สนทนาภาษาธรรม เล่ม 21

๑๐๐ www.kanlayanatam.com คำตอบ (๑) ท่ีถามไปมิใชญาณแยกรปู นาม (นามรปู ปรจิ เฉท ญาณ) แตเปน ผลท่ีเกดิ ข้นึ จากสัญญาท่ีสง เขา กระทบจิตขณะ อยใู นภาวะก่งึ หลบั กึ่งตน่ื ญาณแยกรปู นามจะเกดิ ได จิตตอง ไมเขาไปมีสวนในภวังค คือ จิตตองตื่นหรือมีการเกิดดับอยู ตลอดเวลา (๒) เมอ่ื ใดทีจ่ ิตไมอ ยใู นภวงั ค แลว จิตเหน็ อาการเจ็บ ปวดของรา งกาย ดบั ไปตามกฎไตรลกั ษณ นน่ั เปน เครอื่ งหมาย บงชว้ี า จิตตง้ั มนั่ เปนสมาธิจวนแนว แน (อุปจารสมาธ)ิ ๔๙. สมมติท่แี ตกตาง คำถาม เรยี นอาจารยส นองคะ อยากเรยี นถามอาจารยว า ทกุ ศาสนาเวลาทคี่ นตายเขา จะมนี รก สวรรคแ ยกกบั ของเราหรอื วา รวมกนั คะ เขาสามารถ จะไปเกดิ เปน เทพหรอื เทวดาไดเ หมอื นพวกเราชาวศาสนาพทุ ธ หรือเปลา คะ แลวถาเราทำบุญอุทิศสวนกุศลไปใหคนที่ตางศาสนา กนั เขาจะไดร บั บญุ นน้ั หรอื เปลา คะ เนอื่ งดว ยสามขี องหนู เปน ชาวตางชาตเิ พ่งิ เสียชวี ิตไมน านหนกู ลวั วาเขาจะไมไ ปสุคติ

สนทนาภาษาธรรม เล่ม ๒๑ ๑๐๑ รบกวนอาจารยเ มตตาชวยตอบดว ยนะคะ ขอบคณุ คะ คำตอบ สวรรคแ ละนรกเปน สมมตุ บิ ญั ญตั ทิ ใ่ี ชเ รยี กสถานทอี่ ยู (ภพ) ของสตั วท ม่ี สี ภาวธรรมไมเ หมอื นกนั คอื สวรรคเ ปน ทอ่ี ยู ของสตั วผ เู สวยกามสขุ ทเี่ ปน ทพิ ย สว นนรกเปน ทอ่ี ยขู องสตั วผ ู เสวยกามทกุ ขอ นั เนือ่ งจากการถกู ทรมาน สวรรคแ ละนรกของแตล ะความเชอ่ื มสี มมตุ ทิ ต่ี า งกนั และสตั วใ นภพนรกตอ งถกู ทรมานอยตู ลอดเวลา จงึ ไมส ามารถ มาอนุโมทนาบุญที่เกิดจากการอุทิศได สวนสัตวในภพสวรรค เสวยกามสุขอันเปนทพิ ย ท่ีมอี ยพู รอมบริบูรณ จงึ ไมต อ งการ บญุ ทเี่ กดิ จากการอุทศิ ของใครผูใด ๕๐. ขนลุกบอ ยมาก คำถาม กราบเรยี นทา นอาจารยท่เี คารพอยางสูง หนเู ปน ชาวพทุ ธคนหนงึ่ ทม่ี คี วามสงสยั ในคำสอนของ พระพทุ ธเจา เพราะคนรอบตัวหนูถือเร่อื งโชค ลาง ฤกษย าม และ พิธีรีตรอง มากจนหนูสงสัยวาน่ันคือสิ่งที่พระพุทธเจา

๑๐๒ www.kanlayanatam.com สอนหรือ ดังน้ันหนูจึงเริ่มหาคำตอบ แตก็ไมมีใครทำใหหนู เขาใจไดชัดแจง จนมาวันหน่ึงหนูเริ่มฝกการนั่งสมาธิผานทาง อินเตอรเน็ต เร่ิมแรกหนูฝกจากหลวงพอจรัญ ฝกจากทานเจา คณุ โชดก ผา นทางอนิ เตอรเ นต็ โดยไมร จู กั วา ทา นเปน ใคร เพยี ง แตใชความรูสึกวาเรานาจะชอบและนาจะถูกตอง ตามทางท่ี พระพุทธเจาสอน แลววันหน่ึงหนูก็ไดพบอาจารยสนอง ผาน ทางอนิ เตอรเ นต็ หนฟู ง ทกุ หวั ขอ ท่ี อาจารยบ รรยาย และ ฟง ซำ้ หลายครง้ั หนอู า นสนทนาภาษาธรรม และปจ จบุ นั นห้ี นไู ดค ำตอบ แลว คะ กราบขอบพระคณุ ทอ่ี าจารยส นองอธษิ ฐานจติ วาจะ ชว ยใหเ พอื่ นมนษุ ยไ มล งอบายภมู คิ ะ รวมทงั้ หนดู ว ยคะ ปจ จบุ นั นกี้ ารฝกน่งั สมาธขิ องหนคู อยๆดขี ้นึ หนูมีขอ สงสยั ดงั นีค้ ะ ๑. หนมู อี าการขนลุกบอ ยมาก ไมว า จะนงั่ เดนิ ยนื หรอื นอน เกดิ ขน้ึ ตอนไมไ ดน งั่ สมาธิ เกย่ี วขอ งกบั การฝก สมาธิ ของหนูหรอื เปลาคะ. ๒. เวลาหนูนง่ั สมาธิ หนไู มเ หน็ อะไร แตถา นอนหลับ กลบั เห็นสิง่ ทีจ่ ะเกดิ ขน้ึ ลว งหนาได และไดไปเห็นในทีๆ่ หลาย คนไมม ีโอกาสไดไ ป เปนเพราะอะไรคะ คำตอบ ตลอด ๔๕ พรรษาทพี่ ระพทุ ธโคดมออกเผยแพรธ รรม วินัยในคร้ังพุทธกาล พระองคไมเคยสอนใหพุทธศาสนิกผูใด เอาจติ ไปศรัทธา เลือ่ มใส ในฤกษย าม โชคลาง หรือพิธกี รรม

สนทนาภาษาธรรม เล่ม ๒๑ ๑๐๓ ใดๆ แตสอนใหบคุ คลทำเหตุใหตรงตามธรรมวินัย เพื่อนำพา ชวี ติ ไปสจู ดุ หมายท่ดี ีงาม (๑) อาการขนลกุ เปนปตอิ ยางหนึง่ เกดิ ขณะจิตเริม่ มคี วามต้ังมัน่ เปนสมาธิ ดังนน้ั อาการขนลกุ จงึ เกิดข้ึนจาก เหตุแหงการฝก จิต (สมถภาวนา) (๒) ขณะหลับไมจริง จิตสามารถเกิดนิมิตไปเห็นสิ่ง ตา งๆลว งหนา ได ผรู ไู มเ อาจติ ไปจดจอ อยกู บั สง่ิ ทถ่ี กู เหน็ เพราะ ไมเ ปนเหตใุ หพ นทกุ ข ๕๑. บาปไหม คำถาม เรือ่ งสงั ฆทาน เมื่ออดีตผมยังเด็กๆอยู ท่ีบานมีการเคารพนับถือ พระสุปฏิปนโนรูปหน่ึงซ่ึงทานนาเคารพเล่ือมใสมาก แตทาน ก็ไดยกชุดสังฆทานที่อยูในกุฏิทานใหกับลูกหลานมา ทางบาน ผมก็รับกลับมาดวยความท่ีไมรูเร่ือง ทานยกใหก็รับกลับมา แลว ผมเองเปนเด็กจึงไดน ำของในนน้ั มากินบางอะไรบา ง แต พอมาตอนน้ผี มไดมาปฏิบัตธิ รรม ศึกษาพระธรรมมากขึ้น ผม จึงเกิดอาการรอนใจวา มันจะเปนกรรมหนักไหม แลวเราจะ

๑๐๔ www.kanlayanatam.com บาปไหมทเ่ี อาของสงฆม ากนิ แบบนน้ั แลว กระผมจะตอ งแกไ ข หรอื ทำอยางไรดีครบั ขอความเมตตาจากทา นอาจารยด ร.สนอง ดวยนะครบั คำตอบ เม่ือเจา ของสงั ฆทานมีจติ อทุ ศิ (ยกให) ในส่ิงทเ่ี ปน ของตนแกผ ูอ ่ืน ผรู บั (ปฏคิ าหก) สามารถนำไปบริโภคใชสอย ไดอ ยา งสบายใจ ไมถอื วา เปนบาป ๕๒. แกไขอยา งไรดี คำถาม เรียนถามทา นอาจารยดร.สนองครบั คือผมไดเจริญกรรมฐานดูลมหายใจเขาออก ก็รูสึก วาจะมีอาการมีความสุข ตัวใหญขึ้นตัวหายไปแตพอผมออก จากสมาธิ กำลังจะไปกราบรปู พระพทุ ธเจา กม็ ีความคดิ ข้ึนมา วา เราน่ีทาทางจะเกงแลว พระพุทธเจาทานจะมีแบบนี้ไหม นะ แตผมก็รูสึกแยมากๆวาทำไมตองคิดแบบน้ันกับพอใหญ ดวยท้ังๆที่เคารพและรักพอใหญเหนือเศียรเกลาตลอดเวลา ก็กราบทานอยูแบบน้ันมันก็ยังไมหยุด อารมณมันเบาๆ ต้ือๆ กราบขอขมาทา นเทาไรก็ไมลกึ ซึ้งถงึ ใจ ผมรอนใจมากกับการ

สนทนาภาษาธรรม เล่ม ๒๑ ๑๐๕ ไปคิดเปรียบเทียบทานแบบน้ัน หรือคิดวาตัวเองสูงกวาทาน ผมจะแกไขยังไงดีครับ ขอทานอาจารยชวยเมตตาแนะนำให ผูหลงผิดผนู ี้ทนี ะครับ ขอบพระคณุ อยา งสงู ครับ คำตอบ ตองแกไขดวยการพัฒนาจิต ใหมีกำลังของสติ กลาแข็งมากยิ่งขึ้น ดวยการกำหนดทุกครั้งท่ีคิดจะไปกราบ พระพทุ ธเจา วา “คดิ หนอๆๆๆๆ” ไปเรอื่ ยๆ และตอ งมสี จั จะ คอื ไมเ ลกิ คดิ ฯ ตอ งไมเ ลกิ กำหนด กำหนดไปจนกวา ความคดิ ฯ จะ หยุดไป แลว จึงดึงจิตกลบั มาจดจอ อยูก บั ลมหายใจเขา - ออก (อานาปานสต)ิ ดงั เดมิ วธิ นี เ้ี ปน การแกป ญ หาจติ ขาดสตใิ หก ลบั มามีสติอกี คร้งั และมีกำลงั ของสตมิ ากย่ิงข้นึ ๕๓. ปรามาสผูทรงคุณธรรม คำถาม กราบเรยี นทานอาจารย ดร. สนอง ทเี่ คารพอยา งสงู ครับ ที่ผานมาผม เคยปรามาส พอแม ครูอาจารย และ พระสงฆ ดวยความรูเทาไมถึงการณ ผมไดกราบขอขมากับ พระพุทธรปู และ พระบรมธาตุ ทค่ี นกราบไหว มาก ๆ แลว

๑๐๖ www.kanlayanatam.com ตามคำแนะนำทอี่ าจารย ไดแ นะนำใหท า นอน่ื ๆ ตามหวั ขอ ดา น ลาง ผมควรทำอยางไรดี เพอ่ื ใหหายฟงุ ซาน หายจากอาการ คดิ ไมดี ที่มนั เกดิ ขึ้นในหัวเองครับ กราบขอบพระคณุ อยา งสงู ครบั ขอบคณุ ทมี งานดว ย นะครบั คำตอบ เมื่อขอขมากรรมตอส่ิงศักด์ิสิทธ์ิแลว ตองไม ประพฤติปรามาสใหเกิดซ้ำข้ึนอีก และตองพัฒนาจิตใหมีศีล ๕ คุมใจใหไดทุกขณะต่ืน หลังจากนั้นตองสวดมนตกอนนอน หลงั สวดมนตแ ลวเสร็จตอ งกำหนดลมหายใจเขา - ออก โดย มีความเพียรและมีสัจจะเปนแรงสนับสนุน ปฏิบัติตามคำ แนะนำเร่อื ยไปจนกวา ความฟุง ซานของจติ จะหมดไป ๕๔. พูดจาไมดี คำถาม ปญหาคำพดู ตอนน้ีแมข องดิฉนั อายุ ๖๐ ปลายๆ แลว ทานมักจะ ชอบพดู วา คนอนื่ ๆ อยเู รอื่ ยๆ แตพ ออยตู อ หนา คนอน่ื กจ็ ะพดู จา ดี แตกับคนในครอบครัวจะพูดจาไมดีเลย บางทีก็เจอคำพูด

