หนังสือสวดพุทธมนต์ ฉบับพุทธบริหารการศึกษา

95 อเุ ปกขาสมั โพชฌงั คสั สะ จะ อปุ ปาโท โหต,ิ องค์แห่งการรู้แจ้ง  คือความมีจิตเป็นกลางเพราะรู้เห็นตามความเป็นจริงด้วยที่ยัง ไมบ่ งั เกดิ ขน้ึ  ยอ่ มมไี ดด้ ว้ ยอาการอยา่ งไร, ตญั จะ ปะชานาต,ิ เธอรแู้ จง้ ชดั  ซง่ึ การบงั เกดิ ขน้ึ นน้ั ดว้ ย, ยะถา จะ อปุ ปนั นสั สะ ธมั มะวจิ ะยะสมั โพชฌงั คสั สะ จะ,  การเจรญิ บรบิ รู ณ ์ ซงึ่ องคแ์ หง่ การรแู้ จง้ คอื ความเฟน้ ธรรมดว้ ย, วริ ยิ ะสมั โพชฌงั คสั สะ จะ, องคแ์ หง่ การรแู้ จง้  คอื ความเพยี รดว้ ย, ปตี สิ มั โพชฌงั คสั สะ จะ, องคแ์ หง่ การรแู้ จง้  คอื ความอมิ่ ใจดว้ ย, ปสั สทั ธสิ มั โพชฌงั คสั สะ จะ, องคแ์ หง่ การรแู้ จง้  คอื ความสงบใจดว้ ย, สะมาธสิ มั โพชฌงั คสั สะ จะ, องคแ์ หง่ การรแู้ จง้  คอื ความตง้ั มน่ั ของจติ ดว้ ย, อเุ ปกขาสมั โพชฌงั คสั สะ จะ อปุ ปาโท โหต,ิ องค์แห่งการรู้แจ้ง  คือความมีจิตเป็นกลางเพราะรู้เห็นตามความเป็นจริงด้วยท่ี บงั เกดิ ขน้ึ แลว้  ยอ่ มมไี ดด้ ว้ ยอาการอยา่ งไร, ตญั จะ ปะชานาต,ิ เธอรแู้ จง้ ชดั  ซงึ่ การบงั เกดิ ขน้ึ นน้ั ดว้ ย, อติ  ิ อชั ฌตั ตงั  วา ธมั เมส ุ ธมั มานปุ สั ส ี วหิ ะระต,ิ ด้วยอาการอย่างน ี้ ท่ีภิกษุเป็นผู้มีปรกติพิจารณาเห็นธรรมในธรรมทั้งหลายอันเป็น ภายในบา้ ง, พะหทิ ธา วา ธมั เมส ุ ธมั มานปุ สั ส ี วหิ ะระต,ิ ในธรรมทงั้ หลาย อนั เปน็ ภายนอกบา้ ง, อชั ฌตั ตะพะหทิ ธา วา ธมั เมส ุ ธมั มานปุ สั ส ี วหิ ะระต,ิ ในธรรมทงั้ หลาย ทง้ั อนั เปน็ ภายในและภายนอกบา้ ง, สะมทุ ะยะธมั มานปุ สั ส ี วา ธมั เมส ุ วหิ ะระต,ิ และเปน็ ผมู้ ปี รกตพิ จิ ารณาเหน็ ธรรมอนั เปน็ เหตเุ กดิ ขน้ึ ในธรรมบา้ ง, วะยะธมั มานปุ สั ส ี วา ธมั เมส ุ วหิ ะระต,ิ เหน็ ธรรมอนั เปน็ เหตเุ สอ่ื มไปในธรรมบา้ ง, สะมทุ ะยะวะยะธมั มานปุ สั ส ี วา ธมั เมส ุ วหิ ะระต,ิ เหน็ ธรรมทงั้ อนั เปน็ เหตเุ กดิ ขน้ึ และเสอื่ มไปในธรรมบา้ ง, อตั ถ ิ ธมั มาต ิ วา ปะนสั สะ สะต ิ ปจั จปุ ฏั ฐติ า โหต,ิ กแ็ หละสต ิ คอื ความระลกึ วา่  ”ธรรมมอี ย„ู่  ดงั นข้ี องเธอนน้ั  เปน็ สตทิ เ่ี ธอดำ� รงไว,้ ยาวะเทวะ ญาณะมตั ตายะ, เพยี งเพอ่ื ร,ู้

96 ปะตสิ สะตมิ ตั ตายะ, เพยี งเพอ่ื อาศยั ระลกึ , อะนสิ สโิ ต จะ วหิ ะระต,ิ ทแ่ี ท ้ เธอเปน็ ผทู้ ตี่ ณั หาและทฏิ ฐอิ าศยั ไมไ่ ด,้ นะ จะ กญิ จ ิ โลเก อปุ าทยิ ะต,ิ เธอไมย่ ดึ มนั่ อะไรๆ ในโลกน,ี้ เอวมั ป ิ โข ภกิ ขะเว ภกิ ข ุ ธมั เมส ุ ธมั มานปุ สั ส ี วหิ ะระต,ิ ภกิ ษทุ ง้ั หลาย อยา่ งน้ีแล ชอื่ วา่ ภกิ ษุเปน็ ผมู้ ปี รกตพิ จิ ารณาเหน็ ธรรมในธรรมท้งั หลาย, สตั เตส ุ โพชฌงั เคส.ุ คอื องคแ์ หง่ การรแู้ จง้ เจด็ อยา่ ง อย.ู่ (โพชฌงั คะปพั พงั  ลกั ษณะท ่ี ๔ วา่ ดว้ ยโพชฌงค ์ ๗ อยา่ ง จบ) ปนุ ะ จะปะรงั  ภกิ ขะเว ภกิ ข,ุ ภกิ ษทุ งั้ หลาย อยา่ งอน่ื ยงั มอี ยอู่ กี , ธมั เมส ุ ธมั มานปุ สั ส ี วหิ ะระต,ิ ภกิ ษุเปน็ ผู้มีปรกติพจิ ารณาเห็นธรรมในธรรมทง้ั หลาย, จะตสู  ุ อะรยิ ะสจั เจส,ุ คอื อรยิ สจั สอ่ี ยา่ ง, กะถญั จะ ภกิ ขะเว ภกิ ข ุ ธมั เมส ุ ธมั มานปุ สั ส ี วหิ ะระต,ิ ภกิ ษทุ ง้ั หลาย ภกิ ษเุ ปน็ ผมู้ ปี รกตพิ จิ ารณาเหน็ ธรรมในธรรมทงั้ หลาย, จะตสู  ุ อะรยิ ะสจั เจส,ุ คอื อรยิ สจั สอ่ี ยา่ งนน้ั  เปน็ อยา่ งไรเลา่  ?, อธิ ะ ภกิ ขะเว ภกิ ข,ุ ภกิ ษทุ งั้ หลาย ภกิ ษใุ นศาสนาน,้ี อทิ งั  ทกุ ขนั ต ิ ยะถาภตู งั  ปะชานาต,ิ ยอ่ มรแู้ จง้ ชดั ตามความเปน็ จรงิ วา่ นค้ี อื  “ทกุ ข”์ , อะยงั  ทกุ ขะสะมทุ ะโยต ิ ยะถาภตู งั  ปะชานาต,ิ ยอ่ มรแู้ จง้ ชดั ตามความเปน็ จรงิ วา่ นค้ี อื  “เหตใุ หเ้ กดิ ทกุ ข”์ , อะยงั  ทกุ ขะนโิ รโธต ิ ยะถาภตู งั  ปะชานาต,ิ ยอ่ มรแู้ จง้ ชดั ตามความเปน็ จรงิ วา่  นคี่ อื “ความดบั ไมเ่ หลอื แหง่ ทกุ ข”์ , อะยงั  ทกุ ขะนโิ รธะคามนิ ปี ะฏปิ ะทาต ิ ยะถาภตู งั  ปะชานาต,ิ ยอ่ มรู้แจง้ ชดั ตามความเป็นจรงิ วา่  นีค่ ือ “วิธปี ฏิบัตใิ ห้ถงึ ความดบั ไมเ่ หลือแห่งทุกข”์ , กะตะมญั จะ ภกิ ขะเว ทกุ ขงั  อะรยิ ะสจั จงั , ภกิ ษทุ ง้ั หลาย กท็ กุ ขใ์ นอรยิ สจั นน้ั  เปน็ อยา่ งไรเลา่  ?, ชาตปิ  ิ ทกุ ขา ชะราป ิ ทกุ ขา มะระณมั ป ิ ทกุ ขงั , ความเกดิ เปน็ ทกุ ข ์ ความแกเ่ ปน็ ทกุ ข ์ ความตายกเ็ ปน็ ทกุ ข,์ โสกะปะรเิ ทวะทกุ ขะโทมะนสั สปุ ายาสาป ิ ทกุ ขา, ความโศก  ความร�่ำไรร�ำพัน  ความไม่สบายกาย  ความไม่สบายใจ  ความคับแค้นใจ กเ็ ปน็ ทกุ ข,์

97 อปั ปเิ ยห ิ สมั ปะโยโค ทกุ โข, ความประสบกบั สงิ่ ไมเ่ ปน็ ทร่ี กั ทพี่ อใจ กเ็ ปน็ ทกุ ข,์ ปเิ ยห ิ วปิ ปะโยโค ทกุ โข, ความพลดั พรากจากสงิ่ เปน็ ทร่ี กั ทพ่ี อใจ กเ็ ปน็ ทกุ ข,์ ยมั ปจิ ฉงั  นะ ละภะต ิ ตมั ป ิ ทกุ ขงั , มคี วามปรารถนาส่งิ ใดไม่ไดส้ ่งิ น้นั  นั่นกเ็ ป็นทุกข,์ สงั ขติ เตนะ ปญั จปุ าทานกั ขนั ธา ทกุ ขา, วา่ โดยยอ่  อปุ าทานขนั ธท์ งั้ หา้ เปน็ ตวั ทกุ ข,์ กะตะมา จะ ภกิ ขะเว ชาต,ิ ภกิ ษทุ ง้ั หลาย ความเกดิ เปน็ อยา่ งไรเลา่  ?, ยา เตสงั  เตสงั  สตั ตานงั  ตมั ห ิ ตมั ห,ิ ภกิ ษทุ งั้ หลาย การเกดิ  การกำ� เนดิ   การกา้ วลง การบงั เกดิ , สัตตะนิกาเย ชาติ สัญชาติ โอกกันติ นิพพัตติ อะภินิพพัตติ  ขันธานัง ปาตุภาโว อา ยะตะนานงั  ปะฏลิ าโภ, การบงั เกดิ โดยยงิ่  ภาวะแหง่ ความปรากฏ ของขนั ธท์ งั้ หลาย การทสี่ ตั วไ์ ดอ้ ายตนะ ทง้ั หลายในจำ� พวกสตั วน์ นั้ ๆ ของสตั ว์ เหลา่ นน้ั ๆ, อะยงั  วจุ จะต ิ ภกิ ขะเว ชาต,ิ นเี้ รยี กวา่  “ความเกดิ ”, กะตะมา จะ ภกิ ขะเว ชะรา, ภกิ ษทุ ง้ั หลาย ความแกเ่ ปน็ อยา่ งไรเลา่ ?, ยา เตสงั  เตสงั  สตั ตานงั  ตมั ห ิ ตมั ห,ิ ภกิ ษทุ งั้ หลาย ความแก ่ ภาวะแหง่ ความแก,่ สตั ตะนกิ าเย ชะรา ชรี ะณะตา ขณั ฑจิ จงั  ปาลจิ จงั  วะลติ ะจะตา, ภาวะทส่ี ตั วม์ ฟี นั หลดุ  ภาวะทสี่ ตั วม์ ผี มหงอก ภาวะทสี่ ตั วห์ นงั เหย่ี ว, อายโุ น สงั หาน ิ อนิ ทร๎ ยิ านงั  ปะรปิ าโก,  ความสน้ิ ไปแหง่ อาย ุ ความแกห่ งอ่ มแหง่ อนิ ทรยี ์ ทง้ั หลาย ในจำ� พวกสตั วน์ น้ั ๆ ของสตั วเ์ หลา่ นน้ั ๆ, อะยงั  วจุ จะต ิ ภกิ ขะเว ชะรา, นเี้ รยี กวา่  “ความแก”่ , กะตะมญั จะ ภกิ ขะเว มะระณงั , ภกิ ษทุ ง้ั หลาย ความตายเปน็ อยา่ งไรเลา่ ?, ยา เตสงั  เตสงั  สตั ตานงั  ตมั หา ตมั หา สตั ตะนกิ ายา จตุ  ิ จะวะนะตา เภโท อนั ตะระธานงั , ภกิ ษทุ งั้ หลาย การเคลอ่ื น ภาวะแหง่ การเคลอื่ น การแตกทำ� ลาย การหายไป การวายชพี , มจั จมุ ะระณงั  กาละกริ ยิ า ขนั ธานงั  เภโท, การตาย การทำ� กาลกริ ยิ า การแตกแหง่ ขนั ธท์ ง้ั หลาย, กะเฬวะรสั สะ นกิ เขโป ชวี ติ นิ ทร๎ ยิ สั สะ อปุ จั เฉโท,  การทอดทง้ิ รา่ ง การเขา้ ไปตดั ซงึ่ อนิ ทรยี ค์ อื ชวี ติ  ในจำ� พวกสตั วน์ นั้ ๆ ของสตั วเ์ หลา่ นนั้ ๆ,

98 อทิ งั  วจุ จะต ิ ภกิ ขะเว มะระณงั , นเี้ รยี กวา่  “ความตาย”, กะตะโม จะ ภกิ ขะเว โสโก, ภกิ ษทุ ง้ั หลาย ความโศกเปน็ อยา่ งไรเลา่  ?, โย โข ภกิ ขะเว อญั ญะตะรญั ญะตะเรนะ พะยะสะเนนะ, ภกิ ษทุ งั้ หลาย ความโศก การโศก ภาวะแหง่ การโศก ความโศกภายใน, สะมันนาคะตัสสะ อัญญะตะรัญญะตะเรนะ ทุกขะธัมเมนะ ผุฏฐัสสะ โสโก โสจะนา  โสจติ ตั ตงั  อนั โตโสโก อนั โตปะรโิ สโก, ความโศกทวั่ ไปในภายในของบคุ คล ผปู้ ระกอบแลว้ ดว้ ยความฉบิ หายอนั ใดอนั หนงึ่ หรอื ของบคุ คล อนั ความทกุ ข ์ อยา่ งใดอยา่ งหนงึ่ กระทบแลว้ , อะยงั  วจุ จะต ิ ภกิ ขะเว โสโก, นเี้ รยี กวา่  “ความโศก”, กะตะโม จะ ภกิ ขะเว ปะรเิ ทโว, ภกิ ษทุ งั้ หลาย ความรำ�่ ไรรำ� พนั เปน็ อยา่ งไรเลา่ ?, โย โข ภกิ ขะเว อญั ญะตะรญั ญะตะเรนะ พะยะสะเนนะ, ภกิ ษทุ ง้ั หลาย ความครำ่� ครวญ ความรำ่� ไรรำ� พนั , สะมันนาคะตัสสะ อัญญะตะรัญญะตะเรนะ ทุกขะธัมเมนะ ผุฏฐัสสะ อาเทโว ปะริเท โว อาเทวะนา อาเทวติ ตั ตงั  ปะรเิ ทวติ ตั ตงั , การคร�่ำครวญ การร่�ำไรร�ำพัน ภาวะแห่งผู้ครำ�่ ครวญ ภาวะแห่งผู้รำ�่ ไรรำ� พันของบุคคล ผู้ประกอบแล้ว  ด้วยความฉิบหาย  อันใดอันหน่ึง  หรือของบุคคลผู้อันความทุกข์ อยา่ งใดอยา่ งหนง่ึ กระทบแลว้ , อะยงั  วจุ จะต ิ ภกิ ขะเว ปะรเิ ทโว, นเ้ี รยี กวา่  “ความรำ�่ ไรรำ� พนั ”, กะตะมญั จะ ภกิ ขะเว ทกุ ขงั , ภกิ ษทุ ง้ั หลาย ความทกุ ขก์ ายเปน็ อยา่ งไรเลา่  ?, ยงั  โข ภกิ ขะเว กายกิ งั  ทกุ ขงั  กายกิ งั  อะสาตงั , ภกิ ษทุ งั้ หลาย การทนไดย้ ากทเ่ี ปน็ ไปทางกาย การไมด่ ที เ่ี ปน็ ไปทางกาย, กายะสมั ผสั สะชงั  ทกุ ขงั  อะสาตงั  เวทะยติ งั , การทนยากท่ีเกิดแต่ความกระทบทางกาย ความรู้สึกที่ไม่ด ี เกิดแต่การกระทบทาง กายใดๆ, อทิ งั  วจุ จะต ิ ภกิ ขะเว ทกุ ขงั , นเี้ รยี กวา่  “ความทกุ ขก์ าย”, กะตะมญั จะ ภกิ ขะเว โทมะนสั สงั , ภกิ ษทุ งั้ หลาย ความทกุ ขใ์ จเปน็ อยา่ งไรเลา่ ?, ยงั  โข ภกิ ขะเว เจตะสกิ งั  ทกุ ขงั  เจตะสกิ งั  อะสาตงั , ภกิ ษทุ งั้ หลาย การทนไดย้ ากทเี่ ปน็ ไปทางใจ การไมด่ ที เ่ี ปน็ ไปทางใจ,

99 เจโตสมั ผสั สะชงั  อะสะตงั  เวทะยติ งั , การทนยากทเี่ กดิ แตค่ วามกระทบทางใจ ความรสู้ กึ ทไี่ มด่ อี นั เกดิ แตค่ วามกระทบทางใจใดๆ, อทิ งั  วจุ จะต ิ ภกิ ขะเว โทมะนสั สงั , นเ้ี รยี กวา่  “ความทกุ ขใ์ จ”, กะตะโม จะ ภกิ ขะเว อปุ ายาโส, ภกิ ษทุ งั้ หลายความคบั แคน้ ใจเปน็ อยา่ งไรเลา่  ?, โย โข ภกิ ขะเว อญั ญะตะรญั ญะตะเรนะ พะยะสะเนนะ, ภกิ ษทุ ง้ั หลาย ความกลมุ้ ใจ ความคบั แคน้ ใจ, สะมนั นาคะตสั สะ อญั ญะตะรญั ญะตะเรนะ ทกุ ขะธมั เมนะ ผฏุ ฐสั สะ อายาโส อปุ ายาโส อายาสติ ตั ตงั  อปุ ายาสติ ตั ตงั , ภาวะแห่งผู้กลุ้มใจ  ภาวะแห่งผู้คับแค้นใจของบุคคลผู้ประกอบแล้วด้วยความ ฉิบหายอันใดอนั หนงึ่  หรอื ของบุคคลผอู้ ันความทกุ ขอ์ นั ใดอนั หนง่ึ  หรือของบุคคล ผอู้ นั ความทกุ ข ์ อยา่ งใดอยา่ งหนง่ึ กระทบแลว้ , อะยงั  วจุ จะต ิ ภกิ ขะเว อปุ ายาโส, นเี้ รยี กวา่  “ความคบั แคน้ ใจ”, กะตะโม จะ ภกิ ขะเว อปั ปเิ ยห ิ สมั ปะโยโค ทกุ โข, ภกิ ษทุ ง้ั หลาย ความประสบกบั สงิ่ ไมเ่ ปน็ ทรี่ กั  ทพี่ อใจกเ็ ปน็ ทกุ ข ์ เปน็ อยา่ งไรเลา่ ?, อธิ ะ ภกิ ขะเว ยสั สะ เต โหนต ิ อะนฏิ ฐา อะกนั ตา อะมะนาปา รปู า สทั ทา คนั ธา ระสา โผฏฐพั พา, ภิกษุท้ังหลาย  ในโลกน้ี  อารมณ์คือรูป  เสียง  กล่ิน  รส  ส่ิงท่ีถูกต้องกาย  อันเป็นท่ี ไมน่ า่ ปรารถนา ไมน่ า่ รกั ใคร ่ ไมน่ า่ พอใจแกผ่ ใู้ ด, เย วา ปะนสั สะ เต โหนต ิ อะนตั ถะกามา อะหติ ะกามา อะผาสกุ ามา อะโยคกั เขมะกามา, หรอื ชนเหลา่ ใด เปน็ ผไู้ มห่ วงั ประโยชน ์ ไมห่ วงั ความเกอื้ กลู  ไมห่ วงั ความผาสกุ ไมห่ วงั ความเกษมจากเครอ่ื งผกู รดั ตอ่ เขา, ยา เตห ิ สงั คะต ิ สะมาคะโต สะโมธานงั  มสิ สภี าโว, การไปดว้ ยกนั  การมาดว้ ยกนั การอยรู่ ว่ มกนั  ความคลกุ คลกี นั กบั ดว้ ยอารมณห์ รอื บคุ คลเหลา่ นน้ั , อะยงั  วจุ จะต ิ ภกิ ขะเว อปั ปเิ ยห ิ สมั ปะโยโค ทกุ โข,  นเี้ รยี กวา่  “ความประสบกบั สงิ่ ไมเ่ ปน็ ทรี่ กั  ทพ่ี อใจ กเ็ ปน็ ทกุ ข”์ , กะตะโม จะ ภกิ ขะเว ปเิ ยห ิ วปิ ปะโยโค ทกุ โข, ภกิ ษทุ งั้ หลาย ความพลดั พรากจากสง่ิ เปน็ ทรี่ กั ทพ่ี อใจ กเ็ ปน็ ทกุ ขเ์ ปน็ อยา่ งไรเลา่  ?,

