Arts Grade 4

ARTSTeacher's Guide Grade 4



Musika at Sining – Ikaapat na BaitangPatnubay ng GuroUnang Edisyon 2015ISBN: ___________ Paunawa hinggil sa karapatang-sipi. Isinasaad ng Seksiyon 176 ng BatasPambansa Bilang 8293: Hindi maaaring magkaroon ng karapatang-sipi sa anumang akda ngPamahalaan ng Pilipinas. Gayunpaman, kailangan muna ang pahintulot ng pamahalaan otanggapan kung saan ginawa ang isang akda upang magamit sa pagkakakitaan angnasabing akda. Kabilang sa mga maaaring gawin ng nasabing ahensiya o tanggapan ay angpatawan ng bayad na royalty bilang kondisyon. Ang mga akda / materyales ( mga kuwento, seleksiyon, tula, awit, larawan, ngalan ngprodukto o brand names, tatak o trademarks, palabas sa telebisyon, pelikula at iba pa) naginamit sa aklat na ito ay nagtataglay ng karapatang-ari ng mga iyon. Pinagtibay sa isangkasunduan ng Kagawaran ng Edukasyon at Filipinas Copyright Licensing Society (FILCOLS)Inc. na ang FILCOLS ang kumakatawan sa paghiling ng pahintulot sa nagmamay-ari ng mgaakdang hiniram at ginamit dito. Hindi inaangkin ni kinakatawan ng tagapaglathala (publisher)at mga may-akda ang karapatang-aring iyon.DEPED COPYInilathala ng Kagawaran ng EdukasyonKalihim: Br. Armin Luistro FSCPangalawang Kalihim: Dina S. Ocampo, PhDDirektor IV: Marilyn D. Dimaano, EdDDirektor III: Marilette R. Almayda, PhD Mga Bumuo ng Patnubay ng GuroMusika Pangunahing Tagapangasiwa: Maria Blesseda Alfonso Cahapay Consultant: Myrna T. Parakikay Mga Tagasuri Ng Nilalaman: Jocelyn T. Guadalupe, Dolores T. Andres Mga Manunulat: Maria Elena D. Digo, Fe V. Enguero, Ma. Teresa P. Borbor, Amelia M. Ilagan, Josepina D. Villareal, Mary Grace V. Cinco, Josephine Chonie M. Obseñares, Chita E. Mendoza, at Victorina E. Mariano Transcriber: Arthur M. Julian Gumuhit ng Larawan: Hadji Miguelito S. Mendoza, Arthur M. Julian, Jason O. Villena Tagatala: Richilo L. Laceda Naglayout: Mary Grace Ann G. CadisalSining Pangunahing Tagapangasiwa: Marilou Gerero-Vispo Consultant: Charo Defeo-Baquial Mga Tagasuri ng Nilalaman: Juan Gepullano; Rosel Valenzuela Mga Manunulat: Cynthia Montañez; Ma. Teresa Caringal; Adulfo Amit; Benjamin Castro; Emily Maninang; Joan D. Sandoval Mga Tagasuri ng Wika: Paolo-Ven Paculan; Erickson Gutierrez Mga Gumuhit ng Larawan: Michael Villadolid, Jason O. Villena Mga Naglayout: Algievoi Omaña, Oliver S. MagatInilimbag sa Pilipinas ng _________________________Department of Education–Instructional Materials Council Secretariat (DepEd–IMCS)Office Address : 5th Floor Mabini Bldg. DepEd Complex Meralco Avenue, Pasig City Philippines 1600Telefax : (02) 634–1054 or 634–1072E–mail Address : [email protected] ii All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means -electronic or mechanical including photocopying – without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.

DEPED COPY Paunang Salita Ang Patnubay ng Guro na ito sa Musika at Sining ay inihanda upang malinang sa mga mag-aaral ang kanilang mga natatanging kakayahan sa masining na pamamaraan. Hangad ng mga may-akda ng aklat na ito na lubusang mapalaganap sa mga mag-aaral ang kamalayan sa iba’t ibang uri ng sining. Kung kaya’t ang mga gawaing nakapaloob dito ay isinulat sa payak at natural na pamamaraan upang mas maunawaan at mas maging makabuluhan ang pagkatuto sa bawat elemento ng Musika at Sining. Ang mga itinakdang gawain na pawang kawili-wili ay makapagbibigay- laya sa mga mag-aaral na makapag-isip at makalikha ng sariling awitin at tugtugin sa Musika, gayundin ng mga disenyo o visual art sa Sining, na magdudulot ng saya at kaganapan sa bawat aralin. Ang mataas na antas ng pagkatuto sa Musika at Sining, batay sa maraming pagsasaliksik, ay nagpapatunay na magdudulot sa mga mag-aaral upang magkaroon ng:  mapanuri at replektibong pag-iisip;  mas pinahusay na konsentrasyon at mas mahabang attention span;  mas pinahusay na memorya at pagpapanatili ng mga natutuhan; at  mas pinahusay na pakikisalamuha at pakikipag-ugnayan sa kapwa, at kakayahang makapagsagawa ng mga gawain kasama ang iba. Ang makabuluhang paggamit sa aklat na ito ay magsisilbing tulong upang maiangat ang antas ng pagkawili o interes at inspirasyon sa pag-aaral ng Musika at Sining, na makatutulong sa adhikain ng K to 12 Basic Education Program tungo sa paghubog ng kabuuang pagkatao ng isang indibidwal. iii All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means -electronic or mechanical including photocopying – without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.

DEPED COPYSINING Yunit 1 – Pagguhit Aralin 1: Mga Disenyo sa Kultural na Pamayanan sa Luzon ……... 194 Aralin 2: Mga Disenyo sa Kultural na Pamayanan sa Visayas …… 198 Aralin 3 : Mga Disenyo sa Kultural na Pamayanan sa Mindanao…. 201 Aralin 4: Mga Katutubong Disenyo …………………………………... 205 Aralin 5: Mga Katutubong Disenyo sa Kasuotan at Kagamitan …... 208 Aralin 6: Kagawian ng Iba’t Ibang Pamayanang Kultural …………. 213 Aralin 7: Masining na Disenyo ng Pamayanang Kultural …………. 216 Aralin 8: Crayon Resist ng Disenyong Etniko ……………………… 219 vi All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means -electronic or mechanical including photocopying – without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.

DEPED COPY SINING Teacher’s Guide 193 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means -electronic or mechanical including photocopying – without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.

YUNIT 1 : PagguhitAralin Bilang 1 : Mga Disenyo sa Kultural na Pamayanan sa LuzonBUOD NG ARALIN Art Art Art Art History Production Criticism AppreciationAng mga kultural na Nakaguguhit ng Nasusuri Naipagmamalakipamayanan ay may mga disenyo ang gamit ng ang mga disenyokani-kanilang sa basong linya, hugis, ng kultural naipinagmamalaking karton paper kulay, at ang pamayanan ngobra. Ang cups o ano prinsipyong mga taga Luzonkanilang mga mang bagay paulit-ulit sa sa pamamagitandisenyo ay hango sa gamit ang mga mga disenyo. ng pagtangkilikkalikasan o katutubong sa kanilang mgakapaligiran. disenyo. disenyo.DEPED COPYI. LayuninA. Nakikilala ang kahalagahan ng mga kultural na komunidad sa Luzon at ang kanilang pagkakaiba sa pananamit, palamuti sa katawan at paraan ng pamumuhay. (A4EL-Ia)B. Nailalarawan ang iba’t ibang kultural na pamayanan sa Luzon ayon sa uri ng kanilang pananamit, palamuti sa katawan at kaugalian tulad ng Ifugao, Kalinga, at Gaddang. (A4EL-Ia at Ib)C. Nakalilikha ng isang sining na ginagamitan ng mga disenyo ng Luzon. (A4EL-Ia)II. Paksang Aralin: Mga Disenyo sa Kultural na Pamayanan sa LuzonA. Elemento ng Sining : Linya, Kulay, HugisB. Prinsipyo ng Sining : Pag-uulit-ulitC. Kagamitan : basong karton (paper cups) o mga bagay na puwedeng guhitan tulad ng kawayan, tuyong dahon atbp., lapis, krayola o oil pastelD. Sanggunian : Philippine Ethnic Patterns , PDDCP, 2006 Forms and Splendors, Roberto Maranba, Bookmark,1998 194 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means -electronic or mechanical including photocopying – without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.