สนทนาภาษาธรรม เล่ม ๒๑ ๑๐๗ หยาบคายมากๆ ชว ง ๒ เดอื นทผี่ า นมาน้ี ทา นมกั จะบอกวา มคี น คอยขับรถตาม บอกวาคนท่ีขับรถตามชอบเปล่ียนรถหลายๆ คนั ทง้ั ๆ ทด่ี ฉิ นั กเ็ หน็ วา ไมม อี ะไรเลย เมอื่ อาทติ ยท ผ่ี า นมา ทา นก็มาพูดกับดิฉันวามีผูชายขับรถตามดิฉัน แลวก็พูดวาตางๆ นา ๆ วามีผูชายมาน่งั เฝา หนา บาน ความหมายหยาบคายไม ดเี ลย ทั้งๆ ทก่ี ไ็ มม ีอะไร จนคนในครอบครัวไมม ใี ครอยากพดู อะไรกบั ทา นแลว พดู กนั กท็ ะเลาะกนั ไมย อมฟง คำอธบิ ายเลย ใครบอกวาไมมอี ะไรก็ไมเ ชอ่ื ดิฉันก็ไดแ ตน ิ่งๆ ทนๆ ไป จนวันนี้ดิฉันเจอจดหมายไมไดจาหนาซองเขียนช่ือเลน ใสไวท่ีหนาบาน ภายในจดหมายมีขอความท่ีแมเคยพูดวาดิฉัน แตบ อกวา คนเขยี นคอื เปน คนทร่ี จู กั ดฉิ นั และมาขอเตอื น มแี ตค ำ พูดทีแ่ ย ๆ ดิฉันคิดวาคงเปน แมแน ๆเพราะแมเ คยทำแบบน้ีกับ คนอนื่ ดวย ดฉิ นั ควรทำอยางไรดี ในตอนนี้คะ เครยี ดมากคะ คำตอบ พระพุทธโคดมไมเคยสอนใหไ ปแกปญหาทคี่ นอ่ืน แต สอนใหแกปญหาที่ตัวเอง ดังน้ันเรื่องท่ีเขียนบอกเลาไปก็เปน เรอ่ื งของแม ใหเ อาแมม าเปนครูสอนใจตัวเองวา เมื่อใดทเี่ รา มีอายุเทาแม เราจะไมประพฤติอยางแม และวิธีแกปญหาท่ี ถกู ตรงทำได ๒ แนวทาง คอื ๑. ใหอ ภยั เปน ทานทกุ ครงั้ ทไี่ ดย นิ แมพ ดู ไมด ี และผถู าม ปญ หาตอ งมสี จั จะ คอื แมไ มเ ลกิ พดู ไมด ี ผถู ามปญ หาตอ งไมเ ลกิ

๑๐๘ www.kanlayanatam.com ใหอ ภยั และไมโ ตต อบใดๆทงั้ สน้ิ ทำตวั ใหเ หมอื นกอ นหนิ ใหญ คอื นง่ิ ๆๆและนง่ิ อยตู ลอดเวลา หากทำไดด งั นจี้ ติ จะสงบและจะเหน็ วาแมเปนผูมีพระคุณ ทำใหลูกไดพัฒนาเมตตา แลวเก็บสั่งสม อยูใ นดวงจติ เปนเมตตาบารมี ทใี่ หผลเปน ความสงบและเย็น ๒. ผถู ามปญหาตองนำตวั เองไปปฏบิ ตั ธิ รรม เมื่อใด จิตเขาถึงความตั้งมั่นเปนสมาธิ และเขาถึงปญญาเห็นแจงได แลว ใหใ ชป ญ ญาเหน็ แจง พจิ ารณาคำพดู ทไ่ี มด ขี องแม วา ดำเนนิ ไปตามกฎไตรลักษณ เม่ือใดคำพูดที่ไมดีหมุนเขาสูความเปน อนตั ตา กจ็ ะรแู จง ดว ยใจตวั เองวา คำพดู ทไี่ มด นี นั้ ไมใ ชต วั ไมใ ช ตนท่ีแทจริง แลวจติ จะปลอ ยวางส่งิ ท่ไี มมีตัวตนที่แทจริง ทำให จติ วา งเปน อเุ บกขา แลว จติ ยอ มเปน อสิ ระ ตอ เสยี งทเ่ี ขา ทางหู วธิ นี เ้ี ปน การแกป ญ หาทถี่ กู ตรงทส่ี ดุ ผรู จู รงิ แท (พระอรยิ บคุ คล) ในพุทธศาสนา นิยมปฏบิ ัตติ อ สรรพสิง่ ทเ่ี ขา กระทบจติ เชนน้ี ๕๕. เม่ืออายปุ ระมาณ ๑๔ ป คำถาม ขอกราบทานอาจารยดร.สนอง วรอไุ ร ครบั ผมมีเร่ืองที่สงสัยมานานมากๆ เร่ืองการเจริญ กรรมฐาน เมอ่ื ตอนผมอายุประมาณ ๑๔ ป ผมนัง่ ดลู มหายใจ กำหนดพทุ โธ อาการทเ่ี กดิ กบั ผมคอื ไมม คี วามรสู กึ วา มตี วั ตน

สนทนาภาษาธรรม เล่ม ๒๑ ๑๐๙ อยเู ลย ตวั เบามากเหมอื นลอยอยทู ใ่ี หนกไ็ มร ู แตใ นจติ ใจทรี่ บั รู รสู ึกมีความสขุ มากๆ แลว อยตู รงนไี้ ดคร้งั ละนานๆ บางคืนอยูจนถึงเชา จนไมชอบการนอนรูสึกติดอยูกับ ความสุขนี้มากกวาทำอยูเปนป จนเกิดมีความรูสึกวามีหินกอน ใหญม าก มาทบั ตรงทหี่ นา ตกั ตรงมอื ทข่ี ดั สมาธทิ รมานมากเหลอื เกนิ เปน อยอู ยา งนห้ี ลายอาทติ ยจ นกลวั ทจ่ี ะถงึ ตรงน้ี แตส ดุ ทา ย วนั หนง่ึ เกดิ รสู กึ เหมอื นมคี วามกลา ตอนทเ่ี ปน แบบนอี้ กี เลยคดิ วา เปนไงเปนกนั สุดทายก็รสู กึ กลบั มาสบายอกี ครงั้ แตท ีนีแ้ ปลก ตรงทีม่ ี ธรรมะ ผุดข้นึ มาเยอะมากบางทเี ปนตัวหนังสอื บางที เปนเสียง บางทเี ปนคำเหมอื น พระสวดบาลี พออยูดไู ดนานพอ สมควรกร็ สู กึ วา อยากจะออกจากสมาธิ แตก ลบั ไมส ามารถ ออก มาได พยายามลืมตาอยางไง กล็ มื ไมได ตองอยฟู งธรรมะตอ จนสดุ ทายออกจากสมาธิเอง ตอนน้นั เริ่ม รูสึกกลัวๆ ครับ แต กย็ งั นง่ั ตอ มาเรอื่ ยๆ ทกุ อยา งกม็ าแบบเดมิ ๆ แตค รง้ั นเ้ี พมิ่ ตรง ที่ มใี บหนา ใครกไ็ มร ู มาคยุ ดว ย มาถามประมาณวา นงั่ สมาธทิ ำไม นง่ั แลว ไดอะไร ประมาณนคี้ รับ ผมก็เลยกลัว แลวก็เลิกนัง่ ตัง้ แตบ ดั น้นั เปน ตน มา จนตอนน้ีอายุ ๔๐ แลว ครับ ไดมาฟงธรรมจากทานอาจารยด ร.สนอง ผมเกิดศรทั ธา เปน อยางมาก ผมเลยกลบั มานงั่ สมาธิ อีกครั้งนง่ั จะได ๑ ปแลว ครับ แตคงขอถามไวแคน ก้ี อ นครบั วาสิง่ ที่เกดิ ข้ึนตอนผม อายุ ๑๔ เปนอะไรครบั .. กราบขอบพระคุณทานอาจารย เปนอยางสูง ทาน

๑๑๐ www.kanlayanatam.com อาจารยเปนเหมือนผูช้ีทางสวาง ใหผมไดกลับมาเดินในทาง ที่นำไปสูความสงบ นำไปสูความหลุดพน กราบขอบพระคุณ อยา งสงู ครบั .. คำตอบ ผูใดเอาส่งิ ทต่ี าเหน็ (ตัวหนงั สือ) มาพิจารณาดวยจติ วา ดำเนินไปตามกฎไตรลกั ษณ (อนิจจงั - ทกุ ขงั - อนตั ตา) แลว เหน็ วา ตวั หนงั สอื เปน อนตั ตา ตวั หนงั สอื มใิ ชต วั ตนทแี่ ทจ รงิ จิตยอมปลอยวางตวั หนังสอื แลว จติ วางเปนอเุ บกขา ปญญา เห็นแจง ในตวั หนังสือยอมเกดิ ขนึ้ เชนเดียวกัน เสียงพระสวดมนตและความกลัว ให พิจารณาเชนเดียวกันน้ี ทุกคร้ังท่ีมีผัสสะเกิดขึ้นกับจิต ตอง พิจารณาผัสสะจนเห็นวา ทุกผัสสะเปนอนัตตา แลวปญญา เหน็ แจงในผสั สะยอมเกิดขึน้ ๕๖. มะเรง็ เตา นม คำถาม กราบเรยี น ดร.สนอง ทีเ่ คารพยง่ิ หนูเพ่ิงทราบวา ตวั เองมีกอนเนือ้ มะเร็งที่เตานม ระยะ ที่ ๒ และตอ งไดร บั การรกั ษาเปน การเรง ดว น กอ นจะไปเรยี นตอ

สนทนาภาษาธรรม เล่ม ๒๑ ๑๑๑ ปรญิ ญาโททอี่ งั กฤษเพยี ง ๑ อาทติ ย แผนการทกุ อยา งจงึ ตอ งถกู ยกเลิกกระทนั หัน ทางเลือกทดี่ ที ส่ี ดุ ท่คี ุณหมอแนะนำคือ หนู จะตองถูกตัดเตานมขางขวาออกทั้งหมดและทำเคมีบำบัด ทุก คนในบานตกใจ และไดรบั ผลกระทบจากการปวยของหนู โดย เฉพาะคุณแมไปน่ังฟงผลดวย หนูเปนคนที่ภายนอกดูสุขภาพ รา งกายแขง็ แรง สมบรู ณส ดใสและไมม ีใครคาดคิดวา โรคนี้จะ มาเกดิ ขนึ้ กบั ตวั หนู ทง้ั คนในครอบครวั คนรอบขา งเพอ่ื นๆ และ แมกระท้ังตัวหนูเองยังแทบไมอยากจะเช่ือ วามันเกิดขึ้นกับตัว เอง เพราะคุณหมอยังบอกวา เปอรเซนตที่จะเปนมีนอยมาก สำหรับคนท่เี พ่งิ อายุ ๒๘ ป หนูเปน ๑ ในรอยคนนั้น คำถาม ๑) หนเู ชอ่ื วา มะเรง็ เปน โรคเวรโรคกรรมชนดิ หนงึ่ และ การทห่ี นตู องมาเจอเหตกุ ารณแ บบนี้ เปนชะตากรรมและเวร กรรมของหนูท่ีทำมา หนูขอคำแนะนำวิธีการปฎิบัติตัว หลัก ธรรมและการทำบุญหรือทางใดๆท่ีจะชวยผอนผัน บรรเทา หรือชวยใหเจากรรมนายเวรนนั้ ใจออน และอโหสกิ รรมใหหนู ๒) หนูกำลังจะตองเลือกเสนทางเดินชีวิตใหกับตัวเอง และเปน การเลอื กทสี่ ำคญั ทส่ี ดุ ในชวี ติ ของหนู เปรยี บเสมอื นตอ ง เอาชีวิตของหนู และความรูสึกของคนในครอบครัวเปนเดิมพัน คอื วธิ กี ารท่ีหนจู ะรกั ษาตวั หนงึ่ ทางคือแผนปจจุบัน และแนวทาง เลอื ก หนอู ธษิ ฐานตอหนา พระรัตนตรยั ขอใหน ำทางหนูไปใหถ ูก ทาง มวี ธิ ีไหนทางใดบา งที่จะทำใหห นไู ดคำตอบและไปไดถ กู ทาง ๓) หนูมีความคิดท่ีสับสนวา จะเลือกแนวทางการ

๑๑๒ www.kanlayanatam.com รกั ษาทางไหน คือ การทหี่ นูตอ งถูกตัดเตา นมทิง้ และทำเคมี บำบัด และการท่หี นจู ะยอมรับมัน อยกู ับมันโดย “ไมเ ลือก” ท่ี จะรักษาตามแนวทางของหมอแผนปจจุบัน ก็คือการตองรับ กรรมท้ังส้ิน หนูอยากแกไขปญหาน้ีท่ีตนตอของมัน หนูควร จะทำอยา งไรดี และหนูมีความคดิ เอนเอียงไปในทางท่ีวา วธิ ี การรกั ษาแผนปจ จบุ นั ไมใ ชว ธิ ที แี่ กจ ากสาเหตุ และเปน การแกท ี่ ปลายเหตุ เพราะมะเรง็ กย็ งั ไมม ยี ารักษา ลามไปไหนกต็ องตดั ท่นี ัน้ และปาระเบิดสรู างกายโดยการทำเคมีบำบัด คุณหมอบ อกหนตู อ งตดั สนิ ใจเรอ่ื งการผา ตดั ภายใน ๓ อาทติ ย อาจารย โปรดเมตตาชวยช้แี นะดว ยคะ กราบขอบพระคุณในความเมตตาของอาจารยเปน อยางสูง คำตอบ มะเรง็ เตา นม เกดิ ขน้ึ ดว ยเหตสุ องอยา งคอื ประพฤติ เบยี ดเบียน และตั้งโปรแกรมผิดไวกับจติ (๑) กรรม หมายถงึ การกระทำ มนษุ ยท ำกรรมไดส าม ทางคือ คิด พูด และทำ หากเปน อกศุ ลกรรมเม่อื ทำกรรมแลว จิตจะเก็บบันทึกผลกรรมไวภายใน เมื่อใดที่อกุศลกรรมใหผล ยอมใหผลเปน บาป ตรงกันขาม ทำกรรมดียอ มใหผ ลเปน บญุ ทั้งบุญและบาปท่ีบุคคลไดกระทำใหสำเร็จลงแลว คือ ชะตา

สนทนาภาษาธรรม เล่ม ๒๑ ๑๑๓ ชีวิต มะเร็งเตานมเปนผลอันเนื่องมาจากบาปใหผล บุคคลผู ประพฤติอกุศลกรรมแลว จึงตองเสวยผลแหงวิบากน้ัน ซึ่ง จะผา นหนเี้ วรกรรมน้ไี ด ตอ งประพฤตบิ ญุ ใหญ (ปฏิบัตธิ รรม) ใหเ กดิ ข้ึน แลว ขอความเมตตาผูรว มปฏบิ ัตธิ รรม (มีบญุ ใหญ ) ชว ยกนั อทุ ศิ บญุ ทแ่ี ตล ะคนมี ใหแ กเ จา กรรมนายเวรของผถู าม ปญหา โอกาสชดใชห นใ้ี หหมดไดเรว็ ยอ มเกิดข้นึ ได (๒) ผรู ูเลอื กทางชวี ิตท่เี ปน อสิ ระจากการถกู จองเวร ดวยการประพฤติตนใหมีศีล และมีสัจจะคุมใจอยูทุกขณะต่ืน คนท่ีมีศีลและมีสัจจะ เปนคนศักด์ิสิทธ์ิ คิดหวังอยางใดยอม เปนไปตามท่ีคิด ผูใดประพฤติเย่ียงน้ีได ความสมปรารถนา ยอมเกดิ ข้ึนกับผนู ัน้ (๓) ผูรูไมคิดกำจัดส่ิงแปลกปลอมออกจากรางกาย แตผ รู อู ยกู บั สง่ิ แปลกปลอมฉนั ทม ติ รทด่ี ี สงเคราะหซ ง่ึ กนั และ กัน ตางคนตางอยโู ดยไมคิดกำจดั กนั และกัน ดงั ตวั อยางชาว อเมริกนั เปนเน้อื งอกในสมอง ขนาดเสน ผา ศนู ยก ลาง ๕ เซน็ ติเมตร หมอชาวอเมริกันปฏิเสธการบำบัดรักษา เพราะคิด วารักษาไมหาย ในท่ีสุดผูเปนเนื้องอกในสมอง จึงไดลาออก จากงาน แลวไปปฏิบตั ิธรรมอยูที่ประเทศธเิ บต ผลปรากฏวา เน้ืองอกในสมองลดขนาดลง จนไมปรากฏวามีหลงเหลืออยู เลย เมื่อผูตอบปญหาทราบเรื่องราว จึงไดเชิญใหเขาข้ึนเวที บรรยาย ใหผ ฟู งธรรมฟง เร่อื งราวทีใ่ ชธ รรมะบำบดั โรค

๑๑๔ www.kanlayanatam.com ๕๗. เด็กขา งบา น คำถาม กราบเรยี นถามทา นอ.ดร.สนอง ท่เี คารพ ดิฉันมปี ญ หากบั เด็กขา งบา นอยากขอเรยี นถามดังนคี้ ะ เดก็ ขา งบา นชอบมาเตะฟตุ บอลหนาบา นดฉิ ัน เตะโดน กระถางแตกไปหลายใบแลว ดฉิ ัน เคยพูดวา กับมนั วา หนู อยา มาเตะโดนกระถาง มนั กต็ ะโกนกลบั มาวา ไมโ ดน ทงั้ ๆทโี่ ดนบอ ย ไมเ คยมาขอโทษเลย นสิ ยั มนั แยม าก และหลงั จากทด่ี ฉิ นั บอกมนั ไปแลว เหมือนมันจะแกลงคะ มันจะมายนื เตะแบบเล็งกระถาง หนา บา นดฉิ นั ตรงๆเลยคะ หนา บา นมนั กม็ กี ระถาง แตม นั ไมเ ตะ หนาบา นมนั มันจะตองมาเตะหนา บา นดฉิ นั และดฉิ นั เหน็ วา ยา มนั จะเตอื นมนั ตอนมนั เตะโดนสง่ิ ของบา นมนั เทา นนั้ แตถ า เตะ โดนสงิ่ ของบา นคนอน่ื เขาจะไมเ ตอื นเลยคะ ดฉิ นั ควรทำอยา งไร กบั บคุ คลท่ชี อบมาเบยี ดเบยี นดฉิ ันดคี ะ เพราะรสู กึ แถวนีม้ ีแต คนมาเบียดเบียนบานดิฉันตลอดเลยคะ แตเบียดเบียนคนละ แบบกันไปคะ เชน อกี บานก็มาจอดรถขวางหนาบา นดิฉันคะ กราบขอบพระคุณทา นอาจารยอยางสูง คำตอบ พระพทุ ธะสอนพทุ ธบรษิ ทั วา “เวรยอ มระงบั ดว ยการไม จองเวร” ผตู อบปญ หาจงึ ไมต อบโต แตย อมชดใชห นเ้ี วรกรรมให

สนทนาภาษาธรรม เล่ม ๒๑ ๑๑๕ หมดไป ทง้ั น้ีถือวาเปน การใชห นเ้ี วรกรรมที่อดีตเคยเบียดเบียน เขามากอ น ชดใชหนเ้ี วรกรรมไปเรอื่ ยๆ จนกวาจะหมดการผกู พยาบาท ฉะนนั้ ผถู ามปญ หาจงดตู วั เองใหอ อกวา กฎแหง กรรม มีจริง เราจะยอมชดใชหน้ีหรือจะผกู หน้ีเวรกรรมใหมใ หเ กิดข้นึ หากผถู ามปญ หา เกดิ ปญ ญาเหน็ ถกู ตามธรรม ยอ มอโหสกิ รรม ใหกับเด็กดวยการกำหนดวา “ชางมันเถอะๆๆๆๆ” กำหนดทุก คร้งั ท่ีเด็กทำกระถางแตก แลว เมตตายอ มเกิดขนึ้ แลวถกู เกบ็ ส่ังสมเปน เมตตาบารมีอยูในดวงจติ ของผูถามปญหา จงดูใหออกวา เด็กเตะฟุตบอล มีบุญคุณตอเรา ที่ ทำใหเราไดส รางเมตตาบารมี ฉะนนั้ จง “ชา งมนั เถอะ” อยู เสมอ ชา งมันเถอะทกุ ครงั้ ท่มี ีเหตุขดั ใจ แลวผใู หอภยั ยอมเขา ถงึ ความสวัสดีของชีวติ ๕๘. คนเหน็ แกต วั คำถาม กราบเรียนอาจารยทีเ่ คารพ ดิฉันรูสึกวา ตัวเองเปนคนทีม่ ีความเหน็ แกต ัวมาก และ อกตญั กู บั ผมู พี ระคณุ ดว ย ขอความกรณุ าอาจารยช ว ยแนะนำ ใหด ฉิ ันใหเ ลกิ นสิ ยั แบบนี้ดว ยนะคะ กราบขอบพระคณุ คะ

๑๑๖ www.kanlayanatam.com คำตอบ ความเห็นแกตัวและความอกตัญูเปนของคูกัน น่ัน หมายความวา ผูใดประพฤติจริยธรรมที่ควรประพฤติไดแลว คุณธรรมคือ ความรูคุณทาน (กตัญู) และการประพฤติ ตอบแทนคุณ (กตเวที) ยอมเกดิ ข้นึ โดยอตั โนมัติ ความกตญั ู กตเวทีเปนยอดของคุณธรรม ผูใดประพฤติไดแลว ผูน้ันมีชีวิต สวัสดี และมีกิจการงานเจริญรุงเรือง จริยธรรมท่ีผูหวังความ เจรญิ มีดังน้ี ๑. จรยิ ธรรมบตุ ร/ธิดา ทต่ี องประพฤตติ อ พอแม • ทานเลย้ี งมา เลยี้ งทานตอบแทน • ชวยทำธรุ กิจการงานแทนทา น • ดำรงวงศสกุลมใิ หเส่ือมเสยี • ประพฤตติ นเปน ทายาททส่ี มควรไดร ับมรดก • เม่ือทานลว งลับตอ งทำบญุ อทุ ศิ ใหท าน ๒. จริยธรรมศษิ ย ท่ตี องประพฤติตอ ครูอาจารย • ลุกข้นึ ตอ นรบั แสดงความเคารพ • นำตวั เขาใกล พดู คยุ ไตถาม • ปรนนิบตั ิรับใชในสิง่ ที่ถูกตองชอบธรรม • เรียนศลิ ปวทิ ยา ดวยความเคารพ ๓. จริยธรรมทต่ี อ งประพฤติตอ เพอื่ น • เม่อื เพ่อื นประมาทตองปอ งกนั รกั ษา • ชว ยรักษาทรพั ยของเพ่อื น • เปน ทีพ่ งึ่ เมอ่ื คราวมภี ัย

สนทนาภาษาธรรม เล่ม ๒๑ ๑๑๗ • ไมทอดทิง้ ในยามทกุ ขยาก • นับถือวงศญาตขิ องเพอื่ น ๔. จริยธรรมท่ีตองประพฤติตอบานเมือง • ประพฤติตนใหมศี ลี ธรรม • ไมพ ราเวลาใหส ูญเปลา • มนี ้ำใจสงเคราะห • ทำหนาทใ่ี หสมบูรณ • สภุ าพออ นโยน • รักษาความสะอาดประณตี • เผ่ือแผแบงปน • บำรงุ พระสงฆผ ูทรงศลี • ใฝธ รรม • ฟง มากอานมาก • คน ควา หาความรอู ยูเสมอ ฯลฯ ความประพฤตทิ ดี่ งี ามเหลา นี้ ผใู ดประพฤตแิ ลว ผนู น้ั ได ชอ่ื วา มีความกตัญูกตเวที ตอพอ แม ตอ ครอู าจารย ตอเพ่ือน ตอบา นเมือง คณุ ธรรมเหลานี้สงผลใหผปู ระพฤติ มีความสุข มี ความเจรญิ ทงั้ ทางโลกและทางธรรมเกิดข้นึ กบั ชวี ิต วิธีที่ดีที่สุดในการกำจัดความเห็นแกตัวและความ อกตญั ู ไดแ ก การพัฒนาจิต (วปิ สสนาภาวนา) จนเกดิ ปญญา เห็นแจง แลวใชปญญาเห็นแจงพิจารณาขันธ ๕ (รูป เวทนา