100 อธิ ะ ภกิ ขะเว ยสั สะ เต โหนต ิ อฏิ ฐา กนั ตา มะนาปา รปู า สทั ทา คนั ธา ระสา โผฏฐพั พา, ภิกษุท้ังหลาย  ในโลกนี้  อารมณ์คือรูป  เสียง  กล่ิน  รส  สิ่งท่ีถูกต้องกาย  อันเป็นท่ี ปรารถนา ทร่ี กั ใคร ่ ทพี่ อใจของผใู้ ด, เย วา ปะนสั สะ เต โหนต ิ อตั ถะกามา หติ ะกามา ผาสกุ ามา โยคกั เขมะกามา มาตา วา ปติ า วา, หรือชนเหล่าใด  เป็นผู้หวังประโยชน์  หวังความเก้ือกูล  หวังความผาสุก  หวังความ เกษมจากเครอื่ งผกู รดั ตอ่ เขา คอื  มารดา บดิ า, ภาตา วา ภะคนิ  ี วา มติ ตา วา อะมจั จา วา ญาตสิ าโลหติ า วา, พน่ี อ้ งชาย พนี่ อ้ งหญงิ  มติ ร อำ� มาตย ์ ญาต ิ สายโลหติ กต็ าม, ยา เตห ิ อะสงั คะต ิ อะสะมาคะโม อะโสโมธานงั  อะมสิ สภี าโว, การไม่ได้ไปร่วม  การไม่ได้มาร่วม  การไม่ได้อยู่ร่วม  ไม่ได้คลุกคลีกันด้วยอารมณ์ หรอื บคุ คลเหลา่ นนั้ , อะยงั  วจุ จะต ิ ภกิ ขะเว ปเิ ยห ิ วปิ ปะโยโค ทกุ โข, นเี้ รยี กวา่  “ความพลดั พรากจากสง่ิ เปน็ ทร่ี กั ทพี่ อใจกเ็ ปน็ ทกุ ข”์ , กะตะมญั จะ ภกิ ขะเว ยมั ปจิ ฉงั  นะ ละภะต ิ ตมั ป ิ ทกุ ขงั , ภกิ ษทุ งั้ หลาย ความทส่ี ตั วป์ รารถนาสง่ิ ใด ไมไ่ ดส้ งิ่ นน้ั  นน่ั กเ็ ปน็ ทกุ ข ์ เปน็ อยา่ งไรเลา่ ?, ชาตธิ มั มานงั  ภกิ ขะเว สตั ตานงั  เอวงั  อจิ ฉา อปุ ปชั ชะต,ิ ภกิ ษทุ งั้ หลาย ความปรารถนาเกดิ ขนึ้ แกส่ ตั วผ์ มู้ คี วามเกดิ เปน็ ธรรมดาอยา่ งนว้ี า่ , อะโห วะตะ มะยงั  นะ ชาตธิ มั มา อสั สามะ นะ จะ วะตะ โน ชาต ิ อาคจั เฉยยาต,ิ โอหนอ ขอเราไมพ่ งึ มคี วามเกดิ เปน็ ธรรมดาและขอความเกดิ ไมพ่ งึ มาถงึ เราทงั้ หลายหนอ, นะ โข ปะเนตงั  อจิ ฉายะ ปตั ตพั พงั , กข็ อ้ น ้ี ไมใ่ ชส่ ตั วจ์ ะบรรลไุ ดด้ ว้ ยความปรารถนา, อทิ มั ป ิ ยมั ปจิ ฉงั  นะ ละภะต ิ ตมั ป ิ ทกุ ขงั , แมน้  ้ี กช็ อื่ วา่  “ปรารถนาสง่ิ ใด ไมไ่ ดส้ ง่ิ นน้ั  นน่ั กเ็ ปน็ ทกุ ข”์ , ชะราธมั มานงั  ภกิ ขะเว สตั ตานงั  เอวงั  อจิ ฉา อปุ ปชั ชะต,ิ ภกิ ษทุ ง้ั หลาย ความปรารถนาเกดิ ขน้ึ แกส่ ตั วผ์ มู้ คี วามแกเ่ ปน็ ธรรมดาอยา่ งนวี้ า่ , อะโห วะตะ มะยงั  นะ ชะราธมั มา อสั สามะ, โอหนอ ขอเราไมพ่ งึ เปน็ ผมู้ คี วามแกเ่ ปน็ ธรรมดา, นะ จะ วะตะ โน ชะรา อาคจั เฉยยาต,ิ   และขอความแกไ่ มพ่ งึ มาถงึ เราทง้ั หลายหนอ,

101 นะ โข ปะเนตงั  อจิ ฉายะ ปตั ตพั พงั , กข็ อ้ นไี้ มใ่ ชส่ ตั วจ์ ะบรรลไุ ดด้ ว้ ยความปรารถนา, อทิ มั ป ิ ยมั ปจิ ฉงั  นะ ละภะต ิ ตมั ป ิ ทกุ ขงั , แมน้  ี้ กช็ อ่ื วา่  ”ปรารถนาสงิ่ ใดไมไ่ ดส้ ง่ิ นนั้ นน่ั กเ็ ปน็ ทกุ ข„์ , พย๎ าธธิ มั มานงั  ภกิ ขะเว สตั ตานงั  เอวงั  อจิ ฉา อปุ ปชั ชะต,ิ ภกิ ษทุ งั้ หลาย ความปรารถนาเกดิ ขนึ้ แกห่ มสู่ ตั วผ์ มู้ คี วามเจบ็ ไขเ้ ปน็ ธรรมดาอยา่ งนวี้ า่ , อะโห วะตะ มะยงั  นะ พย๎ าธธิ มั มา อสั สามะ, โอหนอ ขอเราไมพ่ งึ มคี วามเจบ็ ไขเ้ ปน็ ธรรมดา, นะ จะ วะตะ โน พย๎ าธ ิ อาคจั เฉยยาต,ิ  และขอความเจบ็ ไขไ้ มพ่ งึ มาถงึ เราทงั้ หลายหนอ นะ โข ปะเนตงั  อจิ ฉายะ ปตั ตพั พงั , กข็ อ้ นไ้ี มใ่ ชส่ ตั วจ์ ะบรรลไุ ดด้ ว้ ยความปรารถนา, อทิ มั ป ิ ยมั ปจิ ฉงั  นะ ละภะต ิ ตมั ป ิ ทกุ ขงั , แมน้ กี้ ช็ อ่ื วา่  “ปรารถนาสง่ิ ใดไมไ่ ดส้ งิ่ นนั้  นน่ั กเ็ ปน็ ทกุ ข”์ , มะระณะธมั มานงั  ภกิ ขะเว สตั ตานงั  เอวงั  อจิ ฉา อปุ ปชั ชะต,ิ ภกิ ษทุ ง้ั หลาย ความปรารถนาเกดิ ขน้ึ แกห่ มสู่ ตั วผ์ มู้ คี วามตายเปน็ ธรรมดา อยา่ งนว้ี า่ , อะโห วะตะ มะยงั  นะ มะระณะธมั มา อสั สามะ, โอหนอ ขอเราไมพ่ งึ มคี วามตายเปน็ ธรรมดา, นะ จะ วะตะ โน มะระณงั  อาคจั เฉยยาต,ิ และขอความตายไมพ่ งึ มาถงึ เราทงั้ หลายหนอ, นะ โข ปะเนตงั  อจิ ฉายะ ปตั ตพั พงั , กข็ อ้ นไี้ มใ่ ชส่ ตั วจ์ ะบรรลไุ ดด้ ว้ ยความปรารถนา, อทิ มั ป ิ ยมั ปจิ ฉงั  นะ ละภะต ิ ตมั ป ิ ทกุ ขงั , แมน้ ก้ี ช็ อื่ วา่  “ปรารถนาสง่ิ ใดไมไ่ ดส้ งิ่ นนั้  นน่ั กเ็ ปน็ ทกุ ข”์ , โสกะปะรเิ ทวะทกุ ขะโทมะนสั สปุ ายาสะ ธมั มานงั  ภกิ ขะเว สตั ตานงั  เอวงั  อจิ ฉา อปุ ปชั ชะต,ิ ภิกษุทั้งหลาย  ความปรารถนาเกิดข้ึน  แก่หมู่สัตว์ผู้มีความโศก  ความร่�ำไรร�ำพัน  ความไมส่ บายกาย ความไมส่ บายใจ ความคบั แคน้ ใจเปน็ ธรรมดา อยา่ งนว้ี า่ , อะโห วะตะ มะยงั  นะ โสกะปะรเิ ทวะทกุ ขะโทมะนสั สปุ ายาสะธมั มา อสั สามะ, โอหนอ  ขอเราไม่พึงมีความโศก  ความร่�ำไรร�ำพัน  ความไม่สบายกาย  ความไม่ สบายใจ ความคบั แคน้ ใจ เปน็ ธรรมดา,

102 นะ จะ วะตะ โน โสกะปะรเิ ทวะทกุ ขะโทมะนสั สปุ ายาสา อาคจั เฉยยนุ ต,ิ และขอความโศก  ความร่�ำไรร�ำพัน  ความไม่สบายกาย  ความไม่สบายใจ  ความ คบั แคน้ ใจไมพ่ งึ มาถงึ เรา ทง้ั หลายหนอ, นะ โข ปะเนตงั  อจิ ฉายะ ปตั ตพั พงั , กข็ อ้ นไี้ มใ่ ชส่ ตั วจ์ ะบรรลไุ ดด้ ว้ ยความปรารถนา, อทิ มั ป ิ ยมั ปจิ ฉงั  นะ ละภะต ิ ตมั ป ิ ทกุ ขงั , แมน้ ก้ี ช็ อ่ื วา่  “ปรารถนาสง่ิ ใดไมไ่ ดส้ ง่ิ นนั้  นนั่ กเ็ ปน็ ทกุ ข”์ , กะตะเม จะ ภกิ ขะเว สงั ขติ เตนะ ปญั จปุ าทานกั ขนั ธา ทกุ ขา, ภกิ ษทุ งั้ หลาย วา่ โดยยอ่  อปุ าทานขนั ธท์ ง้ั หา้ เปน็ ตวั ทกุ ข ์ เปน็ อยา่ งไรเลา่  ?, เสยยะถที งั , ไดแ้ กส่ ง่ิ เหลา่ นค้ี อื , รปู ปู าทานกั ขนั โธ, ขนั ธอ์ นั เปน็ ทตี่ ง้ั แหง่ ความยดึ มนั่  คอื รปู , เวทะนปู าทานกั ขนั โธ, ขนั ธอ์ นั เปน็ ทตี่ งั้ แหง่ ความยดึ มน่ั  คอื เวทนา, สญั ญปู าทานกั ขนั โธ, ขนั ธอ์ นั เปน็ ทต่ี ง้ั แหง่ ความยดึ มนั่  คอื สญั ญา, สงั ขารปู าทานกั ขนั โธ, ขนั ธอ์ นั เปน็ ทตี่ งั้ แหง่ ความยดึ มน่ั  คอื สงั ขาร, วญิ ญาณปู าทานกั ขนั โธ, ขนั ธอ์ นั เปน็ ทต่ี งั้ แหง่ ความยดึ มน่ั  คอื วญิ ญาณ, อเิ ม วจุ จนั ต ิ ภกิ ขะเว สงั ขติ เตนะ ปญั จปุ าทานกั ขนั ธา ทกุ ขา, ภกิ ษทุ ง้ั หลาย เหลา่ นเ้ี รยี กโดยยอ่ วา่  “อปุ าทานขนั ธท์ งั้ หา้  เปน็ ตวั ทกุ ข”์ , อทิ งั  วจุ จะต ิ ภกิ ขะเว ทกุ ขงั  อะรยิ ะสจั จงั . ภกิ ษทุ ง้ั หลาย นเี้ รยี กวา่  “ทกุ ขใ์ นอรยิ สจั ”. (ทกุ ขอรยิ สจั  ๑๒ อยา่ ง ในอรยิ สจั  ๔ จบ) กะตะมญั จะ ภกิ ขะเว ทกุ ขะสะมทุ ะโย อะรยิ ะสจั จงั , ภกิ ษทุ งั้ หลาย เหตใุ หเ้ กดิ ทกุ ขใ์ นอรยิ สจั นน้ั  เปน็ อยา่ งไรเลา่  ?, ยายงั  ตณั หา โปโนพภะวกิ า, ความทะยานอยากอนั ใด ทำ� ความเกดิ ใหมเ่ ปน็ ปรกต,ิ นนั ทริ าคะสะหะคะตา, เปน็ ไปดว้ ยความกำ� หนดั ดว้ ยอำ� นาจความเพลนิ , ตตั ร๎ ะ ตตั ร๎ าภนิ นั ทนิ ,ี มกั เพลนิ ยงิ่ ในอารมณน์ นั้ ๆ, เสยยะถที งั , ไดแ้ กส่ ง่ิ เหลา่ นคี้ อื , กามะตณั หา ภะวะตณั หา วภิ ะวะตณั หา, ความทะยานอยากในกาม ความอยากมี อยากเปน็  ความไมอ่ ยากมอี ยากเปน็ ,

103 สา โข ปะเนสา ภกิ ขะเว ตณั หา กตั ถะ อปุ ปชั ชะมานา อปุ ปชั ชะต,ิ ภกิ ษทุ งั้ หลาย กค็ วามทะยานอยากนน้ั  เมอื่ จะเกดิ  ยอ่ มเกดิ ในทไี่ หน, กตั ถะ นวิ สี ะมานา นวิ สี ะต,ิ เมอ่ื จะตงั้ มนั่  ยอ่ มตง้ั มนั่ ในทไี่ หน, ยงั  โลเก ปยิ ะรปู งั  สาตะรปู งั , สง่ิ ใดมสี ภาวะเปน็ ทรี่ กั  มสี ภาวะเปน็ ทย่ี นิ ดใี นโลก, เอตเถสา ตณั หา อปุ ปชั ชะมานา อปุ ปชั ชะต,ิ ความทะยานอยากน ี้ เมอื่ จะเกดิ ยอ่ มเกดิ ในทนี่ นั้ , เอตถะ นวิ สี ะมานา นวิ สี ะต.ิ เมอื่ จะตงั้ มน่ั  ยอ่ มตงั้ มนั่ ในทน่ี นั้ . กญิ จะ โลเก ปยิ ะรปู งั  สาตะรปู งั , กอ็ ะไรเลา่ มสี ภาวะเปน็ ทร่ี กั มสี ภาวะเปน็ ทย่ี นิ ดใี นโลก, จกั ข ุ วา โสตงั  วา ฆานงั  วา ชวิ หา วา กาโย วา มะโน วา, ตากด็  ี ห ู จมกู  ลน้ิ  กายหรอื ใจกด็ ,ี โลเก ปยิ ะรปู งั  สาตะรปู งั , มสี ภาวะเปน็ ทรี่ กั  มสี ภาวะเปน็ ทยี่ นิ ดใี นโลก, เอตเถสา ตณั หา อปุ ปชั ชะมานา อปุ ปชั ชะต,ิ ความทะยานอยากน ้ี เมอื่ จะเกดิ ยอ่ มเกดิ ในทน่ี น้ั , เอตถะ นวิ สี ะมานา นวิ สี ะต.ิ เมอื่ จะตงั้ มน่ั  ยอ่ มตง้ั มน่ั ในทน่ี น้ั . รปู า วา สทั ทา วา คนั ธา วา ระสา วา โผฏฐพั พา วา ธมั มา วา, รปู  เสยี ง กลน่ิ  รส สง่ิ ทถ่ี กู ตอ้ งกายหรอื อารมณท์ เี่ กดิ กบั ใจทงั้ หลาย, โลเก ปยิ ะรปู งั  สาตะรปู งั , มสี ภาวะเปน็ ทร่ี กั  มสี ภาวะเปน็ ทยี่ นิ ดใี นโลก, เอตเถสา ตณั หา อปุ ปชั ชะมานา อปุ ชั ชะต,ิ ความทะยานอยากน ี้ เมอ่ื จะเกดิ  ยอ่ มเกดิ ในทน่ี น้ั , เอตถะ นวิ สี ะมานา นวิ สี ะต.ิ เมอ่ื จะตงั้ มน่ั  ยอ่ มตง้ั มนั่ ในทนี่ น้ั . จักขุวิญญาณัง วา โสตะวิญญาณัง วา ฆานะวิญญาณัง วา ชิวหาวิญญาณัง วา กายะวญิ ญาณงั  วา มะโนวญิ ญาณงั  วา, ความรแู้ จง้ ทางตา ห ู จมกู  ลนิ้  กาย หรอื ใจ, โลเก ปยิ ะรปู งั  สาตะรปู งั , มสี ภาวะเปน็ ทร่ี กั  มสี ภาวะเปน็ ทย่ี นิ ดใี นโลก, เอตเถสา ตณั หา อปุ ปชั ชะมานา อปุ ปชั ชะต,ิ ความทะยานอยากน ้ี เมอ่ื จะเกดิ ยอ่ มเกดิ ในทน่ี น้ั , เอตถะ นวิ สี ะมานา นวิ สี ะต.ิ เมอื่ จะตง้ั มน่ั  ยอ่ มตงั้ มนั่ ในทน่ี นั้ . จักขุสัมผัสโส วา โสตะสัมผัสโส วา ฆานะสัมผัสโส วา ชิวหาสัมผัสโส วา กายะสัมผัสโส  วา มะโนสมั ผสั โส วา, การกระทบทางตา ห ู จมกู  ลนิ้  กาย หรอื ใจ,

104 โลเก ปยิ ะรปู งั  สาตะรปู งั , มสี ภาวะเปน็ ทร่ี กั  มสี ภาวะเปน็ ทย่ี นิ ดใี นโลก, เอตเถสา ตณั หา อปุ ปชั ชะมานา อปุ ปชั ชะต,ิ ความทะยานอยากน ี้ เมอ่ื จะเกดิ ยอ่ มเกดิ ในทนี่ นั้ , เอตถะ นวิ สี ะมานา นวิ สี ะต.ิ เมอื่ จะตงั้ มน่ั  ยอ่ มจะตง้ั มนั่ ในทนี่ นั้ . จกั ขสุ มั ผสั สะชา เวทะนา วา โสตะสมั ผสั สะชา เวทะนา วา ฆานะสมั ผสั สะชา เวทะนา วา ชวิ หาสมั ผสั สะชา เวทะนา วา กายะสมั ผสั สะชา เวทะนา วา มะโนสมั ผสั สะชา เวทะนา วา, ความรสู้ กึ  เกดิ แตก่ ารกระทบทางตา ห ู จมกู  ลน้ิ  กาย หรอื ใจ, โลเก ปยิ ะรปู งั  สาตะรปู งั , มสี ภาวะเปน็ ทร่ี กั  มสี ภาวะเปน็ ทยี่ นิ ดใี นโลก, เอตเถสา ตณั หา อปุ ปชั ชะมานา อปุ ชั ชะต,ิ ความทะยานอยากน ้ี เมอ่ื จะเกดิ ยอ่ มเกดิ ในทน่ี น้ั , เอตถะ นวิ สี ะมานา นวิ สี ะต.ิ เมอื่ จะตง้ั มน่ั  ยอ่ มตง้ั มนั่ ในทนี่ นั้ . รปู ะสญั ญา วา สทั ทะสญั ญา วาคนั ธะสญั ญา วา ระสะสญั ญา วา โผฏฐพั พะสญั ญา วา ธมั มะสญั ญา วา, ความจำ� หมายในรปู  เสยี ง กลน่ิ  รส สงิ่ ทถ่ี กู ตอ้ งกายหรอื อารมณท์ เ่ี กดิ กบั ใจ, โลเก ปยิ ะรปู งั  สาตะรปู งั , มสี ภาวะเปน็ ทรี่ กั  มสี ภาวะเปน็ ทย่ี นิ ดใี นโลก, เอตเถสา ตณั หา อปุ ปชั ชะมานา อปุ ปชั ชะต,ิ ความทะยานอยากน ้ี เมอ่ื จะเกดิ ยอ่ มเกดิ ในทน่ี น้ั , เอตถะ นวิ สี ะมานา นวิ สี ะต.ิ เมอ่ื จะตงั้ มน่ั  ยอ่ มตงั้ มน่ั ในทน่ี น้ั . รูปะสญั เจตะนา วา สทั ทะสัญเจตะนา วา คันธะสัญเจตะนา วา ระสะสัญเจตะนา วา  โผฏฐพั พะสญั เจตะนา วา ธมั มะสญั เจตะนา วา, ความนกึ ถงึ รปู  เสยี ง กลน่ิ  รส สง่ิ ทถ่ี กู ตอ้ งกาย หรอื อารมณท์ เ่ี กดิ กบั ใจ, โลเก ปยิ ะรปู งั  สาตะรปู งั , มสี ภาวะเปน็ ทร่ี กั  มสี ภาวะเปน็ ทยี่ นิ ดใี นโลก, เอตเถสา ตณั หา อปุ ปชั ชะมานา อปุ ชั ชะต,ิ ความทะยานอยากน ี้ เมอื่ จะเกดิ  ยอ่ มเกดิ ในทนี่ นั้ , เอตถะ นวิ สี ะมานา นวิ สี ะต.ิ เมอื่ จะตง้ั มนั่  ยอ่ มตงั้ มน่ั ในทนี่ น้ั . รปู ะตณั หา วา สทั ทะตณั หา วา คนั ธะตณั หา วา ระสะตณั หา วา โผฏฐพั พะตณั หา วา ธมั มะตณั หา วา, ความทะยานอยากในรปู  เสยี ง กลน่ิ  รส สงิ่ ทถี่ กู ตอ้ งกายหรอื อารมณท์ เี่ กดิ กบั ใจ,

