ວິຊາ-ຈິດຕະການສຶກສາ

ກະຊວງສກຶ ສາທກິ ານ ແລະ ກລິ າ ກມົ ສາ້ ງຄູ ວທິ ະຍາໄລຄູຫຼວງພະບາງ ວທິ ະຍາໄລຄູຫວຼ ງພະບາງ ສາ້ ງວຊິ າຊບີ ຄູສູ່ ູຄວາມເປັນເລດີ ປະເສດີ ດວ້ ຍຄຸນນະທາໍ ສູ່ ງົ ເສມີ ວດັ ທະນະທໍາທູ່ ເີ ປັນເອກະລກັ ພດັ ທະນາສູ່ ງິ ແວດລອ້ ມ ສາ້ ງຄວາມພອ້ ມກາ້ ວສູ່ ູສາກນົ ເອກະສານປະກອບການສອນ ວຊິ າ: ຈດິ ຕະວທິ ະຍາການສກຶ ສາ ສາຍຄູອະນບຸ ານລະບບົ 12+4 ທ. ຄອງ ມູ່ ວງສມົ ບດັ ສົກສຶກສາ 2018

ກະຊວງສຶກສາທກິ ານ ແລະ ກລິ າ ກມົ ສາ້ ງຄູ ວິທະຍາໄລຄູຫວຼ ງພະບາງ ວທິ ະຍາໄລຄູຫຼວງພະບາງ ສາ້ ງວຊິ າຊບີ ຄສູ ູ່ ູຄວາມເປັນເລດີ ປະເສດີ ດວ້ ຍຄຸນນະທາໍ ສູ່ ງົ ເສມີ ວດັ ທະນະທໍາທູ່ ເີ ປັນເອກະລກັ ພດັ ທະນາສູ່ ງິ ແວດລອ້ ມ ສາ້ ງຄວາມພອ້ ມກາ້ ວສູ່ ູສາກນົ ເອກະສານປະກອບການສອນ ວຊິ າ: ຈະດຕະວທິ ະຍາພດັ ທະນາການ ສາຍຄູອະນຸບານລະບບົ 12+4 ທ. ຄອງ ມູ່ ວງສມົ ບດັ ຮຽບຮຽງໂດຍ: ທູ່ ານ ປ.ຕີ ຄອງ ມູ່ ວງສມົ ບດັ ກວດແກໂ້ ດຍ: ທູ່ ານ ປ.ໂທ ບຸ ນຈນັ ວັນທະມາລີ ທູ່ ານ ປ.ໂທ ຂັນທບິ ສະພາພອນ ທູ່ ານ ປ.ໂທ ຫງົ ຄໍາ ບຸ ດດວງທບິ



ຄໍ າ ນໍາ ຈດິ ຕະວທິ ະຍາການສກຶ ສາ ເປັນວທິ ະຍາສາດຂະແໜງໜູ່ ງຶ ທູ່ ີໜາ້ ສົນໃຈສໍາລັບວງົ ການສກຶ ສາເວົາ້ ລວມ ແລະມຄີ ວາມສໍາຄນັ ສໍາລບັ ສະຖາບນັ ການສກຶ ສາວຊິ າຊບີ ຄູ ເວາົ້ ສະເພາະ, ເນອ້ ໃນເອກະສານໄດເ້ ວາົ້ ເຖິງ ຄວາມໝ າຍແລະຄວາມສໍາຄນັ ຂອງວຊິ າຈດິ ຕະວທິ ະຍາການສກຶ ສາ, ລັກສະນະທີດີຂອງຄູ, ຄູທມີ ປີ ະສດິ ທິພາບ,ທດິ ສະ ດກີ ານຮຽນຮູ,້ ທດິ ສະດແີ ຮງຈງູ ໃຈ, ການຈດັ ການຫອ້ ງຮຽນແລະການນໍາທດິ ສະດຂີ ອງກູ່ ມູ ຈດິ ຕະວທິ ະຍາຕູ່ າງໆໄປ ຍູກໃຊໃ້ ນການຮຽນ-ການສອນໃຫມ້ ປີ ະສດິ ທພິ າບ. ເອກະສານເຫຼມັ້ ນຈີ້ ະຊູ່ ວຍໃຫຄ້ ອູ າຈານມຄີ ວາມສະດວກໃນການຮບັ ແລະ ສູ່ ງົ ຄວາມຮູຢ້ ູ່ າງເປັ ນລະບົບ ຕາມເນອ້ ໃນກາໍ ນດົ ໄວ.້ ຜູຮ້ ຽບຮຽງມຄີ ວາມເຊູ່ ອໝນັ້ ວູ່ າ ຫຼງັ ຈາກນກັ ສກຶ ສາໄດສ້ ກຶ ສາຮູ່ າໍ ຮຽນສໍາເລດັ ແລວ້ ກສໍ າມາດ ອະທບິ າຍຄວາມໝາຍ, ຄວາມສໍາຄນັ ຂອງວຊິ າຈດີ ຕະວທິ ະຍາການສກຶ ສາໄດ,້ ສາມາດກາໍ ນດົ ຈດຸ ປະສງົ ຂອງການສກຶ ສາເຂາົ້ ໃນການຮຽນ-ການສອນ ແລະ ຮູໝ້ ູນໃຊບ້ ນັ ດາທດິ ສະດຕີ ູ່ າງໆ ຂອງນກັ ຈດິ ຕະວທິ ະຍາປະຍຸ ກເຂົາ້ ໃນການ ຮຽນ-ການສອນຢູ່ າງມປີ ະສດິ ທພິ າບ. ຂາ້ ພະເຈາົ້ ຂໍສ້ ະແດງຄວາມຮູບ້ ຸ ນຄຸນຢູ່ າງຈງິ ໃຈມາຍງັ ຄະນະຜູກ້ ວດແກທ້ ໄີ ດອ້ ໍານວຍຄວາມສະດວກດາ້ ນຕູ່ າງໆ ໃຫຂາ້ ພະເຈາົ້ , ບູ່ ວໍ ູ່ າຈະເປັນເນອ້ ໃນສູ່ ວນໃຫູ່ ຍຂອງເອກະສານ, ການໃຫຄ້ າໍ ແນະນາໍ ໃນການຂຽນກໍຄການຮຽບຮຽງ. ອກີ ເທູ່ ອຂໍຂອບໃຈມາຍງັ ພາກສູ່ ວນ ແລະ ບຸກຄນົ ອູ່ ນໆ ທູ່ໄີ ດໃ້ ຫຄ້ ວາມຊູ່ ວຍເຫຼອຂາ້ ພະເຈາົ້ ໃນການພູ່ ມີ , ຮຽບຮຽງ ເອກະສານສະບບັ ນຈີ້ ນົ ສາໍ ເລດັ . ແນູ່ ນອນແລວ້ ວູ່ າເນອ້ ໃນເອກະສານບາງຫວົ ຂຍໍ້ ງັ ຈາກດັ , ແຕູ່ ຄງົ ຈະເປັນທດິ ທາງຊູ່ ວຍເຫອຼ ໃນການສກຶ ສາຄນົ້ ຄວາ້ ກູ່ ຽວກບັ ຈດິ ຕະວທິ ະຍາການສກຶ ສາ, ລກັ ສະນະທດີ ຂີ ອງຄູ, ຄູທມີ ປີ ະສດິ ທພິ າບ, ທດິ ສະດກີ ານຮຽນຮູ,້ ທດິ ສະດແີ ຮງຈງູໃຈ, ການຈດັ ການຫອ້ ງຮຽນ ແລະ ການນໍາທດິ ສະດຂີ ອງກູ່ ຸມຈດິ ຕະວິທະຍາຕູ່ າງໆ ໄປຍຸ ກໃຊໃ້ ນ ການຮຽນ-ການສອນໃຫມ້ ປີ ະສດິ ທພິ າບ. ຂາ້ ພະເຈາົ້ ມຄີ ວາມຫວງັ ຢູ່ າງແຮງວູ່ າ ເອກະສານວຊິ າ ຈດິ ຕະວທິ ະຍາການສຶກສາສະບບັ ນີ້ ຄງົ ຈະໄດຮ້ ບັ ການປັບປຸ ງໃຫມ້ ຄີ ຸນນະພາບດຂີ ນຶ້ ດວ້ ຍຄວາມຍນິ ດຮີ ບັ ເອາົ ການຕໍານຕິ ຊິ ມົ , ການປະກອບຄໍາຄດິ ຄາໍ ເຫນັ ຈາກທູ່ ານ ຜູອ້ ູ່ ານ ແລະ ຜູຊ້ ມົ ໃຊທ້ ງັ ຫຼາຍ.

ສາລະບາານ ຫວົ ບດົ ໜາ້ ບດົ ທີ 1 ຈດິ ຕະວທິ ະຍາກບັ ການສຶກສາ ........................................................................................ 1 1. ປະຫວດັ ຄວາມເປັນມາຂອງຈດິ ຕະວທິ ະຍາ ........................................................................... 1 1.1. ຈດິ ຕະວທິ ະຍາກບັ ການສກຶ ສາໃນສະໄໝເກຣກັ ................................................................. 1 1.2. ຈດິ ຕະວທິ ະຍາກບັ ການສກຶ ສາໃນສະໄໝໂຣມນັ ................................................................ 2 1.3. ຈດິ ຕະວທິ ະຍາກບັ ການສກຶ ສາໃນສະໄໝກາງ.................................................................... 2 1.4 ຈດິ ຕະວທິ ະຍາກບັ ການສກຶ ສາໃນສະໄໝຟນ້ ຟູສລິ ະປະວທິ ະຍາການ...................................2-3 1.5 ຈດິ ຕະວທິ ະຍາກບັ ການສກຶ ສາຍຸກໃໝູ່ ...........................................................................4-5 1.6 ຈດິ ຕະວທິ ະຍາກບັ ການສກຶ ສາໃນສດັ ຕະວດັ ທີ 20............................................................. 6 1.7 ຈດິ ຕະວທິ ະຍາການສກຶ ສາແມູ່ ນວທິ ະຍາສາດທູ່ ເີ ຊູ່ ອມໂຍງລະຫູ່ ວາງຈດິ ຕະວທິ ະຍາກບັ ການສກຶ ສາ .................................................................................................................................................... 7 2. ຄວາມໝາຍ ແລະ ຄວາມສາໍ ຄນັ ຂອງຈດິ ຕະວທິ ະຍາການສກຶ ສາ .................................................. 8 2.1. ຄວາມໝາຍຂອງຈດິ ຕະວທິ ະຍາການສກຶ ສາ...................................................................... 9 2.2. ຄວາມສໍາຄນັ ຂອງຈດິ ຕະວທິ ະຍາການສກຶ ສາ ..............................................................9-11 ບດົ ທີ 2 ຈດິ ຕະວທິ ະຍາກາສກຶ ສາກບັ ຄວາມເປນັ ຄູ ...................................................................... 12 1. ໜາ້ ທີ ແລະ ບດົ ບາດຂອງຄ.ູ .........................................................................................12-13 1.1 ຄູທູ່ ມີ ປີ ະສດິ ທພິ າບ ...............................................................................................14-15 1.2 ລກັ ສະນະທູ່ ດີ ຂີ ອງຄ.ູ .................................................................................................. 16 1.3 ຄູໃນຖານະເປັນນກັ ວທິ ະຍາສາດແຫູ່ ງພດຶ ຕກິ າໍ ............................................................17-18 1.4 ຈດິ ຕະວທິ ະຍາກບັ ການສອນ...................................................................................19-21 ບດົ ທີ 3 ສະຕປິ ັນຍາ (Intelligence) ....................................................................................... 22 1. ຄວາມໝາຍຂອງສະຕປິ ັນຍາ............................................................................................. 22 1.1 ຄວາມແຕກຕູ່ າງດາ້ ນສະຕປິ ັນຍາກບັ ການສດິ ສອນ ......................................................23-29 1.2 ຄວາມສະຫຼາດ.....................................................................................................30-32 ບດົ ທີ 4 ຮູບແບບການຄດິ ແລະ ການຮຽນ .................................................................................. 33 1. ຮູບແບບການຄດິ (Cognitive Style) ............................................................................ 33 1.1 ຮູບແບບການຄດິ ທູ່ ພີ ຈິ າລະນາຄວາມໄວ ແລະ ຄວາມຜດິ ພາດຂອງການຕອບສະໜອງ ......33-34 1.2. ຮູບແບບການຄດິ ທູ່ ເີ ນນັ້ ການຈາໍ ແນກອດິ ທພິ ນົ ຂອງສູ່ ງິ ອອ້ ມຂາ້ ງອອກຈາກສູ່ ງິ ທູ່ ສີ ນົ ໃຈ ............ 35 1.3 ຮູບແບບການຄດິ ກບັ ພດຶ ຕກິ າໍ ການຮຽນ .....................................................................36-37

1.4. ຮູບແບບການຄດິ ກບັ ພດຶ ຕກິ າໍ ການສອນ .........................................................................38 1.5. ຂໍສ້ ງັ ເກດບາງຢູ່ າງກູ່ ຽວກບັ ການຄດິ ................................................................................39 2. ຮູບແບບການຮຽນ (Learning Style) .............................................................................39 2.1 ແບບການຮຽນໃນທດັ ສະນະຂອງດນັ ແລະ ດນັ ................................................................40 2.2 ຮູບແບບການຮຽນກບັ ການຮຽນ - ການສອນ ............................................................. 41-42 ບດົ ທີ 5 ທດິ ສະດີການຮຽນຮູກ້ ູ່ ຸມພດຶ ຕກິ າໍ ນຍິ ມົ ...........................................................................43 1. ຄວາມໝາຍຂອງການຮຽນຮູ.້ .............................................................................................43 2. ທດິ ສະດກີ ານຮຽນຮູ .້ .......................................................................................................44 3. ທດິ ສະດກີ ານວາງເງ່ອູ ນໄຂແບບຄຼາສກິ (ClassicalCondi tioning) ......................................45 3.1 ທດິ ສະດຂີ ອງພາບລອຟ (Ivan Petrovich Pavov: 1849 - 1936) ........................... 45-47 3.2 ທດິ ສະດຂີ ອງວດັ ສນັ ............................................................................................. 48-50 3.3. ການປະຍຸກທດິ ສະດກີ ານວາງເງ່ອູ ນໄຂແບບຄາຼ ຊກິ ............................................................51 4. ທດິ ສະດສີ າໍ ພນັ ຄວາມເຊູ່ ອມໂຍງຂອງ ທອນໄດ......................................................................52 4.1. ການທດົ ລອງຂອງທອນໄດ .................................................................................. 52-53 4.2 ກດົ ການຮຽນຮູທ້ ູ່ ສີ າໍ ຄນັ ...............................................................................................54 4.3. ແນວຄດິ ກູ່ ຽວກບັ ການຖູ່ າຍທອດການຮຽນຮູ.້ ..................................................................55 4.4 ການປະຍຸກທດິ ສະດຂີ ອງທູ່ ານທອນໄດເຂາົ້ ໃນການສອນ ....................................................56 5. ທດິ ສະດກີ ານວາງເງອູ່ ນໄຂການກະທໍາຂອງສະກນິ ເນີ...............................................................57 5.1 ແນວຄດິ ພນ້ ຖານ........................................................................................................57 5.2 ການທດົ ລອງຂອງທູ່ ານສະກນິ ເນ.ີ ............................................................................ 57-58 5.3 ຫກຼັ ການ ແລະ ແນວຄດິ ທູ່ ສີ ໍາຄນັ ............................................................................. 59-61 5.4. ການປະຍຸກທດິ ສະດຂີ ອງສະກນິ ເນີ......................................................................... 62-66 ບດົ ທີ 6 ທດິ ສະດີການຮຽນຮູກ້ ູ່ ຸມປັນຍານຍິ ມົ ................................................................ 67 1. ທດິ ສະດກີ ານຮຽນຮກູ ້ ູ່ ຸມເກສຕລັ ທ......................................................................................67 1.1 ແນວຄດິ ພນ້ ຖານ..................................................................................................67-71 2. ທດິ ສະດຂີ ະບວນການປະມວນສານ ( Information Processing Approach.) .................72 2.1 ສາລະທູ່ສີ າໍ ຄນັ ໂດຍຫຍ.ໍ້ ......................................................................................... 72-79 2.2 ແນວການປະຍຸກທດິ ສະດຂີ ະບວນການປະມວນສານຢູ່ ູໃນຫອ້ ງຮຽນ............................... 80-82 ບດົ ທ7ີ ທດິ ສະດີການຮຽນຮູທ້ າງສງັ ຄົມ.......................................................................................83 1. ປະຫວດັ ຫຍໍ້ ຂອງທູ່ ານແບນດູຣາ........................................................................................83 2. ແນວຄດິ ພນ້ ຖານຂອງທດິ ສະດນີ ີ້.................................................................................. 83-84 2.1 ການຮຽນຮູໃ້ ນສະພາບທໍາມະຊາດ .................................................................................85