๑๑๘ www.kanlayanatam.com สญั ญา สงั ขาร และวญิ ญาณ) จนเหน็ วา ดบั ไปตามกฎไตรลกั ษณ (อนิจจงั - ทุกขัง - อนตั ตา) ไดเมอ่ื ใดแลว เม่อื น้นั ขนั ธ ๕ ยอม ไมมีอยอู ยางแทจ รงิ เมื่อขันธ ๕ ไมมี อตั ตา คอื ความเหน็ แกต ัว ยอมดบั ตามไปดวย ดงั จะเหน็ ไดจ ากตวั อยาง ท่ีพระอริยบคุ คล ไดทำใหพุทธบรษิ ทั ดูแลว ๕๙. จากลกู ถึงแม คำถาม เรยี น ทา นอาจารย สนอง วรอุไร ดิฉันเกิดความทุกขจากลูกชายปวย เปนโรค school phobia เรม่ิ จากการยา ยโรงเรยี น โรคนี้ ทำใหแ กมอี าการเจบ็ ปว ย ทางรางกาย เปนจริงๆ ไมไดแกลง เพราะไมอยากไปโรงเรียน บางทีก็ทำรายรางกายตัวเอง เพื่อเรียกรองความสนใจ ใหเรา ยอม ใหแ กหยุดเรียน อาการเปน มาตง้ั แตเ ดอื นมถิ นุ ายน ดิฉนั พาไปหาหมอ หาจติ แพทย อาการก็ขนึ้ ๆ ลงๆ เวลาทแี่ กเปน มากๆ ไมย อมไป โรงเรียน หมอบอกวา ยังไงกต็ อ งใหไ ป แมตองอุมไปกต็ าม วนั ที่เกิดเร่อื ง แกก็ไมยอมไปโรงเรียน เราพยายามใหแกไป แกก็ไม ไปทา เดียว

สนทนาภาษาธรรม เล่ม ๒๑ ๑๑๙ แกกเ็ รม่ิ รอ งไห พดู จาวา ดฉิ นั และสามี ดฉิ นั กเ็ ขา ใจวา แกปว ย แกสามารถพูดอะไรกไ็ ดเพื่อแกจะไดไมตองไปโรงเรยี น แตด ฉิ นั รสู กึ เครยี ดมานาน นอนไมค อ ยหลบั มานานแลว จากโรค นี้ของแก ทุกคืนดิฉันตองคิดวาแกจะไปโรงเรียนไหม ตอนเชา แกจะมีอาการอยางไร ทำใหวนั นนั้ ดิฉนั ตีแกคอ นขางแรง พอแก ตอ งมากนั ออกไป แลวดิฉนั กย็ งั มโี ทสะ จะเอาชนะแก ดวยการ ตี คอื ดฉิ นั ควบคมุ ตวั เองไมไ ด ทง้ั ทไี่ มเ คยตแี กมากอ นเลย ตงั้ แต แกเดก็ ๆ ตอนนี้ แกอายุ ๑๑ ขวบ การกระทำของดิฉันไมไดทำใหแกมีอาการดีขึ้น หรือ ทำใหเอาชนะแกได ไมมผี ลดอี ยา งไรเลย ดฉิ ันรูส ึกตัว ขออโหสิ กับแก บอกวา ดฉิ ันทำไปไมร ตู ัว ดิฉันก็ปว ยเหมือนกนั แกบอก วา ความผิดของแกเอง แกอโหสใิ ห และขออโหสิจากดิฉันเชน กนั ดิฉนั ยงั ไมสามารถใหอภยั ตัวเองได มกั คดิ ย้ำ ถึงวันท่ี ตลี กู สงสารลกู รสู กึ เครยี ดตลอดเวลา ดฉิ นั ไมส ามารถปฏบิ ตั ิ ธรรมไดเ ลย ในใจรสู กึ แตผ ดิ บาป บางทกี ก็ ลบั ไปขอโทษลกู อกี จนลูกโกรธ บอกวา แมท ำไม ไมเลกิ พูดเรื่องน้ี แมเปน แบบน้ี ทำใหแ กเครียดเพ่ิมข้ึน ขอรบกวนอาจารยใหคำแนะนำ ขอธรรมะ ท่ีจะให ดฉิ ันผา นเร่ืองน้ไี ปไดดวยเถดิ

๑๒๐ www.kanlayanatam.com ขอบพระคณุ ลว งหนา คะ ขอใหอ าจารยแ ละครอบครวั ประสบแตค วามสขุ ความเจรญิ ทงั้ ทางโลกและทางธรรมดว ย เถิดคะ คำตอบ พอแมเปนแบบพิมพของลูก หากแบบพิมพไมดี ลูก ยอ มไมด ีตามไปดว ย ตลอด ๔๕ พรรษาทอ่ี อกเผยแพรธ รรม พระพทุ ธโคดม มิไดสอนใหใ ครผใู ด ไปแกไขท่คี นอนื่ แตสอนใหป รบั ปรงุ แกไข ทตี่ วั เอง สงิ่ ทผ่ี ถู ามปญ หาเขยี นบอกเลา ไป จงึ เปน วธิ แี กป ญ หา ทผ่ี ดิ ทาง เปน การแกป ญ หาของคนทม่ี คี วามเหน็ ผดิ ผลสมั ฤทธิ์ ในการแกปญหาจึงไมเกิด ดังน้ันหากผูถามปญหาปรารถนา จะใหล กู เปนคนดี เชอ่ื ฟงพอ แม รูหนาทข่ี องตวั เอง มสี ขุ ภาพ กายใจดี ฯลฯ พอ แมต อ งปรบั ปรงุ แกไ ขตวั เอง ดว ยการพฒั นา จติ ใหม สี ตแิ ละมีปญญาเหน็ ถูกตามธรรม ไดเมอื่ ใดแลว ปญ หา เร่ืองลูกยอมหมดไปโดยปริยาย ดังจะเห็นไดจากตัวอยางของ ปฏาจารา หายจากอาการบา อิสทิ าสี เลกิ คิดฆา ตัวตาย สิริมา เลิกอาชีพโสเภณี ฉันนภิกษุ เลิกประพฤตดิ อ้ื รั้น ฯลฯ ไดด วยความใกล ชดิ กบั ผทู รงคณุ ธรรม แลว หนั มาพฒั นาจติ ตนเองจนเขาถึงความเปน อริยบคุ คลได

สนทนาภาษาธรรม เล่ม ๒๑ ๑๒๑ ๖๐. บญุ จากการอุทศิ คำถาม กราบเทา และรบกวนถามเลย จากคำถาม ๔๙ ทอี่ าจารย ตอบไววา สัตวในภพสวรรคเสวยกามสุขอันเปนทิพย ที่มีอยู พรอมบริบูรณ จึงไมตองการบุญที่เกิดจากการอุทิศของใครผู ใด ผมทำความดีท้ังกายวาจาใจ ทั้งกอนขณะที่ทำและหลัง เม่ือระลึกไดวา เปนบุญแมแตเพียงเล็กนอยก็ตามจะนอมจิต ถวายองคพรหมเทพเทวดา นำสงผูมีพระคุณตัวเองเจากรรม นายเวรพญามาร และอุทิศใหญาติและผูท่ีไมใชญาติท่ีลวงลับ สัตวที่อยูในอบายภูมิและใหสรรพสัตวที่มีขันธหา ขันธเดียว ส่ีขันธ ทุกครั้งและหลายครั้งในแตละวัน จากคำตอบของ อาจารย หมายความวาทานไมตองการเลย และไมอนุโมทนา ดวยใชห รอื ไม แลว ตัวผมจะไดบ ญุ จากการนห้ี รอื ไม คำตอบ สัตวในอบายภูมิ มีปรทัตตูปชีวีเปรตอยูประเภทเดียว ทส่ี ามารถมาอนุโมทนาบุญ และไดเ สวยผลของบญุ ทมี่ ผี ูอทุ ิศให สตั วท เ่ี ปน สมั ภเวสมี ไิ ดเ กดิ อยใู นภพภมู ใิ ด จงึ เรยี กวา สตั วร อเกดิ มีรูปรางกายเปนทิพย หากไดรับการส่ือสารใหมารับบุญและ ตองมาอนุโมทนาบญุ เขาจึงจะไดเสวยผลแหง บญุ ทมี่ ผี ูอุทิศให สัตวในภพเดรัจฉานท่ีอยูใกล ยอมสามารถรับบุญ

๑๒๒ www.kanlayanatam.com (วัตถุทาน) ท่ีมีผูอุทิศใหได เชน นำอาหารไปเล้ียงสุนัขจรจัด บริจาคทรัพยเปนคาอาหาร เปนคายารักษาโรคใหกับสัตวท่ี เจ็บปวย ซอ้ื อาหารไปเล้ียงปลาในทส่ี าธารณะ ฯลฯ สตั วเ ดรจั ฉานกายทิพย ทีอ่ ยูในขา ยการสอ่ื สารใหมารับ บญุ ได แลว ตวั เองมาอนุโมทนาบุญ ยอ มไดร ับผลแหง บญุ น้ัน เทวดาและพรหม เมอ่ื มีมนษุ ยผูมีความสามารถ สื่อสารถึง หากเขารบั ทราบและมาอนุโมทนาบญุ แมเ ขาจะ ไมนำไปบรโิ ภคใชสอยดว ยมีอยูอ ยา งบรบิ รู ณแ ลว เทวดาและ พรหมทม่ี ีคุณสมบตั ดิ งั กลาว ยอมไดรบั บุญ ดังนน้ั ผูรูและมีเมตตาในดวงจติ จงึ นิยมผูกไมตรี กับสรรพสัตว ดว ยการอุทศิ บุญใหอยา งไมม ีประมาณ ผูถาม ปญ หาประพฤติไดเ ชน น้ี บุญยอ มเกดิ จากการอทุ ศิ ได ๖๑. ยงั ไมอ ยากหลบั คำถาม กราบเรยี น ทา นอาจารย ดร. สนอง ตอนนี้หนูน่งั สมาธิ โดยการฟง ซีดขี องทานอาจารย ไปดวย แลว ภาวนายุบหนอ พองหนอ ก็รูส กึ วาจติ น่งิ ดคี ะ ทนี ี้ หนูไปเจอโหลดซีดขี องทา นเจาคณุ โชดก หนกู ็ลองเปล่ยี นมา

สนทนาภาษาธรรม เล่ม ๒๑ ๑๒๓ ฟงของทานเจา คณุ ดูบา ง เพราะพอหนูไดย นิ เสยี งทา นก็จำได วา คณุ พอกับคณุ แมเคยเปดวิทยฟุ ง ทา น ตอนหนูเด็ก ๆ ทนี ้ี หนูมีปญหาวา ตอนที่ไมน ่ังสมาธิ รูส กึ วาใจสงบดคี ะ (ในชว ง ระหวา งวนั ) แตพอหนูจะนง่ั สมาธติ อนกลางคืน แลว เปด ซดี ี ของทา นเจา คณุ โชดกไปดวย จิตนงิ่ เปน สมาธคิ ะ แตพอจติ เปน สมาธปิ บ หนจู ะหลบั ไปเลยโดยไมร ูต วั พอตนื่ อีกทีกเ็ ชา เลยคะ ยังไมไ ดแ ผเมตตาเลยคะ หนอู ยากเรียนถามทา นอาจารยวา ทำไมหนถู งึ เปน เชน น้ี หนจู ะทำอยางไรดีคะ หนูยังไมอ ยากหลับ เพราะรูสึก วาน่ังสมาธิ ไดแ คน ดิ เดียวเองคะ ขอความกรณุ าทานอาจารย แนะนำหนดู วยคะ กราบขอบพระคุณคะ คำตอบ เหตุท่ีหลับเพราะจิตไมรับเอาสิ่งกระทบใดๆเขาปรุง อารมณ จิตจงึ เขา สภู วงั ค ไมเ กิดไมด ับ และไมรบั รูอะไรท้งั ส้ิน คนท่วั ไปเรียกวา หลบั หากผูถามปญ หายงั ไมอยากหลับ ตองอธษิ ฐานจติ โดยมศี ีล มสี จั จะคมุ ใจ แลว เรง ความเพียรปฏิบตั จิ ติ ตภาวนา ความไมอ ยากหลับจึงจะเกิดขึน้

๑๒๔ www.kanlayanatam.com ๖๒. รือ้ รงั นกท้งิ คำถาม รือ้ รังนกทิง้ บาปไหมคะ กราบสวสั ดที า นอาจารย ดร.สนอง ทีเ่ คารพอยางสงู วนั นห้ี นไู มส บายใจอยา งมากๆ เนอื่ งจากหนไู ปดงึ รงั นก ท่ีนกพิราบกำลังเร่ิมกอรังบนกันสาด ท่ีระเบียงหนาหองนอน แม กอนหนานั้นนกพิราบเคยทำรังบนกันสาดดานขางหองแม แลว และถายอุจจาระบนกันสาดตลอดระยะเวลาเกือบสิบป จนกนั สาดทะลุ หนเู ลยตอ งรอื้ กนั สาดนนั้ ทง้ิ ไป นกเลยยา ยทที่ ำ รังมาทใี่ หม ตามที่หนบู อกตอนแรก หนูกลวั วา กันสาดจะทะลุ อกี และเคยไดย นิ วา นกพริ าบจะนำเชอ้ื ไวรสั มาแพร หนกู ลวั แม จะไดร ับเช้ือดว ยเลยตัดสินใจทำไปแบบน้นั หนูอยากจะถามวา ทำแบบนี้หนูจะบาปไหมคะ และถาบาปหนูจะขออโหสิกรรม จากนกไดไหมคะ ขอรบกวนอาจารยช วยตอบดว ยนะคะ กราบขอบพระคุณ และขอใหอาจารยมีสุขภาพที่ แขง็ แรงนะคะ คำตอบ บาปใหผลเปน ความไมสบายกาย ไมส บายใจ เมือ่ รอ้ื รงั นกแลว เกดิ ความไมส บายใจ ถอื วา การประพฤตเิ ชน นน้ั เปน บาปเกิดขึน้ กับผรู ือ้