105 โลเก ปยิ ะรปู งั  สาตะรปู งั , มสี ภาวะเปน็ ทรี่ กั  มสี ภาวะเปน็ ทยี่ นิ ดใี นโลก, เอตเถสา ตณั หา อปุ ปชั ชะมานา อปุ ชั ชะต,ิ ความทะยานอยากน ้ี เมอ่ื จะเกดิ ยอ่ มเกดิ ในทน่ี นั้ , เอตถะ นวิ สี ะมานา นวิ สี ะต.ิ เมอ่ื จะตงั้ มน่ั  ยอ่ มตง้ั มนั่ ในทนี่ น้ั . รปู ะวติ กั โก วา สทั ทะวติ กั โก วา คนั ธะวติ กั โก วา ระสะวติ กั โก วา โผฏฐพั พะวติ กั โก  วา ธมั มะวติ กั โก วา, ความครนุ่ คดิ ในรปู  เสยี ง กลน่ิ  รส สงิ่ ทถ่ี กู ตอ้ งกายหรอื อารมณท์ เี่ กดิ กบั ใจ, โลเก ปยิ ะรปู งั  สาตะรปู งั , มสี ภาวะเปน็ ทรี่ กั  มสี ภาวะเปน็ ทยี่ นิ ดใี นโลก, เอตเถสา ตณั หา อปุ ปชั ชะมานา อปุ ปชั ชะต,ิ ความทะยานอยากน ี้ เมอ่ื จะเกดิ  ยอ่ มเกดิ ในทนี่ น้ั , เอตถะ นวิ สี ะมานา นวิ สี ะต.ิ เมอ่ื จะตง้ั มนั่  ยอ่ มตงั้ มน่ั ในทนี่ น้ั . รปู ะวจิ าโร วา สทั ทะวจิ าโร วา คนั ธะวจิ าโร วา ระสะวจิ าโร วา โผฏฐพั พะวจิ าโร วา ธมั มะวจิ าโร วา, ความไตรต่ รองตอ่ รปู  เสยี ง กลน่ิ  รส สง่ิ ทถ่ี กู ตอ้ งกายหรอื อารมณท์ เี่ กดิ กบั ใจ, โลเก ปยิ ะรปู งั  สาตะรปู งั , มสี ภาวะเปน็ ทรี่ กั  มสี ภาวะเปน็ ทย่ี นิ ดใี นโลก, เอตเถสา ตณั หา อปุ ปชั ชะมานา อปุ ปชั ชะต,ิ ความทะยานอยากน ี้ เมอ่ื จะเกดิ ยอ่ มเกดิ ในทนี่ นั้ , เอตถะ นวิ สี ะมานา นวิ สี ะต.ิ เมอื่ จะตง้ั มนั่  ยอ่ มตง้ั มน่ั ในทนี่ นั้ . อทิ งั  วจุ จะต ิ ภกิ ขะเว ทกุ ขะสะมทุ ะโย อะรยิ ะสจั จงั . ภกิ ษทุ งั้ หลาย นเ้ี รยี กวา่  “เหตใุ หเ้ กดิ ทกุ ขใ์ นอรยิ สจั ”. (ทกุ ขสมทุ ยั  ๓ อยา่ ง ในอรยิ สจั  ๔ จบ) กะตะมญั จะ ภกิ ขะเว ทกุ ขะนโิ รโธ อะรยิ ะสจั จงั , ภกิ ษทุ ง้ั หลาย กค็ วามดบั ไมเ่ หลอื แหง่ ทกุ ขใ์ นอรยิ สจั นน้ั  เปน็ อยา่ งไรเลา่  ?, โย ตสั สาเยวะ ตณั หายะ อะเสสะวริ าคะนโิ รโธ, คอื ความคลายคนื  โดยไมม่ เี หลอื และความดบั ไมเ่ หลอื , จาโค ปะฏนิ สิ สคั โค มตุ ต ิ อะนาละโย, ความสลัดทิ้ง  ความสลัดคืน  ความปล่อยวาง  ความไม่อาลัย  ซึ่งความทะยานอยากน้ัน นน่ั เทยี ว,

106 สาโข ปะเนสา ภกิ ขะเว ตณั หา, ภกิ ษทุ ง้ั หลาย กค็ วามทะยานอยากน,้ี กตั ถะ ปะหยิ ยะมานา ปะหยิ ยะต,ิ เมอ่ื บคุ คลจะละ ยอ่ มละได ้ ในทไ่ี หน, กตั ถะ นริ ชุ ฌะมานา นริ ชุ ฌะต,ิ เมอ่ื จะดบั  ยอ่ มดบั ไดใ้ นทไี่ หน, ยงั  โลเก ปยิ ะรปู งั  สาตะรปู งั , สง่ิ ใดมสี ภาวะเปน็ ทรี่ กั  มสี ภาวะเปน็ ทยี่ นิ ดใี นโลก, เอตเถสา ตณั หา ปะหยิ ยะมานา ปะหยิ ยะต,ิ ความทะยานอยากน ี้ เมอ่ื บคุ คลจะละยอ่ มละได ้ ในทน่ี นั้ , เอตถะ นริ ชุ ฌะมานา นริ ชุ ฌะต.ิ เมอ่ื จะดบั  ยอ่ มดบั ไดใ้ นทนี่ นั้ . กญิ จะ รปู งั  ปยิ ะรปู งั  สาตะรปู งั , กอ็ ะไรเลา่  มสี ภาวะเปน็ ทรี่ กั มสี ภาวะเปน็ ทย่ี นิ ดใี นโลก ?, จกั ขงุ  วา โสตงั  วา ฆานงั  วา ชวิ หา วา กาโย วา มะโน วา โลเก ปยิ ะรปู งั  สาตะรปู งั , ตากด็  ี ห ู จมกู  ลนิ้  กาย หรอื ใจกด็  ี มสี ภาวะเปน็ ทรี่ กั  มสี ภาวะเปน็ ทยี่ นิ ดใี นโลก, เอตเถสา ตณั หา ปะหยิ ยะมานา ปะหยิ ยะต,ิ ความทะยานอยากน ี้ เมอื่ จะละ ยอ่ มละไดใ้ นทน่ี น้ั , เอตถะ นริ ชุ ฌะมานา นริ ชุ ฌะต.ิ เมอ่ื จะดบั  ยอ่ มดบั ไดใ้ นทนี่ น้ั . รปู า วา สทั ทา วา คนั ธา วา ระสา วา โผฏฐพั พา วา ธมั มา วา, รปู  เสยี ง กลนิ่  รส สงิ่ ทถ่ี กู ตอ้ งกายหรอื อารมณท์ เ่ี กดิ กบั ใจ, โลเก ปยิ ะรปู งั  สาตะรปู งั , มสี ภาวะเปน็ ทรี่ กั  มสี ภาวะเปน็ ทย่ี นิ ดใี นโลก, เอตเถสา ตณั หา ปะหยิ ยะมานา ปะหยิ ยะต,ิ ความทะยานอยากน ้ี เมอ่ื จะละ ยอ่ มละไดใ้ นทนี่ น้ั , เอตถะ นริ ชุ ฌะมานา นริ ชุ ฌะต.ิ เมอ่ื จะดบั  ยอ่ มดบั ไดใ้ นทน่ี น้ั . จักขุวิญญาณัง วา โสตะวิญญาณัง วา ฆานะวิญญาณัง วา ชิวหาวิญญาณัง วา  กายะวญิ ญาณงั  วา มะโนวญิ ญาณงั  วา, ความรแู้ จง้ ทางตา ห ู จมกู  ลน้ิ  กายหรอื ใจ, โลเก ปยิ ะรปู งั  สาตะรปู งั , มสี ภาวะเปน็ ทรี่ กั  มสี ภาวะเปน็ ทย่ี นิ ดใี นโลก, เอตเถสา ตณั หา ปะหยิ ยะมานา ปะหยิ ยะต,ิ ความทะยานอยากน ้ี เมอ่ื จะละ ยอ่ มละไดใ้ นทน่ี นั้ , เอตถะ นริ ชุ ฌะมานา นริ ชุ ฌะต.ิ เมอ่ื จะดบั  ยอ่ มดบั ไดใ้ นทนี่ นั้ .

107 จกั ขสุ มั ผสั โส วา โสตะสมั ผสั โส วา ฆานะสมั ผสั โส วา ชวิ หาสมั ผสั โส วา กายะสมั ผสั โส  วา มะโนสมั ผสั โส วา, การกระทบทางตา ห ู จมกู  ลนิ้  กายหรอื ใจ, โลเก ปยิ ะรปู งั  สาตะรปู งั , มสี ภาวะเปน็ ทรี่ กั  มสี ภาวะเปน็ ทยี่ นิ ดใี นโลก, เอตเถสา ตณั หา ปะหยิ ยะมานา ปะหยิ ยะต,ิ ความทะยานอยากน ้ี เมอ่ื จะละ ยอ่ มละได ้ ในทน่ี น้ั , เอตถะ นริ ชุ ฌะมานา นริ ชุ ฌะต.ิ เมอ่ื จะดบั  ยอ่ มดบั ไดใ้ นทน่ี น้ั . จกั ขสุ มั ผสั สะชา เวทะนา วา โสตะสมั ผสั สะชา เวทะนา วา ฆานะสมั ผสั สะชา เวทะนา วา ชวิ หาสมั ผสั สะชา เวทะนา วา กายะสมั ผสั สะชา เวทะนา วา มะโนสมั ผสั สะชา เวทะนา วา, ความรสู้ กึ เสวยอารมณอ์ นั เกดิ จากการกระทบทางตา ห ู จมกู  ลน้ิ  กายหรอื ใจ, โลเก ปยิ ะรปู งั  สาตะรปู งั , มสี ภาวะเปน็ ทรี่ กั  มสี ภาวะเปน็ ทย่ี นิ ดใี นโลก, เอตเถสา ตณั หา ปะหยิ ยะมานา ปะหยิ ยะต,ิ ความทะยานอยากน ี้ เมอ่ื จะละ ยอ่ มละไดใ้ นทน่ี นั้ , เอตถะ นริ ชุ ฌะมานา นริ ชุ ฌะต.ิ เมอ่ื จะดบั  ยอ่ มดบั ไดใ้ นทนี่ นั้ . รปู ะสญั ญา วา สทั ทะสญั ญา วา คนั ธะสญั ญา วา ระสะสญั ญา วา โผฏฐพั พะสญั ญา วา ธมั มะสญั ญา วา, ความจำ� หมายในรปู  เสยี ง กลนิ่  รส สงิ่ ทถี่ กู ตอ้ งกายหรอื อารมณท์ เี่ กดิ กบั ใจ, โลเก ปยิ ะรปู งั  สาตะรปู งั , มสี ภาวะเปน็ ทร่ี กั  มสี ภาวะเปน็ ทยี่ นิ ดใี นโลก, เอตเถสา ตณั หา ปะหยิ ยะมานา ปะหยิ ยะต,ิ   ความทะยานอยากน ้ี เมอื่ จะละยอ่ มละไดใ้ นทนี่ น้ั , เอตถะ นริ ชุ ฌะมานา นริ ชุ ฌะต.ิ เมอื่ จะดบั  ยอ่ มดบั ไดใ้ นทนี่ น้ั . รูปะสัญเจตะนา วา สัททะสัญเจตะนา วา คันธะสัญเจตะนา วา ระสะสัญเจตะนา วา โผฏฐพั พะสญั เจตะนา วา ธมั มะสญั เจตะนา วา, ความนกึ ถงึ รปู  เสยี ง กลน่ิ  รส สง่ิ ทถ่ี กู ตอ้ งกายหรอื อารมณท์ เ่ี กดิ กบั ใจ, โลเก ปยิ ะรปู งั  สาตะรปู งั , มสี ภาวะเปน็ ทรี่ กั  มสี ภาวะเปน็ ทย่ี นิ ดใี นโลก, เอตเถสา ตณั หา ปะหยิ ยะมานา ปะหยิ ยะต,ิ ความทะยานอยากน ้ี เมอื่ จะละ ยอ่ มละไดใ้ นทนี่ นั้ , เอตถะ นริ ชุ ฌะมานา นริ ชุ ฌะต.ิ เมอื่ จะดบั  ยอ่ มดบั ไดใ้ นทนี่ น้ั .

108 รปู ะตณั หา วา สทั ทะตณั หา วา คนั ธะตณั หา วา ระสะตณั หา วา โผฏฐพั พะตณั หา วา ธมั มะตณั หา วา, ความทะยานอยากในรปู  เสยี ง กลน่ิ  รส สง่ิ ทถ่ี กู ตอ้ งกาย หรอื อารมณท์ เ่ี กดิ กบั ใจ, โลเก ปยิ ะรปู งั  สาตะรปู งั , มสี ภาวะเปน็ ทรี่ กั  มสี ภาวะเปน็ ทยี่ นิ ดใี นโลก, เอตเถสา ตณั หา ปะหยิ ยะมานา ปะหยิ ยะต,ิ ความทะยานอยากน ี้ เมอ่ื จะละ ยอ่ มละ ไดใ้ นทน่ี น้ั , เอตถะ นริ ชุ ฌะมานา นริ ชุ ฌะต.ิ เมอื่ จะดบั  ยอ่ มดบั ไดใ้ นทนี่ นั้ . รปู ะวติ กั โก วา สทั ทะวติ กั โก วา คนั ธะวติ กั โก วา ระสะวติ กั โก วา โผฏฐพั พะวติ กั โก วา ธมั มะวติ กั โก วา, ความครนุ่ คดิ หารปู  เสยี ง กลน่ิ  รส สง่ิ ทถี่ กู ตอ้ งกาย หรอื อารมณท์ เี่ กดิ กบั ใจ, โลเก ปยิ ะรปู งั  สาตะรปู งั , มสี ภาวะเปน็ ทร่ี กั  มสี ภาวะเปน็ ทย่ี นิ ดใี นโลก, เอตเถสา ตณั หา ปะหยิ ยะมานา ปะหยิ ยะต,ิ ความทะยานอยากน ้ี เมอื่ จะละ ยอ่ มละ ไดใ้ นทน่ี นั้ , เอตถะ นริ ชุ ฌะมานา นริ ชุ ฌะต.ิ เมอื่ จะดบั  ยอ่ มดบั ไดใ้ นทน่ี น้ั . รูปะวิจาโร วา สัททะวิจาโร วา คันธะวิจาโร วา ระสะวิจาโร วา โผฏฐัพพะวิจาโร วา ธมั มะวจิ าโร วา, ความไตรต่ รองตอ่ รปู  เสยี ง กลนิ่  รส สง่ิ ทถี่ กู ตอ้ งกาย หรอื อารมณท์ เี่ กดิ กบั ใจ, โลเก ปยิ ะรปู งั  สาตะรปู งั , มสี ภาวะเปน็ ทรี่ กั  มสี ภาวะเปน็ ทย่ี นิ ดใี นโลก, เอตเถสา ตณั หา ปะหยิ ยะมานา ปะหยิ ยะต,ิ ความทะยานอยากน ้ี เมอ่ื จะละ ยอ่ มละไดใ้ นทนี่ น้ั , เอตถะ นริ ชุ ฌะมานา นริ ชุ ฌะต.ิ เมอ่ื จะดบั  ยอ่ มดบั ไดใ้ นทนี่ น้ั . อทิ งั  วจุ จะต ิ ภกิ ขะเว ทกุ ขะนโิ รโธ อะรยิ ะสจั จงั . ภกิ ษทุ งั้ หลาย นเ้ี รยี กวา่  “ความดบั ไมเ่ หลอื แหง่ ทกุ ขใ์ นอรยิ สจั ”. (ทกุ ขนโิ รธในอรยิ สจั  ๔ จบ) กะตะมญั จะ ภกิ ขะเว ทกุ ขะนโิ รธะคามนิ ปี ะฏปิ ะทา อะรยิ ะสจั จงั , ภิกษุทั้งหลาย  ก็หนทางเป็นเครื่องให้ถึง  ความดับไม่เหลือแห่งทุกข์ในอริยสัจน้ัน  เปน็ อยา่ งไรเลา่  ?,

109 อะยะเมวะ อะรโิ ย อฏั ฐงั คโิ ก มคั โค, คอื หนทางอนั ประกอบดว้ ยองคแ์ ปด อนั ประเสรฐิ นเี้ อง, เสยยะถที งั , องคแ์ ปด คอื , สมั มาทฏิ ฐ ิ สมั มาสงั กปั โป, ความเหน็ ชอบ ความดำ� รชิ อบ, สมั มาวาจา สมั มากมั มนั โต, วาจาชอบ  การงานชอบ, สมั มาอาชโี ว สมั มาวายาโม, อาชพี ชอบ ความเพยี รชอบ, สมั มาสะต ิ สมั มาสะมาธ,ิ ความระลกึ ชอบ ความตงั้ ใจมน่ั ชอบ, กะตะมา จะ ภกิ ขะเว สมั มาทฏิ ฐ,ิ ภกิ ษทุ ง้ั หลาย ความเหน็ ชอบเปน็ อยา่ งไรเลา่  ?, ยงั  โข ภกิ ขะเว ทกุ เข ญาณงั , ภกิ ษทุ งั้ หลาย ความรใู้ นทกุ ข,์ ทกุ ขะสะมทุ ะเย ญาณงั , ความรใู้ นเหตใุ หเ้ กดิ ทกุ ข,์ ทกุ ขะนโิ รเธ ญาณงั , ความรใู้ นความดบั ไมเ่ หลอื แหง่ ทกุ ข,์ ทกุ ขะนโิ รธะคามนิ ยี า ปะฏปิ ะทายะ ญาณงั , ความรใู้ นหนทางเปน็ เครอ่ื งใหถ้ งึ ความ  ดบั ไมเ่ หลอื แหง่ ทกุ ข ์ อนั ใด, อะยงั  วจุ จะต ิ ภกิ ขะเว สมั มาทฏิ ฐ.ิ นเี้ รยี กวา่  “ความเหน็ ชอบ”. กะตะโม จะ ภกิ ขะเว สมั มาสงั กปั โป, ภกิ ษทุ งั้ หลาย ความดำ� รชิ อบ เปน็ อยา่ งไรเลา่  ?, เนกขมั มะสงั กปั โป, ภกิ ษทุ งั้ หลาย ความดำ� รใิ นการออกจากกาม, อพั ย๎ าปาทะสงั กปั โป, ความดำ� รใิ นการไมพ่ ยาบาท, อะวหิ งิ สาสงั กปั โป, ความดำ� รใิ นการไมเ่ บยี ดเบยี น, อะยงั  วจุ จะต ิ ภกิ ขะเว สมั มาสงั กปั โป. นเ้ี รยี กวา่  “ความดำ� รชิ อบ”. กะตะมา จะ ภกิ ขะเว สมั มาวาจา, ภกิ ษทุ ง้ั หลาย วาจาชอบเปน็ อยา่ งไรเลา่  ?, มสุ าวาทา เวระมะณ,ี ภกิ ษทุ งั้ หลาย การเวน้ จากจากพดู เทจ็ , ปสิ ณุ ายะ วาจายะ เวระมะณ,ี การเวน้ จากการพดู สอ่ เสยี ด, ผะรสุ ายะ วาจายะ เวระมะณ,ี การเวน้ จากการพดู คำ� หยาบ, สมั ผปั ปะละปา เวระมะณ,ี การเวน้ จากการพดู เพอ้ เจอ้ , อะยงั  วจุ จะต ิ ภกิ ขะเว สมั มาวาจา. นเ้ี รยี กวา่  “วาจาชอบ”. กะตะโม จะ ภกิ ขะเว สมั มากมั มนั โต, ภกิ ษทุ งั้ หลาย การงานชอบ เปน็ อยา่ งไรเลา่  ?, ปาณาตปิ าตา เวระมะณ,ี ภกิ ษทุ ง้ั หลาย การเวน้ จากการฆา่ สตั ว,์ อะทนิ นาทานา เวระมะณ,ี การเวน้ จากการลกั ทรพั ย,์

