เทคนิคการตรวจและควบคุมงานก่อสร้าง

คำนำ หนังสือเทคนิคกำรควบคุมงำนก่อสร้ำง ผู้เขียนได้เรียบเรียงขนึ้ ตำมหลกั สูตรประกำศนีย บัตรวชิ ำชีพช้ันสูง พทุ ธศักรำช 2546 สำขำวชิ ำช่ำงก่อสร้ำงของกระทรวงศึกษำธิกำรดยจำก เดมิ ได้เรียบเรียงค้นคว้ำจำกตำรำของผู้ทรงคุณวุฒิหลำยท่ำนและจำกประสบกำรณ์ในกำรทำงำน เพอื่ ให้นกั ศึกษำ และผู้สนใจได้ค้นคว้ำประกอบกำรเรียน หรือกำรทำงำนก่อสร้ำง และในหนังสือ อ้ำงองิ ผ้เู ขยี นได้บอกชื่อหนงั สือทไี่ ด้ค้นคว้ำ ซ่ึงท่ำนทสี่ นใจสำมำรถทจี่ ะศึกษำเจำะลกึ เฉพำะเร่ือง ทส่ี ำคญั ได้ ผู้เขยี นหวงั เป็ นอย่ำงยิ่งว่ำ หนังสือเล่มนีค้ งให้ประโยชน์แก่นักเรียน - นักศึกษำทีส่ นใจ และอำจำรย์ผ้สู อนบ้ำงตำมสมควร นำยสหสั ชัย ตุลย์วฒั นำงกูร

สำรบัญ บทที่ ช่ือหน่วย หน้ำ 1 ควำมรู้ท่วั ไปเกย่ี วกบั งำนก่อสร้ำง 1-7 2 บทบำทหน้ำทแ่ี ละคุณสมบตั ขิ องผู้ตรวจและผ้คู วบคมุ งำนก่อสร้ำง 8 - 14 3 ข้นั ตอนกำรตรวจควบคุมงำนก่อสร้ำง 15 - 20 4 บทบำทหน้ำทใ่ี นกำรจดั กำรและกำรบริหำรงำนก่อสร้ำง 21 4.1 กำรวำงแผนงำนก่อสร้ำง 21 – 29 4.2 กำรบนั ทกึ และกำรเขยี นรำยงำน 30 – 39 4.3 ควำมปลอดภยั ในงำนก่อสร้ำง 40 – 51 5 กำรเกบ็ ตัวอย่ำงวสั ดแุ ละกำรทดสอบ 52 - 63 6 กำรตรวจควบคุมงำนโครงสร้ำง 6.1 กำรตรวจควบคมุ งำนวำงผงั และงำนฐำนรำก 64 6.2 กำรตรวจควบคมุ งำนคอนกรีต 65 – 78 6.3 กำรตรวจควบคุมงำนแบบหล่อคอนกรีค 79 – 93 6.4 กำรตรวจควบคมุ งำนเหลก็ เสริมคอนกรีต 94 – 101 6.5 กำรตรวจควบคมุ งำนโครงสร้ำงไม้ 102 – 111 6.6 กำรตรวจควบคุมงำนโครงสร้ำงเหลก็ รูปพรรณ 112 – 118 7 กำรตรวจควบคุมงำนสถำปัตยกรรม 119 – 130 8 กำรตรวจควบคมุ งำนระบบในอำคำร 131 - 140 8.1 กำรตรวจควบคุมงำนเหลก็ เสริมคอนกรีต 8.2 กำรตรวจควบคมุ งำนโครงสร้ำงไม้ 141 8.3 กำรตรวจควบคุมงำนโครงสร้ำงเหลก็ รูปพรรณ 142 – 152 หนังสืออ้ำงองิ 153 – 160 161 – 167 168

ความรทู้ วั่ ไปเกย่ี วกบั งานกอ่ สร้าง 1 หน่วยท่ี 1 ความรทู้ วั่ ไป เกี่ยวกบั งานก่อสรา้ ง สาระการเรียนรู้ 1. ความรูพ้ ้ืนฐานในการเตรียมงานกอ่ สรา้ ง 2. ขนั้ ตอนท่สี าคญั ของงานกอ่ สรา้ ง 3. ลกั ษณะเฉพาะของงานกอ่ สรา้ ง 4. ขอ้ จากดั ของงานกอ่ สรา้ ง 5. กลุม่ บุคคลท่เี ก่ยี วขอ้ งกบั งานกอ่ สรา้ ง 6. คา่ ใชจ้ า่ ยในงานกอ่ สรา้ ง ผลการเรียนรทู้ ี่คาดหวงั หลงั จากศึกษาหน่วยน้ีแลว้ ผูเ้ รียนสามารถ 1. แนะนาประเภทของงานกอ่ สรา้ งได้ 2 อธิบายความรูพ้ ้ืนฐานในการเตรียมงานกอ่ สรา้ งได้ 3. อธิบายถึงขน้ั ตอนสาคญั ในการกอ่ สรา้ งได้ 4. แนะนาลกั ษณะเฉพาะของงานกอ่ สรา้ งได้ 5. อธิบายขอ้ จากดั ของงานกอ่ สรา้ งได้ 6. แนะนาหนา้ ท่ขี องกลุม่ บุคคลท่เี ก่ยี วขอ้ งกบั งานกอ่ สรา้ งได้ 7. อธิบายถึงคา่ ใชจ้ า่ ยในงานกอ่ สรา้ งไดถ้ ูกตอ้ ง

ความรทู้ วั่ ไปเก่ยี วกบั งานกอ่ สร้าง 2 ความรทู้ วั่ ไปเก่ียวกบั งานก่อสรา้ ง สาระสาคญั การตรวจควบคมุ งานกอ่ สรา้ ง มจี ดุ ประสงค์ เพ่อื ใหง้ านทก่ี ่อสรา้ งสาเรจ็ ลุล่วงมคี ณุ ภาพและ สามารถใชง้ านไดต้ ามวตั ถุประสงคท์ ต่ี งั้ ไว้ ผตู้ รวจควบคมุ งานก่อสรา้ งจงึ จดั ไดว้ า่ เป็นบุคคลทม่ี ี ความสาคญั ตอ่ งานกอ่ สรา้ งเป็นอย่างมาก ซง่ึ จะตอ้ งผทู้ ม่ี คี วามรคู้ วามสามารถครอบคลุมในทกุ ขนั้ ตอนทุกสว่ นของการกอ่ สรา้ ง ตงั้ แตเ่ รม่ิ คดิ ทจ่ี ะทาโครงการจนกระทงั้ แลว้ เสรจ็ งานกอ่ สรา้ งถอื เป็นรปู แบบงานอุตสาหกรรมชนดิ หน่งึ ซ่งึ มที งั้ ขนาดเลก็ และขนาดใหญ่ เป็นงานทม่ี รี ะบบขนั้ ตอนการทางานทซ่ี บั ซอ้ น และมที งั้ ง่ายและยาก และยงั มกี ลมุ่ บคุ คลหลายกลุ่ม งานทจ่ี าเป็นตอ้ งทางานรว่ มกนั ทาใหเ้ กดิ ความสบั สนและความขดั แย้งในขนั้ การดาเนินงานบางอยา่ ง มากกวา่ แขนงอน่ื ๆ เป็นกจิ การทม่ี รี ะยะเวลาสน้ิ สุดอยา่ งชดั เจนหรอื มคี วามคลาดเคล่อื นไมม่ าก ท่ี ตอ้ งควบคมุ การดาเนนิ งานใหเ้ ป็นไปตามระบบ ลกู จา้ งส่วนน้อยทเ่ี ป็นชา่ งอาชพี ส่วนใหญ่จะเป็น ลูกจา้ งหรอื แรงงานชวั่ คราว ทว่ี า่ งเวน้ จากการทานาหรอื ทาการเกษตร มคี วามชานาญในการทางาน น้อย ตอ้ งอาศยั หวั หนา้ งานคอยดูแล จงึ จะเป็นทผ่ี ตู้ รวจควบคมุ งานจะตอ้ งดแู ลใหล้ ะเอยี ดทวั่ ถงึ 1.1 ประเภทของงานกอ่ สร้าง งานกอ่ สรา้ งสามารถแยกประเภท ตามลกั ษณะของการทางาน และขนาดของงานไดห้ ลายประเภท เชน่ อาคารที่พกั อาศยั งานอาคารสาธารณะ งานโยธา งานอาคารโรงงาน เชน่ โรงงานอตุ สาหกรรม เขอ่ื นเกบ็ กกั น้า อาคารเรยี น โรงพยาบาล โรง ภาพยนต์ อาคารพาณชิ ย์ หา้ งสรรพสนิ คา้ และ บา้ นพกั อาศยั หรอื อาจจะจาแนกตามลกั ษณะการ ทางาน คอื งานอาคาร และงานโยธา ซ่งึ งานสามารถแยก ตามขนาดและลกั ษณะของงานไดอ้ กี เชน่ งานอาคารขนาดเลก็ ไมเ่ กนิ 4 ชนั้ งานอาคารขนาดใหญ่ ตงั้ แต่ 4 ชนั้ ขน้ึ ไป เป็นตน้ รปู ท่ี 1 ประเภทงานโยธา

ความร้ทู วั่ ไปเกีย่ วกบั งานก่อสรา้ ง 3 รปู ที่ 2 อาคารโรงงานอตุ สาหกรรม 1.2 ความร้พู ืน้ ฐานในการเตรียมงานกอ่ สรา้ ง ความรพู้ น้ื ฐานในการเตรยี มงานกอ่ สรา้ ง เป็นสง่ิ จาเป็นทจ่ี ะทาใหโ้ ครงการนนั้ ๆสาเรจ็ ลุลว่ ง ตามวตั ถุประสงค์ ผตู้ รวจควบคุมงานจะตอ้ งรถู้ งึ ขนั้ ตอน รายละเอยี ดตา่ งๆ และขอบเขตของงาน เบอ้ื งตน้ เพ่อื ใชเ้ ป็นพน้ื ฐานในการเตรยี มการตรวจควบคมุ งาน ซง่ึ มสี ว่ นประกอบของหวั ขอ้ สาคญั ดงั ตอ่ ไปน้ี 1.2.1 การตงั้ จดุ ประสงคใ์ นการใช้งาน จุดประสงคข์ องการกอ่ สรา้ งถอื วา่ เป็นจุดเรม่ิ ตน้ ท่ี ทาใหเ้ กดิ งานก่อสรา้ งขน้ึ งานใดๆ กต็ ามจะตอ้ งมจี ดุ มงุ่ หมายอยา่ งชดั เจน วา่ อาคารทจ่ี ะกอ่ สรา้ ง นนั้ ๆจะใชเ้ พ่อื ทาการใด เชน่ รา้ นอาหาร หรอื ประกอบธุรกจิ อซู่ ่อมรถ เพอ่ื ทจ่ี ะไดอ้ อกแบบอาคารได้ เหมาะสมกบั สภาพการใชง้ าน 1.2.2 การสารวจปริมาณเคร่ืองมือเครือ่ งจกั รและจานวนคนงานท่ีจะใช้ในหน่วยงาน เม่อื ทราบถงึ ความตอ้ งการแลว้ กจ็ ะตอ้ งกาหนดขอบเขตในการทางานเพอ่ื ใหท้ ราบถงึ ปรมิ าณ เครอ่ื งมอื เครอ่ื งจกั ร และแรงงาน การเตรยี มการทพ่ี รอ้ ม จะทาใหง้ านกอ่ สรา้ งดาเนินการไปดว้ ย ความราบรน่ื ไม่ตดิ ขดั 1.2.3 การกาหนดลกั ษณะและปริมาณวสั ดทุ ่ีใช้ในการกอ่ สรา้ ง ถา้ หากวสั ดุทใ่ี ชเ้ ป็น วสั ดพุ น้ื ฐานทวั ่ ไปกอ็ าจไมม่ ปี ญั หาในการก่อสรา้ ง เน่อื งจากมผี ผู้ ลติ และผจู้ าหน่ายอย่มู ากมาย แต่ถา้ เป็นวสั ดุกอ่ สรา้ งหรอื โครงสรา้ งพเิ ศษ กจ็ ะตอ้ งมกี ารเตรยี มการจดั หา หรือทาสญั ญา ไวก้ อ่ นล่วงหน้า เชน่ คานรบั พน้ื ของโครงสรา้ งสะพานลอยซ่งึ เป็นโครงสรา้ งคอนกรตี อดั แรงทม่ี คี วามยาวมากเป็น โครงสรา้ งพเิ ศษ ทต่ี อ้ งใชพ้ น้ื ทแ่ี ละเครอ่ื งจกั รพเิ ศษ หรอื แอสฟลั ท์ ซง่ึ เป็นวสั ดพุ เิ ศษทเ่ี ป็นผลผลติ จากการกลนั่ น้ามนั ซง่ึ ในประเทศไทยจะมบี รษิ ทั ทจ่ี าหน่ายอยนู่ ้อยมาก ตอ้ งมกี ารจองล่วงหน้า ใน กรณที ใ่ี ชง้ านมาก ๆ เชน่ งานถนน เป็นตน้ 1.2.4 ตรวจสอบความจาเป็นในการใช้ลกั ษณะพิเศษของบุคลากร งานก่อสรา้ งขนาด ใหญ่ หรอื งานบางอยา่ ง อาจจะตอ้ งใชผ้ เู้ ชย่ี วชาญพเิ ศษ ในการควบคุมงานหรอื บรหิ ารงาน เชน่ การ

ความร้ทู วั่ ไปเก่ียวกบั งานกอ่ สรา้ ง 4 เชอ่ื มอาคารโครงสรา้ งเหลก็ หรอื การปฏบิ ตั งิ านอาคารในทะเล ตดิ ตงั้ เครอ่ื งจกั รในโรงงานขนาดใหญ่ ทจ่ี ะตอ้ งจดั ทาโครงสรา้ งพเิ ศษเพ่อื รองรบั งานทางหลวงพเิ ศษ ซง่ึ อาจมกี ารระบใุ นสญั ญาวา่ จะตอ้ งใช้ บคุ ลากรหรอื วศิ วกรแบบใด เชน่ ตอ้ งมวี ฒุ วิ ศิ วกรโยธา 1 คน และ ภาคหี รอื สามญั วศิ วกรโยธา 2คน 1.2.5 วางแผนการทางานล่วงหน้า เพอ่ื เตรยี มการควบคมุ ระบบการทางาน ควบคมุ การ บรหิ ารงานในเรอ่ื ง การใชว้ สั ดุ แรงงาน กาหนดระยะเวลาในการทางาน และกาหนดระยะเวลาในการ จา่ ยเงนิ 1.2.6 การวางผงั บริเวณให้เหมาะสม การจดั ผงั บรเิ วณการทางาน แบ่งเขตทพ่ี กั อาศยั ของคนงาน และเขตกอ่ สรา้ ง จะทาใหส้ ถานทก่ี อ่ สรา้ งมคี วามเป็นระเบยี บเรยี บรอ้ ย และมคี วาม ปลอดภยั ทงั้ ชวี ติ และทรพั ยส์ นิ ของเจา้ ของอาคาร ผรู้ บั เหมา และผทู้ อ่ี าศยั อย่ใู กลเ้ คยี ง ซง่ึ ทพ่ี กั อาศยั ของคนงานและสถานทก่ี ่อสรา้ งนนั้ ควรทารวั้ แยกเขตจากกนั โดยเดด็ ขาดเพ่อื ความเป็นระเบยี บของ สถานทท่ี างาน 1.3 ขนั้ ตอนสาคญั ในการก่อสรา้ ง งานกอ่ สรา้ งเป็นงานทม่ี ขี นั้ ตอนการทางานทซ่ี บั ซอ้ น และทกุ ขนั้ ตอนลว้ นมคี วามสาคญั ทงั้ สน้ิ เพราะอาจเกดิ อนั ตรายทาใหส้ ญู เสยี ชวี ติ และทรพั ยส์ นิ ไดต้ ลอด ฉะนนั้ ผคู้ มุ งานตอ้ งควบคมุ ดูแล อยา่ งใกลช้ ดิ สาหรบั ขนั้ ตอนสาคญั ในการกอ่ สรา้ งสามารถจะแบง่ ตามขนั้ ตอนการทางานไดด้ งั น้ี 1) การปรบั เตรยี มพน้ื ท่ี 2) การวางผงั และเตรยี มงาน 3) งานเสาเขม็ 4) การทาฐานราก 5) การทางานโครงสรา้ ง  งานเสา  คาน  งานพน้ื  งานบนั ได 6) งานโครงหลงั คา 7) ก่ออฐิ -ฉาบปนู 8) งานระบบประปาสุขาภบิ าล 9) การตดิ ตงั้ วงกบ ประตู หน้าตา่ ง 10) งานตกแต่งผวิ พน้ื และผนงั 11) งานระบบไฟฟ้า และสง่ิ อานวยความ สะดวกต่าง ๆ 12) การตกแต่งเกบ็ รายละเอยี ด งานสี และเกบ็ งาน 13) งานเกบ็ ทาความสะอาดพน้ื ทก่ี อ่ สรา้ ง

ความร้ทู วั่ ไปเก่ียวกบั งานกอ่ สร้าง 5 1.4 ลกั ษณะเฉพาะของงานก่อสรา้ ง 1) เป็นงานทท่ี าในพน้ื ทโ่ี ลง่ แจง้ แต่ละงานมสี ภาพพน้ื ทท่ี แ่ี ตกต่างกนั ในแต่ละพน้ื ท่ี รปู ที่ 3 ลกั ษณะพืน้ ท่ีก่อสรา้ ง 2) ในงานขนาดใหญ่จะใชบ้ ุคลากรรว่ มงานเป็นจานวนมาก หลายระดบั หลากหลายสาขา งาน และหลายระดบั ความรคู้ วามสามารถ ซง่ึ จะตอ้ งมกี ารประสานงานและการปรบั ตวั เข้าหากนั 3) มขี อ้ จากดั และมตี วั แปรมากมายทาใหเ้ ปลย่ี นแปลงไดต้ ลอดเวลา 4) เมอ่ื เกดิ ความผดิ พลาดของตวั งาน การแกไ้ ขจะยงุ่ ยากมาก ตอ้ งเสยี เวลาและคา่ ใชจ้ า่ ย คอ่ นขา้ งสูง และผลงานทแ่ี กไ้ ขจะไมค่ ่อยสมบรู ณเ์ รยี บรอ้ ย 5) เป็นงานทม่ี อี นั ตรายเกดิ ขน้ึ ไดต้ ลอดเวลา ทงั้ ผู้ทป่ี ฏบิ ตั งิ านและผอู้ าศยั อยบู่ รเิ วณใกล้ สถานทก่ี อ่ สรา้ ง 1.5 ข้อจากดั ของงานก่อสร้าง 1.5.1 ข้อจากดั เก่ยี วกบั สภาพภมู ิประเทศ งานก่อสรา้ งแตล่ ะงานจะมคี วามแตกตา่ งในเรอ่ื ง ของพน้ื ท่ี ซง่ึ แต่ละพน้ื ท่ี จะมสี ภาพแวดลอ้ มทแ่ี ตกตา่ งกนั ไป ตามลกั ษณะของภูมปิ ระเทศ งาน กอ่ สรา้ งมที งั้ งานในพน้ื ทส่ี งู ในพน้ื ทล่ี มุ่ หรอื ในน้า ทุกพน้ื ทม่ี งี านก่อสรา้ งเกอื บทงั้ หมด สง่ิ เหลา่ น้ถี อื วา่ เป็นขอ้ จากดั ของงานก่อสรา้ งและเป็นอปุ สรรคในการทางาน รปู ท่ี 4 ขอ้ จากดั ด้านพนื้ ที่กอ่ สรา้ ง ท่ีที่มีน้าท่วมขงั เนื่องจาก เป็ นท่ีราบล่มุ