DEPED COPYIII. Pamamaraan A. Panimulang Gawain 1. Balik-aral Sabihin: Noong kayo ay nasa Ikatlong Baitang napag-aralan ninyo ang iba’t ibang uri ng maskara at putong (headdress) na maaaring gamitin sa isang selebrasyon o pagdiriwang. Magbigay nga ng mga halimbawa nito. 2. Pagganyak (Picture Analysis) Magpakita ng mga larawan ng tela ng Ifugao, Kalinga, at Gaddang. Suriin ang mga larawan. Itanong: Ano anong mga linya, kulay at hugis ang katulad nito sa maskara at putong na maaaring gamitin sa mga selebrasyon at pagdiriwang? B. Panlinang na Gawain 1. Paglalahad Ang mga kultural na pamayanan ay may kani-kanilang ipinagmamalaking obra. Ang kanilang mga disenyo ay hango sa kalikasan o sa kanilang kapaligiran. Ang mga Ifugao ay naninirahan sa hilagang Luzon. Makikita ang mga disenyo sa kanilang mga kasuotan at kagamitan tulad ng araw, kidlat, isda, ahas, butiki, puno, at tao. 195 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means -electronic or mechanical including photocopying – without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.

DEPED COPY Makukulay ang pananamit at palamuti ng mga Kalinga na matatagpuan sa pinakahilagang bahagi ng Luzon. Napakahalaga sa kanila ang mga palamuti sa katawan na nagpapakilala sa kanilang katayuan sa lipunan. Madalas gamitin ng mga Kalinga ang kulay na pula, dilaw, berde, at itim. Ang Gaddang naman sa Nueva Viscaya ay kilala at bantog sa paghahabi ng tela. Ang mga manghahabing Gaddang ay gumagamit ng tradisyunal na hakbang sa paghahabi na may mabusising paglalagay ng mga palamuti gaya ng plastic beads, at bato. Ilan sa kanilang mga produktong ipinagmamalaki ay ang bakwat (belt), aken (skirt) at abag (G-string) na gawa sa mga mamahalin at maliliit na bato. (Sumangguni sa LM, ALAMIN.) Itanong: 1. Ano-anong mga disenyo ang inyong nakita sa larawan? 2. Saan maaaring ihalintulad ang mga disenyong ito? 2. Gawaing Pansining Magpaguhit sa mga bata ng iba’t ibang disenyo ng mga kultural na pamayanan ng Kalinga, Ifugao at Gaddang. Maaari itong ipagawa sa isang basong karton o mga bagay na puwedeng guhitan tulad ng kawayan, tuyong dahon at iba pa gamit ang krayola o oil pastel. (Sumangguni sa LM, GAWIN.) 3. Pagpapalalim sa Pag-unawa 1. Ano-ano ang tatlong kultural na pamayanan sa Luzon ang nabanggit sa ating talakayan? Isa-isahin ang kanilang pagkakatulad? 2. Paano mo ginamit ang iba’t ibang uri ng linya, kulay, at hugis sa paggawa ng mga disenyo? C. Pangwakas na Gawain 1. Paglalahat (Sumangguni sa LM, TANDAAN.) 196 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means -electronic or mechanical including photocopying – without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.

DEPED COPY 2. Repleksyon Itanong: 1. Kung kayo ay naninirahan sa mga kultural na pamayanan ng Luzon, paano ninyo pahahalagahan ang mga katutubong sining o disenyo na mayroon dito? 2. Kaya mo ba itong ipagmalaki? Papaano? IV. Pagtataya (Sumangguni sa LM, SURIIN.) V. Takdang Gawain/Kasunduan Magdala ng sumusunod na kagamitan: 1. Lapis 2. Pastel 3. Bond paper 197 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means -electronic or mechanical including photocopying – without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.

YUNIT t 1 : PagguhitAralin Bilang 2 : Mga Disenyo sa Kultural na Pamayanan sa VisayasBUOD NG ARALIN Art Art Art Art History Production Criticism AppreciationAng mga kultural na Nakaguguhit ng Nasusuri ang Naipagmamalakipamayanan ay may mga disenyo sa gamit ng linya, ang mga disenyokani-kanilang basong karton hugis, kulay, at ng kultural naipinagmamalaking paper cups o ang prinsipyong pamayanan ngobra. Ang kanilang ano mang bagay paulit-ulit sa Visayas samga disenyo ay gamit ang mga mga disenyo. pamamagitanhango sa mga katutubong ng pagtangkilikbagay sa kalikasan disenyo. sa kanilang mgao sa kanilang disenyo.kapaligiran.DEPED COPYI. Layunin A. Nakikilala ang kahalagahan ng mga kultural na pamayanan sa Visayas. (A4EL-Ia) B. Nailalarawan ang iba’t ibang kultural na pamayanan sa Visayas ayon sa uri ng kanilang pananamit, palamuti sa katawan at kaugalian tulad ng Panay-Bukidnon. (A4EL-Ia at Ib) C. Nakalilikha ng isang likhang-sining na ginagamitan ng mga disenyo sa Visayas. (A4EL-Ia)II. Paksang Aralin : Mga Disenyo sa Kultural na Pamayanan sa VisayasA. Elemento ng Sining : Linya, kulay, hugisB. Prinsipyo ng Sining : Pag-uulit-ulitC. Kagamitan : platong karton (paper plate) at iba pang kagamitan na mayroon sa nasabing lugar o rehiyon, lapis, at oil pastelIII. PamamaraanA. Panimulang Gawain1. Balik-aral – Hulaan Mo (Guessing Game) Magpakita ng larawan ng mga disenyo ng pamayanang kulturalsa Luzon. (Huhulaan ito ng mga bata.) 198 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means -electronic or mechanical including photocopying – without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.

Disenyong Gaddang Disenyong Kalinga Disenyong IfugaoItanong:DEPED COPYAno ang napansin ninyo sa mga larawang ito?2. Pagganyak Magpakita ng mga larawan ng mga disenyo ng pamayanangkultural sa Visayas. Itanong: 1. Ano ang napansin ninyo sa mga disenyong ginamit sa larawan? Sa kanilang pananamit at kagamitan? 2. Nagpapakita ba ito ng iba’t ibang hugis, linya, at kulay? 3. Saan natin maaaring ihalintulad ang kanilang mga disenyo? B. Panlinang na Gawain 1. Paglalahad Bago pa man dumating ang mga Kastila sa ating bansa, ang mga pangkat-etniko ay may kaniya-kaniyang katutubong sining o motif na higit nilang napaunlad at napayaman hanggang sa ngayon. Isa sa mga kilalang pangkat mula sa Visayas ay ang mga Panay-Bukidnon. Sila ay naninirahan sa mga bulubunduking lugar ng Lambunao, Iloilo. Kilala rin sila sa madetalyeng paraan ng pagbuburda at tinatawag 199 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means -electronic or mechanical including photocopying – without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.

DEPED COPY nila itong panubok. Ang mga damit na may burda ay ginagamit na kasuotan sa isang pagtatanghal sa Iloilo na tinatawag na Tinubkan fashion show. (Sumangguni sa LM, ALAMIN.) Itanong : 1. Ano ang napansin ninyo sa kanilang mga disenyo? 2. Ano ano ang mga bagay na inyong nakita? Sabihin nga ang mga ito. 2. Gawaing Pansining Sabihin : Ang mga bata ay guguhit ng mga disenyo mula sa kultural na pa- mayanan sa Visayas tulad ng Panay-Bukidnon. Iguguhit ito sa isang platong karton o paper plate gamit ang oil pastel o krayola. (Sumangguni sa LM, GAWIN.) 3. Pagpapalalim sa Pag-unawa Paano ninyo ginamit ang mga linya, hugis, at kulay sa paggawa ng disenyo sa platong karton paper plate? C. Pangwakas na Gawain 1. Paglalahat (Sumangguni sa LM, TANDAAN.) 2. Repleksiyon Paano mo ipagmamalaki ang isang kultural na pamayanan gaya ng inyong sariling lugar? IV. Pagtataya (Sumangguni sa LM, SURIIN.) V. Takdang Gawain/Kasunduan Magdala ng sumusunod na kagamitan: 1. Colored construction paper 2. Cotton buds 3. Chlorine 200 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means -electronic or mechanical including photocopying – without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.

