍນກັ ຮຽນໃຫເ້ ຂາ້ົ ໃຈເນອ້ື - ເຊື້້�ອຣາ ມີປີ ະໂຫຍດແນວໃດ? ໃນບົດຮຽນ ເຊັນ່ : ແປ້ງເຫົາ້ຼ , ໂໝກ, ເຫດັ ເທົາທີເ່ ກາະຢ່ຕູ າມ - ເຊື້້�ອຣາ ເປັັນອັັນຕະລາຍແນວໃດ? ຕນົ້ ໄມ.້ ຂັ້້�ນຝຶກຶ ປະຕິບິ ັັດ ແລະ ນໍາໍ ໃຊ້້ (20 ນາທີີ) ຊົ່�່ວໂມງທີີ 2 3. ສໍາໍ ຫຼຼວດຜູ້້�ຍ່່ອຍສະຫຼາຼ ຍນອກຫ້ອ້ ງຮຽນ ຂັ້້�ນນໍໍາເຂົ້້�າສູ່ບ�່ ົົດຮຽນ (5 ນາທີ)ີ 1) ຄນູ ໍາພານັກຮຽນອອກໄປນອກຫອ້ ງຮຽນ, ບອ່ ນທມ່ີ ີ ຄູໃຫນ້ ັກຮຽນຈບັ ຄ່ສູ ນົ ທະນາ. ປຸ໋ຍຊີວະພາບຖກື ໝກັ ຖົມກັນໄວ້, ບ່ອນທີ່ມີເສດໝາກ - ຍັງັ ມີສີ ິ່່�ງທີ່່�ມີຊີ ີວີ ິດິ ໃດແດ່ທ່ ີ່່�ພວກເຮົາົ ບໍ່່�ສາມາດສັງັ ເກດ ໄມ້ ແລະ ເສດຜັກ ຫຼື ໃບໄມທ້ ທ່ີ ັບຖົມກນັ ໂດຍໃຊ້ໄມ້ ເຫັັນດ້ວ້ ຍຕາເປົ່່�າ? ເພອື່ ເຂ່ຍດາ້ ນເທງິ ຂອງເສດຜັກ ຫືຼ ກອງໃບໄມ້ອອກ - ສິ່່�ງຕ່່າງໆທີ່່�ຢູ່່�ອ້້ອມຕົົວເຮົາົ ມີີຫຍັງັ ແດ່່? ແລະ ຈາກນັ້ນເບ່ິງດາ້ ນລມຸ່ ທຕີ່ ດິ ຢ່ໜູ ້າດນິ . - ພວກເຮົົາສາມາດແນມເຫັັນລົົມບໍ່່�? ພວກເຮົົາຮູ້້�ໄດ້້ - ເກີີດມີີຫຍັັງຂຶ້້�ນກັບັ ໃບໄມ້້ ຫຼືື� ສິ່່�ງຕ່່າງໆທີ່່�ນັັກຮຽນ ແນວໃດວ່າ່ ມີລີ ົມົ ຢູ່່�? ເຫັັນໃນຮູບູ ນັ້້�ນ? - ພວກເຮົົາສາມາດແນມເຫັນັ ສຽງບໍ່່�? ພວກເຮົາົ ຮູ້້�ໄດ້້ - ພວກມັັນເປັນັ ຄືືແນວໃດ? ສີຂີ ອງພວກມັນັ , ຄວາມ ແນວໃດວ່່າມັັນມີຢີ ູ່່�? ຊຸ່່�ມຂອງພວກມັນັ ແລະ ກິ່່�ນຂອງພວກມັນັ ? - ມີຫີ ຍັງັ ອີກີ ທີ່່�ນ້ອ້ ຍຫຼຼາຍຈົົນພວກເຮົົາບໍ່່�ສາມາດເບິ່່�ງ - ເປັັນຫຍັັງມັັນຈຶ່່�ງເກີີດຂຶ້້�ນຢູ່່�ບ່່ອນນີ້້�? ເຫັັນໄດ້?້ - ຖ້າ້ ມີເີ ຊື້້�ອຣາຢູ່່�ໃນໃບໄມ້ແ້ ຫ້ງ້ , ດິນິ ທີ່່�ປຽກຊຸ່່�ມ ຫຼືື� ຂອນ - ພວກເຮົາົ ສາມາດເບິ່່�ງເຫັນັ ເຊື້້�ອໂລກບໍ່່�? ພວກເຮົາົ ໄມ້ທ້ ີ່່�ໂດກ, ຈະເກີດີ ຫຍັັງຂຶ້້�ນກັບັ ໃບໄມ້້ ຫຼືື� ຂອນໄມ້້ ສາມາດຮູ້້�ໄດ້້ແນວໃດວ່່າພວກມັນັ ມີີຢູ່່�? ທີ່່�ໂດກນັ້້�ນ. - ເຊື້້�ອຣາມີີບົດົ ບາດຫຍັັງແດ່່ຕໍ່່�ເສດໃບໄມ້້, ຂອນໄມ້້ ຄອູ ະທິບາຍວ່າ ເຖງິ ວ່າສງິ່ ເຫາ່ຼົ ນບ້ີ ່ໍສາມາດເບິ່ງເຫນັ ໄດ້ ທີ່່�ໂດກ ຫຼືື� ຊາກສັດັ ທີ່່�ຕາຍ? ແຕມ່ ຫີ ກັຼ ຖານທສ່ີ ະແດງໃຫເ້ ຮາົ ຮເູ້ ຖງິ ການເຄອ່ື ນໄຫວ ຫືຼ ການ - ເຊື້້�ອຣາມີບີ ົດົ ບາດທີ່່�ສໍາໍ ຄັນັ ມີຫີ ຍັງັ ແດ່ຕ່ ໍ່່�ຕົ້້�ນໄມ້ໃ້ ນບໍໍ ດາໍ ລງົ ຊວີ ດິ ຂອງພວກມນັ ທສ່ີ າມາດເຫນັ ໄດ້ ແລະ ກວດສອບ ລິເິ ວນໃກ້ຄ້ ຽງນັ້້�ນ? ໄດ້. ໃນບດົ ຮຽນພາກນ້ີ ພວກເຮົາຈະໄດ້ຮຽນກ່ຽວກັບສ່ິງທມ່ີ ີ - ເກີດີ ມີຫີ ຍັງັ ຂຶ້້�ນຢູ່່�ໃນສະພາບແວດລ້ອ້ ມບໍລໍ ິເິ ວນນັ້້�ນ ຊວີ ດິ ປະເພດອນ່ື ຊງ່ຶ ປະກອບມສີ ງ່ິ ທມ່ີ ຊີ ວີ ດິ ຕາ່ ງໆທນ່ີ ອ້ ຍຫາຼ ຍ ບ່ອ່ ນທີ່່�ມີີເຊື້້�ອຣາ? ຈົນບ່ໍສາມາດສງັ ເກດດ້ວຍຕາເປົ່າໄດ້ ເອີ້ນວ່າ: ແບັກທເີ ຣຍ. 2) ຄູ ແລະ ນກັ ຮຽນກັບເຂາ້ົ ຫ້ອງຮຽນ. ແນວທາງສາໍ ລບັ ຫອ້ ງຄວບ: ຖາ້ ຄຕູ ອ້ ງໄດສ້ ອນຂນ້ັ ອນ່ື ນາໍ ໃຫນ້ ກັ ຮຽນເຮດັ ກດິ ຈະກາໍ ເປນັ ຄູ່ ເພອ່ື ຂຽນລາຍການຂອງ ສ່ິງທີມ່ ີຊວີ ດິ ຕ່າງໆທຢ່ີ ່ອູ ້ອມຕົວເຮົາ ແຕ່ບ່ສໍ າມາດແນມເຫັນ ໄດ້ ເມ່ືອຄູສໍາເລັດການສອນຂນັ້ ອ່ືນແລ້ວໃຫກ້ ບັ ຄນື ມາ ຂນ້ັ ໔໑ 41

ປ.4 ແລະ ໃຫນ້ ກັ ຮຽນແລກປຽ່ ນສງ່ິ ທນ່ີ ກັ ຮຽນໄດຄ້ ນ້ົ ຄວາ້ . - ເກີດີ ຫຍັງັ ຂຶ້້�ນກັບັ ສັັດຕ່າ່ ງໆ ເມື່່�ອພວກມັນັ ຕາຍໄປ ແລ້້ວ? 4 ຂັ້້�ນຈັັດກິິດຈະກໍໍາການຮຽນ (15 ນາທີ)ີ - ເປັນັ ຫຍັງັ ພວກເຮົົາ ບໍ່່�ເຫັັນຊາກສັັດທັັງຫຼຼາຍທີ່່�ຕາຍ ໄປແລ້ວ້ ຢູ່່�ເທິງິ ໜ້າ້ ດິິນ? 4. ນໍໍາສະເໜີີກ່່ຽວກັບັ ແບັັກທີີເຣຍ - ພວກມັນັ ຫາຍໄປໃສ? 1) ຄໃູ ຫ້ນັກຮຽນສງັ ເກດຮບູ ແລະ ອາ່ ນຂ້ມໍ ູນຢປູ່ ້ມຶ ແບບ - ສັດັ ທີ່່�ຕາຍໄປນັ້້�ນປ່່ຽນສະພາບໄດ້້ແນວໃດ? ຮຽນຂ້ທໍ ີ 3 ກ່ຽວກັບ ແບກັ ທີເຣຍ. - ເກີດີ ຫຍັງັ ຂຶ້້�ນກັບັ ພືດື ທີ່່�ຕາຍໄປແລ້້ວ? ຈຸລນິ ຊີ ຫືຼ ບາງຄງ້ັ ເຮາົ ເອີນ້ ວ່າ ອານາຈັກຂອງໂມເນຣາ. - ພືດື , ສັັດມີລີ ັກັ ສະນະ ແລະ ກິ່່�ນແນວໃດຫຼັັ�ງຈາກທີ່່� ຈຸລິນຊີ ແມນ່ ມີຂະໜາດນອ້ ຍຫຼາຍ ແລະ ບສໍ່ າມາດເບິ່ງເຫນັ ຕາຍໄປ ໃນຂະນະທີ່່�ພວກມັນັ ກໍາໍ ລັງັ ຖືກື ຍ່ອ່ ຍສະຫຼາຼ ຍ? ດວ້ ຍຕາເປາົ່ ຊງ່ຶ ແບກັ ທີເຣຍ ແມ່ນຕວົ ຢ່າງໜງຶ່ ຂອງຈລຸ ນິ ຊີ. - ເຫດການດັ່່�ງກ່າ່ ວເກີດີ ຂຶ້້�ນມາຈາກສາເຫດໃດ? ຍ້ອ້ ນ ແບກັ ທເີ ຣຍ ສາມາດຢູ່ໄດ້ເກືອບທກຸ ສະພາບແວດລ້ອມ ທັງ ຫຍັງັ ? ຮອ້ ນ ແລະ ເຢນັ , ປຽກຊຸ່ມ ແລະ ແຫງ້ . ພວກມັນມີຢ່ທູ ຸກບ່ອນ ແນວທາງສາໍ ລບັ ຫອ້ ງຄວບ: ຖາ້ ຄູຕອ້ ງໄດ້ສອນຂັນ້ ອນື່ ທງັ ໃນອາກາດ, ດິນ, ນ້ໍາ ແລະ ຢພູ່ າຍໃນຂອງສິງ່ ທີມ່ ຊີ ີວິດ ນໍາ ໃຫນ້ ກັ ຮຽນເຮັດກດິ ຈະກໍາເປັນຄູ່ ເພື່ອປະຕບິ ດັ ກດິ ຈະກາໍ ຕາ່ ງໆ. ແບກັ ທີເຣຍ ບ່ໍສາມາດສາ້ ງອາຫານໄດ້ດ້ວຍຕວົ ເອງ ການສົນທະນາ ເມອື່ ຄສູ າໍ ເລັດການສອນຂັ້ນອືນ່ ແລວ້ ໃຫກ້ ັບ ສວສ ສະຫງວນລິຂະສິດ ແບັກທເີ ຣຍຈະໄດ້ອາຫານຈາກພືດ ແລະ ສັດທ່ີຍງັ ມີຊວີ ດິ ຄືນມາ ຂ້ັນ ປ.4 ແລະ ໃຫ້ນັກຮຽນແລກປ່ຽນຄວາມຄດິ ເຫນັ . ແລະ ຕາຍໄປແລວ້ . ແບັກທເີ ຣຍຄຜື ຍູ້ ່ອຍສະຫຼາຍທີສ່ ໍາຄັນ. 2) ຄອູ ະທິບາຍວ່າ ແບກັ ທີເຣຍ ແລະ ເຊືອ້ ຣາ ເຮດັ ໜ້າທ່ີ 2) ໃຫ້ນັກຮຽນສນົ ທະນາພາຍໃນກຸ່ມຕາມຄາໍ ຖາມດງັ່ ຕໍ່ ຂອງຜຍູ້ ອ່ ຍສະຫາຼ ຍຢໃູ່ ນສະພາບແວດລອ້ ມຂອງພວກ ໄປນີ້ ໂດຍການໃຊ້ຂ້ໍມູນຈາກປຶ້ມແບບຮຽນ. ເຮາົ . ຄູອາ່ ນຂ້ມໍ ູນຢໃູ່ ນປ້ມຶ ແບບຮຽນຂ້ໍທີ 4 ແລະ ໃຫ້ - ແບັັກທີເີ ຣຍ ແມ່ນ່ ຫຍັັງ? ນກັ ຮຽນອ່ານຕາມ. - ແບັັກທີີເຣຍ ມີີຢູ່່�ໃສແດ່່? ສິງ່ ທີມ່ ຊີ ວີ ິດ ຫືຼ ສິງ່ ທີ່ຕາຍໄປແລວ້ ລວ້ ນແຕຖ່ ືກສາ້ ງຂນຶ້ - ພວກເຮົາົ ສາມາດເບິ່່�ງເຫັນັ ດ້້ວຍຕາເປົ່່�າບໍ່່�? ຈາກທາດອງົ ຄະທາດ; ຜຍູ້ ອ່ ຍສະຫຼາຍ ແມນ່ ສງ່ິ ທມ່ີ ຊີ ວີ ດິ - ແບັກັ ທີເີ ຣຍ ໃຫ້ປ້ ະໂຫຍດຫຍັງັ ແດ່ຕ່ໍ່່�ສິ່່�ງທີ່່�ມີຊີ ີວີ ິດິ ອື່່�ນ? ໜງ່ຶ ທຍ່ີ ອ່ ຍສະຫາຼ ຍທາດອງົ ຄະທາດເຫາ່ົຼ ນ.້ີ ຜຍູ້ ອ່ ຍສະຫຼາຍ - ແບັກັ ທີເີ ຣຍ ສາມາດໃຫ້ໂ້ ທດຫຍັງັ ແດ່ຕ່ ໍ່່�ສິ່່�ງທີ່່�ມີຊີ ີວີ ິດິ ໄດ້ຮັບພະລງັ ງານຈາກສ່ິງທີມ່ ີຊວີ ດິ ອ່ນື ພວກມນັ ຈະບລໍ ໂິ ພກ ພດື ແລະ ສດັ ໂດຍການຍອ່ ຍສະຫາຼ ຍໃຫກ້ າຍເປນັ ອະນພຸ າກ ອື່່�ນ? ການວັດ ແລະ ປະເມີນຜົນ ນອ້ ຍໆ. ຜຍູ້ ອ່ ຍສະຫາຼ ຍຈະປຽ່ ນຮບູ ແບບຂອງທາດອງົ ຄທາດ ຈາກຊາກພືດ ຫືຼ ສດັ ໄປສດູ່ ນິ , ນໍາ້ ຫືຼ ອາກາດ. ຜູ້ຍ່ອຍສະ ສງັ ເກດການສນົ ທະນາຂອງນກັ ຮຽນ ແລະ ໃຫກ້ ານຊວ່ ຍ ຫຼາຍມີບົດບາດສໍາຄັນໃນການໝູນວຽນຂອງພະລັງງານໃນ ເຫອືຼ ໂດຍການຖາມຄໍາຖາມດງ່ັ ຕ່ໍໄປນ້ີ. ລະບບົ ນເິ ວດ ຊງ່ຶ ຜຍູ້ ອ່ ຍສະຫາຼ ຍປະກອບດວ້ ຍແບກັ ທເີ ຣຍ ແລະ ເຊອ້ື ຣາ. 3) ແຕ່ລະກຸມ່ ລາຍງານການສນົ ທະນາຂອງກຸ່ມ. ໂດຍປກົ ະຕິແລ້ວ ພືດ ແລະ ສັດທຕີ່ າຍໄປແລ້ວຈະຖກື 4) ຄູແລະນັກຮຽນທຸກກຸ່ມແລກປ່ຽນຄໍາຕອບໃສຄ່ າໍ ຖາມ ປະໄວໃ້ ຫຍ້ ອ່ ຍສະຫາຼ ຍໄປຕາມດນິ ອາດຖກື ທບັ ຖມົ ໄວ້ ຫືຼ ຖກື ຖມ້ິ ໄວໃ້ ຫຍ້ ອ່ ຍສະຫາຼ ຍຢເູ່ ທງິ ໜາ້ ດນິ .ດງ່ັ ນນ້ັ ,ຈງ່ຶ ເຮດັ ໃຫຈ້ ລຸ ນິ ຂອງພວກເຂົາຮວ່ ມກັນ. ຊຢີ ໃູ່ ນດນິ , ນາໍ້ ແລະ ອາກາດ ໄດສ້ າໍ ຜດັ ກບັ ສງ່ິ ທຕ່ີ າຍນນ້ັ ແລະ ນໍາສະເໜີກຽ່ ວກບັ ແບັກທີເຣຍ ດໍາເນນີ ຂະບວນການຍ່ອຍສະຫາຼ ຍ. ແບັກທີເຣຍ ມບີ ດົ ບາດ 1) ຄແູ ນະນໍາຄາໍ ວາ່ “ຜູ້ຍອ່ ຍສະຫາຼ ຍ”ແລ້ວອະທບິ າຍວາ່ ສາໍ ຄນັ ໃນຂະບວນການຍອ່ ຍສະຫາຼ ຍ ໂດຍສະເພາະຢໃູ່ ນຂນ້ັ ເບອ້ື ງຕນ້ົ ເມອ່ື ມຄີ ວາມຊມຸ່ ຫາຼ ຍຂນ້ຶ ແລະ ຂນ້ັ ຕໆ່ໍ ໄປຂອງການ ບົດບາດທສີ່ ໍາຄັນຂອງເຊ້ອື ຣາແລະແບກັ ທເີ ຣຍແມ່ນ ຍ່ອຍສະຫາຼ ຍ ເຊອ້ື ຣາຈະເຂົາ້ ມາມບີ ົດບາດ. ເຮດັ ໜ້າທ່ເີ ປັນຜ້ຍູ ່ອຍສະຫາຼ ຍ. ຄໃູ ຫນ້ ກັ ຮຽນທຸກກ່ມຸ ຄ້ນົ ຄດິ ກ່ຽວກບັ ເຂດທມ່ີ ີການໝັກ ຫືຼ ໃບໄມກ້ ອງທບັ 3) ຄູບອກນັກຮຽນວາ່ ນກັ ຮຽນຈະໄດຮ້ ຽນເພ່ີມຕມື່ ກ່ຽວ ຖມົ ກັນ ທ່ີໄດ້ສໍາຫວຼ ດແລ້ວຢູ່ໃນຊົວໂມງທີ 1 ພອ້ ມທັງ ກບັ ຜຍູ້ ່ອຍສະຫຼາຍຕາ່ ງໆຢໃູ່ ນບົດຮຽນຕໍໄ່ ປ. ສົນທະນາກນັ ຕື່ມອກີ . 42 ໔໒

ນກັ ຮຽນທເ່ີ ວາ້ົ ພາສາຊົນເຜົ່າ: ຈະຕອ້ ງໄດຮ້ ບັ ການຊວ່ ຍ 4 ເຫອືຼ ເພມ່ີ ຕມ່ື ໃນການອະທບິ າຍຄາໍ ສບັ ໃໝ່ “ແບກັ ທເີ ຣຍ”, “ຈຸ ລນິ ຊ”ີ ແລະ “ຜຍູ້ ອ່ ຍສະຫາຼ ຍ”. 