110 กาเมสมุ จิ ฉาจารา เวระมะณ,ี การเวน้ จากการประพฤตผิ ดิ ในกาม, อะยงั  วจุ จะต ิ ภกิ ขะเว สมั มากมั มนั โต. นเ้ี รยี กวา่  “การงานชอบ”. กะตะโม จะ ภกิ ขะเว สมั มาอาชโี ว, ภกิ ษทุ งั้ หลาย อาชพี ชอบเปน็ อยา่ งไรเลา่  ?, อธิ ะ ภกิ ขะเว อะรยิ ะสาวะโก, ภกิ ษทุ งั้ หลาย อรยิ สาวกในศาสนาน,ี้ มจิ ฉาอาชวี งั  ปะหายะ สมั มาอาชเี วนะ ชวี กิ งั  กบั เปต,ิ   ละการเลย้ี งชพี ทผ่ี ดิ เสยี สำ� เรจ็ ความเปน็ อยดู่ ว้ ยการหาเลยี้ งชพี ทชี่ อบ, อะยงั  วจุ จะต ิ ภกิ ขะเว สมั มาอาชโี ว. นเี้ รยี กวา่  “อาชพี ชอบ”. กะตะโม จะ ภกิ ขะเว สมั มาวายาโม, ภกิ ษทุ ง้ั หลาย ความเพยี รชอบเปน็ อยา่ งไรเลา่  ?, อธิ ะ ภกิ ขะเว ภกิ ข,ุ ภกิ ษทุ ง้ั หลาย ภกิ ษใุ นศาสนาน,ี้ อะนปุ ปนั นานงั  ปาปะกานงั  อะกสุ ะลานงั  ธมั มานงั  อะนปุ ปาทายะ ฉนั ทงั  ชะเนต ิ วายะมะ ต ิ วริ ยิ งั  อาระภะต ิ จติ ตงั  ปคั คณั หาต ิ ปะทะหะต,ิ ยอ่ มปลกู ความพอใจ ยอ่ มพยายาม ย่อมปรารภความเพยี ร ย่อมประคองตัง้ จิตไว้ เพอ่ื ความไม่บังเกิดขึ้น แห่งอกุศลธรรม ทงั้ หลาย อนั ลามก ทยี่ งั ไมบ่ งั เกดิ ขน้ึ , อะนุปปันนานัง ปาปะกานัง อะกุสะลานัง ธัมมานัง ปะหานายะ ฉันทัง ชะเนติ วายะมะติ วริ ยิ งั  อาระภะต ิ จติ ตงั  ปคั คณั หาต ิ ปะทะหะต,ิ ยอ่ มปลกู ความพอใจ ยอ่ มพยายาม ย่อมปรารภความเพียร  ย่อมประคองตั้งจิตไว้  เพื่อการละเสีย  ซ่ึงอกุศลธรรม ทงั้ หลายอนั ลามกทย่ี งั ไมบ่ งั เกดิ ขนึ้ , อะนุปปันนานัง กุสะลานัง ธัมมานัง อุปปาทายะ ฉันทัง ชะเนติ วายะมะติ วิริยัง  อาระภะต ิ จติ ตงั  ปคั คณั หาต ิ ปะทะหะต,ิ ยอ่ มปลกู ความพอใจ ยอ่ มพยายาม ย่อมปรารภความเพยี ร ยอ่ มประคองตั้งจติ ไว้ เพอื่ ความบงั เกดิ ขนึ้  แหง่ กศุ ลธรรมทงั้ หลายทย่ี งั ไมบ่ งั เกดิ ขน้ึ , อปุ ปนั นานงั  กสุ ะลานงั  ธมั มานงั  ฐติ ยิ า อะสมั โมสายะ ภยิ โยภาวายะ เวปลุ ลายะ ภาวะนา ยะ ปารปิ รู ยิ า ฉนั ทงั  ชะเนต ิ วายะมะต ิ วริ ยิ งั  อาระภะต ิ จติ ตงั  ปคั คณั หาต ิ ปะทะหะต,ิ ย่อมปลูกความพอใจ  ย่อมพยายาม  ย่อมปรารภความเพียร  ย่อมประคองตั้งจิต ไว้  เพ่ือความยั่งยืน  ความไม่เลอะเลือน  ความงอกงามย่ิงขึ้น  ความไพบูลย์  ความ เจรญิ  ความเตม็ รอบ แหง่ กศุ ลธรรมทง้ั หลาย ทบี่ งั เกดิ ขนึ้ แลว้ , อะยงั  วจุ จะต ิ ภกิ ขะเว สมั มาวายาโม. นเ้ี รยี กวา่  “ความเพยี รชอบ”. กะตะมา จะ ภกิ ขะเว สมั มาสะต,ิ ภกิ ษทุ ง้ั หลาย ความระลกึ ชอบเปน็ อยา่ งไรเลา่  ?,

111 อธิ ะ ภกิ ขะเว ภกิ ข,ุ ภกิ ษทุ ง้ั หลาย ภกิ ษใุ นศาสนาน,ี้ กาเย กายานปุ สั ส ี วหิ ะระต,ิ เปน็ ผมู้ ปี รกตพิ จิ ารณาเหน็ กายในกายอย,ู่ อาตาป ี สมั ปะชาโน สะตมิ า, มคี วามเพยี รเครอื่ งเผากเิ ลส มคี วามรสู้ กึ ตวั ทวั่ พรอ้ ม มสี ต,ิ วเิ นยยะ โลเก อะภชิ ฌาโทมะนสั สงั , นำ� ความพอใจ และความไมพ่ อใจในโลกออกเสยี ได,้ เวทะนาส ุ เวทะนานปุ สั ส ี วหิ ะระต,ิ เปน็ ผมู้ ปี รกตพิ จิ ารณาเหน็ เวทนาใน เวทนาทงั้ หลายอย,ู่ อาตาป ี สมั ปะชาโน สะตมิ า, มคี วามเพยี รเครอื่ งเผากเิ ลส มคี วามรสู้ กึ ตวั ทวั่ พรอ้ ม มสี ต,ิ วเิ นยยะ โลเก อะภชิ ฌาโทมะนสั สงั , นำ� ความพอใจ และความไมพ่ อใจในโลกออกเสยี ได,้ จติ เต จติ ตานปุ สั ส ี วหิ ะระต,ิ เปน็ ผมู้ ปี รกตพิ จิ ารณาเหน็ จติ ในจติ อย,ู่ อาตาป ี สมั ปะชาโน สะตมิ า, มคี วามเพยี รเครอ่ื งเผากเิ ลส มคี วามรสู้ กึ ตวั ทว่ั พรอ้ ม มสี ต,ิ วเิ นยยะ โลเก อะภชิ ฌาโทมะนสั สงั , นำ� ความพอใจ และความไมพ่ อใจในโลกออกเสยี ได,้ ธมั เมส ุ ธมั มานปุ สั ส ี วหิ ะระต,ิ เปน็ ผมู้ ปี รกตพิ จิ ารณาเหน็ ธรรมในธรรมทงั้ หลาย, อาตาป ี สมั ปะชาโน สะตมิ า, มคี วามเพยี รเครอ่ื งเผากเิ ลส มคี วามรสู้ กึ ตวั ทว่ั พรอ้ ม มสี ต,ิ วเิ นยยะ โลเก อะภชิ ฌาโทมะนสั สงั , นำ� ความพอใจ และความไมพ่ อใจในโลกออกเสยี ได,้ อะยงั  วจุ จะต ิ ภกิ ขะเว สมั มาสะต.ิ นเ้ี รยี กวา่  ”ความระลกึ ชอบ„. กะตะโม จะ ภกิ ขะเว สมั มาสะมาธ,ิ ภกิ ษทุ งั้ หลาย ความตงั้ ใจมนั่ ชอบเปน็ อยา่ งไรเลา่  ?, อธิ ะ ภกิ ขะเว ภกิ ข,ุ ภกิ ษทุ งั้ หลาย ภกิ ษใุ นศาสนาน,ี้ วิวิจเจวะ กาเมหิ วิวิจจะ อะกุสะเลหิ ธัมเมหิ สะวิตักกัง สะวิจารัง วิเวกะชัมปีติสุขัง ปะฐะมงั  ฌานงั  อปุ ะสมั ปชั ชะ วหิ ะระต,ิ เพราะสงัดจากกามทั้งหลาย  เพราะสงัดจากอกุศลธรรมท้ังหลาย  ย่อมเข้าถึงฌาน ทหี่ นงึ่  อนั มวี ติ ก วจิ าร ปตี แิ ละสขุ อนั เกดิ แตว่ เิ วกแลว้ แลอย,ู่ วติ กั กะ วจิ าราณงั  วปู ะสะมา, เพราะวติ ก วจิ าร ระงบั ลง, อชั ฌตั ตงั  สมั ปะสาทะนงั  เจตะโส เอโก ทภิ าวงั  อะวติ กั กงั  อะวจิ ารงั  สะมาธชิ มั ปตี  ิ สขุ งั   ทตุ ยิ งั  ฌานงั  อปุ ะสมั ปชั ชะ วหิ ะระต,ิ เธอเข้าถึงฌานที่สอง  อันเป็นเครื่องผ่องใส  แห่งใจในภายใน  ให้สมาธิเป็นธรรมอัน เอกผดุ ขน้ึ  ไมม่ วี ติ ก วจิ าร มแี ตป่ ตี แิ ละสขุ อนั เกดิ แตส่ มาธแิ ลว้ แลอย,ู่

112 ปตี ยิ า จะ วริ าคา, เพราะปตี จิ างหายไป, อเุ ปกขะโก จะ วหิ ะระต ิ สะโต จะ สมั ปะชาโน สขุ ญั จะ กาเยนะ ปะฏสิ งั เวเทต,ิ เธอวางใจเปน็ กลางอย ู่ มสี ต ิ มคี วามรสู้ กึ ตวั ทวั่ พรอ้ ม และไดเ้ สวยสขุ ดว้ ยนามกาย, ยนั ตงั  อะรยิ า อาจกิ ขนั ต ิ อเุ ปกขะโก สะตมิ า สขุ ะวหิ ารตี  ิ ตะตยิ งั  ฌานงั  อปุ ะสมั ปชั ชะ วหิ ะระต,ิ ยอ่ มเขา้ ถงึ ฌานทสี่ าม อนั เปน็ ฌานทพ่ี ระอรยิ ะทง้ั หลาย กลา่ วสรรเสรญิ ผไู้ ดบ้ รรลุ วา่  ”เปน็ ผวู้ างใจเปน็ กลางอย ู่ มคี วามรสู้ กึ ตวั ทว่ั พรอ้ ม„ แลว้ แลอย.ู่ สขุ สั สะ จะ ปะหานา ทกุ ขสั สะ จะ ปะหานา, เพราะละทกุ ขแ์ ละสขุ เสยี ได,้ ปพุ เพวะ โสมะนสั สะโทมะนสั สานงั , และเพราะความดบั หายแหง่ ความพอใจ และความไมพ่ อใจในกาลกอ่ น, อตั ถงั คะมา อะทกุ ขะมะสขุ งั  อเุ ปกขาสะตปิ ารสิ ทุ ธงิ  จะตตุ ถงั  ฌานงั  อปุ ะสมั ปชั ชะ วหิ ะระต,ิ เธอย่อมเข้าถึงฌานที่สี่  อันไม่ทุกข์  ไม่สุขมีแต่สติอันบริสุทธ์ิ  และมีใจเป็นกลาง  เพราะรเู้ หน็ ตามความเปน็ จรงิ แลว้ แลอย,ู่ อะยงั  วจุ จะต ิ ภกิ ขะเว สมั มาสะมาธ.ิ นเี้ รยี กวา่  “ความตงั้ ใจมนั่ ชอบ”. อทิ งั  วจุ จะต ิ ภกิ ขะเว ทกุ ขะนโิ รธะคามนิ  ี ปะฏปิ ะทา อะรยิ ะสจั จงั . ภกิ ษทุ ง้ั หลาย นเี้ รยี กวา่  “หนทางเปน็ เครอ่ื งใหถ้ งึ ความดบั ไมเ่ หลอื แหง่ ทกุ ขใ์ นอรยิ สจั ”. (ทกุ ขนโิ รธคามนิ ปี ฏปิ ทาในอรยิ สจั  ๔ จบ) อติ  ิ อชั ฌตั ตงั  วา ธมั เมส ุ ธมั มานปุ สั ส ี วหิ ะระต,ิ ดว้ ยอาการอยา่ งน ้ี ทภี่ กิ ษเุ ปน็ ผมู้ ปี รกต ิ พจิ ารณาเหน็ ธรรมในธรรมทง้ั หลายอนั เปน็ ภายในบา้ ง, พะหทิ ธา วา ธมั เมส ุ ธมั มานปุ สั ส ี วหิ ะระต,ิ ในธรรมทง้ั หลาย อนั เปน็ ภายนอกบา้ ง, อชั ฌตั ตะพะหทิ ธา วา ธมั เมส ุ ธมั มานปุ สั ส ี วหิ ะระต,ิ ในธรรมทง้ั หลาย ทงั้ อนั เปน็ ภายในและภายนอกบา้ ง, สะมทุ ะยะธมั มานปุ สั ส ี วา ธมั เมส ุ วหิ ะระต,ิ และเปน็ ผมู้ ปี รกตพิ จิ ารณาเหน็ ธรรมอนั เปน็ เหตเุ กดิ ขน้ึ ในธรรมบา้ ง, วะยะธมั มานปุ สั ส ี วา ธมั เมส ุ วหิ ะระต,ิ   เหน็ ธรรมอนั เปน็ เหตเุ สอื่ มไปในธรรมบา้ ง, สะมทุ ะยะวะยะธมั มานปุ สั ส ี วา ธมั เมส ุ วหิ ะระต,ิ เหน็ ธรรมทง้ั อนั เปน็ เหตเุ กดิ ขน้ึ และเสอ่ื มไปในธรรมบา้ ง,

113 อตั ถ ิ ธมั มาต ิ วา ปะนสั สะ สะต ิ ปจั จปุ ฏั ฐติ า โหต,ิ กแ็ หละสต ิ คอื ความระลกึ วา่  ”ธรรมทงั้ หลายมอี ย„ู่  ดงั นขี้ องเธอนน้ั เปน็ สต ิ ทเ่ี ธอดำ� รงไว,้ ยาวะเทวะ ญาณะมตั ตายะ, เพยี งเพอื่ ร,ู้ ปะตสิ สะตมิ ตั ตายะ, เพยี งเพอ่ื อาศยั ระลกึ , อะนสิ สโิ ต จะ วหิ ะระต,ิ ทแ่ี ท ้ เธอเปน็ ผทู้ ตี่ ณั หาและทฏิ ฐอิ าศยั ไมไ่ ด,้ นะ จะ กญิ จ ิ โลเก อปุ าทยิ ะต,ิ เธอไมย่ ดึ มน่ั อะไรๆ ในโลกน,ี้ เอวมั ป ิ โข ภกิ ขะเว ภกิ ข ุ ธมั เมส ุ ธมั มานปุ สั ส ี วหิ ะระต,ิ ภกิ ษทุ งั้ หลาย อยา่ งนแ้ี ล ชอ่ื วา่ ภกิ ษเุ ปน็ ผมู้ ปี รกตพิ จิ ารณาเหน็ ธรรมในธรรมทงั้ หลาย, จะตสู  ุ อะรยิ ะสจั เจส.ุ คอื อรยิ สจั จส์ อ่ี ยา่ ง อย.ู่ (สจั จะปพั พงั  ลกั ษณะท ี่ ๕ วา่ ดว้ ยอรยิ สจั จ ์ ๔ อยา่ ง จบ) (ธมั มานปุ สั สะนาสะตปิ ฏั ฐานงั  ธมั มานปุ สั สนาสตปิ ฏั ฐาน ท ี่ ๔ จบ) โย ห ิ โกจ ิ ภกิ ขะเว, ภกิ ษทุ งั้ หลาย กผ็ หู้ นง่ึ ผใู้ ด, อเิ ม จตั ตาโร สะตปิ ฏั ฐาเน เอวงั  ภาเวยยะ สตั ตะ วสั สาน,ิ เจรญิ สตปิ ฏั ฐานสอ่ี ยา่ งน ้ี ดว้ ยอาการอยา่ งน ้ี ตลอดเจด็ ป,ี ตสั สะ ทะวนิ นงั  ผะลานงั  อญั ญะตะรงั  ผะลงั  ปาฏกิ งั ขงั , เขาพงึ หวงั ผลอยา่ งใดอยา่ งหนงึ่ ในบรรดาผลทงั้ สอง, ทฏิ เฐวะ ธมั เม อญั ญา สะต ิ วา อปุ าทเิ สเส อะนาคามติ า, คือพระอรหันต์ในปัจจุบันชาติน้ี  หรือเม่ืออุปาทิ  คือสังโยชน์ยังเหลืออยู่  ก็เป็นพระอนาคามี, ตฏิ ฐนั ต ุ ภกิ ขะเว สตั ตะ วสั สาน,ิ ภกิ ษทุ ง้ั หลาย เจด็ ปยี กไวก้ ไ็ ด,้ โย ห ิ โกจ ิ ภกิ ขะเว, ภกิ ษทุ ง้ั หลาย กผ็ หู้ นงึ่ ผใู้ ด, อเิ ม จตั ตาโร สะตปิ ฏั ฐาเน เอวงั  ภาเวยยะ ฉะ วสั สาน ิ จะ ปญั จะ วสั สาน ิ จะ จตั ตาริ วสั สาน ิ จะ ตณี  ิ วสั สาน ิ จะ ทเ๎ ว วสั สาน ิ จะ เอกงั  วสั สญั จะ, เจริญสติปัฏฐานส่ีอย่างนี้  ด้วยอาการอย่างน้ี  ตลอดหกปี  ห้าปี  สี่ปี  สามปี  สองปี  หรอื หนง่ึ ปกี ด็ ี ตสั สะ ทะวนิ นงั  ผะลานงั  อญั ญะตะรงั  ผะลงั  ปาฏกิ งั ขงั , เขาพงึ หวงั ผลอยา่ งใดอยา่ งหนง่ึ ในบรรดาผลทงั้ สอง, ทฏิ เฐวะ ธมั เม อญั ญา สะต ิ วา อปุ าทเิ สเส อะนาคามติ า, คอื พระอรหนั ตใ์ นปจั จบุ นั ชาตนิ  ้ี หรอื เมอ่ื อปุ าท ิ คอื สงั โยชนย์ งั เหลอื อยกู่ เ็ ปน็ พระอนาคาม,ี

114 ตฏิ ฐนั ต ุ ภกิ ขะเว ฉะ วสั สาน ิ จะ ปญั จะ วสั สาน ิ จะ จตั ตาร ิ วสั สาน ิ จะ ตณี  ิ วสั สาน ิ จะ ทเ๎ ว วสั สาน ิ จะ เอกงั  วสั สญั จะ, ภกิ ษทุ ง้ั หลาย หกป ี หา้ ป ี สปี่  ี สามป ี สองปหี รอื หนง่ึ ปกี ด็  ี ยกไวก้ ไ็ ด,้ โย ห ิ โกจ ิ ภกิ ขะเว, ภกิ ษทุ งั้ หลาย กผ็ หู้ นงึ่ ผใู้ ด, อเิ ม จตั ตาโร สะตปิ ฏั ฐาเน เอวงั  ภาเวยยะ สตั ตะ มาสาน,ิ เจรญิ สตปิ ฏั ฐานสอ่ี ยา่ งน ้ี ดว้ ยอาการอยา่ งน ้ี ตลอดเจด็ เดอื น, ตสั สะ ทว๎ นิ นงั  ผะลานงั   อญั ญะตะรงั  ผะลงั  ปาฏกิ งั ขงั , เขาพงึ หวงั ผลอยา่ งใดอยา่ งหนง่ึ  ในบรรดาผลทง้ั สอง, ทฏิ เฐวะ ธมั เม อญั ญา สะต ิ วา อปุ าทเิ สเส อะนาคามติ า, คือพระอรหันต์ในปัจจุบันชาตินี้  หรือเมื่ออุปาทิ  คือสังโยชน์  ยังเหลืออยู่ก็เป็น พระอนาคาม,ี ตฏิ ฐนั ต ุ ภกิ ขะเว สตั ตะ มาสาน,ิ ภกิ ษทุ ง้ั หลาย เจด็ เดอื นยกไวก้ ไ็ ด,้ โย ห ิ โกจ ิ ภกิ ขะเว, ภกิ ษทุ ง้ั หลาย กผ็ หู้ นง่ึ ผใู้ ด, อเิ ม จตั ตาโร สะตปิ ฏั ฐาเน เอวงั  ภาเวยยะ ฉะ มาสาน ิ จะ ปญั จะ มาสาน ิ จะ จตั ตาร ิ มาสาน ิ จะ ตณี  ิ มาสาน ิ จะ ทเ๎ ว มาสาน ิ จะ มาสงั  จะ อฑั ฒะมาสญั จะ, เจริญสติปัฏฐานส่ีอย่างนี้  ด้วยอาการอย่างนี้  ตลอดหกเดือน  ห้าเดือน  สี่เดือน สามเดอื น สองเดอื น หนง่ึ เดอื น หรอื กง่ึ เดอื นกด็ ,ี ตสั สะ ทว๎ นิ นงั  ผะลานงั  อญั ญะตะรงั  ผะลงั  ปาฏกิ งั ขงั , เขาพงึ หวงั ผลอยา่ งใดอยา่ งหนง่ึ ในบรรดาผลทงั้ สอง, ทฏิ เฐวะ ธมั เม อญั ญา สะต ิ วา อปุ าทเิ สเส อะนาคามติ า, คือพระอรหันต์ในปัจจุบันชาติน้ี  หรือเมื่ออุปาทิ  คือสังโยชน์  ยังเหลืออยู่ก็เป็น พระอนาคาม,ี ตฏิ ฐะต ุ ภกิ ขะเว อฑั ฒะมาโส, ภกิ ษทุ งั้ หลาย กง่ึ เดอื นยกไวก้ ไ็ ด,้ โย ห ิ โกจ ิ ภกิ ขะเว, ภกิ ษทุ งั้ หลาย กผ็ หู้ นง่ึ ผใู้ ด, อเิ ม จตั ตาโร สะตปิ ฏั ฐาเน เอวงั  ภาเวยยะ สตั ตาหงั , เจรญิ สตปิ ฏั ฐานสอี่ ยา่ งน ี้ ดว้ ยอาการอยา่ งน ี้ ตลอดเจด็ วนั , ตสั สะ ทว๎ นิ นงั  ผะลานงั  อญั ญะตะรงั  ผะลงั  ปาฏกิ งั ขงั , เขาพงึ หวงั ผลอยา่ งใดอยา่ งหนง่ึ ในบรรดาผลทง้ั สอง,

