ການສອນທີ່ເນັ້ນຜູ້ຮຽນເປັນໃຈກາງ

ອງົ ປະກອບການທດົ ລອງ/ນໍາໃຊແ້ ນວຄິດ ຊງ່ຶ ຖວື ່າເປັນຂນັ້ ຕອນສໍາຄັນທ່ີຜູ້ສອນ ຈະເປີດໂອກາດໃຫຜ້ ຮູ້ ຽນໄດຮ້ ູ້ຈັກການນໍາໃຊ້ຄວາມຮູ້ ແລະ ນໍາໄປໃຊ້ໄດ້ຈິງ. ກດິ ຈະກໍາທີກ່ ຽ່ ວກັບການນໍາໃຊ້ຄວາມຮ້ເູ ຊ່ັນ: ການເຮັດໂຄງງານ, ການຈັດກິດຈະກາໍ ເຜີຍແຜຂ່ ້ມໍ ູນຄວາມຮູ,້ ການຈັດກິດຈະກໍາໂຄສະນາ (Campaign). ໃນການຈັດກິດ ຈະກໍາການຮຽນ ທີ່ເນັ້ນປະສົບການຈາໍ ເປັນຕ້ອງຈັດກິດຈະກໍາໃຫ້ຄົບວງົ ຈອນທັງ 4 ອງົ ປະກອບ ເພາະອົງປະກອບທັງ 4 ມີຄວາມສໍາພັນກຽ່ ວຂ້ອງຢ່າງຕໍ່ເນ່ອື ງ ແລະ ສ່ງົ ຜນົ ຊຶ່ງກັນ ແລະ ກັນ. 3. ການຮຽນໂດຍໃຊບ້ ັນຫາເປັນພື້ນຖານ ການຮຽນໂດຍໃຊ້ບັນຫາເປນັ ພ້ືນຖານ (Problem-Based Learning) ເປັນ ຂະບວນການຮຽນ ໂດຍໃຊ້ບັນຫາເປັນຕົວກະຕນຸ້ ໃຫ້ຜູ້ຮຽນຕັ້ງສມົ ມຸດຖານ, ສາເຫດ ແລະ ກົນໄກຂອງການເກີດບນັ ຫານັ້ນ ລວມເຖງິ ການຄ້ົນຄວ້າຄວາມຮູ້ພື້ນຖານທກີ່ ຽ່ ວ ຂອ້ ງກບັ ບນັ ຫາ ເພື່ອນາໍ ໄປສກູ່ ານແກບ້ ັນຫາຕ່ໍໄປ ໂດຍຜູ້ຮຽນອາດບ່ມໍ ີຄວາມຮໃູ້ ນ ເລ່ືອງນ້ັນມາກ່ອນແຕ່ອາດໃຊຄ້ ວາມຮ້ທູ ີຜ່ ູ້ຮຽນມີຢູ່ ຫຼື ເຄີຍຮຽນມາ. ນອກຈາກນ້ີຍັງເນັ້ນໃຫຜ້ ູ້ຮຽນໃຝ່ຫາຄວາມຮເູ້ ພື່ອແກ້ໄຂບນັ ຫາ, ຄິດເປັນ, ເຮັດ ເປນັ , ມີການຕດັ ສິນໃຈທດ່ີ ີ ແລະ ສາມາດເຮດັ ວຽກເປັນທີມ ໂດຍເນ້ັນໃຫ້ຜຮູ້ ຽນໄດ້ ເກດີ ການຮຽນດ້ວຍຕົນເອງ ແລະ ສາມາດນໍາທັກສະຈາກການຮຽນມາຊວ່ ຍແກບ້ ັນ ຫາໃນຊວີ ິດ. ການຮຽນໂດຍໃຊບ້ ັນຫາເປັນພື້ນຖານເປັນການຮຽນຈາກປະສບົ ການ ໂດຍ ເລມ່ີ ຈາກການໄດ້ປະສບົ ການກົງຈາກໂຈດບນັ ຫາຜ່ານຂະບວນການຄດິ ແລະ ການ ສະທ້ອນກບັ ໄປສູ່ຄວາມຮູ້ ແລະ ຄວາມຄດິ ລວມຍອດອັນຈະນາໍ ໄປໃຊໃ້ ນສະຖານະ ການໃໝ່ຕໄໍ່ ປ. ການຮຽນໂດຍໃຊ້ບັນຫາເປນັ ພ້ືນຖານຍັງເປັນການຕອບສະໜອງຕໍ່ ແນວຄິດທດິ ສະດກີ ານສາ້ ງຄວາມຮູ້ (constructivism) ໂດຍໃຫຜ້ ູ້ຮຽນວິເຄາະຕັ້ງຄາໍ ຖາມຈາກໂຈດບນັ ຫາຜ່ານຂະບວນການຄິດ ແລະ ສະທ້ອນກັບ, ເນນ້ັ ປະຕິສໍາພນັ ລະຫວ່າງຜຮູ້ ຽນໃນກຸ່ມ, ເນັ້ນການຮຽນທມີ່ ີສ່ວນຮວ່ ມນໍາໄປສູ່ການຄ້ົນຄວາ້ ຫາຄໍາຕອບ ຫຼື ສ້າງຄວາມຮູ້ໃໝຖ່ ານຄວາມຮູເ້ ດີມທີ່ຜຮູ້ ຽນມີມາກ່ອນໜາ້ ນ.້ີ ສນູ ພັດທະນາສ່ືການຮຽນການສອນ,ກສວາສນຈັດກິດຈະກໍາການຮຽນທ່ີເນ້ັນການປະຕິບັດຕວົ ຈິງ (Active Learning) 44

ນອກຈາກນ້ີ ການຮຽນໂດຍໃຊບ້ ັນຫາເປນັ ພ້ືນຖານ ຍງັ ເປັນການສ້າງເງ່ືອນ ໄຂສາໍ ຄັນເພື່ອສ່ົງເສມີ ການຮຽນຄື: 1. ການຮຽນສ່ິງໃໝ່ຈະໄດ້ຜົນດີຂຶ້ນຖາ້ ໄດ້ມີການເຊື່ອມໂຍງ ຫຼື ກະຕຸ້ນຄວາມຮເູ້ ດີມ ທີ່ຜຮູ້ ຽນມຢີ .ູ່ 2. ການຮຽນເນອ້ື ໃນທໃ່ີ ກຄ້ ຽງສະຖານະການຈງິ ຫຼື ມີປະສົບການກົງຈາກໂຈດບັນ ຫາຈະເຮດັ ໃຫຜ້ ຮູ້ ຽນຮຽນໄດ້ດຂີ ຶ້ນ. 3. ເນອ່ື ງຈາກການຮຽນ ໂດຍໃຊບ້ ັນຫາເປັນພ້ືນຖານເປນັ ການຮຽນໃນກຸ່ມນອ້ ຍ, ການໄດ້ສະແດງອອກ, ສະແດງຄວາມຄິດເຫັນ ຫຼື ອະພິປາຍໂຕ້ຖຽງກັນຈະເຮດັ ໃຫ້ຜູ້ຮຽນເຂ້ົາໃຈ ແລະ ຮຽນ ສິ່ງນ້ັນໄດ້ດຂີ ຶ້ນ. ການຮຽນໂດຍໃຊບ້ ັນຫາເປັນພນື້ ຖານ ເປັນຮູບແບບການຮຽນທ່ເີ ກີດຂນ້ຶ ຈາກ ແນວຄດິ ຕາມທິດສະດກີ ານຮຽນແບບສາ້ ງຄວາມຮູ້ (Constructivism) ໂດຍໃຫຜ້ ູ້ ຮຽນສາ້ ງຄວາມຮູ້ໃໝຈ່ າກການໃຊບ້ ັນຫາທີເ່ ກີດຂນຶ້ ຈິງໃນໂລກ ເປນັ ບລໍ ບິ ົດການຮຽນ ເພ່ອື ໃຫ້ຜູ້ຮຽນເກດີ ທກັ ສະໃນການຄິດວເິ ຄາະ ແລະ ຄິດແກ້ບັນຫາພ້ອມທງັ ໄດ້ຄວາມ ຮູ້ຕາມຫັຼກວຊິ າໃນສາຂາວິຊາທຕີ່ ນົ ສຶກສາໄປພ້ອມໆກັນ ການຮຽນໂດຍໃຊ້ບັນຫາເປັນ ພ້ືນຖານ ຈ່ຶງເປນັ ຜນົ ຈາກຂະບວນການເຮດັ ວຽກທຕ່ີ ອ້ ງອາໄສຄວາມເຂົ້າໃຈ ແລະ ການແກ້ໄຂບັນຫາເປັນຫຼັກ. ສ່ິງສໍາຄັນໃນການຈັດການຮຽນແບບໃຊ້ບັນຫາເປັນພື້ນຖານຄື ìບັນຫາî ເພາະ ບນັ ຫາທ່ດີ ີຈະເປັນສ່ິງກະຕນຸ້ ໃຫ້ຜຮູ້ ຽນເກດີ ແຮງຈູງໃຈໃຝ່ສະແຫວງຫາຄວາມຮ້.ູ ໃນ ການເລືອກສກຶ ສາບັນຫາທມ່ີ ີປະສດິ ທິພາບ ຜ້ສູ ອນຈະຕ້ອງຄາໍ ນງຶ ເຖິງພ້ືນຖານຄວາມ ຮູ້ຄວາມສາມາດຂອງຜູຮ້ ຽນ, ປະສົບການ, ຄວາມສົນໃຈ ແລະ ເບ້ອື ງຫຼັງຂອງຜຮູ້ ຽນ ເພາະຄົນເຮົາມທີ ່າອ່ຽງທ່ີຈະສົນໃຈເລອ່ື ງໃກ້ຕົວຫຼາຍກວ່າໄກຕວົ , ສນົ ໃຈໃນສ່ິງທມ່ີ ີ ຄວາມໝາຍ ແລະ ຄວາມສາໍ ຄັນຕຕ່ໍ ົນເອງ ແລະ ເປນັ ເລອ່ື ງທຕ່ີ ົນເອງສົນໃຈຊອກຮູ້. ດງັ່ ນ້ັນ, ການກໍານົດບັນຫາຈງ່ຶ ຕ້ອງຄໍານຶງ່ ເຖງິ ຜຮູ້ ຽນເປນັ ຫຼັກລວມທັງສະພາບແວດ ລອ້ ມ ແລະ ແຫຼງ່ ຂມໍ້ ູນທັງພາຍໃນ ແລະ ພາຍນອກໂຮງຮຽນທີ່ເອືອ້ ອໍານວຍຕ່ກໍ ານສະ ແຫວງຫາຄວາມຮຂູ້ ອງຜຮູ້ ຽນອີກດວ້ ຍ. ການຈັດການຮຽນໃນຮບູ ແບບນ້ີ ຈະເນ້ັນການສ່ົງເສມີ ໃຫຜ້ ຮູ້ ຽນໄດ້ລົງມືປະຕິ ບດັ ດວ້ ຍຕົນເອງ ປະເຊີນໜ້າກັບບັນຫາດ້ວຍຕົນເອງ ເພື່ອໃຫ້ຜຮູ້ ຽນໄດ້ຝຶກທັກສະການ ສນູ ພັດທະນາສ່ືການຮຽນການສອນ,ກສວາສນຈດັ ກິດຈະກາໍ ການຮຽນທີ່ເນ້ັນການປະຕບິ ັດຕົວຈິງ (Active Learning) 45

ຄດິ ຫຼາຍຮູບແບບເຊ່ັນ: ການຄິດແບບມີວິຈາລະນະຍານ, ຄດິ ວເິ ຄາະ, ຄິດສັງເຄາະ, ຄດິ ສ້າງສັນເປັນຕ້ົນ. 3.1 ຈຸດປະສງົ ຫືຼ ຜົນທຄ່ີ າດວ່າຈະໄດ້ຮັບຈາກການຮຽນ ໂດຍໃຊ້ບນັ ຫາເປັນພນື້ ຖານ 1. ໄດຄ້ ວາມຮູ້ທ່ີສອດຄອງກັບບໍລິບົດຈິງ ແລະ ສາມາດນໍາໄປໃຊ້ໄດ້. 2. ພັດທະນາການຄິດຢາ່ ງມວີ ິຈາລະນະຍານ, ການໃຫ້ເຫດຜນົ ແລະ ນໍາໄປສູ່ ການແກບ້ ັນຫາທມ່ີ ີປະສິດທພິ າບ. 3. ຜຮູ້ ຽນສາມາດຮຽນໄດ້ດ້ວຍຕົວເອງຢ່າງຕໍ່ເນ່ືອງ. 4. ຜຮູ້ ຽນສາມາດເຮດັ ວຽກ ແລະ ສ່ືສານກັບຜູ້ອ່ືນໄດ້ຢ່າງມີປະສິດທິພາບ. 5. ສາ້ ງແຮງຈູງໃຈໃນການຮຽນໃຫແ້ ກຜ່ ຮູ້ ຽນ. 6. ຄວາມໝ້ັນຄົງ (retention) ຂອງຄວາມຮຢູ້ ໄູ່ ດຍ້ າວນານຂ້ນຶ . Teacher Student Questioning Planning Researching Creating Improving Presenting 3.2 ລກັ ສະນະສໍາຄັນຂອງການຮຽນໂດຍໃຊບ້ ັນຫາເປັນພ້ນື ຖານ. 1. ໃຊບ້ ັນຫາທີ່ສອດຄ່ອງກັບສະຖານະການຈິງເປັນຕົວກະຕຸນ້ ການແກ້ບັນຫາ ແລະ ເປັນຈຸດເລີ່ມຕນົ້ ໃນການສະແຫວງຫາຄວາມຮູ້. ບັນຫາທເີ່ ໝາະສົມກັບ ການນໍາມາຈດັ ກດິ ຈະກໍາຄວນມລີ ກັ ສະນະດງັ່ ນ:້ີ ສູນພັດທະນາສ່ືການຮຽນການສອນ,ກສວາສນຈັດກິດຈະກາໍ ການຮຽນທີ່ເນັ້ນການປະຕິບັດຕວົ ຈິງ (Active Learning) 46

ເປນັ ເລື່ອງຈງິ ກຽ່ ວຂ້ອງກັບຊີວິດປະຈໍາວັນທີເ່ ກດີ ຂຶ້ນໃນຊວີ ິດຈງິ ແລະ ເກີດຈາກປະສົບການຂອງຜູ້ຮຽນ ຫືຼ ຜຮູ້ ຽນອາດຈະມໂີ ອກາດປະເຊີນ ກັບບັນຫານ້ນັ . ທ້າທາຍ, ກະຕຸ້ນຄວາມສົນໃຈ, ຕນ່ື ເຕນ້ັ , ເປນັ ບັນຫາທີ່ຍງັ ບໍມ່ ີຄາໍ ຕອບ ຊດັ ເຈນຕາຍຕວົ , ເປນັ ບນັ ຫາທ່ີມີຄວາມຊັບຊ້ອນ, ຄມຸ ເຄອື ຫຼື ຜູ້ຮຽນ ເກດີ ຄວາມສັບສນົ . ເປັນບັນຫາທ່ີພົບເລື້ອຍໆ, ມຄີ ວາມສໍາຄັນ, ມຂີ ້ໍມູນປະກອບພຽງພໍສໍາ ລັບການຄົ້ນຄວ້າ, ໄດຝ້ ຶກທັກສະການຕັດສິນໃຈ, ຂໍມ້ ູນຂາ່ ວສານ, ເຫດ ຜົນ ແລະ ຕ້ັງສົມມຸດຖານ. ເຊື່ອມໂຍງຄວາມຮ້ເູ ດມີ ກັບຂມ້ໍ ູນໃໝ່, ສອດຄອງກັບເນື້ອໃນ/ແນວຄດິ ຂອງຫກັຼ ສດູ , ມີການສ້າງຄວາມຮໃູ້ ໝ,່ ບລູ ະນາການລະຫວາ່ ງບດົ ຮຽນ ແລະ ນາໍ ໄປນໍາໃຊ້ໄດ.້ ບນັ ຫາຊັບຊອ້ ນທີ່ກໃໍ່ ຫ້ເກີດການເຮດັ ວຽກກຸ່ມຮວ່ ມກັນ, ມີການແບງ່ ວຽກ ກນັ ໂດຍເຊ່ືອມໂຍງກນັ , ບໍ່ແຍກສ່ວນ, ເໝາະສມົ ກັບເວລາ, ເກີດແຮງ ຈງູ ໃຈໃນການສະແຫວງຫາຄວາມຮໃູ້ ໝ.່ ຊກັ ຈູງໃຫ້ເກີດການອະພິປາຍໄດ້ກວ້າງຂວາງກຽ່ ວກັບບັນຫາທີ່ເປນັ ປະເດນັ ຂັດແຍ່ງ ແລະ ຂ້ຖໍ ົກຖຽງໃນສັງຄົມທ່ີຍງັ ຄົງຄ້າງເປັນບນັ ຫາປາຍ ເປີດບ່ໍມີຄໍາຕອບທຈ່ີ ະແຈ້ງ, ມຫີ ຼາຍທາງເລືອກ/ຫຼາຍຄໍາຕອບພວົ ພນັ ກັບ ສ່ິງທີເ່ ຄຍີ ຮຽນມາແລ້ວ ມຂີ ພ້ໍ ິຈາລະນາທແີ່ ຕກຕາ່ ງກັນ ແລະ ສະແດງ ຄວາມຄິດເຫັນໄດ້ຫຼາກຫຼາຍ. ບັນຫາທີສ່ າ້ ງຄວາມເດືອດຮ້ອນ, ເສຍຫາຍ, ເກີດໂພຍໄພ ເປັນສິ່ງທ່ີບດ່ໍ ີ ຫາກໃຊ້ຂ້ມໍ ູນໂດຍລາໍ ພັງຄົນດຽວອາດຈະໄດ້ຄໍາຕອບຂອງບັນຫາ ຜດິ ພາດ. ບນັ ຫາທ່ີມີການຍອມຮັບວ່າເປັນຈິງ, ຖືກຕອ້ ງ, ແຕຜ່ ຮູ້ ຽນບໍ່ເຊື່ອ, ບ່ໍສອດ ຄອ່ ງກັບຄວາມຄິດຂອງຜູຮ້ ຽນ. ສນູ ພັດທະນາສ່ືການຮຽນການສອນ,ກສວາສນຈັດກິດຈະກາໍ ການຮຽນທີ່ເນ້ັນການປະຕິບັດຕວົ ຈິງ (Active Learning) 47