3. ອງົ ປະກອບຂອງການຮຽນຮູ.້ ............................................................................................. 85 3.1 ຕວົ ແບບໃນຮູບພດຶ ຕກິ າໍ .............................................................................................. 85 3.2 ຜນົ ກໍາຈາກພດຶ ຕກິ ໍາຂອງຕວົ ແບບ .............................................................................86-89 4. ການຮຽນຮູທ້ ູ່ ຊີ ບັ ຊອ້ ນ..................................................................................................... 90 4.1 ຄວາມຮູສ້ ກຶ ເຊູ່ ອໝນັ້ .................................................................................................. 90 5. ການຮຽນຮດູ ້ ວ້ ຍການສງັ ເກດຢູ່ ໃູ ນຫອ້ ງຮຽນ......................................................................... 91 5.1. ຄູໃນຖານະທູ່ ເີ ປັນຕວົ ແບບທາງບຸກຄະລກິ ແລະ ພດຶ ຕກິ ໍາ.............................................91-93 ບົດທີ 8 ແຮງຈງູ ໃຈໃນການຮຽນຮູ ້.............................................................................................. 94 1. ແຮງຈງູ ໃຈແມູ່ ນຫຍງັ ? ................................................................................................... 94 1.1 ປະເພດຂອງແຮງຈງູ ໃຈ...........................................................................................95-96 2. ທດິ ສະດແີ ຮງຈງູ ໃຈ ........................................................................................................ 97 2.1 ທດິ ສະດພີ ດຶ ຕກິ ໍານຍິ ມົ (Behavior Approaches to Motivation) ................................. 98 2.2 ທດິ ສະດມີ ະນຸດນຍິ ມົ (Humanistic Approaches to Motivation) ............................... 99 2.3. ທດິ ສະດປີ ັນຍານຍິ ມົ (Cognitive Approaches to Motivation) ................................. 99 2.4. ທດິ ສະດກີ ານຮຽນຮູທ້ າງສງັ ຄມົ (Social Learni Approaches to Motivation) .....100-101 3. ພາວະການຕູ່ ນຕວົ ແລະ ແຮງຈງູ ໃຈ.................................................................................. 102 3.1 ການກະຕຸກຄວາມສນົ ໃຈ ແລະ ຄວາມຢາກຮູຢ້ າກເຫນັ ຂອງນກັ ຮຽນ.................................. 102 4. ເປົ້າໝາຍ ແລະ ແຮງຈງູ ໃຈ ............................................................................................. 103 5. ຄວາມຕອ້ ງການ ແລະ ແຮງຈງູ ໃຈ..................................................................................... 103 5.1 ຄວາມຕອ້ ງການຂອງມະນດຸ ຕາມທດິ ສະດຂີ ອງມາສະໂລ ...........................................103-105 6. ການອາ້ ງສາເຫດ ແລະ ແຮງຈງູ ໃຈ .................................................................................... 106 6.1. ທດິ ສະດກີ ານອາ້ ງສາເຫດ (Attribution Theory) ..............................................106-108 6.2. ການອາ້ ງສາເຫດກບັ ແຮງຈງູ ໃຈ .................................................................................. 109 6.3. ການປະຍຸກທາງການສກຶ ສາ....................................................................................... 110 6.4. ການເສມີ ສາ້ ງແຮງຈງູ ໃຈຢູ່ ູໃນຫອ້ ງຮຽນ................................................................111-115 ບົດທີ 9 ການຈດັ ການ ແລະ ການຈດັ ລະບຽບໃນຫອ້ ງຮຽນ........................................................ 116 1. ການຈດັ ການຫອ້ ງຮຽນໃຫມ້ ປີ ະສດິ ທພິ າບ............................................................................ 117 1.1 ການວາງແຜນການຈດັ ຫອ້ ງຮຽນກູ່ ອນເປີດພາກຮຽນທາອດິ ......................................118-121 2. ການແກໄ້ ຂພດຶ ຕກິ ໍາທູ່ ເີ ປັນຫາຢູ່ ູໃນຫອ້ ງຮຽນ......................................................................... 122 2.1 ການແກໄ້ ຂພດຶ ຕກິ າໍ ທູ່ ມີ ບີ ນັ ຫາຂອງແນວຄດິ ກູ່ ຸມພດຶ ຕກິ ານຍິ ມົ ...................................122-124 2.2 ການແກໄ້ ຂພດຶ ຕກິ າໍ ທູ່ ມີ ບີ ນັ ຫາຕາມແນວຄດິ ຂອງກູ່ ຸມມະນດຸ ນຍິ ມົ ..................................... 125



ບດົ ທີ 1 ຈດິ ຕະວທິ ະຍາກບັ ການສກຶ ສາ 1. ປະຫວັດຄວາມເປັນມາຂອງຈິດຕະວິທະຍາ ການສຶກສາ ຈດິ ຕະວທິ ະຍາເປັນວທິ ະຍາສາດຂະແໜງໜູ່ ງຶ ທູ່ ສີ ກຶ ສາເຖງິ ພດຶ ຕິກໍາ (Behavior) ແລະ ຂະບວນການທາງ ປັນຍາ (Mental Procss) ຫຼ ເວາົ້ ອກີ ຢູ່ າງໜູ່ ງຶ ຈດິ ຕະວທິ ະຍາ ສກຶ ສາທາງພດຶ ຕກິ າໍ ພາຍນອກທູ່ ສີ ງັ ເກດເຫັນ ແລະ ພດຶ ຕກິ ໍາພາຍໃນທູ່ ບີ ູ່ ສໍ າມາດສງັ ເກດເຫນັ ໄດໂ້ ດຍກງົ ຈູ່ ງຶ ໃຊວ້ ທິ ກີ ານທາງວທິ ະຍາສາດມາຊູ່ ວຍໃນການຄນົ້ ຄວ້ າເພູ່ ອ ຊອກຫາຄໍາຕອບວູ່ າ ມະນຸດເຮາົ ມຄີ ວາມສາມາດແນວໃດແດູ່ ມກີ ານຮຽນຮູໄ້ ດແ້ ນວໃດ ມຄີ ວາມຮູສ້ ກຶ ຢູ່ າງໃດ ແລະ ມກີ ານປູ່ ຽນແປງພດຶ ຕກິ າໍ ແນວໃດ, ສູ່ ງິ ໃດທູ່ ເີ ປັນສາເຫດພາໃຫເ້ ກດີ ມພີ ດຶ ຕກິ ໍານນັ້ ໆ ຫກຼັ ການທາງຈດິ ຕະວທິ ະຍາໄດ ້ ພດັ ທະນາຂນຶ້ ຈາກພນ້ ຖານແນວຄດິ ຂອງນກັ ປັດຊະຍາ ແລະ ນກັ ເທວະວທິ ະຍາໃນໄລຍະທາໍ ອດິ ແລະ ໄດມ້ ກີ ານ ສກຶ ສາຄນົ້ ຄວາ້ ດວ້ ຍວທິ ກີ ານທູ່ ມີ ລີ ະບບົ ແບບວທິ ະຍາສາດໃນໄລຍະຕູ່ ມໍ າ. ແນວຄດິ ແລະ ທດິ ສະດທີ າງຈດິ ຕະວທິ ະຍາຈະມບີ ດົ ບາດຕູ່ ໍກບັ ການສກຶ ສາເລູ່ ມີ ຕງັ້ ແຕູ່ ໄລຍະທໍາອິດທູ່ ີມີ ການຮຽນການສອນເກດີ ຂນຶ້ ຢູ່ ູໃນໂລກ. ແຕູ່ ຈະມຄີ ວາມຊດັ ເຈນຢູ່ ູໃນລະຫວູ່ າງປະມານ 4 - 5 ຮອ້ ຍ ປີກູ່ ອນ ຄສ ໂດຍສະເພາະແມູ່ ນນກັ ປັດຊະຍາ ເມທີ ຂອງເກຣັກ. ຈດິ ຕະໄດພ້ ດັ ທະນາມາຢູ່ າງຕູ່ ໍເນູ່ ອງ ແລະ ມຄີ ວາມສໍາຄນັ ຕູ່ ກໍ ບັ ການສກຶ ສາຫຼາຍຂນຶ້ ຕາມລໍາດບັ . ລາຍລະອຽດຂອງຄວາມສໍາພນັ ລະຫວູ່ າງຈິດຕະວທິ ະຍາກບັ ການສກຶ ສາ ແລະ ພດັ ທະນາການຂອງຈດິ ຕະວທິ ະຍາເຊູ່ ງິ ຈະໄດກ້ ູ່ າວໂດຍສງັ ເຂບດູ່ ງັ ລູ່ ຸມນ:ີ້ 1.1 ຈິດຕະວທິ ະຍາກບັ ການສກຶ ສາໃນສະໄໝເກຣກັ ຖາ້ ພວກເຮາົ ຈະຢູ່ ອນກບັ ໄປເບູ່ ງິ ການສກຶ ສາຢູ່ ູໃນຍຸກເກຣັກບູຮານກໍຈະເຫນັ ວູ່ າອຸດມົ ຄະຕຂິ ອງການ ສກຶ ສາໃນສະໄໝນນັ້ ແມູ່ ນມູຸ່ງເນນັ້ ໃສູ່ ຄຸນນະທໍາ ແລະ ການສາ້ ງຄວາມດວີ ິເສດທາງດາ້ ນຮູ່ າງກາຍ ແລະ ຈດິ ໃຈ ຮູ່ າງກາຍແມູ່ ນພະຍາຍາມເຝິກໃຫມ້ ສີ ຸຂະພາບດ,ີ ດາ້ ນຈດິ ໃຈກໍຈະສອນໃຫຮ້ ບັ ຮູເ້ ຖິງຄວາມດີຄສູ່ ງິ ໃດຄວາມຈິງຄ ແນວໃດ ແລະ ດໍາເນນີ ຊວີ ດິ ແນວໃດ ນອກນຊີ້ າວເກຣັກຍງັ ມແີ ນວຄດິ ທາງເສລພີ າບ, ມຄີ ວາມສົນໃຈການປູ່ ຽນ ແປງຂອງສງັ ຄມົ ສນົ ໃຈມລໍ ະດກົ ທາງສນິ ລະປະ ແລະ ວນັ ນະຄະດສີ ູ່ ງິ ສໍາຄນັ ທູ່ ສີ ຸດອກີ ຢູ່ າງໜູ່ ຶງກໍແມູ່ ນອຸ ດມົ ຄະຕິທູ່ ີ ຈະເຝິກໃຫຄ້ ນົ ມຈີ ດິ ໃຈຢາກຈະໄຝູ່ ຮູ ້ ແລະ ເນນັ້ ໃສູ່ ໃຫບ້ ຸກຄນົ ຄດິ ຫາຄໍາອະທບິ າຍປະກດົ ການຕູ່ າງໆ ຢູ່ າງມເີ ຫດມີ ຜນົ . ນກັ ປັດຊະຍາທູ່ ມີ ແີ ນວຄດິ ເປັນພນ້ ຖານໃນສະໄໝນັນ້ ໄດແ້ ກູ່ ໂສເຄຣຕິສ (Soc rates: 496 - 399 B.C) ເພລໂຕ (Plato: 427 - 347 B.C) ແລະ ອລດິ ສະໂຕເຕລິ (Aristotle: 384 - 322 B.C) ທງັ ສາມທູ່ ານ ໄດພ້ ະຍາຍາມຊອກຫາຂຍໍ້ ຸດຕທິ ູ່ ດີ ວີ ູ່ າ ຄວນຈດັ ການສຶກສາເພູ່ ອຕອບສະໜອງຄວາມຕອ້ ງການຂອງບຸ ກຄົນ ຫຼ ຄວາມ ໝນັ້ ຄງົ ຂອງສງັ ຄມົ ໂດຍມຄີ ວາມເຫນັ ວູ່ າ ຈຸດມູຸ່ງໝາຍຂອງການສຶກສາເດມີ ນັນ້ ບູ່ ໍໄດສ້ ົນໃຈເຖິງຄວາມ ຕອ້ ງການຂອງບຸກຄນົ . ສະນນັ້ , ການສກຶ ສາຂອງເກຣັກຈູ່ ງຶ ຄວນເນນັ້ ເຖງິ ຄວາມຕອ້ ງການສູ່ ວນບຸ ກຄນົ ແລະ ຂອງ ສງັ ຄມົ ຄວບຄູ່ ູກນັ ໄປໃຫຄ້ ນົ ໄດຮ້ ຽນທາງດາ້ ນສນິ ທໍາຫາຼ ຍຂນຶ້ ໃນຂະນະນນັ້ ໄດຂ້ ະຫຍາຍເນອ້ ໃນວຊິ າຮຽນທູ່ ຄີ ນົ ໄວ ລຸນ້ ຕອ້ ງການໃຫຫ້ ຼາຍຂນຶ້ . ຮູບແບບການຮຽນ - ການສອນແບບດງັ້ ເດມີ ຈະເນນັ້ ເຖິງການທູ່ ອງຈາໍ ແລະ ການບນັ ຍາຍເພູ່ ອໃຫຜ້ ູຮ້ ຽນ ຟັງຫາຼ ຍກວູ່ າການຄດິ . ຕູ່ ມໍ າ ໂສເຄຣຕສິ ໄດສ້ ະເໜກີ ານສດິ ສອນແນວໃໝູ່ ເພູ່ ອໃຫຜ້ ູຮ້ ຽນຮູຈ້ ກັ ວຈິ ານ ແລະ ຕງັ້ ຄາໍ 1