YUNIT 1 : PagguhitAralin Bilang 3 : Mga Disenyo sa Kultural na Pamayanan sa MindanaoBUOD NG ARALIN Art Art Art Art History Production Criticism AppreciationAng mga Nakaguguhit ng Nasusuri ang Naipagmamalakikultural na mga disenyo sa gamit ng linya, ang mga disenyopamayanan ay colored hugis, kulay, at ng kultural namay kani- construction ang prinsipyong pamayanan ngkanilang ipinag- paper gamit ang paulit-ulit sa mga Mindanao samamalaking cotton buds na disenyo. pamamagitanobra. Ang isinawsaw sa ng pagtangkilikkanilang mga chlorine solution ng kanilang mgadisenyo ay bilang pangguhit. disenyo sa damitDEPED COPYhango sa at palamuti samga bagay katawan.sa kalikasano sa kanilangkapaligiran.I. LayuninA. Nakikilala ang kahalagahan ng mga kultural na pamayanan sa Mindanao. (A4EL-Ia)B. Nailalarawan ang iba’t ibang kultural na pamayanan sa Mindanao ayon sa uri ng kanilang pananamit, palamuti sa katawan, at kaugalian tulad ng Maranao, Yakan, at T’boli. (A4EL-Ia at Ib)C. Nakalilikha ng isang likhang-sining na ginagamitan ng mga disenyo ng Mindanao. (A4EL-Ia)II. Paksang Aralin: Mga Disenyo sa Kultural na Pamayanan sa MindanaoA. Elemento ng Sining : Linya, Kulay, HugisB. Prinsipyo ng Sining : Paulit-ulitC. Kagamitan : colored construction paper, cotton buds, chlorine solution 201 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means -electronic or mechanical including photocopying – without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.

III. Pamamaraan A. Panimulang Gawain 1. Balik-aral Magpapakita ng mapa ng Pilipinas. Tukuyin kung saang bahagi ng bansa matatagpuan ang sumusunod na larawan ng mga kagamitan sa pamamagitan ng pagguhit ng linya tungo sa mapa.DEPED COPY Itanong : 1. Ano-ano ang pagkakaiba ng mga disenyo na nakita ninyo sa larawan? Ano ang kanilang pagkakatulad? 2. Bakit mahalaga na malaman natin kung saan matatagpuan sa Pilipinas ang iba’t ibang kultural na pamayanan o pangkat- etniko?2. Pagganyak Magpakita ng larawan ng iba’t ibang katutubong disenyo na gawa ng mga pangkat-etniko sa Mindanao.Yakan Tausug Bagobo 202 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means -electronic or mechanical including photocopying – without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.

DEPED COPY Itanong : 1. Ano ang masasabi ninyo sa mga larawang ipinakita? Maaari bang sabihin ang kanilang pagkakaiba? 2. Ano ano ang mga hugis, linya, at kulay na ginamit ng bawat pangkat-etniko? B. Panlinang na Gawain 1. Paglalahad Ang mga Maranao ay nakatira sa paligid ng Lawa ng Lanao, Lanao del Sur, Lanao del Norte, Lungsod ng Marawi, at Lungsod ng Iligan. Nananatili pa rin ang kanilang tunay na naiibang disenyo at kulay sa kanilang mga gawang ukit, damit, at banig, at sa kanilang mga kagamitang gawa sa tanso. Ang mga T’boli ay matatagpuan sa Cotabato. Gumagawa sila ng tela para sa damit mula sa t’nalak na hinahabi mula sa hibla ng abaka. Nagpapahid sila ng pulut-pukyutan sa mukha, nagsusuot din sila ng maraming hikaw, kwintas, maliliit na kampanilya, at binurdahang damit. Ang mga Yakan ay ang pangunahing pangkat ng mga Muslim sa Basilan. Sila ay kilala sa paglalala, na ginagamitan nila ng mga hala- man at prutas tulad ng pinya at abaka. Gumagamit din sila ng mga dagta ng dahon, ugat at sanga, bilang pangkulay. Sila rin ay nagtitina ng mga hibla na may iba’t ibang kulay at disenyo. Lahat ng mga ga- wang tela ng mga Yakan ay may kakaibang disenyo at kulay tulad ng table runner, placemat, wall décor, at iba pa. (Sumangguni sa LM, ALAMIN.) Itanong : 1. Ano ang napansin ninyo sa mga larawan? 2. May pagkakaiba ba ang kanilang mga disenyo? 2. Gawaing Pansining (Sumangguni sa LM, GAWIN.) Sabihin: Ang mga bata ay guguhit ng iba’t ibang disenyo mula sa mga kultural na pamayanan sa Mindanao. Ito ay gagamitan ng cotton buds na isasawsaw sa chlorine solution at iguguhit sa colored construction paper upang lumabas ang disenyo. 203 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means -electronic or mechanical including photocopying – without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.

DEPED COPY 3. Pagpapalalim sa Pag-unawa 1. Ano-anong mga kultural na pamayanan ang nabanggit sa ating talakayan? 2. Nagamit ba ninyo ang iba’t ibang kulay, hugis, at linya sa in- yong ginawang disenyo? Papaano? C. Pangwakas na Gawain 1. Paglalahat (Sumangguni sa LM, TANDAAN.) 2. Repleksiyon Itanong: Paano ninyo ipagmamalaki at pahahalagahan ang mga disenyo na nakikita natin sa mga kultural na pamayanan? IV. Pagtataya (Sumangguni sa LM, SURIIN.) V. Takdang Gawain/Kasunduan Magdala ng sumusunod na kagamitan: 1. Krayola/Oil Pastel 2. Lapis 3. Oslo paper/bond paper 204 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means -electronic or mechanical including photocopying – without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.

YUNIT 1 : PagguhitAralin Bilang 4 : Mga Katutubong DisenyoBUOD NG ARALIN Art Art Art Art History Production Criticism Appreciation Ang mga katutubong Paglikha Nasusuri Naipagmamalaki disenyo sa kultural na ng mga ang mga ang mga pamayanan ay isang disenyo sa linya, hugis, katutubong mahalagang pamana ng pamamagitan kulay at ang disenyo sa ating lahi na hanggang ng crayon prinsipyong kultural na ngayon ang kanilang mga etching. paulit-ulit sa pamayanang sa disenyo ay tinatangkilik ginawang pamamagitan ng at maaaring iangkop sa likhang- pagsusuot nito makabagong mga disenyo. sining. bilang palamuti sa katawan.I. LayuninDEPED COPYA. Nalalaman ang kahalagahan ng mga katutubong disenyo na nagmula sa mga kultural na pamayanan. (A4EL-Ic)B. Nailalarawan ang mga katutubong disenyo na gawa ng mga pangkat- etniko sa mga kultural na pamayanan. (A4EL-Ic)C. Nakalilikha ng isang disenyo mula sa mga katutubong motif sa pamamagitan ng crayon etching. (A4EL-Ic)II. Paksang Aralin : Mga Katutubong DisenyoA. Elemento ng Sining: Linya, kulay, hugisB. Prinsipyo ng Sining: Paulit-ulitC. Kagamitan : oslo paper/bond paper, lapis, krayola/oil pastelIII. PamamaraanA. Panimulang Gawain1. Balik-aral Sabihin: Napag-aralan na natin ang iba’t ibang disenyo ng mga kultural na pamayanan tulad ng Luzon, Visayas, at Mindanao. Ibigay ang pagkakaibaiba ng kanilang mga disenyo sa kanilang mga kagamitan at pananamit? 205 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means -electronic or mechanical including photocopying – without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.

2. Pagganyak Magpakita ng larawan ng iba’t ibang disenyong etniko. Ipasabi sa mga bata kung anong uri ito ng disenyo at anong pangkat-etniko ang may gawa nito.dibuho ng Kalinga dibuho ng Maranao dibuho ng IfugaoDEPED COPYItanong : Ano ang masasabi ninyo sa mga larawang ito? Sa palagayninyo, saan nagmula o hango ang kanilang mga disenyo?B. Panlinang na Gawain1. Paglalahad Ang mga disenyong etniko ay gawa ng iba’t ibang uri ng pangkat-etniko sa mga kultural na pamayanan sa bansa. Ang kanilang talinoat kasanayan sa paglikha ay naipapakita nila sa paggawa ng mgakagamitang pantahanan, gaya ng palayok, mangkok, at banga samga hinabing tela, kumot, at banig. Magaganda rin ang kanilang mgapalamuti sa katawan tulad ng alahas, kwintas, at hikaw. Ang mgabagay sa kapaligiran at maging sa kalikasan ay ang mga pangunahingpinaggagayahan ng kanilang mga disenyo tulad ng araw, buwan,bituin, dahon, bulaklak, dagat, hayop, at tao.(Sumangguni sa LM, ALAMIN.)2. Gawaing Pansining(Sumangguni sa LM, GAWIN.) 3. Pagpapalalim sa Pag-unawa  Ano-anong mga pangkat-etniko ang gumamit ng mga dibuhong araw, bituin, at tao sa kanilang mga disenyo?  Paano mo ginamit ang mga linya, kulay, at hugis sa paggawa ng iba’t ibang disenyo o dibuho? 206 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means -electronic or mechanical including photocopying – without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.