115 ทฏิ เฐวะ ธมั เม อญั ญา สะต ิ วา อปุ าทเิ สเส อะนาคามติ า, คอื พระอรหนั ตใ์ นปจั จบุ นั ชาตนิ  ี้ หรอื เมอ่ื อปุ าท ิ คอื สงั โยชนย์ งั เหลอื อยู่ กเ็ ปน็ พระอนาคาม,ี เอกายะโน ภกิ ขะเว อะยงั  มคั โค, ภกิ ษทุ ง้ั หลาย หนทางนเ้ี ปน็ หนทางเพยี งทางเดยี ว, สตั ตานงั  วสิ ทุ ธยิ า, เพอ่ื ความบรสิ ทุ ธหิ์ มดจดของสตั วท์ ง้ั หลาย, โสกะปะรเิ ทวานงั  สะมะตกิ กะมายะ, เพอ่ื การกา้ วลว่ งเสยี  ซง่ึ ความโศกและ ความรำ่� ไรรำ� พนั , ทกุ ขะโทมะนสั สานงั  อตั ถงั คะมายะ, เพอ่ื ความตงั้ อยไู่ มไ่ ด ้ แหง่ ทกุ ขแ์ ละโทมนสั , ญายสั สะ อะธคิ ะมายะ, เพอ่ื บรรลธุ รรมอนั สตั วพ์ งึ ร,ู้ นพิ พานสั สะ สจั ฉกิ ริ ยิ ายะ, เพอ่ื ทำ� พระนพิ พานใหแ้ จง้ , ยะททิ งั  จตั ตาโร สะตปิ ฏั ฐานาต,ิ หนทางนค้ี อื  สตปิ ฏั ฐานสดี่ ว้ ยประการฉะน,้ี อติ  ิ ยนั ตงั  วตุ ตงั , คำ� ทเี่ รากลา่ วมาแลว้ น,้ี อทิ ะเมตงั  ปะฏจิ จะ วตุ ตนั ต,ิ เราอาศยั สตปิ ฏั ฐานสน่ี นั้  กลา่ วแลว้ , อทิ ะมะโวจะ ภะคะวา อตั ตะมะนา เต ภกิ ข ู ภะคะวะโต ภาสติ งั  อะภนิ นั ทนุ ต.ิ พระผมู้ พี ระภาคเจา้  ตรสั พระสตู รนจ้ี บแลว้  ภกิ ษทุ งั้ หลายเหลา่ นน้ั  มใี จยนิ ดชี นื่ ชม ในพระภาษติ ของพระผมู้ พี ระภาคเจา้  ดว้ ยประการฉะนแี้ ล. (มะหาสะตปิ ฏั ฐานะสตุ ตงั  นฏิ ฐติ งั   มหาสตปิ ฏั ฐานสตู ร จบ)

116 ชมุ นมุ เทวดา ¢0∫ สะรัชชงั  สะเสนงั  สะพนั ธุง นะรนิ ทัง ปะริตตานภุ าโว สะทา รักขะตูติ ผะริตว๎ านะ เมตตัง สะเมตตา ภะทันตา อะวกิ ขิตตะจิตตา ปะริตตัง ภะณันต ุ ฯ สัคเค  กาเม  จะ  รูเป  คิริสิขะระตะเฏ  จันตะลิกเข  วิมาเน,  ทีเป  รัฏเฐ  จะ คาเม ตะรวุ ะนะคะหะเน เคหะวตั ถมุ ห ิ เขตเต, ภมุ มา จายนั ต ุ เทวา ชะละถะละวสิ ะเม ยกั ขะคนั ธพั พะนาคา, ตฏิ ฐนั ตา สนั ตเิ ก ยงั  มนุ วิ ะระวะจะนงั  สาธะโว เม สณุ นั ต ุ ฯ ธัมมัสสะวะนะกาโล  อะยัมภะทันตา ธมั มัสสะวะนะกาโล อะยัมภะทนั ตา ธัมมสั สะวะนะกาโล อะยัมภะทันตา ฯ บทเจรญิ พระพทุ ธมนต์ ¢0∫ นะโม ตัสสะ ภะคะวะโต อะระหะโต สมั มาสัมพุทธัสสะ. นะโม ตัสสะ ภะคะวะโต อะระหะโต สมั มาสัมพทุ ธัสสะ. นะโม ตสั สะ ภะคะวะโต อะระหะโต สมั มาสมั พุทธสั สะ. พุทธงั   สะระณงั  คจั ฉามิ ธมั มงั   สะระณัง คัจฉามิ สงั ฆงั   สะระณงั  คัจฉามิ ทตุ ิยัมป ิ พุทธัง สะระณัง คจั ฉามิ ทุตยิ มั ป ิ ธัมมัง สะระณัง คัจฉามิ ทตุ ยิ ัมปิ สงั ฆัง สะระณงั  คจั ฉามิ

117 ตะตยิ ัมป ิ พุทธัง สะระณงั  คัจฉามิ ตะติยัมปิ ธัมมัง สะระณงั  คัจฉามิ ตะตยิ ัมป ิ สังฆงั สะระณงั  คจั ฉามิ บทขัดธมั มจกั กปั ปวตั ตนสตู ร ¢0∫ อะนุตตะรงั  อะภสิ ัมโพธงิ สมั พชุ ฌติ ๎วา ตะถาคะโต ปะฐะมงั  ยงั  อะเทเสส ิ ธมั มะจกั กงั  อะนตุ ตะรัง สมั มะเทวะ ปะวตั เตนโต โลเก อัปปะฏวิ ตั ตยิ ัง ยตั ถากขาตา อโุ ภ อนั ตา ปะฏปิ ัตต ิ จะ มัชฌมิ า จะตูส๎วารยิ ะสัจเจส ุ วิสุทธัง  ญาณะทัสสะนงั เทสิตัง ธมั มะราเชนะ สัมมาสมั โพธิกติ ตะนัง นาเมนะ วิสสุตัง สตุ ตงั ธัมมะจักกปั ปะวตั ตะนงั เวยยากะระณะปาเฐนะ สังคีตนั ตัมภะณามะ เส ฯ ธัมมจักกัปปวัตตนสุตตปาฐะ ¢0∫ เอวัมเม  สุตัง  ฯ  เอกัง  สะมะยัง  ภะคะวา  พาราณะสิยัง  วิหะระติ  อิสิปะตะเน มคิ ะทาเย ฯ ตตั ร๎ ะ โข ภะคะวา ปญั จะวคั คเิ ย ภกิ ข ู อามนั เตส ิ ฯ เท๎วเม  ภิกขะเว  อันตา  ปัพพะชิเตนะ  นะ  เสวิตัพพา  โย  จายัง  กาเมสุ  กามะ สุขัลลิกานุโยโค  หีโน  คัมโม  โปถุชชะนิโก  อะนะริโย  อะนัตถะ  สัญหิโต  โย  จายัง อตั ตะกลิ ะมะถานโุ ยโค ทกุ โข อะนะรโิ ย อะนตั ถะสญั หโิ ต ฯ  เอเต เต ภกิ ขะเว อโุ ภ อนั เต อะนปุ ะคมั มะ มชั ฌมิ า ปะฏปิ ะทา ตะถาคะเตนะ อะภิสัมพุทธา  จักขุกะระณี  ญาณะกะระณี  อุปะสะมายะ  อะภิญญายะ  สัมโพธายะ นพิ พานายะ สงั วตั ตะต ิ ฯ

118 กะตะมา  จะ  สา  ภิกขะเว  มัชฌิมา  ปะฏิปะทา  ตะถาคะเตนะ  อะภิสัมพุทธา จักขุกะระณี  ญาณะกะระณี  อุปะสะมายะ  อะภิญญายะ  สัมโพธายะ  นิพพานายะ สงั วตั ตะต ิ ฯ อะยะเมวะ อะริโย อัฏฐังคิโก มัคโคฯ เสยยะถีทังฯ สัมมาทฏิ ฐ ิ สัมมาสังกปั โป สมั มาวาจา สมั มากมั มนั โต สมั มาอาชโี ว สมั มาวายาโม สมั มาสะต ิ สมั มาสะมาธ ิ ฯ อะยัง  โข  สา  ภิกขะเว  มัชฌิมา  ปะฏิปะทา  ตะถาคะเตนะ  อะภิสัมพุทธา จักขุกะระณี  ญาณะกะระณี  อุปะสะมายะ  อะภิญญายะ  สัมโพธายะ  นิพพานายะ สงั วตั ตะต ิ ฯ อิทัง  โข  ปะนะ  ภิกขะเว  ทุกขัง  อะริยะสัจจังฯ  ชาติปิ  ทุกขา  ชะราปิ  ทุกขา มะระณัมปิ  ทุกขัง  โสกะปะริเทวะทุกขะโทมะนัสสุปายาสาปิ  ทุกขา  อัปปิเยหิ สัมปะโยโค  ทุกโข  ปิเยหิ  วิปปะโยโค  ทุกโข  ยัมปิจฉัง  นะ  ละภะติ  ตัมปิ  ทุกขัง สงั ขติ เตนะ ปญั จปุ าทานกั ขนั ธา ทกุ ขา ฯ อิทัง  โข  ปะนะ  ภิกขะเว  ทุกขะสะมุทะโย  อะริยะสัจจังฯ  ยายัง  ตัณหา โปโนพภะวิกา  นันทิราคะสะหะคะตา  ตัต๎ระ  ตัต๎ราภินันทินีฯ  เสยยะถีทังฯ กามะตณั หา ภะวะตณั หา วภิ ะวะตณั หาฯ อทิ งั  โข ปะนะ ภกิ ขะเว ทกุ ขะนโิ รโธ อะรยิ ะสจั จงั ฯ โย ตสั สาเยวะ ตณั หายะ อะเสสะวริ าคะนโิ รโธ จาโค ปะฏนิ สิ สคั โค มตุ ตอิ ะนาละโย ฯ อิทัง  โข  ปะนะ  ภิกขะเว  ทุกขะนิโรธะคามินี  ปะฏิปะทา  อะริยะสัจจัง  ฯ อะยะเมวะ  อะริโย  อัฏฐังคิโก  มัคโค  ฯ  เสยยะถีทังฯ  สัมมาทิฏฐิ  สัมมาสังกัปโป สมั มาวาจา สมั มากมั มนั โต สมั มาอาชโี ว สมั มาวายาโม สมั มาสะต ิ สมั มาสะมาธฯิ อิทัง  ทุกขัง  อะริยะสัจจันติ  เม  ภิกขะเว  ปุพเพ  อะนะนุสสุเตสุ  ธัมเมสุ  จักขุง อทุ ะปาท ิ ญาณงั  อทุ ะปาท ิ ปญั ญา อทุ ะปาท ิ วชิ ชา อทุ ะปาท ิ อาโลโก อทุ ะปาท ิ ฯ ตัง  โข  ปะนิทัง  ทุกขัง  อะริยะสัจจัง  ปะริญเญยยันติ  เม  ภิกขะเว  ปุพเพ อะนะนุสสุเตสุ  ธัมเมสุ  จักขุง  อุทะปาทิ  ญาณัง  อุทะปาทิ  ปัญญา  อุทะปาทิ  วิชชา อทุ ะปาท ิ อาโลโก อทุ ะปาท ิ ฯ

119 ตัง  โข  ปะนิทัง  ทุกขัง  อะริยะสัจจัง  ปะริญญาตันติ  เม  ภิกขะเว  ปุพเพ อะนะนุสสุเตสุ  ธัมเมสุ  จักขุง  อุทะปาทิ  ญาณัง  อุทะปาทิ  ปัญญา  อุทะปาทิ  วิชชา อทุ ะปาท ิ อาโลโก อทุ ะปาท ิ ฯ อิทัง  ทุกขะสะมุทะโย  อะริยะสัจจันติ  เม  ภิกขะเว  ปุพเพ  อะนะนุสสุเตสุ ธมั เมส ุ จกั ขงุ  อทุ ะปาท ิ ญาณงั  อทุ ะปาท ิ ปญั ญา อทุ ะปาท ิ วชิ ชา อทุ ะปาท ิ อาโลโก อทุ ะปาท ิ ฯ ตัง  โข  ปะนิทัง  ทุกขะสะมุทะโย  อะริยะสัจจัง  ปะหาตัพพันติ  เม  ภิกขะเว ปุพเพ  อะนะนุสสุเตสุ  ธัมเมสุ  จักขุง  อุทะปาทิ  ญาณัง  อุทะปาทิ  ปัญญา  อุทะปาทิ วชิ ชา อทุ ะปาท ิ อาโลโก อทุ ะปาท ิ ฯ ตัง  โข  ปะนิทัง  ทุกขะสะมุทะโย  อะริยะสัจจัง  ปะหีนันติ  เม  ภิกขะเว  ปุพเพ อะนะนุสสุเตสุ  ธัมเมสุ  จักขุง  อุทะปาทิ  ญาณัง  อุทะปาทิ  ปัญญา  อุทะปาทิ  วิชชา อทุ ะปาท ิ อาโลโก อทุ ะปาท ิ ฯ อิทัง  ทุกขะนิโรโธ  อะริยะสัจจันติ  เม  ภิกขะเว  ปุพเพ  อะนะนุสสุเตสุ  ธัมเมสุ จักขุง  อุทะปาทิ  ญาณัง  อุทะปาทิ  ปัญญา  อุทะปาทิ  วิชชา  อุทะปาทิ  อาโลโก อทุ ะปาท ิ ฯ ตัง  โข  ปะนิทัง  ทุกขะนิโรโธ  อะริยะสัจจัง  สัจฉิกาตัพพันติ  เม  ภิกขะเว ปุพเพ  อะนะนุสสุเตสุ  ธัมเมสุ  จักขุง  อุทะปาทิ  ญาณัง  อุทะปาทิ  ปัญญา  อุทะปาทิ วชิ ชา อทุ ะปาท ิ อาโลโก อทุ ะปาท ิ ฯ ตัง  โข  ปะนิทัง  ทุกขะนิโรโธ  อะริยะสัจจัง  สัจฉิกะตันติ  เม  ภิกขะเว  ปุพเพ อะนะนุสสุเตสุ  ธัมเมสุ  จักขุง  อุทะปาทิ  ญาณัง  อุทะปาทิ  ปัญญา  อุทะปาทิ  วิชชา อทุ ะปาท ิ อาโลโก อทุ ะปาท ิ ฯ อิทัง  ทุกขะนิโรธะคามินี  ปะฏิปะทา  อะริยะสัจจันติ  เม  ภิกขะเว  ปุพเพ อะนะนุสสุเตสุ  ธัมเมสุ  จักขุง  อุทะปาทิ  ญาณัง  อุทะปาทิ  ปัญญา  อุทะปาทิ  วิชชา อทุ ะปาท ิ อาโลโก อทุ ะปาท ิ ฯ ตัง โข ปะนิทัง ทุกขะนิโรธะคามนิ  ี ปะฏปิ ะทา อะริยะสัจจงั  ภาเวตัพพนั ต ิ เม

120 ภิกขะเว  ปุพเพ  อะนะนุสสุเตสุ  ธัมเมสุ  จักขุง  อุทะปาทิ  ญาณัง  อุทะปาทิ  ปัญญา อทุ ะปาท ิ วชิ ชา อทุ ะปาท ิ อาโลโก อทุ ะปาท ิ ฯ ตัง  โข  ปะนิทัง  ทุกขะนิโรธะคามินี  ปะฏิปะทา  อะริยะสัจจัง  ภาวิตันติ  เม ภิกขะเว  ปุพเพ  อะนะนุสสุเตสุ  ธัมเมสุ  จักขุง  อุทะปาทิ  ญาณัง  อุทะปาทิ  ปัญญา อทุ ะปาท ิ วชิ ชา อทุ ะปาท ิ อาโลโก อทุ ะปาท ิ ฯ ยาวะกีวัญจะ  เม  ภิกขะเว  อิเมสุ  จะตูสุ  อะริยะสัจเจสุ  เอวันติ  ปะริวัฏฏัง ทว๎ าทะสาการงั  ยะถาภตู งั  ญาณะทสั สะนงั  นะ สวุ สิ ทุ ธงั  อะโหส ิ ฯ เนวะ  ตาวาหัง  ภิกขะเว  สะเทวะเก  โลเก  สะมาระเก  สะพ๎รัหมะเก  สัส สะมะณะพ๎ราหมะณิยา  ปะชายะ  สะเทวะมะนุสสายะ  อะนุตตะรัง  สัมมาสัมโพธิง อะภสิ มั พทุ โธ ปจั จญั ญาสงิ  ฯ ยะโต  จะ  โข  เม  ภิกขะเว  อิเมสุ  จะตูสุ  อะริยะสัจเจสุ  เอวันติ  ปะริวัฏฏัง ทว๎ าทะสาการงั  ยะถาภตู งั  ญาณะทสั สะนงั  สวุ สิ ทุ ธงั  อะโหส ิ ฯ อะถาหัง  ภิกขะเว  สะเทวะเก  โลเก  สะมาระเก  สะพ๎รัหมะเก  สัสสะมะณะ พ๎ราหมะณิยา  ปะชายะ  สะเทวะมะนุสสายะ  อะนุตตะรัง  สัมมาสัมโพธิง  อะภิ สมั พทุ โธ ปจั จญั ญาสงิ  ฯ ญานัญจะ  ปะนะ  เม  ทัสสะนัง  อุทะปาทิ  อะกุปปา  เม  วิมุตติ  อะยะมันติมา ชาต ิ นตั ถทิ าน ิ ปนุ พั ภะโวต ิ ฯ อิทะมะโวจะ  ภะคะวา  ฯ  อัตตะมะนา  ปัญจะวัคคิยา  ภิกขู  ภะคะวะโต ภาสติ งั  อะภนิ นั ทงุ  ฯ อมิ สั ม๎ ญิ จะ ปะนะ เวยยากะระณสั ม๎ งิ  ภญั ญะมาเน อายสั ม๎ ะโต โกณฑัญญัสสะ  วิระชัง  วีตะมะลัง  ธัมมะจักขุง  อุทะปาทิ  ยังกิญจิ  สะมุทะยะธัมมัง สพั พนั ตงั  นโิ รธะธมั มนั ต ิ ฯ ปะวัตติเต  จะ  ภะคะวะตา  ธัมมะจักเก  ภุมมา  เทวา  สัททะมะนุสสาเวสุง เอตัม  ภะคะวะตา  พาราณะสิยัง  อิสิปะตะเน  มิคะทาเย  อะนุตตะรัง  ธัมมะจักกัง ปะวัตติตัง  อัปปะฏิวัตติยัง  สะมะเณนะ  วา  พ๎ราหมะเณนะ  วา  เทเวนะ  วา  มาเรนะ วา พร๎ หั มนุ า วา เกนะจ ิ วา โลกสั ม๎ นิ ต ิ ฯ 

121 ภมุ มานงั  เทวานงั  สทั ทงั  สตุ ว๎ า จาตุมมะหาราชิกา  เทวา  สัททะมะนุสสาเวสุง  ฯ  จาตุมมะหาราชิกานัง เทวานงั  สทั ทงั  สตุ ว๎ า ตาวะตงิ สา เทวา สทั ทะมะนสุ สาเวสงุ  ฯ ตาวะตงิ สานงั  เทวานงั  สทั ทงั  สตุ ว๎ า ยามา เทวา สทั ทะมะนสุ สาเวสงุ  ฯ ยามานงั  เทวานงั  สทั ทงั  สตุ ว๎ า ตสุ ติ า เทวา สทั ทะมะนสุ สาเวสงุ  ฯ ตสุ ติ านงั  เทวานงั  สทั ทงั  สตุ ว๎ า นิมมานะระตี  เทวา  สัททะมะนุสสาเวสุง  ฯ  นิมมานะระตีนัง  เทวานัง  สัททัง สตุ ว๎ า ปะระนิมมิตะวะสะวัตตี  เทวา  สัททะมะนุสสาเวสุง  ฯ  ปะระนิมมิตะวะ สะวตั ตนี งั  เทวานงั  สทั ทงั  สตุ ว๎ า พ๎รัหมะปาริสัชชา  เทวา  สัททะมะนุสสาเวสุง  ฯ  พ๎รัหมะปาริสัชชานัง  เทวานัง สทั ทงั  สตุ ว๎ า พ๎รัหมะปะโรหิตา  เทวา  สัททะมะนุสสาเวสุง  ฯ  พ๎รัหมะปะโรหิตานัง  เทวานัง สทั ทงั  สตุ ว๎ า มะหาพ๎รัหมา  เทวา  สัททะมะนุสสาเวสุง  ฯ  มะหาพ๎รัหมานัง  เทวานัง  สัททัง สตุ ว๎ า ปะรติ ตาภา เทวา สทั ทะมะนสุ สาเวสงุ  ฯ ปะรติ ตาภานงั  เทวานงั  สทั ทงั  สตุ ว๎ า อัปปะมาณาภา  เทวา  สัททะมะนุสสาเวสุง  ฯ  อัปปะมาณาภานัง  เทวานัง สทั ทงั  สตุ ว๎ า อาภสั สะรา เทวา สทั ทะมะนสุ สาเวสงุ  ฯ อาภสั สะรานงั  เทวานงั  สทั ทงั  สตุ ว๎ า ปะรติ ตะสภุ า เทวา สทั ทะมะนสุ สาเวสงุ  ฯ ปะรติ ตะสภุ านงั  เทวานงั  สทั ทงั สตุ ว๎ า อัปปะมาณะสุภา  เทวา  สัททะมะนุสสาเวสุง  ฯ  อัปปะมาณะสุภานัง  เทวานัง สทั ทงั  สตุ ว๎ า สภุ ะกณิ หะกา เทวา สทั ทะมะนสุ สาเวสงุ  ฯ สภุ ะกณิ หะกานงั  เทวานงั  สทั ทงั สตุ ว๎ า เวหปั ผะลา เทวา สทั ทะมะนสุ สาเวสงุ  ฯ เวหปั ผะลานงั  เทวานงั  สทั ทงั  สตุ ว๎ า อะวหิ า เทวา สทั ทะมะนสุ สาเวสงุ  ฯ อะวหิ านงั  เทวานงั  สทั ทงั  สตุ ว๎ า