ความร้ทู วั่ ไปเก่ยี วกบั งานก่อสร้าง 6 1.5.2 ข้อจากดั ด้านค่าจา้ งและแรงงาน งานก่อสรา้ งในแต่ละโครงการจะแตกตา่ งพน้ื ทก่ี นั ไป บางพน้ื ทม่ี แี รงงานมากสามารถจดั หาไดง้ ่าย แต่บางพน้ื ทแ่ี รงงานขาดแคลน ฝีมอื และค่าจา้ งก็ แตกต่างกนั ไมส่ ามารถกาหนดตายตวั ไดแ้ น่นอน บางครงั้ มกี ารใชแ้ รงงานตา่ งดา้ วซง่ึ มคี า่ แรงถูกทา ใหเ้ กดิ ปญั หาต่าง ๆ มากมาย จงึ ถอื เป็นขอ้ จากดั ทส่ี าคญั อกี หวั ขอ้ หน่ึง 1.5.3 ขอ้ จากดั ด้านเวลาในการทางาน งานกอ่ สรา้ งเป็นงานทม่ี กี ารทาสญั ญาระบุ ระยะเวลาในการทางานเป็นจานวนวนั ไวอ้ ยา่ งชดั เจนเน่อื งจากเจา้ ของตอ้ งการใชป้ ระโยชน์จากอาคาร ทก่ี อ่ สรา้ ง ซ่งึ ถา้ หากลา่ ชา้ กจ็ ะมกี ารเสยี คา่ ปรบั เป็นรายวนั จงึ ตอ้ งมกี ารจดั ระบบการทางานใหร้ ดั กมุ 1.5.4 ข้อจากดั เกีย่ วกบั พนื้ ท่ีในการทางาน งานกอ่ สรา้ งมที งั้ ประเภทงานทท่ี าในทโ่ี ล่ง หรอื ทแ่ี คบ มที างเขา้ ออกลาบาก ในพน้ื ทแ่ี คบการทางานจะตอ้ งมกี ารป้องกนั ระบบการทางานไม่ให้ รบกวนบุคคลทอ่ี าศยั อยใู่ กลเ้ คยี ง มกี ารกองเกบ็ วสั ดใุ หเ้ รยี บรอ้ ย มผี า้ ใบกนั้ เพ่อื ป้องกนั เศษวสั ดตุ ก หลน่ พน้ื ทเ่ี กบ็ วสั ดอุ าจมจี ากดั สงั่ วสั ดคุ รงั้ ละมาก ๆ ไมไ่ ด้ ทาใหม้ รี าคาสงู กวา่ ปกติ เน่อื งจากค่า ขนส่งเพมิ่ ขน้ึ สงิ่ ตา่ ง ๆเหลา่ น้ถี อื เป็นอปุ สรรคของงานก่อสรา้ งทงั้ สน้ิ รปู ที่ 5 ข้อจากดั เกี่ยวกบั พนื้ ท่ีในการทางาน 1.5.5 ข้อจากดั ด้านปริมาณคนงาน งานก่อสรา้ งขนาดใหญจ่ ะมกี ลุ่มบุคคลหลายกลมุ่ ท่ี ตอ้ งทางานรว่ มกนั และประสานงานกนั หากการประสานงานไม่ดอี าจจะทาใหง้ านไมร่ าบรน่ื

ความร้ทู วั่ ไปเกยี่ วกบั งานก่อสร้าง 7 1.6 กล่มุ บคุ คลท่ีเก่ียวข้องกบั งานก่อสรา้ ง งานกอ่ สรา้ ง โดยทวั่ ไปจะประกอบดว้ ยกลมุ่ บุคคล 5 กลุ่มใหญ่ๆดงั น้ี 1.6.1 เจ้าของงาน คอื ผทู้ ต่ี อ้ งการใชป้ ระโยชน์จากสงิ่ ก่อสรา้ งนนั้ เชน่ การสรา้ งอาคารทพ่ี กั อาศยั เจา้ ของงานกม็ คี วามตอ้ งการทจ่ี ะอยอู่ าศยั หรอื ลงทนุ จดั สรรทด่ี นิ เพอ่ื ก่อสรา้ งเพอ่ื ขาย และใช้ ประโยชน์จากอาคารทจ่ี ดั สรา้ งขน้ึ มาอย่างคมุ้ คา่ การลงทนุ 1.6.2 ผอู้ อกแบบ เป็นบคุ คลทเ่ี ขยี นความตอ้ งการ ความคดิ หรอื จนิ ตนาการของเจา้ ของ งานลงบนกระดาษ ใหเ้ ป็นรูปเป็นร่างขน้ึ ตามความพอใจของเจา้ ของงาน 1.6.3 ผตู้ รวจควบคมุ งาน เป็นบุคคลทด่ี ูแลผลงานใหก้ บั เจา้ ของงาน ในกรณอี าคารพกั อาศยั ขนาดเลก็ บางครงั้ เจา้ ของงานอาจจะเป็นผคู้ วบคมุ เองกไ็ ด้ 1.6.4 กลุ่มผกู้ ่อสร้าง หรอื กล่มุ ผรู้ บั เหมา ซง่ึ ในงานก่อสรา้ ง หน่งึ โครงการอาจจะมกี ลุ่ม ผทู้ าการกอ่ สรา้ งอย่หู ลายกลมุ่ แลว้ แต่ลกั ษณะงาน เชน่ ผรู้ บั เหมางานทางดา้ นโครงสรา้ ง เป็น ผรู้ บั เหมาหลกั ไดห้ าผรู้ บั เหมายอ่ ย มาเหมางานค่าแรงตอ่ จากตน หรอื แบง่ งานเฉพาะบางอยา่ งเชน่ งานไฟฟ้า งานโครงสรา้ งเหลก็ รปู พรรณ งานระบบปรบั อากาศ เป็นตน้ 1.6.5 สถาบนั การเงิน ในปนั จุบนั ส่วนใหญ่แลว้ การก่อสรา้ งอาคารจะใชว้ ธิ กี ารกเู้ งนิ จาก สถาบนั การเงนิ หรอื ธนาคาร เม่อื สรา้ งเสรจ็ กผ็ อ่ นชาระกบั กบั ธนาคาร ซง่ึ มจี านวนมากกวา่ 50 เปอรเ์ ซน็ ต์ ดงั นนั้ สถาบนั การเงนิ จงึ ถอื เป็นบคุ คลกลมุ่ หน่งึ ในงานกอ่ สรา้ ง ทจ่ี ะตอ้ งมกี ารตดิ ตอ่ ประสานงานกนั 1.7 ค่าใช้จ่ายในการก่อสรา้ ง ค่าใชจ้ ่ายในแต่ละสถานประกอบกจิ การกอ่ สรา้ ง จาแนกได้ 2 ประเภท คอื 1.7.1 ค่าใช้จ่ายตรง เป็นค่าใชจ้ า่ ยทใ่ี ชใ้ นงานก่อสรา้ ง เชน่ คา่ แรงในการกอ่ สรา้ ง คา่ วสั ดุ กอ่ สรา้ ง เป็นค่าใชจ้ ่ายทค่ี าดการณ์ไวล้ ว่ งหน้า ซ่งึ มคี วามผดิ พลาดน้อยแตก่ อ็ าจเกดิ ขน้ึ ได้ เชน่ 1) ความผดิ พลาดในการคานวณ ปรมิ าณงาน หรอื แยกรายการวสั ดผุ ดิ พลาด 2) เกดิ ความผกผนั ทางดา้ นการเศรษฐกจิ ทาใหร้ าคาวสั ดแุ ละคา่ แรงสูงขน้ึ 1.7.2 ค่าใช้จ่ายทางอ้อม ไดแ้ กค่ า่ ใชจ้ ่ายทน่ี อกเหนอื จาก ค่าวสั ดแุ ละค่าแรงในการก่อสรา้ ง อาจจะเรยี กวา่ คา่ ดาเนินการกไ็ ด้ คา่ ตดิ ตงั้ ระบบสาธารณูปโภค ซง่ึ ในส่วนของคา่ ดาเนินการไดม้ กี าร เผอ่ื ไวแ้ ลว้ ในขนั้ ตอนการประมาณราคา โดยเพอ่ื เป็นเปอรเ์ ซน็ ต์ จากราคาค่าวสั ดุและค่าแรง ในจดุ น้ี จะคาดการณ์ไดย้ ากตอ้ งใชค้ วามละเอยี ดในการในการแยกแยะคา่ ใชจ้ า่ ยทงั้ หมด และในการทางาน ผรู้ บั เหมาจะตอ้ งควบคมุ คา่ ดาเนนิ การใหร้ ดั กมุ เพราะการจะใชใ้ หเ้ ป็นไปตามทป่ี ระมาณการไวซ้ ่งึ เป็น เรอ่ื งค่อนขา้ งยาก เพราะค่าดาเนนิ การเป็นค่าใชจ้ ่ายทม่ี คี วามปรวนแปรคอ่ นขา้ งสงู และอาจจะตอ้ ง จ่ายบอ่ ยครงั้ โดยเรม่ิ ตงั้ แต่มคี วามคดิ ทจ่ี ะสรา้ ง เชน่ ค่าออกแบบ คา่ ย่นื แบบ คา่ รถค่าน้ามนั ในการ เดนิ ทาง คา่ ดอกเบย้ี คา่ รงั วดั ทด่ี นิ คา่ รบั รอง ค่าสาธารณูปโภค เป็นตน้

หน้าท่ีและคณุ สมบตั ิของผตู้ รวจควบคมุ งานกอ่ สรา้ ง 8 หน่วยท่ี บทบาทและคณุ สมบตั ิ ของผตู้ รวจและผู้ 2 ควบคมุ งานก่อสรา้ ง สาระการเรียนรู้ 1. คุณสมบตั ิของผูต้ รวจและผูค้ วบคุมงานกอ่ สรา้ ง 2. บทบาทและหนา้ ท่ขี องผูค้ วบคุมงาน 3. บทบาทและหนา้ ท่ขี องผูต้ รวจงาน 4. บทบาทในการประสานงาน ผลการเรียนรทู้ ี่คาดหวงั หลงั จากศึกษาหน่วยน้ีแลว้ ผูเ้ รียนสามารถ 1. แนะนาจุดมุง่ หมายของการตรวจควบคุมงานกอ่ สรา้ งได้ 2. อธิบายคุณสมบตั ขิ องผูต้ รวจและผูค้ วบคุมงานกอ่ สรา้ งไดท้ ง้ั หมด 4 ขอ้ 3. อธิบายถึงบทบาทและหนา้ ท่ขี องผูต้ รวจและผูค้ วบคุมงานกอ่ สรา้ งได้ 4. อธิบายขอ้ แตกตา่ งในหนา้ ท่ขี องผูต้ รวจงานและผูค้ วบคุมงานได้ 5. อธิบายถึงความสาคญั ของการประสานงานกอ่ สรา้ งได้

หน้าท่ีและคณุ สมบตั ิของผตู้ รวจควบคมุ งานกอ่ สรา้ ง 9 บทบาทและคณุ สมบตั ิ ของผูต้ รวจและควบคมุ งานก่อสรา้ ง สาระสาคญั การตรวจงานและการควบคมุ งานก่อสรา้ ง มคี วามมงุ่ หมายและขนั้ ตอนทค่ี ลา้ ยคลงึ กนั ผตู้ รวจงานและผคู้ วบคุมงานจะมบี ทบาทและคณุ สมบตั ทิ ่คี ลา้ ยกนั จะแตกตา่ งกนั ตรงหน้าทบ่ี างส่วน แตจ่ ะตอ้ งทางานประสานกนั อยูต่ ลอด เพอ่ื ใหง้ านกอ่ สรา้ งแลว้ เสรจ็ สมบูรณ์ ตามแบบรายการ ประกอบแบบ และขอ้ กาหนดตา่ ง ๆ ทร่ี ะบไุ วใ้ นสญั ญา จดุ มงุ่ หมายของการกอ่ สรา้ ง คอื การกอ่ สรา้ งงานใหเ้ ป็นไปตามรปู แบบ รายการประกอบ แบบ ตามบทกาหนด และเงอ่ื นไขหลกั วชิ าการทด่ี ี ซ่งึ ในงานกอ่ สรา้ งจะมบี คุ คลและหน่วยงานทม่ี ี หน้าทเ่ี กย่ี วขอ้ งกนั มากมายหลายฝา่ ย ซง่ึ ในทน่ี ้ีจะแยกลกั ษณะตามหน้าทก่ี ารตรวจควบคมุ งาน ออกเป็น 2 ฝา่ ย คอื ฝา่ ยเจา้ ของงาน และฝา่ ยผรู้ บั จา้ ง ผตู้ รวจงาน ถอื เป็นบุคคลสาคญั ของผรู้ บั จา้ งทม่ี อบหมายใหเ้ ป็นตวั แทนหรอื ทาการแทน หรอื ถา้ เป็นงานอาคารขนาดเลก็ ไมใ่ ชเ้ ทคนิคกอ่ สรา้ งมาก เจา้ ของงานอาจจะทาการตรวจสอบเองก็ ได้ โดยจะทาหนา้ ทใ่ี นการตรวจสอบการทางาน ตรวจสอบผลงานทงั้ ทางคุณภาพและปรมิ าณ ตาม จงั หวะหรอื ขนั้ ตอนทส่ี าคญั หรอื ตรวจเพ่อื รบั งวดงาน ตรวจบนั ทกึ และการรายงานผลงานเกย่ี วกบั งานกอ่ สรา้ ง ผคู้ วบคมุ งาน เป็นบุคลากรของผรู้ บั เหมาหรอื อาจจะเป็นผรู้ บั เหมาเอง จะทาหน้าท่ี การ เฝ้าดกู ารทางานใหเ้ ป็นไปตามรายการประกอบแบบ ตามบทกาหนดและตามหลกั วชิ าชา่ งทด่ี ี ตงั้ แต่ เรม่ิ งานจนกระทงั่ แลว้ เสรจ็ การตรวจควบคมุ งานกอ่ สรา้ ง เป็นเฝ้าตดิ ตามดแู ล ใหง้ านกอ่ สรา้ งดาเนนิ ไปตาม แผนงานและบรรลวุ ตั ถปุ ระสงคท์ ว่ี างไว้ โดยถกู ตอ้ งตามสญั ญา เง่อื นไขและถกู ตอ้ งตามหลกั วชิ าการ ทถ่ี กู ตอ้ ง สาหรบั การควบคมุ งานกอ่ สรา้ งทจ่ี ะกลา่ วตอ่ ไปน้คี อื การควบคมุ งานก่อสรา้ งซง่ึ ฝา่ ย เจา้ ของงานเป็นผจู้ ดั ขน้ึ เพอ่ื ดแู ลใหผ้ ูร้ บั เหมาดาเนนิ งานโดยถกู ตอ้ งตามขอ้ ตกลงทไ่ี ดจ้ ดั ทาขน้ึ ใน สญั ญาและเง่อื นไขตา่ ง ๆ ซ่งึ เป็นการดแู ลรกั ษาผลประโยชน์ ของเจา้ ของงาน เชน่  ตรวจควบคมุ วธิ ที างานหรอื ขนั้ ตอนใหถ้ กู ตอ้ ง  ตรวจควบคมุ ใชว้ สั ดุ อปุ กรณ์ และเคร่อื งมอื อยา่ งถกู ตอ้ งเหมาะสม  ตรวจควบคมุ การใชแ้ รงงานทเ่ี หมาะสมกบั ลกั ษณะและคณุ ภาพของงาน  ตรวจควบคุมความปลอดภยั ในการทางาน  ตรวจควบคมุ การทางานโดยยดึ ถอื สญั ญา เง่อื นไขและรายการประกอบแบบ เป็นหลกั