ບນັ ຫາທີ່ອາດຈະມີຄໍາຕອບ ຫືຼ ແນວທາງໃນການສະແຫວງຫາຄໍາຕອບ ໄດ້ຫາຼ ຍທາງ ຄວບຄຸມຄວາມຮທູ້ ່ີກວາ້ ງຂວາງ ແລະ ຫາຼ ກຫາຼ ຍທາງດ້ານ ເນື້ອໃນ. ບນັ ຫາທີມີຄວາມຍາກຄວາມງ່າຍເໝາະສົມກັບພ້ືນຖານຂອງຜຮູ້ ຽນ. ບນັ ຫາທບີ ່ໍສາມາດຫາຄໍາຕອບໄດ້ທັນທ,ີ ຕ້ອງການການສໍາຫຼວດ, ຄນ້ົ ຄວາ້ ແລະ ການລວບລວມຂມໍ້ ູນ ຫຼື ທົດລອງເບ່ິງກ່ອນ ບສ່ໍ າມາດທີ່ ຈະຄາດເດົາ ຫຼື ທໍານາຍໄດງ້ ່າຍວ່າຕອ້ ງໃຊ້ຄວາມຮ້ຫູ ຍັງແດ່? ບນັ ຫາທ່ສີ ງົ່ ເສີມຄວາມຮດູ້ ້ານເນືອ້ ໃນທັກສະສອດຄ່ອງກັບຫຼັກສູດການ ສຶກສາ. ໃຊສ້ ຫື່ ຼາກຫາຼ ຍຮູບແບບໃນການລະບຸບັນຫາເຊ່ັນ: ຂຄ້ໍ ວາມບັນຍາຍ, ຮບູ ພາບ, ວິດີໂອສ້ັນ, ຂໍມ້ ູນຈາກການທດົ ລອງໃນຫ້ອງປະຕບິ ັດການ, ຂາ່ ວ, ບົດຄວາມຈາກໜງັ ສືພິມ, ວາລະສານ ແລະ ສ່ງິ ພິມ. 2. ບລູ ະນາການເນ້ືອໃນຄວາມຮູ້ໃນສາຂາວຊິ າຕ່າງໆທກ່ີ ່ຽວຂ້ອງກັບບັນຫານນັ້ . 3. ເນ້ນັ ຂະບວນການຄດິ ຢາ່ ງມີເຫດຜົນ ແລະ ເປນັ ລະບົບ. 4. ຮຽນເປນັ ກຸ່ມນອ້ ຍ ໂດຍມຄີ ູ ຫືຼ ຜສູ້ ອນເປັນຜູ້ສະໜັບສະໜູນ ແລະ ກະຕນຸ້ ໃຫ້ ຜຮູ້ ຽນຮວ່ ມກັນສາ້ ງບັນຍາກາດທສ່ີ ງົ່ ເສີມການຮຽນໃຫ້ເກດີ ຂຶ້ນໃນກຸ່ມ. 5. ຜຮູ້ ຽນມບີ ດົ ບາດສາໍ ຄັນໃນການຮຽນ ແລະ ການຮຽນໂດຍການກໍາກັບຕົນເອງ (Self-directed learning) ຄື: ສາມາດປະເມີນຕນົ ເອງ ແລະ ຊ້ີບອກຄວາມຕ້ອງການໄດ.້ ຈດັ ລະບົບປະເດັນການຮຽນໄດຢ້ າ່ ງທ່ຽງຕົງ. ຮຈູ້ ກັ ເລອື ກ ແລະ ໃຊແ້ ຫ່ຼງການຮຽນຄວາມຮູທ້ ່ີເໝາະສົມ. ເລືອກກິດຈະກໍາການສຶກສາຄ້ົນຄວ້າ, ແກ້ໄຂບັນຫາທ່ຖີ ກື ກັບປະເດນັ ຢາ່ ງມປີ ະສດິ ທິພາບ. ຊບີ້ ອກຂມ້ໍ ູນທ່ີບກໍ່ ່ຽວຂ້ອງໄດ້ ແລະ ຄດັ ເລືອກອອກຢ່າງໄວວາ. ນາໍ ໃຊ້ຄວາມຮໃູ້ ໝ່ແບບວເິ ຄາະໄດ້. ຮູ້ຈກັ ຂ້ນັ ຕອນການປະເມນີ . ສນູ ພັດທະນາສ່ືການຮຽນການສອນ,ກສວາສນຈດັ ກິດຈະກໍາການຮຽນທ່ີເນັ້ນການປະຕບິ ັດຕວົ ຈິງ (Active Learning) 48

3.3 ຂະບວນການຈັດກິດຈະກາໍ ການຮຽນໂດຍໃຊບ້ ັນຫາເປນັ ພ້ືນຖານ ຂ້ັນຕອນທີ 1: ກາໍ ນດົ ບັນຫາ ຈດັ ສະຖານະການຕ່າງໆ, ກະຕຸ້ນໃຫຜ້ ຮູ້ ຽນເກີດຄວາມ ສນົ ໃຈ ແລະ ເບິງ່ ເຫນັ ບັນຫາ ສາມາດກໍານົດສິ່ງທີ່ເປັນບນັ ຫາທ່ີຜຮູ້ ຽນ ຢາກຮູ້, ຢາກຮຽນ, ເກີດຄວາມສົນໃຈທ່ີຈະຄ້ນົ ຫາຄໍາຕອບ 1. ຈດັ ກຸ່ມຜຮູ້ ຽນໃຫ້ເປັນກຸ່ມນ້ອຍ (ປະມານ 3-5/8-10 ຄນົ ). 2. ໃຊບ້ ັນຫາເປັນໂຕກະຕ້ນຸ ໃຫ້ເກດີ ການຮຽນ ໂດຍລັກສະນະຂອງ ບັນຫາທນ່ີ ໍາມາໃຊ້ ຄວນມລີ ັກສະນະບ່ໍຈະແຈ້ງ ມວີ ທິ ີແກ້ໄຂບັນ ຫາໄດ້ຢ່າງຫາຼ ກຫາຼ ຍ. ອາດຈະມຄີ ໍາຕອບໄດ້ຫຼາຍຄາໍ ຕອບ ໂດຍ ຄໍານຶງເຖິງການເຊອື່ ມໂຍງຄວາມຮໃູ້ ຫມ່ເຂົ້າກັບຄວາມຮເູ້ ດມີ , ຈາກ ງ່າຍໄປຫາຍາກ, ລະດັບ ແລະ ປະສົບການຂອງຜຮູ້ ຽນ, ເວລາທ່ີ ກາໍ ນົດໃຫຜ້ ູ້ຮຽນໃຊ້ດໍາເນີນການ ແລະ ແຫ່ຼງຄົນ້ ຄວາ້ ຂໍມ້ ູນ. ຂ້ັນຕອນທີ 2: ທາໍ ຄວາມເຂ້ົາໃຈກບັ ບນັ ຫາ, ບັນຫາທຕີ່ ້ອງການຮຽນຕ້ອງສາມາດອະທິ ບາຍສ່ິງຕ່າງໆທ່ີກ່ຽວຂ້ອງກັບບນັ ຫາໄດ້ ສນູ ພັດທະນາສ່ືການຮຽນການສອນ,ກສວາສນຈັດກິດຈະກໍາການຮຽນທີ່ເນ້ັນການປະຕບິ ັດຕົວຈິງ (Active Learning) 49

3. ຜຮູ້ ຽນທໍາຄວາມເຂົ້າໃຈກຽ່ ວກັບຄໍາສັບທ່ີຢໃູ່ ນໂຈດບັນຫານນ້ັ ເພ່ອື ໃຫ້ເຂາົ້ ໃຈກງົ ກັນ. 4. ຜຮູ້ ຽນຈບັ ປະເດນັ ຂມໍ້ ູນທ່ສີ ໍາຄນັ ຫຼື ລະບຸບັນຫາໃນໂຈດ, ວເິ ຄາະ ຫາຂ້ໍມູນທເ່ີ ປັນ ຄວາມຈິງປາກົດໃນໂຈດ. ໄຈ້ແຍກຂ້ມໍ ູນລະຫວາ່ ງ ຄວາມຈິງກບັ ຂ້ຄໍ ິດເຫັນຈັບປະເດັນບັນຫາອອກເປັນປະເດັນຍອ່ ຍ. 5. ຜຮູ້ ຽນລະດົມສະໝອງເພ່ືອວິເຄາະບນັ ຫາ ອະທິບາຍແຕ່ລະບັນຫາ ວ່າເປັນແນວໃດ ເກີດຂຶ້ນໄດ້ແນວໃດ, ມີຄວາມເປັນມາແນວໃດ ໂດຍອາໄສພ້ນື ຖານຄວາມຮູ້ເດມີ ທ່ຜີ ຮູ້ ຽນມີຢ.ູ່ 6. ຜູ້ຮຽນຮ່ວມກນັ ຕັ້ງສມົ ມດຸ ຖານ ເພ່ືອຊອກຫາຄໍາຕອບບັນຫາ ຕາ່ ງໆ ພອ້ ມທງັ ຈັດລາໍ ດັບຄວາມສໍາຄັນຂອງສົມມດຸ ຖານທ່ເີ ປນັ ໄປໄດຢ້ າ່ ງມີເຫດຜົນ. 7. ຈາກສົມມຸດຖານທ່ີຕ້ັງຂຶນ້ ຜູ້ຮຽນຈະປະເມນີ ວ່າມຄີ ວາມຮູ້ເລອ່ື ງ ໃດແດ່, ມີເລອື່ ງໃດຫຍັງທ່ຍີ ັງບ່ໍຮູ້ ຫຼື ຂາດຄວາມຮູ້ ແລະ ຄວາມຮູ້ ກຽ່ ວກບັ ຫຍງັ ທີ່ຈໍາເປນັ ຈະຕ້ອງໃຊ້ ເພື່ອພສິ ດູ ສົມມຸດຖານເຊງິ່ ເຊອ່ື ມ ໂຍງກັບໂຈດບັນຫາທີໄ່ ດ້. ຂນັ້ ຕອນນ້ກີ ຸ່ມຈະກາໍ ນດົ ປະເດນັ ການ ຮຽນ ຫືຼ ຈດຸ ປະສງົ ການຮຽນ ເພອ່ື ຈະໄປຄ້ົນຄວ້າຫາຂ້ມໍ ູນຕໍ່ໄປ. ຂ້ັນຕອນທີ 3: ດໍາເນນີ ການສຶກສາຄນ້ົ ຄວາ້ ຜຮູ້ ຽນສຶກສາຄ້ົນຄວາ້ ດ້ວຍຕົນເອງດ້ວຍ ຫຼາຍວິທີ 8. ຜູ້ຮຽນຄ້ົນຄວາ້ ຫາຂໍມ້ ູນ ແລະ ສຶກສາເພ່ມີ ເຕມີ ຈາກ ຊບັ ພະຍາກອນການຮຽນຕາ່ ງໆເຊັ່ນ: ປ້ືມຕາໍ ລາ, ວາລະສານ, ສື່ ການຮຽນການສອນຕ່າງໆ, ການສຶກສາໃນຫ້ອງປະ ຕບິ ດັ ການ ຄອມພວິ ເຕີຊ່ວຍສອນ, ອນິ ເຕີເນດັ ຫືຼ ປຶກສາກັບຜູ້ຮູ້ກ່ຽວກັບເນອ້ື ໃນສະ ເພາະເປັນຕົ້ນ ພອ້ ມທັງປະເມີນຄວາມຖກື ຕອ້ ງເຊັ່ນ: ປະເມນີ ແຫຼ່ງຂ້ໍມູນ, ຄວາມຖກື ຕ້ອງ ແລະ ຄວາມໜາ້ ເຊອ່ື ຖໄື ດ້ ຂອງຂມ້ໍ ູນ. ເລືອກເອາົ ຄວາມຮູ້ທກ່ີ ຽ່ ວຂອ້ ງມາເຊ່ືອມໂຍງວ່າກງົ ກັບປະເດັນ ແລະ ພຽງພທໍ ່ີຈະແກ້ໄຂບັນຫາໄດບ້ ໍ່. ສູນພັດທະນາສ່ືການຮຽນການສອນ,ກສວາສນຈັດກິດຈະກາໍ ການຮຽນທ່ີເນັ້ນການປະຕບິ ັດຕົວຈິງ (Active Learning) 50

ຫາຄວາມຮເູ້ ພມີ່ ເຕີມຖ້າຈໍາເປັນ. ສະຫຸຼບ, ກະກຽມສື,່ ເລອື ກວທິ ີການນໍາສະເໜີຜົນງານ. ຂັ້ນຕອນທີ 4: ສງັ ລວມຄວາມຮູ້ຜຮູ້ ຽນນໍາຄວາມຮູ້ທີ່ໄດ້ມາຄົ້ນຄວາ້ ແລກປຽ່ ນຮວ່ ມກັນ. 9. ຜຮູ້ ຽນໃຊ້ຂມໍ້ ູນ ຫືຼ ຄວາມຮູ້ທໄີ່ ດ້ມາສັງເຄາະ, ອະທິບາຍ, ພິສດູ ສມົ ມຸດຖານ ແລະ ນາໍ ໃຊ້ໃຫ້ເໝາະສມົ ກບັ ໂຈດບນັ ຫາ ພ້ອມທັງ ສະຫຼຸບເປນັ ແນວຄວາມຄິດ ຫຼື ຫກຼັ ການທວ່ົ ໄປ. ນາໍ ສະເໜີຜນົ ງານຂອງກຸ່ມດ້ວຍສຫ່ື ຼາກຫຼາຍຊະນິດ. ສະທ້ອນຄວາມຄິດ, ໃຫ້ຂໍມ້ ູນຍ້ອນກັບ, ອະພປິ າຍ, ທາໍ ຄວາມ ເຂົາ້ ໃຈ, ແລກປຽ່ ນຄວາມຄິດເຫນັ ລະຫວ່າງກຸ່ມ ເຖງິ ຂະບວນ ການຮຽນ, ການແກ້ໄຂບນັ ຫາ, ການເຊືອ່ ມໂຍງ, ການສາ້ ງຄວາມ ຮໃູ້ ຫມ.່ ສະຫຼຸບພາບລວມເປັນຄວາມຮທູ້ ່ົວໄປ. ຂ້ັນຕອນທີ 5: ສະຫບຼຸ ແລະ ປະເມີນຄ່າຫາຄາໍ ຕອບ 10. ຜູ້ຮຽນແຕ່ລະກຸ່ມສະຫຼຸບຜົນງານຂອງກມຸ່ ຕົນເອງ ແລະ ປະເມນີ ຜົນງານວ່າຂໍມ້ ູນທສີ່ ຶກສາຄ້ົນຄວາ້ ເໝາະສົມ ຫືຼ ບ່ໍ ໂດຍພະຍາຍາມ ກວດສອບແນວຄດິ ພາຍໃນກຸ່ມຂອງຕນົ ເອງ, ທຸກກຸ່ມຊ່ວຍກັນສະ ຫຼຸບຄວາມຮ້ໃູ ນພາບລວມຂອງບັນຫາອກີ ເທື່ອໜງ່ຶ . 11. ປະເມນີ ຜນົ ຈາກສະພາບຕົວຈິງ ໂດຍເບ່ິງຈາກຄວາມສາມາດໃນ ການປະຕບິ ັດ. 3.4 ບົດບາດຂອງຄູໃນການຈດັ ກດິ ຈະກາໍ ການຮຽນໂດຍໃຊ້ບນັ ຫາ ເປັນພ້ນື ຖານ 1. ເຮດັ ໜາ້ ທ່ີເປນັ ຜູ້ອາໍ ນວຍຄວາມສະດວກ ຫຼື ຜໃູ້ ຫຄ້ ໍາປຶກສາແນະນໍາ. 2. ເປັນຜູ້ກະຕຸ້ນໃຫເ້ ກດີ ການຮຽນ, ບໄໍ່ ດ້ເປັນຜູ້ຖ່າຍທອດຄວາມຮ້ໃູ ຫແ້ ກ່ຜຮູ້ ຽນ ໂດຍກົງ. 3. ໃຊ້ທັກສະການຕັ້ງຄໍາຖາມທເ່ີ ໝາະສມົ . ສູນພັດທະນາສ່ືການຮຽນການສອນ,ກສວາສນຈດັ ກິດຈະກໍາການຮຽນທ່ີເນັ້ນການປະຕບິ ັດຕວົ ຈິງ (Active Learning) 51

4. ກະຕຸ້ນ ແລະ ສົ່ງເສມີ ຂະບວນການຂອງກມຸ່ ໃຫ້ກຸ່ມດໍາເນນີ ການຕາມຂນ້ັ ຕອນຂອງການຮຽນໂດຍນໍາໃຊ້ບັນຫາເປັນຫຼັກ. 5. ສະໜັບສະໜນູ ການຮຽນຂອງຜຮູ້ ຽນ ແລະ ເນ້ັນໃຫຜ້ ູ້ຮຽນຮວູ້ ່າການຮຽນແມນ່ ຄວາມຮັບຜິດຊອບຂອງຜູ້ຮຽນ. 6. ກະຕຸ້ນໃຫຜ້ ຮູ້ ຽນເອົາຄວາມຮູ້ເດມີ ທມ່ີ ຢີ ູ່ມາອະພິປາຍ, ສນົ ທະນາ ຫືຼ ສະແດງ ຄວາມຄິດເຫນັ . 7. ສະໜບັ ສະໜນູ ໃຫກ້ ຸ່ມສາມາດຕັ້ງປະເດັນ ຫຼື ຈຸດປະສົງການຮຽນ/ແກໄ້ ຂ ບນັ ຫາໄດ້ສອດຄ່ອງກັບຈຸດປະສົງຂອງກດິ ຈະກໍາທຄ່ີ ູກາໍ ນດົ ໃຫ.້ 8. ຫຼີກເວ້ັນການສະແດງຄວາມຄດິ ເຫນັ ຫຼື ຕດັ ສິນວ່າຖກື ຫືຼ ຜດິ . 9. ສງ່ົ ເສມີ ໃຫຜ້ ຮູ້ ຽນປະເມີນການຮຽນຂອງຕົນເອງ ລວມທັງເປນັ ຜູ້ປະເມີນທັກ ສະຂອງຜູ້ຮຽນ ແລະ ກຸ່ມພ້ອມກັບການໃຫ້ຂ້ໍມູນຍ້ອນກັບ. ຂຄ້ໍ ວນລະວັງ ìການສອນໂດຍໃຊບ້ ັນຫາເປນັ ພ້ືນຖານî (Problem-based Learning) ບ່ໍ ແມ່ນ ìການສອນແບບແກ້ໄຂບນັ ຫາî (Problem solving method) ຊຶ່ງເປນັ ການ ເຂາົ້ ໃຈຜິດເຊັນ່ ສອນບາງເນ້ືອໃນກ່ອນ, ຈາກນັ້ນກໍທົດລອງໃຫນ້ ັກຮຽນແກໄ້ ຂບັນຫາ ເປນັ ກຸມ່ ນອ້ ຍ ຊຶ່ງການດໍາເນີນດງ່ັ ກາ່ ວເປນັ ວທິ ີການສອນແບບແກໄ້ ຂບັນຫາບ່ໍແມ່ນ ການສອນໂດຍໃຊບ້ ັນຫາເປັນພນ້ື ຖານ. ການສອນໂດຍໃຊ້ບັນຫາເປັນພືນ້ ຖານນນັ້ ໃຊບ້ ັນຫາເປັນໂຕກະຕຸ້ນ ຫືຼ ເປັນ ໂຕນາໍ ທາງໃຫ້ຜູ້ຮຽນໄປສະແຫວງຫາຄວາມຮຄູ້ ວາມເຂົ້າໃຈດ້ວຍຕົນເອງ ເພ່ອື ຈະໄດ້ ຄນົ້ ພົບຄໍາຕອບຂອງບນັ ຫາດັງ່ ກ່າວຂະບວນການຫາຄວາມຮູດ້ ວ້ ຍຕົນເອງນເີ້ ຮັດໃຫຜ້ ູ້ ຮຽນເກີດທັກສະໃນການແກ້ໄຂບັນຫາ (Problem solving skill). ສນູ ພັດທະນາສ່ືການຮຽນການສອນ,ກສວາສນຈດັ ກິດຈະກໍາການຮຽນທ່ີເນ້ັນການປະຕິບັດຕວົ ຈິງ (Active Learning) 52