122 อะตปั ปา เทวา สทั ทะมะนสุ สาเวสงุ  ฯ อะตปั ปานงั  เทวานงั  สทั ทงั  สตุ ว๎ า สทุ สั สา เทวา สทั ทะมะนสุ สาเวสงุ  ฯ สทุ สั สานงั  เทวานงั  สทั ทงั  สตุ ว๎ า สทุ สั ส ี เทวา สทั ทะมะนสุ สาเวสงุ  ฯ สทุ สั สนี งั  เทวานงั  สทั ทงั  สตุ ว๎ า อะกะนฏิ ฐะกา เทวา สทั ทะมะนสุ สาเวสงุ  ฯ เอตมั ภะคะวะตา พาราณะสยิ งั  อสิ ปิ ะตะเน มคิ ะทาเย อะนตุ ตะรงั  ธมั มะจกั กงั ปะวัตติตัง  อัปปะฏิวัตติยัง  สะมะเณนะ  วา  พ๎ราหมะเณนะ  วา  เทเวนะ  วา  มาเรนะ วา พร๎ หั มมนุ า วา เกนะจ ิ วา โลกสั ม๎ นิ ต ิ ฯ   อิติหะ  เตนะ  ขะเณนะ  เตนะ  มุหุตเตนะ  ยาวะ  พ๎รัห๎มะโลกา  สัทโท อัพภุคคัจฉิ  ฯ  อะยัญจะ  ทะสะสะหัสสี  โลกะธาตุ  สังกัมปิ  สัมปะกัมปิ  สัมปะเวธิ  ฯ อปั ปะมาโณ จะ โอฬาโร โอภาโส โลเก ปาตรุ ะโหส ิ อะตกิ กมั เมวะ เทวานงั  เทวานภุ าวงั  ฯ อะถะโข ภะคะวา อทุ านงั  อทุ าเนสิ อญั ญาส ิ วะตะ โภ โกณฑัญโญ อัญญาสิ วะตะ โภ โกณฑญั โญต ิ ฯ อิติหิทัง  อายัส๎มะโต  โกณฑัญญัสสะ  อัญญาโกณฑัญโญเต๎ววะ  นามัง อะโหสตี  ิ ฯ พระคาถาชินบัญชร (แปล) ¢0∫ ปุตตะกาโม ละเภ ปตุ ตัง ธะนะกาโม ละเภ ธะนงั อัตถิกาเยกายะญายะ เทวานัง ปิยะตัง สตุ ตะวา อิตปิ ิโส ภะคะวา ยะมะราชาโน ท้าวเวสสวุ ณั โณ มรณัง สขุ ัง อะระหัง สุคะโต นะโมพุทธายะ ๑. ชะยาสะนากะตา พุทธา เชต๎วา มารัง สะวาหะนัง จะตสุ ัจจาสะภัง ระสัง เย ปิวิงส ุ นะราสะภา พระพุทธเจ้าและพระนราสภาทั้งหลาย,  ผู้ประทับนั่งแล้วบนชัยบัลลังก์, ทรงชนะพระยามารผู้พรั่งพร้อมด้วยเสนาราชพาหนะแล้ว,  เสวยอมตรส  คือ อรยิ สจั จธรรมทงั้ สปี่ ระการ, เปน็ ผนู้ ำ� สรรพสตั วใ์ หข้ า้ มพน้ จากกเิ ลสและกองทกุ ข์

123 ๒. ตณั หังกะราทะโย พทุ ธา อัฏฐะวีสะติ นายะกา สพั เพ ปะตฏิ ฐติ า มยั หัง มัตถะเก เต มนุ ิสสะรา พระพุทธะทั้งหลาย  ๒๘  พระองค์,  มีพระตัณหังกร  เป็นต้น,  ทรงเป็นพระนายก ผู้นำ� โลก, พระมุเนศวรจอมมุนที กุ พระองคน์ ้ันสถติ บนกระหม่อมของขา้ พเจ้า ๓. สีเส ปะติฏฐิโต มัยหัง พทุ โธ ธัมโม ทะวิโลจะเน สงั โฆ ปะตฏิ ฐโิ ต มยั หงั อเุ ร สพั พะคุณากะโร พระพุทธะทั้งหลายสถิตบนศีรษะ,  พระธรรมสถิตที่ดวงตาของข้าพเจ้า, พระสงฆผ์ เู้ ป็นบ่อเกิดแห่งคณุ ทง้ั ปวงสถิตท่อี กของขา้ พเจา้ ๔. หะทะเย เม อะนรุ ทุ โธ สารีปุตโต จะ ทักขิเณ  โกณฑัญโญ ปฏิ ฐภิ าคัสม๎ งิ โมคคลั ลาโน จะ วามะเก พระอนุรุทธประทับท่ีใจ,  พระสารีบุตรประทับที่เบ้ืองขวา,  พระโกณฑัญญะ ประทับทีเ่ บื้องหลงั , พระโมคคัลลานะประทบั ที่เบื้องซา้ ย ๕. ทักขเิ ณ สะวะเน มยั หัง อาสงุ  อานันทะราหุลา๑ กสั สะโป จะ มะหานาโม อภุ าสุง วามะโสตะเก พระอานนท์และพระราหุล,  ประทับท่ีหูเบ้ืองขวาของข้าพเจ้า,  พระกสั สปะและ พระมหานามะ, ทง้ั สองประทบั ท่ีหูเบ้อื งซ้าย ๖. เกสันโต ปิฏฐภิ าคัสม๎ ิง สรุ โิ ยวะ ปะภังกะโร นิสินโน สิรสิ มั ปนั โน โสภีโต มนุ ปิ งุ คะโว พระโสภิตผู้เป็นมุนีท่ีแกล้วกล้า,  ถึงพร้อมด้วยสิริ  เหมือนอย่างดวงอาทิตย์ สอ่ งแสงสวา่ ง, ประทับอยูท่ ่ีทกุ เส้นขนตลอดร่างทั้งขา้ งหน้าและขา้ งหลงั ๗. กมุ าระกัสสะโป เถโร มะเหสี จติ ตะวาทะโก โส มัยหัง วะทะเนนิจจัง ปะตฏิ ฐาส ิ คุณากะโร พระเถระผแู้ สวงบญุ ทรงคณุ อนั วเิ ศษ, ผมู้ วี าทะอนั วจิ ติ รไพเราะ ชอ่ื กมุ ารกสั สปะ ประทับท่ปี ากของข้าพเจ้าเปน็ นิตย์ ๑บางฉบบั เปน็  อานนฺทราหุโล – แต่เน่อื งจาก อาสุง เป็นพหุพจน์ ดังนั้นคำ�ว่า อานนฺทราหลุ า จึงตอ้ งเป็นพหพุ จนด์ ้วย จงึ จะไม่ผิดไวยากรณ์

124 ๘. ปณุ โณ องั คลุ มิ าโล จะ อุปาลนี ันทะสีวะลี เถรา ปัญจะอิเมชาตา นะลาเฏ ตลิ ะกา มะมะ พระเถระห้าพระองค์เหล่าน้ี  คือ,  พระปุณณะ  พระองคุลิมาล,  พระอุบาลี พระนนั ทะ พระสวี ล,ี  จงปรากฏเกดิ เปน็ กระแจะจณุ , เจมิ ทหี่ นา้ ผากของขา้ พเจา้ ๙. เสสาสตี ิ มะหาเถรา วิชติ า ชินะสาวะกา เอเตสีติ๒ มะหาเถรา ชิตะวนั โต ชิโนระสา ชะลนั ตา สีละเตเชนะ องั คะมงั เคสุ สัณฐติ า ส่วนพระอสีติมหาเถระ  ๘๐  ท่ีเหลือ,  ผู้มีชัยและเป็นพระโอรส,  เป็นสาวกของ พระพุทธะผู้ทรงชัย,  แต่ละองค์ล้วน  รุ่งเรืองไพโรจน์ด้วยเดชแห่งศีล,  สถิตอยู่ ท่ีองคาพยพทงั้ หลาย (ดำ� รงอยูท่ ว่ั อวัยวะน้อยใหญ)่ ๑๐. ระตะนัง ปรุ ะโต อาสิ ทกั ขิเณ เมตตะสตุ ตะกงั ธะชคั คัง ปจั ฉะโต อาสิ วาเม อังคลุ มิ าละกัง พระรตั นสตู รประจอุ ยเู่ บอ้ื งหนา้ , พระเมตตสตู รประจอุ ยเู่ บอ้ื งขวา, พระธชคั คสตู ร ประจุอย่เู บอ้ื งหลัง, พระอังคุลมิ าลสตู รประจอุ ยเู่ บอ้ื งซา้ ย ๑๑. ขนั ธะโมระปะริตตัญจะ อาฏานาฏยิ ะสตุ ตะกงั อากาเส ฉะทะนัง อาส ิ เสสา ปาการะสณั ฐติ า พระขันธปริตร  พระโมรปริตร,  และพระอาฏานาฏิยสูตร,  เป็นเคร่ืองกางก้ันดุจ หลงั คาอยบู่ นนภากาศ พระสตู รปรติ รทงั้ หลายทเี่ หลอื , กำ� หนดหมายเปน็ ปราการ ๑๒. ชนิ าณา๓ วะระสังยุตตา สัตตปั ปาการะลงั กะตา วาตะปติ ตาทิสัญชาตา พาหริ ชั ฌตั ตปุ ัททะวา เม่ือข้าพเจ้าอาศัยอยู่ด้วยกิจทั้ง  ๔  อย่าง,  ในบัญชรแห่งพระสัมพุทธะ ประกอบด้วยลานเขต  แห่งอาณาอ�ำนาจ,  แห่งพระพุทธะผู้ทรงชนะ,  ประดับ ด้วยปราการคอื พระธรรมทุกเมอ่ื ๒บางฉบับว่า  เอเตสีติ  --  แต่เน่ืองจาก  เอตาสีติ  มาจาก  เอเต  +  อสีติ  ซ่ึงเป็นโลปสระสนธิ  จึงต้องตัด  เ-  ท่ี  เตออก  เป็น  เอต  (เอตะ) แล้วเช่อื มกับ อสีติ เม่อื รัสสะสระ ๒ ตัวรวมกัน ต้องทีฆะ (ทำ�ให้มีเสียงยาว) จึงเป็น เอตาสีติ แปลว่า พระมหาเถระท้งั  ๘๐ เหล่าน้นั  ผ้มู ีความ ชนะ เปน็ โอรสของพระพทุ ธชนิ ๓ ชินานานาวรสํยุตฺตา  ในบางฉบับ  แต่เนื่องจาก  ชินาณา  เกิดจาก  ชิน  +  อาณา  โดย  อาณา  แปลว่า  \"อำ�นาจ\"  และหากพิมพ์เป็น  ชินานานา  จะ ไม่สามารถแปลความหมายได้

125 ๑๓. อะเสสา วินะยงั  ยันตุ อะนนั ตะชินะเตชะสา วะสะโต เม สะกจิ เจนะ สะทา สัมพทุ ธะปัญชะเร ขออุปัทวะ  (เคร่ืองขัดข้อง)  ทั้งภายนอกและภายในทั้งหลาย,  ท่ีเกิดจากโรคลม และนำ้� ด ี เปน็ ตน้ , จงถงึ ความสนิ้ ไป ไมม่ เี หลอื , ดว้ ยเดชแหง่ พระชนิ ะผไู้ มม่ ที ส่ี ดุ ๑๔. ชินะปัญชะระมัชฌมั หิ วหิ ะรันตัง มะหีตะเล สะทา ปาเลนตุ มัง สัพเพ เต มะหาปรุ สิ าสะภา ขอพระมหาบุรุษผู้ทรงพระคุณอันล�้ำเลิศท้ังปวงนั้น,  โปรดอภิบาลแก่ข้าพเจ้า, ผอู้ ยใู่ นทา่ มกลางแหง่ พระชนิ บญั ชร, อยบู่ นพนื้ แผน่ ดนิ อจิ เจวะมนั โต สุคตุ โต สรุ ักโข ชินานภุ าเวนะ ชติ ูปทั ทะโว ธมั มานภุ าเวนะ ชิตาริสังโฆ สงั ฆานุภาเวนะ ชติ ันตะราโย สทั ธมั มานุภาวะปาลโิ ต จะรามิ ชนิ ะปัญชะเรติ. ข้าพเจ้าได้รับการอภิบาลด้วยคุณานุภาพแห่งพระสัทธรรม,  จึงชนะอุปัทวะอันตราย ใดๆ  ด้วยอานุภาพแห่งพระชินะพุทธเจ้า,  ชนะข้าศึกศัตรู  ด้วยอานุภาพแห่ง พระธรรม, ชนะอันตรายทั้งปวง  ด้วยอานุภาพแห่งพระสงฆ์,  อันอานุภาพแห่ง พระสัทธรรมอภบิ าลประพฤตอิ ยู่ในชนิ บัญชร เทอญ ฯ พรหมวิหาระภาวนา (มหาเมตตาหลวง) ¢0∫ เมตตายะ ภิกขะเว เจโตวมิ ตุ ติยา อาเสวติ ายะ ภาวิตายะ พะหลุ กี ะตายะ ยานีกะตายะ วัตถุกะตายะ อะนุฏิฐิตายะ ปะริจิตายะ สุสะมารัทธายะ อเิ ม เอกาทะสานิสงั สา ปาฏกิ งั ขาฯ อตั ถิ อะโนธิโส ผะระณา เมตตาเจโตวิมตุ ติ อตั ถิ โอธิโส ผะระณา เมตตาเจโตวมิ ุตติ อัตถิ ทสิ า ผะระณาเมตตาเจโตวิมตุ ติฯ กะตีหากาเรหิ อะโนธโิ ส ผะระณาเมตตาเจโตวิมุตต?ิ

126 กะตหี ากาเรหิ โอธิโส ผะระณาเมตตาเจโตวมิ ุตต?ิ กะตีหาการเรหิ ทิสา ผะระณาเมตตาเจโตวมิ ุตต?ิ ปัญจะหากาเรหิ อะโนธโิ ส ผะระณาเมตตาเจโตวิมตุ ิฯ สัตตะหากาเรหิ โอธโิ ส ผะระณาเมตตาเจโตวิมตุ ตฯิ ทะสะหากาเรหิ ทิสา ผะระณาเมตตาเจโตวิมุตตฯิ กะตะเมหิ ปัญจะหากาเรหิ อะโนธิโส ผะระณาเมตตาเจโตวมิ ตุ ติ? (๑) สัพเพ สตั ตา อะเวรา อพั ยาปัชฌา อะนฆี า สุขีอัตตานัง ปะริหะรันตฯุ (๒) สพั เพ ปาณา อะเวรา อพั ยาปชั ฌา อะนีฆา สขุ อี ัตตานงั ปะรหิ ะรนั ตุฯ (๓) สัพเพ ภตู า อะเวรา อัพยาปชั ฌา อะนฆี า สุขีอัตตานงั ปะรหิ ะรนั ตฯุ (๔) สัพเพ ปคุ คะลา อะเวรา อัพยาปชั ฌา อะนีฆา สุขีอตั ตานัง ปะรหิ ะรันตฯุ (๕) สัพเพ อัตตะภาวะปะริยาปันนา อะเวรา อัพยาปัชฌาอะนีฆา สุขี อัตตานัง ปะรหิ ะรนั ตตู ิ อิเมหิ ปัญจะหากาเรหิ อะโนธโิ ส ผะระณาเมตตาเจโตวมิ ุตตฯิ กะตะเมหิ สัตตะหากาเรหิ โอธโิ ส ผะระณาเมตตาเจโตวมิ ุตตฯิ (๑) สัพเพ อติ ถโิ ย อะเวรา อพั ยาปัชฌา อะนีฆา สขุ ีอตั ตานัง ปะรหิ ะรนั ตฯุ (๒) สัพเพ ปรุ สิ า อะเวรา อัพยาปัชฌา อะนีฆา สขุ อี ัตตานงั ปะริหะรันตุฯ (๓) สพั เพ อะรยิ า อะเวรา อัพยาปัชฌา อะนฆี า สขุ อี ัตตานงั ปะรหิ ะรนั ตุฯ (๔) สพั เพ อะนะริยา อะเวรา อพั ยาปัชฌา อะนีฆา สุขอี ตั ตานงั ปะริหะรันตฯุ (๕) สัพเพ เทวา อะเวรา อัพยาปัชฌา อะนฆี า สขุ อี ตั ตานงั ปะริหะรนั ตุฯ (๖) สัพเพ มะนุสสา อะเวรา อพั ยาปัชฌา อะนีฆา สขุ อี ัตตานัง ปะรหิ ะรันตฯุ (๗) สัพเพ วินปิ าติกา อะเวรา อพั ยาปัชฌา อะนฆี า สุขอี ตั ตานัง ปะรหิ ะรันตูติ อเิ มหิ สตั ตะหากาเรหิ โอธโิ ส ผะระณาเมตตาเจโตวิมตุ ติฯ กะตะเมหิ ทะสะหากาเรหิ ทสิ า ผะระณาเมตตาเจโตวิมตุ ติ? (๑) สัพเพ ปุรัตถิมายะ ทิสายะ สัตตา อะเวรา อัพยาปัชฌา อะนีฆา สุขี อตั ตานงั ปะริหะรันตฯุ (๒) สัพเพ ปัจฉิมายะ ทิสายะสัตตา อะเวรา อัพยาปัชฌา อะนีฆา สุขี อัตตานัง ปะริหะรันตุฯ

127 (๓) สัพเพ อุตตะรายะ ทิสายะ สัตตา อะเวรา อัพยาปัชฌา อะนีฆา สุขี อัตตานัง ปะรหิ ะรนั ตุฯ (๔) สัพเพ ทักขิณายะ ทิสายะ สัตตา อะเวรา อัพยาปัชฌา อะนีฆาสุขี อตั ตานัง ปะรหิ ะรนั ตฯุ (๕) สัพเพ ปุรัตถิมายะ อะนุทิสายะ สัตตา อะเวรา อัพยาปัชฌา อะนีฆา สุขี อัตตานัง ปะรหิ ะรนั ตุฯ (๖) สัพเพ ปัจฉิมายะ อะนุทิสายะ สัตตา อะเวรา อัพยาปัชฌา อะนีฆา สุขี อัตตานัง ปะรหิ ะรันตุฯ (๗) สัพเพ อุตตะรายะ อะนุทิสายะ สัตตา อะเวรา อัพยาปัชฌา อะนีฆา สุขี อัตตานงั ปะริหะรันตุฯ (๘) สัพเพ ทักขะณายะ อะนุทิสายะ สัตตา อะเวรา อัพยาปัชฌา อะนีฆา สุขี อตั ตานงั ปะริหะรันตฯุ (๙) สัพเพ เหฏฐิมายะ ทิสายะ สัตตา อะเวราอัพยาปัชฌา อะนีฆา สุขี อตั ตานัง ปะรหิ ะรนั ตุฯ (๑๐) สัพเพ อุปะริมายะ ทิสายะส ัตตา อะเวรา อัพยาปัชฌา อะนีฆา สุขี อัตตานัง ปะรหิ ะรนั ตุฯ (๑) สัพเพ ปุรัตถิยายะ ทิสายะ ปาณา อะเวรา อัพยาปัชฌา อะนีฆา สุขี อตั ตานงั ปะรหิ ะรนั ตุฯ (๒) สัพเพ ปัจฉิมายะ ทิสายะ ปาณา อะเวรา อัพยาปัชฌา อะนีฆา สุขี อัตตานัง ปะริหะรันตุฯ (๓) สัพเพ อุตตะรายะ ทิสายะ ปาณ าอะเวรา อัพยาปัชฌาอะนีฆา สุขี อตั ตานงั ปะริหะรนั ตุฯ (๔) สัพเพ ทักขิณายะ ทิสายะ ปาณา อะเวราอัพยาปัชฌา อะนีฆา สุขี อัตตานงั ปะริหะรนั ตุฯ (๕) สัพเพ ปุรัตถิมายะ ทิสายะ ปาณา อะเวรา อัพยาปัชฌา อะนีฆา สุขี อัตตานงั ปะรหิ ะรนั ตฯุ