หน้าท่ีและคณุ สมบตั ิของผตู้ รวจควบคมุ งานกอ่ สร้าง 10 ถา้ จะกล่าวใหถ้ กู ตอ้ ง การควบคมุ การกอ่ สรา้ ง กค็ อื กระบวนการซง่ึ เจา้ ของโครงการจดั ระบบ ขน้ึ เพอ่ื ดแู ลผลประโยชน์ของตน ซ่งึ อาจแยกความสามารถของผคู้ วบคุมงานไดห้ ลายระดบั ขน้ึ อยูก่ บั ระดบั ของงาน ดงั้ นนั้ 1. งานขนาดเลก็ เชน่ บา้ นพกั อาศยั ไมเ่ กนิ 2 ชนั้ เจา้ ของบา้ นอาจควบคมุ เอง หรอื จดั หาชา่ งเทคนคิ หรอื ชา่ งชานาญงานมาชว่ ยควบคมุ แทนหรอื ไมใ่ ชก้ ไ็ ดถ้ า้ เป็นผรู้ บั เหมาทไ่ี วใ้ จได้ 2. งานขนาดกลาง เชน่ อาคารพาณชิ ย์ ตกึ แถว หรอื อาคารไม่เกนิ 4 ชนั้ ในปจั จบุ นั จะตอ้ งมวี ศิ วกรหรอื ชา่ งควบคมุ ทม่ี ใี บอนุญาตปิ ระกอบวชิ าชพี กอ่ สรา้ ง ตามกฎหมาย 3. งานขนาดใหญ่ เชน่ งานอาคารสงู เกนิ 4 ชนั้ ขน้ึ ไปหรอื งานโครงสรา้ งพเิ ศษ ถอื เป็น งานกอ่ สรา้ งทข่ี นาดใหญ่ ทม่ี หี น่วยงานยอ่ ยสลบั ซบั ซอ้ นมากมาย ทท่ี างานรว่ มกนั เจา้ ของงาน อาจจะตอ้ งจดั จา้ งหรอื มอบหมายใหบ้ รษิ ทั ทป่ี รกึ ษา เขา้ มาทาหน้าทค่ี วบคมุ ดูแลงานงานก่อสรา้ ง แทน รปู ที่ 6 การก่อสรา้ งอาคารขนาดใหญ่ สาหรบั งานกอ่ สรา้ งของทางราชการ ซ่งึ มรี าชการเป็นเจา้ ของโครงการ กต็ อ้ งมกี ารควบคุม เชน่ เดยี วกนั หน่วยราชการทเ่ี ป็นเจา้ ของโครงการจะจดั หา ชา่ งเทคนคิ หรอื วศิ วกรหรอื บางครงั้ เป็น โครงการขนาดใหญ่ ซง่ึ เป็นงานพเิ ศษ เชน่ การกอ่ สรา้ งสะพานขงึ (Cable Stay Bridge) จาเป็นตอ้ ง จา้ งบรษิ ทั ภาคเอกชนมาชว่ ยควบคมุ งานเป็นตน้ และจะตอ้ งมคี ณะกรรมการตรวจการจา้ งทาหน้าท่ี ตดั สนิ ปญั หาอปุ สรรคทเ่ี กดิ ขน้ึ ระหวา่ งการทางานและตรวจสอบรบั เงนิ เป็นงวดๆเพอ่ื อนุมตั จิ ่ายเงนิ ค่าจา้ งประจางานตามสญั ญา 2.1 คณุ สมบตั ิของผตู้ รวจและผ้คู วบคมุ งานก่อสรา้ ง คุณสมบตั ขิ องผตู้ รวจและผคู้ วบคมุ งานกอ่ สรา้ งจะมลี กั ษณะเหมอื นกนั ซง่ึ จะประกอบดว้ ย คุณสมบตั ดิ งั น้ี

หน้าที่และคณุ สมบตั ิของผตู้ รวจควบคมุ งานก่อสรา้ ง 11 2.1.1 มีคณุ วฒุ ิหรือพนื้ ฐานทางการศึกษา ทเ่ี หมาะสมกบั งาน เชน่ ชา่ งกอ่ สรา้ ง ชา่ ง โยธา สถาปตั ยกรรม วศิ วกรรม ซง่ึ ในงานขนาดใหญ่อาจจะตอ้ งใชว้ ศิ กรควบคมุ งานทใ่ี บอนุญาต ประกอบวชิ าชพี ส่วนงานขนาดเลก็ อาจจะใชผ้ ตู้ รวจควบคมุ งานทม่ี คี วามรใู้ นระดบั ตน้ ๆ เชน่ ระดบั ปวช., ปวส. หรอื ปรญิ ญาตรใี นสาขาอ่นื ๆทเ่ี กย่ี วกบั งานก่อสรา้ ง 2.1.2 ต้องเป็นผมู้ ปี ระสบการณ์ ผทู้ ท่ี างานจนชานาญงานอาจเล่อื นตาแหน่งขน้ึ มาเป็นผู้ ควบคมุ งานได้ อาจเป็นหวั หน้างานทท่ี างานมานาน โดยจะตอ้ งสามารถอา่ นแบบได้ และเขา้ ใจ ขนั้ ตอนการทางาน มกี ารตดั สนิ ใจทด่ี แี ละหมนั่ หาความรเู้ พม่ิ เตมิ อยู่เสมอ 2.1.3 มคี วามประพฤติท่ีดีและปฏิบตั ิตามจรรยาบรรณวิชาชีพ หมายถงึ จะตอ้ งเป็นผู้ ทม่ี คี วามประพฤตดิ ี มมี นุษยส์ มั พนั ธด์ ี ความซ่อื สตั ยใ์ นหนา้ ท่ี ไม่ใชค้ วามรคู้ วามสามารถในทางท่ี ผดิ หรอื ใชอ้ านาจหน้าทใ่ี นการหาผลประโยชน์ ในการทางานจะตอ้ งใหค้ วามเป็นธรรมกบั ทกุ ฝา่ ย เป็นตน้ 2.1.4 มคี วามสมบูรณ์ทงั้ ทางร่างกายและจิตใจ หมายถงึ จะตอ้ งมรี า่ งกายท่ี สมบรู ณ์ แขง็ แรงสามารถปีนปา่ ยขน้ึ ทส่ี งู ได้ และจะตอ้ งมสี ุขภาพดไี มม่ โี รคประจาตวั ทเ่ี ป็นอนั ตรายต่อการ ทางาน เชน่ โรคหวั ใจ โรคความดนั โลหติ โรคลมบา้ หมู โรคกลวั ความสงู เป็นตน้ 2.2 บทบาทและหน้าท่ีของผคู้ วบคมุ งาน 2.2.1 ศกึ ษารูปแบบและรายการประกอบแบบ เพอ่ื เตรยี มพรอ้ มในการปฏบิ ตั งิ าน 2.2.2 ศกึ ษาบทกาหนดตา่ งๆ ทเ่ี กย่ี วขอ้ งกบั งาน หรอื คา่ ความคลาดเคล่อื นทย่ี อมใหต้ ามลกั ษณะของงาน 2.2.3 ตรวจสอบความถกู ตอ้ งของแบบและหากมขี อ้ ผดิ พลาดหรอื ขอ้ ขดั แยง้ ของแบบ ควร ทาบนั ทกึ แจง้ ใหเ้ จา้ ของงานรบั ทราบเพอ่ื ทาการแกไ้ ขหรอื ใหย้ นื ยนั ตามแบบ 2.2.3 จดบนั ทกึ ในสว่ นทส่ี าคญั เพอ่ื นาตดิ ตวั ไวเ้ ป็นบญั ชกี นั ลมื เพอ่ื ความรวดเรว็ ในการ ทางาน โดยเฉพาะในสว่ นทเ่ี กย่ี วขอ้ งกบั งานระบบอ่นื ๆ เชน่ งานเดนิ ทอ่ ประปา สขุ ภณั ฑ์ หรือ ระบบปรบั อากาศ ระบบไฟฟ้า เป็นตน้ 2.2.4 ตรวจคณุ ภาพและการจดั เกบ็ วสั ดกุ อ่ สรา้ งอยเู่ สมอ ใหม้ กี ารจดั เกบ็ ทเ่ี หมาะสมเพ่อื รกั ษาคณุ ภาพและ คณุ สมบตั ใิ หถ้ กู ตอ้ งตามทก่ี าหนด 2.2.5 เฝ้าดกู ารทางานอยตู่ ลอดเวลา เพอ่ื ใหง้ านดาเนนิ ไปตามรูปแบบและระยะเวลาท่ี กาหนด 2.2.6 วางแผนการทางาน บนั ทกึ ผลงานและรายงานความกา้ วหน้าของงานแก่ผทู้ เ่ี กย่ี วขอ้ ง

หน้าท่ีและคณุ สมบตั ิของผตู้ รวจควบคมุ งานกอ่ สร้าง 12 จากแนวทางดงั กลา่ ว อาจจะมหี น้าทอ่ี ยา่ งอน่ื ทเ่ี กย่ี วขอ้ งอกี ขน้ึ อยกู่ บั ขนาดของงานลกั ษณะ งาน จานวนบคุ ลากรและหน่วยงานทเ่ี กย่ี วขอ้ ง 2.3 บทบาทและหน้าที่ของผตู้ รวจงาน หน้าทพ่ี น้ื ฐานของผตู้ รวจงานคอื การดูผลงานของผรู้ บั เหมาวา่ ถกู ตอ้ งตามแบบ และ รายการประ กอบแบบหรอื ไม่ เพอ่ื ตรวจรบั งาน และรายงานไปยงั เจา้ ของงานเพอ่ื อนุมตั ิ จา่ ยเงนิ ซ่งึ จะมหี น้าทย่ี อ่ ยๆดงั น้ี 2.3.1 ศกึ ษาแบบ สญั ญา และบทกาหนดตา่ งๆ โดยบนั ทกึ ในสว่ นสาคญั และขอ้ ควรระวงั เป็นพเิ ศษ เพอ่ื กนั ลมื 2.3.2 อา่ นรายงานของผคู้ วบคมุ งานเพ่อื ตรวจสอบความกา้ วหน้าและปญั หาอปุ สรรคในการ ทางาน ในแตล่ ะวนั เพอ่ื หาวธิ ปี ้องกนั หรอื แกไ้ ข 2.3.3 ตรวจงานอยา่ งไมเ่ ป็นทางการหรอื สงั เกตการทางานโดยทวั่ ไป เพอ่ื ชว่ ยดแู ล จุดบกพรอ่ ง หรอื ส่วนทข่ี ดั แยง้ ซง่ึ จะตอ้ งทาการแกไ้ ขเพ่อื ความรวดเรว็ และไดผ้ ลงานทม่ี คี ุณภาพ 2.3.4 จดั ประชมุ เพอ่ื แกไ้ ขขอ้ ขดั แยง้ หรอื รายงานผลงาน แกเ่ จา้ ของงานตรวจงานอย่าง เป็นทางการ เพอ่ื รบั งานในแต่ละงวด หรอื ตามจงั หวะ ความสาคญั ของงาน 2.3.5 ทาหน้าทป่ี ระสานงานกบั ผทู้ เ่ี กย่ี วขอ้ ง เชน่ ผตู้ รวจงาน สถาปนกิ หรอื เจ้าของงาน ให้ รบั ทราบผลการทางานในขนั้ ตอนต่าง ๆ 2.3.6 พจิ ารณาตอ่ อายุสญั ญาก่อสรา้ ง ซง่ึ ในงานกอ่ สรา้ งจะมปี ญั หาและอปุ สรรคมากมายท่ี ทาใหง้ านลา่ ชา้ ซง่ึ ในสว่ นน้ผี รู้ บั เหมา จะเขยี นอยู่ในรายงานผลงานประจาวนั โดยผตู้ รวจงานจะตอ้ ง นาเอาขอ้ มูลเหล่าน้มี าพจิ ารณา จะเหน็ ไดว้ า่ ผตู้ รวจและผคู้ วบคุมงานและผคู้ วบคมุ งานจะมลี กั ษณะการทางานทค่ี ลา้ ยกนั และมจี ุดประสงคเ์ หมอื นกนั คอื ใหผ้ ลงานทอ่ี อกมามคี ณุ ภาพและสามารถใชง้ านไดต้ ามวตั ถุประสงค์ ทต่ี งั้ ไว้ ฉะนนั้ ในสว่ นน้จี ะตอ้ งมกี ารประสานงานกนั อยู่ตลอดเวลา 2.4 บทบาทในการประสานงาน ในการกอ่ สรา้ งแตล่ ะแหง่ จะมบี คุ คลหลายฝา่ ย ทป่ี ฏบิ ตั งิ านรว่ มกนั แต่ละบคุ คลจะมหี น้าทท่ี ่ี แตกต่างกนั ไป แตใ่ นส่วนของการควบคมุ งานซง่ึ เป็นผทู้ อ่ี ยปู่ ระจาในสถานทก่ี อ่ สรา้ ง จะเป็นผทู้ ม่ี ี โอกาสพบปะบุคคลเกอื บทกุ ฝา่ ย จงึ เป็นบุคคลทเ่ี หมาะสมทจ่ี ะทาหน้าทเ่ี ป็น “ ผปู้ ระสานงาน “ การทจ่ี ะใหง้ านกอ่ สรา้ งประสบความสาเรจ็ ลุล่วงไปดว้ ยดี มกั จะขน้ึ อยู่กบั ความสามารถใน การประสานงาน ซง่ึ จะตอ้ งทาอยตู่ ลอดเวลา วธิ กี ารประสานงานทไ่ี ดผ้ ลและประสบความสาเรจ็ กค็ อื การประสานงานโดยวธิ จี ดั ประชมุ การประชมุ เป็นการกระจายขอ้ มูลไดอ้ ยา่ งรวดเรว็ และไดผ้ ลตามท่ี ตอ้ งการ

หน้าท่ีและคณุ สมบตั ิของผตู้ รวจควบคมุ งานกอ่ สรา้ ง 13 2.4.1 ลกั ษณะของการประชมุ 1) การประชมุ สนาม หรอื ประชมุ ประจาสปั ดาหเ์ พอ่ื รายงานผลงาน 2) การประชมุ โครงการ หรอื ประชมุ ประจาเดอื น เพ่อื สรุปความกา้ วหน้าของงาน 3) การประชมุ เพอ่ื การเขา้ ใจร่วมกนั หรอื เพ่อื ตดั สนิ ใจ 4) การประชมุ เพอ่ื รว่ มกนั คดิ คน้ 5) การประชมุ พจิ ารณา คดั เลอื กวสั ดุ พจิ ารณาตอ่ สญั ญา รายงานผลงานประจาเดือน - ปรมิ าณงานทท่ี าได้ - ปญั หาและอุปสรรค แตใ่ นบางครงั้ การประชมุ กม็ ไิ ดช้ ว่ ยใหก้ ารประสานงานดขี น้ึ กม็ ี เชน่ จดั ประชมุ บ่อยครงั้ เกนิ ไป นานเกนิ ไป การเตรยี มขอ้ มลู ไมพ่ รอ้ ม บุคลากรไมพ่ รอ้ ม ซง่ึ สงิ่ ตา่ งๆเหลา่ น้ี ผปู้ ระสานงาน จะตอ้ งเตรยี มการประสานงานใหพ้ รอ้ มรวมถงึ การดตู ามลกั ษณะความสาคญั และความเหมาะสมของ การประชมุ เพอ่ื ใหก้ ารประชมุ บรรลุวตั ถปุ ระสงคต์ ามทไ่ี ดค้ าดหมายไว้ 2.4.2 การเตรียมการประสานงาน ดงั ทไ่ี ดก้ ลา่ วไวแ้ ลว้ วา่ การประสานงานโดยวธิ กี ารจดั ประชมุ เป็นวธิ กี ารประสานงานทไ่ี ดผ้ ลดี ทส่ี ุดและไดผ้ ลมากทส่ี ุด เพราะเป็นการทผ่ี เู้ กย่ี วขอ้ งทุกฝา่ ยมาพรอ้ มเพรยี งกนั และสามารถหาขอ้ ยตุ ิ ในปญั หาต่าง ๆ หรอื แสดงความคดิ เหน็ เพ่อื หาขอ้ สรุปในแตล่ ะงานไดอ้ ย่างรวดเรว็ ปจั จยั ทส่ี าคญั ทส่ี ดุ กค็ อื การเตรยี มการจดั การประชมุ ซง่ึ จะตอ้ งมกี ารเตรยี มการดงั น้ี 2.4.2.1 จดั เตรยี มเอกสารที่เก่ียวกบั การประชมุ  หนงั สอื เชญิ ประชมุ ทร่ี ะบุรายละเอยี ด วนั เวลา สถานท่ี และหวั ขอ้ ใน การประชมุ  เอกสารประกอบการประชมุ จะตอ้ งจดั เตรยี มขอ้ มูลใหพ้ รอ้ ม

หน้าที่และคณุ สมบตั ิของผตู้ รวจควบคมุ งานก่อสร้าง 14 2.4.2.2 จดั เตรยี มการดาเนินงาน  ส่งเอกสารเชญิ ประชมุ พรอ้ มแจง้ หวั ขอ้ ในการประชมุ เพอ่ื ให้ทุกฝา่ ยจดั เตรยี มขอ้ มูลใหพ้ รอ้ ม  จดั เตรยี มสถานท่ี และ สว่ นของงานบรกิ าร  จดั เตรยี มส่อื ในการประชมุ เชน่ วดี ที ศั น์ ภาพถา่ ย เป็นตน้ 2.4.2.3 การประชมุ ดาเนินการจดั ประชมุ ตามวาระ ตามหวั ขอ้ ทก่ี าหนดกล่าว สรุป ตดั สนิ ชข้ี าดผลการประชมุ นดั ประชุมครงั้ ต่อไป และปิดประชมุ 2.4.2.4 หลงั ประชมุ นาเอามตทิ ป่ี ระชมุ เสนอผทู้ ไ่ี ดร้ บั มอบหมายใหป้ ฏบิ ตั ิ หรอื ผู้ ทต่ี อ้ งการจะทราบ ใหท้ นั ตามกาหนดและสง่ บนั ทกึ ผลการประชมุ ใหผ้ เู้ ขา้ รว่ มประชมุ และผทู้ ต่ี อ้ งการ ทราบขอ้ มูล

การตรวจควบคุมงานกอ่ สร้างทวั่ ไป 15 หน่วยที่ 3 ขนั้ ตอนการตรวจ ควบคมุ งาน ก่อสรา้ งทวั่ ไป สาระการเรียนรู้ 1. การตรวจกอ่ นการดาเนินการกอ่ สรา้ ง 2. การตรวจขณะทาการกอ่ สรา้ ง 3. การตรวจรบั งวดงาน 4. การตรวจรับงานงวดสุดทา้ ย 5. การตรวจตามระยะประกนั ผลงาน ผลการเรียนรทู้ ี่คาดหวงั หลงั จากศึกษาหน่วยน้ีแลว้ ผูเ้ รียนสามารถ 1. อธิบายถึงความสาคญั ของการแบง่ ขน้ั ตอนการตรวจงานกอ่ สรา้ งได้ 2. อธิบายขน้ั ตอนการตรวจกอ่ นการดาเนินการกอ่ สรา้ งได้ 3. อธิบายขน้ั ตอนการตรวจขณะทาการกอ่ สรา้ งได้ 4. อธิบายขน้ั ตอนการตรวจรับงวดงานได้ 5. อธิบายขน้ั ตอนการตรวจรบั งานงวดสุดทา้ ยได้ 6. อธิบายขน้ั ตอนการตรวจตามระยะประกนั ผลงานได้