สนทนาภาษาธรรม เล่ม ๒๑ ๑๒๕ ถามวา : หนูจะขออโหสิกรรมกบั นกไดไ หมคะ ตอบวา : ขออโหสกิ รรมได แตนกจะเลกิ จองเวรหรอื ไมก เ็ ปน เรอ่ื งของนกทถ่ี กู เบยี ดเบยี น ผถู ามปญ หาลองคดิ ดเู อง วา หากมใี ครมารอ้ื บา นทอี่ ยอู าศยั ของเรา เราจะผกู เวรกบั เขา ไหม ? ๖๓. หนท้ี ี่ยงั ไมห มด คำถาม กราบเรยี น ทานอาจารยทเ่ี คารพคะ นับเปนบุญของหนูท่ีไดมีโอกาสฟงธรรมบรรยาย และอา นหนงั สอื ของทา นอาจารยค ะ ทผี่ า นมา หนชู อบไหวพ ระ สวดมนต อา นหนงั สอื ธรรมะ และ ฟง ธรรม แตข าดความเพยี ร ในเรื่องการปฏบิ ตั นิ ง่ั สมาธิ และเจริญวปิ ปสสนาอยางจรงิ จัง เนอื่ งจากหนู มยี าย และมแี ม ทรี่ กั การทำบุญ ไหวพระ และ สอนลูกๆใหสวดมนตและไปวัดตั้งแตเด็กๆ แตทานท้ังสอง เสียชวี ติ ไปหลายปแลว คะ หลังจากไดฟงธรรมบรรยายของทานอาจารยครั้ง แรก ทางอินเตอรเ นต็ เรอ่ื ง ชีวิตหลังความตายเมื่อราวเดอื น พฤษภาคม ของปน ้ี ทำใหห นไู ดเ ขา ไปคน หาตามเวบ็ ไซต ธรรม บรรยายของทานอาจารยมาฟง และไดอานหนังสือ เร่ือง

๑๒๖ www.kanlayanatam.com ทางฟสายเอก เปนเลมแรก ความเมตตาของทานอาจารย ที่พยายามสั่งสอน ธรรมะของพระพุทธองค และบอกเลา ประสบการณจ ากการปฏบิ ตั ธิ รรมของทา นอาจารย สง ผลตอ หนมู าก ทำใหหนูมคี วามต้งั ใจมากกวาเดิมท่ีจะพยายามรกั ษา ศลี ใหครบ ๕ ขอ และนั่งสมาธคิ ะ กอ นหนา จะเขยี นคำถามมารบกวนทา นอาจารยน ้ี หนู ไดคิดหลายคร้ัง วาสมควรจะถามหรือไม เพราะทราบดีวา ความทุกขใจที่หนูและพ่ีๆประสบอยูนั้น เปนกรรมจากเหตุท่ี เคยทำมาทง้ั นนั้ ซง่ึ หนูควรจะวางใจยอมรับมัน แตในทีส่ ุด หนู อยากขอความเมตตาจากทานอาจารย ชวยแนะนำหนทางใน การแกป ญ หาของหนคู ะ ความทุกขของหนูและพ่ีๆก็คือ นับตั้งแตพี่ๆและหนู เรียนจบปริญญาตรี พวกหนูตองชดใชหนี้สินของพอและแม ในอดีตเรื่อยมา หนูและพี่ๆเต็มใจชวยบาน เพราะพวกหนูรัก แมม าก แม เปน แมทสี่ ดุ ประเสรฐิ เปนพระอรหนั ตของลกู มี พอ ทเ่ี ปน คนใจดี กนิ งา ยอยงู า ย แตพ อ กลบั เปน คนเจา ชู มเี มยี นอ ยมาแลว หลายคน ติดตอ มานานรว ม ๓๐ ป และหลงั จาก แมเสียชีวิตแลว พอก็มีภรรยาใหมอีกคน แตพอไมยอมยาย ออกไปอยูกับครอบครัวใหมคะ หนูกับพี่ๆอยากขายบานใชหนี้ แตพอไมย อมใหข าย จนทำใหห นูตอ งตัดสินใจลาออกจากงาน ในกรุงเทพฯ เพ่ือมาดแู ลบา น และดำเนินกิจการคา ตอจากแม

สนทนาภาษาธรรม เล่ม ๒๑ ๑๒๗ ขณะเดยี วกนั หนกู ต็ อ งรบั ฟง คำตำหนติ เิ ตยี นจากผคู นในสงั คม เกยี่ วกับเรอื่ งพอ ทำใหหนไู ดเรียนรูถึง ความทุกขเม่อื ตอ งทน ฟง เสียงนนิ ทาและการถกู ถามถงึ การกระทำท่ีไมด ีของพอ ทวา ชว ง ๖ ปท่ผี า นมา หลงั หนูลาออกจากงาน หนู และพๆี่ ซงึ่ รบั ราชการกพ็ ยายามชว ยกนั ใชห นเี้ กา และบรู ณะ รา นคา ของแมใ หด ขี นึ้ แตข ณะเดยี วกนั เงนิ ทองในรา นกร็ ว่ั ไหล ตลอดมา เพราะพอยังแอบนำเงินของรานไปดูแลครอบครัว ใหม หนกู ับพพ่ี ยายามตดั ใจ ถือวา เงนิ ทพ่ี อเอาไปน้ัน เราให พอ แตห นูในฐานะทอี่ ยูและเห็นปญ หา ตอ งหมุนเงนิ ทุกวนั ใช หนธี้ นาคาร ทกุ เดอื น ทำให หนูโกรธและตำหนพิ อมาก อนั นี้ เปน กรรมใหมข องหนู นกึ ไมถึงวา พอ ซงึ่ มคี นรูจกั มากมาย จะทำไดขนาดน้ี ทั้งท่ีบานของเราก็ยังมีหน้ีสินอยู แตพอกลับเอาเงินบำนาญ และยงั เอาเงนิ จากรา นไปเลยี้ งดคู รอบครวั ใหม ขณะทตี่ วั เอง กล็ ำบาก ไมม เี งนิ ตดิ กระเปา เลย แตห นกู ใ็ หเ งนิ พอ กนิ ใชน ะคะ หนูบอกพอตลอดวา สำหรับพอ หนูใหได เทาไหรก็ใหไ ด แต อยาเอาเงนิ ของหนไู ปใหเมียใหมและลูกตดิ หนูอยากเรียนถามทานอาจารยวา หนูควรจะวางใจ ยอมรับเร่ืองเหลา นีแ้ ละอดทนตอไป ถือวา เปนวิบากกรรมของ หนู หรือควรจะแกไขปญหาของพอดวยวิธีเด็ดขาดดีคะ จะได ยตุ ปิ ญ หาเรื่องหนี้ และเงินรัว่ ไหลสักที อยางการขายบานจะได

๑๒๘ www.kanlayanatam.com หมดหนี้ กท็ ำไมได ไมอยากใหพอ เสียใจ และพอคงผกู ใจเจบ็ กบั หนแู ละพมี่ าก เพราะไมย อมใหข าย ทง้ั ทห่ี นบู อกวา จะไปปลกู บา น เดีย่ วอยูสงบๆ ไมต อ งตืน่ แตเ ชา มาขายของ แตพ อ ก็ไมฟ ง คะ เวลาหนทู ำบุญ กอ็ ธิษฐานขอใหพ อ หันมาทางธรรมะ บาง แตห นคู งมีกรรมมาก เพราะยงั ไมส ำเรจ็ เลยคะ ทกุ วันน้ี หนสู วดมนตไ หวพระ พยายามนงั่ สาธิ ฝก ใจ ใหเทาทันความโกรธ เวลาไดเห็นการกระทำของพอ ที่หนูไม ถกู ใจ หรอื เม่ือเห็นการกระทำทีเ่ อาแตความสะดวกของตัว เอง มากกวา ของลูกคา ทา นอาจารยค ะ สำหรับชาตนิ ้ี หนไู ดเห็นความทกุ ข ใจกับการตองอยูกับพอท่ีเปนคนมิจฉาทิฐิ จะท้ิงไปก็ไมได เพราะยงั มภี าระหนสี้ นิ และภรรยาใหมข องพอ เทา ทห่ี นทู ราบ มา ไมใชคนดีเลย ท้ังที่ในวัยเด็ก พอเปนพอที่ดีมากสำหรับ ครอบครัว จนคนชมกันทั้งอำเภอ แตพอกลับเปล่ียนไปมาก จน แม พ่ๆี และหนูนึกไมถ งึ ท่สี ำคญั พอยังไมสามารถฉุกคิด และหันมาสูเ สนทางสายธรรมไดเลย ทงั้ ทีอ่ ยูใ นวยั ๗๔ แลว ดวย ความ ขอบพระคุณ และ เคารพ ทาน อาจารย อยางสงู คำตอบ ความทุกขของมนุษยมีอยูสองอยางคือ ทุกขประจำ

สนทนาภาษาธรรม เล่ม ๒๑ ๑๒๙ อันไดแก การเกิด การแก และการตาย และแบบท่ีสองคือ ทุกขจ ร อนั ไดแก ความเจ็บปวย และความไมสมปรารถนา ผใู ดเคยหรอื รว มประพฤตอิ กศุ ลกรรมไวแ ตอ ดตี เมอื่ กรรมไมดีใหผล ยอมเกดิ เปน อกุศลวิบากใหผทู ่ีทำกรรมไมดีไว ตองรบั และชดใชห นเ้ี วรกรรม วธิ บี ริหารหนี้เวรกรรม ๑ . เมื่อกรรมไมดใี หผล ผูท ำกรรมไมด ีไวตองชดใชจ นกวา จะหมดส้ิน ๒ . เวน ประพฤติกรรมไมดใี ดๆใหเ กิดขนึ้ อีก ๓ . กรรมดใี ดๆท่ีไมเคยทำ ตองทำใหเ กดิ ขึน้ ๔ . รกั ษาผลของกรรมดีใหค งอยูตลอดชีวิต ดงั นั้นผถู ามปญ หา พึงเอาผลของวิบากกรรมนี้ เปน ครูสอนใจตัวเอง แลวชดใชไปจนกวาจะหมดสิ้น แลวทำแต กศุ ลกรรมใหเ กิดขึ้นในปจ จุบัน ดว ยการเอาจติ จดจอ อยูกบั ลม หายใจเขา - ออก อยูทุกขณะต่ืน และทำทุกครง้ั ท่ีนึกได ตอ ง ทำไปเร่ือยๆจนปญหาตางๆไมเขามารบกวนจิต และเอาสติ มาระลึกอยูกับการกระทำตามบุญกิริยาวัตถุ ๑๐ (ทาน ศีล ภาวนา ประพฤติออนนอม ชวยเหลือคนอ่ืน อุทิศความดีให คนอน่ื ยินดใี นการทำความดขี องคนอื่น ฟงธรรม เทศนธ รรม และทำความเหน็ ใหต รง) อยเู สมอ โอกาสทจี่ ะพน ไปจากปญ หา ท่กี ำลงั ประสบอยู จึงจะเกดิ ขึ้นได

๑๓๐ www.kanlayanatam.com ๖๔. คิดชว ยคนอื่น คำถาม ผลเสียของการชวยคนตกทุกข กราบสวสั ดีทานอาจารยด ร.สนอง วรอุไร ทเ่ี คราพ กระผมไดดู ขาวนาเศรา ขาวทุกขยากเก่ียวกับชีวิต ของคนอ่ืน แมวากระผมไดมาศึกษาพุทธศานา ทำใหรูวา ที่ ชาตนิ เ้ี ขาเปน อยา งนี้ เพราะชาตทิ แี่ ลว เขาทำอยา งน้ี แตก ระผม รสู กึ สงสารครบั กระผมไมม ปี ญ ญาไปชว ยเหลอื พวกเขาหรอก ครับ แตถ งึ กระน้ัน ขอถามวา ถากระผม ชว ยเหลือเขา มนั จะ ดีหรือไมค รบั เจา กรรมนายเวรเขาจะมาเอาคนื ผมหรอื เปลา คำตอบ การคิดชวยเหลอื ผตู กทกุ ขไดย าก เปน บญุ อยา งหน่งึ ในบุญกิริยาวัตถุ ๑๐ ผูชวยเหลือไดบุญ แตผลของการชวย เหลือจะไดบุญหรือไม ข้ึนอยูกับความศรัทธาของผูถูกชวย เหลือ และผูชวยเหลือตองมีจิตคิดวา ไม เปน การเบยี ดเบยี นตวั เอง การชว ยเหลอื ใน ลกั ษณะนจ้ี งึ ไดบ ญุ เตม็ รอ ย หากผถู ามปญ หา ปฏิบัติไดต ามคำช้แี นะ … ดีแนครบั