ຖາມ ທູ່ ານໄດໃ້ ຊວ້ ທິ ກີ ານສນົ ທະນາເພູ່ ອກະຕຸນ້ ໃຫຜ້ ູຮ້ ຽນເກດີ ມຄີ ວາມຄດິ ໃໝູ່ ໆ ຂນຶ້ ແລະ ຊູ່ ວຍຟນ້ ຄນຄວາມຈໍາ ທູ່ ມີ ແີ ລວ້ ໃຫປ້ ະກດົ ອອກມາ. ນອກຈາກນ,ີ້ ທູ່ ານຍງັ ເນນັ້ ໃຫຜ້ ູຮ້ ຽນ, ຮຽນດວ້ ຍການປະຕບິ ດັ ຕົວຈິງ, ເຊູ່ ິງທູ່ ານມີ ຄວາມໝນັ້ ໃຈວູ່ າຈະເປັນວທິ ທີ ູ່ ໄີ ດຜ້ ນົ ດກີ ວູ່ າວທິ ອີ ູ່ ນໆ. ທູ່ ານ ເພລໂຕ ແລະ ທູ່ ານ ອາຣິສະໂຕເຕລິ ແມູ່ ນຜູທ້ ູ່ ມີ ບີ ດົ ບາດສາໍ ຄນັ ໃນການພດັ ທະນາການສກຶ ສາໂດຍ ໃຊຫ້ ກຼັ ການທາງຈດິ ຕະວທິ ະຍາ. ທງັ ສອງທູ່ ານພະຍາຍາມສກຶ ສາຫາຄາໍ ຕອບທູ່ ສີ ນົ ໃຈຫາຼ ຍຢູ່ າງເຊູ່ ນັ ເດກັ ຮຽນຮູ ໄ້ ດ ້ ແນວໃດ, ສູ່ ງິ ແວດລອ້ ມມອີ ດິ ທພິ ນົ ຕູ່ ກໍ ານສກຶ ສາແນວໃດ ເດກັ ທູ່ ແີ ຕກຕູ່ າງກນັ ຄວນໄດຮ້ ບັ ການສກຶ ສາຕູ່ າງກນັ ຫຼ ບູ່ ໍ , ເຮາົ ຄວນສອນໃຫເ້ ດກັ ມພີ ດັ ທະນາການທາງຈະລຍິ ະທໍາດາ້ ນຮູ່ າງກາຍ, ອາລມົ ໃນອດັ ຕາສູ່ ວນທູ່ ແີ ຕກຕູ່ າງ ຫຼ ບູ່ ເໍ ຖງິ ຢູ່ າງໃດກໍຕາມຄໍາຖາມເຫູ່ ຼາົ ນສີ້ ະແດງໃຫເ້ ຫນັ ວູ່ າ ຈດິ ຕະວທິ ະຍາໄດເ້ ລູ່ ມີ ເຂາົ້ ໄປມບີ ດົ ບາດຕູ່ ໍການສກຶ ສາຢູ່ າງຊດັ ເຈນ ຂນຶ້ . 1.2 ຈດິ ຕະວິທະຍາກບັ ການສຶກສາໃນສະໄໝໂຣມນັ ຊາວໂຣມນັ ຈະບູ່ ສໍ ນົ ໃຈຄນົ້ ຄດິ ດາ້ ນສລິ ະປະ ແລະ ວດັ ທະນາທາໍ ຄກບັ ຊາວເກຣັກ ແຕູ່ ເຂົາສນົ ໃຈ ສດິ ທຜິ ນົ ປະໂຫຍດ ຫຼ ຄຸນຄູ່ າທູ່ ມີ ຕີ ູ່ ມໍ ະນຸດຫຼາຍກວູ່ າ. ສະນນັ້ , ການສຶກສາຈູ່ ງຶ ຈັດຂນຶ້ ໃນຮູບແບບທູ່ ີຄໍານງເຖິງ ຄຸນຄູ່ າຈະເກດີ ຂນຶ້ ກບັ ຜູຮ້ ຽນເຊູ່ ນັ ມູຸ່ງເນນັ້ ການສກຶ ສາແບບການທະຫານເພູ່ ອເຮດັ ໃຫຮ້ ູ່ າງກາຍແຂງແຮງ, ຮຽນວຊິ າ ສລິ ະປະການເວາົ້ , ການປົກຄອງ, ການປະຕບິ ດັ ຕນົ ເພູ່ ອໃຫເ້ ປັນພນົ ລະເມອງດຕີ ະຫອຼ ດເຖິງການເຝິກວຊິ າຊບີ ເພູ່ ອ ປະກອບອາຊບີ ໄດ.້ ວທິ ກີ ານສອນທູ່ ປີ ະກດົ ເດູ່ ນັ ໃນຍຸກນມີ້ ກັ ໃຊວ້ ທິ ກີ ານໃຫຜ້ ູຮ້ ຽນເຝິກປະຕບິ ດັ ຊໍາ້ ໆ ຕາມຄູຈນົ ເກດີ ມທີ ກັ ສະ ສະນນັ້ , ການສກຶ ສາຈູ່ ຶງຢູ່ ູ ໃນຮູບຂອງການເຝິກອົບຮົມ (Training) ຫຼາຍກວູ່ າຮູບແບບຂອງການສອນຫຼັກ ຈດິ ຕະວທິ ະຍາໃນການສອນທູ່ ສີ ນົ ໃຈກໍແມູ່ ນການສອນແບບໃຫສ້ ອດຄູ່ ອງກບັ ການພດັ ທະນາ ແລະ ການຈະເລີນ ເຕບີ ໂຕຂອງຜູຮ້ ຽນໂດຍຄາໍ ນງຶ ເຖງິ ຄວາມແຕກຕູ່ າງລະຫວູ່ າງບຸກຄນົ ໂດຍສະເພາະແມູ່ ນດາ້ ນຄວາມສາມາດ ແລະ ຄວາມພອ້ ມຂອງຜູຮ້ ຽນ. 1.3 ຈດິ ຕະວທິ ະຍາກບັ ການສຶກສາໃນສະໄໝກາງ ໄລຍະທໍາອດິ ຂອງສະໃໝກາງຖວູ່ າເປັນຍຸກມດເຊູ່ ງິ ແມູ່ ນຍຸກທູ່ ເີ ຕັມໄປດວ້ ຍຄວາມສັບສນົ ວຸ ນ້ ວາຍ ເຕມັ ໄປດວ້ ຍຄວາມເຊູ່ ອແບບງມົ ງວາຍ ແລະ ແມູ່ ນຍຸກແຫູ່ ງຄວາມຢ້ານກົວຢູ່ ູ ໃນຍຸ ກນຖີ້ ວູ່ າແນວຄດິ ຕູ່ າງໆ ທາງ ສນິ ລະປະ ວທິ ະຍາການຕູ່ າງໆ ຈະຢຸ ດນິງ້ . ໃນຍຸ ກນີໄ້ ດມ້ ນີ ັກບູນທູ່ ີມຊີ ູ່ ສຽງຜູໜ້ ູ່ ຶງເຊູ່ ິງແມູ່ ນທູ່ ານ ອອດສະຕິນ (Augustine: 345 - 430) ເປັນຜູສ້ ໍາຄນັ ດາ້ ນການຄດິ ໄດເ້ ຜຍີ ແຜູ່ ຄວາມຮູທ້ າງຈດິ ຕະວທິ ະຍາ ແລະ ການສກຶ ສາ ທູ່ ານເປັນຜູດ້ ເີ ລູ່ ມີ ເລູ່ ອງສະມດັ ທະພາບຂອງຈດິ ທູ່ ານຄດິ ວູ່ າຈດິ ແບູ່ ງອອກເປັນຫາຼ ຍສູ່ ວນແຕູ່ ລະສູ່ ວນຈະພດັ ທະນາ ຂນຶ້ ຢູ່ າງອດິ ສະຫະຼ ດວ້ ຍການເຝິກຝົນ ແລະ ການສກຶ ສາຮູ່ າໍ ຮຽນ ທູ່ ານຄດິ ວູ່ າຄວນເນນັ້ ໃຫຜ້ ູຮ້ ຽນມຄີ ວາມຮູກ້ ູ່ ຽວກບັ ຈະລຍິ ະທໍາ ແລະ ສາສະໜາເຝິກໃຫເ້ ດກັ ມຄີ ວາມສດັ ທາໃນສາສະໜາ ແລະ ນກັ ບວດ. ຍຸກມດໄດມ້ ບີ ດົ ບາດຕູ່ ໍການສກຶ ສາຫຼາຍຂນຶ້ ການຮຽນການສອນກໄໍ ດມ້ ກີ ານກາໍ ນດົ ຫກຼັ ສູດວຊິ າຫກຼັ ທູ່ ຮີ ຽນ ແບູ່ ງອອກເປັນ 2 ໝວດຄ ໝວດໄຕພາກ (The Trivium) ກບັ ໝວດຈະຕຸລະພາກ (The Quadrivium) ໝວດ ໄຕພາກປະກອບດວ້ ຍ ວິຊາໄວຍາກອນ, ສລິ ະປະການເວົາ້ , ສູ່ ວນໝວດຈະຕຸ ລະພາກປະກອບດວ້ ຍ ວິຊາ ຄະນດິ ສາດ, ເລຂາຄະນດິ , ດາລາສາດ ແລະ ດນົ ຕີ ວຊິ າເຫູ່ າຼົ ນມີ້ ຈີ ດຸ ໝາຍເພູ່ ອໃຫຮ້ ູຜ້ ນົ ປະໂຫຍດຂອງການເຜຍີ ແຜູ່ ສາສະໜາ. 2

1.4 ຈິດຕະວທິ ະຍາກັບການສກຶ ສາໃນສະໄໝຟນ້ ຟູ ສິລະປະວິທະຍາ ຕູ່ ຈໍ າກຍຸກກາງແມູ່ ນຍຸກຟນ້ ຟູສລິ ະປະວທິ ະຍາການ (Renaissance) ນກັ ການສກຶ ສາຢູ່ ູອຕີ າລີໄດຟ້ ້ນ ຄນປັດຊະຍາເກຣັກ ແລະ ໂຣມນັ ມາໃຊເ້ ພູ່ ອປັບປຸງຫກຼັ ສູດ ແລະ ການຮຽນ - ການສອນໂດຍເນນັ້ ໃສູ່ ດາ້ ນປັນຍາ ສກຶ ສາໃຫຮ້ ູສ້ ູ່ ງິ ທູ່ ກີ ະທາໍ ຕູ່ າງໆ ໄດຢ້ ູ່ າງອດິ ສະຫຼະ ແລະ ການເຄາົ ລບົ ສດັ ທາພະເຈາົ້ . ໃນລະຫວູ່ າງສະຕະວດັ ທູ່ ີ 15 - 16 ໄດມ້ ກີ ານເຄູ່ ອນໄຫວທາງການສກຶ ສາຫຼາຍຂນຶ້ ໂດຍເນນັ້ ໃຫຜ້ ູຮ້ ຽນມີ ຄວາມຈະເລນີ ທາງດາ້ ນສະຕປິ ັນຍາ, ອາລມົ ແລະ ສງັ ຄມົ , ການຮຽນ - ການສອນແມູ່ ນເລູ່ ມີ ໃຫຜ້ ູຮ້ ຽນມກີ ານສງັ ເກດ ແລະ ທດົ ລອງໃນສະຖານະການຕາມທາໍ ມະຊາດການສກຶ ສາລກັ ສະນະນພີ້ າໃຫເ້ ກດີ ມກີ ານຄົນ້ ພບົ ຄວາມຮູ ້ ໃໝູ່ ໆ ທາງດາ້ ນພູມສາດ ແລະ ດາລາສາດໄດໃ້ ຊເ້ ປັນພນ້ ຖານສາໍ ຄນັ ຂອງວຊິ າການທາງວທິ ະຍາສາດ. ຂະນະທູ່ ກີ ານສກຶ ສາໄດເ້ ນນັ້ ເຖງິ ຂະບວນການຊອກຫາຄວາມຮູດ້ ວ້ ຍວທິ ກີ ານທາງວທິ ະຍາສາດນນັ້ ມແີ ນວ ຄດິ ຂອງອກີ ກູ່ ຸມໜູ່ ງຶ ທູ່ ຮີ ຽກຕນົ ເອງວູ່ າ ກູ່ ຸມມະນຸດນຍິ ມົ (Humanism) ກປໍ ະກດົ ຕວົ ຂນຶ້ ໃນຄວາມຄິດຂອງກູ່ ຸມນີ້ ເນນັ້ ຄຸນຄູ່ າກຽດສກັ ສ,ີ ອຸດມົ ຄະຕິ ແລະ ຄວາມສນົ ໃຈຂອງແຕູ່ ລະບຸ ກຄນົ , ຜູນ້ ໍາພາໃນໄລຍະທາໍ ອດິ ຂອງກູ່ ຸມແມູ່ ນ ທູ່ ານ ອຣິ ດັ ສະມສັ (Desiderius Erasmus: 1466 - 1536) ທູ່ ານມຄີ ວາມສດັ ທາໃນພະເຈາົ້ ແຕູ່ ບູ່ ໍເຊູ່ ອສູ່ ງິ ທູ່ ນີ ອກ ເໜອທາໍ ມະຊາດທງັ ຫຼາຍທູ່ ມີ ອີ າໍ ນາດເໜອຈດິ ໃຈຂອງມະນຸດ. ທູ່ ານເຊູ່ ອວູ່ າມະນດຸ ເປັນສູນກາງມະນຸດທຸກຄນົ ຈະ ສະແຫວງຫາສນັ ຕພິ າບຫາຼ ຍກວູ່ າສງົ ຄາມການສກຶ ສາໃນທັດສະນະຂອງທູ່ ານແມູ່ ນການພັດທະນາໃຫທ້ ຸກຄນົ ມີ ອດິ ສະຫະຼ ໃນການຄດິ ເພູ່ ອແກໄ້ ຂບນັ ຫາອານາຄດົ . ໃນດາ້ ນຈດິ ຕະວທິ ະຍາທູ່ ານຈະເວາົ້ ເຖິງແຮງຈງູ ໃຈໂດຍສະເພາະ ແມູ່ ນເນນັ້ ໃສູ່ ການໃຫລ້ າງວນັ ຫາຼ ຍກວູ່ າການລງົ ໂທດເພາະວູ່ າການລງົ ໂທດພາໃຫເ້ ກດີ ມພີ ດຶ ຕກິ າໍ ທູ່ ບີ ູ່ ໍເພູ່ ິງປະສົງຂນຶ້ ກບັ ເດກັ . ຢູ່ ູໃນການສອນນນັ້ ຄຈູ ະເປັນສູ່ ງິ ກະຕຸ ນ້ ທູ່ ສີ າໍ ຄນັ ໃນການກະຕຸກໃຫເ້ ດກັ ສະແດງຄວາມສາມາດອອກມາ ນອກຈາກນນັ້ ຄູເປັນຜູແ້ ນະນາໍ ໃຫເ້ ດກັ ມພີ ດຶ ຕກິ ໍາທູ່ ເີ ພູ່ ງິ ປາຖະໜາ. ໃນສະຕະວດັ ທູ່ ີ 16 ລະບບົ ສກັ ດນີ າ ຄຣດິ ສະຕຽນ ແລະ ມະນຸດນຍິ ມົ ລວ້ ນແຕູ່ ມອີ ດິ ທພິ ນົ ຕູ່ ກໍ ານຮຽນ - ການສອນຜູຮ້ ຽນໃນຍຸກນຈີ້ ະໄດຮ້ ບັ ການເຝິກຝົນດາ້ ນການຂຽນ, ການຄດິ ຢູ່ າງມເີ ຫດຜນົ , ການວເິ ຄາະ, ວິຈານ, ການຕອບໂຕ.້ ໃນດາ້ ນວທິ ສີ ອນພວກເກຣັກຈະໃຊວ້ ທິ ບີ ນັ ຍາຍ ຫຼ ປາຖະກະຖາສະເໜບີ ດົ ຮຽນແລວ້ ໃຫນ້ ກັ ຮຽນ ສະແດງຄວາມຄດິ ເຫນັ ຢອນກບັ ຫຼ ຕອບໂຕ ້ ຄມູ ບີ ດົ ບາດເປັນຜູນ້ ໍາ ແລະ ລວບລວມຄວາມຄດິ ເຫນັ ຂອງເດັກແຕູ່ ລະ ຄນົ ເພູ່ ອມາສະຫຸບຼ . ທູ່ ານມອງເຕນ (Michel de Mondaign 1533 - 1592) ແມູ່ ນນກັ ມະນຸດນຍິ ມົ ທູ່ ມີ ບີ ດົ ບາດຕູ່ ໍການສຶກ ສາໃນໄລຍະນ.ີ້ ທູ່ ານມແີ ນວຄວາມຄດິ ວູ່ າການສກຶ ສາຄວນມຈີ ດຸ ມູຸ່ງໝາຍເພູ່ ອພດັ ທະນາບຸກຄນົ . ດູ່ ງັ ນນັ້ ການສອນ ບູ່ ໍຄວນເນນັ້ ໃສູ່ ແຕູ່ ເນອ້ ໃນຕໍາລາຮຽນ, ຄວນເນນັ້ ເຖງິ ປະສບົ ການຂອງຊວີ ດິ , ທູ່ ານໄດເ້ ວາົ້ ວູ່ າການສກຶ ສາແມູ່ ນສູ່ ງິ ທູ່ ີ ກູ່ ຽວຂອ້ ງກບັ ມະນດຸ ທາງຮູ່ າງກາຍ ແລະ ຈດິ ໃຈ. ການສກຶ ສາແມູ່ ນວທິ ທີ າງທູ່ ພີ າໃຫເ້ ກດີ ມກີ ານປູ່ ຽນແປງທດັ ສະນະ ຄະຕພິ ນ້ ຖານເພູ່ ອເຮດັ ໃຫຄ້ ນົ ມຄີ ວາມສຸກໃນຊວີ ດິ ໃນການຮຽນ - ການສອນຄູຕອ້ ງໄດຄ້ າໍ ນງຶ ເຖິງຄວາມຮູສ້ ກຶ ຂອງ ຜູຮ້ ຽນ, ຄຕູ ອ້ ງສອນໃຫເ້ ດກັ ເກດີ ມຄີ ວາມກະຕລລນົ້ , ສະໜຸກສະໜານ ແລະ ຢາກຮຽນ ຄບູ ູ່ ໍຄວນສອນໂດຍເນັນ້ ໃຫເ້ ດກັ ມກີ ານຈູ່ ແບບນກົ ແກວ້ . ຄຽງຄູ່ ູກບັ ແນວຄດິ ຂອງ ມອງເຕນ ຍງັ ມນີ ກັ ການສກຶ ສາທູ່ ເີ ດູ່ ນັ ອກີ ຄົນໜູ່ ງຶ ທູ່ ີຊູ່ ວູ່ າ ທູ່ ານ ຄອມເມນອິ ສັ (John Amos Commenis: 1526 - 1570) ທູ່ ານໄດສ້ ນົ ໃຈດາ້ ນພດັ ທະນາການຂອງເດກັ ໂດຍສະເພາະແມູ່ ນ ປະສາດສໍາຜດັ ທງັ 5 ທູ່ ານຕງັ້ ສມົ ມຸດຖານວູ່ າ ເດກັ ຮຽນເອາົ ຄວາມຮູຕ້ ູ່ າງໆ ດວ້ ຍການໃຊປ້ ະສາດສໍາຜດັ . ສະນນັ້ , 3