การตรวจควบคมุ งานกอ่ สร้างทวั่ ไป 16 การตรวจงานก่อสรา้ งทวั่ ไป สาระสาคญั การตรวจงานเป็นวธิ กี ารทจ่ี ะทาใหง้ านดาเนินการไปดว้ ยความถูกตอ้ ง แต่อย่างไรกต็ าม ยงั มี ขอ้ ผดิ พลาดเกดิ ขน้ึ อย่เู สมอ เพ่อื ใหเ้ กดิ ความผดิ พลาดน้อยทส่ี ุด ควรมกี ารแบ่งขนั้ ตอนการตรวจงาน แยกรายละเอยี ดในการตรวจสอบแต่ละขนั้ ตอนตามลกั ษณะการทางาน เพ่อื ใหก้ ารตรวจควบคุมงาน เป็นไปอย่างถูกตอ้ งและละเอยี ดถถ่ี ว้ น การตรวจควบคมุ งาน เป็นวธิ กี ารทจ่ี ะชว่ ยใหง้ านกอ่ สรา้ งดาเนนิ ไปดว้ ยความถูกตอ้ ง แตใ่ น การทางานกย็ งั มขี อ้ ผดิ พลาดเกดิ ขน้ึ เพ่อื ใหเ้ กดิ ความผดิ พลาดน้อยทส่ี ดุ ควรมกี ารวางแผนการตรวจ งานออกเป็นขนั้ ตอนและแยกรายละเอยี ดในแต่ละขนั้ ตอน ตามรูปแบบและหลกั วชิ าช่างทด่ี ี เพ่อื ให้ ผลงานออกมามคี ุณภาพ ใชง้ านไดต้ ามวตั ถุประสงคต์ ามเป้าหมาย และมคี วามสูญเสยี สมบูรณ์ท่สี ุด ซง่ึ เป็นความตอ้ งการของทุกฝา่ ย ทงั้ เจา้ ของงานและผรู้ บั จา้ ง การตรวจควบคมุ งานสามารถแบ่งตาม ขนั้ ตอนความสาคญั ของการทางานไดด้ งั น้ี 1. การตรวจกอ่ นการดาเนนิ การกอ่ สรา้ ง 2. การตรวจขณะทาการก่อสรา้ ง 3. การตรวจรบั งวดงาน 4. การตรวจรบั งานงวดสดุ ทา้ ย 5. การตรวจตามระยะประกนั ผลงาน 3.1 การตรวจก่อนการดาเนินการก่อสรา้ ง สามารถแยกรายละเอยี ดไดด้ งั น้ี 3.1.1 ตรวจแบบกอ่ สรา้ งและเงื่อนไขในสญั ญา ซ่งึ ในส่วนของแบบก่อสรา้ งและ สญั ญา มกั จะมคี วามขดั แย้งกนั เองในส่วนต่างๆ เช่น งานสถาปตั ยกรรม และงานโครงสร้าง จะต้องมกี าร ตรวจสอบในจุดต่างๆท่สี าคญั ซ่ึงอาจจะตกหล่น หรือไม่ชดั เจน ซ่ึงจะต้องมีการทาแบบขยายให้ ชดั เจน บางครงั้ การระบุเง่อื นไขในสญั ญาและรายการประกอบแบบทก่ี ากวมไม่ชดั เจน อาจจะทาให้ ไม่สามารถบงั คบั ใชใ้ นการทางาน สง่ิ ต่างๆเหล่าน้ีผอู้ อกแบบหรอื ผคู้ วบคุมงานควรมกี ารตรวจสอบ และทาการแก้ไขให้เรยี บรอ้ ย ก่อนท่จี ะนาไปใช้เป็นเง่อื นไขในการทาสญั ญา หรอื ก่อนเรม่ิ ทาการ กอ่ สรา้ ง 3.1.2 การตรวจเอกสารการประกวดราคา ในส่วนน้จี ะเป็นการตรวจสอบคณุ สมบตั ขิ อง ผรู้ บั เหมากอ่ สรา้ ง ว่ามคี ณุ สมบตั ติ ามท่รี ะบุไวห้ รอื ไม่ เชน่ สถานภาพทางกฎหมาย การขน้ึ ทะเบยี น เป็นผรู้ บั เหมา หลกั ฐานทางการเงนิ ใบอนุญาตประกอบวชิ าชพี จานวนคนงาน และใบแสดงผลงาน 3.1.3 การตรวจสถานท่ีกอ่ สร้าง เป็นการตรวจสอบหาขอ้ มูลในการทางาน หรอื ปญั หาและ

การตรวจควบคมุ งานก่อสร้างทวั่ ไป 17 อุปสรรคในการทางาน เชน่ สภาพภูมปิ ระเทศ พน้ื ทข่ี า้ งเคยี ง ลกั ษณะและชนิดของดนิ ขนาดของ พน้ื ท่ี สาธารณูปโภคตา่ ง ๆ ทางเขา้ ออก และกฎขอ้ บงั คบั ของทอ้ งถน่ิ เพ่อื หาทางป้องกนั ล่วงหน้า ในส่วนของผรู้ บั เหมาการสารวจพน้ื ทก่ี ่อสรา้ งเป็นขนั้ ตอนทส่ี าคญั มาก เพราะในบางครงั้ สภาพพน้ื ท่ี อาจทาใหร้ าคาการก่อสรา้ งต่างกนั มาก ซง่ึ ในโครงการบางแหง่ กอ่ นทจ่ี ะมกี ารประมูลงานหรอื การ เสนอราคา จะมขี อ้ บงั คบั ใหผ้ ทู้ จ่ี ะเสนอราคาหรอื ผรู้ บั เหมาก่อสรา้ ง ใหม้ าทาการตรวจสถานทก่ี อ่ สรา้ ง ก่อนทาการเสนอราคา ถา้ หากไม่มาตรวจสถานทพ่ี รอ้ มกนั อาจจะตดั สทิ ธใิ ์ นการประมูลงาน 3.1.4 สารวจปริมาณงานและกาหนดระยะเวลาในการทาโครงการ ซ่ึงจะเป็นการ ตรวจสอบรายการประมาณราคาว่ามีปริมาณงานครบตามรายการท่ีระบุไว้ในแบบหรอื ไม่ และ ตรวจสอบราคาวสั ดุและค่าแรงวา่ เหมาะสมกบั ลกั ษณะงาน พน้ื ทห่ี รอื ไม่ จากนนั้ จงึ กาหนดระยะเวลา ในการทางานใหเ้ หมาะสม 3.2 การตรวจขณะทาการก่อสรา้ ง ในขณะทาการกอ่ สรา้ งจะตอ้ งมกี ารตรวจสอบและควบคุมการทางานอย่างใกลช้ ดิ เพอ่ื ไมใ่ ห้ เกดิ ความผดิ พลาด หรอื เพอ่ื เป็นการตรวจสอบใหถ้ กู ตอ้ งตามรปู แบบรายการและหลกั วชิ า รวมทงั้ เพ่อื ใหเ้ กดิ ความปลอดภยั ในชวี ติ และทรพั ยส์ นิ ของผทู้ เ่ี กย่ี วขอ้ ง การตรวจงานในขณะทาการก่อสรา้ ง มกั จะตรวจเป็นครงั้ คราวและตามลกั ษณะความสาคญั ของงานดงั น้ี 3.2.1 ตรวจสอบ ระยะ ขนาด ระดบั แนว และหมุดอา้ งองิ ตา่ งๆ เป็นการตรวจตาแหน่งของ อาคารและโครงสร้างของอาคาร ใหไ้ ด้ระยะ ระดบั และแนวตามแบบ หมุดอา้ งองิ ต่าง ๆ ท่จี ดั ทาไว้ จะตอ้ งมกี ารตรวจสอบอยู่เสมอ วา่ ยงั ใชไ้ ดส้ ง่ิ ต่าง ๆ เหล่าน้ี ถา้ เกดิ ความผดิ พลาดขน้ึ จะมผี ลกระทบ ตอ่ งานอ่นื ๆ เป็นอย่างมาก เชน่ ระยะห่างของแนวอาคารกบั แนวเขตทด่ี นิ ไม่ไดต้ ามระยะทก่ี าหนด 3.2.2 ตรวจสอบวสั ดุ อุปกรณ์ ในการออกแบบก่อสรา้ งอาคาร จะประกอบด้วยรายการ ประกอบแบบทก่ี าหนดคณุ ลกั ษณะของวสั ดุท่ใี ชว้ า่ ผตู้ รวจสอบจะต้องตรวจใหม้ คี วามเหมาะสมและมี คณุ ภาพ ตรงตามทก่ี าหนดไวใ้ นรายการประกอบแบบหรอื ตามหลกั วชิ าชา่ งทด่ี ี 3.2.3 ตรวจสอบการปฏบิ ตั งิ านในทกุ ขนั้ ตอนของการทางาน เพอ่ื การปฏบิ ตั งิ านเป็นไปอยา่ ง ถกู ตอ้ งตามหลกั วชิ าการ และหลกั วชิ าชา่ งทด่ี ี เพ่อื ใหไ้ ดผ้ ลงานทม่ี คี ณุ ภาพ 3.2.4 ตรวจสอบความปลอดภัยในการทางานและพ้ืนท่ีใกล้เคียง ดงั ท่ีกล่าวไว้ว่างาน กอ่ สรา้ งเป็นงานทม่ี อี นั ตรายทอ่ี าจจะเกดิ ขน้ึ ไดต้ ลอดเวลา ซ่งึ อาจจะเกดิ อนั ตรายตอ่ ร่างกาย ต่อชวี ติ หรอื ทรพั ยส์ นิ ของบุคคลในสถานทก่ี ่อสรา้ งหรอื ผอู้ าศยั ขา้ งเคยี ง ผปู้ ระกอบการจะตอ้ งจดั ระบบความ ปลอดภยั ใหแ้ ก่คนงานและบุคคลภายนอกท่เี ขา้ มาหรือพน้ื ทข่ี า้ งเคยี ง โดยถอื หลกั ปลอดภยั ไวก้ ่อน เป็นสาคญั และจะต้องเตรยี มและตรวจสอบความพรอ้ มของอปุ กรณ์รกั ษาความปลอดภยั ใหพ้ รอ้ มใช้ งานอยเู่ สมอ 3.2.5 ตรวจสอบการใช้เคร่อื งมอื และเคร่อื งจกั ร ในงานก่อสรา้ งมีเคร่อื งมือเคร่อื งจกั รอยู่ มากมาย การใชง้ านจะตอ้ งตรวจดูความเหมาะสมของงานและสภาพของเคร่อื งมอื เครอ่ื งจกั รจะตอ้ งมี การบารุงรกั ษาให้พร้อมใชงานอยู่เสมอและท่สี าคญั ผูค้ วบคุมเคร่อื งจกั รควรเป็นมือหน่ึงท่มี ีความ

การตรวจควบคุมงานก่อสร้างทวั่ ไป 18 พรอ้ มและเป็นผทู้ ่มี หี น้าท่เี ท่านนั้ ผชู้ ว่ ยหรอื มอื สอง ควรทาการตรวจสอบหรอื ทดสอบให้แน่ใจให้มี ความพรอ้ มกอ่ นการปฏบิ ตั งิ าน 3.2.6 ตรวจความก้าวหน้าของงาน งานก่อสร้างทุกงานจะต้องมีการแบ่งการจ่ายเงิน ออกเป็น งวด ๆ และกาหนดระยะเวลาในสญั ญาไวอ้ ย่างชดั เจน ผตู้ รวจงานจะตอ้ งตรวจสอบ ผล การทางานให้สอดคลอ้ งกบั แผนงานท่วี างไว้ หากล่าช้าหรอื ตดิ ขดั จะต้องรายงานเจ้าของงานหรอื ผรู้ บั ผดิ ชอบทราบทนั ที เพอ่ื หาวธิ แี กไ้ ข รปู ท่ี 7 การตรวจสอบในขนั้ ตอนการปฏิบตั ิงาน 3.3 การตรวจรบั งานประจางวด ในสญั ญางานกอ่ สรา้ ง จะมรี ายละเอยี ดทร่ี ะบถุ งึ วธิ กี ารจา่ ยเงนิ ในแต่ละงวดงานหรอื ตาม ปรมิ าณทท่ี าไดใ้ นแตล่ ะเดอื น ซง่ึ เม่อื ผรู้ บั เหมาทางานครบตามทใ่ี นสญั ญาระบไุ ว้ กจ็ ะทาหนงั สอื แจง้ ใหผ้ ตู้ รวจงานไปทาการตรวจสอบปรมิ าณวา่ ครบตามทร่ี ะบุในสญั ญาไว้ และจะตอ้ งตรวจทงั้ คณุ ภาพ และปรมิ าณงาน ซ่งึ รายละเอยี ดตา่ ง ๆ เหลา่ น้ผี ตู้ รวจงานจะตอ้ งศกึ ษาจากสญั ญา รูปแบบ และ รายการประกอบ อยา่ งรอบคอบตงั้ แต่ในขนั้ ตอนการทางาน ในบางครงั้ การระบงุ วดงานอาจจะไม่ เหมาะสม ทาใหผ้ รู้ บั เหมาไม่สามารถเบกิ เงนิ ได้ ปญั หาในจุดน้คี วรจะไดรบั การแกไ้ ขตงั้ แตข่ นั้ ตอน การตรวจก่อนการกอ่ สรา้ ง ซง่ึ ถา้ ตรวจพบควรมกี ารแจง้ หรอื เจา้ ของงานเพอ่ื ทาการแกไ้ ข ในสญั ญา บางสญั ญาจะระบุดว้ ยวา่ ผตู้ รวจงานจะตอ้ งทาการตรวจสอบ งานประจางวดใหแ้ ลว้ เสรจ็ ภายในกว่ี นั เม่อื ตรวจเสรจ็ กท็ าบนั ทกึ ผลการตรวจสอบเสนอตอ่ เจา้ ของงานเพอ่ื ทาการจา่ ยเงนิ

การตรวจควบคุมงานก่อสร้างทวั่ ไป 19 รปู ท่ี 8 การตรวจรบั งานประจางวดท่ีอาจจะต้องมกี ารตรวจและ การชี้แจงรายละเอียดพร้อม ๆ กนั หลายฝ่าย 3.4 การตรวจรบั งานงวดสดุ ท้าย สาหรบั งวดงานทส่ี าคญั ทส่ี ดุ คอื การตรวจรบั งานงวดสุดทา้ ย เป็นการตรวจรบั งวดงานทงั้ หมด ซง่ึ ผตู้ รวจสอบจะตอ้ งใชค้ วามละเอยี ด ถถ่ี ว้ นอย่างมาก ในการตรวจ ความเรยี บร้อย ของงานทงั้ หมด ให้ได้ผลงานทงั้ คุณภาพและปรมิ าณงานตามรปู แบบ รายการประ กอบแบบ ตามบทกาหนดเง่อื นไข ตามหลกั วชิ าชา่ งทด่ี ี สามารถใชง้ านไดต้ ามสภาพปกตหิ รอื ตาม ลกั ษณะของการใชง้ าน ตรวจการทาความสะอาดของสถานท่ี ทุก ๆ จุด และยงั ต้องทดสอบการ ทางานของอุปกรณ์ ต่าง ๆ ให้สามารถใช้งานได้ตามสภาพปกติ เช่น การตรวจอุปกรณ์ไฟฟ้ า ผู้ ตรวจสอบจะตอ้ งทดสอบการใชง้ านของอุปกรณ์ทุกจุดปลกั ๊ ไฟฟ้าทุกจุดจะตอ้ งมไี ฟ ทดสอบโดยการ ใชไ้ ขควงวดั ไฟ หลอดไฟทุกดวงจะต้องทดลองเปิด – ปิด ให้ใชง้ านไดต้ ามสภาพปกติ เชน่ หลอด ฟลูออเรสเซนส์ เม่อื เปิดไฟจะตอ้ งกระพรบิ 3 – 4 ครงั้ ถงึ จะตดิ เม่อื ปิดจะตอ้ งปิดสนิท ไม่มไี ฟคา้ ง อยู่ทข่ี วั้ หลอด ถ้าหากมไี ฟคา้ งหรอื กระพรบิ อยู่อยู่แสดงว่า เป็นการต่อสายผดิ เป็นการต่อสายไฟ เขา้ เขา้ หลอดโดยตรง ไม่ได้เขา้ สวสิ ซ์ ซ่งึ สง่ิ ต่าง ๆ เหล่าน้ผี รู้ บั เหมาจะต้องทาการแกไ้ ขใหเ้ รยี บรอ้ ย เสยี ก่อนจงึ จะสามารถเบกิ เงนิ งวดสุดทา้ ยได้ 3.5 การตรวจหลงั จากงานแล้วเสรจ็ ในขนั้ ตอนน้จี ะเป็นการตรวจสอบหลงั จากทม่ี กี ารส่งมอบงานกนั ในงวดสุดทา้ ยทงั้ หมดแลว้ แต่ จะ เป็นการตรวจสอบตามระยะเวลาในการประกนั ผลงาน เน่อื งจากในการก่อสรา้ งมกั จะมกี ารประกนั ผลงานไว้ 1 ปี โดยทางผรู้ บั เหมาจะตอ้ งใช้ ตวั ๋ ของธนาคาร เชค็ หรอื หลกั ทรพั ย์อ่นื ๆ ค้าประกนั ไว้ ซ่งึ ในสญั ญาจะมกี ารระบุไวว้ ่าถา้ หากมกี ารเสยี หาย ใด ๆ ท่เี กดิ ขน้ึ เน่ืองจากการก่อสรา้ งผรู้ บั เหมา จะตอ้ งทาการซ่อมแซมตามระยะเวลาทก่ี าหนดไว้ หากไมท่ าการซ่อมเจา้ ของงานสามารถดาเนนิ การ