DEPED COPY C. Pangwakas na Gawain 1. Paglalahat (Sumangguni sa LM, TANDAAN.) 2. Repleksyon Itanong: Paano ninyo ipagmamalaki at pahahalagahan ang mga disenyong etniko na gawa ng mga pangkat-etniko? IV. Pagtataya (Sumangguni sa LM, SURIIN.) V. Takdang Gawain / Kasunduan Magdala ng sumusunod na kagamitan: 1. Mga retaso ng tela, manila paper 2. Oil Pastel 3. Lapis 4. Gunting 5. Krayola 207 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means -electronic or mechanical including photocopying – without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.

YUNIT 1 : Pagguhit : Mga Katutubong Disenyo saAralin Bilang 5 Kasuotan at Kagamitan BUOD NG ARALIN Art Art Art\ Art History Production Criticism AppreciationKilala ang mga Paggawa ng iba’t Nasusuri ang Napahahalagahan gamit ng linya, ang iba’t ibangpangkat-etniko sa ibang disenyo hugis, kulay, at motif na gamit ng ang prinsipyong mga pangkat-pamayanang mula sa Luzon, paulit-ulit sa etniko sa Luzon, mga disenyong Visayas, atkultural sa Visayas, at ginawa. Mindanao saDEPED COPY pamamagitan ngkanilang mga Mindanao gamit paggamit nito sa mga disenyo.katutubong sining ang retaso.tulad ng disenyong kanilang mgakasuotan, atkagamitan nahango sa kalikasano kapaligiran.I. Layunin A. Natutukoy ang pagkakaiba ng mga disenyo na may motif mula sa Luzon, Visayas, at Mindanao. (A4PL-Id) B. Nakaguguhit ng mga disenyo na may motif sa retaso para maging lagayan ng barya. C. Napapahalagahan ang iba’t ibang motif na gamit ng mga pangkat-etniko sa pamamagitan ng paggamit nito sa mga disenyo.II. Paksang AralinA. Elemento ng Sining: linya, kulay, hugisB. Prinsipyo ng Sining: Pag-uulit ng motifC. Kagamitan : mga larawan, retaso, lapis, gunting, karayom, sinulid, at kahit na anong pangkulay; (oil pastel, krayola, colored pen/pencil)D. Sanggunian : Sining sa Araw-araw 5, pp. 102-105 208 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means -electronic or mechanical including photocopying – without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.

III. Pamamaraan A. Panimulang Gawain 1. Balik-aral Magpakita ng mga larawan ng motif na ginagamit sa disenyo ng mga pangkat-etniko sa pamayanang kultural ng bansa. Huhulaan ng mga mag-aaral kung saang lugar ito nagsimula. (Maaaring magbigay ng iba pang halimbawa maliban sa nasa larawan).DEPED COPY a. - - Ifugao - - - Kalinga b. - Panay-Bukidnon c. 2. Pagganyak Magpapakita ng iba’t ibang larawan ng mga kasuotan, kagamitan na gawa ng mga pangkat-etniko mula sa Luzon, Visayas, at Mindanao. Suriin ang mga disenyo na ginamit sa mga larawan. 209 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means -electronic or mechanical including photocopying – without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.

Itanong: Ano-anong mga hugis, linya, at kulay na ginamit sa kanilang mga kasuotan at kagamitan? Paano ito nagkakatulad at nagkakaiba? B. Panlinang na Gawain 1. Paglalahad Likas sa mga Pilipino ang pagkamalikhain at makasining. Ito ay minana pa natin sa ating mga ninuno. Sa ilang salin na ng lahi ay patuloy pa ring nakikita ang mga bagay na makasining na likha ng mga katutubo. Kaakit-akit ang mga disenyong gawa ng ating mga pangkat- etniko. Ang kanilang talino at kasanayan sa paglikha ay naipakikita nila sa paggawa ng mga kagamitang pantahanan, palamuti sa katawan, kasuotan, at iba pa. Makikita ninyo sa sumusunod na mga larawan ang mga halimbawang dibuho ng iba’t ibang pangkat-etniko. Pag-aralan ninyong iguhit ang bawat isa dahil gagamitin natin ito sa paggawa ng ating likhang-sining. Mga dibuhong araw (sun motif) DEPED COPYKalinga Ifugaw Muslim Bagobo Mga dibuhong bituin (star motif) Panay-Bukidnon Bagobo Tagbanua Agta Taong sumasayaw 210 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means -electronic or mechanical including photocopying – without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.

DEPED COPY 2. Gawaing Pansining Ang mga bata ay guguhit ng iba’t ibang disenyo sa retaso mula sa Luzon, Visayas, at Mindanao na maaari nilang gamitin bilang lagayan ng barya (coin purse) o taguan ng mga palamuti (jewelry pouch). (Sumangguni sa LM, Aralin 5.) Tandaan: Ang guro ay magbibigay ng pamantayang pangkaligtasan sa paggamit ng matutulis at matatalim na bagay upang maiwasan ang sakuna habang gumagawa ng likhang-sining. 3. Pagpapalalim sa Pag-unawa 1. Ano-anong mga pangkat-etniko ang nabanggit sa ating talakayan? 2. Anong disenyo mula sa kalikasan o kapaligiran ang inyong ginamit sa paggawa ng obra? Bakit ninyo napili ang disenyo? C. Pangwakas na Gawain 1. Paglalahat Ano ang natutuhan ninyo sa aralin natin ngayon? Maaari ba nating ihalintulad ito sa ating pang araw-araw na gawain? Bakit? 2. Repleksiyon Itanong: 1. Paano mo magagamit ang inyong nalalaman sa pang-araw araw na buhay? 2. Makatutulong ba ang mga ito sayo bilang bata at sa iyong pamilya? Paano? 211 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means -electronic or mechanical including photocopying – without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.

IV. Pagtataya Suriin ang ginawang likhang-sining at bigyan ito ng kaukulang puntos gamit ang rubrik.MGA SUKATAN Higit na Nasunod ang Hindi nasusunod pamantayan nasunod sa pagbuo ng ang ang pamantayan likhang- pamantayan sa pagbuo ng sining sa pagbuo ng likhang- (2) likhang- sining sining (3) (1)DEPED COPY 1. Nakilala ang iba’t ibang disenyo sa mga kagamitan at kasuotan na mayroon sa Luzon, Visayas, at Mindanao. 2. Nakaguguhit ng mga motif sa pagbuo ng disenyo sa retaso. 3. Nakasunod nang tama sa mga hakbang sa paggawa ng likhang- sining. 4. Napapahalagahan ang mga katutubong sining sa pamamagitan ng pagguhit ng disenyo sa lagayan ng barya (coin purse) o lagayan ng palamuti (jewelry pouch).V. Takdang Gawain / Kasunduan Dalhin ang sumusunod na kagamitan-lapis, krayola, gunting, ruler, at lumang karton o (cardboard) 212 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means -electronic or mechanical including photocopying – without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.

YUNIT 1 : Pagguhit Kagawian ng Iba’t IbangAralin Bilang 6 : Pamayanang Kultural BUOD NG ARALIN Art Art Art Art History Production Criticism Appreciation Ang mga pangkat- Nakaguguhit ng Nasusuri ang Napahahalagahan etniko sa bansa disenyong etniko wastong pag- ang mga kagawian ay may iba’t ibang sa bookmark gamit gamit ng linya, ng mga iba’t ibang kagawian sa ang elemento ng hugis , kulay, at pamayanang kanilang sining. disenyo. kultural sa pamayanan. pamamagitan ng Nagpapakita ito paggamit ng ng nakagisnang natapos na obra. kaugalian, wika, at mga paniniwala.DEPED COPYI. Layunin: A. Naibabahagi ang mga kaalaman tungkol sa mga kagawian ng mga iba’t ibang pamayanang kultural. (A4PR-Ie & If) B. Nakaguguhit ng disenyong etniko sa bookmark gamit ang elemento ng sining. (A4PR-Ie & If) C. Napahahalagahan ang mga kagawian ng mga iba’t ibang pamayanang kultural sa pamamagitan ng paggamit ng natapos na obra. (A4PR-Ie)II. Paksang Aralin: A. Elemento ng Sining: linya, hugis, kulay, at disenyo B. Kagamitan: lapis, krayola, gunting, ruler, at lumang karton o cardboard C. Sanggunian: Umawit at Gumuhit Batayang Aklat 4III. Pamamaraan: A. Panimulang Gawain 1. Balik-aral Ano-ano ang mga pananamit at kagamitan ng mga pangkat- etniko na natutuhan sa nakaraang aralin? 2. Pagganyak Magpakita ng ilang larawan ng mga kagamitan ng mga pangkat- etniko. Itanong: 1. Kanino ang mga sinaunang gamit na aking ipinakita? 2. Ano ang masasabi mo sa mga ito? 213 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means -electronic or mechanical including photocopying – without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.