4. ການຮຽນໂດຍໃຊ້ໂຄງງານ (ໂຄງການ) ເປັນພືນ້ ຖານ ........ການຮຽນໂດຍໃຊ້ໂຄງງານເປນັ ພ້ືນຖານ (Project-Based Learning) ໝາຍ ເຖິງການຮຽນທ່ີຈັດປະສົບການໃນການປະຕບິ ັດງານໃຫ້ແກ່ຜຮູ້ ຽນ ຄກື ບັ ການເຮດັ ວຽກໃນຊວີ ິດປະຈໍາວັນຢ່າງມລີ ະບບົ ເພ່ືອເປດີ ໂອກາດໃຫຜ້ ຮູ້ ຽນໄດ້ມີປະສບົ ການ ໂດຍກງົ , ໄດຮ້ ູວ້ ທິ ີການແກ້ໄຂບັນຫາ, ວທິ ີການຫາຄວາມຮຄູ້ ວາມຈິງຢ່າງມເີ ຫດຜົນ, ໄດເ້ ຮດັ ການທດົ ລອງ, ໄດພ້ ິສູດສ່ິງຕ່າງໆດ້ວຍຕົນເອງ, ຮູຈ້ ັກວາງແຜນການເຮດັ ວຽກ, ຝກຶ ການເປັນຜ້ນູ ໍາ, ຜູ້ປະຕິບັດຕາມຕະຫຼອດຈົນໄດ້ພັດທະນາຂະບວນການຄິດ ໂດຍ ສະເພາະການຄິດຂັ້ນສູງ ແລະ ການປະເມີນຕົນເອງ ໂດຍມຄີ ູເປນັ ຜກູ້ ະຕຸ້ນເພ່ືອນາໍ ຄວາມສົນໃຈທີ່ເກີດຈາກຕວົ ຜຮູ້ ຽນມາໃຊ້ໃນການເຮດັ ກິດຈະກໍາຄົ້ນຄວ້າຫາຄວາມຮູ້ ດວ້ ຍຕນົ ເອງ ນໍາໄປສູ່ການເພມີ່ ຄວາມຮູ້ທ່ີໄດ້ຈາກການລງົ ມືປະຕບິ ັດ, ການຟັງ ແລະ ການສັງເກດຈາກຜທູ້ ີ່ຮູ້ ໂດຍຜູ້ຮຽນມີການຮຽນຜ່ານຂະບວນການເຮັດວຽກເປນັ ກຸ່ມທ່ີ ຈະນໍາມາສກູ່ ານສະຫຸຼບຄວາມຮໃູ້ ໝ່ ມກີ ານຂຽນຂະບວນການເຮດັ ໂຄງງານ ແລະ ໄດ້ຜົນການຈັດກິດຈະກໍາເປັນຜນົ ງານແບບຮບູ ປະທາໍ . ນອກຈາກນີ້ການຈັດການຮຽນໂດຍໃຊ້ໂຄງງານເປັນພ້ືນຖານ ຍັງເນນ້ັ ການ ຮຽນທີໃ່ ຫ້ຜູ້ຮຽນໄດ້ຮັບປະສົບການຊວີ ິດຂະນະທ່ີຮຽນ, ໄດພ້ ັດທະນາທັກສະຕາ່ ງໆ ເຊ່ິງສອດຄ່ອງກັບຫຼກັ ພັດທະນາການຕາມລາໍ ດັບຂັນ້ ຄວາມຮູ້ຄວາມຄິດຂອງບລູມ ທງັ 6 ຂນັ້ ຄື: ຄວາມຮູ້ຄວາມຈຈ່ື ໍາ, ຄວາມເຂົ້າໃຈ, ການນາໍ ໃຊ້, ການວິເຄາະ, ການສັງ ເຄາະ ແລະ ການປະເມີນຄ່າ ລວມທັງຄວາມຄິດສ້າງສັນ. ການຈັດການຮຽນໂດຍໃຊ້ ສນູ ພັດທະນາສ່ືການຮຽນການສອນ,ກສວາສນຈັດກິດຈະກໍາການຮຽນທີ່ເນ້ັນການປະຕບິ ັດຕວົ ຈິງ (Active Learning) 53

ໂຄງງານເປັນພ້ືນຖານຖືໄດ້ວ່າເປັນການຈັດການຮຽນທເີ່ ນັ້ນຜຮູ້ ຽນເປັນໃຈກາງ ເນ່ືອງ ຈາກຜູ້ຮຽນໄດ້ລົງມືປະຕິບດັ ເພື່ອຝກຶ ທກັ ສະຕາ່ ງໆດ້ວຍຕນົ ເອງທກຸ ຂນັ້ ຕອນ ໂດຍມີຄູ ເປັນຜໃູ້ ຫ້ການສົ່ງເສມີ ສະໜັບສະໜູນ. 4.1 ລກັ ສະນະສໍາຄັນຂອງການຈດັ ການຮຽນໂດຍໃຊໂ້ ຄງງານເປັນ ພນ້ື ຖານ 1. ຝຶກຫັຼກການຈັດການຮຽນທເີ່ ນ້ນັ ຜຮູ້ ຽນເປັນໃຈກາງ ທີ່ເປີດໂອກາດໃຫຜ້ ຮູ້ ຽນ ໄດເ້ ຮັດວຽກຕາມລະດບັ , ທກັ ສະທ່ຕີ ົນເອງມີຢ.ູ່ 2. ເປນັ ຮບູ ແບບໜຶງ່ ຂອງການຈດັ ກິດຈະກໍາການຮຽນທເ່ີ ນ້ັນບດົ ບາດ ແລະ ການ ມສີ ່ວນຮວ່ ມຂອງຜູ້ຮຽນ (Active Learning). 3. ເປນັ ເລອ່ື ງທ່ີຜຮູ້ ຽນສນົ ໃຈ ແລະ ຮສູ້ ກຶ ສະບາຍໃຈທ່ີຈະເຮດັ . 4. ຜຮູ້ ຽນໄດ້ຮັບສິດໃນການເລືອກ ວາ່ ຈະຕັ້ງຄໍາຖາມຫຍັງ ແລະ ຕ້ອງການຜົນ ຜະລິດຫຍັງຈາກການເຮດັ ໂຄງງານ. 5. ຄເູ ຮັດໜ້າທີເ່ ປນັ ຜູ້ສະໜບັ ສະໜນູ ອຸປະກອນ ແລະ ຈດັ ປະສບົ ການໃຫ້ແກ່ຜູ້ ຮຽນ ສະໜບັ ສະໜນູ ການແກ້ໄຂບັນຫາ ແລະ ສາ້ ງແຮງຈງູ ໃຈໃຫແ້ ກຜ່ ຮູ້ ຽນ. 6. ຜູ້ຮຽນກໍານົດການຮຽນຂອງຕົນເອງ. 7. ເຊອ່ື ມໂຍງກບັ ຊີວິດຕົວຈງິ , ສງ່ິ ເວດລ້ອມໂຕຈງິ . 8. ມີພື້ນຖານຈາກການວິໄຈສຶກສາຄົນ້ ຄວ້າ ຫືຼ ຄວາມຮູທ້ ີ່ເຄີຍມີມາ. 9. ໃຊແ້ ຫ່ຼງຂໍ້ມູນຫຼາຍແຫ່ຼງ. 10. ຜຮູ້ ຽນໄດ້ຮັບຄວາມຮູ້ ແລະ ມທີ ັກສະຕ່າງໆ. 11. ສາມາດໃຊເ້ ວລາຫາຼ ຍພຽງພໃໍ ນການສາ້ ງຜົນງານ. 12. ມຜີ ົນຜະລດິ . 4.2 ປະເພດໂຄງງານ ໂຄງງານທກ່ີ ່ຽວຂ້ອງກັບການຈັດການຮຽນຂອງຜ້ຮູ ຽນ ອາດຈະຈໍາແນກໄດ້ເປນັ 2 ປະເພດ ຫກຼັ ໆຄື ໂຄງງານທແີ່ ບງ່ ຕາມລະດບັ ການໃຫຄ້ ໍາປຶກສາຂອງຄູ ແລະ ໂຄງງານ ທແ່ີ ບງ່ ຕາມລກັ ສະນະກິດຈະກາໍ ດ່ງັ ນ້ີ: ສນູ ພັດທະນາສ່ືການຮຽນການສອນ,ກສວາສນຈັດກິດຈະກໍາການຮຽນທ່ີເນັ້ນການປະຕບິ ັດຕົວຈິງ (Active Learning) 54

1. ໂຄງງານທແ່ີ ບງ່ ຕາມລະດັບການໃຫຄ້ ໍາປກຶ ສາຂອງຄູ ຫືຼ ລະດບັ ການມີ ບົດບາດຂອງຜຮູ້ ຽນ 1) ໂຄງງານປະເພດຄູນໍາທາງ (Guided Project) ສນູ ພັດທະນາສ່ືການຮຽນການສອນ,ກສວາສນຈດັ ກິດຈະກໍາການຮຽນທ່ີເນ້ັນການປະຕບິ ັດຕວົ ຈິງ (Active Learning) 55

ຄກູ ໍານດົ ບນັ ຫາໃຫ້ ຄູອອກແບບການລວບລວມຂໍ້ມນູ ກໍານົດວທິ ີເຮັດກດິ ຈະກໍາ ຜູ້ຮຽນປະຕິບັດກດິ ຈະກາໍ ຕາມວິທີທກີ່ ໍານດົ ທັກ ທັກ ທັກ ສະການ ສະການ ສະການ ສັງເກດ ບັນທກຶ ວັດ ທັກສະການຕຄີ ວາມໝາຍຂ້ມໍ ນູ ທັກສະການສະຫຸຼບຜນົ ສູນພັດທະນາສ່ືການຮຽນການສອນ,ກສວາສນຈດັ ກິດຈະກາໍ ການຮຽນທ່ີເນ້ັນການປະຕບິ ັດຕວົ ຈິງ (Active Learning) 56

2) ໂຄງງານປະເພດຄຫູ ຸຼດການນາໍ ທາງລົງ ແລະ ເພີ່ມບົດບາດຜູຮ້ ຽນ (Less – guided Project) ຄູ ແລະ ຜູ້ຮຽນຮ່ວມກນັ ລະບຸບັນຫາ ຄູ ແລະ ຜູ້ຮຽນອອກແບບການ ລວບລວມຂມ້ໍ ູນເພ່ອື ຫາຄາໍ ຕອບ ຜູ້ຮຽນໃຊ້ເຄອື່ ງມືໃນການ ເກັບລວບລວມຂມໍ້ ູນ ທກັ ສະການ ທັກ ທກັ ສະການ ສັງເກດ ສະການ ບັນທກຶ ຜົນ ວດັ ທັກສະການຕຄີ ວາມໝາຍຂໍມ້ ູນ ທັກສະການສະຫຼຸບຜນົ ສູນພັດທະນາສ່ືການຮຽນການສອນ,ກສວາສນຈັດກິດຈະກໍາການຮຽນທ່ີເນັ້ນການປະຕິບັດຕວົ ຈິງ (Active Learning) 57

3) ໂຄງງານປະເພດຜູ້ຮຽນນໍາທາງເອງຄບູ ຕ່ໍ ້ອງນາໍ ທາງ (Unguided Project) ຜູ້ຮຽນລະບຸບນັ ຫາຕາມຄວາມສນົ ໃຈ ຜູ້ຮຽນອອກແບບການລວບລວມຂໍມ້ ູນເພອື່ ກໍານົດຄໍາຕອບດວ້ ຍຕົນເອງ ຜູ້ຮຽນໃຊເ້ ຄ່ອື ງມືໃນການ ເກັບລວບລວມຂໍ້ມນູ ທກັ ສະການ ທກັ ທກັ ສະການ ສັງເກດ ສະການວັດ ບັນທກຶ ຜນົ ທັກສະການຕຄີ ວາມໝາຍຂມ້ໍ ນູ ທກັ ສະການສະຫຸບຼ ຜົນ ສູນພັດທະນາສ່ືການຮຽນການສອນ,ກສວາສນຈັດກິດຈະກໍາການຮຽນທ່ີເນັ້ນການປະຕິບັດຕວົ ຈິງ (Active Learning) 58

2. ໂຄງງານທີ່ແບງ່ ຕາມລັກສະນະກດິ ຈະກາໍ 1) ໂຄງງານແບບສໍາຫຼວດ (Survey Project) ລັກສະນະກິດຈະກໍາຄືຜຮູ້ ຽນສາໍ ຫຼວດ ແລະ ລວບລວມຂ້ໍມູນແລ້ວນາໍ ຂ້ໍ ມູນເຫາຼ່ົ ນັນ້ ມາຈາໍ ແນກເປນັ ໝວດໝູ່ ແລະ ນາໍ ສະເໜີໃນຮບູ ແບບຕ່າງໆ ເພື່ອໃຫ້ເຫັນລກັ ສະນະ ຫືຼ ຄວາມສໍາພນັ ໃນເລ່ືອງທຕ່ີ ້ອງການສຶກສາໄດ້ ຢາ່ ງຊດັ ເຈນຍ່ງິ ຂ້ຶນ. 2) ໂຄງງານແບບການທດົ ລອງ (Experimental Project) ຂນ້ັ ຕອນການດໍາເນີນງານຂອງໂຄງງານປະເພດນຈ້ີ ະປະກອບດ້ວຍ ການກາໍ ນົດບັນຫາ, ການກໍານດົ ຈດຸ ປະສົງ, ການຕງ້ັ ສົມມດຸ ຖານ, ການ ອອກແບບການທົດລອງ, ການດໍາເນີນການທົດລອງ, ການລວບລວມຂໍ້ ມູນ, ການຕີຄວາມໝາຍຂອງຂມ້ໍ ູນ ແລະ ການສະຫຸຼບ. 3) ໂຄງງານດາ້ ນພດັ ທະນາ, ສາ້ ງສິງ່ ປະດດິ , ແບບຈາໍ ລອງ (Development Project) ເປນັ ໂຄງງານກ່ຽວກັບການນໍາໃຊຕ້ ຄ່ໍ ວາມຮ້,ູ ທິດສະດີ ຫືຼ ຫຼັກການທາງ ວທິ ະຍາສາດ ຫຼື ວທິ ະຍາການດ້ານອ່ືນໆ ມາພດັ ທະນາສ້າງສິງ່ ປະດິດ, ເຄືອ່ ງມ,ື ເຄື່ອງໃຊ້, ອຸປະກອນແບບຈໍາລອງ ເພື່ອປະໂຫຍດໃນການໃຊ້ ສອຍຕາ່ ງໆ ເຊງ່ິ ອາດຈະເປັນສິ່ງປະດິດໃໝ່ ຫືຼ ປັບປງຸ ປ່ຽນແປງຂອງເກາົ່ ທມີ່ ຢີ ແູ່ ລ້ວໃຫ້ມີປະສິດທິພາບສູງຂນຶ້ ກໄໍ ດ້ ອາດຈະເປນັ ດາ້ ນສັງຄົມ ຫຼື ດາ້ ນວິທະຍາສາດ ຫືຼ ການສ້າງແບບຈາໍ ລອງເພ່ືອອະທບິ າຍແນວຄິດ ຕາ່ ງໆ. 4) ໂຄງງານດາ້ ນແນວຄດິ ທິດສະດີ (Theoretical Project) ເປັນໂຄງງານນໍາສະເໜີທິດສະດີ, ຫຼັກການ ຫືຼ ແນວຄິດໃໝໆ່ ຊ່ຶງອາດ ຈະຢູ່ໃນຮບູ ຂອງສູດ ຫຼື ຄໍາອະທບິ າຍກໄໍ ດ້ ໂດຍຜ້ສູ ະເໜໄີ ດ້ຕ້ັງກະຕກິ າ ຫືຼ ຂ້ໍຕົກລົງຂ້ຶນມາເອງ ແລ້ວນາໍ ສະເໜີທິດສະດີ, ຫຼັກການ ຫືຼ ແນວຄິດ ຫຼື ຈນິ ຕະນາການຂອງຕົນເອງຕາມກະຕິກາ ຫຼື ຂຕໍ້ ົກລົງນັນ້ . ອາດຈະໃຊ້ ກະຕິກາ ຫືຼ ຂໍຕ້ ົກລົງເກ່ົາມາອະທບິ າຍກໍໄດ,້ ຜົນການອະທິ ບາຍອາດ ຈະໃໝ່ຍັງບມ່ໍ ີໃຜຄດິ ມາກ່ອນ ຫືຼ ອາດຈະຂັດແຍ່ງກັບທິດສະດເີ ກ່ົາ ຫືຼ ສນູ ພັດທະນາສ່ືການຮຽນການສອນ,ກສວາສນຈັດກິດຈະກາໍ ການຮຽນທ່ີເນັ້ນການປະຕບິ ັດຕົວຈິງ (Active Learning) 59

ອາດຈະເປັນການຂະຫຍາຍທິດສະດີ ຫືຼ ແນວຄດິ ເກົ່າກໍໄດ້ ການເຮດັ ໂຄງງານປະເພດນ້ີຕ້ອງມີການສຶກສາຄ້ົນຄວ້າພ້ືນຖານຄວາມຮູ້ໃນ ເລືອ່ ງນ້ັນໆຢາ່ ງກວ້າງຂວາງ. 5) ໂຄງງານດ້ານບລໍ ກິ ານສງັ ຄມົ ແລະ ສ່ງົ ເສີມຄວາມເປນັ ທໍາໃນສັງຄມົ (Community Service and Social Justice Project). ເປັນໂຄງງານທີ່ເນນັ້ ໃຫ້ຜຮູ້ ຽນສກຶ ສາຄົນ້ ຄວ້າປະເດັນທເ່ີ ປັນບັນຫາ, ຄວາມຕ້ອງການໃນຊຸມຊົນທອ້ ງຖນິ່ ແລະ ດໍາເນີນກິດຈະກໍາ ເພອ່ື ໃຫ້ ບລໍ ິການທາງສງັ ຄົມ ຫຼື ຮວ່ ມກບັ ຊຸມຊົນ, ອົງການຈັດຕ້ງັ ອືນ່ ໆໃນການ ແກບ້ ນັ ຫາ ຫຼື ພັດທະນາໃນເລື່ອງນັ້ນໆ. 6) ໂຄງງານດາ້ ນສິລະປະ ແລະ ການສະແດງ (Art and Performance Project) ເປັນໂຄງງານທ່ສີ ງ່ົ ເສີມໃຫ້ຜູ້ຮຽນສກຶ ສາຄ້ນົ ຄວ້າ ນໍາຄວາມຮ້ທູ ໄ່ີ ດ້ຈາກ ການຮຽນຕາມຫັຼກສູດ ໂດຍສະເພາະດ້ານພາສາ ແລະ ສັງຄົມມາຕ່ໍ ຍອດ ສາ້ ງຜົນງານດ້ານສິລະປະ ແລະ ການສະແດງ ເຊັ່ນ: ງານສິລະ ປະກໍາ, ປະຕິມາກໍາ, ກາຕູນ, ການແຕ່ງເພງ, ດົນຕ,ີ ສະແດງຄອນເສີດ, ການສະແດງລະຄອນ, ການສາ້ ງຮູບເງົາສນ້ັ ແລະ ອື່ນໆ. 7) ໂຄງງານບລູ ະນາການການຮຽນ ເປນັ ໂຄງງານທສີ່ ງ່ົ ເສີມໃຫຜ້ ູ້ຮຽນບລູ ະນາການເຊ່ືອມໂຍງຄວາມຮູ້ຈາກ ສະຖານະການຕ່າງໆ ຮຽນຕ້ັງແຕສ່ ອງສາຂາວິຊາຂ້ຶນໄປມາດາໍ ເນີນການ ແກ້ໄຂບັນຫາ ຫຼື ສ້າງປະເດນັ ການສກຶ ສາຄົ້ນຄວ້າທາງໃນແງ່ປະຫວັດ ສາດ, ທັກສະການປະກອບອາຊບີ ຂາ້ ມສາຂາວຊິ າ, ການແກ້ບັນຫາ ສ່ິງແວດລອ້ ມສັງຄົມທີ່ຕອ້ ງນາໍ ຄວາມຮູຕ້ ່າງສາຂາມານໍາໃຊ້, ການຄນ້ົ ຄດິ ສ້າງນະວັດຕະກໍາຈາກການບູລະນາການຄວາມຮູ້ ແລະ ອື່ນໆ. ສູນພັດທະນາສ່ືການຮຽນການສອນ,ກສວາສນຈັດກິດຈະກໍາການຮຽນທ່ີເນັ້ນການປະຕິບັດຕົວຈິງ (Active Learning) 60

4.3 ຂະບວນການຈັດກິດຈະກໍາການຮຽນ 4.3.1 ແນວຄດິ ທີ 1: ຂນ້ັ ການຈດັ ການຮຽນຕາມຮບູ ແບບລົດຖບີ ແຫງ່ ການຮຽນ ແນວຄດິ ນມ້ີ ີຄວາມເຊື່ອວ່າ ຫາກຕອ້ ງການໃຫ້ການຮຽນມພີ ະລງັ ແລະ ຝັງໃນ ຕວົ ຜູ້ຮຽນໄດຕ້ ້ອງເປັນການຮຽນທຮີ່ ຽນ ໂດຍການລົງມືເຮດັ ເປັນໂຄງງານທ່ີມີການ ຮວ່ ມມກື ັນເຮດັ ເປນັ ທີມ ແລະ ເຮດັ ກບັ ປັນຫາທີ່ມີຢູ່ໃນຊວີ ິດດ່ງັ ຮບູ . 1. Define ຄຂື ້ັນຕອນການລະບຸບັນຫາ, ຂອບເຂດ, ປະເດັນທີ່ຈະເຮັດໂຄງ ງານ: ເປັນການສ້າງຄວາມເຂາ້ົ ໃຈລະຫວ່າງສະມາຊິກຂອງທີມງານຮວ່ ມກບັ ຄູ ກຽ່ ວກັບຄໍາຖາມ, ບັນຫາ, ປະເດັນ ຄວາມທາ້ ທາຍຂອງໂຄງງານແມນ່ ຫຍັງ ແລະ ເພື່ອໃຫ້ເກີດການຫຍັງແດ.່ 2. Plan ຄື ການວາງແຜນການເຮດັ ໂຄງງານ: ຄກູ ໍຕ້ອງວາງແຜນໃນການເຮດັ ໜ້າ ທີ່ຜນູ້ າໍ ລວມທັງກຽມເຄ່ືອງອໍານວຍຄວາມສະດວກໃນການເຮດັ ໂຄງງານຂອງ ຜຮູ້ ຽນ, ກຽມຄໍາຖາມເພື່ອກະຕນຸ້ ໃຫຄ້ ິດເຖິງປະເດັນສໍາຄັນບາງປະເດນັ ທ່ີຜູ້ ຮຽນອາດຈະເບງ່ິ ຂາ້ ມ ໂດຍຖຫື ຼັກວາ່ ຄຕູ ້ອງບເໍ່ ຂາ້ົ ໄປຊວ່ ຍເຫຼືອຈນົ ທມີ ງານ ຂາດໂອກາດຄດິ ເອງແກບ້ ັນຫາເອງ ຜູຮ້ ຽນທີ່ເປັນທີມງານກຕໍ ້ອງວາງແຜນງານ ຂອງຕນົ , ແບງ່ ໜາ້ ທກີ່ ັນຮັບຜດິ ຊອບ, ການພົບປະລະຫວາ່ ງທີມງານ, ການ ແລກປຽ່ ນຂໍຄ້ ້ົນພບົ , ແລກປຽ່ ນຄໍາຖາມ, ແລກປ່ຽນວິທີການ ເກດີ ຄວາມເຂ້ົາໃຈ ສູນພັດທະນາສ່ືການຮຽນການສອນ,ກສວາສນຈດັ ກິດຈະກໍາການຮຽນທີ່ເນ້ັນການປະຕິບັດຕົວຈິງ (Active Learning) 61