ການສດິ ສອນຄູຈູ່ ງຶ ຕອ້ ງເລອກເນອ້ ໃນ, ວັດຖຸ ອຸ ປະກອນໃຫສ້ ອດຄູ່ ອງກບັ ລະດັບສະຕິປັນຍາຂອງເດັກ, ຖ້າ ອຸປະກອນທູ່ ນີ າໍ ມາໃຊມ້ ລີ ກັ ສະນະດງຶ ດູດຈດິ ໃຈເດກັ ກຈໍ ະຮຽນດວ້ ຍຄວາມສນົ ໃຈ ຫຼ ເກດີ ມແີ ຮງຈງູ ໃຈຕູ່ ໍການຮຽນ ແນວຄດິ ຂອງຄອມເມນອິ ສັ ກູ່ ຽວກບັ ການຮຽນ - ການສອນເປັນທູ່ ນີ ຍິ ມົ ຫຼາຍທູ່ ສີ ຸດກແໍ ມູ່ ນສອນດວ້ ຍການເລູ່ ມີ ຕນົ້ ຈາກສູ່ ງິ ທງີ ູ່າຍໄປຫາສູ່ ງິ ທູ່ ຍີ າກ ແລະ ເລູ່ ມີ ຈາກຮູບປະທາໍ ໄປຫານາມມະທໍາ ຄູຄວນໃຫເ້ ດກັ ຈົດຈໍາສະເພາະສູ່ ງິ ທູ່ ີ ສາໍ ຄນັ ເທູ່ າົ ນນັ້ ແລະ ຈດົ ຈໍາດວ້ ຍຄວາມເຂາົ້ ໃຈດາ້ ນນນັ້ ເປັນຢູ່ າງດ.ີ 1.5 ຈດິ ຕະວິທະຍາກບັ ການສຶກສາຍຸ ກໃໝູ່ ຫງຼັ ຈາກສະຕະວດັ ທູ່ ີ 16 ຈດິ ຕະວທິ ະຍາ ແລະ ການສກຶ ສາໄດມ້ ກີ ານພດັ ທະນາຢູ່ າງໄວວາຈິດຕະວິ ທະ ຍາເລູ່ ມີ ສຶກສາໂດຍອີງໃສູ່ ຂໍມ້ ູນທູ່ ີເຫັນ, ຕູ່ ໍມາໄດມ້ ກີ ານທດົ ລອງ ແລະ ສະຫຸຼບຜົນດວ້ ຍວິທີການແບບ ວທິ ະຍາສາດ, ຈູ່ ງຶ ພາໃຫເ້ ກດີ ມຈີ ດິ ຕະວທິ ະຍາທາງວທິ ະຍາສາດຂນຶ້ . ການສກຶ ສາກໍເກດີ ມແີ ນວຄິດກູ່ ຽວກບັ ການ ສອນແບບຕູ່ າງໆ ເຊູ່ ງິ ເປັນມຕິ ໃິ ໝູ່ ຂອງການເຝິກຫດັ ຄສູ ອນ.  ຈິດຕະວທິ ະຍາດາ້ ນປະຈກັ ກູ່ ຸມປະຈກັ ນຍິ ມົ (Empiricism) ເຊູ່ ອວູ່ າ ຄວາມຮູທ້ ງັ ໝດົ ແມູ່ ນເກດີ ມາຈາກປະສົບການ, ປະສົບ ການຕູ່ າງໆ ນນັ້ ແມູ່ ນເກດີ ຈາກປະສາດສາໍ ພດັ ທງັ 5 ຄ (ຫ,ູ ຕາ, ດງັ , ລນີ້ , ຜວີ ໜງັ ) ການຮບັ ຮູຈ້ າກປະສາດສາໍ ພດັ ຈະ ເຊູ່ ອມສໍາພນັ ກນັ ຈນົ ເກດີ ເປັນຄວາມຄດິ . ທູ່ ານ ລອດ (John Locke: 1632 - 1704) ເປັນຜູໜ້ ູ່ ງຶ ທູ່ ຂີ ະຫຍາຍແນວຄດິ ລດັ ທປິ ະຈກັ ນຍິ ມົ ໃຫຊ້ ດັ ເຈນຂນຶ້ ແລະ ເປັນພນ້ ຖານສໍາຄນັ ຂອງການສກຶ ສາຈດິ ຕະວທິ ະຍາຈາກຂໍ້ມູນປະສບົ ການເພູ່ ີນເຊູ່ ອວູ່ າຄວາມຄດິ ຄວາມຮູຕ້ ູ່ າງໆ ທູ່ ເີ ກດີ ຈາກປະສບົ ການບູ່ ໍໄດຕ້ ດິ ຕວົ ມາແຕູ່ ເກດີ , ຖາ້ ທຸກຄນົ ມຄີ ວາມຄດິ ຕດິ ຕວົ ມາແຕູ່ ເກດີ ເຂາົ ກໍຈະ ມຄີ ວາມຄດິ ເໝອນເດມີ ໂດຍບູ່ ມໍ ກີ ານປູ່ ຽນແປງ ແຕູ່ ໃນຄວາມຈງິ ແລວ້ ບູ່ ໄໍ ດເ້ ປັນດູ່ ງັ ນນັ້ ເພາະຄວາມຄດິ ຂອງບຸ ກຄົນ ຈະປູ່ ຽນແປງໄປຕະລອດເວລາ, ແຕກຕູ່ າງກນັ ໄປຕາມສະຖານະການ ແລະ ເຫດການຕວົ ຈງິ . ທູ່ ານ ລອດ ໄດສ້ ະເໜຄີ ວາມຄດິ ວູ່ າ ຄນົ ເຮາົ ເກດີ ມາດວ້ ຍຈດິ ທູ່ ຫີ ູ່ ວາງເປູ່ ົາຄດູ່ ງັ ເຈຍ້ ຂາວທູ່ບີ ູ່ ມໍ ຮີ ອຍຂດີ ຂຽນ ໃດໆ. ຈດິ ເກດີ ມຄີ ວາມຄດິ ກໍຍອ້ ນມປີ ະສບົ ການຈາກການໄດຮ້ ູ ້ ແລະ ສາໍ ພນັ ເຊູ່ ອມໂຍງຄວາມຄດິ ໃນຈດິ . ການສາໍ ພດັ ເປັນຈດຸ ເລູ່ ມີ ຂອງຄວາມຮູ,້ ຄວາມຄດິ , ຈດິ ທໍາໜາ້ ທູ່ ລີ ວມການສາໍ ພດັ ຕູ່ າງໆ ເຂາົ້ ເປັນຄວາມຄດິ ແລວ້ ສາ້ ງຄວາມ ຄດິ ທູ່ ຊີ ບັ ຊອ້ ນຂນຶ້ ມາຈາກການເຊູ່ ອມໂຍງຄວາມຄດິ ທູ່ ງີ ູ່າຍໆ ເຂາົ້ ນໍາກນັ . ຕາມແນວຄວາມຄດິ ຂອງ ທູ່ ານ ລອດ ຄວາມຮູ,້ ຄວາມຄດິ ຕູ່ າງໆ ແມູ່ ນເກດີ ຈາກການມປີ ະຕສິ າໍ ພນັ ລະຫູ່ ວາງເດກັ ກບັ ສູ່ ງິ ແວດລອ້ ມອອ້ ມຕວົ . ສະນັນ້ , ຄູ ຈູ່ ງຶ ຄວນຈດັ ສູ່ ງິ ແວດລອ້ ມເພູ່ ອກະຕຸນ້ ຄວາມຢາກຮູຢ້ າກເຫນັ ໃຫແ້ ກູ່ ເດກັ ແລະ ສອນແບບມກີ ານສະເໜີ ຕວົ ຢູ່ າງທງັ ໃຫຄ້ ໍາແນະນາໍ ທູ່ ດີ ຫີ າຼ ຍກວູ່ າການບງັ ຄບັ ຂູ່ ມົ ຂູ່ ູເດກັ .  ແນວຄິດໄໝູ່ ກູ່ ຽວກບັ ຈດິ ຕະວທິ ະຍາ ແລະ ການຮຽນການສອນ ຍຸກນມີ້ ນີ ກັ ການສກຶ ສາທູ່ ີສໍາຄນັ ຫຼາຍໆ ທູ່ ານທູ່ ປີ ະຕຮິ ູບການສຶກສາເຊູ່ ນັ ທູ່ ານ ເປສະຕາລອດຊີ (Johann Heinrich Pestalozzi: 1746 - 1827), ແຮຣບາລ (Johann Fried- rich Herbart: 1776 - 1841) ທູ່ ານໂຟຣເບລ (Friedrich Froebel: 1782 - 1852) ເປັນຕນົ້ . ທູ່ ານ ເປສຕາຣອດຊີ ນກັ ສກຶ ສາຊາວສະວດິ ທູ່ ານໄດຄ້ ດິ ທດິ ສະດີພັດທະນາການຂອງມະນຸດຂນຶ້ ຈາກ ພນ້ ຖານຄວາມຄດິ ທູ່ ວີ ູ່ າ ພດັ ທະນາການຂອງມະນດຸ ຈະເປັນໄປຕາມທາໍ ມະຊາດຢູ່ າງເປັນລະບບົ ແລະ ມຄີ ວາມກມົ ກນກນັ . ທູ່ ານແບູ່ ງຂນັ້ ພນ້ ຖານອອກເປັນ 3 ໄລຍະຄ: 4