DEPED COPY B. Panlinang na Gawain 1. Paglalahad Sabihin: Ang mga sinaunang kagamitan at kasuotan ng mga pangkat-etniko ay bahagi ng pang-araw araw na buhay sa kanilang pamayanang kultural. Ang mga pamayanang kultural sa ating bansa ay may kakaibang kaugalian na kanilang nakagisnan. Halimbawa ay kapag may namatay na mahal sa buhay, sila ay nag-aalay ng mga pagkain upang hilingin sa diyos ng kamatayan na samahan ang kaluluwa sa pagtawid sa kabilang buhay. Inilalagak ang labi nito sa Manunggul Jar na kakikitaan ng masining at kakaibang disenyo. Naniniwala sila na ang mga nakikita sa kapaligiran tulad ng bundok, mga halaman, mga hayop, at anumang makikita sa kalikasan ay mga sagrado at may espirito kaya madalas ang kanilang pag-aayuno at pag-aalay upang sila ay mapangalagaan laban sa anumang masasamang espirito. Ang kanilang paniniwala ay makikita sa mga masisining na dibuho sa kanilang kasuotan, palamuti sa katawan, at mga kagamitan. Ang pamayanang kultural na ito ay yaman ng ating bansa. Pansinin ang larawan sa ibaba. Ang kanilang kasuotan ay kakikitaan ng mga disenyong etniko na nagtataglay ng mga maninipis at makakapal na linya, mga mapupusyaw na kulay at mga dibuhong kanilang pinagyaman. Sa araling ito ay guguhit tayo ng disenyong etniko gamit ang elemento ng sining na magagamit natin sa pang-araw araw. 2. Gawaing Pansining Ang mga bata ay guguhit ng disenyong-etniko sa lumang karton o cardboard gamit ang elemento ng sining.(Tingnan sa LM GAWIN.) 214 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means -electronic or mechanical including photocopying – without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.

DEPED COPY 3. Pagpapalalim sa Pag-unawa 1. Paano mo ginamit ang linya sa pagguhit ng napiling disenyong- etniko? 2. Ano ang masasabi mo sa mga kulay na ginamit? C. Pangwakas na Gawain 1. Paglalahat 1.Ano-ano ang mga nakagisnang kaugalian ng ating pamayanang kultural? 2. Nakikita pa rin ba ang mga kaugaliang ito sa kasalukuyang panahon sa inyong lugar? 3. Ano ano ang mga kaalaman tungkol sa mga kagawian ng iba’t ibang pamayanang kultural? Paano mo magagamit ang mga ito sa ating pang-araw araw na gawain? 2. Repleksyon Itanong: Sa paanong paraan natin mapahahalagahan ang iba’t ibang pa- mayanang kultural? IV. Pagtataya (Pagsagot sa Rubriks sa LM SURIIN.) V. Takdang Gawain / Kasunduan 1. Magdala ng recycled papers tulad ng lumang kalendaryo o anu mang papel. 2. Dalhin ang kagamitan sa pagguhit. 215 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means -electronic or mechanical including photocopying – without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.

YUNIT 1 : PAGGUHIT Masining na Disenyo ngAralin Bilang 7 : Pamayanang Kultural BUOD NG ARALIN Art Art Art Art History Production Criticism Appreciation Ang disenyo sa Pagguhit ng Napaghahambing Napaha- mga kagamitan masining na ang pagkakatulad halagahan ng mga nasa disenyo ng at kaibahan ang masining pamayanang pamayanang ng ginamit na na disenyo ng kultural ay may kultural sa elemento ng pamayanang kakaibang istilo at recycled sining sa disenyo kultural sa tunay na yaman papers o ng pamayanang kasalukuyang ng lahi na makikita anumang kultural sa disenyo. hanggang sa papel. kasalukuyang kasalukuyang disenyo. panahon.DEPED COPYI. Layunin: A. Naisasalin ang mga kaalaman sa masining na disenyo ng pamayanang kultural sa pagbuo ng kasalukuyang disenyo. (A4PR-If-Ig) B. Naiguguhit ang mga masining na disenyo sa recycled papers o anumang papel. (A4PR-If) C. Napahahalagahan ang mga masining na disenyo ng pamayanang kultural sa pamamagitan ng paglapat nito sa kasalukuyang disenyo. (A4PR-If)II. Paksang Aralin: A. Elemento ng Sining: Linya, hugis, kulay, at disenyo B. Kagamitan: recycled papers tulad ng lumang kalendaryo o anumang papel, lapis, ruler, at krayola C. Sanggunian: Umawit at Gumuhit Batayang AklatIII. Pamamaraan: A. Panimulang Gawain 1. Balik-aral Ano-ano ang ginamit mong mga elemento ng sining sa ginawa mong bookmark sa nakaraang aralin? 2. Pagganyak Magpakita ng larawan ng mga kagawian ng mga iba’t ibang pa- mayanang kultural na natutuhan sa nakaraang aralin at ipapansin ang mga disenyo sa kanilang kasuotan. 216 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means -electronic or mechanical including photocopying – without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.

DEPED COPY Itanong: 1. May disenyo ba ang kanilang kasuotan? 2. Anong masasabi mo sa kanilang mga disenyo? B. Panlinang na Gawain 1. Paglalahad Sabihin: Ang mga masining na disenyo ng mga pamayanang kultural ay isa sa mga pamana ng sining sa ating bansa na bahagi ng ating kultura. Ang mga disenyo noong unang panahon ay ginawang basehan din upang makagawa ng disenyo ngayon. Ipinakita ng iba’t ibang disenyo na halos magkakatulad ang paggamit ng dibuho, kulay at linya ng disenyo ng pamayanang kultural sa disenyo ng makabagong panahon.Ang katangiang pagkamalikhain ay hindi nawala bagkus ay lalo pang pinagyaman para sa lalo pang ikagaganda ng mga disenyong atin nang nakagisnan. Hindi lamang sa mga kasuotan at mga kagamitan makikita ang mga disenyo. Makikita din ito sa mga gamit sa bahay, mga pang dekorasyon, at mga palamuti sa katawan. Masining na Disenyo ng Pamayanang Kultural Masining na Kasalukuyang Disenyo Sa araling ito ay guguhit kayo ng mga masining na disenyo ng pamayanang kultural sa kasalukuyang disenyo sa recycled papers o anumang papel. 217 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means -electronic or mechanical including photocopying – without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.

Itanong:1. Ano-ano ang mga elemento ng sining ang makikita sa mga disenyo noon at ngayon?2. Makikita ba ang mga disenyong mula sa pamayanang kultural sa mga kasalukuyang disenyo? Magbigay ng halimbawa.3. Dapat bang ipagmalaki natin ang mga disenyong nagmula pa sa pamayanang kultural? Bakit?2. Gawaing Pansining Sabihin: Ang pantakip sa notbuk na may disenyo ay nagpapadagdag pang kagandahan nito. Ito rin ay magsisilbing proteksiyon. Isang paraanna maipakita natin ang pagmamalaki at pagpapahalaga sa masiningna disenyo ng pamayanang kultural ay gamitin ito sa pagdidisenyo ngating mga kagamitan. Magpagawa sa mga bata ng sariling makabagong disenyo gamitang elemento ng sining.(Tingnan sa LM GAWIN.)DEPED COPY3. Pagpapalalim sa Pag-unawa 1. Masaya ka ba sa kinalabasan ng iyong disenyo? Bakit? 2. Ano ang naging inspirasyon mo sa paggawa ng sariling disenyo? 3. Sa papaanong paraan mo ginamit ang mga linya at kulay sa pagguhit ng sariling disenyo?C. Pangwakas na Gawain 1. Paglalahat Ano-ano ang mga kaalaman tungkol sa masining na disenyo ng pamayanang kultural? Paano mo magagamit ang mga ito sa pang- araw-araw na gawain? 2. Repleksyon Itanong: 1. Paano mo mapahahalagahan ang masining na disenyo? 2. Dapat bang ipagmalaki ang ating mga disenyo? 3. Naging kawili-wili ba sa paningin ang disenyong nalikha mo?IV. Pagtataya (Pagsagot sa rubriks sa LM SURIIN.)V. Takdang Gawain / KasunduanDalhin ang sumusunod: 4. watercolor 5. craft paper 1. Lapis 2. krayola3. brush ¼ cartolina o 6. plastic coverrecycled cardboard 218 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means -electronic or mechanical including photocopying – without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.