ແລະ ຮ່ວມມກື ນັ ໄວເທົ່າໃດ ວຽກໃນຂັ້ນຕອນຕ່ໄໍ ປ (Do) ກໍຈະສະດວກ ແລະ ຄອ່ ງຕວົ ໄປດີເທາົ່ ນ້ນັ . 3. Do ຄື ການລົງມືເຮດັ : ຜຮູ້ ຽນຈະໄດຝ້ ຶກທັກສະໃນການແກໄ້ ຂບັນຫາ, ການ ປະສານງານ, ການເຮັດວຽກເປນັ ທມີ , ການຈດັ ການຂໍຂ້ ັດແຍ່ງ, ທກັ ສະໃນ ການເຮດັ ວຽກພາຍໃຕ້ຊບັ ພະຍາກອນຈໍາກັດ, ທກັ ສະໃນການຄົ້ນຫາຄວາມຮູ້ ເພມ່ີ ເຕີມ, ທັກສະໃນການເຮັດວຽກໃນສະພາບທ່ີທີມງານມີຄວາມແຕກຕາ່ ງ ຫຼາກຫຼາຍ, ທກັ ສະການເຮດັ ວຽກໃນສະພາບກົດດັນ, ທກັ ສະໃນການບັນທຶກ ຜນົ ງານ, ທກັ ສະໃນການວິເຄາະຜົນ ແລະ ແລກປຽ່ ນຂ້ໍວິເຄາະກບັ ເພື່ອນ ຮວ່ ມທມີ ເປັນຕນ້ົ . ໃນຂ້ັນຕອນ Do ນ້ີ ຄູຈະໄດ້ມີໂອກາດສັງເກດ, ຮູ້ຈັກ ແລະ ເຂ້າົ ໃຈຜູ້ຮຽນເປັນລາຍບຸກຄົນ ແລະ ຮຽນ ຫຼື ຝຶກເຮັດໜາ້ ທເ່ີ ປນັ ຜູ້ ເບ່ິງແຍງ, ສະໜັບສະໜູນ, ກໍາກັບ ແລະ ຄູຝກຶ ອີກດ້ວຍ. 4. Review ຄື ຜຮູ້ ຽນຈະທບົ ທວນການຮຽນວາ່ ໂຄງງານໄດ້ຜົນຕາມຄວາມມຸງ່ ຫວັງ ຫືຼ ບ່ໍ, ລວມທັງທົບທວນໜ້າວຽກ ຫຼື ກດິ ຈະກາໍ ຫຼື ພດຶ ຕິກໍາແຕລ່ ະຂນ້ັ ຕອນ ໄດໃ້ ຫບ້ ົດຮຽນຫຍັງ, ທງັ ຂັ້ນຕອນທ່ີເປັນຄວາມສໍາເລດັ ແລະ ຄວາມ ລມົ້ ເຫວຼ ເພືອ່ ນໍາມາສກຶ ສາຄວາມເຂົາ້ ໃຈ ແລະ ກໍານດົ ວທິ ີການເຮັດວຽກໃໝ່ ທ່ີຖກື ຕ້ອງເໝາະສົມ ລວມທງັ ເອາົ ເຫດການລະທກຶ ໃຈ ຫຼື ເຫດການທີ່ ພາກພູມໃຈ, ປະທັບໃຈມາແລກປຽ່ ນນໍາກັນ. ຂນ້ັ ຕອນນເ້ີ ປັນການຮຽນແບບ ທບົ ທວນພິຈາລະນາ (reflection) ຫຼື ເອ້ນີ ວ່າ AAR (After Action Review). 5. Presentation ຜຮູ້ ຽນນາໍ ສະເໜີໂຄງງານຕຂໍ່ ັ້ນຮຽນ: ເປັນຂັ້ນຕອນທີ່ ໃຫ້ການຮຽນທກັ ສະອກີ ຊຸດໜຶງ່ ຕ່ເໍ ນືອ່ ງກັບຂັນ້ ຕອນ Review, ເປັນຂ້ນັ ຕອນ ທເີ່ ຮດັ ໃຫເ້ ກດີ ການທບົ ທວນຂນັ້ ຕອນຂອງວຽກ ແລະ ການຮຽນທີ່ເກດີ ຂນ້ຶ ຢາ່ ງເຂ້ັມຂຸ້ນແລ້ວເອົາມານໍາສະເໜີໃນຮບູ ແບບທີ່ໜ້າສົນໃຈ, ໃຫ້ອາ ລົມ ແລະ ໃຫ້ຄວາມຮູ້ ທມີ ງານອາດຈະສ້າງນະວດັ ຕະກາໍ ໃນການນໍາສະເໜກີ ໍໄດ້ ໂດຍອາດຂຽນເປນັ ລາຍງານ ແລະ ນໍາສະເໜເີ ປນັ ການລາຍງານໜ້າຫ້ອງ ມີ ສື່ປະກອບມຫຼືມເຮັດວດີ ໂີ ອນໍາສະເໜີ ຫຼື ນໍາສະເໜເີ ປນັ ລະຄອນເປັນຕົ້ນ. ສູນພັດທະນາສ່ືການຮຽນການສອນ,ກສວາສນຈດັ ກິດຈະກໍາການຮຽນທ່ີເນັ້ນການປະຕບິ ັດຕວົ ຈິງ (Active Learning) 62

4.3.2 ແນວຄດິ ທີ 2 ແນວຄດິ ທີປ່ ັບຈາກການສຶກສາການຈັດການຮຽນແບບ PBL ທີໄ່ ດ້ຈາກໂຄງ ງານສາ້ ງຊດຸ ຄວາມຮເູ້ ພ່ືອສ້າງເສມີ ທັກສະໃນສະຕະວັດທີ 21 ສໍາລບັ ເດັກ ແລະ ໄວ ຫນຸ່ມ ຈາກປະສົບການຄວາມສໍາເລັດຂອງໂຮງຮຽນໄທ. ມີ 6 ຂນັ້ ຕອນຄື: 6. ຂນ້ັ ນາໍ ສະເໜຜີ ົນງານ 5. ຂັນ້ ສະຫຸບຼ ສ່ິງທີ່ຮຽນ 4. ຂັ້ນສະແຫວງຫາຄວາມຮູ້ 3. ຂ້ັນຈັດກຸ່ມຮວ່ ມມື 2. ຂນັ້ ກະຕ້ນຸ ຄວາມສນົ ໃຈ 1. ຂ້ັນໃຫຄ້ ວາມຮູ້ພື້ນຖານ ຂນັ້ ຕອນການຈດັ ການຮຽນແບບໃຊ້ໂຄງງານເປັນພື້ນຖານ (ການປບັ ປງຸ ຈາກ ດດຸ ສະດີ ໂຢເຫົຼາ ແລະ ຄະນະ, 2557: 20-23) 1. ຂ້ັນໃຫຄ້ ວາມຮູ້ພ້ືນຖານ ຄໃູ ຫ້ຄວາມຮູ້ພ້ືນຖານກຽ່ ວກັບການເຮດັ ໂຄງງານ ກອ່ ນການຮຽນເນືອ່ ງຈາກການເຮດັ ໂຄງງານມຮີ ູບແບບ ແລະ ຂັ້ນຕອນທ່ຊີ ັດ ເຈນ. ດ່ັງນັ້ນ, ຜຮູ້ ຽນຈຶ່ງມີຄວາມຈໍາເປັນຢ່າງຍິ່ງທີ່ຈະຕ້ອງມີຄວາມຮກູ້ ຽ່ ວກບັ ໂຄງງານໄວ້ເປນັ ພ້ືນຖານ ເພື່ອໃຊໃ້ ນການປະຕິບັດໃນຂະ ນະທີ່ເຮດັ ວຽກໃນ ໂຄງງານທີ່ແທ້ຈິງ ໃນຂ້ັນສະແຫວງຫາຄວາມຮູ້. ສນູ ພັດທະນາສ່ືການຮຽນການສອນ,ກສວາສນຈັດກິດຈະກາໍ ການຮຽນທ່ີເນັ້ນການປະຕິບັດຕົວຈິງ (Active Learning) 63

2. ຂ້ັນກະຕນຸ້ ຄວາມສນົ ໃຈ ຄກູ ະກຽມກດິ ຈະກາໍ ທ່ຈີ ະກະຕ້ນຸ ຄວາມສົນໃຈຂອງ ຜຮູ້ ຽນ ໂດຍຕ້ອງຄດິ ຫືຼ ກຽມກດິ ຈະກໍາທີດ່ ງຶ ດດູ ໃຫຜ້ ຮູ້ ຽນສົນໃຈ, ຢາກຮູ້ ເຖິງ ຄວາມມວ່ ນຊ່ືນໃນການເຮດັ ໂຄງງານ ຫືຼ ກດິ ຈະກາໍ ຮວ່ ມກັນ ໂດຍກິດຈະກໍາ ນນ້ັ ອາດເປັນກິດຈະກໍາທ່ີຄູກໍານົດຂຶ້ນ ຫຼື ອາດເປັນກດິ ຈະກໍາທຜ່ີ ຮູ້ ຽນມີ ຄວາມສົນໃຈຕ້ອງການຈະເຮັດຢແູ່ ລ້ວ. ດງັ່ ນນ້ັ , ໃນການກະຕນຸ້ ຂອງຄຈູ ະ ຕ້ອງເປີດໂອກາດໃຫ້ຜູ້ຮຽນສະເໜີຈາກກິດຈະກໍາທໄີ່ ດ້ຮຽນຜ່ານການ ຈດັ ການຮຽນຈາກຄທູ ີກ່ ຽ່ ວຂ້ອງກັບຊຸມຊົນທີຜ່ ູ້ຮຽນອາໄສຢູ່ ຫືຼ ເປນັ ເລ່ືອງໃກ້ ຕົວທ່ສີ າມາດຮຽນດ້ວຍຕົນເອງ. 3. ຂັ້ນຈັດກຸ່ມຮວ່ ມມື ຄໃູ ຫຜ້ ູ້ຮຽນແບ່ງກຸ່ມກນັ ຄົນ້ ຫາຄວາມຮູ້, ໃຊ້ຂະບວນການ ກຸ່ມເພ່ອື ວາງແຜນ ດາໍ ເນນີ ກດິ ຈະກໍາ ໂດຍນັກຮຽນເປັນຜູ້ຮ່ວມກນັ ວາງແຜນ ກດິ ຈະກໍາການຮຽນຂອງຕົນເອງ. ໂດຍລະດົມຄວາມຄິດ ແລະ ປຶກສາກນັ ແບ່ງປນັ ໜ້າທີ່ເພ່ອື ເປັນແນວທາງການປະຕິບັດຮ່ວມກັນ. ຫຼງັ ຈາກທໄ່ີ ດ້ຮູ້ ຫົວຂ້ໍສ່ິງທ່ີຕົນເອງຕອ້ ງຮຽນໃນພາກຮຽນນນັ້ ໆຮຽບຮອ້ ຍແລວ້ . 4. ຂັ້ນສະແຫວງຫາຄວາມຮູ້ ໃນຂັ້ນການສະແຫວງຫາຄວາມຮມູ້ ີແນວທາງ ປະຕິບັດສໍາລບັ ຜ້ຮູ ຽນໃນການເຮດັ ກິດຈະກໍາ. ດ່ັງນັ້ນ, ນກັ ຮຽນທີ່ລົງມື ປະຕບິ ັດກດິ ຈະກໍາໂຄງງານຕາມຫົວຂ້ໍທີກ່ ຸ່ມສົນ ໃຈ ຜ້ຮູ ຽນປະຕບິ ດັ ໜ້າທີ່ ຂອງຕນົ ຕາມຂໍ້ຕົກລົງຂອງກ່ມຸ ພ້ອມທັງຮວ່ ມມກື ັນປະຕບິ ັດກິດຈະກໍາ ໂດຍ ຂໍຄາໍ ປຶກສາຈາກຄູເປັນໄລຍະເມ່ືອມີຂສ້ໍ ົງໄສ ຫືຼ ມບີ ັນຫາເກີດຂຶ້ນ ຜູ້ຮຽນ ຮວ່ ມກນັ ຂຽນບົດລາຍງານຈາກໂຄງງານທ່ີຕົນໄດ້ປະຕບິ ັດ. 5. ຂັ້ນສະຫຼຸບສງ່ິ ທີ່ຮຽນ ຄໃູ ຫຜ້ ຮູ້ ຽນສະຫຸຼບສິ່ງທ່ີໄດ້ຮຽນຈາກກິດຈະກາໍ ໂດຍຄູ ໃຫ້ຄໍາຖາມຜ້ຮູ ຽນທ່ີນາໍ ໄປສູ່ການສະຫບຼຸ ສ່ິງທ່ີຮຽນ. 6. ຂ້ັນນາໍ ສະເໜີຜນົ ງານ ຄໃູ ຫຜ້ ຮູ້ ຽນນາໍ ສະເໜີຜນົ ການຮຽນ ໂດຍຄອູ ອກແບບ ກດິ ຈະກໍາ ຫຼື ຈດັ ເວລາໃຫຜ້ ູ້ຮຽນໄດ້ສະເໜີສ່ິງທຕີ່ ົນເອງໄດ້ຮຽນ ເພືອ່ ໃຫ້ ເພອື່ ນຮ່ວມຫອ້ ງ ແລະ ຜູ້ຮຽນອ່ືນໆ ໃນໂຮງຮຽນໄດ້ຊົມຜນົ ງານ ແລະ ຮຽນ ກດິ ຈະກາໍ ທີຜ່ ຮູ້ ຽນປະຕິບັດໃນການເຮດັ ໂຄງງານ. ສນູ ພັດທະນາສ່ືການຮຽນການສອນ,ກສວາສນຈັດກິດຈະກາໍ ການຮຽນທ່ີເນ້ັນການປະຕບິ ັດຕົວຈິງ (Active Learning) 64

4.4 ການປະເມີນຜົນ 1. ປະເມນີ ຕາມສະພາບຕວົ ຈິງ ໂດຍຄູສອນ ແລະ ຜູ້ຮຽນຮວ່ ມກນັ ປະເມນີ ວາ່ ກິດຈະກໍາທີ່ເຮດັ ໄປນນັ້ ບນັ ລຸຕາມຈຸດປະສງົ ທີ່ໄດ້ກໍານົດໄວ້ ຫືຼ ບໍ່, ບັນຫາ ແລະ ອປຸ ະສກັ ທີ່ພົບມີຫຍັງແດ່, ໄດ້ໃຊ້ວິທີການແກ້ໄຂແນວໃດ, ຜູ້ຮຽນໄດ້ຮູ້ ຫຍັງຈາກການເຮັດໂຄງງານນັນ້ ໆ. 2. ປະເມນີ ໂດຍພາກສວ່ ນທກ່ີ ່ຽວຂ້ອງ. (1) ຜຮູ້ ຽນປະເມີນຕນົ ເອງ. (2) ໝເູ່ ພ່ືອນປະເມີນຜນົ . (3) ຜສູ້ ອນ ຫືຼ ຄທູ ່ປີ ຶກສາປະເມນີ . (4) ພແ່ໍ ມ່ ຫຼື ຜປູ້ ົກຄອງນກັ ຮຽນປະເມນີ . (5) ບກຸ ຄົນອື່ນໆທ່ີສນົ ໃຈ ແລະ ມີສ່ວນກ່ຽວຂ້ອງ. 4.5 ບົດບາດຂອງຄຜູ ູ້ສອນ 3. ຄູສອນນກັ ຮຽນໃຫຮ້ ູ້ 4. ຄູເປນັ ຜູ້ໃຫຄ້ ໍາ ການຕ້ງັ ຄາໍ ຖາມ ແນະນໍາເມ່ືອນັກຮຽນ ເກີດຂໍ້ສົງໄສ 2. ຄູເຮດັ ໜາ້ ທ່ີເປນັ ຜູ້ 5. ຄູເປດີ ໂອກາດໃຫ້ ສງັ ເກດ ນກັ ຮຽນຄິດຫາຄາໍ ຕອບ ດວ້ ຍຕນົ ເອງ 1. ຄູໃຊ້ຄາໍ ຖາມກະຕຸນ້ ນັກຮຽນ 6. ຄູເປດີ ໂອກາດໃຫ້ ການຮຽນ ປະຕິບັດກິດ ນກັ ຮຽນສ້າງສັນຜົນງານ ຈະກໍາ: ຢາ່ ງເປັນເອກະລາດ. ນັກຮຽນ ເກດີ ການຮຽນ ບດົ ບາດຂອງຄູໃນຖານະກະຕນຸ້ ການຮຽນ ສນູ ພັດທະນາສ່ືການຮຽນການສອນ,ກສວາສນຈັດກິດຈະກໍາການຮຽນທີ່ເນັ້ນການປະຕິບັດຕົວຈິງ (Active Learning) 65