สนทนาภาษาธรรม เล่ม ๒๑ ๑๓๑ ๖๕. เห็นผิดเปนชอบ คำถาม เรียนทานอาจารยสนอง หากผูทำกรรมชั่ว แตไมคิดวานั่นเปนส่ิงเลวราย จะ ดวยเขา ใจผิด หรือเหน็ ผดิ เปนชอบ อยางนี้เขาจะบนั ทึกในจติ อยา งไร เปนกรรมช่วั หรือไมมกี รรมใดๆคะ เพราะหากผูใดไมไดคิดวานั่นเปนบาปเปนกรรม การกระทำตามความเชื่อเขาวามันไมไดผิดอะไร ทั้งท่ี มันสรางความเดือดเน้ือรอนใจใหผูอ่ืน เขาก็อาจไมไดจดจำ หรอื มอี กศุ ลกรรมตอไปหรือไมค ะ ดวยความเคารพอยา งสูง คำตอบ ผูใดมีความเห็นถูกตามธรรมท่ีช้ีแนะไวในพุทธศาสนา การกระทำท่บี อกเลาไปถือวา เปนการกระทำท่ีช่วั หากเมอื่ ใด กรรมชวั่ ใหผล ผกู ระทำยอมไดรับอกุศลวิบากแหงกรรมนน้ั ในศาสนาพุทธ ไมมีคำวา “อาจ” ทุกเรื่องทุก ปรากฏการณ ยอมเกดิ ขึน้ ดว ยเหตแุ ละผล ฉะนน้ั ทำดีตองได ดี ทำชวั่ ตอ งไดชว่ั เปนความจรงิ แทแนน อน แตผลแหง ความ จริงจะปรากฏข้ึนเมือ่ ใด ขนึ้ อยูก ับชนดิ ของกรรมทท่ี ำ

๑๓๒ www.kanlayanatam.com ๖๖. นั่งสมาธิแลว ปวด คำถาม น่งั สมาธแิ ลว ปวด สวัสดที านอาจารย ดร.สนอง ทเ่ี คารพ ผมมขี อ สงสยั อยากจะเรยี นถามอาจารย วา ผมนงั่ สมาธิ เปนเวลา หน่ึงชั่วโมง สิบหานาที ประมาณนั้น ก็เกิดอาการ ปวดทกี่ น กอ น ก็อดทนตามคำสอนของหลวงพอ จรัญ ฐิตธัมโม วาใหอดทนพรอมกับนกึ ถงึ คำของ อาจารยสนอง ดวยวา ถา เลิกก็ไมเ หน็ กฏไตรลกั ษณ กก็ ำหนด ปวดหนอ แลว ก็นึกคำท่ี เปน กำลังใจไปดวยชว งนัน้ ใหร บั อาการท่ีปวดฝน ตอ ไป สักพกั ก็ ปวดทขี่ าขวา ดว ยปวดมากจนรสู กึ วา ปวดจนขาและตวั สน่ั ตอน ทอี่ ดกลั้น ก็ขอบารมีหลวงพอ วา ใหข าพเจา ไดพิจราณาอาการ น้ีและผานพนไปไดสำเร็จ อาการก็ปวดหนัก แตก็พอทนได ก็ ฝนตอไป ยืดตวั ใหตรงข้ึน ยดื หนอๆๆ ปวดหนักขึน้ อกี แตก ย็ งั ทนได กข็ อบารมหี ลวงพอจรัญอีก เรมิ่ รบั อาการนนั้ ได การสนั่ ก็หายไปแตย งั ปวดไมเลิก กก็ ำหนดตอ กเ็ ลยนึกคำวา เกดิ ขน้ี ตั้งอยู ดบั ไป เอาจิตจับทีอ่ าการปวดของขา ปวดหนอ เกดิ ขน้ึ ต้ังอยู ดับไป ตอนนั้นจิตก็คิดพิจารณา เพื่อตองการเห็นการ เกิดดบั ของอาการท่ีเปน อยู เมือ่ กำหนดตอไป ก็มีอาการชพี จร มาเตนอยูตรงบริเวณหนา แลวก็สะเทือนตุบ แรกอาการท่ีจับ

สนทนาภาษาธรรม เล่ม ๒๑ ๑๓๓ การปวดอยูก็เกิดข้นึ สะเทือนตุบ ท่ีสอง ก็ปวดอยู พอตบุ ท่ีสาม หายไป ตรงกน หายกอ น แลว ก็เกิดขน้ึ อีก เหมอื นเวลาปวดบาด แผลตบุ ตบุ ตบุ ครง้ั ทส่ี าม อาการปวดกห็ ายไป ผมเลย กำหนด วา เกดิ ขน้ึ ตงั้ อยู ดบั ไป ตามจงั หวะท่ีไดสัมผสั สกั ประมาณสี่ คร้ังอาการปวดทั้งหมด ก็หายไป ผมกเ็ ลยกำหนดวา รหู นอ ๆๆ ทล่ี ้ินป ไดไ มนาน อาการปวด ก็กลับมาอกี แตไ มไดกำหนดตอ เพราะจะเกินเวลามากไปลกู สาวยังไมนอนดวย ที่เลามาท้ังหมด จะเรียนถามอาจารยวา ท่ีผมรูสึก วา เกิดขึ้น ตั้งอยู ดับไป นั้นเปนอุปาทาน หรือเปลาครับ ขอใหอาจารยชี้แนวทางและคำขยายความใหหนอยครับ ขอบพระคณุ ลว งหนาเปน อยา งสูงครบั คำตอบ จะรูเห็นไดถูกตรงตามความเปนจริงวา อาการปวด ท่ีกน ดำเนินไปตามกฎไตรลักษณได ผูนั้นตองพัฒนาจิต จนเขาถึงสมาธิจวนแนวแนใหไดกอน หากจิตยังเปนสมาธิ ประเดย๋ี วประดา ว ตองกำหนดวา “ปวดหนอๆๆๆๆ” ไปเร่อื ยๆ จนกวาอารมณปวดท่ีกนจะหายไป หรือาจเปล่ียนอิริยาบถ จากน่ังภาวนา ไปเปนเดินจงกรมแทน เมื่อใดจิตเขาถึงสมาธิ จวนแนวแนไดแลว จึงจะพิจารณาอาการปวดใหหายไปตาม กฎไตรลักษณ ดงั นั้นส่งิ ท่ีบอกเลาไปเปน เพยี งสัญญา ยังมใิ ช ปญ ญาเหน็ แจง

๑๓๔ www.kanlayanatam.com ๖๗. ยังไมเกดิ ปญ หา คำถาม กราบเรียนถามอาจารยส นอง วรอุไร หนูเร่ิมสวดมนตและฝกน่ังสมาธิอยางจริงจัง หลาย เดือนแลว แตเ ปนการฝก เองท่ีบา นเรยี กวา ยังไมมคี รอู าจารย ทค่ี อยแนะนำอยา งถกู ตอ ง (ยงั ไมเ ขา ใจ) แตเ มอ่ื ไดฟ ง อาจารย พดู หลายๆที่แลว ก็เริม่ ศรัทธาในการปฏิบัติของอาจารยคะ คำถามคอื ... เวลานงั่ หนใู ช คำภาวนา พทุ โธ คะ หนไู ม ทราบวา จิตกบั สมองมันอันเดยี วกันหรอี ไม จิตเราอยูที่พุทโธ ความรูสึกมองที่ลมท่ีเขาไปจนถึงทอง จนออกจากทองไป เรอ่ื ยๆ แตข ณะเดยี วกนั มนั มภี าพทผ่ี ดุ ขน้ึ เองในสมองเปน ภาพ สถานท่ี ภาพคน ฯลฯ แตเ ปน แคภ าพ แวบๆ ไมมผี กู เปน เรอ่ื ง เพราะใจเรามนั ไมไ ดค ดิ ถงึ รวู า ใจมนั กอ็ ยกู บั ลมหายใจเขา -ออก อยู ไมทราบวา หนูควรทำอยางไร หนเู ขาใจอะไรผดิ หรือไม กราบขอบพระคุณคะ ผูยังไมเ กดิ ปญญา คำตอบ จิตเปนกลุมของพลังงานชนิดหนึ่ง สมองเปนกลุม ของเซลลช นดิ หนงึ่ ทมี่ ารวมตวั กนั เปน กอ นอยภู ายในกะโหลก ศีรษะ จติ กบั สมองจึงเปนคนละสว นกัน

สนทนาภาษาธรรม เล่ม ๒๑ ๑๓๕ เมอ่ื ใดท่ีจติ ตกภวังค (หลบั ) พลังงานจิตไมม กี ารเกิด - ดบั แมเ ซลลส มองยงั มชี ีวิต ภาพกไ็ มอาจเกิดข้ึนกบั สมองได แตข ณะท่พี ลงั งานจติ ยังมีการเกิด - ดับอยู จงึ สามารถรูเ ห็น ภาพที่ปรากฏข้นึ กับจิตได และดว ยเหตทุ ่ีพลงั งานจติ มีการ เกิด - ดับเรว็ มาก เรว็ จนกระท่งั ระบบประสาทตามสัมผัสได ไมทัน ปุถุชนจงึ คิดเอาเองวา จติ ยังจดจออยูกับลมหายใจเขา - ออก ขณะทีภ่ าพนัน้ เกิดขึน้ ๖๘. กลัวการเรม่ิ ตน คำถาม ขออนุญาตเรยี นถามอาจารยค ะ ตองปฏิบัติตัวเชนไร ท่ีจะทำใหเรามีอาชีพการงานท่ี มั่นคง ขณะนี้หนมู ปี ญหาเร่ืองอาชีพการงานมาก หนูและ สามีประกอบอาชีพสวนตัว ทำมาหลายอยางตองมีเหตุใหถึง ทางตัน และตองเร่ิมตนใหม ขณะนี้ปญหาของหนูคือหนูไมรู จะเรม่ิ ทำอะไรใหมอ อกอาการคดิ ไมอ อก กลวั การเรมิ่ ตน และ ลงทายดวยไปไมได และก็มีเงินเก็บที่จำกัด แตถึงอยางไรก็ ตองทำ แตห นขู าดความมน่ั ใจอยางมาก และก็ยังมลี ูกสาวใน วยั เรียนอีกดวย ทผ่ี านมาหนูประกอบอาชีพสุจริต ในเวลาทมี่ ี เงนิ ทองใช ก็ทำบุญเสมอ ๆ กับมารดาหนกู ต็ อบแทนโดยการ

๑๓๖ www.kanlayanatam.com ใหสตางคแมใชทุกเดือน ถึงไมมาก แตหนูก็ไมเคยขาด หนู และสามีไมเลนการพนัน ไมด ืม่ เหลา (สามี มดี ื่มแบบนาน ๆ ครงั้ แตก น็ อยมากคะ) ไมส บู บหุ ร่ี ไมคดโกง ไมไดป ระกอบ อาชพี ฆาสตั ว ชวี ติ ครอบครัวดา นอน่ื ๆ ถอื วา มคี วามสุขดคี ะ ขออาจารยชวยแนะนำหนูในการปฏิบัติตน เปน แนวทางใหหนูสามารถลืมตาอาปาก มีอาชีพการงานท่ีมั่นคง ไดด ว ยนะคะ ขอขอบพระคณุ อาจารยม าก และหากหนไู ดม กี ารลว ง เกิน หรอื ถามคำถามทีอ่ าจไมเ ขา ทา เขา ทาง ขอกราบขออภัย อาจารยมา ณ ท่นี ี้ดวยนะคะ ขอบพระคณุ คะ คำตอบ (๑) จากงานวิจัยของ ดร.โกลแมน พบวา ผปู ระสบ ความสำเรจ็ ในชวี ติ ใชป ญ ญาไอควิ (สตุ มยปญ ญาและจนิ ตามย ปญ ญา) ๒๐% และใช อีคิว (ความฉลาดทางอารมณ) หรอื คณุ ธรรม ถงึ ๘๐% (๒) ผรู ูในพุทธศาสนารวู า ผูมดี วงดี (ทาน + ศีล + ภาวนา) ยอมประสบความสำเร็จในกิจทัง้ ปวง (๓) ผูมีความศรัทธาในพุทธศาสนา เช่ือวากฎแหง กรรมมีจริง ผูใดปรารถนารวยทรัพย ตอ งใหท รพั ยเ ปน ทาน ดงั นน้ั หากผถู ามปญ หาทำเหตใุ หถ กู ตรงไดเ มอ่ื ใดแลว ความสมปรารถนายอมเกิดข้นึ