128 (๖) สัพเพ ปัจฉิมายะ อะนุทิสายะ ปาณา อะเวรา อัพยาปัชฌา อะนีฆา สุขี อตั ตานังปะรหิ ะรันตุฯ (๗) สัพเพ อุตตะรายะ อะนุทิสายะ ปาณา อะเวรา อัพยาปัชฌา อะนีฆาสุขี อัตตานงั ปะริหะรันตุฯ (๘) สัพเพ ทักขินายะ อะนุทิสายะ ปาณา อะเวราอัพยาปัชฌา อะนีฆา สุขี อัตตานงั ปะรหิ ะรนั ตุฯ (๙) สัพเพ เหฏฐิมายะ ทิสายะ ปาณา อะเวรา อัพยาปัชฌา อะนีฆา สุขี อัตตานัง ปะรหิ ะรนั ตฯุ (๑๐) สัพเพ อุปะริมายะ ทิสายะ ปาณา อะเวรา อัพยาปัชฌา อะนีฆา สุขี อตั ตานัง ปะรหิ ะรนั ตฯุ (๑) สัพเพ ปุรัตถิมายะ ทิสายะ ภูตา อะเวรา อัพยาปัชฌาอะนีฆา สุขี อัตตานงั ปะริหะรนั ตฯุ (๒) สัพเพ ปัจฉิมายะ ทิสายะ ภูตา อะเวรา อัพยาปัชฌา อะนีฆา สุขี อัตตานัง ปะรหิ ะรนั ตฯุ (๓) สัพเพ อุตตะรายะ ทิสายะ ภูตา อะเวรา อัพยาปัชฌา อะนีฆา สุขี อัตตานงั ปะรหิ ะรนั ตุฯ (๔) สัพเพ ทักขิณายะ ทิสายะ ภูตา อะเวรา อัพยาปัชฌา อะนีฆา สุขี อตั ตานังปะริหะรันตฯุ (๕) สัพเพ ปุรัตถิมายะ อะนุทิสายะ ภูตา อะเวรา อัพยาปัชฌาอะนีฆา สุขี อัตตานงั ปะรหิ ะรันตุฯ (๖) สัพเพ ปัจฉิมายะ อะนุทิสายะ ภูตาอะเวรา อัพยาปัชฌา อะนีฆา สุขี อัตตานงั ปะรหิ ะรันตฯุ (๗) สัพเพ อุตตะรายะ อะนุทิสายะ ภูตา อะเวรา อัพยาปัชฌา อะนีฆา สุขี อตั ตานัง ปะริหะรันตุฯ (๘) สัพเพ ทักขิณายะ อะนุทิสายะ ภูตา อะเวรา อัพยาปัชฌา อะนีฆา สุขี อตั ตานังปะริหะรันตุฯ

129 (๙) สัพเพ เหฏฐิมายะ ทิสายะ ภูตา อะเวรา อัพยาปัชฌา อะนีฆาสุขี อัตตานงั ปะรหิ ะรันตุฯ (๑๐) สัพเพ อุปะริมายะ ทิสายะ ภูตา อะเวราอัพยาปัชฌา อะนีฆา สุขี อตั ตานัง ปะริหะรนั ตฯุ (๑) สัพเพ ปุรัตถิมายะ ทิสายะ ปุคคะลา อะเวรา อัพยาปัชฌา อะนีฆา สุขี อัตตานงั ปะรหิ ะรันตุฯ (๒) สัพเพ ปัจฉิมายะ ทิสายะ ปุคคะลา อะเวรา อัพยาปัชฌา อะนีฆา สุขี อตั ตานังปะรหิ ะรนั ตุฯ (๓) สัพเพ อุตตะรายะ ทิสายะ ปุคคะลา อะเวรา อัพยาปัชฌา อะนีฆาสุขี อตั ตานงั ปะรหิ ะรนั ตุฯ (๔) สัพเพ ทักขิณายะ ทิสายะ ปุคคะลา อะเวราอัพยาปัชฌา อะนีฆา สุขี อัตตานงั ปะรหิ ะรนั ตุฯ (๕) สัพเพ ปุรัตถิมายะ อะนุทิสายะ ปุคคะลา อะเวรา อัพยาปัชฌา อะนีฆา สขุ ี อัตตานงั ปะริหะรันตฯุ (๖) สัพเพ ปัจฉิมายะ อะนุทิสายะ ปุคคะลา อะเวรา อัพยาปัชฌาอะนีฆา สขุ ี อัตตานงั ปะริหะรนั ตุฯ (๗) สัพเพ อุตตะรายะ อะนุทิสายะ ปุคคะลาอะเวรา อัพยาปัชฌา อะนีฆา สขุ ี อัตตานงั ปะรหิ ะรันตุฯ (๘) สัพเพ ทักขิณายะ อะนุทิสายะ ปุคคะลา อะเวรา อัพยาปัชฌา อะนีฆา สุขี อัตตานงั ปะรหิ ะรนั ตฯุ (๙) สัพเพ เหฏฐิมายะ ทิสายะ ปุคคะลา อะเวรา อัพยาปัชฌา อะนีฆา สขุ ี อัตตานงั ปะรหิ ะรันตุฯ (๑๐) สัพเพ อุปะริมายะ ทิสายะ ปุคคะลา อะเวรา อัพยาปัชฌา อะนีฆา สขุ ี อตั ตานัง ปะรหิ ะรนั ตฯุ (๑) สัพเพ ปุรตั ถมิ ายะ ทิสายะ อัตตะภาวะปะรยิ าปันนา อะเวรา อัพยาปัชฌา อะนฆี า สุขี อตั ตานงั ปะรหิ ะรนั ตุฯ

130 (๒) สัพเพ ปัจฉิมายะ ทิสายะ อัตตะภาวะปะริยาปันนา อะเวรา อัพยาปัชฌา อะนีฆา สุขี อัตตานัง ปะริหะรนั ตฯุ (๓) สพั เพ อุตตะรายะ ทสิ ายะ อตั ตะภาวะปะริยาปันนา อะเวรา อพั ยาปชั ฌา อะนีฆา สขุ ี อัตตานงั ปะรหิ ะรันตฯุ (๔) สพั เพ ทักขิณายะ ทสิ ายะ อตั ตะภาวะปะรยิ าปันนา อะเวรา อพั ยาปัชฌา อะ นีฆา สขุ ี อัตตานัง ปะรหิ ะรนั ตฯุ (๕) สัพเพ ปุรัตถิมายะ อะนุทิสายะ อัตตะภาวะปะริยาปันนา อะเวรา อัพยาปัชฌา อะนฆี า สขุ ี อตั ตานัง ปะรหิ ะรันตฯุ (๖) สัพเพ ปัจฉิมายะ อะนุทิสายะ อัตตะภาวะปะริยาปันนา อะเวรา อัพยาปชั ฌา อะนีฆา สุขี อัตตานงั ปะริหะรันตุฯ (๗) สัพเพ อุตตะรายะ อะนุทิสายะ อัตตะภาวะปะริยาปันนา อะเวรา อพั ยาปัชฌา อะนีฆา สขุ ี อตั ตานัง ปะรหิ ะรันตุฯ (๘) สัพเพ ทักขิณายะ อะนุทิสายะ อัตตะภาวะปะริยาปันนา อะเวรา อพั ยาปชั ฌา อะนีฆา สขุ ี อตั ตานงั ปะรหิ ะรนั ตุฯ (๙) สัพเพ เหฏฐิมายะ ทิสายะอัตตะภาวะปะริยาปันนา อะเวรา อัพยาปชั ฌา อะนีฆา สุขี อตั ตานัง ปะรหิ ะรันตฯุ (๑๐) สัพเพ อุปะริมายะ ทิสายะ อัตตะภาวะปะริยาปันนา อะเวรา อัพยาปัชฌา อะนีฆา สุขี อัตตานงั ปะรหิ ะรนั ตฯุ (๑) สัพเพ ปุรัตถิมายะทิสายะ อิตถิโย อะเวรา อัพยาปัชฌา อานีฆา สุขี อตั ตานงั ปะรหิ ะรนั ตฯุ (๒) สัพเพ ปัจฉิมายะ ทิสายะ อิตถิโย อะเวรา อัพยาปัชฌา อานีฆา สุขี อัตตานงั ปะริหะรนั ตุฯ (๓) สัพเพ อุตตะรายะ ทิสายะ อิตถิโย อะเวรา อัพยาปัชฌา อานีฆา สุขี อัตตานงั ปะริหะรนั ตฯุ (๔) สัพเพ ทักขิณายะ ทิสายะ อิตถิโย อะเวรา อัพยาปัชฌา อานีฆา สุขี อตั ตานงั ปะริหะรนั ตฯุ

131 (๕) สัพเพ ปรุ ัตถิมายะ อะนุทิสายะ อติ ถโิ ย อะเวรา อพั ยาปัชฌา อานฆี า สขุ ี อตั ตานงั ปะริหะรันตุฯ (๖) สัพเพ ปัจฉิมายะ อะนุทิสายะ อิตถิโย อะเวรา อัพยาปัชฌา อานีฆา สุขี อตั ตานงั ปะรหิ ะรนั ตฯุ (๗) สัพเพ อุตตะรายะ อะนุทิสายะ อิตถิโย อะเวรา อัพยาปัชฌา อานีฆา สขุ ี อตั ตานัง ปะรหิ ะรันตุฯ (๘) สัพเพ ทักขิณายะอะนุทิสายะ อิตถิโย อะเวรา อัพยาปัชฌา อานีฆา สุขี อัตตานัง ปะริหะรันตุฯ (๙) สัพเพ เหฏฐิมายะ ทิสายะ อิตถิโย อะเวรา อัพยาปัชฌา อานีฆา สุขี อัตตานัง ปะริหะรนั ตุฯ (๑๐) สัพเพ อุปะริมายะ ทิสายะ อิตถิโย อะเวรา อัพยาปัชฌา อานีฆา สุขี อัตตานัง ปะรหิ ะรันตุฯ (๑) สัพเพ ปุรัตถิมายะ ทิสายะ ปุริสา อะเวรา อัพยาปัชฌา อะนีฆา สุขี อัตตานัง ปะริหะรนั ตุฯ (๒) สัพเพ ปัจฉิมายะ ทิสายะ ปุริสา อะเวรา อัพยาปัชฌา อะนีฆา สุขี อตั ตานัง ปะริหะรันตุฯ (๓) สัพเพ อุตตะรายะ ทิสายะ ปุริสา อะเวรา อัพยาปัชฌา อะนีฆาสุขี อัตตานัง ปะริหะรนั ตฯุ (๔) สัพเพ ทักขิณายะ ทิสายะ ปุริสา อะเวรา อัพยาปัชฌา อะนีฆา สุขี อตั ตานัง ปะริหะรันตฯุ (๕) สัพเพ ปุรัตถิมายะ อะนุทิสายะ ปุริสา อะเวรา อัพยาปัชฌา อะนีฆา สุขี อัตตานงั ปะริหะรันตุฯ (๖) สัพเพ ปัจฉิมายะ อะนุทิสายะ ปุริสา อะเวรา อัพยาปัชฌา อะนีฆา สุขี อัตตานัง ปะรหิ ะรันตฯุ (๗) สัพเพ อุตตารายะ อะนุทิสายะ ปุริสา อะเวรา อัพยาปัชฌาอะนีฆา สุขี อัตตานงั ปะริหะรันตฯุ

132 (๘) สัพเพ ทักขิณายะ อะนุทิสายะ ปุริสา อะเวรา อัพยาปัชฌา อะนีฆา สุขี อตั ตานัง ปะริหะรันตฯุ (๙) สัพเพ เหฏฐิมายะ ทิสายะ ปุริสา อะเวรา อัพยาปัชฌา อะนีฆา สุขี อัตตานงั ปะริหะรนั ตุฯ (๑๐) สัพเพ อุปะริมายะ ทิสายะ ปุริสา อะเวรา อัพยาปัชฌา อะนีฆา สุขี อัตตานงั ปะรหิ ะรันตฯุ (๑) สัพเพ ปุรัตถิมายะ ทิสายะ อะริยา อะเวรา อัพยาปัชฌาอะนีฆา สุขี อัตตานัง ปะรหิ ะรนั ตฯุ (๒) สัพเพ ปัจฉิมายะ ทิสายะ อะริยา อะเวรา อัพยาปัชฌา อะนีฆา สุขี อัตตานงั ปะริหะรนั ตุฯ (๓) สัพเพ อุตตะรายะทิสายะ อะริยา อะเวรา อัพยาปัชฌา อะนีฆา สุขี อตั ตานัง ปะรหิ ะรนั ตฯุ (๔) สัพเพ ทักขิณายะ ทิสายะ อะริยา อะเวรา อัพยาปัชฌา อะนีฆา สุขี อัตตานัง ปะรหิ ะรนั ตุฯ (๕) สัพเพ ปรุ ตั ถมิ ายะ อะนทุ ิสายะ อะรยิ า อะเวรา อัพยาปัชฌา อะนฆี า สขุ ี อัตตานงั ปะริหะรนั ตฯุ (๖) สัพเพ ปัจฉิมายะ อะนุทิสายะ อะริยา อะเวรา อัพยาปัชฌา อะนีฆา สุขี อตั ตานัง ปะริหะรันตุฯ (๗) สัพเพ อตุ ตะรายะ อะนุทสิ ายะ อะรยิ า อะเวรา อพั ยาปชั ฌา อะนีฆา สขุ ี อัตตานงั ปะรหิ ะรนั ตฯุ (๘) สัพเพ ทักขิณายะ อะนุทิสายะ อะริยา อะเวรา อัพยาปัชฌา อะนีฆา สุขี อตั ตานงั ปะริหะรนั ตุฯ (๙) สัพเพ เหฏฐิมายะ ทิสายะ อะริยา อะเวรา อัพยาปัชฌา อะนีฆา สุขี อตั ตานงั ปะริหะรนั ตฯุ (๑๐) สัพเพ อุปะริมายะ ทิสายะ อะริยา อะเวรา อัพยาปัชฌา อะนีฆา สุขี อัตตานัง ปะรหิ ะรันตุฯ

133 (๑) สัพเพ ปุรัตถิมายะ ทิสายะ อะนะริยา อะเวรา อัพยาปัชฌา อะนีฆา สุขี อตั ตานัง ปะริหะรนั ตุฯ (๒) สัพเพ ปัจฉิมายะ ทิสายะ อะนะริยา อะเวรา อัพยาปัชฌา อะนีฆา สุขี อัตตานงั ปะริหะรันตฯุ (๓) สัพเพ อุตตะรายะ ทิสายะ อะนะริยา อะเวรา อัพยาปัชฌา อะนีฆา สุขี อัตตานัง ปะรหิ ะรนั ตฯุ (๔) สัพเพ ทักขิณายะ ทิสายะ อะนะริยา อะเวรา อัพยาปัชฌา อะนีฆา สุขี อัตตานัง ปะรหิ ะรันตุฯ (๕) สัพเพ ปุรัตถิมายะ อะนุทิสายะ อะนะริยา อะเวรา อัพยาปัชฌา อะนีฆา สขุ ี อตั ตานัง ปะรหิ ะรนั ตุฯ (๖) สัพเพ ปัจฉิมายะ อะนุทิสายะ อะนะริยา อะเวรา อัพยาปัชฌาอะนีฆา สุขี อตั ตานัง ปะรหิ ะรนั ตฯุ (๗) สัพเพ อุตตะรายะ อะนุทิสายะ อะนะริยา อะเวรา อัพยาปัชฌา อะนีฆา สขุ ี อตั ตานัง ปะรหิ ะรนั ตุฯ (๘) สัพเพ ทักขิณายะ อะนุทิสายะ อะนะริยา อะเวรา อัพยาปัชฌา อะนีฆา สขุ ี อัตตานงั ปะรหิ ะรันตฯุ (๙) สัพเพ เหฏฐิมายะ ทิสายะ อะนะริยา อะเวรา อัพยาปัชฌา อะนีฆา สุขี อตั ตานัง ปะรหิ ะรนั ตฯุ (๑๐) สัพเพ อุปะริมายะ ทิสายะ อะนะริยา อะเวรา อัพยาปัชฌา อะนีฆา สขุ ี อตั ตานัง ปะรหิ ะรนั ตฯุ (๑) สัพเพ ปุรัตถิมายะ ทิสายะ เทวา อะเวรา อัพยาปัชฌา อะนีฆา สุขี อตั ตานัง ปะริหะรันตฯุ (๒) สัพเพ ปัจฉิมายะ ทิสายะ เทวา อะเวรา อัพยาปัชฌา อะนีฆา สุขี อตั ตานงั ปะริหะรันตุฯ (๓) สัพเพ อุตตะรายะ ทิสายะ เทวา อะเวรา อัพยาปัชฌา อะนีฆาสุขี อัตตานัง ปะริหะรันตุฯ

134 (๔) สัพเพ ทักขิณายะ ทิสายะ เทวา อะเวรา อัพยาปัชฌา อะนีฆา สุขี อตั ตานัง ปะริหะรนั ตฯุ (๕) สัพเพ ปุรัตถิมายะ อะนุทิสายะ เทวา อะเวรา อัพยาปัชฌา อะนีฆา สขุ ี อัตตานงั ปะรหิ ะรันตุฯ (๖) สัพเพ ปัจฉิมายะ อะนุทิสายะ เทวา อะเวรา อัพยาปัชฌา อะนีฆา สุขี อัตตานัง ปะรหิ ะรันตุฯ (๗) สัพเพ อุตตะรายะ อะนุทิสายะ เทวา อะเวรา อัพยาปัชฌา อะนีฆาสุขี อัตตานัง ปะรหิ ะรนั ตุฯ (๘) สัพเพ ทักขิณายะ อะนุทิสายะ เทวา อะเวราอัพยาปัชฌา อะนีฆา สุขี อัตตานัง ปะรหิ ะรนั ตฯุ (๙) สัพเพ เหฏฐิมายะ ทิสายะ เทวา อะเวรา อัพยาปัชฌา อะนีฆา สุขี อัตตานัง ปะริหะรนั ตุฯ (๑๐) สัพเพ อุปะริมายะ ทิสายะ เทวา อะเวรา อัพยาปัชฌา อะนีฆา สุขี อัตตานงั ปะริหะรันตฯุ (๑) สัพเพ ปุรัตถิมายะ ทิสายะ มะนุสสา อะเวรา อัพยาปัชฌาอะนีฆา สุขี อัตตานัง ปะรหิ ะรนั ตุฯ (๒) สัพเพ ปัจฉิมายะ ทิสายะ มะนุสสา อะเวรา อัพยาปัชฌา อะนีฆา สุขี อัตตานงั ปะรหิ ะรนั ตฯุ (๓) สัพเพ อุตตะรายะ ทิสายะ มะนุสสา อะเวรา อัพยาปัชฌา อะนีฆา สุขี อตั ตานัง ปะริหะรนั ตุฯ (๔) สัพเพ ทักขิณายะ ทิสายะ มะนุสสา อะเวรา อัพยาปัชฌา อะนีฆา สุขี อตั ตานงั ปะริหะรันตฯุ (๕) สัพเพ ปุรัตถิมายะ อะนุทิสายะ มะนุสสา อะเวรา อัพยาปัชฌา อะนีฆา สุขี อัตตานัง ปะริหะรนั ตฯุ (๖) สัพเพ ปัจฉิมายะ อะนุทิสายะ มะนุสสา อะเวรา อัพยาปัชฌา อะนีฆา สขุ ี อัตตานัง ปะริหะรนั ตุฯ (๗) สัพเพ อุตตะรายะ อะนุทิสายะ มะนุสสา อะเวรา อัพยาปัชฌา อะนีฆา สขุ ี อัตตานงั ปะรหิ ะรันตฯุ

135 (๘) สัพเพ ทักขิณายะ อะนุทิสายะ มะนุสสา อะเวรา อัพยาปัชฌา อะนีฆา สขุ ี อตั ตานัง ปะริหะรนั ตฯุ (๙) สัพเพ เหฏฐิมายะ ทิสายะ มะนุสสา อะเวรา อัพยาปัชฌา อะนีฆา สุขี อัตตานัง ปะริหะรนั ตฯุ (๑๐) สัพเพ อุปะริมายะ ทิสายะ มะนุสสา อะเวรา อัพยาปัชฌา อะนีฆา สุขี อตั ตานงั ปะรหิ ะรนั ตฯุ (๑) สัพเพ ปุรัตถิมายะ ทิสายะ วินิปาติกา อะเวรา อัพยาปัชฌา อะนีฆา สุขี อัตตานงั ปะรหิ ะรนั ตฯุ (๒) สัพเพ ปัจฉิมายะ ทิสายะ วินิปาติกา อะเวรา อัพยาปัชฌา อะนีฆา สุขี อัตตานงั ปะริหะรนั ตฯุ (๓) สัพเพ อุตตะรายะ ทิสายะ วินิปาติกา อะเวรา อัพยาปัชฌา อะนีฆา สุขี อตั ตานงั ปะริหะรันตฯุ (๔) สัพเพ ทักขิณายะ ทิสายะ วินิปาติกา อะเวรา อัพยาปัชฌา อะนีฆา สุขี อตั ตานัง ปะริหะรันตุฯ (๕) สัพเพ ปุรัตถิมายะ อะนุทิสายะ วินิปาติกา อะเวรา อัพยาปัชฌา อะนีฆา สขุ ี อัตตานงั ปะริหะรันตุฯ (๖) สัพเพ ปัจฉิมายะ อะนุทิสายะ วินิปาติกา อะเวรา อัพยาปัชฌา อะนีฆา สุขี อตั ตานัง ปะริหะรันตฯุ (๗) สัพเพ อุตตะรายะ อะนุทิสายะ วินิปาติกา อะเวรา อัพยาปัชฌา อะนีฆา สขุ ี อตั ตานัง ปะรหิ ะรนั ตุฯ (๘) สัพเพ ทักขิณายะ อะนุทิสายะ วินิปาติกา อะเวรา อัพยาปัชฌา อะนีฆา สุขี อตั ตานัง ปะริหะรนั ตฯุ (๙) สัพเพ เหฏฐิมายะ ทิสายะ วินิปาติกา อะเวรา อัพยาปัชฌา อะนีฆา สุขี อัตตานงั ปะรหิ ะรนั ตุฯ (๑๑) สัพเพ อปุ ะรมิ ายะ ทสิ ายะ วนิ ปิ าติกา อะเวรา อัพยาปัชฌา อะนฆี า สขุ ี อตั ตานงั ปะริหะรนั ตตู ฯิ อเิ มหิ ทะสะหากาเรหิ ทสิ า ผะระณาเมตตาเจโตวิมตุ ติ สพั เพสัง สัตตานัง ปฬี ะนงั วัชเชตว� า