1. ໃຊຄ້ ໍາຖາມກະຕນຸ້ ການຮຽນ ຄາໍ ຖາມທ່ີໃຊ້ໃນການກະຕນຸ້ ການຮຽນນັ້ນ ຕອ້ ງ ເປນັ ຄໍາຖາມທ່ມີ ລີ ັກສະນະເປນັ ຄໍາຖາມເປີດເພ່ືອໃຫ້ຜຮູ້ ຽນໄດອ້ ະທບິ າຍ ໂດຍ ຂນຶ້ ຕົ້ນວາ່ ìເປນັ ຫຍັງî ຫືຼ ລົງທ້າຍ ວາ່ ìແນວໃດî, ìມຫີ ຍງັ ແດ່î, ìຍອ້ ນຫຍັງî, ìເພາະເຫດໃດî. 2. ເຮັດໜ້າທີເ່ ປນັ ຜ້ສູ ງັ ເກດ ຄູຈະຕ້ອງໝ່ນັ ສງັ ເກດວ່າ ຜຮູ້ ຽນແຕ່ລະຄົນມີພຶດຕິກໍາ ແນວໃດໃນຂະ ນະທີປ່ ະຕບິ ັດກິດຈະກາໍ ເພື່ອຫາທາງແນະນໍາ, ກະຕຸນ້ ຫຼື ຢດຸ ຢງ້ັ ພຶດຕກິ ໍາທບີ່ ເ່ໍ ໝາະສົມ. 3. ສອນໃຫ້ຜູ້ຮຽນຮກູ້ ານຕງ້ັ ຄໍາຖາມ ເມື່ອຜຮູ້ ຽນສາມາດຕ້ງັ ຄາໍ ຖາມໄດ້ຈະເຮັດໃຫ້ ຜຮູ້ ຽນຈກັ ຖາມເພື່ອຄນ້ົ ຄວ້າຂມໍ້ ູນ, ຮູຈ້ ັກຮບັ ຟັງຄວາມຄິດເຫນັ ຂອງຜູອ້ ື່ນ ແລະ ຮວ່ ມສະແດງຄວາມຄິດເຫັນຂອງຕົນເອງໃນເລອື່ ງທ່ີກຽ່ ວຂ້ອງກັບການຮຽນ. 4. ໃຫ້ຄໍາແນະນໍາເມ່ອື ຜູ້ຮຽນເກດີ ຂສໍ້ ງົ ໄສ ຄຈູ ະຕ້ອງເປັນຜູ້ໃຫຄ້ ໍາແນະນໍາຊແ້ີ ຈງ, ໃຫຂ້ ໍ້ມູນຕ່າງໆ ຫຼື ຍກົ ເຫດການໃກ້ໆຕວົ ທີ່ເກດີ ຂຶ້ນໃນຊີວິດປະຈໍາວັນຂອງຜູ້ ຮຽນ ເຊ່ືອມໂຍງໄປສູຄ່ ວາມຮ້ດູ າ້ ນອື່ນໆ ໃນຂະນະທີ່ເຮດັ ກດິ ຈະກາໍ ເມອ່ື ຜ້ຮູ ຽນ ເກີດຂ້ໍສົງໄສ ຫຼື ຄໍາຖາມໂດຍບ່ໍບອກຄໍາຕອບ. 5. ເປດີ ໂອກາດໃຫຜ້ ູ້ຮຽນຄິດຫາຄາໍ ຕອບດວ້ ຍຕນົ ເອງ ສງັ ເກດ ແລະ ກະຕນຸ້ ດວ້ ຍຄໍາຖາມໃຫຜ້ ູ້ຮຽນໄດ້ຄິດກດິ ຈະກາໍ ທຢ່ີ າກຮຽນ ແລະ ຫາຄໍາຕອບໃນສ່ິງທ່ີ ສງົ ໄສດວ້ ຍຕນົ ເອງ. 6. ເປີດໂອກາດໃຫຜ້ ູ້ຮຽນສາ້ ງສັນຜນົ ງານຢາ່ ງເປນັ ເອກະລາດຕາມຄວາມຄດິ ແລະ ຄວາມສາມາດຂອງຕນົ ເອງ ເພື່ອໃຫ້ຜູຮ້ ຽນໄດ້ໃຊ້ຈິນຕະນາການ ແລະ ຄວາມສາມາດຂອງຕົນເອງໃນການຄິດສ້າງສັນຢ່າງເຕັມທີ່. 5. ການຮຽນທກັ ສະກົນໄກການເຄືອ່ ນໄຫວ ແລະ ການ ພດັ ທະນາສະມດັ ຖະ ພາບທາງກາຍເພ່ືອສຂຸ ະພາບ 5.1 ທັກສະກນົ ໄກ ທກັ ສະກົນໄກ ໝາຍເຖິງຄວາມສາມາດຂອງຮ່າງກາຍທຈ່ີ ະຊ່ວຍໃຫ້ບຸກຄນົ ສາມາດປະກອບກິດ ຈະກໍາທາງກາຍໄດດ້ ີ ເປນັ ຄວາມສາມາດໃນການເຮັດວຽກສະ ເພາະດ້ານຂອງກົນໄກຮາ່ ງກາຍ ເຊງ່ິ ສາ ມາດກວດສອບ ແລະ ທົດສອບໄດ້ ໂດຍມີ ສນູ ພັດທະນາສ່ືການຮຽນການສອນ,ກສວາສນຈດັ ກິດຈະກາໍ ການຮຽນທ່ີເນ້ັນການປະຕິບັດຕົວຈິງ (Active Learning) 66

ອງົ ປະກອບສາໍ ຄັນ 7 ປະການ ຄື: ການຊົງຕົວ, ພະລັງກ້າມເນ້ອື , ຄວາມຄ່ອງຕວົ , ຄວາມໄວ, ເວລາເຄື່ອນໄຫວ, ເວລາປະຕກິ ິລິຍາ ແລະ ການເຮດັ ວຽກປະສານສໍາພັນ. ການຊົງຕວົ (Balance) ການຊົງຕວົ ໝາຍເຖງິ ຄວາມສາມາດໃນການຮກັ ສາສົມດຸນຂອງຮາ່ ງກາຍໃນ ຂະນະຢູກ່ ັບທີ່ ແລະ ເຄອ່ື ນທ່ີດ້ວຍຮບູ ແບບ ແລະ ຄວາມໄວຕ່າງໆ ເຊັນ່ : ການລຽ້ ງໝ າກບານບ້ວງ ແລະ ການແລ່ນຢາ່ ງໝນ້ັ ຄົງ ໂດຍບ່ເໍ ສຍຫຼັກ ຫືຼ ລມ້ົ . ພະລງັ ກາ້ ມເນື້ອ (Power) ພະລັງກ້າມເນອ້ື ຫຼື ກໍາລງັ ໝາຍເຖິງຄວາມສາມາດຂອງກ້າມເນ້ືອສ່ວນໃດ ສວ່ ນໜ່ງຶ ຫຼື ຫາຼ ຍໆ ສ່ວນຂອງຮ່າງກາຍໃນການຫດົ ຕົວ ເພອ່ື ເຮັດວຽກດ້ວຍຄວາມໄວ ສງູ , ແຮງ ຫຼື ວຽກທີໄ່ ດ້ເປັນຜົນຂອງຄວາມແຂງແຮງ ແລະ ຄວາມໄວທໃ່ີ ຊໃ້ ນຊວ່ ງ ເວລາສນ້ັ ໆ ເປັນຂີດຄວາມສາມາດໃນການເຄື່ອນໄຫວຂອງຮ່າງກາຍຢ່າງທນັ ທີທັນ ໃດ ໂດຍທ່ີຮ່າງກາຍຕ້ອງໃຊ້ແຮງເຕັມທ່ີໃນໄລຍະເວລາສັນ້ ທີ່ສຸດ ເພ່ືອໃຫເ້ ກີດຜົນສໍາ ເລັດສູງສຸດ ເຊນັ່ : ການໂຍນໝາກບານ, ການດຶກຫຼາວ, ການທຸ້ມນາໍ້ ໜກັ , ເຕ້ັນຍາວ ໄດ້ໄລຍະທາງໄກສຸດ, ເຕັ້ນສູງໄດສ້ ູງທີສ່ ດຸ , ຕີບານໄດ້ຄວາມແຮງທ່ສີ ຸດ. ຄວາມຄ່ອງຕົວ (Agility) ຄວາມຄ່ອງຕົວໝາຍເຖງິ ຄວາມສາມາດໃນການປຽ່ ນທິດທາງໃນການເຄືອ່ ນ ທ່ີໄດຢ້ າ່ ງວ່ອງໄວໂດຍໃຊແ້ ຮງເຕັມທ່ີ ພ້ອມທງັ ຄວບຄຸມການເຄ່ືອນໄຫວນ້ັນໄດຢ້ ່າງມີ ປະສິດທພິ າບ ເຊ່ນັ : ການແລນ່ ຊິກແຊກ, ການເຄ່ືອນໄຫວຫົຼບຫຼີກສ່ິງກີດຂວາງຢ່າງ ວ່ອງໄວ. ຄວາມໄວ (Speed) ຄວາມໄວໝາຍເຖິງຄວາມສາມາດໃນການເຄ່ືອນໄຫວຮ່າງກາຍທງັ ໝົດຢາ່ ງ ວ່ອງໄວ ຈາກບອ່ ນໜງ່ຶ ໄປຫາອີກບ່ອນໜຶ່ງ ເຊ່ັນ: ການແລນ່ ໄລຍະສ້ັນ 50 ແມດັ ຫຼື 100 ແມດັ . ເວລາເຄືອ່ ນໄຫວ (Movement Time) ເວລາເຄ່ືອນໄຫວ ໝາຍເຖິງເວລາການເຄ່ືອນທດ່ີ ວ້ ຍອະໄວຍະວະສວ່ ນໃດ ສວ່ ນໜງຶ່ ຂອງຮາ່ ງ ກາຍຈາກຈຸດໜຶ່ງໄປຫາອີກຈຸດໜງຶ່ ເຊນັ່ : ການວດັ ແທກເວລາ ເຄືອ່ ນໄຫວຂອງແຂນ ແລະ ບ່າໄລ່ ໂດຍການດກຶ ໝາກບານໃຫ້ໄກທສີ ຸດ. ສນູ ພັດທະນາສ່ືການຮຽນການສອນ,ກສວາສນຈດັ ກິດຈະກໍາການຮຽນທີ່ເນ້ັນການປະຕິບັດຕົວຈິງ (Active Learning) 67

ເວລາປະຕິກິລິຍາ (Reaction Time) ເວລາປະຕິກິລິຍາ ໝາຍເຖິງເວລາທຜ່ີ າ່ ນໄປນັບແຕກ່ ານສະເໜສີ ່ິງກະຕຸ້ນຈົນ ເຖິງເວລາເລມ່ີ ການເຄ່ືອນໄຫວ ແລະ ຢດຸ ການເຄ່ືອນໄຫວ ເຊິ່ງສິ່ງກະຕຸນ້ ອາດຈະ ເປັນທັງແສງ, ສຽງ, ສໍາຜັດຕ່າງໆ ເຊ່ັນ: ນັກແລ່ນເລີມ່ ອອກແລ່ນເມືອ່ ໄດ້ຍິນສຽງປນື ດງັ ຂຶ້ນ, ໃນກລິ າປະເພດທີມເຫັນຜູຫ້ ຼ້ິນຝາ່ ຍກົງກັນຂ້າມສາມາດຫົບຼ ຫີກຼ ຝ່າຍກົງກນັ ຂາ້ ມໄດ້ຢ່າງວອ່ ງໄວ. ການເຮດັ ວຽກປະສານສາໍ ພນັ (coordination) ການເຮດັ ວຽກປະສານສໍາພັນ ໝາຍເຖິງການເຄ່ືອນໄຫວໃນການເຮັດວຽກ ຕາ່ ງໆຢາ່ ງຕເ່ໍ ນ່ືອງສະໝາ່ໍ ສະເໝີ ລວມທງັ ການປະສົມປະສານກົມກືນຢ່າງເປັນລະ ບບົ ລະບຽບລະຫວາ່ ງການເຄ່ອື ນໄຫວທແ່ີ ຕກຕາ່ ງກນັ ຈົນປະສົບຜນົ ສາໍ ເລັດຕາມເປ້ົາ ໝາຍ ຊ່ຶງເປັນຄວາມຈໍາເປນັ ຕ່ໍກົນໄກການເຄື່ອນໄຫວທຸກປະເພດຄວາມສາມາດ ທາງກົນໄກມີລັກສະນະພິເສດສະເພາະຂອງບຸກຄົນເຊ່ັນ: ບາງຄົນຊົງຕວົ ໄດດ້ ີແຕ່ ຄວາມຄ່ອງຕົວອາດບ່ໍດີ. 5.2 ການພັດທະນາການຮຽນທກັ ສະກົນໄກການເຄຶື່ອນໄຫວ ໝາຍເຖງິ ຫຼັງຈາກການຝຶກຫັດຜູຮ້ ຽນປຽ່ ນແປງຄວາມສາມາດໄດຕ້ າມຂ້ນັ ຕອນຂະບວນການຮຽນຂອງທກັ ສະ ຊຶ່ງປະກອບດ້ວຍ 3 ຂນັ້ ຕອນ ດັ່ງນີ້: 1. ຂັ້ນຄວາມຮ້ຄູ ວາມເຂົ້າໃຈ (Cognitive Stage) ເປນັ ຂ້ນັ ຮຽນກຽ່ ວກັບຫັຼກການ ແລະ ວທິ ີການທສີ່ າໍ ຄັນ ເພືອ່ ໃຫ້ບັນລຸເປົ້າ ໝາຍຂອງທກັ ສະຂ້ັນນ້ີຜູ້ຮຽນອາດເກີດຄວາມຜິດພາດໃນການປະຕິບັດ ແລະ ຍງັ ບໍ່ ສາມາດຮັບຮ້ຜູ ນົ ການປະຕບິ ັດໄດ້ດວ້ ຍຕນົ ເອງວາ່ ຖກື ຕ້ອງ ຫຼື ບ່ໍ ຊຶ່ງຈໍາເປັນຕ້ອງໄດ້ ຮັບການສະທ້ອນຜົນຍອ້ ນກັບຈາກຜ້ສູ ອນ ແລະ ເຄື່ອງປະຈັກຕາ ເພອ່ື ຊວ່ ຍໃຫປ້ ັບປຸງ ແກ້ໄຂການປະຕບິ ັດໄດຖ້ ືກຕອ້ ງຂ້ນຶ . 2. ຂັ້ນການເຊື່ອມໂຍງ (Associative Stage) ເປນັ ຂນັ້ ທີ່ຜຮູ້ ຽນນໍາຫຼັກການ, ວິທີການຕາ່ ງໆ ມາຝຶກຫັດໃຫເ້ ກດີ ຄວາມຊໍາ ນານຫຼາຍຂນ້ຶ ເກີດຄວາມຜດິ ພາດເລມ່ີ ໜ້ອຍລົງ ເລີ່ມຮຈູ້ ັກຄວາມຜດິ ພາດດ້ວຍໂຕ ສນູ ພັດທະນາສ່ືການຮຽນການສອນ,ກສວາສນຈດັ ກິດຈະກໍາການຮຽນທີ່ເນັ້ນການປະຕບິ ັດຕວົ ຈິງ (Active Learning) 68

ເອງ ແລະ ສາມາດປັບປຸງແກໄ້ ຂການປະຕິບັດໄດ້ຈາກຕົນເອງ ແລະ ການສະທ້ອນ ຜນົ ຈາກຄູ ແລະ ສ່,ື ແຕທ່ ັກສະການປະຕິບດັ ຍັງບໍ່ເກດີ ຜົນຂ້ນັ ສູງ ຫືຼ ດເີ ລດີ . 3. ຂ້ັນອດັ ຕະໂນມດັ (Autonomous Stage) ເປນັ ຂນ້ັ ທີຜ່ ຮູ້ ຽນສະແດງທກັ ສະຢ່າງຊາໍ ນານ, ວອ່ ງໄວ, ເປັນອັດຕະໂນມັດ ໂດຍບຕ່ໍ ອ້ ງຄ່ອຍຖາ້ ຄໍານຶງເຖິງຫັຼກການພື້ນຖານ ເປັນຂ້ັນເກີດມາດຕະຖານຂອງທັກ ສະ ຄືມີຄວາມໝ້ັນຄົງຂອງລະດັບຄວາມສາມາດ ແລະ ມສີ ່ວນຕ້ັງໃຈໃນສວ່ ນສາໍ ຄັນ ທ່ມີ ຄີ ວາມຍາກຍ່ິງຂຶ້ນ. 5.3 ຂນັ້ ຕອນການຈດັ ກິດຈະກາໍ ສ່ົງເສີມທັກສະກົນໄກ ຄູສາມາດຈດັ ກິດຈະກໍາສ່ົງເສມີ ທກັ ສະກົນໄກໄດ້ ໂດຍສະໜັບສະໜູນໃຫຜ້ ູ້ ຮຽນໄດ້ຝກຶ ປະຕິບັດຕາມຂ້ັນຕອນດັ່ງນ້ີ: 1. ໃຫ້ຜຮູ້ ຽນທາໍ ຄວາມເຂົ້າໃຈ, ຮັບຮ້ເູ ປົ້າໝາຍ, ທັກສະຂອງກດິ ຈະກາໍ ນັ້ນໆ. 2. ສົ່ງເສີມ, ກະຕຸ້ນ ໃຫຜ້ ູ້ຮຽນເຮດັ ກິດຈະກໍານັ້ນດວ້ ຍຄວາມຖກື ຕ້ອງ. 3. ໃຫຜ້ ູ້ຮຽນປະຕບິ ັດຢ່າງສະໝໍ່າສະເໝີ. 4. ຝກຶ ດວ້ ຍແບບແຜນຈາກງາ່ ຍໄປຫາຍາກ ແລະ ອອກແບບຝຶກທ່ທີ ້າທາຍ ສອດຄອ່ ງການ ຮຽນ, ທັກສະກົນໄກການເຄ່ືອນໄຫວ. 5. ຝກຶ ຈົນເຮັດໃຫມ້ ີສະມດັ ຖະພາບສູງສຸດເທົາ່ ທຈີ່ ະເຮັດໄດ້. ຢ່າງໃດກດໍ ີ ການຝກຶ ຄວນຈະຕອ້ ງເຮດັ ດ້ວຍຕົນເອງຢາ່ ງຖືກຕ້ອງ ແລະ ຕ້ອງ ມີການໃຫຜ້ ົນຍອ້ ນກບັ (ສະທ້ອນຜົນ) ການປະຕິບັດຢູ່ສະເໝີ ຖ້າການເຮດັ ບ່ຖໍ ືກຕ້ອງ ຈະເຮັດໃຫກ້ ານຝຶກຜິດພາດ. ການວັດ ແລະ ປະເມີນພັດທະນາການຂອງການຮຽນ ທກັ ສະກົນໄກເຮັດໄດ້ໂດຍການສັງເກດ ແລະ ບັນທກຶ ການປຽ່ ນແປງຄວາມສາມາດທ່ີ ສະແດງອອກແຕລ່ ະຄັ້ງຕເ່ໍ ນ່ືອງກັນ. 5.4 ການພດັ ທະນາສະມດັ ຖະພາບທາງກາຍເພື່ອສຂຸ ະພາບ (Health Related Fitness) ສະມັດຖະພາບທາງກາຍ ຄືຄວາມສາມາດໃນການເຮັດວຽກຂອງລະບົບຕ່າງໆ ໃນຮາ່ ງກາຍມະນດຸ ທ່ເີ ຮັດວຽກປະກອບກດິ ຈະກາໍ ໃນຊີວິດປະຈາໍ ວນັ ໄດ້ຢາ່ ງມີປະສດິ ສນູ ພັດທະນາສ່ືການຮຽນການສອນ,ກສວາສນຈດັ ກິດຈະກໍາການຮຽນທີ່ເນ້ັນການປະຕິບັດຕົວຈິງ (Active Learning) 69

ທພິ າບ, ເຂັ້ມແຂງ, ຄ່ອງແຄ້ວ ແລະ ສົ່ງຜົນດີຕ່ສໍ ຸຂະພາບ ໂດຍລວມການສາ້ ງເສມີ ສະມັດຖະພາບທາງກາຍເພື່ອສຸຂະພາບ ເປນັ ການປັບປງຸ ສະພາວະຂອງຮ່າງກາຍໃຫ້ ອະໄວຍະວະຕ່າງໆຂອງຮ່າງກາຍມີປະສິດທິພາບໃນການເຮດັ ໜາ້ ທີສ່ ງູ ແລະ ມີການ ປະສານງານກນັ ຂອງລະບົບຕາ່ ງໆພາຍໃນຮາ່ ງກາຍໄດ້ດີ. ສະມັດຖະພາບທາງກາຍເພ່ືອສຂຸ ະພາບມອີ ົງປະກອບທສີ່ ໍາຄັນ 5 ປະການຄື: ອງົ ປະກອບຂອງຮາ່ ງກາຍ, ຄວາມອົດທົນຂອງລະບົບໄຫວຼ ຽນໂລຫິດ ແລະ ລະບົບ ຫາຍໃຈ, ຄວາມອ່ອນຕົວ ຫຼື ຄວາມຍືດຍຸ່ນ, ຄວາມອົດທນົ ຂອງກາ້ ມເນື້ອ ແລະ ຄວາມ ແຂງແຮງຂອງກ້າມເນອ້ື . 1. ອົງປະກອບຂອງຮາ່ ງກາຍ (Body Composition) ໝາຍເຖິງສັດສວ່ ນຂອງປະລິມານໄຂມັນພາຍໃນຮ່າງກາຍ ກບັ ມວນສານຂອງ ຮາ່ ງກາຍທ່ປີ າສະຈາກໄຂມັນ ໂດຍການວດັ ອອກມາເປັນດດັ ຊະນມີ ວນສານ ຫືຼ ວັດ ເປນັ ຄາ່ ເປີເຊັນໄຂມັນ (% fat). 2. ຄວາມອົດທນົ ຂອງລະບົບໄຫຼວຽນໂລຫດິ ແລະ ລະບບົ ຫາຍໃຈ (Cardio respiratory Endurance) ໝາຍເຖງິ ສະມັດຖະພາບ ຊ່ງຶ ປະຕິບັດການຂອງຫົວໃຈຫອຼ ດເລອື ດ ແລະ ລະບົບຫາຍໃຈໃນການລໍາລຽງອົກຊີໄປສູ່ເຊວກ້າມເນ້ືອຕາ່ ງໆ ເຮັດໃຫ້ຮ່າງກາຍສາ ມາດເຮດັ ວຽກທ່ຕີ ອ້ ງການໃຊ້ກາ້ ມເນ້ືອມັດໃຫຍເ່ ປັນເວລາດົນໄດ້. 3. ຄວາມອ່ອນຕວົ ຫືຼ ຄວາມຍດື ຍຸ່ນ (Flexibility) ໝາຍເຖງິ ຄວາມສາມາດຂອງການເຄື່ອນໄຫວທສີ່ ງູ ສຸດເທົ່າທ່ີຈະເຮັດໄດຂ້ ອງ ຂ້ໍຕ່ໍ ຫຼື ກຸ່ມຂຕ້ໍ ່ໍ. 4. ຄວາມອົດທົນຂອງກາ້ ມເນອື້ (Muscular Endurance) ໝາຍເຖງິ ຄວາມສາມາດຂອງກ້າມເນື້ອມັດໃດມັດໜງ່ຶ ຫືຼ ກມຸ່ ກ້າມເນື້ອໃນ ການຫົດຕວົ ຊ້ໍາໆ ເພ່ືອຕ້ານແຮງ ຫຼື ຄວາມສາມາດໃນການຄົງສະພາບການຫົດຕົວ ເທື່ອດຽວໄດ້ເປນັ ໄລຍະເວລາດນົ . 5. ຄວາມແຂງແຮງຂອງກ້າມເນອື້ (Muscular Strength) ໝາຍເຖງິ ປະລິມານສງູ ສຸດຂອງແຮງທກ່ີ າ້ ມເນອ້ື ມັດໃດມດັ ໜຶງ່ ຫືຼ ກຸ່ມກ້າມ ເນືອ້ ສາມາດອອກ ແຮງຕາ້ ນທານໄດ້ໃນການຫົດຕົວ 1 ຄັງ້ . ສູນພັດທະນາສ່ືການຮຽນການສອນ,ກສວາສນຈດັ ກິດຈະກາໍ ການຮຽນທີ່ເນັ້ນການປະຕບິ ັດຕົວຈິງ (Active Learning) 70