- ໄລຍະທູ່ ີ 1 ໄລຍະພດັ ທະນາການດາ້ ນຄວາມຄດິ ເຊູ່ ງິ ເກດີ ມາຈາກປະສບົ ການ ແລະ ປະສາດສາໍ ພດັ . - ໄລຍະທູ່ ີ 2 ໄລຍະພດັ ທະນາການຂອງກາ້ ມເນອ້ ມ ທູ່ ຈີ ະຈບັ ຕອ້ ງສູ່ ງິ ຂອງຕູ່ າງໆ. - ໄລຍະທູ່ ີ 3 ໄລຍະພດັ ທະນາການດາ້ ນຈະລຍິ ະທໍາ, ຄູ່ ານຍິ ມົ , ຄວາມເຊູ່ ອ ແລະ ສາສະໜາ. ທູ່ ານມຄີ ວາມຄດິ ວູ່ ານກັ ການສກຶ ສາຈະຕອ້ ງຮູຈ້ ດິ ຕະວທິ ະຍາກູ່ ຽວກບັ ເດກັ ແລະ ວທິ ກີ ານທູ່ ເີ ດກັ ຮຽນຮູ,້ ເພູ່ ອຈດັ ປະສບົ ການຕູ່ າງໆ ໃຫສ້ ອດຄູ່ ອງກບັ ພດັ ທະນາການ ແລະ ຄວາມຕອ້ ງການຂອງເດກັ ແຕູ່ ລະໄວອາຍຸ . ທູ່ ານ ຍງັ ມແີ ນວຄວາມຄດິ ທູ່ ຈີ ະປັບປຸງເຝິກຫດັ ຄູ ແລະ ການຮຽນ-ການສອນຢູ່ າງກວາ້ ງຂວາງ. ທູ່ ານເຊູ່ ອວູ່ າ ເດກັ ຮຽນຮູ ້ ຈາກປະສບົ ການ ໂດຍຜູ່ ານການຮບັ ຮູຈ້ າກປະສາດສາໍ ພດັ . ສະນນັ້ , ວທິ ສີ ອນດທີ ູ່ ສີ ຸດກໍແມູ່ ນການໃຫເ້ ດກັ ໄດກ້ ະທາໍ ແລະ ປະຕບິ ດັ ຕວົ ຈງິ , ການສອນທູ່ ດີ ຕີ ອ້ ງເລູ່ ມີ ຈາກຮູບປະທາໍ ໄປສູ່ ນູ າມປະທໍາ, ຕອ້ ງເລູ່ ມີ ຈາກສູ່ ງິ ທູ່ ເີ ດກັ ຮູຫ້ ຄຼ ຸນ້ ເຄຍີ ໄປສູ່ ູສູ່ ງິ ທູ່ ເີ ດກັ ບູ່ ໍທນັ ຮູ ້ ຫຼ ສູ່ ງິ ທູ່ ແີ ປກໃໝູ່ ຫຼ ສອນຈາກສູ່ ງິ ທູ່ ໃີ ກຕ້ ວົ ໄປສູ່ ູສູ່ ງິ ທູ່ ໄີ ກຕວົ ເຊູ່ ນັ ເລູ່ ມີ ຈາກຄອບຄົວໄປສູ່ ູ ຊຸ ມຊນົ ຈາກປະເທດ ແລະ ນາໆ ປະເທດ. ຫກຼັ ການນໄີ້ ດເ້ ປັນທູ່ ຍີ ອມຮບັ ກນັ ໂດຍທູ່ ວົ ໄປຢູ່ ູໃນອາດດີ ແລະປະຈບຸ ນັ . ດູ່ ງັ ນນັ້ ທູ່ ານເປສະຕາລອດຊຖີ ວູ່ າແມູ່ ນຜູທ້ ູ່ ມີ ບີ ດົ ບາດສາໍ ຄນັ ທູ່ສີ ຸດຕູ່ ກໍ ານພດັ ທະນາໃຫເ້ ກດີ ມຈີ ດິ ຕະວທິ ະຍາການສກຶ ສາຂນຶ້ . ທູ່ ານ ແຮຣບາລ ເປັນສດິ ຂອງທູ່ ານ ເປສະຕາລອດ ທູ່ ມີ ຊີ ູ່ ສຽງທາງການສກຶ ສາໄດສ້ ະເໜແີ ນວຄວາມຄດິ ວູ່ າ ຫກຼັ ສູດຢູ່ ູໃນໂຮງຮຽນຄວນເປັນຫກຼັ ສູດທູ່ ມີ ຄີ ວາມສໍາພນັ ເຊູ່ ງິ ກນັ ແລະ ກນັ ຢູ່ ູໃນແຕູ່ ລະວຊິ າເພູ່ ອໃຫເ້ ດກັ ພດັ ທະນາ ຄວາມຮູເ້ ຂາົ້ ກນັ ຢູ່ າງເປັນລະບບົ . ທູ່ ານໄດສ້ ະເໜວີ ທິ ກີ ໍານດົ ຂນັ້ ຕອນການສອນເປັນຂນັ້ ໆ ເຊູ່ ງິ ມທີ ງັ ໝດົ 5 ຂນັ້ ຄ: 1) ຂນັ້ ກະກຽມ (Preparation) ຄູເປັນຜູສ້ າ້ ງຄວາມພອ້ ມຂອງຜູຮ້ ຽນດວ້ ຍການທບົ ທວນຄວາມຮູທ້ ູ່ຮີ ຽນ ມາຢູ່ ູໃນຊູ່ ວົ ໂມງກູ່ ອນ. 2) ຂນັ້ ສອນ (Presentation) ຄູເປັນຜູສ້ ະເໜເີ ນອ້ ໃນບດົ ຮຽນໃໝູ່ ໃຫນ້ ກັ ຮຽນ. 3) ຂນັ້ ສໍາພດັ (Association) ຄເູ ປັນຜູເ້ ຊູ່ ອມໂຍງຄວາມຮູໃ້ ໝູ່ ທູ່ ສີ ອນກບັ ຄວາມຮູເ້ ດມີ ທູ່ ມີ ຢີ ູ່ ູ. 4) ຂນັ້ ສະຫຸບຼ ຫກຼັ ການ (Systematization) ຄູເປັນຜູສ້ ະຫຸບຼ ເນອ້ ໃນທູ່ ີຮຽນມາເປັນຫຼກັ ການ ຫຼ ເປັນ ທດິ ສະດ.ີ 5) ຂນັ້ ນາໍ ໃຊ ້ ຫຼ ປະຍຸກ (Application) ແມູ່ ນຂນັ້ ທດົ ສອບ ຫຼ ໃຫແ້ ກບ້ ດົ ເຝິກຫດັ ເພູ່ ອປະເມນີ ວູ່ າຜູ ້ ຮຽນສາມາດໃຊຄ້ ວາມຮູທ້ ູ່ ຮີ ຽນມາໃນສະຖານະການໃໝູ່ ໄດ ້ ຫຼ ບູ່ ໍ. ທູ່ ານ ໂຟເບລ ນກັ ການສກຶ ສາຊາວເຍຍລະມນັ ໄດເ້ ປັນຜູບ້ ຸກເບກີ ການສກຶ ສາລະດັບອານຸບານທູ່ ມີ ຊີ ູ່ ສຽງ. ທູ່ ານສະເໜແີ ນວຄວາມຄດິ ວູ່ າ ທຸກໆ ສູ່ ງິ ລວ້ ນແຕູ່ ມຄີ ວາມເປັນເອກະພາບໃນຕວົ ເອງ ແລະ ຕວົ ມນັ ເອງຍງັ ເປັນອີກ ສູ່ ວນໜູ່ ງຶ ຂອງເອກະພາບ. ເຊູ່ ງິ ຄວາມຄດິ ນກີ້ ໍແມູ່ ນພນ້ ຖານຂອງຄວາມສໍາພນັ ລະຫວູ່ າງສູ່ ວນຍູ່ ອຍກັບສູ່ ວນລວມ. ທູ່ ານໄດເ້ ນນັ້ ພດັ ທະນາການຂອງມະນຸດດາ້ ນຮູ່ າງກາຍ, ຈດິ ໃຈ ແລະ ສງັ ຄມົ . ທູ່ ານເຊູ່ ອວູ່ າ ເດກັ ທູ່ ເີ ກີດມາໂດຍທໍາ ມະຊາດແລວ້ ຈະເປັນຄນົ ດີ ແລະ ຄວາມດນີ ຈີ້ ະປະກດົ ຂນຶ້ ຕາມຂນັ້ ພດັ ທະນາການ. ເດກັ ແຕູ່ ລະຄນົ ຈະມຄີ ວາມຄິດ ສາ້ ງສນັ , ເຊູ່ ງິ ເກດີ ຂນຶ້ ຈາກພາຍໃນຕວົ ເດກັ ເອງຫຼາຍກວູ່ າແຮງກະຕຸ ນ້ ຫຼ ອິດທິພນົ ຈາກສູ່ ງິ ແວດລອ້ ມພາຍນອກ ແລະ ການທູ່ ເີ ດກັ ຈະຮຽນຮູສ້ ູ່ ງິ ໃດໄດດ້ ພີ ຽງໃດນນັ້ ຍູ່ ອມຂນຶ້ ກບັ ສກັ ກາຍຍະພາບພາຍໃນຕວົ ເດກັ ເປັນສູ່ ິງສໍາຄັນ. ໂຟຣເບລ ໄດສ້ ະເໜກີ ດິ ຈະກາໍ ຕູ່ າງໆ ທູ່ ຈີ ະໃຊສ້ ອນເດກັ ເຊູ່ ນັ ການແຕມ້ ຮູບເພູ່ ອພດັ ທະນາການທາງສາ້ ງສນັ ແລະ ການສາ້ ງຈນິ ຕະນາການ, ການຫຼນີ້ ຢູ່ າງອດິ ສະຫຼະກດິ ຈະກາໍ ເພູ່ ອພດັ ທະນາທກັ ສະກາ້ ມເນອ້ .  ການເລູ່ ີມຕົນ້ ຂອງຈດິ ຕະວທິ ະຍາທົດລອງ 5

ຫກຼັ ການທູ່ ໄີ ດກ້ ູ່ າວມາຂາ້ ງເທງິ ນນັ້ ແມູ່ ນສູ່ ງິ ທູ່ ໄີ ດມ້ າດວ້ ຍວທິ ກີ ານສກຶ ສາຄນົ້ ຄວາ້ ຂອງນກັ ປັດຊະຍາ, ແຕູ່ ບູ່ ໍໄດມ້ ກີ ານຄນົ້ ຄວ້ າທດົ ລອງແບບວທິ ະຍາສາດ. ສະນນັ້ , ໃນປີ ຄສ 1879 ໄດມ້ ນີ ກັ ຈດິ ຕະວທິ ະຍາທູ່ ີມຊີ ູ່ ວູ່ າ ວູ່ ຸນ (Wilhelm Wundt: 1832 - 1920) ແຫູ່ ງມະຫາວທິ ະຍາໄລແລບັ ຊກິ (Leipzig) ປະເທດເຢຍລະມນັ ໄດ ້ ເປີດຫອ້ ງທດົ ລອງຈດິ ຕະວທິ ະຍາຂນຶ້ ເຊູ່ ງິ ເປັນແຫູ່ ງທາໍ ອດິ ຂອງໂລກ. ທູ່ ານວຸນໄດສ້ ກຶ ສາດາ້ ນສະລີລະສາດ ແລະ ຈດິ ຕະວທິ ະຍາ. ໂດຍສະເພາະແມູ່ ນການຮູສ້ ກຶ ສໍາຜັດ, ການຮັບຮູ ,້ ຄວາມໃສູ່ ໃຈ, ຄວາມໄວຂອງການສະແດງ ປະຕກິ ລິ ຍິ າໂຕຕ້ ອບ ແລະ ຄວາມສາມາດແຍກຄວາມແຕກຕູ່ າງຂອງສູ່ ງິ ກະຕຸນ້ ວທິ ກີ ານໃຊເ້ ຂາົ້ ໃນການສກຶ ສາ ທູ່ ານ ວູ່ ຸນໄດເ້ ອນີ້ ວູ່ າ ວທິ ພີ ນິ ດິ ພາຍໃນ (Introspection) ເຊູ່ ງິ ແມູ່ ນວທິ ກີ ານສງັ ເກດການກະທໍາ ຫຼ ຄວາມຮູສ້ ກຶ ຂອງຕນົ ເອງແລວ້ ລາຍງານອອກມາ. ທູ່ ານວຸນ ໄດນ້ າມມະຍດົ ວູ່ າເປັນບດິ າແຫູ່ ງຈດິ ຕະວທິ ະຍາການທດົ ລອງແຜນໃໝູ່ ແລະ ເປັນຜູນ້ ໍາກູ່ ຸມໂຄງສາ້ ງຂອງຈດິ (Struc turalism). ເອບບງິ ເຮາົ (Herman Ebbinghaus: 1850 - 1908) ເປັນຜູໜ້ ູ່ ງຶ ທູ່ ໄີ ດແ້ ຍກຈດິ ຕະວທິ ະຍາອອກຈາກປດັ ຊະຍາ, ໂດຍສະແດງໃຫເ້ ຫນັ ວູ່ າ ຂະບວນການທາງຈດິ ຂນັ້ ສູງແມູ່ ນດາ້ ນການຮຽນຮູ ້ ແລະ ຄວາມຈໍາ, ສາມາດສກຶ ສາ ໄດດ້ ວ້ ຍການທດົ ລອງຫຼາຍກວູ່ າການສກຶ ສາດວ້ ຍວທິ ສີ ະຫຸຼບຄວາມສໍາພນັ ຂອງສູ່ ງິ ທູ່ ປີ ະກດົ ຢູ່ ູ. ເຂາົ ເປັນນກັ ວໄິ ຈທູ່ ມີ ີ ຄວາມລະອຽດ ແລະ ສະຫຸບຼ ຜນົ ຢູ່ າງລະມດັ ລະວງັ , ເຂາົ ມກີ ານທດົ ລອງແບບຊາໍ້ ໆ ແລະ ສກຶ ສາຕູ່ ໍເນູ່ ອງເປັນໄລຍະ ເວລາດນົ ນານຫຼາຍປີກູ່ ອນຈະສະຫຸບຼ ຜນົ ແລະ ເຜຍີ ແຜູ່ ການທດົ ລອງທູ່ ມີ ຊີ ູ່ ສຽງທູ່ ສີ ຸດກແໍ ມູ່ ນການຈູ່ ພະຍາງທູ່ ບີ ູ່ ໍມີ ຄວາມໝາຍ, ທູ່ ເີ ຂາົ ພບົ ວູ່ າ ຫງຼັ ຈາກຈູ່ ໄດກ້ ໍຈະເກດີ ການລມຢູ່ າງໄວວາໃນຊູ່ ວງທາໍ ອດິ ແລະ ອດັ ຕາການລມຈະຊາ້ ລງົ ໃນຊູ່ ວງຫງຼັ . ການຈູ່ ຈາໍ ຈະລຸດລງົ ເກອບເຄູ່ ງີ ພາຍໃນ 20 ນາທທີ າໍ ອດິ ແລະ ລມເກອບໝດົ . ເມູ່ ອເວລາຜູ່ ານໄປ 9 ຊູ່ ວົ ໂມງ. ຜນົ ການສກຶ ສາຂອງ ເອບບງິ ເຮາົ ເປັນທູ່ ຍີ ອມຮບັ ແລະ ໄດຮ້ ບັ ການອາ້ ງອງີ ເຖງິ ປັດຈບຸ ນັ ນ.ີ້ 1.6 ຈິດຕະວິທະຍາກັບການສກຶ ສາໃນສັດຕະວດັ ທີ 20 ທູ່ ານວຸນເລູ່ ມີ ສກຶ ສາຈດິ ຕະວທິ ະຍາດວ້ ຍວທິ ກີ ານທດົ ລອງທູ່ ເີ ປັນລະບບົ ຈູ່ ງິ ເຮດັ ໃຫຈ້ ດິ ຕະວທິ ະຍາ ໄດກ້ າຍເປັນວທິ ະຍາສາດຂະແໜູ່ ງໃໝູ່ ທູ່ ມີ ກີ ານພດັ ທະນາຢູ່ າງໄວວາຢູ່ ູໃນກາງສດັ ຕະວດັ ທູ່ ີ 19 ເຖິງວູ່ າທູ່ ານ ວຸ ນ ບູ່ ໍ ໄດສ້ ນົ ໃຈສກຶ ສາກູ່ ຽວກບັ ຂະບວນການຮຽນຮູ,້ ແຕູ່ ກມໍ ຜີ ູປ້ ະຍຸກວທິ ກີ ານສກຶ ສາຂອງທູ່ ານໄປໃຊເ້ ພູ່ ອຄນົ້ ຄວາ້ ກູ່ ຽວ ກບັ ພດຶ ຕກິ ໍາການຮຽນຮູຢ້ ູ່ ູໃນໄລຍະຕູ່ ໍມາ. ທູ່ ານ ເຈມສ (William James: 1842 - 1910) ແມູ່ ນນກັ ຈດິ ຕະວທິ ະຍາຊາວອາເມຣິກາທູ່ ີມບີ ົດບາດ ສາໍ ຄນັ ຜູໜ້ ູ່ ງຶ ທູ່ ພີ າໃຫເ້ ກດີ ມຈີ ດິ ຕະວທິ ະຍາການສກຶ ສາ. ທູ່ ານໄດສ້ ນົ ໃຈການປະຍຸກຫກຼັ ການທາງຈດິ ຕະວທິ ະຍາໄປ ສູ່ ູການປະຕບິ ດັ ທາງການສກຶ ສາ. ແຕູ່ ທູ່ ານ ເຈມ ກບໍ ູ່ ໍໄດລ້ ະເລຍີ ການສກຶ ສາຈດິ ຕະວທິ ະຍາດວ້ ຍການທດົ ລອງ, ທູ່ ານ ໄດເ້ ປີດຫອ້ ງທດົ ລອງທາງຈດິ ຕະວທິ ະຍາຂນຶ້ ຢູ່ ູທູ່ ມີ ະຫາວທິ ະຍາໄລ ຣາຮາວານ ສະຫະລດັ ອາເມລກິ າຢູ່ ູໃນໄລຍະໃກ ້ ຄຽງກບັ ການທດົ ລອງຂອງວູຸ່ນ ທູ່ ານເຈມໄດອ້ ະທບິ າຍຈດິ ຕະວທິ ະຍາໃນຖານະທູ່ ເີ ປັນວທິ ະຍາສາດ ແລະ ອະທບິ າຍ ການສອນວູ່ າເປັນສນິ ລະປະ. ທູ່ ານເວາົ້ ວູ່ າ ຄຸນນະພາບຂອງການສກຶ ສາຂນຶ້ ກບັ ຄວາມສາມາດຂອງຄູທູ່ ປີ ະຍຸ ກໃຊ ້ ຫກຼັ ການທາງຈດິ ຕະວທິ ະຍາໄດຢ້ ູ່ າງມປີ ະສດິ ທພິ າບ. ຈດຸ ເດູ່ ນັ ການສກຶ ສາຈດິ ຕະວທິ ະຍາຂອງ ເຈມສ໊ ແມູ່ ນເຂາົ ໄດໃ້ ຫຄ້ ວາມສາໍ ຄນັ ຂອງການສງັ ເກດໃນສະພາບ ທາໍ ມະຊາດເປັນພເິ ສດ, ໂດຍສະເພາະແມູ່ ນ ການສກຶ ສາຈດິ ຕະວທິ ະຍາໂດຍກງົ ຈາກຫອ້ ງຮຽນ ເຖິງຢູ່ າງໃດກໍຕາມ ວທິ ດີ ູ່ ງັ ກູ່ າວຍງັ ມຂີ ໍວ້ ຈິ ານວູ່ າ ບູ່ ໍສາມາດລະບຸອງົ ປະກອບ ຫຼ ຕວົ ແປທູ່ ມີ ອີ ດິ ທພິ ນົ ຕູ່ ໍການຮຽນຮູຂ້ ອງເດກັ ໄດຢ້ ູ່ າງຊດັ ເຈນ ເນູ່ ອງຈາກຜູສ້ ງັ ເກດບູ່ ໍໄດຄ້ ວບຄຸມຕວົ ແປແຊກຊອ້ ນ ຫຼ ຕວົ ແປເກນີ ຢູ່ ູໃນສະຖານະການຮຽນນນັ້ ດວ້ ຍເຫດຜນົ 6