136 อะปฬี านะยะอุปะฆาตัง วัชเชตว� า อะนปุ ิฆาเตนะ สนั ตาปงั วัชเชตว� า อะสนั ตาเปนะ ปะริยาทานงั วัชเชตว� า อะปะรยิ าทาเนนะ วิเหสัง วัชเชต�วา อะวิเหสายะ สัพเพ สัตตา อะเวริโน โหนตุ มา เวริโน สุขิโน โหนตุ มา ทุกขิโน สุขติ ัตตา โหนตมุ า ทุกขิตตาติ อิเมหิ อัฏฐะหากาเรหิ สัพเพ สัตตา เมตตายะตีติ เมตตา ตัง ธัมมัง เจตะยะตตี ิ เจโต สัพพะพะยาปะทะปะริยุฏฐาเนหิ มุจจะตีติ เมตตา จะเจโตวิมุตติ จาติ เมตตาเจโตวิมุตตฯิ เมตตา พรหมมะวิหาระภาวะนานิฏฐติ า. บทสวดจลุ ลชยั ยปกรณ์ ¢0∫ นะโม เม พทุ ธะ เตชัสสา ระตะนะตะยะ ธัมมกิ า เตชะ ประสิทธิ ปะสีเทวา นารา ยะปะระเมสุรา สิทธิ พร� ัห�มา จะ อินทา จะ จะตุโลกา คมั ภี รกั ขะกา สะมทุ า ภตู งุ คังกา จะ สะพ�รัห�มา ชยั ยะ ประสทิ ธิ ภะวนั ตุ เต ชยั ยะ ชยั ยะ ธรณี ธรณี อทุ ะธิ อทุ ะธิ นะทิ นะที ชยั ยะ ชยั ยะ คะคน ละตน ละนสิ ัย นริ ยั สัยเสน นะ เมรรุ าช ชะพล นระชี ชยั ยะ ชยั ยะ คัมภี ระ โสมภี นาเคน ทะนาคี ปิ ศาจ จะ ภู ตะกาลี ชยั ยะ ชยั ยะ ทุน นิมติ ตะ โรคี ชยั ยะ ชยั ยะ สงิ คสี ุทา ทา นะมขุ ะชา ชัยยะ ชัยยะ วะรุณ ณะมขุ ะ ศาตรา ชยั ยะ ชยั ยะ จัม ปาทินา คะ กุละคณั โถ ชัยยะ ชยั ยะ คัชชะคน นะตรุ ง สุกะระภุ ชง สีหะ เพียคฆะ ทปี า ชยั ยะ ชัยยะ วะรุณ ณะมขุ ะ ยาตรา ชติ ะ ชิตะ เสน นารี ปนุ ะสทุ ธิ นระดี

137 ชัยยะ ชยั ยะ สุขา สขุ า ชวี ี ชัยยะ ชยั ยะ ธ ระณี ตะเล สะทา สุชยั ยา ชยั ยะ ชัยยะ ธ ระณี สาน ตนิ สะทา ชัยยะ ชยั ยะ มงั กะ ราชรัญญา ภะวัคเค ชัยยะ ชัยยะ วะรณุ ณะยกั เข ชัยยะ ชัยยะ รักขะเส สรุ ะภุ ชะเตชา ชัยยะ ชยั ยะ พร� หั ม� เมณ ทะคะณา ชัยยะ ชยั ยะ ราชา ธริ าช สาชชยั ชัยยะ ชัยยะ ปะฐะวงิ สัพพงั ชัยยะ ชยั ยะ อะระหนั ตา ปจั เจกะพทุ ธะสาวงั ชยั ยะ ชยั ยะ มะเห สโุ ร หะโร หะริน เทวา ชยั ยะ ชัยยะ พร� หั ม� า สุรกั โข ชัยยะ ชัยยะ นาโค วิรุฬหะโก วริ ูปักโข จนั ทมิ า ระวิ อินโทจะ เวนะเตยโย จะกุเว โร วะรุโณ ปิ จะ อัคคิ วาโย จะ ปาชุณโห กมุ าโร ธะตะรฏั ฏะโก อัฏฐาระสะ มะหาเทวา สิทธิตา ปะสะอาทะโย อิสิโน สาวะกา สัพพา ชยั ยะราโม ภะวันตุ เต ชัยยะธมั โม จะ สังโฆ จะ ทะสะปาโล จะ ชยั ยะกงั เอเตนะ ชยั ยะเตเชนะ ชัยยะ โสตถี ภะวนั ตุ เต เอเตนะ พุทธะเตเชนะ โหตุ เต ชัยยะมงั คะลัง ชัยโย ปิ พุทธัสสะ สิรมิ ะโต อะยัง มารัสสะ จะ ปาปิมะโต ปะราชะโย อคุ โฆ สะยมั โพธิมณั เฑ ปะโมทติ า ชัยะตะทา พ�รัห�มะคะนา มะเหสโิ น ชัยโย ปิ พทุ ธสั สะ สริ ิมะโต อะยัง มารสั สะ จะ ปาปมิ ะโต ปะราชะโย อุคโฆ สะยมั โพธมิ ณั เฑ ปะโมทิตา ชยั ยะตะทา อินทะคะณา มะเหสโิ น ชัยโย ปิ พุทธสั สะ สริ ิมะโต อะยงั มารสั สะ จะ ปาปมิ ะโต ปะราชะโย อุคโฆ สะยัม โพธมิ ณั เฑ ปะโมทิตา ชยั ยะตะทา เทวะคะณา มะเหสโิ น ชยั โย ปิ พทุ ธสั สะ สิริมะโต อะยัง มารัสสะ จะ ปาปมิ ะโต ปะราชะโย อคุ โฆ สะยัม โพธมิ นั เฑ ปะโมทิตา ชยั ยะตะทา สุปณั ณะคะนา มะเหสโิ น ชัยโย ปิ พทุ ธัสสะ สริ มิ ะโต อะยัง มารสั สะจะ ปาปมิ ะโต ปะราชะโย อคุ โฆ สะยมั โพธมิ ัณเฑ ปะโมทติ า ชัยยะตะทา นาคะคะณา มะเหสิโน ชัยโย ปิ พทุ ธัสสะ สริ มิ ะโต อะยัง มารัสสะจะ ปาปมิ ะโต ปะราชะโย อุคโฆ สะยัมโพธมิ ณั เฑ ปะโมทติ า ชยั ยะตะทา สะพ�รัหม� ะคะณา มะเหสิโน

138 ชะยันโต โพธิยา มเู ล สกั กะยานงั นนั ทวิ ฑั ฒะโน เอวงั ตะวัง วชิ ะโย โหหิ ชะยัสสุ ชะยะมงั คะเล อะปะราชติ ะปัลลังเก สีเส ปะฐะวโิ ปกขะเร อะภเิ สเก สพั พะพทุ ธานงั อัคคัปปัตโต ปะโมทะติ สนุ กั ขตั ตัง สมุ ังคะลงั สุปะภาตัง สุหุฏฐิตงั สุขะโน สมุ ุหุตโต จะ สุยฏิ ฐัง พร� ัห�มะจาริสุ ปะทักขิณัง กายะกัมมงั วาจากัมมงั ปะทกั ขณิ งั ปะทกั ขณิ งั มะโนกมั มัง ปะณีธี เต ปะทกั ขณิ า ปะทกั ขณิ านิ กัตว� านะ ละภัณตัตเถ ปะทักขิเณ เต อัตถะลัทธา สุขิตา วิรุฬหา พทุ ธะสาสะเน อะโรคา สุขติ า โหถะ สะหะ สพั เพหญิ าตภิ ิ สุณนั ตุ โภนโต เยเทวา อัส�มงิ ฐาเน อะธิคะตา ทฆี ายกุ า สะทา โหนตุ สุขิตา โหนตุ สัพพะทา รกั ขันตุ สัพพะสัตตานงั รกั ขันตุ ชินะสาสะนงั ยา กาจิ ปตั ถะนา เตสงั สพั เพ ปเู รนตุ มะโนระถา ยตุ ตะกาเล ปะวสั สันตุ วัสสงั วัสสา วะราหะกา โรคา จุปทั ทะวา เตสัง นิวาเรนตุ จะ สัพพะทา กายะสขุ งั จติ ติสุขัง อะระหนั ตุ ยะถาระหงั ฯ อิติ จุลละชยั ยะสิทธิมงั คะลัง สะมันตัง ¥dµ

๓ภาคที่ ศาสนพธิ ี คำ� บชู าพระรัตนตรยั ¢0∫ อมิ นิ า สักกาเรนะ พทุ ธัง ปูเชมิ อิมนิ า สักกาเรนะ ธมั มัง ปเู ชมิ อิมินา สกั กาเรนะ สงั ฆงั  ปูเชมิ อะระหงั สัมมา สมั พทุ โธ ภะคะวา พทุ ธงั ภะคะวนั ตัง อภวิ าเทมิ (กราบ) สวากขาโต ภะคะวะตา ธมั โม ธมั มัง นะมัสสามิ (กราบ) สุปะฏิปันโน ภะคะวะโต สาวะกะสังโฆ สงั ฆัง นะมามิ (กราบ) คำ� อาราธนาศลี  ๕ ¢0∫ มะยัง ภันเต วิสุงวิสุง รักขะณัตถายะ ตสิ ะระเณนะ สะหะ ปัญจะ สีลานิ  ยาจามะ ทุตยิ ัมปิ มะยัง ภันเต วิสุงวสิ งุ รักขะณตั ถายะ ติสะระเณนะ สะหะ ปัญจะ  สลี าน ิ ยาจามะ ตะติยมั ปิ มะยงั  ภนั เตวิสงุ วสิ งุ รักขะณัตถายะ ติสะระเณนะ สะหะ ปัญจะ สลี าน ิ ยาจามะ (ถ้าขอคนเดียวว่า  อะหัง  แทน  มะยัง  และ  ยาจามิ  แทน  ยาจามะ) นะโม ตสั สะ ภะคะวะโต อะระหะโต สัมมาสัมพุทธัสสะ. (ว่า ๓ หน)

140 รบั ไตรสรณคมน์ ¢0∫ พุทธงั สะระณงั  คัจฉามิ ธมั มงั สะระณัง คัจฉามิ สงั ฆัง สะระณงั  คจั ฉามิ ทตุ ยิ มั ปิ พทุ ธัง สะระณงั  คัจฉามิ ทตุ ิยัมป ิ ธมั มงั สะระณัง คจั ฉามิ ทุตยิ มั ปิ สงั ฆัง สะระณัง คจั ฉามิ ตะติยัมปิ พุทธัง สะระณัง คัจฉามิ ตะตยิ ัมป ิ ธมั มัง สะระณงั  คจั ฉามิ ตะติยัมปิ สังฆัง สะระณงั  คัจฉามิ ค�ำสมาทานศีล ๕ ¢0∫ ๑. ปาณาตปิ าตา เวระมะณี สกิ ขาปะทงั  สะมาทิยามิ ๒. อะทนิ นาทานา เวระมะณี สิกขาปะทงั  สะมาทิยามิ ๓. กาเมส ุ มจิ ฉาจารา เวระมะณี สกิ ขาปะทงั  สะมาทยิ ามิ ๔. มสุ าวาทา เวระมะณี สกิ ขาปะทงั  สะมาทิยามิ ๕. สรุ าเมระยะมชั ชะปะมาทัฏฐานา เวระมะณ ี สิกขาปะทงั  สะมาทิยามิ อิมานิ ปญั จะ สิกขาปะทานิ สีเลนะ สุคะติง ยันต ิ (สาธุ) สเี ลนะ โภคะสัมปะทา (สาธ)ุ   สเี ลนะ นิพพุตงิ  ยันติ ตัสม๎ า สลี ัง วโิ สธะเย (สาธุ)

141 ค�ำอาราธนาศลี  ๘ ¢0∫ เมอ่ื กลา่ วคำ� ขอบวชเสรจ็ แลว้  ผบู้ วชพงึ กลา่ วค�ำอาราธนาศีล ดังนี ้ อะหัง ภนั เต ตสิ ะระเณนะ สะหะ อัฏฐะ สีลานิ ยาจามิ ทตุ ิยัมปิ อะหัง ภันเต ติสะระเณนะ สะหะ อฏั ฐะ สีลานิ ยาจามิ ตะติยมั ปิ อะหัง ภันเต ตสิ ะระเณนะ สะหะ อัฏฐะ สีลานิ ยาจาม.ิ (ถ้าว่าหลายคน  เปล่ียน  อะหัง  เป็น  มะยัง  และ  ยาจามิ  เป็น  ยาจามะ  นอก นนั้ เหมอื นกนั หมด) แลว้ ตง้ั ใจกลา่ วคำ�  นะมะการะคาถา (นมสั การ) ตามพระอาจารย์ ดังน้ี  นะมะการะคาถา ¢0∫ นะโม ตัสสะ ภะคะวะโต อะระหะโต สัมมาสมั พุทธัสสะ. (ว่า ๓ หน) เสรจ็ แล้วพึงกลา่ วไตรสรณคมนต์ ามพระอาจารย ์ ดงั น้ี  ไตรสรณคมน์ พุทธัง  สะระณัง  คัจฉามิ ธมั มงั   สะระณัง คจั ฉามิ สังฆัง  สะระณงั  คจั ฉามิ ทตุ ิยัมป ิ พทุ ธัง สะระณัง คัจฉามิ ทตุ ยิ ัมป ิ ธมั มัง สะระณงั  คัจฉามิ ทุติยมั ป ิ สังฆงั สะระณงั  คจั ฉามิ ตะตยิ ัมป ิ พทุ ธงั สะระณงั  คจั ฉามิ ตะตยิ ัมปิ ธมั มงั สะระณัง คจั ฉามิ ตะติยมั ปิ สังฆัง สะระณัง คัจฉามิ เมื่อพระท่านว่า  ติสะระณะคะมะนัง นิฏฐิตัง ผู้ขอบวชพึงรับท่านว่า  อามะ ภันเต แล้วตง้ั ใจสมาทานศีลตามท่านไปทีละข้อ ดังนี้ 

142 ค�ำสมาทานศีล ๘ ¢0∫ ๑.  ปาณาติปาตา เวระมะณี สกิ ขาปะทัง สะมาทยิ ามิ ข้าพเจ้าสมาทานซ่ึงสิกขาบท  คือ  งดเว้นจากการฆ่าสัตว์  ด้วยตนเองและ ไม่ใชใ้ ห้ผอู้ ่ืนฆา่ ๒.  อะทินนาทานา เวระมะณี สกิ ขาปะทัง สะมาทิยามิ ขา้ พเจ้าสมาทานสิกขาบท คือเวน้ จากการถือเอาสง่ิ ของทเ่ี จ้าของไมไ่ ดใ้ ห้ ๓.  อะพรหั มะจะริยา เวระมะณ ี สิกขาปะทัง สะมาทยิ ามิ ข้าพเจ้าสมาทานซ่ึงสิกขาบท  คือ  งดจากอสัทธรรม  กรรมอันเป็นข้าศึกแก่ พรหมจรรย์ ๔.  มสุ าวาทา เวระมะณี สิกขาปะทงั  สะมาทิยามิ ข้าพเจ้าสมาทานซ่ึงสิกขาบท  คือ  งดเว้นจากการพูดเท็จ  ค�ำไม่จริงและค�ำ ล่อลวงอ�ำพรางผ้อู นื่ ๕.  สรุ าเมระยะมัชชะปะมาทัฏฐานา เวระมะณ ี สิกขาปะทงั  สะมาทิยามิ ข้าพเจ้าสมาทานซ่ึงสิกขาบท  คือ  งดเว้นจากการด่ืมสุรา  และเมรัยเคร่ืองดอง ของท�ำใจให้คลงั่ ไคล้ต่างๆ  ๖.  วิกาละโภชนา เวระมะณี สิกขาปะทัง สะมาทยิ ามิ ข้าพเจ้าสมาทานซง่ึ สิกขาบท คอื  งดเว้นจากการบรโิ ภค อาหารในเวลาวิกาล ๗.  นัจจะ คีตะ วาทิตะ วิสูกะทัสสะนะ มาลาคันธะ วิเลปะนะ ธาระณะ มณั ฑะนะ วิภสู ะนฏั ฐานา เวระมะณี สิกขาปะทงั  สะมาทยิ ามิ ข้าพเจ้าสมาทานซึ่งสิกขาบท  คือ  งดเว้นจากการดูฟัง  ฟ้อนร�ำ  ขับร้องและ ประโคมเครื่องดนตรีต่างๆ  และการเล่นท่ีเป็นข้าศึกแก่กุศล  และทัดทรงตบแต่ง ร่างกายด้วยเครื่องประดับและดอกไม้ของหอมเคร่ืองทา  เคร่ืองย้อมผัดผิวให้งาม ต่างๆ 

143 ๘.  อุจจาสะยะนะ มะหาสะยะนา เวระมะณ ี สิกขาปะทงั  สะมาทิยามิ ข้าพเจ้าสมาทานซึ่งสิกขาบท  คือ  งดเว้นจากการนั่งนอนเหนือเตียงตั่ง  มีเท้า สูงเกินประมาณและที่น่ังท่ีนอนอันสูงใหญ่  ภายในใส่นุ่นและส�ำลี  อาสนะอันวิจิตร ไปดว้ ยลวดลายงามด้วยเงนิ ทองตา่ งๆ  อมิ านิ อัฏฐะ สกิ ขาปะทานิ สะมาทยิ ามิ (วา่  ๓ หน) เท่าน้ีเป็นเสร็จพิธีบวชเนกขัมมจารี  ล�ำดับนั้นผู้บวชพึงน�ำเคร่ืองสักการะ เข้าไปถวายพระอาจารย์แล้วตั้งใจฟังโอวาทจากพระอาจารย์ต่อไป  เมื่อสมาทาน ศลี  ๘ เสรจ็ แลว้ พระอาจารยจ์ ะใหก้ รรมฐานเพอื่ เขา้ สภู่ าคปฏบิ ตั ติ ่อไป คือ สอนวธิ ีเดินจงกรม เช่น ขวาย่างหนอ ซา้ ยย่างหนอ  สอนวิธียืน วธิ กี ลับ วิธีน่งั  เชน่  เวลานัง่ ให้ก�ำหนดท้องทีพ่ องยุบว่า พองหนอ  ยุบหนอและสอนวธิ ีการนอน สอนวธิ กี ำ� หนด เวทนาตา่ งๆ เชน่  เวลาเจบ็  ใหก้ ำ� หนดวา่  เจบ็ หนอๆ เปน็ ตน้ สอนก�ำหนดจิต  ในเวลานึกคิดอารมณ์ต่างๆ  เช่น  เวลาคิดให้ก�ำหนดว่าคิด หนอๆ เปน็ ต้น ค�ำขอขมาพระรัตนตรัย ¢0∫ รัตตะนัตตะเย, ปะมาเทนะ, ท๎วารัตตะเยนะ, กะตัง สัพพัง, อะปะราธัง, ขะมะตุ โน ภันเต (3 ครั้ง) (ถ้าขอผเู้ ดียว เปลย่ี น ขะมะต ุ โน เปน็  ขะมะถะ เม) ค�ำขอขมาพระอาจารย์ ¢0∫ อาจะรเิ ย, ปะมาเทนะ, ทว๎ ารตั ตะเยนะ, กะตงั  สพั พงั , อะปะราธงั , ขะมะต ุ โน ภนั เต (อาจารยร์ ับว่า) อะหัง ขะมาม ิ ตุมเหหิป ิ เม ขะมติ ัพพงั . (ถ้ามผี ู้ขอคนเดยี ว เปลยี่ น ตมุ เหหิปิ เปน็  ตะยาปิ) (ผขู้ อวา่ ) ขะมามะ ภนั เต (ถ้าคนเดียว เปลย่ี น มะ เปน็  ม)ิ

144 คำ� ลากลบั บา้ น ¢0∫ หันทะทานิ มะยัง ภนั เต อาปุจฉามะ พะหกุ จิ จา มะยัง พะหุกะระณียา. พระสงฆ์ผรู้ ับกลา่ วคำ� วา่  “ยัสสะทานิ ตมุ เห กาลงั  มัญญะถะ” ผลู้ าพึงรับพร้อมกนั ว่า สาธุ ภนั เต แลว้ กราบพระ ๓ ครั้ง ค�ำอาราธนาธรรม ¢0∫ พรห๎ มา จะ โลกาธิปะต ี สะหมั ปะติ กัตอญั ชะล ี อันธวิ ะรัง อะยาจะถะ สันตธี ะ สตั ตาปปะระชักขะชาติกา เทเสตุ ธมั มัง อะนกุ มั ปมิ งั  ปะชงั ฯ ค�ำอาราธนาพระปรติ ร ¢0∫ วิปตั ตปิ ะฏิพาหายะ สัพพะสัมปัตตสิ ทิ ธิยา สัพพะ ทกุ ขะ วินาสายะ ปะริตตัง พร๎ ถู ะ มงั คะลงั สัพพะสมั ปตั ติสิทธิยา วปิ ตั ตปิ ะฏพิ าหายะ ปะรติ ตงั  พ๎รถู ะ มังคะลัง สพั พะ ภะยะ วินาสายะ สพั พะสัมปตั ติสิทธยิ า ปะริตตัง พร๎ ถู ะ มังคะลงั  ฯ วิปตั ติปะฏพิ าหายะ สพั พะ โรคะ วนิ าสายะ