ການຈດັ ກິດຈະກໍາສ້າງເສີມສະມດັ ຖະພາບທາງກາຍເພອື່ ສຸຂະພາບ ການຈັດກິດຈະກໍາສ້າງເສມີ ສະມັດຖະພາບທາງກາຍ ເພ່ອື ສຸຂະພາບເປນັ ການເນ້ັນການປັບປຸງສະພາວະຂອງຮາ່ ງກາຍໃຫ້ອະໄວຍະວະຕ່າງໆຂອງຮ່າງກາຍ ໃຫມ້ ີປະສິດທິພາບໃນການເຮດັ ໜ້າທ່ີສູງ ແລະ ມີການປະສານງານກັນຂອງລະບບົ ຕາ່ ງໆພາຍໃນຮາ່ ງກາຍໄດ້ດີ ວທິ ີການສ້າງເສີມສະມັດຖະພາບທາງກາຍ ເພ່ືອ ສຂຸ ະພາບ ຄື ການອອກກໍາລັງກາຍທີ່ເໝາະສົມ ໂດຍມີຫຼັກການ 3 ປະການຄື: 1. ຄວາມຖ່ີ ຄກື ານອອກກໍາລັງກາຍຫຼາຍເທ່ືອເທົ່າທ່ີເຮັດໄດ້ ແຕ່ບ່ໍຄວນໜ້ອຍ ກວ່າ 3 ຄ້ງັ ໃນ 1 ອາທິດ. 2. ຄວາມດນົ ຄໄື ລຍະເວລາທ່ີໃຊໃ້ ນການອອກກາໍ ລງັ ກາຍໃນແຕ່ລະຄ້ັງ ຕ້ອງ ອອກກໍາລັງກາຍຕດິ ຕໍ່ກັນໃຫດ້ ນົ ຢາ່ ງໜ້ອຍ 15-30 ນາທີຕ່ຄໍ ້ັງ ຊ່ຶງສາມາດ ເພີ່ມສະມັດຖະພາບທາງກາຍເພອ່ື ສຸຂະ ພາບໄດ.້ 3. ຄວາມໜັກໃນການອອກກໍາລັງກາຍ ການອອກກໍາລັງກາຍແຕ່ລະຄ້ັງຄວນໃຫມ້ ີ ນາ້ໍ ໜັກ ຫຼື ຄວາມ ເມອືຶ່ ຍ ໂດຍວດັ ແທກໄດ້ຈາກອັດຕາການເຕ້ນັ ຂອງຫວົ ໃຈ ສງູ ສຸດ 55-85% ຂອງອັດຕາການເຕ້ັນຫົວໃຈສູງສຸດ. ດງັ່ ນັ້ນ, ການຈັດກິດຈະກໍາເພອື່ ສ້າງເສມີ ສະມັດຖະພາບທາງຮາ່ ງກາຍ ເພອື່ ສຂຸ ະພາບອອກ ແຮງງານ ຫຼື ອອກກໍາລງັ ກາຍໃຫຫ້ ຼາຍກວາ່ ປົກກະຕິ ແລະ ຫາຼ ຍຂຶ້ນ ເລອື່ ຍໆ ເທົ່າທຮ່ີ ່າງກາຍສາມາດຮບັ ໄດ້ ໂດຍການເພ່ມີ ນ້າໍ ໜັກຂອງວຽກ, ເພ່ມີ ໄລຍະ ເວລາ ຫຼື ເພມ່ີ ຈາໍ ນວນຊຸດໃນການຝຶກປະຕບິ ັດໃຫ້ຫຼາຍຂ້ນຶ . ກິດຈະກາໍ ທຈີ່ ັດໃນໂຮງຮຽນອາດຈະເປັນເກມ, ຊດຸ ຝຶກຫດັ , ກລິ າທ່ີເໝາະສົມ ຫຼື ວຽກທີມ່ ຸ່ງສ້າງເສີມສະມັດຖະພາບ ທີ່ອາດຈະປະກອບດ້ວຍການຍາ່ ງ-ແລນ່ , ການ ນງັ່ ງໍໂຕ, ການລຸກ-ນ່ງັ , ການດັນພນ້ື ກິດຈະກາໍ ທີຊ່ ່ວຍສ້າງເສີມສະມດັ ຖະພາບທາງ ກາຍ ແລະ ຫົວໃຈໄດ້ ຕ້ອງເປັນກິດຈະກໍາທ່ີໃຊ້ກາ້ ມເນ້ືີອມັດໃຫຍໃ່ ນການອອກກໍາລັງ ເຊ່ັນ: ການແລ່ນ, ການຂີ່ລົດຖບີ , ການລອຍນ້ໍາ 5.6 ການປະເມີນການອອກກາໍ ລັງກາຍ ນິຍມົ ໃຊ້ດັດຊະນກີ ິດຈະກໍາອອກກາໍ ລງັ ກາຍ ຊ່ຶງເປັນການປະເມີນກິດຈະກາໍ ການອອກກາໍ ລງັ ກາຍຢາ່ ງມີແບບແຜນ, ມີການວດັ ໂດຍຄາໍ ນວນຄາ່ ດດັ ສະນີຈາກ ສູນພັດທະນາສ່ືການຮຽນການສອນ,ກສວາສນຈດັ ກິດຈະກາໍ ການຮຽນທ່ີເນັ້ນການປະຕິບັດຕວົ ຈິງ (Active Learning) 71

ຄວາມຖ່ີຂອງການເຮດັ ກດິ ຈະກາໍ ນັ້ນໆ ຄວາມໜັກ ຫືຼ ຄວາມເມື່ອຶ ຍ ແລະ ໄລຍະ ເວລາ ຫືຼ ຄວາມດົນໃນການເຮດັ ກິດຈະກໍາ. ຄ່າດັດສະນີກດິ ຈະກາໍ ອອກກໍາລັງກາຍ= ຄວາມຖີ່ x ຄວາມດົນ x ຄວາມໜັກ ສູນພັດທະນາສ່ືການຮຽນການສອນ,ກສວາສນຈດັ ກິດຈະກໍາການຮຽນທ່ີເນ້ັນການປະຕິບັດຕວົ ຈິງ (Active Learning) 72

III. ການສອນທ່ີເນ້ນັ ຜຮູ້ ຽນເປນັ ໃຈກາງ ສູນພັດທະນາສ່ ືການຮຽນການສອນ, ສວສ ການສອນທີເ່ ນັ້ນຜູ້ຮຽນເປັນໃຈກາງ 73

ການສອນທີເ່ ນ້ັນຜຮູ້ ຽນເປນັ ໃຈກາງໝາຍເຖິງ ການສອນທີ່ເນນັ້ ການຈັດກິດ ຈະກາໍ ທີສ່ ອດຄ່ອງກັບການດາໍ ລົງຊີວິດ, ເໝາະສມົ ກັບຄວາມສາມາດ ແລະ ຄວາມ ສນົ ໃຈຂອງຜຮູ້ ຽນ ໂດຍໃຫ້ນັກຮຽນມີສວ່ ນຮວ່ ມ ແລະ ລົງມືປະຕິບັດຕວົ ຈິງທຸກຂນ້ັ ຕອນຈນົ ເກີດການຮຽນດ້ວຍຕົນເອງ. ຫັຼກການ, ຂ້ັນຕອນ/ຂະບວນການ, ຮບູ ແບບການສອນ ແລະ ບົດບາດຂອງຄູ ໃນການສອນທເ່ີ ນນ້ັ ຜູ້ຮຽນເປັນໃຈກາງ ຫກຼັ ການຈດັ ການຮຽນການສອນທ່ເີ ນັ້ນຜ້ຮູ ຽນເປັນໃຈກາງ 1. ໃຫ້ຜຮູ້ ຽນເປນັ ຜສູ້ ້າງຄວາມຮູ້ດວ້ ຍຕົນເອງ (Construct) ດງ່ັ ນີ:້ ສະແຫວງຫາຂມ້ໍ ູນ ສກຶ ສາທາໍ ຄວາມເຂ້ົາໃຈ ຄດິ ວິເຄາະ ຕຄີ ວາມ ແປຄວາມ ສາ້ ງຄວາມໝາຍແກຕ່ ົນເອງ ສງັ ເຄາະຂ້ໍມູນ ສະຫຼຸບຄວາມຮູ້ 2. ໃຫ້ຜຮູ້ ຽນມີບົດບາດ ແລະ ມີສວ່ ນຮ່ວມໃນຂະບວນການຮຽນໃຫ້ຫຼາຍທີ່ ສດຸ (Participation). 3. ໃຫ້ຜຮູ້ ຽນມີປະຕິສາໍ ພັນຕໍ່ກັນ ແລະ ກັນ, ໄດຮ້ ຽນຈາກກັນ ແລະ ກັນ, ໄດ້ ແລກປ່ຽນຂມໍ້ ູນ, ຄວາມຮູ້, ຄວາມຄິດ ແລະ ປະສບົ ການຊຶ່ງກນັ ແລະ ກນັ ຫຼາຍທສ່ີ ຸດເທ່າົ ທ່ີຈະເຮັດໄດ້ (Interaction). 4. ໃຫຜ້ ູ້ຮຽນໄດຮ້ ຽນ ìຂະບວນການî ຄວບຄໄູ່ ປກບັ ìຜນົ ງານ/ຂ້ໍສະຫບຼຸ ຄວາມຮîູ້ (Process/Product) 5. ໃຫຜ້ ຮູ້ ຽນນໍາຄວາມຮູ້ທີ່ໄດ້ໄປໃຊປ້ ະໂຫຍດໃນຊວີ ິດປະຈໍາວັນ (Application) ສູນພັດທະນາສ່ ືການຮຽນການສອນ, ສວສ ການສອນທີ່ເນັ້ນຜຮູ້ ຽນເປັນໃຈກາງ 74

ຂ້ັນຕອນ/ຂະບວນການສອນທເີ່ ນັ້ນຜູ້ຮຽນເປັນໃຈກາງ ຂັ້ນນາໍ ເຂົາ້ ສບູ່ ດົ ຮຽນ ສ້າງ/ກະຕນຸ້ ຄວາມສນົ ໃຈ ຫືຼ ກຽມຄວາມພ້ອມໃນການຮຽນ ຂ້ັນຈດັ ກດິ ຈະກາໍ ຈດັ ກິດຈະກາໍ ຕາມຫັຼກການ ຜຮູ້ ຽນໄດ້ສ້າງຄວາມຮ້ດູ ວ້ ຍຕນົ ເອງ Construct ຜູ້ຮຽນໄດ້ມີປະຕິສໍາພັນຊ່ວຍກນັ ໃນ ການຮຽນ Interaction ໃຫຜ້ ຮູ້ ຽນມີບົດບາດ ແລະ ມີສ່ວນຮ່ວມ ໃນການສ້າງຄວາມຮ້ດູ ວ້ ຍຕນົ ເອງ Participation ໃຫ້ຜ້ຮູ ຽນໄດ້ຮຽນຂະບວນການຄວບຄກູ່ ັບ ຜນົ ງານ/ຂ້ໍສະຫຼຸບຄວາມຮູ້ Process/Product ໃຫຜ້ ຮູ້ ຽນນໍາຄວາມຮໄູ້ ປໃຊ້ Application ຂ້ັນວເິ ຄາະ ອະພິປາຍຜົນຈາກກດິ ຈະກາໍ ວິເຄາະ, ອະພິປາຍຜນົ ງານ/ຄວາມຮທູ້ ີ່ສະຫຸຼບໄດ້ຈາກກິດຈະກາໍ (Product) ວິເຄາະ, ອະພິປາຍຂະບວນການຮຽນ (Process) ຂັ້ນສະຫຼຸບ ແລະ ປະເມີນຜນົ ສະຫຼບຸ ແລະ ປະເມີນຜນົ ການຮຽນຕາມຈດຸ ປະສງົ ສນູ ພັດທະນາສ່ ືການຮຽນການສອນ, ສວສ ການສອນທເ່ີ ນັ້ນຜ້ຮູ ຽນເປັນໃຈກາງ 75

ຮບູ ແບບການສອນ ການມີບົດບາດ/ສ່ວນຮ່ວມ (Participation) ການມປີ ະຕສິ ໍາພັນ ສ້າງຄວາມຮ້ດູ ້ວຍຕົນເອງ Construct ການມປີ ະຕສິ ໍາພນັ ຊ່ວຍກນັ ໃນການຮຽນ ຂະບວນການຮຽນ Process ຊ່ວຍກນັ ໃນການ ຮຽນ (Interaction) ການສະແຫວງຫາຄວາມຮູ້ (Interaction) ການສຶກສາທາໍ ຄວາມເຂາ້ົ ໃຈ ການວເິ ຄາະ ການແປຄວາມ ການສາ້ ງຄວາມໝາຍແກຕ່ ົນເອງ ການສັງເຄາະຂ້ໍມູນ ການສະຫຸຼບຂຄ້ໍ ວາມ ການນໍາຄວາມຮໄູ້ ປໃຊ້ Application ການມບີ ົດບາດ/ສ່ວນຮວ່ ມ (Participation) ຈາກ CIPPA MODEL ຮສ.ດຣ ທດິ ສະໜາ ແຂມມະນີ ມະຫາວທິ ະຍາໄລ ຈລຸ າລງົ ກອນ ສູນພັດທະນາສ່ ືການຮຽນການສອນ, ສວສ ການສອນທີເ່ ນ້ັນຜ້ຮູ ຽນເປັນໃຈກາງ 76

ບົດບາດຂອງຄໃູ ນການສອນທເ່ີ ນັ້ນຜູຮ້ ຽນເປນັ ໃຈກາງ ປະເມນີ ຜົນ ວາງແຜນຄດິ ກິດຈະກາໍ ສ່ົງເສມີ ການນໍາ ກຽມວັດຖຸອຸປະ ຄວາມຮູ້ໄປໃຊ້ ກອນສ່ືການຮຽນ ເສີມຄວາມຮູ້ ຄວບຄມຸ ດແູ ລ ຂະບວນການ ອະພປິ າຍຊ່ວຍຜູ້ຮຽນ ສະຫຼຸບຄວາມຮູ້ ສັງເກດຂະບວນ ການຮຽນ ກະຕຸ້ນແນະນໍາ ສູນພັດທະນາສ່ ືການຮຽນການສອນ, ສວສ ການສອນທເີ່ ນັ້ນຜຮູ້ ຽນເປັນໃຈກາງ 77

ວທິ ີສອນແບບໃຊບ້ ົດບາດສມົ ມຸດ ສນູ ພັດທະນາສ່ ືການຮຽນການສອນ, ສວສ ວິທີສອນແບບໃຊບ້ ົດບາດສມົ ມຸດ 78

ການໃຊ້ບົດບາດສມົ ມຸດ ເປນັ ກິດຈະກໍາທີ່ມີການກໍານົດສະຖານະການການ ສມົ ມຸດ ແລະ ບົດບາດຂອງຜຮູ້ ຽນໃນສະຖານະການນ້ັນ ແລ້ວໃຫຜ້ ູ້ຮຽນສວມບດົ ບາດ ແລະ ສະແດງບົດບາດນັນ້ ຕາມຄວາມຮູ້ສກຶ , ປະສົບການ, ທັດສະນະຂອງຜູ້ຮຽນທ່ມີ ີ ຕບ່ໍ ົດບາດນ້ັນ. ວິທີການນີ້ຈະຊ່ວຍໃຫມ້ ີໂອກາດສຶກສາ, ວິເຄາະເຖິງຄວາມຮູ້ສຶກ ແລະ ພຶດຕກິ ໍາຂອງຕົນເອງເລິກເຊິງ ອີກທງັ ຍງັ ສາມາດຊວ່ ຍໃຫເ້ ຂົ້າໃຈພຶດຕິກໍາ, ຄວາມຮ້ສູ ກຶ , ອາລົມ ແລະ ເຫດຜົນຂອງບຸກຄົນທີ່ສວມບົດບາດນ້ໃີ ນຊີວິດອີກດວ້ ຍ. ອົງປະກອບສາໍ ຄັນຂອງການໃຊ້ບົດບາດຄ:ື 1. ສະຖານະການ (Setting Scenario) ຊງ່ຶ ກິດຈະກາໍ ນັ້ນຈະເກດີ ຂນ້ຶ ; 2. ຊດຸ ຂອງບດົ ບາດພ້ອມລາຍລະອຽດຂອງແຕລ່ ະບົດບາດ; 3. ບນັ ຫາ ຫຼື ໜ້າວຽກຂອງແຕ່ລະບົດບາດ; 4. ກະຕິກາຄວບຄຸມການຫິຼ້ນ. ຈດຸ ປະສົງຂອງການສອນໂດຍໃຊ້ບດົ ບາດສມົ ມຸດ 1. ເພ່ືອໃຫ້ຜູ້ຮຽນເກີດຄວາມເຂາ້ົ ໃຈໃນຄວາມຮູ້ສກຶ ຂອງຜອູ້ ື່ນ; 2. ເພື່ອໃຫຜ້ ູ້ຮຽນເກີດຄວາມເຂ້ົາໃຈໃນພຶດຕກິ ໍາຂອງຜ້ອູ ື່ນ; 3. ເພອ່ື ໃຫ້ຜູ້ຮຽນມີການປັບ ຫືຼ ປຽນທັດສະນະ, ພດຶ ຕກິ ໍາ ແລະ ການປະຕບິ ດັ ຕໍສ່ ັງຄມົ ຢ່າງເໝາະສມົ ; 4. ເພື່ອໃຫຜ້ ຮູ້ ຽນໄດ້ຝຶກການໃຊຄ້ ວາມຮູ້ໃນການປະເຊນີ ສະຖານະການຕ່າງໆ , ຝກຶ ການແກໄ້ ຂບັນຫາ ແລະ ການຕັດສິນໃຈ; 5. ເພືອ່ ໃຫຜ້ ຮູ້ ຽນໄດມ້ ີສ່ວນຮ່ວມໃນການຮຽນ, ໄດມ້ ີໂອກາດສະແດງອອກ ແລະ ໄດຮ້ ຽນຢາ່ ງມ່ວນຊນ່ື ; 6. ເພ່ືອຊ່ວຍໃຫກ້ ານຮຽນການສອນມີຄວາມໃກ້ຄຽງກັບສະພາບຄວາມເປັນ ຈງິ ຫຼາຍຂ້ຶນ. ຂັ້ນຕອນໃນການຮຽນໂດຍໃຊ້ບົດບາດສມົ ມຸດ 1. ການກຽມກຸ່ມຜູ້ຮຽນ ນໍາສະເໜີບນັ ຫາ ສູນພັດທະນາສ່ ືການຮຽນການສອນ, ສວສ ວິທີສອນແບບໃຊບ້ ົດບາດສມົ ມຸດ 79