ດູ່ ງັ ກູ່ າວ, ທູ່ ານ ທອນໄດ (Edward L. Thorndike: 1874 - 1949) ຈູ່ ງຶ ແນໃສູ່ ການສຶກສາຂະບວນການຮຽນຮູ ້ ຕູ່ າງໆ ຢູ່ ູໃນຫອ້ ງທດົ ລອງຫຼາຍກວູ່ າການສງັ ເກດໃນຫອ້ ງຮຽນ, ຜນົ ງານທູ່ ມີ ຊີ ູ່ ສຽງຂອງທູ່ ານແມູ່ ນ ທິດສະດີສໍາພັນ ເຊູ່ ອມໂຍງ (Connectionism Theory) ເຊູ່ ງິ ແມູ່ ນທດິ ສະດທີ ູ່ ສີ ະຫຸຼບຜນົ ຈາກການທດົ ລອງກບັ ໂຕແມວຢູ່ ູໃນກູ່ ອງ. ທູ່ ານໄດຂ້ ຽນໜງັ ສຈດິ ຕະວທິ ະຍາການສກຶ ສາຂນຶ້ ເປັນເຫມຼັ້ ທໍາອດິ ໃນປີ ຄສ. 1903. ໃນລະຫູ່ ວາງປີ ຄສ 1930 - 1940 ຈດິ ຕະວທິ ະຍາການສກຶ ສາໃນແນວທາງຂອງທອນໄດ ໄດເ້ ນນັ້ ຄວາມເປັນປະລະໄນເປັນພເິ ສດຄ ສາມາດວດັ ຄວາມຮູຂ້ ອງຜູ ້ຮຽນໄດຢ້ ູ່ າງຊັດເຈນຫຼາຍຂຶນ້ . ດູ່ ງັ ນັນ້ , ທູ່ ານ ທອນໄດຈູ່ ງຶ ໄດ ້ຮັບການຍອມຮບັ ວູ່ າເປັນນັກ ຈດິ ຕະວທິ ະຍາຫາຼ ຍກວູ່ ານກັ ປັດຊະຍາ ຫນຼ ກັ ການສກຶ ສາ ແລະ ໄດຊ້ ູ່ ວູ່ າ ເປັນບດິ າແຫູ່ ງຈດິ ຕະວທິ ະຍາການສຶກສາ (Clifford , 1981: 13) ຫງຼັ ຈາກທູ່ ານທອນໄດ ໄດເ້ ຜຍີ ແຜູ່ ຜນົ ງານຈດິ ຕະວທິ ະຍາການສກຶ ສາແລວ້ , ກໍປະກດົ ມີ ວາລະສານຈດິ ຕະວທິ ະຍາການສກຶ ສາເຫມຼັ້ ທໍາອິດທູ່ ມີ ຊີ ູ່ Journalof Educational Psychology ທູ່ ພີ ີມເຜຍີ ແຜູ່ ໃນປີ 1910 ຕູ່ ມໍ າກໍໄດມ້ ວີ າລະສານສາຂາວຊິ ານເີ້ ກດີ ຂນຶ້ ຫຼາຍສະບບັ ຢູ່ າງຕູ່ ເໍ ນູ່ ອງໃນຂະນະດຽວກນັ ນນັ້ ທດິ ສະດທີ າງ ຈດິ ຕະວທິ ະຍາການສກຶ ສາກໍໄດຮ້ ບັ ການພດັ ທະນາຢູ່ າງໄວວາຈນົ ເປັນວທິ ະຍາສາດທູ່ ໄີ ດຮ້ ບັ ການນໍາໄປປະຍຸກໃຊເ້ ຂາົ້ ໃນວງົ ການສກຶ ສາຢູ່ າງກວາ້ ງຂວາງ.  ຈດິ ຕະວທິ ະຍາການສກຶ ສາແມູ່ ນວທິ ະຍາສາດທູ່ ເີ ຊູ່ ອມໂຍງລະຫູ່ ວາງຈດິ ຕະວທິ ະຍາກບັ ການສກຶ ສາ ຈດິ ຕະວທິ ະຍາການສກຶ ສາມຂີ ອບຂູ່ າຍເນອ້ ໃນທູ່ ຊີ ດັ ເຈນ, ຫວົ ຂສໍ້ າໍ ຄນັ ທູ່ ມີ ກັ ປະກດົ ຂນຶ້ ຢູ່ ູ ໃນຕໍາລາ ຈດິ ຕະວທິ ະຍາການສກຶ ສາທູ່ ວົ ໆ ໄປໄດແ້ ກູ່ ຄວາມແຕກຕູ່ າງລະຫູ່ ວາງບຸກຄນົ , ພດັ ທະນາການຂອງບຸ ກຄນົ ໃນໄວ ຕູ່ າງໆ, ການຮຽນຮູ,້ ແຮງຈງູ ໃຈ, ບຸກຄະລກິ ກະພາບການປະຕສິ າໍ ພນັ ທາງສງັ ຄມົ , ການຈັດຫອ້ ງຮຽນ, ການປັບ ພດຶ ຕກິ ໍາໃນຫອ້ ງຮຽນ ແລະ ການວດັ ຜນົ ຂອງການຮຽນຮູເ້ ນອ້ ໃນຕູ່ າງໆ ເຫູ່ າຼົ ນແີ້ ມູ່ ນເນນັ້ ໃຫເ້ ກດີ ຄວາມຮູ ,້ ຄວາມ ເຂາົ້ ໃຈກູ່ ຽວກບັ ທາໍ ມະຊາດ ແລະ ພດຶ ຕກິ າໍ ຂອງຜູຮ້ ຽນເພູ່ ອເປັນປະໂຫຍດຢູ່ ູໃນການດໍາເນນີ ການຮຽນ-ການສອນ, ການພດັ ທະນາ, ການປ້ອງກນັ ແລະ ແກໄ້ ຂພດຶ ຕກິ າໍ ຂອງຜູຮ້ ຽນຕະຫຼອດເຖງິ ການພດັ ທະນາຫຼັກສູດ ແລະ ການ ບໍລຫິ ານການສກຶ ສາອກີ ດວ້ ຍ. ໃນປັດຈບຸ ນັ ຫກຼັ ການທາງຈດິ ຕະວທິ ະຍາການສກຶ ສາໄດມ້ າຈາກທາງຂມໍ້ ູນປະສບົ ການ ແລະ ການນໍາໃຊ ້ ທດິ ສະດທີ ູ່ ມີ ມີ າກູ່ ອນ. ສາໍ ລບັ ການວໄິ ຈຈດິ ຕະວທິ ະຍາການສກຶ ສາຈະມທີ ງັ ການວໄິ ຈພນ້ ຖານ ແລະ ການວໄິ ຈປະ ຍຸ ກ. ການວໄິ ຈພນ້ ຖານນນັ້ ຈະເປັນການຄນົ້ ຄວາ້ ຫາຄໍາຕອບກູ່ ຽວກບັ ທາໍ ມະຊາດຂອງການຮຽນໂດຍບູ່ ໍຄໍານງເຖິງ ການປະ ຍຸກຜນົ ການວໄິ ຈໂດຍກງົ ເຊູ່ ນັ ການສກຶ ສາເນນັ້ ຫາຄາໍ ຕອບວູ່ າ ເດກັ ທູ່ ມີ ອີ າຍຸ 5 ປີ ສາມາດໄຈແ້ ຍກຄວາມ ແຕກຕູ່ າງຂອງລະດບັ ສຽງດນົ ຕໄີ ດພ້ ຽງໃດ ແລະ ມຄີ ວາມແຕກຕູ່ າງກບັ ເດກັ ທູ່ ມີ ອີ າຍຸ 4 ປີ ແລະ ອາຍຸ 6 ປີ ຫຼ ບູ່ ໍ? ຜນົ ການສກຶ ສານມີ້ ຄີ ວາມສນົ ໃຈຫາຼ ຍສາໍ ລບັ ຄນົ ທູ່ ວົ ໄປ ແລະ ພາໃຫຮ້ ບັ ຮູ ເ້ ຖິງພດັ ທະນາການດາ້ ນການໄຈແ້ ຍກ ລະດບັ ສຽງຂອງເດກັ ກູ່ ອນເຂາົ້ ໂຮງຮຽນແຕູ່ ຈະບູ່ ມໍ ຜີ ນົ ປະໂຫຍດໃນການປະຍຸກໃຊເ້ ຂາົ້ ໃນການສອນຂອງຄູໂດຍກງົ . ສາໍ ລບັ ການວໄິ ຈປະຍຸກນນັ້ ແມູ່ ນແນໃສູ່ ຊອກຫາຄໍາຕອບເພູ່ ອແກບ້ ນັ ຫາທາງການສກຶ ສາບາງປະການທູ່ ກີ າໍ ລງັ ປະສບົ ຢູ່ ູເຊູ່ ນັ ເພູ່ ນິ ຈະພດັ ທະນາສູ່ ປະກອບກບັ ການສອນອູ່ ານພາສາວູ່ າຈະເລອກໃຊສ້ ູ່ ປະເພດໃດຈູ່ ງຶ ຈະມຜີ ນົ ການອູ່ ານໃຫ ້ ມປີ ະສດິ ທພິ າບ, ການວໄິ ຈເພູ່ ອຕອບຄາໍ ຖາມນແີ້ ມູ່ ນສາມາດນໍາເອາົ ຜນົ ທູ່ ໄີ ດໄ້ ປໃຊປ້ ະໂຫຍດໂດຍກງົ ສໍາລັບຄູ ຫຼ ນກັ ການສກຶ ສາ.ຈາກຂອບເຂດທໍາມະຊາດຂອງຈດິ ຕະວທິ ະຍາການສກຶ ສາດູ່ ງັ ທູ່ ກີ ູ່ າວມາຂາ້ ງເທງິ ນນັ້ ຈດິ ຕະວິທະຍາ ການສກຶ ສາໂດຍຕວົ ມນັ ເອງແລວ້ ກເໍ ປັນສາຂາໜູ່ ງຶ ຂອງຈດິ ຕະວທິ ະຍາເຊູ່ ງິ ຖວູ່ າເປັນຈດິ ຕະວທິ ະຍາປະສມົ ລະຫວູ່ າ ຈດິ ຕະວທິ ະຍາບລໍ ສິ ຸດກບັ ຈດິ ຕະວທິ ະຍາການປະຍຸ ກ. ໃນຂະນະນັນ້ ກໍເປັນຂະແໜງໜູ່ ຶງຂອງການສກຶ ສາເຊູ່ ິງ 7