การตรวจควบคมุ งานก่อสรา้ งทวั่ ไป 20 เองได้โดยหกั ค่าใชจ้ ่ายจากวงเงนิ ทค่ี ้าประกนั ไวไ้ ด้ แต่ต้องมกี ารตรวจของลกั ษณะของการชารุดถา้ หากการเสียหายเกดิ จากการใชง้ านผดิ ประเภทหรอื ผดิ วตั ถุประสงคท์ ่ตี งั้ ไว้ เจา้ ของงานจะตอ้ งเสยี คา่ ใชจ้ า่ ยเอง ซง่ึ ในจุดน้ผี ตู้ รวจสอบจะตอ้ งตรวจสอบลกั ษณะการเสยี หายใหช้ ดั เจน เชน่ 1) รอยแตกรา้ วของผนงั ก่ออฐิ – ฉาบปนู 2) อาคารทรดุ ตวั ทาใหเ้ กดิ รอยรา้ ว ของโครงสรา้ ง 3) การเส่อื มสภาพของอปุ กรณ์ เชน่ ระบบสขุ ภณั ฑ์ 4) การรวั่ ซมึ ของทอ่ ประปา หรอื ท่อน้าทง้ิ 5) สหี ลุดรอ่ น 6) โครงสรา้ งไมผ้ กุ รอ่ น ผตู้ รวจสอบจะตอ้ งตรวจสอบและทาบนั ทกึ ในรายละเอยี ดของการชารุดของอาคารวา่ มงี านใน ส่วนใดบ้าง ท่ชี ารุดเสยี หายไม่สามารถใชง้ านได้ตามสภาพปกติ ลกั ษณะการชารุดเสยี หายเกดิ ขน้ึ จากสาเหตุอะไรให้ชดั เจนกอ่ นทาบนั ทกึ เสนอ เน่อื งจากมสี ว่ นมากทเ่ี ปลย่ี นแปลงเป้าหมายในการใช้ งานของอาคารหรอื เพมิ่ พน้ื ทใ่ี นใชส้ อย ของอาคารทาใหเ้ กดิ การพงั ทลายหรอื การวบิ ตั ขิ องโครงสรา้ ง มาแลว้ หลายโครงการ

การวางแผนงานกอ่ สร้าง 21 หน่วยท่ี หนา้ ท่ีในการจดั การ 4 และบริหารงานกอ่ สรา้ ง สาระการเรียนรู้ 1. การวางแผนงานกอ่ สรา้ ง 2. การบนั ทึกผลงานและการเขยี นรายงาน 3. ความปลอดภยั ในงานกอ่ สรา้ ง สาระสาคญั การจดั การและการบริหารงานกอ่ สรา้ ง เป็นหนา้ ท่ที ่สี าคญั อกี อยา่ งหน่ึงท่ผี ูต้ รวจ ควบคุมงานกอ่ สรา้ ง จะเป็นผูท้ ่เี หมาะสมในการปฏิบตั ิเน่ืองจากเป็นผูต้ อ้ งท่เี ฝ้ าดูการทางานอยู่ ตลอด โดยเฉพาะการจดั การเก่ยี วกบั ความปลอดภยั ในงานกอ่ สรา้ ง และการตรวจสอบจดั ทา รายงานผลการ ปฏิบตั ิงานตา่ ง ๆ อยา่ งตอ่ เน่ือง ในส่วนของการวางแผนงานผูต้ รวจควบคุมงาน จะตอ้ งมกี ารปรับแผนงานใหเ้ หมาะสมกบั สภาพการทางาน ผลการเรียนรทู้ ี่คาดหวงั หลงั จากศึกษาหน่วยน้ีแลว้ ผูเ้ รียนสามารถ 1. อธิบายหลกั การวางแผนงานกอ่ สรา้ งได้ 2. อธิบายประโยชน์ของการบนั ทึกผลงานและการเขยี นรายงานได้ 3. บอกขน้ั ตอนการจดั ระบบความปลอดภยั ในงานกอ่ สรา้ งได้

การวางแผนงานก่อสร้าง 22 หน่วยที่ 4.1 การวางแผนงานก่อสรา้ ง สาระการเรียนรู้ 1. ความหมายของการวางแผน 2. ความสาคญั ของการจดั ทาแผนงาน 3. รูปแบบของการจดั ทาแผนงานกอ่ สรา้ ง 4. ขอ้ มูลท่คี วรทราบในการจดั ทาแผนงาน 5. การตดิ ตามแผนงานกอ่ สรา้ ง และการปรับแผนงาน 6. ตวั อยา่ งแผนงาน 7. ประโยชน์ของการวางแผนงาน ผลการเรียนรทู้ ี่คาดหวงั หลงั จากศึกษาหน่วยน้ีแลว้ ผูเ้ รียนสามารถ 1. อธิบายความหมายของการวางแผนได้ 2. บอกความสาคญั ของการจดั ทาแผนงานได้ 3. อธิบายรูปแบบของการจดั ทาแผนงานกอ่ สรา้ งได้ 4. บอกขอ้ มูลท่คี วรทราบในการจดั ทาแผนงานได้ 5. อธิบายการติดตามแผนงานกอ่ สรา้ ง และการปรับแผนงานได้ 6. บอกประโยชน์ของการวางแผนงานได้

การวางแผนงานกอ่ สร้าง 23 การวางแผนงานก่อสรา้ ง สาระสาคญั งานก่อสรา้ งเป็นงานท่ผี สมผสานระหว่างงานต่าง ๆ มากมาย ท่ตี ้องใชเ้ ทคนิคท่ยี ุ่งยาก ซบั ซ้อน และงานจะประสบความสาเร็จได้ด้วยดจี ะตอ้ งนาเอาเทคนิคการวางแผนงานเขา้ มาชว่ ย เพ่ือให้งานสาเร็จตามระยะเวลาท่ีกาหนด มีคุณภาพ ประหยัดและสามารถใช้งานได้ตาม วตั ถปุ ระสงคท์ ต่ี งั้ ไว้ ซ่งึ งานทุกระบบจะตอ้ งมกี ารวางแผนงานเพ่อื ตรวจควบคุมระยะเวลาและ คา่ ใชจ้ า่ ย งานในส่วนของการวางแผนผคู้ วบคุมงานจะตอ้ งควบคมุ การทางานใหเ้ ป็นไปตามแผนงาน ทว่ี างไว้ และอาจจะตอ้ งมกี ารปรบั แกแ้ ผนงานใหเ้ หมาะสมกบั สภาพของการทางาน การวางแผนงานเป็นสงิ่ ทม่ี คี วามจาเป็นอย่างยง่ิ ในการดาเนนิ งานทกุ อยา่ ง การดาเนนิ งาน ใดๆ กต็ ามหากมกี ารวางแผนงานทด่ี ี หรอื มกี ารวางแผนงานโดยผชู้ านาญการจะชว่ ยใหง้ านนนั้ ประสบผลสาเรจ็ ตามทไ่ี ดม้ งุ่ หวงั ไว้ งานก่อสรา้ งจะเป็นการผสมผสานระหวา่ งงานตา่ ง ๆ ทต่ี อ้ งใช้ เทคนคิ ทย่ี ุ่งยาก ซบั ซ้อน งานจะประสบผลสาเรจ็ ไดต้ อ้ งอาศยั เทคนคิ ของการจดั การเขา้ มาชว่ ย การวางแผนงานกอ่ สรา้ งคอื การคดิ คน้ และแสวงหาวธิ กี ารก่อสรา้ งทม่ี รี ะบบ เพ่ือใหง้ านกอ่ สรา้ ง ดาเนนิ การเสรจ็ สมบูรณ์ ดว้ ยเวลาทร่ี วดเรว็ และประหยดั การจดั ทาแผนงานกอ่ สรา้ งจงึ มี ความสาคญั 4.1.1 ความหมายของการวางแผน เม่อื มกี ารวางแผนงาน สงิ่ ทเ่ี ป็นผลลพั ธ์ คอื แผนงานท่มี ีรายละเอียดเก่ยี วกบั ขนั้ ตอนการ ปฏบิ ตั งิ าน โดยมกี ารวางจุดประสงค์ คุณลกั ษณะของงานทต่ี อ้ งการไวล้ ่วงหน้า ซง่ึ มคี ุณลกั ษณะดงั น้ี 1) เป็นกจิ กรรมทใ่ี ชเ้ หตุผล ในการตดั สนิ ในวา่ จะดาเนนิ การอะไรและอยา่ งไร 2) เป็นการคาดการณห์ รอื กาหนดขนั้ ตอนการทางานล่วงหน้า วา่ ควรจะดาเนนิ การอย่างไร เพอ่ื ใหบ้ รรลวุ ตั ถปุ ระสงคท์ ต่ี งั้ ไว้ 3) เป็นเรอ่ื งของอนาคต ทต่ี อ้ งเตรยี มการไวล้ ่วงหน้า 4) เป็นกจิ กรรมทต่ี อ้ งดาเนนิ การเป็นขนั้ ตอน และเป็นกระบวนการทต่ี อ้ งกระทาอย่าง ตอ่ เน่อื ง 5) เป็นกจิ กรรมทไ่ี ม่ตายตวั สามารถ ปรบั เปลย่ี นไดต้ ามความเหมาะสมกบั สถานการณห์ รอื ตามความเหมาะสมในดา้ นต่าง ๆ

การวางแผนงานก่อสรา้ ง 24 4.1.2 ความสาคญั ของการจดั ทาแผนงาน แผนงานท่จี ดั ทาขน้ึ มา จะเป็นเคร่อื งมอื ท่สี าคญั ทจ่ี ะใชเ้ ป็นแนวทางในการปฏบิ ตั งิ าน เพ่อื ควบคุมการปฏิบัติงานต่าง ๆ ของงาน แผนงานจึงเปรียบเสมือนเคร่ืองช่วยนาทางสาหรับ ผปู้ ฏบิ ตั งิ านทุก ๆฝา่ ย หากมปี ญั หาอุปสรรคกส็ ามารถปรบั แกไ้ ด้ ซ่ึงความสาคญั ของการวางแผน งาน มดี งั น้ี 1) การวางแผนงานจะเป็นแนวทางในการปฏิบตั ิงาน ช่วยให้การปฏิบัตงิ านเป็นไปใน ทศิ ทางเดยี วกนั มคี วามชดั เจน สามารถกาหนดและเรยี งลาดบั ความสาคญั ของงานต่าง ๆ 2) การวางแผนงานจะเป็นเคร่อื งช่วยใหเ้ กดิ ความร่วมมอื และการประสานงานระหวา่ งกลุ่ม บุคคลต่าง ๆ 3) เป็นเคร่อื งมอื คน้ หาขอ้ จากดั และปญั หาต่าง ๆ เพ่อื ลดอตั ราการเสย่ี งและป้องกนั ความ ผดิ พลาดทอ่ี าจจะเกดิ ขน้ึ 4) เป็นการจดั ระบบของการทางานใหม้ รี ะเบยี บแบบแผน เพ่อื ใหง้ านบรรลเุ ป้าหมายไดอ้ ย่า มปี ระสิทธผิ ล ทงั้ ยงั เป็นแนวทางในการตดั สนิ ใจ และเป็นแนวทางในการดาเนินการ ซ่ึงจะทาให้ ประหยดั ทงั้ เวลาและทรพั ยากร 5) ช่วยในการจดั รูปแบบของการใชท้ รพั ยากรท่เี ป็นสว่ นประกอบของงาน เป็นไปอย่างมี ประสทิ ธภิ าพ เพราะการวางแผนงานเป็นการจดั ระเบยี บและความรบั ผดิ ชอบของแต่ละบุคคล แตล่ ะ ห น่ วยงาน ซ่ึงจะช่วย ให้ลด การท างาน ท่ีซ้ าซ้อน และจัด รูปแบบและเวลาของการใช้ ทรพั ยากรธรรมชาตใิ หเ้ หมาะสม 6) ชว่ ยกาหนดวตั ถุประสงคข์ องงาน ซ่งึ จะทาให้สามารถควบคมุ และดาเนินการได้งา่ ยและ สะดวก เพราะการจดั ทาแผนงานจะเป็นพน้ื ฐานของการควบคมุ งานหรอื เป็นการแจกแจงขนั้ ตอนการ ทางาน 4.1.3 ข้อมลู ในการจดั ทาแผนงาน การทาแผนงานในรปู แบบต่าง ๆ ผวู้ างแผนงานจะตอ้ งมขี อ้ มูลหรอื รายละเอยี ดพน้ื ฐาน ต่าง ๆ มากมายดงั รายละเอยี ดดงั ต่อไปน้ี 1) ศกึ ษาแบบก่อสรา้ ง เพอ่ื พจิ ารณาถงึ ลกั ษณะการทางาน วสั ดุทจ่ี าเป็นจะตอ้ งใช้ และ สภาพพน้ื ทก่ี ่อสรา้ ง ว่าควรจดั การดาเนินการและวางแผนงานอย่างไร จงึ จะเหมาะสม และสามารถ ปฏบิ ตั ไิ ดล้ ลุ ่วงตามวตั ถปุ ระสงคท์ ต่ี งั้ ไว้ 2) จานวนคนงานและการแบ่งงาน โดยจะแบง่ ออกเป็นหน่วยงานย่อย ๆ ตามลกั ษณะงาน หรอื ตามรายละเอยี ดทต่ี ้องการ โดยจะพจิ ารณาถงึ จานวนคนงานและความจาเป็นท่จี ะตอ้ งใชใ้ นแต่ ละหน่วย 3) จดั ลาดบั ขนั้ ตอนการทางานทงั้ หมด โดยพิจารณาวา่ หน่วยงานใดควรทาก่อน – หลงั หรอื หน่วยงานใดสามารถดาเนินการไปพรอ้ ม ๆ กนั ได้ เพ่อื จะได้ประหยดั เวลาในการทางานและ ค่าใชจ้ ่าย

การวางแผนงานก่อสร้าง 25 4) กาหนดระยะเวลาในการทางาน โดยพจิ ารณาจากปรมิ าณงาน และจานวนคนงานโดย นาเอาเวลาของแต่ละหน่วยงานทต่ี ่อเน่ืองมารวมกนั และนามาสรปุ วา่ ควรจะเรม่ิ งานเวลาไหนและมี กาหนดแลว้ เสรจ็ เวลาใด โดยมกี ารเผอ่ื ระยะเวลาตามความเหมาะสม ในการจดั แบ่งระยะเวลาในการทางาน วา่ หน่วยงานใดจะต้องใชเ้ วลามากแค่ไหนผวู้ างแผน จะตอ้ งมปี ระสบการณ์ ความชานาญงาน หรอื อาจจะใชส้ ถติ ทิ ม่ี กี ารจดบนั ทกึ ไว้ 4.1.4 รปู แบบของการจดั ทาแผนงานก่อสรา้ ง 4.1.4.1 การกาหนดแผนงานไว้ในใจ เป็นการใช้ประสบการณ์ท่เี คยทางานหรือท่ีเคย ศกึ ษามา คดิ ว่าจะทางานหน่วยใดก่อน หน่วยใดทาทีหลงั แล้วปฏิบตั ติ ามความคดิ นัน้ ๆ โดยมี ขนั้ ตอนการทางานทต่ี อ่ เน่อื งและเหมาะสม 4.1.4.2 การทาแผนงานแบบคร่าว ๆ คอื การจดั ทาแผนงานทไ่ี มม่ รี ปู แบบ แตจ่ ะดกี วา่ วธิ ี แรกเน่ืองจากมกี ารคดิ ขนั้ ตอนการทางาน และจดบนั ทึกเรยี บเรยี งไวเ้ ป็นบญั ชกี นั ลมื โดยมขี นั้ ตอน การทางานลว่ งหน้า รวมถงึ รายการวสั ดุทจ่ี ะใชห้ รอื สงั่ ซอ้ื วธิ นี ้จี ะดกี วา่ วธิ แี รกในตรงทส่ี ามารถนามา ทบทวนแกไ้ ขไดง้ า่ ยและมคี วามละเอยี ดกวา่ การกาหนดแผนงานไวใ้ นใจ 4.1.4.3 การทางานแบบมีระบบแบบแผน โดยการจดั ทาเป็นรูปแบบตาราง กราฟ หรอื โครง -ขา่ ย เหมาะสาหรบั งานทม่ี รี ะยะเวลาในการทางานทน่ี าน ซ่งึ จะตอ้ งนาแผนงานมาสรุปไวใ้ น ตาราง หรอื โครงข่ายอย่างมรี ะบบและจะตอ้ งสามารถเขา้ ใจขนั้ ตอนการทางานได้ง่าย และรวดเรว็ รวมทงั้ ยงั สามารถตรวจสอบไดง้ ่าย ซ่งึ มรี ปู แบบทน่ี ิยมจดั ทาดงั น้ี 1) ระบบกราฟ GRAPH เป็นการวางแผนงานและกาหนดเวลาทางานของ เน้อื งานเดยี วกนั ซ่งึ มปี รมิ าณมาก ๆ หรอื ใชแ้ สดงเสน้ หรอื ลกั ษณะของปรมิ าณงานวา่ เป็นไป ตามท่วี างแผนงานไวห้ รอื ไม่เช่น งานขุดดนิ ปรมิ าณมาก ๆ , งานตอกเขน็ จานวนมาก ๆ , งานคอนกรตี ปรมิ าณมาก ๆ จากระบบ GRAPH จะแยกผลการทางานไว้ 2 แกนทส่ี มั พนั ธก์ นั คอื ระยะเวลาในการ ทางานกบั ปรมิ าณงานทว่ี างแผนไว ซ่งึ ได้แสดงไวใ้ นแกนตงั้ คอื แกนปรมิ าณงานท่ตี ้องการ ทา แกนนอนคอื แกนเวลาทางานของแต่ละเดอื น จากทไ่ี ด้วางแผนไวว้ ่าจะทาการขุดดนิ ให้ ไดเ้ ฉลย่ี เดอื นละประมาณ 200,000 ม3 ( ดูตวั อยา่ งการวางแผนงานประกอบ ) PLOT CURVE ดว้ ยเส้นประจะเหน็ ว่าการทางานจรงิ ในช่วงแรกจะสามารถทางาน ได้เกินเป้าหมายท่ีตัง้ ไว้ แต่ในช่วงกลางซ่ึงเป็นฤดูฝนการทางานจะล่าช้าเคร่อื งจักรไม่ สามารถทางานได้มาก แตจ่ ะไปเร่งงานหลงั จากหมดฤดูฝนทาใหส้ ามารถทางานไดเ้ สรจ็ ก่อน แผนงาน 1 เดอื น