YUNIT 1 : Pagguhit : Crayon Resist ng Disenyong EtnikoAralin Bilang 8 BUOD NG ARALIN Art Art Art Art History Production Criticism AppreciationAng mga Paggawa Naipamamalas Napahahalagahanmakabuluhang ng ang wastong anglikhang-sining ng ating placemat paraan sa disenyong etnikomga ninuno ay gamit ang paggawa ng sa natapos namababakas pa rin disenyong disenyong proyekto sasa mga disenyo ng etniko etniko gamit pamamagitankagamitan na gamit ang ang paraang ng paggamit ngnakikita pa rin natin paraang crayon resist. natapos na obra.sa kasalukuyang crayonpanahon. resist.DEPED COPYI. Layunin: A. Nagagamit ang crayon resist technique sa pagpapakita ng disenyong etniko o patterns. (A4PR-Ih) B. Nakagagawa ng pinoy placemat gamit ang disenyong etniko. (A4PR-Ih) C. Napahahalagahan ang disenyong etniko sa paggamit ng natapos na proyekto. (A4PR-Ih)II. Paksang Aralin:A. Elemento ng Sining: linya, hugis, kulay, at disenyoB. Kagamitan : lapis, krayola, brush, ¼ cartolina o recycled cardboard, watercolor, craft paper, at plastic coverC. Sanggunian : Musika, Sining at Edukasyong Pangkatawan 5III. Pamamaraan: A. Panimulang Gawain 1. Balik-aral Magpakita ng larawan ng mga disenyo sa mga kasuotan ng mga pangkat-etniko at ipasagot kung kaninong pangkat-etniko ito nagmula. 2. Pagganyak Sabihin: Ang mga disenyong etniko o pattern na pagaralan na ay maaaring gamitin sa paggawa ng isang obra. May iba’t ibang paraan din sa paggawa gamit ng krayola. Isa ang crayon resist na maaaring gamitin sa pagbuo ng obra. 219 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means -electronic or mechanical including photocopying – without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.

DEPED COPY Alam mo ba na may mga bagay na hindi maaaring maghalo tulad ng langis at tubig? Ang kaisipang ito ay mapatutunayan sa sining na crayon resist na ang ibig sabihin ay “naiiwasan ng krayola na matakpan ng watercolor”. Dahilan sa katangian ng krayola na malangis at madulas ay hindi ito maaaring matakpan ng watercolor na matubig. B. Panlinang na Gawain 1. Paglalahad Sabihin: Ang mga pangkat-etniko ay may paraan sa kanilang pamumuhay na nagpapakita ng pagiging masining. Makikita sa mga kagamitan at mga palamuti ang iba’t ibang disenyo na kanilang pinagyaman. Ito ay makikita pa rin sa kasalukuyang panahon. Ang pagpapahalaga sa kanilang iniambag sa mundo ng sining ay tunay na yaman ng ating bansa. Isa sa mga paraan upang maipakita ang pagpapahalaga ay ang paggamit ng kanilang disenyo sa iba’t ibang obra. Sa araling ito ay gagawa tayo ng obra gamit ang disenyong etniko o pattern sa paraang crayon resist. 2. Gawaing Pansining Basahin at sundin ang Hakbang sa Paggawa ng Placemat (Tignan sa LM GAWIN.) 3. Pagpapalalim sa Pagkaunawa Itanong: 1. Masaya ka ba sa natapos mong gawain? Bakit? 2. Ano ang masasabi mo sa iyong natapos na obra? C. Pangwakas na Gawain 1. Paglalahat Bilang isang mag-aaral, mahalaga ba na gamitin ang disenyong- etniko sa paggawa ng obra? Bakit? 2. Repleksiyon Itanong: 1. Paano mo maipapakita ang kahalagahan ng sining sa gi- nawang obra? IV. Pagtataya (Pagsagot sa rubriks sa LM SURIIN.) V. Takdang Gawain / Kasunduan Handa ang lahat ng mga natapos na sining para sa gagawing pagtatanghal ng mga likhang-sining. 220 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means -electronic or mechanical including photocopying – without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.

LAGUMANG PAGSUBOK SA UNANG YUNITPanuto : Basahin at unawain ang sumusunod na mga tanong. Isulat ang titikng tamang sagot sa sagutang papel.1. Sila ay kilala sa kanilang katapangan sa pakikidigma. Hindi sila kailanmanumuurong sa anumang labanan sapagkat para sa kanila, ang karuwagan aybatik sa karangalan ng pamilya.A. Badjao C. SubanenB. Tausug D. Cuyunon2. Nananatili pa rin ang kanilang tunay at naiibang disenyo at kulay sa kanilangmga gawang ukit, damit, banig, at sa kanilang mga kagamitang gawa satanso.DEPED COPYA. Maranao C. YakanB. T’boli D. Bagobo3. Sila ay gumagawa ng tela para sa mga damit mula sa t’nalak na hinahabimula sa mga hibla ng abaka.A. Yakan C. T’boliB. Tausug D. Maranao4. Sila ay kilala sa sining ng paglalala. Gumagamit sila ng mga hibla ng pinyaat abaka bilang pangunahing materyales.A. Maranao C. TausugB. T’boli D. Yakan5. Ito ay ang paggawa ng iba’t ibang disenyo na hango sa kalikasan okapaligiran. Anong uri ng disenyo ito?A. Pagpipinta C. Katutubong disenyoB. Paglilimbag D. Pag-uukit6. Alin sa mga larawang ito ang disenyo ng mga dahon ng Ifugao?A. B. C. D.7. Alin sa mga larawang ito ang nagpapakita ng disenyo ng araw ng tagaKalinga?A. B. C. D. 221 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means -electronic or mechanical including photocopying – without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.

8. Saan naninirahan ang mga pangkat-etniko ng Maranao?A. Lanao del Sur C. BasilanB. Cotabato D. Zamboanga9. Ang mga T’boli naman ay naninirahan sa_______________?A. Basilan C. LuzonB. Cotabato D. Visayas10. Ang mga pangkat-etnikong Gaddang ay naninirahan sa _________?A. Visayas C. SuluB. Luzon D. Nueva Viscaya11. Sila ay kilalala sa kanilang tradisyunal na paraan ng paglalala, ilan saDEPED COPYkanilang mga gawa ay ang abag (g-string), bakwat (belt), at aken (skirt).A. Gaddang C. YakanB. T’boli D. Maranao12. Mahilig sila sa paggawa ng mga palamuti na yari sa bato, salamin at shellMahilig din sila sa mga kulay na maroon, puti at dilaw sa kanilang mgadisenyo.A. Maranao C. KalingaB. Gaddang D. T’boli13. Ang pangkat-etnikong ito ay kilalala at bantog sa madetalyeng paraan ngpagbuburda at tinatawag nila itong panubok.A. Panay-Bukidnon C. KalingaB. T’boli D. Gaddang14. Saan naninirahan ang mga pangkat-etniko ng Panay-Bukidnon?A. Lanao del Sur C. CotabatoB. Capiz-Lambunao D.Basilan15. Ano ang tawag sa mga taong gumagawa ng mga disenyo sa mga kagamitanat kasuotan ng mga pangkat-etniko?A. mga katutubo C. mga ninunoB. pangkat-etniko D. mga dalubhasa16. Anong elemento ng sining ang ipinapakita sa larawang ito?A. kulay, hugis, linya C. hugis, kulay, testura (texture)B. hugis, espasyo, porma D. linya, kulay, testura (texture) 222 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means -electronic or mechanical including photocopying – without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.

17. Anong prinsipyo ng sining ang ipinapakita sa larawang ito?A. Ritmo C. BalanseB. Paulit-ulit D. Contrast18. Anong pangkat-etniko ang nagmamay-ari ng ganitong disenyo?DEPED COPYA. T’boli C. TausugB. Yakan D. Maranao19. Paano natin pahahalagahan ang mga katutubong disenyo na gawa ng ating mga ninuno? A. Ilagay sa isang museo ang mga kagamitan o kasuotan na gawa ng ating mga katutubo. B. Itapon na lamang ito sa basurahan. C. Ipagbili ang mga bagay na ito. D. Itago na lamang ang mga ito para walang makinabang.20. Pagkatapos gumawa ng isang likhang sining, ano ang maaaring gawin sa mga kagamitang ginamit? A. Hayaan na lamang ito sa mesang pinaggawaan. B. Iligpit ng maayos at ilagay sa tamang lalagyan ang mga kagamitang ginamit. C. Itapon sa basurahan kahit puwede pang pakinabangan ito. D. Ikalat sa loob ng silid ang mga kagamitang ginamit. Hayaan na lamang ang guro ang magligpit nito.21. Sino sa sumusunod ang hindi pangkat-etniko ng Pili[pinas? A. Tiboli C. Gaddang B. Yakan D. Hapon22. Ang mga motif ng ______.A. bituin C. langitB. araw D. lupa 223 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means -electronic or mechanical including photocopying – without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.