43 ຂັ້້�ນຝຶກຶ ປະຕິບິ ັດັ ແລະ ນໍາໍ ໃຊ້້ (20 ນາທີີ) 5. ແຕ້້ມແຜນວາດການແຍກປະເພດສິ່່ງ� ທີ່່�ມີຊີ ີວີ ິິດ 1) ຄບູ ອກນກັ ຮຽນວາ່ ນກັ ຮຽນຈະຕອ້ ງແຕມ້ ແຜນວາດຈາກ ກະດານໃສປ່ ຶ້ມຂຽນຂອງນກັ ຮຽນ. 2) ຈາກນນັ້ ນກັ ຮຽນຕອ້ ງປະຕບິ ັດດ່ັງຕ່ໍໄປນີ້: - ຢູ່່�ກ້ອ້ ງຫົົວຂໍ້້� ແບັັກທີເີ ຣຍ ໃຫ້້ຂຽນ 3 ຢ່າ່ ງສະເພາະ ກ່ຽ່ ວກັບັ ແບັັກທີເີ ຣຍ ແລະ ແຕ້ມ້ ຮູບູ ຮ່າ່ ງລັັກສະນະ 3 ຕົວົ ຢ່່າງ ທີ່່�ແຕກຕ່່າງກັັນຂອງພວກມັນັ . - ຢູ່່�ກ້ອ້ ງຄໍາໍ ວ່່າ ເຊື້້�ອຣາ ໃຫ້ຂ້ ຽນ 3 ຢ່າ່ ງສະເພາະກ່ຽ່ ວ ກັບັ ເຊື້້�ອຣາ ແຕ້ມ້ ຮູບູ 3 ຕົວົ ຢ່່າງທີ່່�ແຕກຕ່າ່ ງກັນັ . - ຂຽນຊື່່�ຂອງສັດັ ຢ່່າງໜ້້ອຍ 1 ຊະນິດິ ໃສ່ແ່ ຕ່ລ່ ະຫົວົ ຂໍ້້� ຂອງສັັດເພື່່�ອເປັັນຕົົວຢ່າ່ ງ. - ຂຽນຊື່່�ຂອງພືືດຢ່າ່ ງໜ້້ອຍ 1 ຊະນິິດ ໃສ່ແ່ ຕ່່ລະຫົົວຂໍ້້� ຂອງພືືດເພື່່�ອເປັນັ ຕົົວຢ່່າງ. - ແຕ້້ມຮູບູ ໃສ່່ຕົົວຢ່າ່ ງຂອງສັດັ ແລະ ພືືດເຫຼົ່�ານັ້້�ນ. ການວັດ ແລະ ປະເມນີ ຜົນ ສັງເກດນັກຮຽນໃນຂະນະທີ່ນັກຮຽນຕ່ືມແຜນວາດ ຂອງພວກເຂາົ ໂດຍໃຊເ້ ກນການໃຫຄ້ ະແນນ. ຂັ້້�ນສະຫຼຸຸ�ບ (5 ນາທີີ) 1) ຄໃູ ຫນ້ ກັ ຮຽນ ແຕລ່ ະຄນົ ແລກປຽ່ ນແຜນວາດການແຍກ ປະເພດຂອງສິ່ງທມ່ີ ີຊວີ ິດ. 2) ໃຫ້ນັກຮຽນ ແລກປຽ່ ນຕວົ ຢາ່ ງຕ່າງໆຂອງນກັ ຮຽນສໍາ ລັບແຕກ່ ຸ່ມຂອງສ່ິງທ່ີມຊີ ວີ ດິ . 3) ໃຫນ້ ກັ ຮຽນແລກປຽ່ ນລາຍລະອຽດສະເພາະຂອງແບກັ ທີເຣຍ ແລະ ເຊ້ອື ຣາ. ໔໓

ບົດົ ທີີ 5 ຕ່່ອງໂສ້ອ້ າຫານ, ຕາໜ່່າງອາຫານ ແລະ ການໝູູນວຽນຂອງພະລັັງງານ ເວລາ 2 ຊົ່່�ວໂມງ I. ຈຸດຸ ປະສົງົ ບໍ່ສາມາດລວມເອົາຈໍານວນຂອງຕ່ອງ ໂສ້ຕາ່ ງໆເຂົາ້ ກັນ ເພ່ືອສ້າງເປນັ ຕາໜາ່ ງ ໃຫ້້ນັກັ ຮຽນສາມາດ: 0 ອາຫານ ແລະ ບໍ່ສາມາດອະທິບາຍການ 1. ແຕມ້ , ໝາຍຊ່ື ແລະ ອະທບິ າຍຕອ່ ງໂສອ້ າຫານ ພົວພັນກັນໃນການໝູນວຽນພະລັງງານ ທຄ່ີ ບົ ຖວ້ ນລວມທງັ ບດົ ບາດຂອງຜຍູ້ ອ່ ຍສະຫາຼ ຍ. ຂອງສດັ ຢູ່ໃນທອ້ ງຖນິ່ . 2. ສາ້ ງແຜນວາດຕາໜາ່ ງອາຫານ ໂດຍການເຊອ່ື ມ 5 ຕຕ່ໍ ອ່ ງໂສ້ອາຫານຕ່າງໆເຂາົ້ ກນັ . II. ການວັັດ ແລະ ປະເມີນີ ຜົົນ III. ເນື້້�ອໃນຕົ້້�ນຕໍໍ 1. ສັງເກດຄວາມຖກື ຕອ້ ງໃນການຕອບຄໍາຖາມ 1. ຕ່ອງໂສ້ອາຫານ ສະແດງໃຫ້ເຫນັ ພະລງັ ງານຈາກອາ ແລະ ປະຕິບດັ ກດິ ຈະກາໍ . ຫານທຖ່ີ ືກສົງ່ ຜາ່ ນ ເມອ່ື ສິງ່ ທ່ີມີຊີວດິ ໜ່ຶງກນິ ສງ່ິ ທ່ີມຊີ ີ ວິດອືນ່ . ຕອ່ ງໂສອ້ າຫານ ເລີ່ມຈາກພດື (ຜູ້ຜະລິດ) ທີ່ 2. ນາໍ ໃຊ້ເກນການໃຫຄ້ ະແນນລຸ່ມນ້ີ ເພອື່ ປະເມີນ ສາ້ ງພະລງັ ງານອາຫານຈາກແສງຕາເວນັ ຕໍ່ຈາກນນ້ັ ນັກຮຽນ. ແມ່ນສັດ (ຜບູ້ ລໍ ໂິ ພກ) ທ່ີກນິ ພືດ ແລະ ສັດໂຕອນ່ື ໆທີ່ ສວສ ສະຫງວນລິຂະສິດ ມາກນິ ສັດກິນພືດນ້ັນ. ຄະແນນ ສາ້ ງຕາໜ່າງອາຫານ ໂດຍການເຊອື່ ມຕ່ໍ ຕອ່ ງໂສ້ອາຫານຕາ່ ງໆ 2. ຜລູ້ ່າ ແມ່ນສັດທມີ່ ຊີ ວີ ິດຢູ່ ໂດຍການລາ່ ແລະ ກນິ ສັດ ອນ່ື ເປນັ ອາຫານ. ລວມເອົາຈໍານວນຂອງຕ່ອງໂສ້ອາຫານ 3. ຜູຖ້ ືກລ່າ ແມນ່ ສດັ ທ່ີຖືກລາ່ ແລະ ຖືກສດັ ອ່ນື ກິນ. ທງັ ໝດົ ເຂາ້ົ ກນັ ໄດຢ້ າ່ ງຖກື ຕອ້ ງ ເພອ່ື ສາ້ ງ 4. ຜຍູ້ ອ່ ຍສະຫາຼ ຍຕາ່ ງໆເຊນ່ັ :ແບກັ ທເີ ຣຍ,ເຊອ້ື ຣາ,ຂກ້ີ ະ 3 ແຜນວາດຕາໜາ່ ງອາຫານ ແລະ ສາມາດ ເດອື ນ ແລະ ສດັ ຕນີ ຂອ້ໍ ນ່ື ໆ (ແມງໄມບ້ າງຊະນດິ , ຂກ້ີ ະ ອະທິບາຍການພົວພັນໃນການໝູນວຽນ ເດືອນ ແລະ ຫອຍທາກ) ເປັນຜູ້ສາໍ ເລັດໃນວງົ ຈອນ ຂອງຕອ່ ງໂສອ້ າຫານ ຜຍູ້ ອ່ ຍສະຫາຼ ຍຈະຍອ່ ຍສະຫາຼ ຍ ພະລງັ ງານລະຫວາ່ ງສດັ ຕາ່ ງໆທຢ່ີ ໃູ່ ນທອ້ ງ ຊາກສດັ ແລະ ພດື ທຕ່ີ າຍໄປແລວ້ ແລະ ປຽ່ ນເປນັ ທາດ ອາຫານກບັ ສດູ່ ນິ . ຖນ່ິ ໄດຢ້ າ່ ງຊດັ ເຈນ ແລະ ດວ້ ຍຕນົ ເອງ. 5. ຕາໜາ່ ງອາຫານ ສະແດງໃຫເ້ ຫນັ ການສະໜອງອາຫານ ທງັ ໝົດ ແລະ ການພົວພນັ ກັນໃນການໝູນວຽນພະລັງ ລວມເອົາຈໍານວນຂອງຕ່ອງໂສ້ອາຫານ ງານຂອງສງ່ິ ທມ່ີ ຊີ ວີ ດິ ທກຸ ຊະນດິ ຢໃູ່ ນສະພາບແວດລອ້ ມ ໃດໜງ່ຶ ໂດຍສວ່ ນຫຼາຍສັດຊະນິດຕ່າງໆ ຈະຢໃູ່ ນຕ່ອງ ເຂາ້ົ ກນັ ໄດຈ້ າໍ ນວນໜງ່ຶ ເພອ່ື ສາ້ ງແຜນວາດ ໂສອ້ າຫານຫາຼ ຍກວາ່ ໜງ່ຶ ຕອ່ ງໂສ້ ແລະ ຈະກນິ ອາຫານ ຫາຼ ຍກວາ່ ໜງ່ຶ ປະເພດ. ຕາໜາ່ ງອາຫານ ໄດຖ້ ກື ສາ້ ງຂນ້ຶ 2 ຕາໜາ່ ງອາຫານ ແລະ ສາມາດອະທບິ າຍ ເພອື່ ສະແດງໃຫ້ເຫັນພຶດຕິກໍາການກນິ ຂອງສັດ ແລະ ການພົວພັນໃນການໝູນວຽນພະລັງງານ ການພວົ ພັນຂອງຕອ່ ງໂສ້ອາຫານຕ່າງໆ ຊງ່ຶ ຕ່ອງໂສ້ ອາຫານ ຈະສະແດງໃຫເ້ ຫນັ ພຽງແຕເ່ ສນ້ັ ທາງດຽວຂອງ ໄດ້ບາງຢາ່ ງ ລະຫວ່າງສດັ ຕາ່ ງໆທຢ່ີ ູໃ່ ນ ອາຫານ ແລະ ການໝນູ ວຽນພະລງັ ງານ ສວ່ ນຕາໜາ່ ງ ທ້ອງຖນ່ິ ແລະ ເຮັດດ້ວຍຕົນເອງ. ອາຫານ ຈະສະແດງໃຫ້ເຫັນທຸກເສ້ັນທາງທມີ່ ີຄວາມ ເປັນໄປໄດຂ້ ອງອາຫານ ແລະ ການໝູນວຽນພະລັງ ລວມເອົາຈໍານວນຂອງຕ່ອງໂສ້ອາຫານ ງານທັງໝດົ . ເຂ້ົາກັນໄດ້ 2 ອັນ ເພອື່ ສ້າງແຜນວາດຕາ 1 ໜ່າງອາຫານ ແລະ ສາມາດອະທິບາຍ ການພົວພັນກັນໃນການໝູນວຽນພະລັງ ງານໄດບ້ າງຢາ່ ງ ລະຫວາ່ ສດັ ຈາໍ ນວນ 2-3 ໂຕທຢ່ີ ໃູ່ ນທອ້ ງຖນ່ິ ແລະ ເຮດັ ດວ້ ຍຕນົ ເອງ. 44 ໔໔

IV. ສື່່�ການຮຽນການສອນ ແລະ ໃຫນ້ ັກຮຽນແລກປ່ຽນຕ່ອງໂສ້ອາຫານ. 5 1. ຊວ່ົ ໂມງທີ 1: ປມ້ຶ ແບບຮຽນ, ເຈຍ້ A4 1 ແຜນ່ ຕໍ່ ນັກຮຽນໜ່ງຶ ຄົນ ທີພ່ ບັ ເປນັ ແຜນ່ ສີລ່ ຽ່ ມເພອື່ ໃຊ້ ຂັ້້�ນຈັັດກິິດຈະກໍໍາການຮຽນ (15 ນາທີີ) ແຕມ້ ຕອ່ ງໂສອ້ າຫານ, ເສດເຈຍ້ ເພອ່ື ໃຊແ້ ຕມ້ ລກູ ສອນ, ສດໍ າໍ , ຢາງລບຶ , ມດີ ຕດັ ແລະ ກອ້ ນຫນີ 2. ສົົນທະນາກ່່ຽວກັັບຕ່່ອງໂສ້້ອາຫານ ແລະ ການ ນອ້ ຍໆ ເພອ່ື ໃຊເ້ ຕງັ ເຈຍ້ . ໝູູນວຽນຂອງພະລັງັ ງານ 2. ຊ່ົວໂມງທີ 2: ປ້ຶມແບບຮຽນ, ເຈ້ຍທແ່ີ ຕ້ມຮບູ ທີ່ ສາ້ ງເປນັ ຕອ່ ງໂສອ້ າຫານ, ເຈຍ້ A4 ເພອ່ື ໃຊແ້ ຕມ້ 1) ຄທູ ບົ ທວນຄວາມເຂາ້ົ ໃຈຂອງນກັ ຮຽນ ກຽ່ ວກບັ ຕອ່ ງໂສ້ ລກູ ສອນຕາໜ່າງອາຫານ ແລະ ສັດ, ສໍດໍາ, ອາຫານ ໂດຍການຖາມຄາໍ ຖາມທດົ ສອບ. ຄເູ ລອື ກນກັ ຢາງລບຶ , ມີດຕດັ ແລະ ກ້ອນຫນີ ນອ້ ຍໆ ເພ່ອື ຮຽນເພອ່ື ຕອບເປນັ ບກຸ ຄນົ . ໃຊ້ເຕງັ ເຈ້ຍ. 2) ສວ່ ນນກັ ຮຽນທເ່ີ ຫອືຼ ໃຫຍ້ ກົ ໂປມ້ ຂື ນ້ຶ () ຖາ້ ເຫນັ ດີ V. ກິິດຈະກໍໍາການຮຽນການສອນ ແລະ ເອາົ ໂປມ້ ລື ງົ () ຖາ້ ບເ່ໍ ຫນັ ດ.ີ ຊົ່�່ວໂມງທີີ 1 - ເປັັນຫຍັງັ ຄົນົ ເຮົາົ ແລະ ສັດັ ຈຶ່່�ງຕ້ອ້ ງກິນິ ອາຫານ? (ໃຫ້້ພະລັງັ ງານ). ຂັ້້�ນນໍາໍ ເຂົ້້�າສູ່່ບ� ົດົ ຮຽນ (5 ນາທີ)ີ - ພວກເຮົົາເອີ້້�ນພືດື ວ່່າແນວໃດໃນຕ່ອ່ ງໂສ້ອ້ າຫານ? 1. ຈັັບຄູ່່�ສົົນທະນາ ແລະ ຍ້້ອນຫຍັັງ? (ຜູ້້�ຜະລິິດ). 