การวางแผนงานก่อสร้าง 26 ตวั อยา่ งการวางแผนงานแบบกราฟ โครงการสรา้ งอา่ งเกบ็ น้า 1,545,500 ลบ.ม. ปริมาณงาน ระยะเวลา (เดือน) มยิ . กค. (ลบ.ม.) มค. กพ. มีค. เมย. พค. สค. กย. ตค. พย. ธค. 50000 50000 1,650,000 1125000 1175000 เวลาทีวางแผนงานไว้ 70000 1545000 1,500,000 50000 50000 200000 1225000 1275000 1475000 1,350,000 1,200,000 1,050,000 งายท่ที าจริง 900,000 750,000 600,000 450,000 300,000 150,000 0 200000 225000 250000 200000 200000 ลบ.ม./เดือน 200000 425000 675000 875000 1075000 สะสม จากกราฟ เวลาท่ีวางแผนไวป้ ระมาณ 12 เดอื น สามารถทาแล้วเสรจ็ ภายใน 11 เดอื น เน่อื งจากในชว่ งแรกสามารถทางานไดม้ ากกวา่ แผนทว่ี างไว้ เน่อื งจากผทู้ างานมปี ระสบการณ์ และมี ความเขา้ ใจถึงปญั หาในการทางานดนิ เน่ืองจากมีข้อจากดั ในเร่ืองของสภาพดนิ ฟ้ าอากาศ ไม่ สามารถทางานไดม้ ากในหน้าฝนจงึ มกี ารเร่งงานในช่วงแรก จะเหน็ ได้ว่าสามารถทาการขุดดนิ ใน ชว่ งแรกได้ ประมาณ 200,000 ลบ.ม. / เดอื น แตใ่ นช่วงหน้าฝนจะเหลอื ประมาณ 50,000 ลบ.ม. แต่ งานกส็ ามารถแลว้ เสรจ็ กอ่ นเวลาไดเ้ น่อื งจากประสบการณ์ของผทู้ างานเอง 2) แผนงานกอ่ สร้างแบบตารางการทางาน (BAR CHART) เป็นแผนงานทม่ี ี ลกั ษณะเป็นตารางการทางานท่เี รยี งตามลาดบั ใชแ้ ท่งเสน้ ทบึ และเสน้ โปรง่ แสดงระยะเวลา ของแผนงาน และระยะเวลาทท่ี าจรงิ ในแนวนอน เพ่อื เปรยี บเทยี บ โดยอ่านระยะเวลาจาก ความยาวของแท่งท่ีขีดไปตามช่องท่ีแบ่งไว้ ซ่ึงแต่ละช่องจะเป็นเวลาท่ีแบ่งไว้เท่ากัน แผนงานลกั ษณะน้ีจะเหมาะสาหรบั งานก่อสร้างขนาดเล็ก ซ่ึงมีขนั้ ตอนการทางานท่ีไม่ ย่งุ ยากซบั ซอ้ นมากนกั ดงั ตวั อย่าง

การวางแผนงานกอ่ สร้าง 27 ตวั อย่างการวางแผนงานแบบ BARCHARTงานอาคารบา้ นพกั อาศยั สองชนั้ 1. งานดนิ และเตรยี มสถานท่ี 25,000 บาท 2. งานโครงสรา้ งคอนกรตี เสรมิ เหลก็ 290,000 บาท 3. งานหลงั คา 155,700 บาท 4. งานกอ่ อฐิ และ ฉาปปนู 129,000 บาท 5. งานประตู หน้าตา่ ง 65,000 บาท 6. งานสุขภณั ฑ์ 42,500 บาท 7. งานตกแตง่ พน้ื ผวิ 113,000 บาท 8. งานฝ้าเพดาน 81,500 บาท 9. งานประปาและสุขาภบิ าล 39,500 บาท 10.งานไฟฟ้า 120,500 บาท 11.งานทาสี 55,900 บาท 12.งานรวั้ และงานตกแต่งสวน 145,000 บาท โครงการ ก่อสร้างอาคาร คอนกรีตเสริมเหล็ก 2 ช้นั วนั ท่เี ริ่มโครงการ……………………………………………………วนั ทีง่ านแลว้ เสร็จ ……………………………………………………………. ลาดบั รายการ ราคางาน เปอร์เซน็ ตง์ าน ระยะเวลา 1 งานดนิ และงานเตรียมสถานท่ี 25,000 2.0 กนั ยายน ตลุ าคม พฤศจกิ ายน ธนั วาคม มกราคม 2 งานโครงสร้างคสล. 290,000 22.4 3 งานหลงั คา 156,700 12.5 4 งานกอ่ อฐิ - ฉาบปูน 129,000 10.3 5 งานประตหู นา้ ต่าง 65,000 5.2 6 งานประปา – สุขาภิบาล 42,500 3.1 7 งานสุขภณั ฑ์ 39,500 3.4 8 งานตกแตง่ ผิวพ้ืนและผนงั 113,000 9.0 9 งานฝ้ าเพดาน 81,500 6.5 10 งานไฟฟ้ าและเคร่ืองปรบั อากาศ 120,500 9.6 11 งานทาสี 55,900 4.5 12 งานร้ัว – งานจดั สวน 145,000 11.6 1,273,600 100.00 ระยะเวลาทว่ี างแผน ระยะเวลาท่ีทางานจริง 3) แผนงานแบบโครงข่าย แสดงสายงานวกิ ฤติ หรอื ท่เี รยี กว่า “CPM” ( Critical Path Method ) เป็นแผนงานท่แี สดงความสมั พันธ์ของงานย่อยในทุก ๆ หน่วยงานเป็น ลกั ษณะโครงขา่ ยท่ตี ่อเน่ืองกนั ไป โดยจะมหี วั ลูกศรแสดงการเคล่อื นตวั ของหน่วยงานย่อย มวี งกลมกาหนดตาแหน่งของหน่วยงาน แสดงจุดเริ่มต้นและจุดแล้วเสรจ็ ของงาน มชี ่อื หน่วยงานอยู่บนเส้นหวั ลูกศร และมีระยะเวลาในการทางานอยู่ใต้เสน้ พรอ้ มกบั ค่าความ คล่องตวั ของแต่ละหน่วยงาน แผนงานลกั ษณะน้ีเหมาะสาหรบั งานก่อสรา้ งทงั้ ขนาดเลก็ และ ขนาดใหญ่

การวางแผนงานกอ่ สร้าง 28 ตวั อย่างการวางแผนงานแบบ โครงข่าย แสดงสายงานวกิ ฤติ หรือท่เี รียกว่า “ CPM ” ( Critical Path Method ) ฐานรากอาคาร ตามรายละเอียดต่อไปน้ี งาน ทาต่อจาก งานดนิ ขุดฐานราก - งานดนิ ขดุ ฐานราก งานเหลก็ เสรมิ คอนกรตี ฐานราก - งานเหลก็ เสรมิ คอนกรตี ฐานราก - งานไมแ้ บบฐานราก งานไมแ้ บบฐานราก - งานเทคอนกรตี ฐานราก งานเทคอนกรตี ฐานราก - งานเหลก็ เสรมิ คอนกรตี ฐานราก งานถอดแบบฐานราก - งานเทคอนกรตี ฐานราก งานเหลก็ เสรมิ คอนกรตี เสาตอมอ่ - งานเหลก็ เสรมิ คอนกรตี - งานไมแ้ บบฐานราก งานไมแ้ บบเสาตอมอ่ - งานเทคอนกรตี ฐานราก - งานไมแ้ บบเสาตอมอ่ งานเทคอนกรตี เสาตอมอ่ - งานเทคอนกรตี เสาตอม่อ - งานถอดแบบฐานราก งานถอดแบบเสาตอม่อ - งานถอดแบบเสาตอมอ่ งานดนิ ถมฐานราก งานเหล็กเสริม งานคอนกรีต งานดิน ฐานราก งานไม้แบบ ฐานราก งานถอดแบบ งานเหล็กเสาต่อมอ่ งานไม้แบบ เทคอนกรีต ถอดแบบเสา งานดนิ ถม รปู แบบ การวางแผนงานแบบโครงขา่ ย

การวางแผนงานก่อสร้าง 29 4.1.5 การติดตามแผนงานก่อสรา้ ง และการปรบั แผนงาน แผนงานก่อสรา้ งทจ่ี ดั ทาขน้ึ จะใชร้ ะบบใดกต็ าม เมอ่ื นาไปใชจ้ รงิ จะตอ้ งมกี ารตดิ ตามผลงาน เพ่อื ตรวจสอบว่าสามารถปฏบิ ตั ไิ ดต้ ามแผนงานทว่ี างไวห้ รอื ไม่ ซง่ึ ในบางครงั้ อาจมอี ุปสรรคทเ่ี ป็น สาเหตุให้ไม่สามารถดาเนินการได้ตามระยะเวลาหรอื แผนงานท่กี าหนดไว้ อาจจะต้องมกี ารปรบั แผนงานเพ่อื ใหเ้ หมาะสมกบั สภาพในสนาม หน่วยงานใดทม่ี คี วามสาคญั มาก เชน่ หน่วยงานวกิ ฤติ จะต้องมกี ารดูแลเอาใจใส่ให้มากเน่ืองจาก ถา้ ทาไม่เสรจ็ ตามระยะเวลาท่กี าหนด กจ็ ะมปี ญั หากบั หน่วยงานอ่นื จงึ ต้องมกี ารปรบั แผนงาน เพ่อื ให้เกดิ ความคล่องตวั ในการทางาน ยงิ่ ขน้ึ การปรบั แผนอาจจะทาโดยการเพม่ิ คนงานหรอื เพมิ่ เวลาทางานลว่ งเวลา เพอ่ื เร่งใหง้ านเสรจ็ ทนั ตามกาหนด 4.1.6 ประโยชน์ของการวางแผนงาน 1. ใชค้ วบคุมระยะเวลาในการทางานทงั้ หมดของโครงการ 2. ใชเ้ ป็นแนวทางในการจดั สรรทรพั ยากรใหเ้ หมาะสม และเพยี งพอตอ่ การทางานในแต่ละ ขนั้ ตอน ทรพั ยากรในงานก่อสรา้ งหมายถงึ วสั ดุ แรงงาน และเครอ่ื งจกั รกล 3. ใชเ้ ป็นแนวทางในการจดั เตรยี มงบประมาณเพอ่ื ใชจ้ ่ายในงาน ซ่งึ เป็นหน้าทข่ี องเจา้ ของ งานหรอื ผบู้ รหิ ารทจ่ี ะตอ้ งเตรยี มจดั สรรคา่ ใชจ้ ่าย 4. ใชเ้ ป็นเคร่อื งมอื ในการควบคุมงานกอ่ สรา้ งใหด้ าเนินไปอยา่ งมขี นั้ ตอน ทงั้ ทางดา้ นเวลา และดา้ นการเงนิ 5. ใชเ้ ป็นแนวทางในการวเิ คราะหป์ ญั หาตา่ ง ๆ ลว่ งหน้าเพอ่ื เตรยี มการป้องกนั ลว่ งหน้า

การบนั ทึกและการเขียนรายงาน 30 หน่วยที่ การบนั ทึกและ การเขียนรายงาน 4.2 สาระการเรียนรู้ 1. การบนั ทึกและการทารายงาน 2. ชนิดและรูปแบบของรายงานการก่อสรา้ ง 3. รปู แบบของการเขียนรายงาน และตวั อย่าง 4. ประโยชนข์ องการเขียนรายงานหรือการบนั ทึกผลงานประจาวนั ผลการเรียนรทู้ ่ีคาดหวงั หลงั จากศึกษาหน่วยน้ีแลว้ ผเู้ รียนสามารถ 1. อธิบายวิธีการบนั ทึกและการทารายงานได้ 2. บอกชนิดและรปู แบบของรายงานการกอ่ สรา้ งได้ 3. บอกประโยชนข์ องการเขียนรายงานหรือการบนั ทึกผลงาน ประจาวนั ได้ 4. อธิบายถึงความสาคญั ของการเขียนบนั ทึกและการเขียนรายงาน ประจาวนั ได้

การบนั ทึกและการเขียนรายงาน 31 การบนั ทึกและการเขียนรายงาน สาระสาคญั การเขยี นรายงานในงานก่อสร้างเป็นการจดบันทึกข้อมูล ท่ีเกิดจากการติดตามผลงาน ความกา้ วหน้าของงาน ซง่ึ มที งั้ ความสาเรจ็ ในการทางาน ขอ้ ผดิ พลาด ปญั หาและอุปสรรคทเ่ี กดิ ขน้ึ เป็นการรายงานผลการทางานให้ผทู้ ต่ี อ้ งการทราบขอ้ มลู และใชเ้ ป็นหลกั ฐานแสดงผลงานหรอื ใชเ้ ป็น สถติ หิ รอื ขอ้ มลู เพอ่ื ปรบั ปรุงการทางานต่อไป ในงานกอ่ สรา้ งทวั่ ไปไม่วา่ งานขนาดเลก็ หรอื ขนาดใหญ่ จะมบี ุคคลหรอื หน่วยงานทช่ี ว่ ยกนั รบั ผดิ ชอบหลายฝ่าย ซ่ึงแต่ละฝ่ายจะต้องมีการประสานงานกันเป็นอย่างดี ในระบบของการ บรหิ ารงานจะตอ้ งมกี ารวางแผนงาน การจดั การ การตรวจควบคมุ งาน และการประเมนิ ผลงาน ผทู้ ่ี เป็นเจ้าของงานหรอื ผทู้ ่วี างแผนงาน จาเป็นท่จี ะต้องตดิ ตามและประเมนิ ผลงานหรอื ความกา้ วหน้า ของงานจากการบนั ทกึ ผลงานหรอื การรายงานผลจากผทู้ อ่ี ยปู่ ระจาในหน้างาน การรายงานผลงาน ควรท่จี ะจดั ทาให้เป็นระบบ มีแบบฟอร์มการบนั ทกึ และการเขยี นรายงานและมรี ายละเอยี ดอย่าง ชดั เจนและมขี อ้ มูลครบถ้วนตามทต่ี อ้ งการ เพอ่ื สะดวกแก่การทาความเขา้ ใจ การทางานต่าง ๆ เม่อื มกี ารสงั่ งานแลว้ จะตอ้ งมกี ารรายงานผลการทางานกบั ไปยงั ผสู้ งั่ งาน เพอ่ื ประเมนิ ผลการทางาน และ ผทู้ เ่ี ขยี นบนั ทกึ รายงานผลการทางานกค็ อื ผคู้ วบคุมงาน ดงั นนั้ จงึ พอจะสรปุ ไดว้ า่ การบนั ทกึ และการเขยี นรายงานนนั้ เป็นการจดบนั ทกึ ขอ้ มลู ทเ่ี กดิ จากการติดติดตามผลการดาเนินการก่อสร้าง ซ่ึงอาจจะเป็นผลสาเรจ็ ข้อผดิ พลาด หรอื ข้อมูล ความกา้ วหน้าของงานทจ่ี ะตอ้ งรายงาน และใชเ้ ป็นหลกั ฐานแสดงผลงาน หรอื ใชเ้ ป็นขอ้ มลู ในการ ปรบั ปรงุ การทางานในโครงการตอ่ ไป ผทู้ ่ีต้องการข้อมลู จากการทารายงาน แบ่งออกเป็น 2 ฝ่าย คือ 1. ฝ่ายผ้วู ่าจ้าง หรอื เจ้าของงาน ผตู้ รวจงาน ขอ้ มูลทต่ี อ้ งการจะทราบนนั้ จะเกย่ี วกบั การ ดาเนินงานของผรู้ บั จา้ งท่เี ป็นไปตามความตอ้ งการในสญั ญา หรอื ขอ้ ตกลง และถูกต้องตามรูปแบบ รายการ อุปสรรคตา่ ง ๆ ในการทางานหรอื ขอ้ ขดั แย้งของแบบ สง่ิ เหลา่ น้ีมกั จะมผี ลตอ่ ระยะเวลาใน การแลว้ เสรจ็ ของงานหรอื เป็นปญั หาในการทางาน ลกั ษณะของรายงานประเภทน้ีได้แก่ รายงาน ประจาวนั รายงานการตรวจรบั การจา้ ง เป็นตน้ 2. ฝ่ายผรู้ บั จ้าง หรอื ผรู้ บั เหมา ขอ้ มลู ทต่ี อ้ งการทราบจะเป็นรายงานของผลการทางานท่ี ทาได้ ปญั หาอุปสรรคในการทางาน รายงานการส่งวสั ดุและการใชว้ สั ดุ การจดั เกบ็ ตวั อย่างวสั ดเุ พ่อื การทดสอบ ทส่ี ามารถนามาสรุปและประเมนิ ผลงานในการทางานของโครงการนนั้ ๆ ตามชว่ งเวลา ผู้ท่ตี ้องการ คือผูบ้ รหิ ารโครงการ การรายงานจะมีทงั้ ท่เี ป็นแบบฟอร์ม และรายงานท่มี ีรูปแบบ ธรรมดา เชน่ รายงานการใชว้ สั ดุ การใชแ้ รงงาน และการส่งมอบงานเป็นตน้

การบนั ทึกและการเขียนรายงาน 32 4.2.1 ชนิดและรปู แบบของรายงานการกอ่ สรา้ ง ดงั ท่ีได้กล่าวว่า รูปแบบของการบันทึกและการเขียนรายงานจะมีรูปแบบต่าง ๆ ท่ีไม่ เหมอื นกนั แล้วแต่ความจาเป็นในการใช้งาน แต่จะมรี ายละเอยี ดทต่ี ้องการทราบเหมือนกนั ซ่ึงอาจ สรุปได้ 2 ชนดิ คอื 4.2.1.1 รายงานรูปแบบธรรมดา เป็นรายงานท่เี ขยี นข้นึ โดยมลี กั ษณะเหมอื นกับการ เขยี นจดหมายธรรมดา เน้ือหาจะเป็นแนวทางท่เี ก่ยี วกบั ผลของการทางานท่ผี เู้ ขยี นรายงานได้รบั มอบหมายใหไ้ ปดาเนินงาน เม่อื ถงึ เวลากจ็ ะสรุปผลงานใหผ้ มู้ อบงานทราบ เป็นระยะ ๆไป หรอื เม่อื งานแลว้ เสรจ็ สมบรู ณแ์ ลว้ ดงั น้ี 1) รายงานการตรวจรบั การจ้าง เป็นการรายงานเพ่อื ให้ผู้มหี น้าทใ่ี นการตรวจรบั งาน ทราบ เพอ่ื ทาการตรวจรบั งานตามชว่ งเวลาหรอื ตามปรมิ าณงานทไ่ี ดร้ ะบใุ นสญั ญา 2) รายงานการส่งมอบงาน เป็นรายงานท่ผี รู้ บั เหมา หรอื บรษิ ัท จดั ทาขน้ึ เพ่อื เป็น รายงานถงึ ความสาเรจ็ ในการทางาน กอ่ สรา้ ง ท่ถี กู ตอ้ งตามสญั ญาเพ่อื ใหผ้ มู้ หี น้าทท่ี าการตรวจงาน และดแู ลความเรยี บรอ้ ยของงาน 4.2.1.2 รายงานแบบมีรปู แบบที่แน่นอน เป็นรายงานทจ่ี ดั ทาขน้ึ โดยมวี ตั ถุประสงค์ เพ่อื ควบคุมและติดตามผลงานของแต่ละโครงการ ผู้บรหิ ารโครงการถือว่า การรายงานผลงานเพ่ือ ติดตามผลงานมีความสาคัญมากสาหรบั งานก่อสร้าง เพราะงานก่อสร้างเป็นงานท่ีซับซ้อน ใช้ ทรพั ยากรหลายอย่าง หลายรปู แบบ หากขาดการควบคมุ และการตดิ ตามผลงานทด่ี จี ะทาให้ขาดทุน ได้ ซง่ึ มรี ปู แบบทน่ี ยิ มใชด้ งั ตอ่ ไปน้ี 1) รายงานการรบั และจ่ายวสั ดุ 2) รายงานการใชแ้ รงงาน 3) รายงานผลความกา้ วหน้าของงาน 4) รายงานผลงานทวั่ ไป 5) รายงานปญั หาอปุ สรรคในการทางาน 4.2.2 การบนั ทึกแจง้ การทางานล่วงหน้า การแจง้ การทางานลว่ งหน้า เป็นการแจง้ หมายกาหนดการในการทางานในแต่ละวนั ใหเ้ จา้ ของงานหรอื ผตู้ รวจงานทไ่ี ด้รบั มอบหมายรบั ทราบ แผนงานท่จี ะทาในแต่ละวนั โดยผรู้ บั จ้างจะตอ้ ง แจ้งล่วงหน้า อย่างน้อย 24 ชวั่ โมง โดยเฉพาะในขนั้ ตอนทส่ี าคญั ในการทางาน เช่น งานโครงสร้าง คอนกรตี เสรมิ เหลก็ การเทคอนกรตี ผรู้ บั จา้ งจะตอ้ งกาหนดเวลาท่แี น่นอน เน่ืองจากมงี านในสว่ นท่ี เก่ยี วข้องกนั และจะต้องตรวจสอบก่อนการเทคอนกรตี คอื งานแบบหล่อคอนกรตี งานเหล็กเสริม คอนกรตี ซง่ึ ผตู้ รวจงานจะตอ้ งตรวจ ระดบั ระยะ แนวในการเทคอนกรตี ตรวจสอบการเสรมิ เหลก็ ให้ ครบตามแบบ และมกี ารผเู้ หลก็ ทแ่ี น่นไม่เคลอ่ื นตวั ในขณะการเทคอนกรตี ในส่วนของงานคอนกรตี น้ี ผู้ตรวจจะต้องตรวจสอบก่อนการเททุกครงั้ หากมีข้อผดิ พลาดจะแก้ไขได้ยาก อาจจะต้องทุบ โครงสรา้ งในส่วนดงั กล่าวทง้ิ และอาจจะมผี ลต่อโครงสรา้ งทต่ี ่อเน่อื งกนั งานเหลก็ เสรมิ เม่อื ทาการเท

การบนั ทึกและการเขียนรายงาน 33 คอนกรตี แลว้ จะไม่สามารถมองเหน็ ได้ รายละเอยี ดในใบแจ้งการทางานล่วงหน้าจะประกอบด้วย ส่วนประกอบทส่ี าคญั ดงั น้ี 1. วนั เดอื น ปี ทท่ี างาน 2. รายละเอยี ดในการปฏบิ ตั งิ าน 3. ตาแหน่งงานทจ่ี ะปฏบิ ตั ิ 4. เวลาในการทางาน 5. ชอ่ งแสดงความคดิ เหน็ ของผตู้ รวจและผคู้ วบคมุ งาน 4.2.3 ใบรายงานผลงานประจาวนั ใบรายงานผลงานประจาวนั เป็นการบนั ทกึ แจ้งผลงานในการปฏบิ ตั งิ านของแต่ละวนั แจ้ง จานวนคนงาน ปรมิ าณเคร่อื งมอื เคร่อื งจกั ร สภาพดนิ ฟ้าอากาศ และปญั หาอุปสรรคในการทางาน ส่วนใหญ่แล้วจะ รายงานใกล้เคียงกับการแจ้งการทางานล่วงหน้า ในการเขยี นรายงานผลงาน ประจาวนั จะเขยี นตงั้ แต่เรมิ่ ก่อสรา้ งไปจนกระทงั่ งานแลว้ เสรจ็ ในกรณีท่งี านล่าชา้ ไม่เสรจ็ ตามระยะเวลาท่กี าหนดอาจจะตอ้ งมกี ารต่อสญั ญาเพ่มิ ระยะเวลาในการทางาน หรอื ปรบั เงนิ ในวงเงนิ ตามท่ไี ด้ระบุในสญั ญาก่อสร้าง การพจิ ารณาต่อ สญั ญาผตู้ รวจงานหรอื เจา้ ของงานจะตอ้ งใชใ้ บรายงานผลงานประจาวนั ประกอบการพจิ ารณา โดยดู จากปญั หาและอุปสรรคในการทางานและจานวนคนงานท่ีใชใ้ นการปฏบิ ตั งิ าน ปญั หาและอุปสรรค บางอย่าง กไ็ ม่สามารถนามาพจิ ารณาได้ เชน่ อุปสรรคเร่อื งฝน ฝนตกเป็นเหตุให้ไมส่ ามารถทางาน ได้เต็มท่ี แต่ผู้รบั เหมาทราบอยู่แล้วว่าจะต้องปฏิบัติงานในหน้าฝน ก่อนวางแผนงานจะต้องดู ระยะเวลาในการทางาน ถ้าอยู่ในหน้าฝนควรขยายเวลาหรอื เพมิ่ เวลาไวล้ ่วงหน้า รายละเอยี ดในใบ รายงานผลงานประจาวนั จะประกอบดว้ ย วนั เวลาในการทางาน ปรมิ าณงาน จานวนคนงาน ปญั หา และอุปสรรคในการทางาน ในส่วนของการรายงาน จะเป็นแบบฟอรม์ ใบรายงานทท่ี างฝา่ ยผรู้ บั จ้าง จดั ทาขน้ึ เพ่อื รายงานเหตุการณแ์ ละการทางานตา่ ง ๆ ใหแ้ กผ่ ทู้ ต่ี อ้ งการทราบ รูปแบบลกั ษณะการทา รายงานของแต่ละบรษิ ทั อาจจะไมเ่ หมอื นกนั แต่จะมรี ายละเอยี ดทใ่ี กลเ้ คยี งกนั ดงั น้ี 1. ชอ่ื โครงการ 6. ปญั หาและอุปสรรคและการแกไ้ ข 2. สถานทก่ี อ่ สรา้ ง 7. สภาพภูมอิ ากาศ 3. วนั เดอื นปี 8. จานวนคนงาน 4. รายละเอยี ดของงานทท่ี า 9. จานวนเครอ่ื งจกั ร 5. ตาแหน่งงานทท่ี า 10. ชอ่ื ผจู้ ดั ทารายงาน

การบนั ทึกและการเขียนรายงาน 34 4.2.4 ใบรายงานการส่งวสั ดุ การนาวสั ดุแตล่ ะชนดิ เขา้ มาใชใ้ นการทางาน ผตู้ รวจงานควรจะทาการตรวจสอบ ขนาด ชนิด ยห่ี ้อ และปรมิ าณวสั ดุ การตรวจสอบปริมาณเป็นจุดสาคญั ท่ตี อ้ งบนั ทกึ ไว้ และตรวจสอบใหต้ รงกบั ปริมาณท่ไี ด้ประมาณการไว้ เพราะมีบางครงั้ ท่ีผูร้ บั เหมา สงั่ ของเขา้ มาเพ่ือให้ทาการตรวจสอบ เลก็ น้อย แต่ในขนั้ ตอนการทาจรงิ ใชว้ สั ดอุ ่นื เขา้ มาทาแทน 4.2.5 รปู แบบของการเขียนรายงาน และตวั อยา่ ง ตวั อยา่ งใบรายงานผลงานประจาวนั โครงการ………………………………………… วนั ท…่ี …เดอื น……………พ.ศ……….. สถานท…่ี ………………………………………… ท่ี รายละเอยี ด ตาแหน่ง เวลา หมายเหตุ 1 เทคอนกรตี คานคอดนิ A1 – F5 8.30 น – 14.00 น. จานวนคนงาน จานวนเครอ่ื งจกั ร ท่ี รายการ ชาย หญงิ รวม ท่ี รายการ จานวน 1 ชา่ งไม้ 1 รถบรรทกุ 10 ลอ้ 2 ช่างเหลก็ 3 ช่างปนู 2 รถผสมคอนกรตี 4 กรรมกร 5 พนกั งานขบั เครอ่ื งจกั ร 3 รถแบคโฮ 4 โมผ่ สมคอนกรตี ปญั หาและอุปสรรค และการแกไ้ ข …………………………………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………………………………… ………..………………………………………………………….. สภาพภมู อิ ากาศ ………………………………………………………………………………….. (………………………………) (…………………………………) ( ผเู้ ขยี นรายงาน ) ( ผตู้ รวจงาน )

การบนั ทึกและการเขียนรายงาน 35 ใบแจ้งการทางานล่วงหน้า โครงการ…………………………………………. วนั ท่ี……เดือน……………พ.ศ……….. สถานที่…………………………………………… เรียน ……………………………………………… บรษิ ทั ………………………………..ขอทางานลว่ งเวลาตามรายการดงั ต่อไปน้ี ที่ รายละเอียด ตาแหน่ง เวลา หมายเหตุ 1 ไมแ้ บบ ฐานราก เสาตอมอ่ 2. เหลก็ เสรมิ คอนกรตี หมายเหตุ หมายเหตุ (……………………………….) ผคู้ วบคมุ งาน (……………………………….) ผ้ตู รวจงาน

การบนั ทึกและการเขียนรายงาน 36 ตวั อย่างใบส่งงานประจางวด เขยี นท…่ี ………………………………... วนั ท…่ี …….เดอื น………………..พ.ศ………….. เร่อื ง………………………………………. เรยี น……………………………………… ตามทบ่ี รษิ ทั ฯ เป็นผรู้ บั เหมางานก่อสรา้ ง……………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………………... บดั น้ี บรษิ ทั ฯ ไดท้ าการก่อสรา้ ง……………………………………………………………… เสรจ็ เรยี บรอ้ ยตามสญั ญางวดท่ี ………… ดงั มรี ายการดงั ต่อไปน้ี 1. …………………………………………………….. 2. ……………………………………………………. 3. …………………………………………………….. 4. ……………………………………………………. 5. …………………………………………………….. 6. ……………………………………………………. เป็นจานวนเงนิ ทงั้ สน้ิ …………………………………………………………………….. (……………………………………………………………………………………….) จงึ เรยี นมา เพอ่ื โปรดนดั คณะกรรมการตรวจการจา้ ง ไปทาการตรวจสอบรบั งานใหแ้ กบ่ รษิ ทั ฯ ดว้ ย จะเป็นพระคุณอยา่ งยง่ิ ขอแสดงความนบั ถอื (……………………………………) ผจู้ ดั การ

การบนั ทึกและการเขียนรายงาน 37 ตวั อย่างใบตรวจรบั งาน เขยี นท…่ี ………………………………... วนั ท…่ี …….เดอื น………………..พ.ศ………….. เร่อื ง………………………………………. เรยี น……………………………………… คณะกรรมการไดพ้ รอ้ มกนั ทาการตรวจงาน ก่อสรา้ ง.…..……………………………………………………………………………………………………………… ………………………………….. ซง่ึ งานในงวดน้ปี ระกอบดว้ ยงาน……………………………………………………………………….. …………………………………………………………………………………………………………... บดั น้ี บรษิ ทั ฯ ไดท้ าการกอ่ สรา้ ง……………………………………………………………… เสรจ็ เรยี บรอ้ ยตามสญั ญางวดท่ี ………… คณะกรรมการไดพ้ รอ้ มกนั ตรวจรบั เป็นทถ่ี กู ตอ้ งเรยี บรอ้ ยทุกประการ ตงั้ แต่วนั ท่…ี …………. เดอื น……………………พ.ศ……………. จงึ เหน็ สมควรจา่ ยเงนิ งวดท่ี …………เป็นเงนิ ……………. (……………………………………………) แกบ่ รษิ ทั รบั เหมาต่อไป จงึ เรยี นมา เพอ่ื โปรดพจิ ารณา ขอแสดงความนบั ถอื (……………………………………) กรรมการ (……………………………………) กรรมการ (……………………………………) กรรมการ

การบนั ทึกและการเขียนรายงาน 38 ตวั อย่างใบรายงานการส่งวสั ดุ โครงการ………………………………………… วนั เร่ิมโครงการ………………………………… สถานท…่ี ………………………………………... วนั สน้ิ สดุ โครงการ…………………………….. ลาดบั วนั เดอื นปี รายการ จานวน หน่วย ยห่ี อ้ หมายเหตุ (…………………………………) ผตู้ รวจรบั (…………………………………) ผตู้ รวจงาน หมายเหตุ

การบนั ทึกและการเขียนรายงาน 39 4.2.6 ประโยชน์ของการเขียนรายงานหรอื การบนั ทึกผลงานประจาวนั 1) ใชเ้ ป็นหลกั ฐาน เม่อื มปี ญั หาหรอื อุปสรรคเกดิ ขน้ึ เชน่ การตอ่ สญั ญา หรอื การตอ่ เวลา ทางานล่วงเวลา งานบางขนั้ ตอนท่มี คี วามสาคญั ควรมกี ารรบั รู้ทงั้ สองฝา่ ย เพ่อื ตรวจสอบและทา ความเขา้ ใจ ในบางขนั้ ตอนควรมกี ารถา่ ยภาพไวเ้ ป็นหลกั ฐานประกอบดว้ ย 2) ผทู้ เ่ี กย่ี วขอ้ งจะไดร้ บั ทราบและตดิ ตามผลงานไดต้ ลอดเวลา 3) ผคู้ วบคุมงาน จะตอ้ งควบคมุ งานอย่ตู ลอดเวลา เพ่อื จดบนั ทกึ ขอ้ มลู ไดถ้ ูกตอ้ งและ ทนั เหตุการณ์ 4) ใชต้ รวจสอบปรมิ าณวสั ดุทใ่ี ช้ วา่ มกี ารใช้ เพ่อื ทจ่ี ะทาการสงั่ เพม่ิ ไดท้ นั เวลา 5) ใชเ้ ป็นสถติ ิ หรอื บนั ทกึ ประสบการณ์ในการทางานเพอ่ื ปรบั ปรุงแกไ้ ขในงานตอ่ ไป การวางแผนงาน บางท่านอาจจะมองวา่ เป็นงานท่ี ยุ่งยากซบั ซอ้ น ซง่ึ จรงิ ๆ แลว้ คนเรามกี าร วางแผนงานอย่ตู ลอดเวลา การคดิ ไวใ้ นใจวา่ จะทาสงิ่ ใด อย่างไร กเ็ ป็นการวางแบบคร่าว แตบ่ างครงั้ ยงั ไม่ถงึ เวลาท่ีจะทากอ็ าจจะเปล่ยี นแปลงหรอื จดั วธิ กี ารไม่ไดเ้ หมาะสมยง่ิ ข้นึ เช่น การเดนิ ทางไป ทางาน การซ้ือของ หรอื แม้แต่เงนิ เดอื นในแต่ละเดือนกต็ ้องมกี ารวางแผนการใช้ให้เหมาะสมกบั รายรบั รายจ่าย อย่างไรกต็ ามในงานทุกงาน หากมกี ารวางแผนงานท่ดี จี ะช่วยให้งานดาเนนิ ไปดว้ ย ความราบรน่ื และประสบความสาเรจ็

ความปลอดภยั ในงานก่อสร้าง 40 หน่วยท่ี ความปลอดภยั ในงานก่อสรา้ ง 4.3 สาระการเรียนรู้ 1. หลกั เบ้ืองตน้ ในเร่ืองความปลอดภยั 2. สาเหตุของอุบตั ภิ ยั ท่พี บมากในงานกอ่ สรา้ งและการเตรียมการป้ องกนั 3. การตรวจควบคุมเก่ยี วกบั ความปลอดภยั ในงานกอ่ สรา้ ง 4. แนวทางในการป้ องกนั อุบตั เิ หตุ 5. การจดั ความปลอดภยั ในการทางานพเิ ศษ ผลการเรียนรทู้ ี่คาดหวงั หลงั จากศึกษาหน่วยน้ีแลว้ ผูเ้ รียนสามารถ 1. บอกถึงสาเหตุของการเกดิ อุบตั ภิ ยั ในงานกอ่ สรา้ งไดอ้ ยา่ งถูกตอ้ ง 2. อธิบายถึงวิธกี ารเตรียมการป้ องกนั การเกิดอุบตั ภิ ยั ได้ 3. บอกวิธกี ารแกไ้ ขปัญหาในเร่ืองของอุบตั ภิ ยั ท่เี กดิ ข้นึ เฉพาะหนา้ ได้ 4. บอกถึงแนวทางในการป้ องกนั อุบตั ิเหตุได้ 5. อธิบายถึงวิธกี ารจดั ความปลอดภยั ในการทางานพิเศษได้