23. Sa paggawa ng obrang coin pouch ay gumamit ng kapirasong tela o ____. A. kurtina C. retaso B. kumot D. banig24. Alin sa sumusunod na disenyo ang motif na sumasayaw na tao? A. C. B. D.DEPED COPY25. Makikita ang mga ___________sa mga tela o kasuotan, kumot, punda ng unan, banga o gusi, at mga palamuti. A. disenyo C. ritmo B. kuwento D. alpabeto26. Ang mga sinaunang kagamitan at kasuotan ng mga pangkat-etniko aybahagi ng pang-araw araw na buhay sa kanilang ______________.A. pamayanang kultural C. modernong pamayananB. panahon noon D. pamayanan ngayon27. Inilalagak ang labi ng sinaunang namatay na pangkat-etniko sa _______ na may masining at kakaibang disenyo. A. Manunggul Jar C. kuweba B. banig D. bangin28. Ang sumusunod ay pinaniniwalaang may espirito ng mga pamayanang kultural maliban sa isa. A. halaman C. bundok B. hayop D. papel29. Ang paniniwala ng mga pangkat-etniko sa pag-aayuno ay para maprotektahan sila laban sa ________________ espirito. A. masama C. malaki B. mabuti D. matalino30. Makikita sa sumusunod ang mga disenyong etniko maliban sa isa. A. kasuotan C. palamuti B. pagkain D. kagamitan31. Ang mga ________________________ ng mga pamayanang kultural ayisa sa mga pamana ng sining sa ating bansa A. kaguluhan B. hindi pagkakaunawaan C. masining na disenyo D. magulong disenyo 224 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means -electronic or mechanical including photocopying – without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.

32. Alin sa sumusunod ang hindi masining na disenyo ng pamayanang kultural? A. B. C. D.DEPED COPY33. Ang masining na disenyo ng pamayanang kultural sa makabagong disenyosa kasalukuyang panahon ay may elemento ng sining na___________.A. dilim C. liwanagB. tuldok D. linya34. Alin sa sumusunod ang hindi makabagong disenyo? A. B.C. D.35. Ang recycled papers ay mga papel na ___________ na.A. sinunog C. hinatiB. ginamit D. ibinato36. Ito ay isang paraan ng sining na hindi maaaring haluan ng tubig dahilan sakatangian ng krayola na malangis at madulas.A. crayon resist C. printmakingB. crayon etching D. doodling37. Sa paggawa ng likhang-sining makikita ang iba’t ibang________sa isangobra.A. elemento C. kilosB. kasabihan D. awit 225 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means -electronic or mechanical including photocopying – without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.

38. Alin sa sumusunod na obra ang ginamitan ng paraang crayon resist?A. Takip ng Notbuk C. Pinoy BookmarkB. Placemat D. pamaypay39. Dapat _____________ ang mga naiambag sa sining ng mga pangkat-etniko.A. itapon C. pahalagahanB. isawalang bahala D. isantabi40. Tunay na maipagmamalaki ang mga disenyo na nagmula sa ating pangkat-etniko.A. Oo C. MaaariDEPED COPYB. Hindi D. Walang komentoSUSI NG SAGOT: 1. B 21. D 2. A 22. B 3. C 23. C 4. D 24. A 5. C 25. A 6. B 26. A 7. A 27. A 8. A 28. D 9. B 29. A 10. D 30. B 11. A 31. C 12. C 32. C 13. A 33. D 14. B 34. A 15. A 35. B 16. A 36. A 17. B 37. A 18. C 38. B 19. A 39. C 20. B 40. A 226 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means -electronic or mechanical including photocopying – without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.

RepublicDEPEDof the Philippines Department of Education DepEd Complex, Meralco Avenue Pasig City K to 12 CurriculumCOPGuideY ART (Grade 4) December 2013 xxv All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means -electronic or mechanical including photocopying – without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.

xxvi K to 12 BASIC EDUCATION CURRICULUM All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means - CONCEPTUAL FRAMEWORKelectronic or mechanical including photocopying – without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015. DBoth the Music and the Arts curricula focus on the learner as recipient of the knowledge, skills, and values necessary for ar tistic expression and cultural literacy. The design of the curricula is student-centered, based on spiral progression of processes, concepts and skills and grounded in performance- Ebased learning. Thus, the learner is empowered, through active involvement and participation, to effectively correlate music and art to the development of his/her own cultural identity and the expansion of his/her vision of the world. PAs Music and Arts are performance-based disciplines, effective learning occurs through active experience, participation, and performance, creative expression, aesthetic valuation, critical response, and interpretation. The skills that are developed include reading/analyzing, listening/observing, performing, E(singing, using musical instruments, movement, acting, and playing, using different art materials, techniques and processes, responding, composing, and creating. (See Figure 1 and Figure 2) DThe philosophical foundations upon which standards and competencies are based include: A Process of Education by Jerome Bruner, Performance-Based Learning by Cleve Miller, Aesthetic Education by Bennett Reimer, Multiple Intelligences by Howard Gardner, A Structure for Music Education by Ronald Thomas, Gongs and Bamboo by Jose Maceda, Compendium on the Humanities: Musical Arts produced by the National Research Council of the Philippines, Cultural Dictionary for Filipinos by Thelma Kintanar and Associates, Creative and Mental Growth by Viktor Lowenfeld and W. Lambert Brittain, Discipline-Based COPYArt Education by Elliot Eisner, Encyclopedia of Philippine Arts and Tuklas Sining, bothproduced by the Cultural Center of the Philippines.

xxvii K to 12 BASIC EDUCATION CURRICULUM All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means - PHILOSOPHY AND RATIONALE FOR ARTSelectronic or mechanical including photocopying – without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015. DThe Arts has been present since the beginning of civilization as it is an essential means for man to live and communicate with others. It has been used to enhance man’s life and surroundings, to express his thoughts, dreams, and spiritual beliefs, and to share his own and his community’s aspirations, Ecelebrations, and events. Arts records, reflects, and rearranges man’s life and existence. PThe Arts is a visualization of a people’s history and uniqueness, a reflection of their creativity and accomplishments, and a visible expression of their distinct way of thinking, communicating, reasoning, and worshiping. It is expressed in a unique symbol system that is visual, kinetic and tactile. Howard Gardner, an educator and psychologist, affirms that the arts develop the child’s “SPATIAL, INTRAPERSONAL, LINGUISTIC AND KINESTHETIC INTELLIGENCES” for the Arts develop a distinct way of seeing, thinking, communicating, and creating in a person. Furthermore, Art develops and increases a person’s ability to apply Ecreative and new solutions, for new problems in our world. Schools, therefore, need to develop the multiple intelligences of a student through the arts. The K- D12 Arts Curriculum seeks to address these needs of our students for the 21st Century. The 21st Century is a different world: it is highly visual, with a proliferation of images seen not only in static media like magazines, books, paintings and posters. Now images are kinetic and accessible in various media like television, outdoor advertisements, movies, cell phones, and new technologies like iPads, iPods, DVD players, personal computers, and tablets. Artists create, upload and share via the Internet, images, sounds, texts, films, videos, pictures, artworks and Cdesigns. These are readily available and interactive, involving the viewer to react, comment and utilize these visuals through the Internet. Teaching Art to students is one way for them to process and interpret the barrage of images and sounds, in a critical and intelligent manner. The focus of the K-12 Art curriculum is PHILIPPINE ART, CULTURE and HERITAGE, appreciating the diversity of our local artists, our arts, crafts, and Oindigenous materials to strengthen the student’s identity of being Filipino, before he/she is introduced to the art of other countries. The modules guide educators and provide our students with art experiences, concepts, and processes that are presented in a SPIRAL PROGRESSION of difficulty and depth from Kindergarten to Grade 12. PThe approach is CHILD-CENTERED and HANDS-ON in creating art using locally available materials. It develops the student’s imagination and individual Yexpression, and his/her CRITICAL THINKING SKILLS through inquiry into the aesthetic qualities of his work, the work of others and of artists from the Philippines and other parts of the world. It culminates in connecting art to other subject areas and provides exposure and apprenticeship to professionals in various art-related fields so the student can discover and consider the different career opportunities in the arts.