1) ຄຕູ ງ້ັ ຄາໍ ຖາມ: - ນັັກຮຽນເຄີີຍສັງັ ເກດເຫັນັ ຕັັກແຕນກິິນໃບຫຍ້າ້ ບໍ່່�? - ພືືດໄດ້ຮ້ ັບັ ພະລັງັ ງານມາຈາກໃສ? (ແສງຕາເວັັນ) - ໂຕຫຍັັງຈະກິນິ ຕັັກແຕນຕໍ່່�? - ສັດັ ຕ່່າງໆເດ ເພິ່່�ນເອີ້້�ນວ່າ່ ແນວໃດ ເມື່່�ອຢູ່່�ໃນຕ່ອ່ ງ - ແລ້້ວສັດັ ຊະນິິດໃດຈະມາກິິນສັັດທີ່່�ກິນິ ຕັັກແຕນນັ້້�ນ ອີີກ? ໂສ້ອ້ າຫານ? ແລະ ຍ້ອ້ ນຫຍັງັ ? (ຜູ້້�ບໍລໍ ິິໂພກ). - ພວກເຮົາົ ເອີ້້�ນຂະບວນການນີ້້�ວ່າ່ ຫຍັງັ ? (ຄໍາໍ ແນະນໍາໍ : - ພະລັັງງານໝູນູ ວຽນມາສູ່່�ຄົນົ ຫຼືື� ສັດັ ໄດ້້ແນວໃດ? ຢູ່່� ຂັ້້�ນ ປ.3 ບົົດທີີ 6) 2) ໃຫນ້ ກັ ຮຽນອາສາສະໝກັ 1-2 ຄນົ ຂນ້ຶ ຕອບ. (ຈາກອາຫານທີ່່�ກິິນ). 3) ຄບູ ອກກບັ ນກັ ຮຽນວາ່ ມນ້ື ເ້ີ ຮາົ ຈະຮຽນກຽ່ ວກບັ ຕອ່ ງໂສ້ 3) ຄໃູ ຫນ້ ກັ ຮຽນເບງ່ິ ປມ້ຶ ແບບຮຽນຂທ້ໍ ີ 1 ແລະ ອາ່ ນຂມ້ໍ ນູ ອາຫານ ແລະ ຕາໜາ່ ງອາຫານ. ແນວທາງສາໍ ລບັ ຫອ້ ງຄວບ: ຖາ້ ຄູຕ້ອງໄດ້ສອນຂ້ນັ ອືນ່ ກຽ່ ວກບັ ຕອ່ ງໂສອ້ າຫານ ແລະ ຄາໍ ສບັ “ຜລູ້ າ່ ” ແລະ “ຜູ້ ຖກື ລາ່ ” ໄປພອ້ ມໆກນັ . ນໍາ ໃຫ້ນັກຮຽນເບງິ່ ຮູບທີມ່ ຄີ ວາມຫາຼ ກຫຼາຍຂອງ ເຂດຊນົ ນະ - ຜູ້້�ລ່າ່ ແມ່ນ່ ສັດັ ທີ່່�ລ່າ່ ສັດັ ອື່່�ນ ເພື່່�ອມາເປັນັ ອາຫານ ໂດຍ ບດົ ໃນໂປສະເຕ,ີ ເລືອກສິງ່ ທມ່ີ ີຊວີ ິດ ແລະ ແຕ້ມຕອ່ ງໂສອ້ າ ຫານ ເມອ່ື ຄສູ າໍ ເລດັ ການສອນຂນ້ັ ອນ່ື ແລວ້ ໃຫກ້ ບັ ມາ ຂນ້ັ ປ.4 ການລ່່າ ແລະ ກິນິ ສັັດອື່່�ນເ.ປັນັ ອາຫານ. - ຜູ້້�ຖືກື ລ່າ່ ແມ່ນ່ ສັດັ ທີ່່�ຖືກື ລ່າ່ ແລະ ຖືກື ສັດັ ອື່່�ນກິນິ . ນກັ ຮຽນທ່ີເວາົ້ ພາສາຊົນເຜົ່າ: ຈະຕ້ອງໄດ້ຮັບການຊວ່ ຍ ເຫຼອື ເພ່ມີ ຕມ່ື ໃນການອະທບິ າຍຄໍາສບັ ໃໝ່ “ຜູ້ລາ້ ” ແລະ “ຜູ້ ຖືກລາ່ ”. 4) ຄໃູ ຫນ້ ກັ ຮຽນຫາຼ ຍໆຄນົ ໃຫຍ້ ກົ ຕວົ ຢາ່ ງຕາ່ ງໆຂອງສດັ 2 ປະເພດນ.ີ້ ການວດັ ແລະ ປະເມນີ ຜົນ ຄສູ ັງເກດການສນົ ທະນາຂອງນັກຮຽນ ແລະ ຕອບຄາໍ ຖາມຂອງນກັ ຮຽນ ຖາ້ ນກັ ຮຽນຍງັ ບເ່ໍ ຂາ້ົ ໃຈຄຊູ ວ່ ຍອະທບິ າຍ ຕື່ມອີກ. 5) ຄໃູ ຫນ້ ກັ ຮຽນທວນຄນື ກຽ່ ວກບັ ສງ່ິ ທໄ່ີ ດຮ້ ຽນໃນບດົ ຮຽນ ທຜ່ີ າ່ ນມາກຽ່ ວກບັ ເຊອ້ື ຣາ ແລະ ແບກັ ທເີ ຣຍ ແລະ ບດົ ບາດຂອງພວກມນັ ໃນຮບູ ແບບຂອງຜຍູ້ ອ່ ຍສະຫາຼ ຍ ໔໕ 45