ກູ່ ຽວຂອ້ ງໂດຍກງົ ກບັ ທາໍ ມະຊາດຂອງຜູຮ້ ຽນ, ນກັ ການສກຶ ສາຈູ່ ງຶ ຈາໍ ເປັນຕອ້ ງເຂາົ້ ໃຈຜູຮ້ ຽນຈູ່ ງຶ ຈະສາມາດພດັ ທະນາ ຜູຮ້ ຽນໂດຍໃຊເ້ ທກັ ນກິ ທູ່ ເີ ໝາະສມົ ເພູ່ ອໃຫບ້ ນັ ລຸເປົາ້ ໝາຍຂອງການສກຶ ສາທູ່ ກີ າໍ ນດົ ໄວ.້ ຄວາມສາໍ ພນັ ລະຫູ່ ວາງຈດິ ຕະວທິ ະຍາກບັ ການສກຶ ສາສະແດງອອກດູ່ ງັ ຮູບພາບ ຈດິ ຕະວທິ ະຍາໃນແງູ່ປັດຊະຍາ - ຈດິ ຕະວທິ ະຍາການທດົ ລອງ - ຈດິ ຕະວທິ ະຍາສະລລິ ະສາດ ຈດິ ຕະວທິ ະຍາ ຈດິ ຕະວທິ ະຍາດງັ້ ເດມີ - ຈດິ ຕະວທິ ະຍາປຽບທຽບ - ຈດິ ຕະວທິ ະຍາພນັ ທຸກາໍ - ຈດິ ຕະວທິ ະຍາບຸກຄະລກິ ະພາບ ຈດິ ຕະວທິ ະຍາໃນແງູ່ ຈດິ ຕະວທິ ະຍາປະຍຸກ ວທິ ະຍາສາດ ຈດິ ຕະວທິ ະຍາປະສມົ ປະສານລະຫວູ່ າງຈດິ ຕະວທິ ະຍາ - ຈດິ ຕະວທິ ະຍາຄນຼີ ກິ ດງັ້ ເດມີ ກບັ ຈດິ ຕະວທິ ະຍາປະຍຸກ - ຈດິ ຕະວທິ ະຍາບຸກຄະລະກອນ - ຈດິ ຕະວທິ ະຍາອຸດສາຫະກໍາ ປັດຊະຍາການສກຶ ສາ ການວດັ ທາງຈດິ ຕະວທິ ະຍາ ຈດິ ຕະວທິ ະຍາການສກຶ ສາ ຈດິ ຕະວທິ ະຍາການສກຶ ສາ ຜູຮ້ ຽນ ຈດຸ ມູຸ່ງໝາຍ ການສກຶ ສາ ການປະຕບິ ດັ ເທກັ ນກິ ວທິ ີ 2. ຄວາມໝາຍ ແລະ ຄວາມສໍາຄນັ ຂອງຈດິ ຕະວທິ ະຍາການສກຶ ສາ ຈດິ ຕະວທິ ະຍາກກາານນເສຝກຶ ິກສສາອເປນັນວທິ ະຍາສາດທູ່ ສີ ກຶ ສາຄນົ້ ວຄທວິ້ າສີ ກອູ່ ຽນວກກບາັ ນກແານນະຮນຽໍານກຮູາ້ ແນລບະລໍ ຫິພດາັ ນທະນາການຂອງຜູ ້ ຮຽນຢູ່ ູໃນສະພາບການຮຽນ - ການສອນໃນຫອ້ ງຮຽນເພູ່ ອຄນົ້ ຄວ້ າທດິ ສະດີ ແລະ ຫກຼັ ການທູ່ ນີ າໍ ມາຊູ່ ວຍແກໄ້ ຂ ບນັ ຫາທາງດາ້ ນການສກຶ ສາ ແລະ ສູ່ ງົ ເສມີ ການຮຽນ - ການສອນໃຫມ້ ປີ ະສດິ ທພິ າບ. 8

ຈດິ ຕະວທິ ະຍາການສກຶ ສາຈະມບີ ດົ ບາດສາໍ ຄນັ ຕູ່ ກໍ ານຈດັ ການຮຽນ - ການສອນ, ການສາ້ ງຫກຼັ ສູດໂດຍຄໍາ ນຶງເຖິງຄວາມແຕ ກຕູ່ າງລະຫູ່ ວາງບຸ ກຄົນ. ນັກສກຶ ສາ ແລະ ຄູອາຈານ ຈໍາເປັນຕອ້ ງມຄີ ວ າມຮູພ້ ນ້ ຖານທາ ງ ຈດິ ຕະວທິ ະຍາການສກຶ ສາ ເພູ່ ອໃຫເ້ ຂາົ້ ໃຈເຖງິ ພດຶ ຕກິ າໍ ຂອງຜູຮ້ ຽນ ແລະ ຂະບວນການຮຽນຮູຕ້ ະຫຼອດເຖິງການ ແກໄ້ ຂບນັ ຫາຕູ່ າງໆ ກູ່ ຽວກບັ ການຮຽນ-ການສອນ ຄດູ່ ງັ ນກັ ວຊິ າວະກອນຈາໍ ເປັນຈະຕອ້ ງມຄີ ວາມຮູ ພ້ ນ້ ຖານທາງ ດາ້ ນວທິ ະຍາສາດ ແລະ ຄະນດິ ສາດ. ໂດຍທູ່ ວົ ໄປແລວ້ ເນອ້ ໃນຂອງຈດິ ຕະວິທະຍາການສກຶ ສາທູ່ ີເປັນຄວາມຮູ ້ ພນ້ ຖານສໍາລັບຄູ ແລະ ນກັ ການສຶກສາຈະປ ະກອບມຄີ ວາມຮູກ້ ູ່ ຽວ ກບັ ຄວາມໝາຍ, ຄວາມສໍາຄນັ ຂອ ງ ຈດິ ຕະວທິ ະຍາການສກຶ ສາ, ຄູທູ່ ດີ ີ ແລະ ມປີ ະສດິ ທພິ າບ, ຄວາມແຕກຕູ່ າງລະຫວູ່ າງບຸກຄນົ , ທດິ ສະດແີ ຮງຈງູ ໃຈ, ທດິ ສະດກີ ານຮຽນຮູ,້ ຫກຼັ ການ ແລະ ວທິ ສີ ອນ, ການວດັ ແລະ ປະເມນີ ຜນົ , ການສາ້ ງບນັ ຍາກາດຂອງຫອ້ ງຮຽນ ເພູ່ ອເອອ້ ອາໍ ນວຍຕູ່ ໍການຮຽນ ແລະ ການເສມີ ສາ້ ງພດັ ທະນາທາງບຸກຄະລກິ ກະພາບຂອງຜູຮ້ ຽນ. 2.1 ຄວາມໝາຍຂອງຈດິ ຕະວິທະຍາການສຶກສາ ເພູ່ ອເປັນການທາໍ ຄວາມເຂາົ້ ໃຈກູ່ ຽວກບັ ຈດິ ຕະວທິ ະຍາການສກຶ ສາຜູທ້ ູ່ ເີ ປັນຄູ ແລະ ນັກການສກຶ ສາ ຕອ້ ງເຂາົ້ ໃຈກູ່ ຽວກບັ ຄວາມໝາຍຂອງຄາໍ ສບັ ຕູ່ າງໆ ທູ່ ມີ ກີ ານພວົ ພນັ ກນັ ດູ່ ງັ ນ.ີ້  ຄໍາວູ່ າ ຈິດຕະວິທະຍາການສຶກ ສາ (Educational Psychology) ມີ 2 ຄໍາທູ່ ີລວມເຂົາ້ ກັນ ຄ ຈດິ ຕະວທິ ະຍາ (Psychology) ແລະ ການສກຶ ສາ (Educational) . ຄາໍ ວູ່ າ ຈດິ ຕະວທິ ະຍາ (Psychology) ໄດມ້ າຈາກພາສາ ເກຣັກ 2 ຄາໍ ສບັ ເຊູ່ ນັ ກນັ ຄ: 1) Psyche = Psycho ເຊູ່ ງິ ເບອ້ ງຕນົ ມຄີ ວາມໝາຍວູ່ າ ວນິ ຍານ (Soul) ຕູ່ ຈໍ າກນນັ້ ນກັ ປັດຊະຍາໄດປ້ ູ່ ຽນ ຄວາມໝາຍມາເປັນຈດິ (Mind) ໝາຍເຖງິ ຈດິ ໃຈ. 2) Logy = Logos ເຊູ່ ງິ ໝາຍເຖງິ ການສກຶ ສາຄນົ້ ຄວ້ າ (Study) ຈິດຕະວິທະຍາ (Psychology) ໝາຍ ເຖິງການສກຶ ສາຄນົ້ ຄວ້ າກູ່ ຽວກບັ ວນິ ຍານ ຫຼ ຈດິ ແຕູ່ ການສກຶ ສາວນິ ຍານ ຫຼ ຈດິ ແມູ່ ນເປັນການຍາກທູ່ ຈີ ະສງັ ເກດ ເຫັນ ອະທິບາຍ ແລ ະ ພິສູດໄ ດ.້ ສະນັ້ນ, ນັກຈິດຕະວິທະຍາໃ ນສະໄໝຕູ່ ໍມາຈູ່ ຶງມຄີ ວາມພະຍ າຍາ ມໃ ຫ ້ ຈດິ ຕະວທິ ະຍາກາຍເປັນວທິ ະຍາສາດທູ່ ສີ າມາດສງັ ເກດ ແລະ ພສິ ູດໄດ.້ ຈາກນັນ້ ໃນສັດຕະວດັ ທູ່ ີ 20 ໄດມ້ ນີ ກັ ຈດິ ຕະວທິ ະຍາຊູ່ ຈອນ ບີ ວດັ ສນັ (John B. Watson; 1875 - 1958) ໄດສ້ ຶກສາຈິດຕະວິທະຍາໃນຮູບແບບ ຂອງພດຶ ຕກິ ໍາ ແລະ ໄດປ້ ະກາດທດິ ສະດພີ ດຶ ຕກິ າໍ ນຍິ ມົ . ດູ່ ງັ ນນັ້ , ຈດິ ຕະວທິ ະຍາຈູ່ ງຶ ປູ່ ຽນມາເປັນການສກຶ ສາກູ່ ຽວ ກບັ ພດຶ ຕກິ າໍ (Beha vior) ຂອງຄນົ ແລະ ສດັ .  ຄາໍ ວູ່ າ ການສກຶ ສາ (Education) ໝາຍເຖິງການສກຶ ສາຄນົ້ ຄວ້ າຊອກຫາຄວາມຮູ,້ ການຮຽນຮູ ້ ແລະ ພດຶ ຕກິ ໍາການຮຽນຮູ.້ ຈາກຄວາມໝາຍຂອງຈດິ ຕະວທິ ະຍາທູ່ ໄີ ດກ້ ູ່ າວມາຂາ້ ງເທງິ ນນັ , ສາມາດໃຫຄ້ ວາມໝາຍຂອງຈດິ ຕະວທິ ະ ຍາການສກຶ ສາດູ່ ງັ ນ.ີ້ ນຍິ າມ ຈດິ ຕະວິທະຍາການສກຶ ສາ ໝາຍເຖິງວິຊາທູ່ ີກູ່ ຽວຂອ້ ງກບັ ການສຶກສາພກຶ ດຕິກໍາຕູ່ າງໆ ໃນ ສະຖານະການການຮຽນ - ການສອນໂດຍຄໍານງຶ ເຖິງທາໍ ມະຊາດ ແລະ ຄຸນລກັ ສະນະຂອງຜູຮ້ ຽນ, ພດຶ ຕິກໍາການ ພດັ ທະນາຄວາມສາມາດໃນການຮຽນຮູ,້ ປັດໄຈທູ່ ມີ ອີ ດິ ທພິ ນົ ຕູ່ ກໍ ບັ ການຮຽນຮູ,້ ວທິ ກີ ານນໍາເອາົ ຈດິ ຕະວທິ ະຍາໄປ ໝນູ ໃຊເ້ ຂາົ້ ໃນການຮຽນ - ການສອນໃຫມ້ ປີ ະສດິ ທພິ າບ. 2.2 ຄວາມສໍາຄັນຂອງຈດິ ຕະວິທະຍາການສກຶ ສາ ຈດິ ຕະວທິ ະຍາການສກຶ ສາ ສາມາດຊູ່ ວຍຄູ ແລະ ນກັ ການສກຶ ສາໃນດາ້ ນຕູ່ າງໆ ດູ່ ງັ ລູ່ ຸມນ:ີ້ 9