ທໍາຄວາມເຂາ້ົ ໃຈສະຖານະການ ອະທບິ າຍການຫິ້ຼນບົດບາດສມົ ມຸດ 2. ການເລືອກຜູ້ຫຼິ້ນ ວິເຄາະບດົ ບາດ ຄດັ ເລອື ກຜູ້ສວມບົດບາດຕ່າງໆ 3. ກໍານົດຂ້ັນຕອນການຫິນ້ຼ ບອກລໍາດບັ ກດິ ຈະກາໍ ທົບທວນບົດບາດຕ່າງໆ 4. ການກຽມຜູ້ສັງເກດການ ກາໍ ນົດປະເດັນທີຈ່ ະສງັ ເກດ ມອບໜ້າທກ່ີ ານສງັ ເກດໃຫ້ຜູ້ສັງເກດການ 5. ການຫນ້ິຼ ບົດບາດສົມມຸດ ເລ່ມີ ຫ້ິນຼ ດາໍ ເນີນການຫນຼ້ິ ຢດຸ ພັກການຫຼິ້ນບົດບາດສົມມຸດ 6. ວິເຄາະ ແລະ ອະພິປາຍ ທບົ ທວນກິດຈະກາໍ ຂອງບດົ ບາດສມົ ມຸດ (ເຫດການ, ສະພາບຄວາມ ເປນັ ຈງິ ) ອະພິປາຍຈດຸ ສໍາຄັນ ກໍານົດແນວທາງການຫິຼ້ນຄ້ັງຕ່ໍໄປ 7. ການຫຼ້ິນບົດບາດສມົ ມຸດຊ້ໍາ (ຖາ້ ມີ) ຫ້ິຼນບົດບາດສົມມຸດ ສະເໜແີ ນວທາງປະຕິບັດ 8. ວເິ ຄາະ ແລະ ອະພິປາຍ (ຄືຂ້ັນຕອນທີ 6) 9. ແລກປ່ຽນປະສົບການ ແລະ ເຊອື່ ມໂຍງສູ່ສະພາບຄວາມເປນັ ຈິງ ເຊ່ອື ມໂຍງສະຖານະການ ຫຼື ບນັ ຫາໄປຫາປະສົບການ, ຄວາມເປນັ ຈິງ ກາໍ ນົດເກນຂສໍ້ ະຫຼຸບກຽ່ ວກັບພຶດຕິກໍາຂອງມະນດຸ ສູນພັດທະນາສ່ ືການຮຽນການສອນ, ສວສ ວິທີສອນແບບໃຊບ້ ົດບາດສົມມຸດ 80

ແຜນວາດສະແດງຂນ້ັ ຕອນການສອນໂດຍໃຊບ້ ົດບາດສົມມຸດ ກໍານດົ ຈຸດປະສົງ ການກະກຽມຂອງຄູ ກໍານົດສະຖານະການ/ບດົ ບາດ ນາໍ ສະເໜບີ ັນຫາ ກຽມກມຸ່ ຜູ້ຮຽນ ອະທິບາຍການຫນຼິ້ ບົດບາດ ທາໍ ຄວາມເຂົ້າໃຈສະຖານະ ສົມມຸດ ການ ວິເຄາະບດົ ບາດ ເລອື ກຜູ້ຫິ້ຼນ ຄັດເລອື ກຜສູ້ ວມບດົ ບາດຕ່າງໆ ລາໍ ດັບກິດຈະກາໍ ກາໍ ນົດຂ້ັນຕອນການຫຼິນ້ ທົບທວນບົດບາດ ກຽມຜູສ້ ັງເກດການ ກໍານົດປະເດນັ ສັງເກດ ມອບໝາຍໜ້າທ່ີ ການຫນິຼ້ ບົດບາດສມົ ມຸດ ເລມ່ີ ຫ້ິຼນ ດໍາເນນີ ການຫຼິນ້ ຢຸດພັກການຫນຼ້ິ ວິເຄາະ ແລະ ອະພປິ າຍ ທບົ ທວນກິດຈະກໍາ ອະພປິ າຍປະເດນັ ສາໍ ຄນັ ກາໍ ນົດທິດທາງການຫຼ້ນິ ຄັ້ງຕ່ໍໄປ ຫນ້ິຼ ບດົ ບາດສົມມຸດ ຫິ້ນຼ ບົດບາດສົມມດຸ ຊໍາ້ ສະເໜແີ ນວທາງປະຕບິ ັດ ວິເຄາະ ແລະ ອະພປິ າຍ ເຊ່ອື ມໂຍງສສູ່ ະພາບຄວາມເປນັ ຈິງ ແລກປ່ຽນປະສບົ ການ ສະຫຼບຸ ກ່ຽວກັບພດຶ ຕກິ ໍາມະນຸດ ສນູ ພັດທະນາສ່ ືການຮຽນການສອນ, ສວສ ວທິ ີສອນແບບໃຊບ້ ົດບາດສມົ ມຸດ 81

ຂ້ໍຄວນເອາົ ໃຈໃສ່ 1. ການສອນໂດຍໃຊບ້ ົດບາດສົມມຸດຈໍາເປັນຕ້ອງໃຊ້ເວລາຫາຼ ຍພໍສົມຄວນ ຈຶ່ງ ຈາໍ ເປັນຕອ້ ງວາງແຜນການໃຊ້ເວລາຢ່າງຮັດກຸມ. 2. ການສອນໂດຍໃຊ້ບົດບາດສົມມຸດຊ່ວຍພັດທະນາຄວາມເຂາ້ົ ໃຈໃນຄວາມຄິດ, ຄວາມຮສູ້ ຶກຂອງຜ້ອູ ່ືນ ລວມທັງເປນັ ວິທີການທີ່ຈະຊ່ວຍຝກຶ ທກັ ສະການແກ້ ບັນຫາຕາ່ ງໆ ວິທີການນີຈ້ ່ຶງເໝາະທ່ຈີ ະໃຊ້ສອນກ່ຽວກັບຄວາມເຂົ້າໃຈລະ ຫວາ່ ງບຸກຄົນ ແລະ ທກັ ສະທາງສງັ ຄມົ ຕ່າງໆ. 3. ຈດຸ ສໍາຄນັ ຂອງການສອນໂດຍໃຊບ້ ົດບາດສົມມດຸ ແມ່ນການວິເຄາະ ແລະ ອະພິປາຍຜົນການສະແດງ ຈງຶ່ ຄວນຈັດເວລາຂອງຂັ້ນຕອນນີ້ໃຫ້ຫຼາຍກວ່າ ຂ້ັນການສະແດງບົດບາດສົມມດຸ . 4. ຂະນະທ່ີຜ້ຮູ ຽນກໍາລງັ ສະແດງບດົ ບາດສມົ ມຸດນນ້ັ , ຄູຄວນສັງເກດພຶດຕິກໍາ ຂອງຜ້ສູ ະແດງ ແລະ ຜຊູ້ ົມ ເພອ່ື ຈະນາໍ ຂມໍ້ ູນມາໃຊ້ໃນການວເິ ຄາະ ແລະ ການອະພປິ າຍຜົນການສະແດງ. 5. ຄູຄວນເນ້ັນຄວາມຄິດລວມຍອດຂອງບົດບາດ ແລະ ຊີ້ໃຫ້ເຫັນວ່າບົດບາດ ໜງ່ຶ ໆສາມາດສະແດງໄດຫ້ ຼາຍແນວທາງ. 6. ຄຄູ ວນຍອມຮບັ ພດຶ ຕິກາໍ ການຫຼິ້ນບດົ ບາດຂອງຜູ້ຮຽນ ໂດຍບໍ່ສະແດງປະຕິ ກິລິຍາ ຫຼື ປະເມີນພຶດຕິກໍານ້ັນໆ ເພອ່ື ໃຫ້ຜູ້ຮຽນໄດ້ມີໂອກາດສຶກສາສະຖານະ ການນັນ້ ໆໄດຫ້ ຼາຍດາ້ ນຫຼາຍມິຕິ. ຕວົ ຢ່າງການສອນດ້ວຍວິທີສະແດງບດົ ບາດສມົ ມຸດ ເລືອ່ ງ ìວິໄນໃນຕນົ ເອງໃນການເຂາ້ົ ແຖວຊອ້ື າຫານî ອົງປະກອບ 1. ສະຖານະການ ໃນອາຄານຂອງໂຮງຮຽນນັກຮຽນສ່ວນຫຼາຍເຂົ້າແຖວຊ້ືອາຫານ ເປັນລະບຽບໃນຂະນະທ່ີ ທ້າວໄກ່ ທມີ່ າຕາມຫັຼງບ່ໍຕໍ່ທ້າຍແຖວ, ແຕ່ບຽດແຊກ ເຂາ້ົ ກາງແຖວເຮັດໃຫບ້ ໍ່ເປັນລະບຽບ. ສູນພັດທະນາສ່ ືການຮຽນການສອນ, ສວສ ວທິ ີສອນແບບໃຊ້ບົດບາດສມົ ມຸດ 82

2. ຊດຸ ຂອງບດົ ບາດ ພ້ອມລາຍລະອຽດຂອງແຕລ່ ະບົບບາດ. 2.1 ບດົ ບາດຂອງນກັ ຮຽນທເ່ີ ຂົາ້ ແຖວເປນັ ລະບຽບຈໍານວນ 6 ຄົນ (ໃຊບ້ ັດ ບດົ ບາດຊຸດດຽວກນັ ) ດ່ັງນີ້ ເຈົາ້ ເປນັ ນັກຮຽນຄົນໜຶງ່ ກາໍ ລງັ ຢືນເຂາົ້ ແຖວຮ່ວມກບັ ຄົນອນື່ ໆອີກ 5 ຄົນຢ່າງ ເປັນລະບຽບ ເພື່ອຊື້ອາຫານໃນຮ້ານອາຫານ ເມອື່ ທາ້ ວໄກມ່ າບຽດແຊກເຂົ້າແຖວ ລະຫວາ່ ງຄົນທ່ີ 2 ແລະ 3 ເຈົາ້ ສະແດງຄວາມບ່ພໍ ໍໃຈດ້ວຍການສະແດງສໜີ ້າ ແລະ ທາ່ ທີພ້ອມຈມ່ົ ດ້ວຍຄໍາເວົ້າ 2.2 ບດົ ບາດຂອງນກັ ຮຽນທ່ີບເ່ໍ ຂົ້າແຖວໃຫ້ເປນັ ລະບຽບຈາໍ ນວນ 1 ຄົນ. ເຈົ້າເປັນ ທ້າວໄກ່ ເປນັ ຄນົ ມາຕາມຫຼັງເພອ່ື ຊືອ້ າຫານໃນຮ້ານ ເຈ້ົາບຕ່ໍ ໍ່ທ້າຍແຖວ ເພາະຄິດວ່າຊ້າບໄ່ໍ ດ້ໃຈ ຈ່ຶງບຽດແຊກເຂ້າົ ແຖວລະຫວາ່ ງຄນົ ທ່ີ 2 ແລະ 3 ເຖງິ ວ່າໝ່ທູ ່ີ ເຂົາ້ ແຖວຢູ່ກອ່ ນຈະສະແດງຄວາມບໍ່ພໍໃຈດວ້ ຍອາການຕາ່ ງໆເຈົ້າກໍບ່ສໍ ນົ ໃຈ ເຈ້ົາຢນື ເສຍີ ໆ. 3. ບັນຫາ ຫືຼ ວຽກຂອງແຕ່ລະບດົ ບາດ 3.1 ວຽກຂອງນັກຮຽນທີມ່ ີວິໄນໃນຕນົ ເອງຄື: ເຂົ້າແຖວຢ່າງເປັນລະບຽບ ແລະ ສະແດງອາການບໍ່ພໍໃຈເມອ່ື ທາ້ ວໄກມ່ າບຽດແຊກແຖວ. 3.2 ວຽກຂອງນັກຮຽນທ່ສີ ະແດງເປັນ ທ້າວໄກ່ ຄ:ື ບຽດແຊກເຂາົ້ ໄປກາງ ແຖວເຮັດໃຫແ້ ຖວແຕກແຍກບໍ່ເປນັ ລະບຽບ ແລະ ສ້າງຄວາມບໍພ່ ໍໃຈ ໃຫຜ້ ອູ້ ່ືນທເີ່ ຂ້າົ ແຖວຢູກ່ ່ອນ. 4. ກະຕກິ າຄວບຄຸມການຫນ້ິຼ ສະແດງຕາມບດັ ບດົ ບາດທແ່ີ ຈກໃຫ້ບໍ່ສະແດງນອກບດົ . ສະແດງບົດບາດສົມມດຸ ພາຍໃນເວລາທີກ່ ໍານດົ ໃຫ.້ ຂັ້ນຕອນການສອນ 1. ກຽມກມຸ່ ຜ້ຮູ ຽນ ຄູສະເໜີບັນຫາທີ່ຈະຮຽນດວ້ ຍການຊ້ແີ ຈງວາ່ ຈະຮຽນສະຖານະການຊ້ືອາຫານ ທເ່ີ ຮົາພບົ ໃນຊວີ ິດປະຈໍາວນັ ໂດຍນກັ ຮຽນຈະໄດຮ້ ຽນຈາກການສະແດງບົດ ສນູ ພັດທະນາສ່ ືການຮຽນການສອນ, ສວສ ວິທີສອນແບບໃຊບ້ ົດບາດສມົ ມຸດ 83

ບາດສົມມຸດ. 2. ການເລືອກຜູ້ຫ້ຼິນ ໃຫ້ນັກຮຽນສະໝັກສະແດງບດົ ບາດສົມມຸດຈໍານວນ 7 ຄົນ ຄູນາໍ ບົດບາດທ່ີ ກຽມໄວ້ໃຫນ້ ັກຮຽນທ່ຈີ ະສະແດງວເິ ຄາະ ແລະ ທໍາຄວາມເຂົາ້ ໃຈບົດບາດ. 3. ກໍານດົ ຂັນ້ ຕອນການຫຼນ້ິ ຄູ ແລະ ຜ້ສູ ະແດງຮວ່ ມກັນຈັດລໍາດັບການສະແດງ ແລະ ທົບທວນບົດບາດ ຂອງຜູ້ສະແດງທກຸ ຄົນ ພ້ອມຝກຶ ຊ້ອມການສະແດງ. 4. ການກຽມຜສູ້ ັງເກດການ ຄແູ ຈກເອກະສານປະເດັນທ່ີຈະສັງເກດ ແລະ ມອບໝາຍໜ້າທ່ີການສງັ ເກດແກ່ ຜູ້ສັງເກດການຈໍານວນ 2-3 ຄົນ. 5. ການຫິ້ນຼ ບົດບາດສມົ ມຸດ ນັກຮຽນສະແດງບົດບາດສົມມຸດຕາມລາໍ ດັບທຝ່ີ ຶກຊ້ອມໄວ.້ 6. ວິເຄາະ ແລະ ອະພປິ າຍ ເມອ່ື ການສະແດງຈບົ ລົງ ຄນູ ໍາສູ່ການອະພິປາຍຕາມຂັ້ນຕອນດ່ັງນ:ີ້ 6.1. ໃຫຜ້ ູ້ສະແດງລະບາຍຄວາມຮ້ສູ ກຶ ຕ່ຜໍ ູ້ສະແດງເຊ່ັນ: ຄວາມພໍໃຈໃນການສະແດງ. ສງິ່ ທອ່ີ ຶດອດັ ໃຈໃນເວລາສະແດງ. 6.2. ໃຫຜ້ ູ້ສະແດງບອກຄວາມຮ້ສູ ຶກໃນຖານະທີ່ເປັນຜທູ້ ່ີຕົນເອງສວມ ບດົ ບາດ ແລະ ຜສູ້ ັງເກດການ ລາຍງານສິ່ງທີ່ສງັ ເກດໄດເ້ ຊນ່ັ : ຄນົ ທີ່ບຽດແຊກເຂົ້າກາງແຖວຮ້ສູ ກຶ ແນວໃດ? ເຫດໃດຈຶ່ງເຮດັ ແນວນັ້ນ? ຄນົ ທ່ຢີ ືນຢ່ໃູ ນແຖວຄົນທີ 1, 2 ຄນົ ຢທູ່ ້າຍແຖວມີຄວາມຮສູ້ ຶກ ແນວໃດເມື່ອມີຄົນມາແຊກກາງແຖວ. ຜ້ສູ ັງເກດການເຫັນທ່າທ,ີ່ ຄວາມຮ້ສູ ຶກຂອງຜູ້ສະແດງແຕ່ລະຄນົ ແນວໃດໃຫ້ລາຍງານ. ສນູ ພັດທະນາສ່ ືການຮຽນການສອນ, ສວສ ວທິ ີສອນແບບໃຊ້ບົດບາດສມົ ມຸດ 84

ການກະທາໍ ຂອງ ທ້າວໄກ່ ນັກຮຽນມີຄວາມຄິດເຫັນແນວໃດ? ສ່ົງ ຜົນກະທບົ ຕໃ່ໍ ຜ? ມີຜົນດີຜົນເສຍແນວໃດ? ທງັ ຕ່ສໍ ່ວນຕົວ ແລະ ສ່ວນລ່ວມ. 6.3. ອະພິປາຍເຊ່ອື ມໂຍງສ່ສູ ະພາບຄວາມເປັນຈິງດວ້ ຍການຮວ່ ມກັນ ອະພິປາຍ ສະຫຸຼບວທິ ີປະຕບິ ັດທ່ີເໝາະສົມໃນການເຂ້ົາແຖວຊື້ອາຫານ ໂດຍເຊ່ອື ມໂຍງ ແລະ ເນ້ັນເລ່ອື ງການມີວິໄນໃນຕົນເອງເຊນ່ັ : ຖາ້ ໃນສັງຄົມມີຄົນຄື ທ້າວໄກຫ່ ຼາຍໆ ສັງຄົມຈະເປັນແນວໃດ? ຖາ້ ນກັ ຮຽນຢູ່ໃນເຫດການຈະເຮດັ ແນວໃດຕທໍ່ າ້ ວໄກ່? ເປັນຫຍັງ ຈງຶ່ ເຮດັ ແນວນ້ັນ? ວິໄນໃນຕົນເອງມຄີ ວາມຈໍາເປນັ ແລະ ສໍາຄັນຕໍສ່ ັງຄົມແນວໃດ? ສູນພັດທະນາສ່ ືການຮຽນການສອນ, ສວສ ວິທີສອນແບບໃຊບ້ ົດບາດສົມມຸດ 85

ວທິ ີສອນແບບໃຊຂ້ ະບວນການປະເຊນີ ສະຖານະການ ສູນພັດທະນາສ່ ືການຮຽນການສອນ, ສວສ ວທິ ີສອນແບບໃຊ້ຂະບວນການປະເຊນີ ສະຖານະການ 86