สนทนาภาษาธรรม เล่ม ๒๑ ๑๓๗ ๖๙. ความคดิ ไมด ี คำถาม กราบเรยี นอาจารยคะ หนจู ะมอี าการจติ ใจไมป กติ หากสวดมนตไ หวพ ระ นกึ ถงึ พระ ก็จะตอ งมจี ิตนกึ ภาพ หรอื ความคดิ ทไ่ี มดแี ทรกขึ้นมาทนั ที อยา งนหี้ นคู วรพยายามรกั ษาศลี ๕ โดยไมค วรสวดมนตไ หวพ ระ หรอื ทำสมาธิ เพราะหากย่งิ พยายามทำ อาจเปนการย่ิงบาปใช หรือไมค ะ หรอื หนูควรพยายามทำโดยไมใสใ จความคดิ นั้น ขอบพระคุณมาก ๆ คะ อาจารย คำตอบ เร่ืองที่บอกเลาไป มีตนเหตุมาจากผูถามปญหาชอบ คดิ ปรามาสกบั ผทู รงศลี มากอ น แลว ความนกึ คดิ ทไี่ มด เี ชน น้ี ได ถกู เกบ็ บนั ทกึ ไวใ นดวงจติ เปน อกศุ ลสญั ญา เมอ่ื ใดทจี่ ติ เรมิ่ สงบ สติเริ่มมกี ำลัง จงึ ไประลึกถึงขอ มลู ที่เปนอกศุ ลสัญญานั้น วธิ แี กป ญ หาในเรอ่ื งน้ี ตอ งนำดอกไม ธปู เทยี น ไปบชู า ส่ิงศักด์ิสิทธิ์ อาทิ พระพุทธรูปท่ีมีคนกราบไหวบูชากันมากๆ หรอื พระเจดยี ท บ่ี รรจพุ ระบรมสารรี กิ ธาตุ หรอื บรรจพุ ระธาตุ ของพทุ ธสาวก แลว สวดมนตบ ทบชู าคณุ พระรตั นตรยั หลงั จาก สวดมนตแ ลว เสรจ็ ตอ งกลา ววาจาขอขมากรรมทเ่ี คยลว งเกนิ ผทู รงศลี และตอ งรกั ษาสจั จะไมค ดิ ลว งเกนิ ผทู รงศลี ใหเ กดิ ขนึ้

๑๓๘ www.kanlayanatam.com อกี พรอ มทงั้ มศี ลี ๕ บรสิ ทุ ธค์ิ มุ ใจอยทู กุ ขณะตนื่ ปญ หาทบ่ี อก เลา ไปจึงจะยุติลง สว นวิธแี กป ญหาท่เี สนอมานัน้ เปน การแกปญหาท่ี ผดิ ทางและยงิ่ จะเปน การทำใหบาปมพี ลังเพิม่ มากขึน้ ๗๐. ทำแทง คำถาม หนู มีเร่ืองอยากถามคะ หนูยอมรับวา ปที่แลว หนูไดทำแทงเพราะหนูโดน ขมขืน แตทางบานไมทราบเร่ือง และหนูได ทำบุญ ถวาย สังฆทาน พระพทุ ธรูป ปลอยปลา และ ทำบญุ ท่วี ดั เรื่อยๆ ทุกวันพระ ทีว่ ดั แถวบา น หนู รสู ึกผิดอยา งมากคะ แตก ไ็ มไ ด มเี ร่อื งไมดีเกดิ ขึน้ กับหนู แตว า เม่อื เดอื นสงิ หาคม ท่ผี า นมา หนไู ดไป ปฎบิ ตั ิธรรม ท่วี ัดแถวบา น เปน พธิ แี กกรรม ของชาติท่ีแลวท่ีหนูทำบาปไว พระอาจารยทานบอกวา หนู ไปโกงเงินเขาเม่ือชาติท่ีแลว เลยใหมาปฎิบัติธรรมเพื่อขอ อโหสกิ รรม ตอเจากรรม นายเวร ของชาติท่แี ลว เปนเวลา ๓ วนั คะ วนั สุดทาย กอ นจะลาสึกจากการบวช ทางวัด ใหจุด ธปู ๙ ดอก และ ไป ทอ งคำขอขมาหรืออะไรสักอยาง ทท่ี าง วัดไดใหไว ต้ังแตวันแรกท่ีไปบวช พอหนูปกธูปลงดิน กลาง

สนทนาภาษาธรรม เล่ม ๒๑ ๑๓๙ แจง แคแ ปป เดี่ยว หนูมีอาการตวั เย็นเหมือนน้ำแขง็ และสกั พกั ศีรษะหนูรสู กึ มนั หนักไปขางหนง่ึ แลวมนั กเ็ บามากๆ หนู อยากรวู า เปนเพราะอะไรคะ และหลงั จากน้นั มา ตวั หนูมีความรูส ึกขนลุกตลอด ทงั้ ท่ีไมไดน ่งั สมาธิ และเม่ือ ส่ี หา วนั ทผ่ี า นมา ชว งเชา หนู ไปชวยแมข ายของ แมห นไู ปจดุ ธูปเรียก นอ งกุมาร ทว่ี ัดมา ชว ยขาย แตว า ทำไม ตัวหนรู สู ึกขนลกุ และอดึ อัด เหมือน หายใจไมเต็มปอดคะ กลบั มาบา น อาการขนลุกก็ยังมีอยู แต หายใจโลงข้ึน เปนเพราะอะไรคะ และขอสุดทายท่ีหนูอยากทราบคือ หนูอยากสงดวง วิญญาณของลูกหนูไปเกิดในชาติภพท่ีดีๆ หนูจะทำอยางไรดี คะ หนูไดตั้งชือ่ ลูกวา นอ งพุทธ เพราะวา วนั ท่ีหนู ไปเอาเขา ออกเปน วนั นน้ั ตอนเชา หนเู ลยไมร วู า จะตง้ั ชอื่ วา อะไรดี เวลา หนูทำบญุ หนูก็เรยี กชือ่ นอ งพทุ ธใหม ารบั สวนบุญสวนกศุ ล หนูอยากรูวา นองพุทธจะไดร บั ไหมคะ หนูเกิดวนั อังคารท่ี ๖ มกราคม ๒๕๓๐ เวลา ๘.๐๐ น. ปข าล สว น นอ งพทุ ธ หนจู ะเอาวนั ทห่ี นเู อาเขาออกเปน วนั เกดิ ของนอ ง คอื วนั พทุ ธที่ ๘ ธนั วาคม ๒๕๕๓ หนจู ำเวลาไมไ ดแ ต วา อยูในชว งไมเ กิน เทีย่ งวนั คะ ปข าล ไมทราบวา อาจารย จะพอชวยหนไู ดไ หม คะ หนูทุกขใ จมากกับเรอื่ ง น้ี คะ ขอขอบคุณ อาจารย นะคะ ที่คอยชวยตอบปญหา ตางๆ ท่ี คนอยางพวกหนูไมเขา ใจ ขอบคณุ มากจริงๆ คะ

๑๔๐ www.kanlayanatam.com คำตอบ ผูรูบอกวา คนที่รูวา ตัวเองเคยทำไมดีมากอน คน นัน้ มีโอกาสเปนคนดีไดในวนั ขางหนา แตต อ งปฏบิ ตั เิ หตใุ หถ ูก ตรง การอุทิศบุญกุศลใหกับเด็กที่ถูกทำแทง ดวยการถวาย สังฆทาน ดวยการปลอยปลา หรือไปทำบุญที่วัดทุกวันพระ เปน สงิ่ ดที คี่ วรทำ แตส งิ่ ดที ส่ี ดุ การอทุ ศิ บญุ กศุ ลทเ่ี กดิ จากเหตุ ดังกลาว ยังไมใหญเทากับบุญกุศลที่เกิดจากการนำตัวเองไป ปฏิบัติธรรม เพราะบญุ จากการปฏิบตั ิธรรมเปนบุญใหญส ุด เปนบุญท่ีมีอานิสงสมาก สามารถผลักดันจิตวิญญาณใหเขา ถงึ ความเปน อรยิ บคุ คล หรอื เขา นพิ พานได และยงิ่ เมอ่ื ใกลจ บ การปฏิบัติธรรมหากผูถามปญหา ขอความเมตตาจากผูเขา รวมปฏิบัติ ชวยกันอุทิศบุญใหญที่แตละคนมี ใหกับเด็กท่ีถูก ทำแทงดว ยแลว การผูกพยาบาทหรือจองเวรจากเดก็ ฯ ยอม ถกู ยกเลกิ ไดง าย อาการรสู กึ หนกั รสู กึ เบาทศี่ รี ษะ อาการขนลกุ หายใจ โลง รวมถึงความอยากรูวา อุทิศบุญไปใหแลว เขาจะไดรับ หรือไม มิไดเปนเหตุทำใหชีวิตพนไปจากความทุกข ฉะน้ันผู ถามปญหาไมควรเอาใจไปจดจออยูกับอารมณเหลานั้น แต ควรเอาใจจดจอ อยกู บั บทมนตท ีส่ วด เอาใจมาจดจอ อยกู ับลม หายใจเขา - ออก จะไดบ ญุ มากกวา และไมเ ปน เหตทุ ำใหค วาม หลง (โมหะ) มีกำลงั เพม่ิ มากขึ้นอกี ดว ย

สนทนาภาษาธรรม เล่ม ๒๑ ๑๔๑ ๗๑. เพิง่ หัดนัง่ สมาธิ คำถาม จิตฟุงซานครับ สวสั ดคี รับ อาจารย ดร.สนอง วรอุไร ผมเปนคนนึงที่เพิ่งจะมาหัดน่ังสมาธิครับ ปญหาก็มี อยูว า ๑. เมอื่ นงั่ ตามดลู มหายใจไปไดส กั พกั ใจมนั กม็ กั จะลมื คิดไปถึงเรื่องอ่ืนๆทั้งในอดีตและในอนาคต ลืมท่ีจะมาตามดู ตามรูลมหายใจของตัวเองอยูเรื่อยๆเลยนะครับ เราพอจะมี วิธีฝกตัวเองใหจับอยูท่ีลมหายใจใหไดตลอดยังไงดีครับ หรือ วา สิง่ ท่ีผมทำน้ันยงั ไมถ กู ตอ งครับ ๒. ผมมกั จะฝก นง่ั สมาธกิ อ นนอนครบั แลว อยากจะรู วา เมอ่ื เลกิ จากการทำสมาธแิ ลว สมควรทจี่ ะนอนเลยหรอื เปลา ครบั เพราะบางทเี มอ่ื ออกจากสมาธแิ ลว ผมกม็ กั จะทำอยา งอนื่ ตอ บางนะ ครับเชนดหู นังบางนะ ครบั ผมขอขอบคณุ อาจารยมากครบั คำตอบ (๑) ผูใดมีศีล ๕ คุมใจ และมีสัจจะคมุ ใจอยูข ณะตน่ื กายยอ มศกั ดส์ิ ทิ ธิ์ จติ ยอ มศกั ดสิ์ ทิ ธิ์ เมอื่ เรง ความเพยี ร เอาใจ จดจอ อยกู บั ลมหายใจเขา - ออก อยเู สมอ จติ ยอ มเขา ถงึ ความ

๑๔๒ www.kanlayanatam.com ศกั ดส์ิ ทิ ธิ์ คอื ตง้ั มนั่ เปน สมาธไิ ดง า ย ฉะนนั้ ผถู ามปญ หาพงึ ดตู วั เองวา เมอ่ื ใดที่เหตุปจ จยั ทั้งสามถึงพรอม สตยิ อ มเกดิ ขึน้ (๒) ผูหวงั พฒั นาจิต (สมถกรรมฐาน) ใหเขาถงึ ความ ต้ังมั่นเปนสมาธิ ตองสวดมนตกอนนอน หลังสวดมนตตอง เจริญสมถภาวนา หลังเจริญสมถภาวนาตองอุทิศบุญกุศลให เจากรรมนายเวร และกอ นนอนตองไมเ พ่มิ กิเลสกาม (ดหู นงั , ดลู ะคร) ใหเ กดิ ขนึ้ กบั ใจ หากประพฤตไิ ดถ กู ตรงเชน นี้ จติ ยอ ม เขาถึงความต้ังม่นั เปน สมาธิไดงาย ๗๒. ธรุ กจิ มืด คำถาม กราบเรียนถาม ทานอาจารย ดร.สนอง วรอุไร ที่ เคารพ บา นญาตไิ ดป ระกาศขายท่ีดนิ ผนื หนึง่ ซง่ึ ไดม ผี ูสนใจ มาขอซอ้ื แลวครบั แตค นในจังหวดั ไดร ่ำลือกันหนาหูวา ผูซอ้ื ผู น้ีรำ่ รวยขึ้นมาเรว็ มากจากธุรกจิ มดื ซึ่งอาจเปนยาเสพติด และเคยถกู ตำรวจจับแตพน ขอ กลาวหาเพราะตดิ สนิ บนตำรวจ กรณีนี้เราไดรูเห็นพฤติกรรมของผูซ้ือวารายไดของ เขามาจากธุรกิจผิดกฎหมาย ผิดศีลธรรมเชนนี้ หากเราขาย