KDEPto 12EBASICDEDUCATIONCCURRICULUMOPY Figure 1. The Curriculum Framework of Music and Art xxviii All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means -electronic or mechanical including photocopying – without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.

xxix K to 12 BASIC EDUCATION CURRICULUM All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means - D Grade 12Mastery of Proficiency in the chosen form or genreelectronic or mechanical including photocopying – without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015. E Grade 11Mastery of Proficiency in the chosen form or genre PGrade 10Application of Contemporary Music and Arts Grade 9Application – Western Music and Arts EGrade 8Application – Asian Music and Arts DGrade 7Application – Philippine Folk Music and Arts Grade 6Application for Appropriate Mastery and Acquisition of Skills Grade 5Exploration – Elements / Processes CGrade 4Formal Introduction to Elements / Processes Grade 3Preliminary Acquisition of Basic Knowledge and OSkills Grade 2Enhanced Understanding of Fundamental Processes Grade 1Introduction to the Fundamental Processes PKindergartenExposure to the Different Music & Art Processes Y(Experiential Learning) Figure 2. Content of Music and Art per Grade Level

xxx DMusic Elements K to 12 BASIC EDUCATION CURRICULUM All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means - EPE-creating)Table 1. Basic Reference for Music and Art Contentelectronic or mechanical including photocopying – without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015. Arts Elements and Principles Music Processes Art Processes -creating) D CTexture Shape/Form OP*No formal instruction in harmony (transference) Yfrom K to 3 * Contrast

xxxi DLEARNING AREA STANDARD: K to 12 BASIC EDUCATION CURRICULUM All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means - EKEY STAGE STANDARDS: The learner demonstrates an understanding of basic concepts and processes in music and art through appreciation,electronic or mechanical including photocopying – without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015. analysis and performance for his/her self-development, celebration of his/her Filipino cultural identity and diversity, and expansion of his/her world vision. PEK - 3 DThe learner demonstrates understanding of4–6 7 – 10 fundamental processes throughThe learner demonstrates understanding of The learner demonstrates understanding of performing, creating, and responding,basic elements and concepts throughsalient features of music and art of the aimed towards the development ofperforming, creating, and responding, aimedPhilippines and the world, through appreciation, towards the development of appreciation of analysis, and performance, for self- Cappreciation of music and art, andmusic and art, and acquisition of basicdevelopment, the celebration of Filipino cultural OPYacquisition of basic knowledge and skills.knowledge and skills. identity and diversity, and the expansion of one’s world vision.

xxxii DGrade Level K to 12 BASIC EDUCATION CURRICULUM All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means - EGrade 1GRADE LEVEL STANDARDS:electronic or mechanical including photocopying – without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015. PGrade 2 Grade Level Standards Grade 3 EGrade 4 DGrade 5 Grade 6 CGrade 7 OGrade 8 PGrade 9 YGrade 10 The learner demonstrates basic understanding of the fundamental processes in music and art, through performing, creating, listening and observing, and responding. The learner demonstrates basic and fundamental processes in music and art, through performing, creating, listening and observing, and responding. The learner has acquired the basic and fundamental processes through performing, creating, listening and observing, and responding, towards the development of appreciation of music and art, and the acquisition of basic knowledge and skills. Through the formal introduction of elements, the learner can identify the basic knowledge and skills in music and art, towards self-development, the celebration of Filipino cultural identity and diversity, and the expansion of one’s world vision. Through exploration, the learner demonstrates a deeper understanding of basic knowledge and skills in music and art, towards self-development, the celebration of Filipino cultural identity and diversity, and expansion of one’s world vision. Through application, the learner demonstrates understanding of the basic concepts of and processes in music and art, towards self-development, the celebration of Filipino cultural identity and diversity, and the expansion of one’s world vision. The learner demonstrates basic understanding of the fundamental processes in music and the arts through performing, creating, listening and observing, and responding towards appreciation of the cultural richness of the different provinces in the Philippines. The learner demonstrates understanding of salient features of Asian music and the arts, through appreciation, analysis, and performance for self- development, the celebration of Filipino cultural identity and diversity, and the expansion of one’s world vision. The learner demonstrates understanding of salient features of Western music and the arts from different historical periods, through appreciation, analysis, and performance for self-development, the celebration of Filipino cultural identity and diversity, and the expansion of one’s world vision. The learner demonstrates understanding of salient features of contemporary music and the arts, through appreciation, analysis, and performance, for self- development, the celebration of Filipino cultural identity and diversity, and the expansion of one’s world vision.

xxxiii DCONTENT K to 12 BASIC EDUCATION CURRICULUM GRADE 4 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means - EGRADE 4- FIRST QUARTERelectronic or mechanical including photocopying – without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015. I. Elements: CONTENT PERFORMANCE LEARNING COMPETENCY CODE 1. LINES STANDARDS STANDARDS P1.1 organic and inorganic A4EL-Ia 2. COLORS The learner… The learner… The learner… A4EL-Ib 2.1 primary and secondary A4EL-Ic 3. SHAPES demonstrates practices variety of culture 1. appreciates the rich E2.1 stylized based on understanding of in the community by way variety of cultural nature lines, texture, and of attire, body accessories, communities in the shapes; and balance religious practices and Philippines and their II. Principles: of size and repetition lifestyle. uniqueness of motifs/patterns 1.1 LUZON- Ivatan, D4. REPETITION through drawing creates a unique design of Ifugao, Kalkminga, 4.1 motifs houses, and other Bontok, Gaddang, household objects used by Agta the cultural groups. 1.2 VISAYAS – Ati 1.3 MINDANAO- writes a comparative Badjao, description of houses and Mangyan,Samal, utensils used by selected Yakan, Ubanon, cultural groups from Manobo, Higaonon, different provinces. Talaandig, III. Process: Matigsalog, Bilaan, 5. DRAWING T’boli, Tiruray, Mansaka, Tausug C5.1 drawing of figures of different cultural communities 5.2 crayon etching of Oethnic designs crayon resist of scenes from different cultural groups in the PYPhilippines 2. distinguishes distinctive characteristics of several cultural communities in terms of attire, body accessories, religious practices, and lifestyles. I. Elements: demonstrates practices variety of culture 3. adapts an indigenous 1. LINES understanding of in the community by way cultural motif into a 1.1 organic and inorganic lines, texture, and of attire, body accessories, contemporary design 2. COLORS shapes; and balance religious practices and through crayon etching

xxxiv CONTENTK to 12 BASIC EDUCATION CURRICULUM All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means - D2.1 primary and secondaryCONTENT PERFORMANCE LEARNING COMPETENCY CODEelectronic or mechanical including photocopying – without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015. STANDARDS STANDARDS technique. 3. SHAPES A4PL-Id of size and repetition lifestyle. A4PR-Ie E2.1 stylized based onof motifs/patterns A4PR-If naturethrough drawing A4PR-Ig II. Principles: creates a unique design of 4. identifies specific A4PR-Ih houses, and other clothing, objects, and P4. REPETITION household objects used by designs of the cultural 4.1 motifs the cultural groups. communities and applies it to a drawing of the writes a comparative attire and accessories of description of houses and one of these cultural utensils used by selected groups. cultural groups from different provinces. 5. shares ideas about the III. Process: practices of the different cultural communities. E5. DRAWING 5.1 drawing of figures of 6. translates research of the different cultural artistic designs of the Dcommunities cultural communities into 5.2 crayon etching of a contemporary design. ethnic designs 7. creates a drawing after crayon resist of scenes close study and from different cultural groups in the Oobservation of one of the CPhilippines cultural communities’ way of dressing and accessories. P8. produces a crayon resist Yon any of the topics: the unique design of the houses, household objects, practices, or rituals of one of the cultural groups.

xxxv CONTENT K to 12 BASIC EDUCATION CURRICULUM All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means - DEGRADE 4- SECOND QUARTER CONTENT PERFORMANCE LEARNING COMPETENCY CODEelectronic or mechanical including photocopying – without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015. PI. Elements: STANDARDS STANDARDS A4PR-Ii 9. uses crayon resist 1. SHAPES The learner… The learner… technique in showing A4EL-IIa 1.1 overlapping of shapes different ethnic designs A4EL-IIb demonstrates sketches and paints a or patterns. A4EL-IIc 2. COLOR understanding of landscape or mural using A4EL-IId lines, color, shapes, shapes and colors The learner… A4EL-IIe E2.1 to show mood and space, and proportion appropriate to the way of atmosphere through drawing. life of the cultural 1. discusses pictures of 3. SPACE community. localities where different 3.1 showing foreground, cultural communities live realizes that the choice of and understands that Dmiddle ground and colors to use in a each group has distinct landscape gives the mood houses and practices. background or feeling of a painting. 2. distinguishes the attire II. Principles: and accessories of 4. PROPORTION of houses, selected cultural communities in the Cbuildings, fields, country in terms of colors and shapes. mountains, sky in a landscape 3. appreciates the importance of OIII. Process: communities and their 5. PAINTING culture. 5.1 important landscape/famous 4. compares the Plandmark in a province geographical location, 5.2 (indigenous houses) practices, and festivals of Y5.3 mural painting the different cultural groups in the country. I. Elements: demonstrates sketches and paints a 5. sketches a landscape of a 1. SHAPES understanding of landscape or mural using cultural community based 1.1 overlapping of shapes lines, color, shapes, shapes and colors on researches and 2. COLOR space, and proportion appropriate to the way of observations made.