ความปลอดภยั ในงานก่อสร้าง 41 ความปลอดภยั ในงานก่อสรา้ ง สาระสาคญั ในการทางานกอ่ สรา้ งมกั จะมี อุบตั เิ หตุเกดิ ขน้ึ มากมาย และเกดิ ขน้ึ ไดต้ ลอดเวลาในของการ กอ่ สร้าง ผูป้ ฏบิ ตั งิ านและผคู้ วบคุมงานจะตอ้ งต่นื ตวั และเตรยี มการป้องกนั อยู่เสมอ การเตรยี มการ ป้องกันจะทาให้เกิดอุบัติภัยได้น้อยลงแต่ก็ยงั คงมีอยู่เสมอ ผู้ตรวจควบคุมงานจะต้องดูแลอยู่ ตลอดเวลา การปฏิบัติงานก่อสร้างมกั จะมี อุบตั ิเหตุ หรืออุบตั ิภัยซ่ึงคาดไม่ถึง สามารถเกิดข้นึ ได้ ตลอดเวลา ผปู้ ระกอบการ ผปู้ ฏบิ ตั งิ านจะตอ้ งมคี วามตน่ื ตวั อยูเ่ สมอ และจะตอ้ งมกี ารเตรยี มการ ป้องกนั ไว้ การเตรยี มการป้องกนั จะชว่ ยลดอบุ ตั ภิ ยั ไดม้ าก เน่อื งจากอบุ ตั ภิ ยั ทเ่ี กดิ จากงานก่อสรา้ ง แตล่ ะอย่างนนั้ จะกอ่ ใหก้ ารสญู เสยี ทงั้ ชวี ติ และทรพั ยส์ ินอย่างมากมาย ผปู้ ระกอบการและผคู้ วบคมุ งาน ควรจะตอ้ งศกึ ษาถงึ สาเหตุ และบอ่ เกดิ ของอุบตั ภิ ยั เพ่อื เตรยี มการป้องกนั หรอื หาวธิ กี ารแกไ้ ข 4.3.1 หลกั เบอื้ งต้นในเร่ืองความปลอดภยั ในการตรวจควบคุมงานก่อสร้าง นอกจากจะต้องควบคุมงานให้ดาเนินไปด้วยความ เรยี บรอ้ ย สาเรจ็ ลุล่วง และมคี ุณภาพและ ผตู้ รวจควบคุมงานยงั จะต้องคานึงถึงความปลอดภัยใน ระหวา่ งการทางานกอ่ สรา้ งดว้ ย ดว้ ยเหตผุ ล 3 ประการคอื 1) กฎบงั คบั ของกฎหมาย หากไม่กระทาตามท่กี ฎหมายกาหนด ผตู้ รวจควบคุม งาน อาจจะอยใู่ นขา่ ยของการกระทาทผ่ี ดิ กฎหมาย อาจถกู ฟ้องรอ้ งดาเนนิ คดไี ด้ ถงึ แมว้ า่ จะ ยงั ไมเ่ กดิ อุบตั เิ หตุขน้ึ 2) ความค้มุ ค่า การลงทนุ เพอ่ื ป้องกนั อบุ ตั เิ หตุในงานกอ่ สรา้ งนนั้ ไดม้ กี ารวจิ ยั แลว้ วา่ มคี วามคุ้มค่าต่อการลงทุน โดยผลตอบแทนคอื ค่าเสยี หายท่ปี ้องกนั ไดจ้ ากอุบตั เิ หตุทงั้ ทางตรงและทางออ้ ม 3) มนุษยธรรม มนุษย์ทุกคน รกั ชวี ติ และทรพั ย์สนิ ของตนเองทงั้ นนั้ การเอาใจ เขามาใสใ่ จเราย่อมก่อใหเ้ กดิ จติ สานกึ การตระหนกั ถงึ คณุ คา่ ของชวี ติ และทรพั ยส์ นิ ของผอู้ ่นื ยอ่ มเป็นคณุ สมบตั ทิ ด่ี ขี องผตู้ รวจควบคมุ งาน 4.3.2 สาเหตขุ องอบุ ตั ิเหตทุ ่ีพบมากในงานก่อสรา้ งและการเตรียมการป้ องกนั 4.3.2.1 อนั ตรายที่เกิดขึน้ จากบุคคล เป็นสาเหตใุ หญ่ของการเกดิ อบุ ตั เิ หตุ ซ่งึ มที งั้ บุคคลภายนอกและภายใน บุคคลภายในส่วนใหญ่จะเกดิ จากความประมาท เลนิ เลอ่ ความไม่ รอบคอบในการทางาน หรอื การอยากลอง บุคคลภายนอกสว่ นใหญ่จะเกดิ จากความ รเู้ ท่าไมถ่ งึ การณ์ ซง่ึ จะทาใหเ้ กดิ การเสยี หายตอ่ อาคารหรอื ชวี ติ และทรพั ยส์ นิ ของผปู้ ระสบ

ความปลอดภยั ในงานก่อสรา้ ง 42 เหตกุ ารณ์ ซง่ึ ในหวั ขอ้ น้จี ะเป็นอุบตั ภิ ยั ทเ่ี กดิ ขน้ึ มากทส่ี ุด เชน่ ไฟไหม้ ของหล่นใสศ่ รษี ะ คนงานตก ตกึ โครงสรา้ งชวั่ คราวพงั เป็นตน้ การป้ องกนั ผตู้ รวจควบคุมงานจะตอ้ งตรวจดูระเบยี บในการปฏบิ ตั งิ าน ของ ผปู้ ระกอบการวา่ มกี ารจดั เตรยี มป้องกนั อยา่ งไร ใหม้ กี ารประกาศ หรอื มี กฎระเบยี บขอ้ บงั คบั ให้ คนงานปฏบิ ตั อิ ย่างเครง่ คดั หรอื ไม่ มกี ารตดิ ป้ายประกาศ แบ่งเขตเฉพาะ หรอื เขตหวงหา้ มตา่ ง ๆ ทจ่ี ะเกดิ อนั ตรายอยา่ งชดั เจน และจะตอ้ งมกี ารอบรม หรอื การทดสอบความพรอ้ มในดา้ นการรกั ษา ความปลอดภยั รปู ท่ี 9 ผา้ ใบคลุมด้านข้างป้ องกนั วสั ดหุ ล่นโดนผสู้ ญั จร รปู ท่ี 10 ป้ ายเตือนเขตกอ่ สร้าง

ความปลอดภยั ในงานกอ่ สร้าง 43 รปู ที่ 11 ป้ ายเตือนภายในสถานท่ีก่อสร้าง รปู ที่ 12 รวั้ ป้ องกนั และแสดงเขตกอ่ สร้างที่ชดั เจน

ความปลอดภยั ในงานกอ่ สรา้ ง 44 รปู ที่ 13 การป้ องกนั อนั ตรายโดยการสวมหมวกแขง็ และการอบรมสรา้ งจิตสานึกในการทางาน 4.3.2.2 อบุ ตั ิภยั ท่ีเกิดจากธรรมชาติ เชน่ พายุ ฟ้าผา่ น้าท่วม สง่ิ เหลาน้ีเป็นอุบตั ภิ ยั ท่ี แก้ไขได้ยากแต่จะสามารถป้ องกันได้ โดยการเตรียมความพร้อมไว้ล่วงหน้าให้เหมาะสมกับ สภาพแวดลอ้ มหรอื สภาพดนิ ฟ้าอากาศ ทงั้ น้ี ผปู้ ฏบิ ตั งิ านจะตอ้ งศกึ ษาสภาพภูมิประเทศ และสภาพ ดินฟ้ า อากาศ ของพ้ืนท่ีก่อสร้าง และสอบถามจากชาวบ้านท่ีอาศยั อยู่ในพ้ืนท่ี เพ่ือให้ทราบถึง ปรากฏการณ์ทางทาชาติ ท่ีอาจมีความรุนแรงหรือมีลักษณะท่ีแตกต่างจากท้องท่ีอ่ืน ๆ เพ่ือ เตรยี มการป้องกนั การป้ องกนั อบุ ตั ิภยั ที่เกิดจากธรรมชาติ 1. การจดั การความปลอดภยั จากฟ้ าผา่ จะตอ้ งมกี ารเตรยี มการจดั ทาสายล่อฟ้า ในการกอ่ สรา้ งอาคารสูงหรอื พ้นื ทท่ี ่ซี ง่ึ มแี นวโน้มทจ่ี ะเกดิ อนั ตรายจากฟ้าผ่า และควรมกี าร ตรวจสอบระบบการทางานของสายล่อฟ้า ใหส้ ามารถใชง้ านไดต้ ลอดเวลา 2. การป้ องกนั ภยั จากน้าท่วม ในงานก่อสรา้ งทอ่ี ยู่ในพ้นื ทล่ี ุ่ม พ้นื ท่นี ้าท่วมขงั หรอื การก่อสรา้ งอาคารพเิ ศษ เชน่ อุโมงค์รถไฟฟ้าใต้ดนิ อุโมงคส์ ่งน้า จะตอ้ งมกี ารจดั ทา พน้ื ทร่ี บั น้าเพ่อื เตรยี มสูบน้าออก หรอื จดั เตรยี มทาคนั กนั้ น้าเพ่อื ป้องกนั น้าเขา้ มาในสถานท่ี ทาการกอ่ สรา้ ง และจดั ทาทางสาหรบั หนภี ยั เพ่อื ป้องกนั อนั ตรายทจ่ี ะเกดิ 3. การจดั การความปลอกภยั เก่ียวกบั ลมพายุ ในพน้ื ทท่ี ม่ี ลี มแรงเชน่ ชายทะเล หรอื อาคารสูงในการจดั ทาโครงสรา้ งชวั่ คราวควรมีการจดั สร้างให้แขง็ แรงและควรมีการ ตรวจสอบสภาพความพรอ้ มในการใชง้ านอยสู่ ม่าเสมอ

ความปลอดภยั ในงานก่อสร้าง 45 รปู ท่ี 14 การเตรียมการระบายน้า จะเหน็ ไดว้ า่ ภยั อนั ตรายจากธรรมชาติ ทเ่ี ราไม่ทราบวา่ จะเกดิ ขน้ึ เวลาใดเราสามารถป้องกนั ได้จากการหาสมมตฐิ านของการเกดิ เหตุล่วงหน้า และการเตรยี มการแก้ไขหรอื เตรยี มรบั มอื กบั ปญั หาทอ่ี าจจะเกดิ ใหพ้ รอ้ มอยเู่ สมอ 4.3.2.3 อบุ ตั ิเหตุท่ีเกิดจากเคร่ืองจกั รและกระแสไฟฟ้ า ในหวั ข้อน้ีจะมสี าเหตุพ้นื ฐาน จาก บุคคล ทค่ี วบคุมเคร่อื งจกั ร การชารุดอุปกรณ์ของเคร่อื งจกั ร หรอื การไม่สามารถใชง้ านไดใ้ น สภาพปรกติ และระบบการเดนิ สายไฟฟ้าการใชอ้ ุปกรณไ์ ฟฟ้าทผ่ี ดิ วธิ ี ในปจั จุบนั ในงานก่อสรา้ งจะมี เคร่อื งจกั รเขา้ มาชว่ ยมากขน้ึ และมกี ารใชเ้ ครอ่ื งจกั รในรูปแบบต่าง ๆ มากมายหลายชนิด ผคู้ วบคุม เคร่อื งจกั รควรเป็นผูท้ ่มี คี วามรู้ความเข้าใจ ในการใชเ้ คร่อื งจกั รเป็นอย่างดี มฉิ ะนัน้ จะทาให้เกิด อุบตั ภิ ยั ได้ง่าย ในส่วนของเคร่อื งจกั รและอุปกรณ์ไฟฟ้าควรมกี ารตรวจสอบสภาพการใชง้ านอยู่ เสมอ การป้ องกนั 1. ควรมปี ้ายหา้ มหรอื ป้ายเตอื นในขณะทเ่ี คร่อื งจกั รกาลงั ทางาน โดยหา้ มผทู้ ไ่ี ม่มี ส่วนเกย่ี วขอ้ งเขา้ ไปในเขตปฏบิ ตั งิ านของเคร่อื งจกั รเพราะถอื วา่ เป็นเขตอนั ตราย 2. ก่อนการใชเ้ ครอ่ื งจกั รและอปุ กรณไ์ ฟฟ้า ควรมกี ารตรวจสอบความพรอ้ มใน การใชง้ านของเคร่อื งมอื เครอ่ื งจกั ร และอุปกรณ์ไฟฟ้าใหม้ คี วามพรอ้ มสามารถใชง้ านไดใ้ น สภาพปรกติ ก่อนการปฏบิ ตั ทิ างานทกุ ครงั้ 3. หา้ มมใิ หบ้ คุ คลทไ่ี มม่ คี วามชานาญเขา้ ปฏบิ ตั งิ านควบคมุ เคร่อื งจกั ร หากมี ความจาเป็นจะตอ้ งปฏบิ ตั งิ าน ควรจะตอ้ งมกี ารควบคุมดแู ลอยา่ งใกลช้ ดิ

ความปลอดภยั ในงานกอ่ สร้าง 46 รปู ท่ี 15 ใช้ไฟฟ้ าที่ไม่มีการป้ องกนั อาจเกิดการลดั วงจรได้ รปู ท่ี 16 ใช้ไฟฟ้ าที่มีการป้ องกนั ในจดุ ต่อ 4.3.2.4 อุบตั ิเหตุที่เกิดจากโครงสร้าง ซ่งึ จะมที งั้ โครงสรา้ งชวั่ คราวและโครงสร้างถาวร ส่วนใหญ่อบุ ตั ภิ ยั ทม่ี กั จะเกดิ ขน้ึ กค็ อื โครงสรา้ งชวั่ คราว ซง่ึ หมายถงึ ค้ายนั ไมแ้ บบ สาเหตุเกดิ จาก ความไม่ชานาญงาน ความประมาท สภาพของวสั ดแุ ละอายุการใชง้ าน เชน่ การใชไ้ มไ้ ผ่ทานงั่ รา้ น โดยยดึ ดว้ ยเชอื กปอ ซง่ึ เชอื กและไมไ้ ผจ่ ะมอี ายุการใชง้ านสนั้ หรอื ใชไ้ ดเ้ พยี งครงั้ เดยี ว หรอื สองครงั้ ในส่วนของโครงสร้างถาวรท่ีกาลงั ก่อสร้าง ก็มีอุบัติเหตุเกิดข้นึ เหมือนกัน แต่ลกั ษณะการเกิด อุบตั เิ หตุจะมมี นุษย์เขา้ มาเกย่ี วขอ้ งอยู่เสมอ เชน่ การออกแบบผดิ พลาดโครงสร้างไม่สามารถรบั

ความปลอดภยั ในงานก่อสรา้ ง 47 น้าหนกั ได้ การดดั แปลงโครงสร้างหรอื เปลย่ี นแปลงสภาพการใชง้ านของอาคาร การถอดแบบหรอื ค้ายนั ของโครงสรา้ งคอนกรตี เสรมิ เหลก็ ก่อนเวลาหรอื ในขณะทค่ี อนกรตี ไมส่ ามารถรบั น้าหนกั ได้ การป้ องกนั 1. ควรมกี ารตรวจความพรอ้ มและสภาพกอ่ นการใชง้ านโครงสรา้ งชวั่ คราวทกุ ครงั้ เชน่ ตรวจสอบนงั่ รา้ นไมไ้ ผท่ ใ่ี ชเ้ ชอื กผกู ยดึ 2. ศกึ ษารายละเอยี ดของการก่อสรา้ งใหถ้ ูกตอ้ งตามแบบ เชน่ รายละเอยี ดในการ เสรมิ เหลก็ ในงานโครงสรา้ งคอนกรตี เสรมิ เหลก็ จุดต่อหรอื รอยต่อเชอ่ื งในงานโครงสรา้ ง เหลก็ รปู พรรณ 3. ตรวจสอบสภาพการใชง้ านของอาคารใหม้ คี วามเหมาะสมกบั การออกแบบ 4. ในกรณที ม่ี กี ารตอ่ เตมิ อาคาร ควรมกี ารตรวจสอบการรบั น้าหนกั ของโครงสรา้ ง โดยวศิ วกรผเู้ ชย่ี วชาญ 4.3.3 การตรวจควบคมุ เกี่ยวกบั ความปลอดภยั ในงานก่อสร้าง จากตัวอย่างท่ีกล่าวมาจะเห็นได้ว่าสาเหตุท่ีทาให้เกิดอุบตั ิภัยบ่อยครงั้ ก็คือ บุคคลท่ี ปฏิบตั ิงาน ซ่ึงจะเกิดจากความประมาทเลินเล่อ จุดท่ีสาคญั ท่ีสุดคือ ความประมาท และความ รู้เท่าไม่ถึงการณ์ของคนงาน ในฐานะผู้ตรวจงาน ควรจะมีตรวจระบบป้ องกันภัย ตรวจการ เตรยี มการแกไ้ ข และตรวจการใหค้ วามปลอดภยั แกผ่ ปู้ ฏบิ ตั งิ านและส่วนรวมดงั น้ี 4.3.3.1 ตรวจระบบการทางานของผู้รับเหมาก่อสร้าง ให้มีการประกันภัย การ ประกนั สงั คม ต่าง ๆ ตรวจระบบการป้องกนั ภยั ใหม้ คี วามรดั กุม ใหถ้ กู ตอ้ งตามกฎขอ้ บงั คบั เกย่ี วกบั ความปลอดภยั 4.3.3.2 ตรวจการแต่งกายของบุคลากร โดยให้มกี ารสวมใส่เคร่อื งแบบ มีเคร่อื งหมาย หรอื บตั รแสดงวา่ เป็นพนกั งานในส่วนหรอื พน้ื ทน่ี นั้ ๆ นอกจากเคร่อื งแบบแลว้ ยงั มี รองเทา้ ถุงมอื หมวก และแวน่ ตา เป็นตน้ 4.3.3.3 ตรวจให้มีการทาเครื่องหมาย หรือป้ ายบอกเขตหรือป้ ายแบ่งเขตอนั ตราย ใหต้ ดิ ตงั้ ไวใ้ หเ้ หน็ อยา่ งชดั เจนผทู้ ไ่ี มม่ ีหน้าทไ่ี ม่ควรเขา้ ไปยงุ่ เกย่ี ว 4.3.3.4 ตรวจสภาพของโครงสร้างชวั่ คราว และระบบไฟฟ้ า ในกรณีทม่ี รี ะยะเวลาการ ดาเนินงานตงั้ แต่ 1 ปีข้นึ ไปว่ายังมีสภาพท่ีพร้อมใช้งานหรอื ไม่ หากมีจุดใดท่ีชารุดอาจจะเกิด อนั ตรายไดค้ วรแจง้ ใหผ้ รู้ บั เหมาทาการซ่อมแซมใหเ้ รยี บรอ้ ย 4.3.3.5 ในจุดท่ีมีอากาศถา่ ยเทไม่สะดวก หรอื มแี สงสว่างไม่เพยี งพอ เชน่ อุโมงคใ์ ตด้ นิ ควรใหม้ กี ารตดิ ตงั้ พดั ลมระบายอากาศและระบบแสงสวา่ งใหพ้ อเพยี งสาหรบั การทางาน 4.3.3.6 ในพืน้ ที่บริเวณรอบ ๆ สถานทก่ี อ่ สรา้ งควรมรี ะบบแสงสวา่ งใหเ้ พยี งพอ เพ่อื ความ สะดวกในการทางานตอนกลางคนื และเพอ่ื ป้องกนั การโจรกรรม 4.3.3.7 ตรวจความพร้อมการใช้งานของ อุปกรณ์ เคร่อื งมอื และระบบป้องกนั ภยั ต่าง ๆ เชน่ ระบบป้องกนั เพลงิ ไหม้ ระบบป้องกนั ไฟฟ้ารดั วงจร