สนทนาภาษาธรรม เล่ม ๒๑ ๑๔๓ ท่ีดินใหและรับเงินจากเขา ในทางธรรมจะถือวาผิดศีล ผิด ธรรมหรอื ไมค รบั หากเชือ่ วาบุคคลผนู เ้ี ปนอาชญากรจริงๆ เจาของที่ดินน้ันมีความคิดหลากหลาย ทางหน่ึงคือ ไมบาป เพราะไมไดรูเห็นกับที่มาของเงินนี้ เพียงแตขายของ ให สวนอกี ใจหนึง่ กค็ ือพอไดยิ นิ ขาวลืออยา งนี้ ก็ทำใหจิตเศรา หมองท่ตี อ งมาเกยี่ วของกบั บคุ คลคนน้คี รับ ขอความกรุณาทานอาจารยสงเคราะหใหคำแนะนำ ที่เหมาะสมดวยครับ ทางญาตินั้นเปนผูประกอบอาชีพสุจริต รกั ษาศีล และปฎิบัตธิ รรม แตยงั ไมมคี วามรูแตกฉานมากนัก ขอกราบขอบพระคณุ ทา นอาจารยใ นความอนเุ คราะห ขอผลบุญกุศลใดๆ ท่ีไดกระทำไวดีแลวจงสำเร็จกับทาน อาจารยด วยครบั ดวยความเคารพอยางสูง คำตอบ บาป คือความไมสบายกาย ไมสบายใจ หากทำ พฤติกรรมใดแลว ไมเกิดอารมณเชนน้ีขึ้นกับใจ ไมถือวาเปน บาป ตรงกนั ขา ม หากรูว าเงนิ ท่ีไดมาเปน เงนิ รอ น (ไมบ ริสุทธิ์) และผูถามปญหายังนำตัวเองเขาไปของเก่ียว ในทางธรรม ถือวาเปนผูรวมกระทำอกุศลกรรมใหเกิดข้ึน เมื่อใดที่บาปให ผล ผูรวมกระทำอกุศลกรรม ตอ งไดร ับวบิ ากไมด นี ้ันดว ย เร่ืองขาวลือน้ัน พระพุทธโคดมมิใหปลงใจเชื่อตาม หลักกาลามสตู ร แตใ หเ ชื่อในเหตุผลท่ถี ูกตอ งชอบธรรม

๑๔๔ www.kanlayanatam.com ๗๓. เงินบาป คำถาม เรยี นถามอาจารย เร่อื งการซ้ือลอตเตอร่ี เคยฟงบรรยายของอาจารยเร่ืองซ้ือลอตเตอรี่แลว ระวังตกนรกนะ เงินท่ีไดจากการซ้ือลอตเตอรี่ เปนเงินบาป หรือไม ในเมอื่ มนั ถกู กฎหมาย แลวถา เอาเงินท่ไี ดจากการถูก ลอตเตอรี่ ไปทำบุญ ทำทานตา งๆ จะไดบญุ หรือไม คำตอบ สง่ิ ใดประพฤติแลว ไมผ ดิ กฎหมาย แตผ ิดธรรม ผลท่ี เกิดจากการประพฤตินั้นเปนบาป ลอตเตอร่ีเปนอบายมุข ผู ใดเขาไปของเกี่ยวกับอบายมุข ยอมเปดทางแหงความพินาศ ใหเกิดขึน้ กับชวี ติ ทรัพยท ีไ่ ดมาจากธรุ กจิ ท่เี ปนอบายมขุ ยอ ม เปนทรัพยรอ น ทรพั ยไมบ รสิ ทุ ธิ์ เมือ่ นำทรัพย ทไี่ มบ รสิ ุทธไ์ิ ปทำบุญ อานิสงสข องบุญท่ีเกดิ ข้นึ ยอ มไมบริสุทธ์ติ ามไปดว ย

สนทนาภาษาธรรม เล่ม ๒๑ ๑๔๕ ๗๔. บาปหรือไมบาป คำถาม กราบเรยี นอาจารยส นองทีเ่ คารพอยางสูง หนูขอความเมตตาจากอาจารยชวยชี้แนะขอสงสัยน้ี ดวยคะ การนำเงินบริจาคของโครงการวิปสสนากรรมฐาน ท่ีเหลือจากโครงการไปใชทำบุญอื่นๆ ที่ไมเก่ียวของกับการ จดั การอบรมวปิ ส สนากรรมฐาน เชน เอาไปซอื้ ทดี่ นิ สรา งศนู ย ปฏบิ ัติธรรม เอาไปขุดสระในวัด หรอื สรา ง/ซอมวดั สามารถ ทำไดไหม จะผิดศีลไหมคะ ถาผิดจะเอาเงินที่เหลือนี้ไปทำ อะไรไดคะ เอาไปสมทบในการจัดอบรมโครงการวิปสสนา กรรมฐานครั้งตอๆ ไป จะไดไ หมคะ กราบขอบพระคณุ คะ คำตอบ เงินที่มีผูบริจาคใหกับการปฏิบัติธรรม หากมีเงิน เหลือแลวนำไปซื้อที่ดินสรางศูนยปฏิบัติธรรม เอาไปใชขุด สระน้ำในวัด หรือซอมสรางวัด ถือวาเปนการยายฐานเจดีย ผดิ เจตนารมณของผูบรจิ าค มอี านิสงสเปนบาป ตรงกันขาม หากนำเงินดังกลาวไปสมทบการปฏิบัติธรรมในคร้ังตอไป ไมถ อื เปน บาป

๑๔๖ www.kanlayanatam.com ๗๕. ยังเขาไมถ ึงธรรม คำถาม กราบเรยี น อาจารย ดร.สนอง วรอไุ ร หนเู รมิ่ เขา รบั กรรมฐานโดยปฏบิ ตั ติ ามแนวสตปิ ฏ ฐาน สแี่ บบพอง ยบุ แบบเขม งวด ดว ยความทศี่ กึ ษามานอ ย ปฏบิ ตั ิ แบบไมเขาใจ จิตไมวางเปนอุเบกขา ทำใหเกิดความเครียด และคิดไมดีตอครูบาอาจารย เกิดอาการปวดหัว แลวก็ไป เพง จอ งอาการดงั กลาวดว ยจติ ท่ีเปนกเิ ลส ยาวนานถึง ๕ วนั จนรูส กึ มนึ ไปหมด และสุดทา ยจึงไมกลานงั่ ตอ หลงั ออกจาก กรรมฐานแลว ประมาณ ๒ สปั ดาห อาการปวดหวั และรสู กึ เยน็ ในกายจึงหายไป จนผานไป ๔ เดอื น จงึ ไดไ ปเขา รบั กรรมฐาน อีกคร้งั แตเปลีย่ นเปน แนว อานาปานสติ ปรากฏวา อาการ ปวดหวั เกิดข้ึนในวนั ท่ี ๓ และเปนตอ ไปจนออกกรรมฐาน อยากเรยี นถามอาจารยดงั น้คี ะ ๑. จิตหนูยังไมเปนสมาธิ และยังไมเปนอุเบกขาใช ไหมคะ หนูอยากวางรากฐานใหจ ติ มสี ติ และ เปนสมาธิ เพ่ือ ใชเปนบาทฐานในการพัฒนาจิตตอไป อาจารยพอจะแนะนำ แนวทางท่ีตรงกับจริตของหนูไดไหมคะ วาที่ถูกตรงคือ หนู ควรเริ่มตนจากอะไร และควรไปพบครูบาอาจารยที่จะชวย แนะนำแนวทางไดท ีไ่ หน

สนทนาภาษาธรรม เล่ม ๒๑ ๑๔๗ ๒. อาการปวดหัวดังกลาว จะมีผลตอการพฒั นา จิตของหนไู หมคะ คือท่ีหนกู ลวั ท่ีสุด คอื จะเปน อปุ สรรคใน การพัฒนาจิต หากหนไู ดเ คยลว งเกนิ อาจารยท ัง้ ทางกาย วาจา หรือใจ จะโดยต้ังใจหรอื ไมต ั้งใจกด็ ี ไดโปรดอาจารย อโหสกิ รรมใหห นูดว ย สดุ ทา ยน้ี กราบขออำนาจคณุ พระศรรี ตั นตรยั ไดโ ปรด ดลบนั ดาลใหอาจารยไดเจริญท้งั ทางโลก และทางธรรมคะ ขอกราบขอบพระคณุ เปน อยางสูง คำตอบ (๑) จิตยังไมเปนสมาธิ และยังเขาไมถึงความเปน อุเบกขา ฉะนั้นหากผูถามปญหาเอาศีลลงคุมใหถึงใจ เลือก บทกรรมฐานที่ถกู กับจรติ คือกำหนดความวา งของอากาศหา ทสี่ ้นิ สดุ มไิ ดเ ปน อารมณทใ่ี ชใ นการพฒั นาจติ คือเอาจติ จดจอ อยกู ับอากาศทีว่ างเปลา ไปเรื่อยๆ จนกวาจิตจะเขา ถงึ ความตงั้ ม่นั เปน สมาธไิ ด (๒) ผูถามปญ หาตองนำ ดอกไม ธูป เทยี น ไปสกั การะสิ่งศกั ด์สิ ิทธ์ิ แลวสวดมนตบท สรรเสรญิ คณุ พระรตั นตรยั กลา ววาจาขอขมาทเ่ี คย ลว งเกนิ สง่ิ ศกั ดส์ิ ทิ ธ์ิ และตอ งรกั ษาสจั จะไมป ระพฤติ ลวงเกนิ ใหเกดิ ซำ้ ข้นึ อกี

๑๔๘ www.kanlayanatam.com ๗๖. อบายมขุ คำถาม โทษของอบายมุข ๖ ทีย่ งั ไมเขาใจ กราบเรียนทา น อาจารย ดร.สนอง ท่เี คราพ อบายมขุ ๖ มีทั้งสน้ิ ดงั นี้ ๑. การชอบเทยี่ วกลางคนื ๒. การชอบเที่ยวดูการ เลน ๓. การเปนนักเลงสรุ า ๔. การเปน นกั เลงการพนนั ๕. การเกยี จครานทำการงาน ๖. การคบคนชว่ั เปนมิตร แตท ผ่ี มสงสยั คือ การดูการเลน และ เท่ยี วกลางคนื จะใหโทษเราอยา งไรครบั ขอบคณุ อาจารยม ากครบั คำตอบ ดูการเลนและเท่ียวกลางคืน เปนเหตุทำใหจิตเศรา หมองดวยกิเลสกาม เปนการปลอยเวลาใหผานไปโดยไมเกิด สาระในทางธรรมกับชีวิต และยังทำใหสุขภาพกายใจเส่ือม ดวยการปรุงอารมณที่ไมจำเปน

สนทนาภาษาธรรม เล่ม ๒๑ ๑๔๙ ๗๗. สังฆาทเิ สส คำถาม กราบเรียนอาจารยดร.สนอง วรอุไร ท่ีเมตตาสละ เวลาตอบปญ หา บาปจากเคยทำอาบตั สิ งั ฆาทเิ สส ตอนบวช หากสำนกึ ผิดจริงๆ และตั้งใจปฏิบัติธรรม จะมีโอกาสรอดพน จากอบายภูมิและเขาถึงธรรมไดหรอื เปลา ผมไดบ วชพระ ชว งเวลานน้ั ไมซ าบซงึ้ ในพระธรรมเทา ไหรน ัก ไดผิดศลี เคยทำอาบัตสิ ังฆาทเิ สสตอนบวช แลว ณ ปจ จบุ นั ผมมคี วามไมส บายใจมาก เนอื่ งจากปจ จบุ นั ผมพยายาม รกั ษาศีล ๕ แตต ดิ อยตู รงทเี่ คยทำผิดศีลขอ ดงั กลา วซ่งึ คดิ วา รายแรงมากแตไมส ามารถกลับไปแกไ ขได ไมทราบวาผมควร ทำอยา งไรครับ ขอบพระคุณอาจารยมากครับ คำตอบ จะรอดพนจากบาปและเขา ถงึ ธรรมได ตอ งนำตวั เองเขา อยกู รรม (เขาปริวาส) เทาจำนวนวันท่ีปกปด อาบัติ