ວທິ ີການສອນໂດຍໃຊ້ຂະບວນການປະເຊີນສະຖານະການ ຄືວທິ ີການສອນທມີ ີ ການເຊອ່ື ມໂຍງການກະທໍາກັບການຄິດວເິ ຄາະເຂົ້າດ້ວຍກັນ ໂດຍໃຫຜ້ ຮູ້ ຽນໄດ້ປະເຊີນ ສະຖານະການລັກສະນະຕ່າງໆ ຊງ່ຶ ເປັນສ່ວນໜຶ່ງຂອງປະສົບການທີ່ຈະເກີດຂຶ້ນໃນ ຊວີ ດິ ຈິງ ຝຶກໃຫ້ນັກຮຽນມີຄວາມເຊ່ືອໝນັ້ ຕໍກ່ ານບອກສອນຂອງຄູ ແລະ ສາມາດນາໍ ຄວາມຮ,ູ້ ຂໍມ້ ູນ, ຂ່າວສານມາສະຫຸຼບປະເດັນ ເພ່ືອປະເມີນວາ່ ສິງ່ ໃດທີ່ຖືກຕ້ອງດີງາມ, ເກີດປະໂຫຍດ ແລະ ສ່ິງໃດບກົ ພ່ອງບໍຖ່ ືກຕອ້ ງໃນການຕັດສິນໃຈ. ແນວຄດິ ວທິ ີການສອນແບບໃຊ້ຂະບວນການປະເຊີນສະຖານະການ ເປັນວທິ ີສອນທີ່ ລວມການສອນຫຼາຍໆວິທີເຂ້ົາກນັ . ການນໍາຄຸນນະທໍາ ແລະ ຫັຼກການຕ່າງໆມາໃຊເ້ ປນັ ເກນການປະຕບິ ັດ; ການນໍາເອາົ ຂໍມ້ ູນຂ່າວສານ, ຂ້ໍແທ້ຈິງ, ຄວາມຮ,ູ້ ຫັຼກການ ແລະ ປະສົບການຂອງນັກຮຽນມາໃຊ້ໃນການຕັດສິນໃຈ. ຈດຸ ປະສົງ 1. ເພື່ອໃຫ້ນັກຮຽນໄດມ້ ີປະສົບການດວ້ ຍການປະເຊີນສະຖານະການຕ່າງໆທ່ີ ຫຼາກຫຼາຍ ຊ່ຶງເປັນສະຖານະການຈິງ. 2. ເພື່ອໃຫ້ນັກຮຽນໄດຮ້ ຈູ້ ັກເລືອກຕັດສິນໃຈໄດ້ຖືກຕ້ອງ. 3. ເພອື່ ໃຫນ້ ັກຮຽນໄດ້ຮູຈ້ ັກໃຊເ້ ກນຕ່າງໆມາໃຊ້ໃນການຕດັ ສນິ ໃຈ ເພ່ືອນໍາໄປ ສກູ່ ານປະຕິບັດ. 4. ເພື່ອຝກຶ ໃຫ້ນັກຮຽນເກີດຄວາມໝັ້ນໃຈຕນົ ເອງ 5. ເພອື່ ໃຫນ້ ັກຮຽນມີຄວາມຮູ້ ແລະ ມທີ ັກສະໃນການແກບ້ ັນຫາທ່ີຈະເກີດຂ້ຶນ ໃນການດໍາລົງຊວີ ິດ. ຂ້ັນຕອນຂະບວນການປະເຊນີ ສະຖານະການ ການປະເຊີນສະຖານະການຈາໍ ເປັນຕ້ອງມຄີ ວາມຮ້,ູ ທັກສະ ແລະ ຄຸນນະທໍາ ຊງຶ່ ໄດ້ຈາກການລວບລວມຂ້ມໍ ູນຂ່າວສານ, ຄວາມຮູ້, ຫຼັກການ, ການປະເມີນຄ່າ, ການ ສູນພັດທະນາສ່ ືການຮຽນການສອນ, ສວສ ວິທີສອນແບບໃຊ້ຂະບວນການປະເຊີນສະຖານະການ 87

ເລອື ກຕັດສິນໃຈ ແລະ ການຝຶກປະຕບິ ັດ. ການຝຶກຝົນດັ່ງກາ່ ວສາມາດນໍາມາຈັດຂ້ນັ ຕອນຂະບວນການສອນໄດ້ດັ່ງນ້:ີ ຂ້ັນທີ 1 ການສາ້ ງສັດທາ ຂນ້ັ ນ້ເີ ປັນກິດຈະກໍາທີສ່ າ້ ງຄວາມສົນໃຈ ແລະ ຄວາມເຊ່ືອໝ້ນັ ໃຫ້ເກີດຂ້ຶນ. ນກັ ຮຽນສົນໃຈ ແລະ ເຊ່ືອວ່າບົດຮຽນນຈ້ີ ະເກີດຂ້ຶນຈິງໃນຊີວິດ, ເຊອື່ ໝ້ັນວ່າຈະຊວ່ ຍ ພັດທະນາ ແລະ ສງ່ົ ເສີມການຮຽນ, ເຊື່ອໝັນ້ ໃນຕວົ ຄູ ແລະ ເຊື່ອໝັນ້ ວາ່ ບົດຮຽນນຈ້ີ ະ ຊວ່ ຍໃຫເ້ ຂາົ ມປີ ະສົບການທີ່ມຄີ ຸນຄ່າ ກິດຈະກໍາຂັ້ນຕອນນຄ້ີ ໍານຶງເຖິງ: 1. ບກຸ ຄະລິກກະພາບຂອງຄ,ູ ທາທາງຍ້ິມແຍ້ມແຈ່ມໃສ. 2. ການສ້າງຄວາມສໍາພັນທ່ີດີລະຫວາ່ ງຄກູ ັບນັກຮຽນ ແລະ ໃນກຸ່ມນັກຮຽນດວ້ ຍ ກນັ . 3. ການຈດັ ສະພາບແວດລ້ອມໃນຊ້ັນຮຽນທີ່ສອດຄ່ອງກັບບົດຮຽນ. 4. ການສະເໜີສ່ິງກະຕຸ້ນ ແລະ ຈູງໃຈ ໂດຍໃຊສ້ ່ືການຮຽນການສອນທງັ ທເີ່ ປັນສ່ື ອປຸ ະກອນປະຈັກຕາ ແລະ ສ່ສື ່ິງພິມ. ການກະຕຸ້ນໃຫນ້ ັກຮຽນສະເໜປີ ະສົບການຂອງຕົນ, ການຕອບສະໜອງຜນົ ການສະແດງອອກຂອງນັກຮຽນດວ້ ຍການວຈິ ານຢ່າງມເີ ຫດຜົນ, ການຍອມຮັບ, ການ ຊມົ ເຊີຍ ແລະ ການໃຫ້ລາງວນັ . ຂ້ັນທີ 2 ສຶກສາສັງຄມົ (ຝກຶ ທກັ ສະການລວບລວມຂ້ມໍ ູນຂາ່ ວສານ, ຄວາມຮູ້ ແລະ ຫຼັກການ) ກິດຈະກາໍ ນີ້ເປນັ ຂນ້ັ ຕອນທ່ສີ ະເໜສີ ະຖານະການທເີ່ ກີດຂນ້ຶ ຈິງໃນຊີວິດປະ ຈາໍ ວນັ ຂອງນັກຮຽນ ເພ່ືອນໍາໄປສູ່ການຝຶກນດິ ໄສ ແລະ ຝຶກທັກສະການສະແຫວງຫາ ຂໍມ້ ູນຂາ່ ວສານ. ກດິ ຈະກາໍ ຂນັ້ ນີ້ໃຊ້ຫຼັກດັ່ງນ້:ີ 1. ຝກຶ ການຟັງ, ການຊົມ, ການອ່ານຢູ່ສະເໝີ ລວມທງັ ການຮ້ແູ ຫ່ງຼ ຂາ່ ວສານ ແລະ ສາມາດໃຊ້ປະ ໂຫຍດຈາກແຫງ່ຼ ຂ່າວສານນັ້ນໄດ້. 2. ສາມາດຈັບປະເດນັ ແລະ ຈົດຈໍາເນື້ອໃນສໍາຄັນຂອງຂາ່ ວສານນ້ັນ. ສນູ ພັດທະນາສ່ ືການຮຽນການສອນ, ສວສ ວທິ ີສອນແບບໃຊ້ຂະບວນການປະເຊີນສະຖານະການ 88

3. ນາໍ ຄວາມຮູ້ ຫຼື ຫກັຼ ການທີໄ່ ດ້ຈາກຂາ່ ວສານນ້ນັ ມາສົນທະນາອະພິປາຍກັນ. 4. ມີຄວາມຕງັ້ ໃຈຄິດ, ພິຈະລະນາ, ທບົ ທວນຄວາມຮູ້ ແລະ ຂາ່ ວສານທໄີ່ ດ້ຈນົ ເກດີ ຄວາມຈະແຈງ້ . 5. ເຂ້າົ ໃຈ ແລະ ສະຫຼຸບຄວາມຮຈູ້ າກຂ່າວສານໄດ້ຊດັ ເຈນທັງໃນເນ້ືອໃນ ແລະ ເຫດຜົນ. ຂ້ັນທີ 3 ລະດົມປະເຊນີ ສະຖານະການ (ຝຶກທັກສະການປະເມນີ ຄ່າ) ເປັນການນໍາເອົາຂ້ມໍ ູນຂາ່ ວສານທໄີ່ ດ້ ສະຫຼຸບປະເດັນແລວ້ ມາຝຶກຄິດປະເມີນ ຄາ່ ວາ່ ປະເດັນໃດຖືກຕ້ອງ, ດງີ າມ, ເໝາະສມົ ແລະ ເກີດປະໂຫຍດສູງສຸດແທຈ້ ິງ, ປະເດນັ ໃດບກົ ພອ່ ງ, ຜິດພາດ, ບ່ຖໍ ກື ຕ້ອງຫາກນໍາໄປໃຊ້ຈະເກີດຜົນຮ້າຍ. ເກນທຄ່ີ ສູ າມາດນໍາມາຝຶກໃຫ້ນກັ ຮຽນຄິດປະເມີນຄ່າໄດ້ແກ່: ວິທີການ ແລະ ປະໂຫຍດທຈີ່ ະເກດີ ຂ້ນຶ ຈາກປະເດັ່ນຂ່າວສານ ແລະ ການກະທໍານັ້ນໆໄດ້ແກ່: 1. ເກນກ່ຽວກັບເວລາປະຕິບັດໄດງ້ ່າຍໃຊເ້ ວລາໜ້ອຍເກີດປະໂຫຍດສູງສດຸ . 2. ເກນກ່ຽວກັບຜກູ້ ະທໍາ ແລະ ຜຮູ້ ັບປະໂຫຍດ. 3. ຄວາມເດັ່ນຊັດຂອງປະໂຫຍດທີເ່ ກີດຂ້ຶນຈາກການປະຕິບັດ. 4. ຄວາມສົມບນູ ຂອງປະໂຫຍດທ່ເີ ກີດຂຶນ້ . ຂ້ັນທີ 4 ວຈິ ານຄວາມຄດິ (ຝຶກທັກສະການເລອື ກ ແລະ ການຕັດສນິ ໃຈ) ເມອ່ື ນັກຮຽນໄດ້ຝຶກການປະເມີນຄ່າແລວ້ ຂັ້ນຕອນນີ້ເປນັ ຂັ້ນທີ່ກະຕຸ້ນໃຫ້ ນກັ ຮຽນໄດຄ້ ິດວເິ ຄາະວິຈານທາງເລອື ກຕ່າງໆກອ່ ນຕດັ ສນິ ໃຈ ຊ່ງຶ ມີຄວາມສາໍ ຄນັ ຫຼາຍນກັ ຮຽນຈະຕ້ອງຮ້.ູ 1. ຂ້ັນຕອນຂອງການເລືອກ ແລະ ຕັດສິນໃຈ. 2. ລັກສະນະຂອງທາງເລືອກ. 3. ລັກສະນະຂອງການຕັດສິນໃຈ. 4. ອົງປະກອບທີ່ເຮັດໃຫ້ການຕັດສິນໃຈຜິດພາດ. ເກນຂອງການເລອື ກ ແລະ ຕດັ ສນິ ໃຈຄ:ື 1. ຄວາມຖືກຕ້ອງຕາມຄາ່ ນິຍົມ, ປະເພນີ, ສິນທາໍ ແລະ ກົດໝາຍ. 2. ຜົນທ່ເີ ກດີ ເປັນປະໂຫຍດແກສ່ ວ່ ນລວມຫຼາຍກວ່າຜົນປະໂຫຍດສ່ວນຕວົ . 3. ການຕດັ ສິນໃຈນັ້ນນາໍ ໄປສູ່ການປະຕບິ ັດໄດ.້ ສູນພັດທະນາສ່ ືການຮຽນການສອນ, ສວສ ວິທີສອນແບບໃຊ້ຂະບວນການປະເຊນີ ສະຖານະການ 89

ຄູເປີດໂອກາດໃຫ້ນັກຮຽນມອີ ິດສະລະໃນການຄິດ, ສະແດງ, ແລກປຽ່ ນຄວາມ ຄດິ ເຫັນ ແລະ ສະຫຼບຸ ການເລອື ກຕັດສນິ ໃຈ. ຂ້ັນທີ 5 ປບັ ພດຶ ຕກິ ໍາ (ຝກຶ ການປະຕິບັດ) ຂ້ັນຕອນນ້ີ ນັກຮຽນນໍາເອົາທາງເລືອກທີ່ຕດັ ສິນໃຈເລືອກໄວ້ແລວ້ ມາສະເໜີ ແນວທາງການປະຕບິ ດັ ໂດຍປະຕບິ ັດໃຫ້ກົງກັບຫັຼກການ, ຄວາມມຸ່ງໝາຍ, ເໝາະ ກບັ ຕົນ, ມີຄວາມພໍດ,ີ ເໝາະກບັ ເວລາ, ບຸກຄົນ ແລະ ຊຸມຊົນ. ເກນຂອງການປະຕບິ ດັ ທີ່ຖກື ຕ້ອງຄ:ື 1. ຢຶດສາຍກາງ. 2. ປະສານຜນົ ປະໂຫຍດ. 3. ສັນຕວິ ທິ ີ. ຂ້ັນທີ 6 ສະຫຸບຼ ແລະ ປະເມນີ ຂນັ້ ຕອນນເ້ີ ປນັ ການນາໍ ເນ້ືອໃນ ແລະ ກິດຈະກາໍ ຂອງບົດຮຽນນັບແຕເ່ ລີມ່ ຕ້ນົ ມາສະຫຸຼບຫຍໍ້, ທວນຄືນ ແລະ ກວດສອບ ໂດຍໃຫ້ນັກຮຽນປະເມນີ ຕນົ ເອງ ແລະ ປະ ເມນີ ຊ່ຶງກນັ ແລະ ກນັ ແລະ ການທີຄ່ ູປະເມນີ ນກັ ຮຽນ ແລະ ວດັ ຜນົ ການຮຽນການ ສອນ. ເພືອ່ ໃຫ້ນັກຮຽນມີຄວາມເຂ້ົາໃຈຊັດເຈນຂນຶ້ ຈງ່ຶ ຂສໍ ະເໜແີ ຜນວາດນາໍ ໃຊ້ຂະ ບວນການປະເຊີນສະຖານະການໃນການສອນດ່ງັ ນ້:ີ ສູນພັດທະນາສ່ ືການຮຽນການສອນ, ສວສ ວທິ ີສອນແບບໃຊ້ຂະບວນການປະເຊນີ ສະຖານະການ 90

ຂະບວນການປະເຊີນ ຜນົ ຜະລິດ ວິທີສອນ ກິດຈະກໍາ ສະຖານະການ 1. ເນອື້ ໃນ, ຫກັຼ ແບບຄົ້ນຄວ້າ ບນັ ຍາຍ 1. ການສ້າງສດັ ທາ ແບບສືບສວນ ອະພິປາຍ 2. ສຶກສາສັງຄມົ ການ, ຄວາມຮູ້ ສອບສວນ ຄນົ້ ຄວ້າ ຄວາມເຂ້າົ ໃຈ ແບບໜ່ວຍ ລາຍງານ (ຂະບວນການຂໍ້ ແບບແກບ້ ັນຫາ ສກຶ ສານອກ ມນູ , ຂາວສານ, 2. ການຄດິ , ວທິ ີ ແບບອະນມຸ ານ ສະຖານທ່ີ ຄວາມຮູ້) ແບບອປຸ ະມານ ການທດົ ລອງ ຄິດ ການວິເຄາະ 3. ລະດົມປະເຊີນ ການສະຫຸບຼ ຜນົ 3. ການນາໍ ຄວາມ ສະຖານະການ ສະຖານະການ ຈາໍ ລອງ (ການປະເມີນຄ່າ) ຄິດ ແລະ ບດົ ບາດສມົ ມຸດ ສະແຫວງຫາ ການສະແດງ 4. ວິຈານຄວາມຄິດ ແນວທາງສະໜ ການເລົ່ານິທານ ອງຈດຸ ປະສງົ ການຮ້ອງເພງ (ການເລືອກ ແລະ ການຖາມ-ຕອບ ຕັດ ສິນໃຈ) 4. ທກັ ສະ, ຄວາມ ການສາທດິ 5. ປັບພດຶ ຕກິ ໍາ (ຝຶກ ສາມາດປະຕິ ບັດໄດ້, ແກ້ບັນ ປະຕບິ ັດ) ຫາໄດ້ 6. ສະຫຼບຸ ແລະ ປະ ທດັ ສະນະ, ຄຸນ ນະທໍາ ແລະ ເມີນຜົນ ຄຸນສົມບັດອນັ ເພງິ ປະສົງ ວັດ ແລະ ປະເມີນຜນົ ການທດົ ສອບຂໍ້ຂຽນແບບຕາ່ ງໆ ການສັງເກດພດຶ ຕກິ ໍາແບບຕາ່ ງໆ ການສົນທະນາສາໍ ພາດ ແຜນວາດການນໍາໃຊຂ້ ະບວນການປະເຊນີ ສະຖານະການໃນການສອນ ແຫຼ່ງທ່ມີ າ: ສມຸ ົນ ອະມອນວວິ ັດ (2535) ສູນພັດທະນາສ່ ືການຮຽນການສອນ, ສວສ ວິທີສອນແບບໃຊ້ຂະບວນການປະເຊີນສະຖານະການ 91

ຂໍ້ດີ 1. ນກັ ຮຽນໄດມ້ ີໂອກາດປະເຊີນສະຖານະການຈງິ ໃນຮູບແບບຕ່າງໆ ຊຶ່ງຖວື າ່ ເປນັ ປະສົບການທມີ່ ີຄຸນຄາ່ ຕ່ໍການດໍາລງົ ຊວີ ິດ. 2. ນກັ ຮຽນໄດມ້ ີຄວາມເຊື່ອໝັ້ນໃນຕົວຄູ ແລະ ມີຄວາມສໍາພນັ ອັນດຕີ ່ກໍ ັນ. 3. ນກັ ຮຽນໄດ້ຝຶກການຄດິ ແລະ ປະເມີນວ່າສ່ງິ ໃດດີງາມ, ຖືກຕ້ອງ, ສິງ່ ໃດບໍ່ ຖກື ບ່ໍຕ້ອງ, ສາມາດນາໍ ໄປໃຊ້ປະໂຫຍດໃນຊີວິດໄດ.້ 4. ໄດ້ຝກຶ ເລືອກທາງເລອື ກທຈີ່ ະຕັດສນິ ໃຈດ້ວຍຕນົ ເອງ. 5. ນກັ ຮຽນໄດ້ປະເມີນຕົນເອງ ແລະ ໝເູ່ ພອື່ ນ, ໄດ້ປະເມີນຊງຶ່ ກັນ ແລະ ກັນ. 6. ຊວ່ ຍຝຶກໃຫ້ນັກຮຽນມີນິດໄສສະແຫວງຫາຄວາມຮຂູ້ ໍມ້ ູນຂ່າວສານ. 7. ນັກຮຽນໄດມ້ ີໂອກາດຄດິ ໃນປະເດັນອ່ນື ໆ ແລະ ແລກປ່ຽນຄວາມຄດິ ກັບໝູ່ ເພອ່ື ນ. ຂ້ໍຈໍາກັດ 1. ນັກຮຽນຈະຕອ້ ງມີຄວາມຮ,ູ້ ມທີ ັກສະ, ເຂາົ້ ໃຈລະບຽບຫັຼກການ ແລະ ຄນຸ ນະ ທາໍ ຕາ່ ງໆ. 2. ການຕດັ ສິນໃຈທ່ີປະສານຜົນປະໂຫຍດ ແລະ ເຫັນແກສ່ ວ່ ນລວມອາດຈະ ເຮດັ ໄດຍ້ າກ ເພາະຕົວຢາ່ ງແບບຢ່າງມີລັກສະນະກົງກັນຂາ້ ມ. 3. ວທິ ີສອນນໃ້ີ ຊ້ໄດ້ດີຖ້າມແີ ຫຼ່ງຄວາມຮູ້ທສີ່ ົມບນູ ແລະ ພອ້ ມທີ່ຈະໃຫນ້ ັກຮຽນ ໄປສກຶ ສາຄ້ົນຄວາ້ ໄດ້. ສນູ ພັດທະນາສ່ ືການຮຽນການສອນ, ສວສ ວິທີສອນແບບໃຊ້ຂະບວນການປະເຊີນສະຖານະການ 92

ວທິ ີສອນແບບໃຊບ້ ົດຮຽນສາໍ ເລດັ ຮູບ (Programed Text) ສູນພັດທະນາສ່ ືການຮຽນການສອນ, ສວສ ວິທີສອນແບບໃຊບ້ ົດຮຽນສໍາເລັດຮບູ (Programed Text) 93