1) ຊູ່ ວຍໃຫຄ້ ູຮບັ ຮູລ້ ກັ ສະນະນດິ ໄສຂອງນກັ ຮຽນທູ່ ຄີ ູຈະຕອ້ ງສອນ, ໂດຍຮບັ ຮູເ້ ຖິງພດັ ທະນາການດາ້ ນ ຮູ່ າງກາຍ, ສະຕປິ ັນຍາ, ອາລມົ , ບຸກຄະລກິ ກະພາບ ແລະ ດາ້ ນສງັ ຄມົ . 2) ຊູ່ ວຍໃຫຄ້ ູເຂາົ້ ໃຈພດັ ທະນາການທາງບຸກຄະລກິ ກະພາບບາງປະການຂອງນກັ ຮຽນເຊູ່ ນັ ມະໂນພາບທູ່ ດີ ີ ແລະ ຖກຕອ້ ງແນວໃດ. 3) ຊູ່ ວຍໃຫຄ້ ມູ ຄີ ວາມເຂາົ້ ໃຈຄວາມແຕກຕູ່ າງລະຫວູ່ າງບຸກຄນົ ເພູ່ ອຈະຊູ່ ວຍນກັ ຮຽນເປັນແຕູ່ ລະບຸ ກຄົນ ໃຫມ້ ພີ ດັ ທະນາການຕາມສກັ ກາຍະພາບຂອງແຕູ່ ລະບຸ ກຄນົ . 4) ຊູ່ ວຍຄູຮູວ້ ທິ ຈີ ດັ ສະພາບແວດລອ້ ມຂອງຫອ້ ງຮຽນໃຫເ້ ໝາະສມົ ກບັ ອາຍຸ ໃນແຕູ່ ລະໄວ ແລະ ພດັ ທະນາ ການຂອງນກັ ຮຽນເພູ່ ອຈງູ ໃຈໃຫນ້ ກັ ຮຽນມຄີ ວາມສນົ ໃຈ ແລະ ຢາກຮຽນຮູ.້ 5) ຊູ່ ວຍໃຫຄ້ ູຮບັ ຮູຕ້ ວົ ແປຕູ່ າງໆ ທູ່ ມີ ອີ ດິ ທພິ ນົ ຕູ່ ກໍ ານຮຽນຂອງນກັ ຮຽນເຊູ່ ນັ ແຮງຈງູ ໃຈ, ມະໂນພາບ ແລະ ການສາ້ ງຄວາມມູຸ່ງຫວງັ ຂອງຄູທູ່ ມີ ຕີ ູ່ ກໍ ບັ ນກັ ຮຽນ. 6) ຊູ່ ວຍຄູກະກຽມການສອນ, ການວາງແຜນເພູ່ ອເຮດັ ໃຫກ້ ານສອນມປີ ະສດິ ທພິ າບຂອງແຕູ່ ບຸ ກຄົນໃນ ການຮຽນການສອນ ແລະ ວາງແຜນການສອນ. 7) ຊູ່ ວຍໃຫຄ້ ູຮູຫ້ ກຼັ ການ ແລະ ທດິ ສະດຂີ ອງການຮຽນຮູທ້ ູ່ ນີ ກັ ຈດິ ຕະວທິ ະຍາໄດພ້ ສິ ູດແລວ້ ວູ່ າໄດຜ້ ນົ ດີ ເຊູ່ ນັ ການຮຽນຮູຈ້ າກການສງັ ເກດ ຫຼ ການຮຽນແບບ. 8) ຊູ່ ວຍຄູຮູຫ້ ກຼັ ການສອນ ແລະ ວທິ ສີ ອນທູ່ ມີ ປີ ະສດິ ທພິ າບເຊູ່ ນັ ການໃຊຄ້ ໍາຖາມ, ການເສມີ ແຮງ ແລະ ການປະພດຶ ຕນົ ທູ່ ເີ ປັນແບບຢູ່ າງ. 9) ຊູ່ ວຍໃຫຄ້ ູຮູວ້ ູ່ າ ນກັ ຮຽນທູ່ ມີ ຜີ ນົ ຂອງການຮຽນດນີ ນັ້ ບູ່ ໍຂນຶ້ ກບັ ລະດບັ ສະຕປິ ັນຍາພຽງຢູ່ າງດຽວເທູ່ າົ ນນັ້ , ມນັ ຍງັ ຂນຶ້ ກບັ ອງົ ປະກອບອູ່ ນໆ ອກີ ເຊູ່ ນັ ແຮງຈງູ ໃຈ, ທດັ ສະນະຄະຕ,ິ ມະໂນພາບຂອງນກັ ຮຽນ ແລະ ຄວາມຄາດ ຫວງັ ຂອງຄທູ ູ່ ມີ ຕີ ູ່ ນໍ ກັ ຮຽນອກີ ດວ້ ຍ. 10) ຊູ່ ວຍຄູຄຸມ້ ຄອງຫອ້ ງຮຽນ ແລະ ສາ້ ງບນັ ຍາກາດໃນຫອ້ ງຮຽນເພູ່ ອເອອ້ ອໍານວຍຕູ່ ກໍ ານຮຽນຮູ ້ ແລະ ເສມີ ສາ້ ງບຸກຄະລກິ ກະພາບຂອງນກັ ຮຽນເພູ່ ອໃຫຄ້ ູ ແລະ ນກັ ຮຽນມຄີ ວາມຮກັ , ໄວວ້ າງໃຈເຊູ່ ິງກນັ ແລະ ກັນມີ ການຊູ່ ວຍເຫຼອເຊູ່ ງິ ກນັ ແລະ ກນັ ເຮດັ ໃຫຫ້ ອ້ ງຮຽນເປັນສະຖານທູ່ ີ ທູ່ ທີ ຸກຄນົ ມຄີ ວາມສຸກ, ມຄີ ວາມຮກັ ໂຮງຮຽນ ໃຜໆ ກໍຢາກມາຮຽນ. ການສກຶ ສາໄດມ້ ບີ ດົ ບາດທູ່ ສີ ໍາຄນັ ໃນການຊູ່ ວຍໃຫນ້ ກັ ຮຽນພດັ ທະນາການທາງດາ້ ນສະຕປິ ັນຍາ, ບຸ ກຄະ ລກິ ກະພາບ ເພູ່ ອຊູ່ ວຍໃຫນ້ ກັ ຮຽນມຜີ ນົ ສາໍ ເລດັ ໃນຊວີ ດິ ທຸກໆ ປະເທດຢູ່ ູໃນໂລກນຈີ້ ູ່ ງິ ໄດຊ້ ອກຫາທດິ ທາງສູ່ ງົ ສມີ ການສກຶ ສາໃຫຄ້ ຸນນະພາບມມີ າດຕະຖານໃນຄວາມເປັນເລດີ , ສະນນັ້ , ຄວາມຮູກ້ ູ່ ຽວກບັ ຈດິ ຕະວທິ ະຍາການສກຶ ສາ ຈູ່ ງຶ ມບີ ດົ ບາດສາໍ ຄນັ ໃນການຊູ່ ວຍຄູ ແລະ ນກັ ການສກຶ ສາເພູ່ ອປັບປຸງຫກຼັ ສູດ ແລະ ການຮຽນ - ການສອນໃຫນ້ ບັ ມ ້ ນບັ ມປີ ະສດິ ທພິ າບຂນຶ້ . ສະຫຸຼບ ຈດິ ຕ ະວິທະຍ າມີບົດບ າດ ສໍາຄັນ ຕູ່ ໍກ າ ນສຶກສ າ ມາ ຕັງ້ ແຕູ່ ສ ະໄໝ ບູ ຮາ ນ, ແນວ ຄິດທ າ ງ ຈດິ ຕະວທິ ະຍາໃນໄລຍະທໍາອດິ ເປັນແນວຄດິ ທູ່ ແີ ຊກຊອ້ ນຢູ່ ູໃນຫກຼັ ການທາງປັດຊະຍາເປັນສູ່ ວນໃຫຍູ່ ແລະ ໄດ ້ ແຍກເປັນຈດິ ຕະວທິ ະຍາໃນແງູ່ວທິ ະຍາສາດຢູ່ າງຊດັ ເຈນໃນປີ ຄສ 1879. ທູ່ ານ ວຸນ ໄດເ້ ປີດຫອ້ ງທດົ ລອງທາງຈດິ ຕະ ວທິ ະຍາຂນຶ້ ແຫູ່ ງທໍາອດິ ຂອງໂລກທູ່ ປີ ະເທດເຍຍັ ລະມນັ . ຫງຼັ ຈາກນນັ້ ຈດິ ຕະວທິ ະຍາການສຶກສາກໄໍ ດກ້ ໍາເນີ 10

ດຂນຶ້ ເມູ່ ອ ທູ່ ານ ເຈມໄດພ້ ະຍາຍາມປະຍຸກ ຫກຼັ ຈດິ ຕະວທິ ະຍາໄປໃຊເ້ ຂາົ້ ໃນຊນັ້ ຮຽນ, ໃນຂະນະດຽວກນັ ທູ່ ານ ທອນໄດ ກໍໄດສ້ ກຶ ສາຫກຼັ ການຮຽນຮູໃ້ ນຫອ້ ງທດົ ລອງ ແລະ ໄດຂ້ ຽນໜງັ ສຈດິ ຕະວທິ ະຍາການສກຶ ສາເຜຍີ ແຜູ່ ເປັນຄງັ້ ທໍາອດິ ຢູ່ ູໃນຕນົ້ ສດັ ຕະວດັ ທູ່ ີ 20. ຈດິ ຕະວທິ ະຍາການສກຶ ສາ ແມູ່ ນວທິ ະຍາສາດສາຂາໃໝູ່ ແຕູ່ ມກີ ານພດັ ທະນາຢູ່ າງໄວວາ ແລະ ມຄີ ວາມສາໍ ຄນັ ຕູ່ ໍການສກຶ ສາເປັນຢູ່ າງຍູ່ ງິ . ປັດຈບຸ ນັ ວທິ ະຍາສາດສາຂານໄີ້ ດມ້ ເີ ນອ້ ໃນ, ວທິ ກີ ານສອນຂອງຕນົ ເອງຢູ່ າງຊດັ ເຈນ ແລະ ເປັນວທິ ະຍາສາດທູ່ ເີ ຊູ່ ອມໂຍງລະຫວູ່ າງຈດິ ຕະວທິ ະຍາກບັ ການສກຶ ສາ ເຊູ່ ງິ ມບີ ດົ ບາດສໍາຄນັ ຍູ່ ງິ ຢູ່ ູໃນຂະບວນ ການພດັ ທະນາຜູຮ້ ຽນໃຫມ້ ຄີ ວາມຈະເລນີ ງອກງາມຕາມເປົາ້ ໝາຍຂອງການສກຶ ສາ. 11

ບດົ ທີ 2 ຈດິ ຕະວທິ ະຍາກາສກຶ ສາກບັ ຄວາມເປັນຄູ ຫງຼັ ຈາກມຈີ ດິ ຕະວທິ ະຍາເກດີ ຂກຶ້ ໍໄດມ້ ກີ າອະທບິ າຍ ແລະ ຖກົ ຖຽງກັຢູ່ າງຫຼວງຫຼາຍກູ່ ຽວກບັ ຄໍານິຍາມ ຂອງວທິ ະຍາສາດໃນສາຂານ.ີ້ ບາງທູ່ ານໄດມ້ ຄີ ວາມຄິດວູ່ າ ຈິດຕະວິທະຍາກາສຶກສາເປັ ນເລູ່ ອງທູ່ ີວູ່ າດວ້ ຍການ ປະຍຸກ ຫກຼັ ການ ຫຼ ວທິ ກີ າທາງຈດິ ຕະວທິ ະຍາສາຂາຕູ່ າງໆ ໄປໃຊຢ້ ູ່ ູໃນ ຫອ້ ງຮຽນ ຫຼ ໃນໂຮງຮຽນຕູ່ ມໍ າໄດມ້ ຫີ ຼາຍ ທູ່ ານ ເວາົ້ ວູ່ າ ຈດິ ຕະວທິ ະຍາການສກຶ ສາບູ່ ໄໍ ດໝ້ າຍເຖິງເຊູ່ ນັ ນນັ້ ແຕູ່ ມນັ ເປັນວທິ ະຍາສາດສາຂາໃໝູ່ ທູ່ ມີ ເີ ປົາ້ ໝາຍ, ມີ ປະເດັນບັນຫາມວີ ິທີການສກຶ ສ າ ແລະ ມເີ ທກັ ນິກຂອງຕົນ ເອງ. ຈິດຕະວທິ ະຍາໃນຄ ວາມໝາຍ ນີຈ້ ູ່ ງຶ ເປັ ນ ວທິ ະຍາສາດສະເພາະທູ່ ແີ ຍກອອກຈາກສາຂາອູ່ ນໆ ໂດຍເນນັ້ ໃສູ່ ການຮຽນ - ການສອນ ແລະ ການສະແຫວງຫາແ ນວທາງທູ່ ພີ ດັ ທະນາປັບປຸງຂະບວນການຮຽນ - ການສອນດູ່ ງັ ກູ່ າວ. ຈດິ ຕະວທິ ະຍາກາສກຶ ສາ ບູ່ໄໍ ດສ້ ກຶ ສາຂະບວນການຮຽນຮູຂ້ ອງມະນຸດສະເພາະຢູ່ ູໃນຫອ້ ງທດົ ລອງເທູ່ ົານັນ້ ແຕູ່ ຈະສກຶ ສາທຸກສະພາບການທູ່ ມີ ກີ ານຮຽນຮູເ້ ກດີ ຂນຶ້ ເຊູ່ ນັ ຢູ່ ູໃນສະຖານທູ່ ລີ ຽ້ ງເດກັ , ໃນໂຮງຮຽນ, ໃນຄອບຄວົ ແລະ ອູ່ ນໆ ປົກກະຕແິ ລວ້ ຫກຼັ ການ ຫຼ ທດິ ສະດດີ ູ່ ງັ ກູ່ າວຈະໄດຮ້ ບັ ການກວດກາໃນສະຖານະການຕູ່ າງໆ ຢູ່ ູ ນອກ ຫອ້ ງທດົ ລອງກູ່ ອນທູ່ ຈີ ະນໍາໄປປະຍຸກໃຊໃ້ ຫອ້ ງຮຽນ. ການຄນົ້ ຄວາ້ ວູ່ າມະນຸດເຮາົ ຮຽນຮູແ້ ນວໃດເປັນພຽງແຕູ່ ສູ່ ວນ ໜູ່ ງຶ ເທູ່ າົ ນນັ້ , ອກີ ສູ່ ວນໜູ່ ງຶ ແມູ່ ນການສກຶ ສາ ຊອກຫາຄາໍ ຕອບວູ່ າ ຈະດໍາເນນີ ການສອນແນວໃດເພູ່ ອໃຫບ້ ນັ ລຸ ຜົ ນຕາມຈດຸ ໝາຍທູ່ ກີ ໍານດົ ໄວ.້ ຈດິ ຕະວທິ ະຍາການສກຶ ສາມຄີ ວາມສໍາຄນັ ຢູ່ າງຍູ່ ງິ ສໍາລບັ ການເປັນຄູ ບູ່ ໍວູ່ າຈະພຈິ າລະນາໃນດາ້ ນພາລະກດິ ແລະ ບດົ ບາດທູ່ ວົ ໆ ໄປ ຫຼ ພຈິ າລະນາດາ້ ນປະສດິ ທພິ າບຂອງການສອນເຊູ່ ງິ ເປັນພາລະໜາ້ ທູ່ ຫີ ຼກັ ຂອງຄູ. 1. ໜາ້ ທູ່ ີ ແລະ ບົດບາດຂອງຄູ ຄໍາວູ່ າ “ຄູ” ໝາຍເຖິງ “ແມູ່ ນຜູສ້ ູ່ ງັ ສອນລູກສດິ ຫຜຼ ູຖ້ ູ່ າຍທອດຄວາມຮູໃ້ ຫແ້ ກູ່ ລູກສດິ ” ການເຮດັ ໜາ້ ທູ່ ສີ ູ່ ງັ ສອນ ແລະ ການຖູ່ າຍທອດຄວາມຮູຂ້ ອງຄູນັນ້ , ຈະບູ່ ໍໄດໝ້ າຍເຖິງສະເພາະແຕູ່ ເປັນຜູ ທ້ ູ່ ີບອກ, ເປັນຜູ ບ້ ັນຍາຍ, ຫຼ ອະທບິ າຍເນອ້ ໃນຂອງວຊິ າໃຫແ້ ກູ່ ຜູທ້ ູ່ ຮີ ຽນເທູ່ າົ ນນັ້ . ແຕູ່ ຈະລວມເຖິງກດິ ຈະກໍາທງັ ໝດົ ຢູ່ ູ ໃນຂະບວນການສອນ ເຊູ່ ນັ ການເລອກເນອ້ ໃນ, ການຜະລດິ ສູ່ ການສອນ, ການຈດັ ລະບຽບກດິ ຈະກາໍ ໃນຊນັ້ ຮຽນ, ການຮກັ ສາລະບຽບວິ ໃນ, ການວດັ , ການປະເມນີ ຜນົ ແລະ ອູ່ ນໆ... ນອກຈາກດາ້ ນການສອນ ແລະ ການຖູ່ າຍທອດຄວາມຮູໃ້ ນຊນັ້ ຮຽນ ແລວ້ ຄຍູ ງັ ມໜີ າ້ ທູ່ ີ ແລະ ບດົ ບາດອກີ ຫຼາຍປະການ. ຄໍາວູ່ າ “ຄູ” ໃນພາສາອງັ ກດິ ທູ່ ວີ ູ່ າ “Teachers” ຈະມບີ ດົ ບາດໜາ້ ທູ່ ີຂອງຄູຕາມຮູບພາສາອັງກິດໄດ ້ ແຍກຄາໍ ໃຫເ້ ຫນັ ດູ່ ງັ ນ:ີ້ T ( Teaching ) ໝາຍເຖິງ ມໜີ າ້ ທູ່ ສີ ອນ E ( Ethic ) ໝາຍເຖິງ ເປັນຜູທ້ ູ່ ມີ ຈີ ະລຍິ ະທໍາ. A ( Acadamic ) ໝາຍເຖິງ ຄວາມເປັນນກັ ວຊິ ໝາການ. C ( Cultural Heritage ) H ( Human Relationship) ໝາຍເຖິງ ການສບທອດວດັ ທະນາທາໍ . ໝາຍເຖງິ ຄວາມເປັນຜູມ້ ມີ ະນດຸ ສາໍ ພນັ ທູ່ ດີ .ີ 12

E ( Evaluation ) ໝາຍເຖງິ ການວດັ ແລະ ປະເມນີ ຜນົ ການສອນ. R ( Research ) ໝາຍເຖງິ ໃນຖານະເປັນນກັ ວໄິ ຈ. S ( Service ) ໝາຍເຖງິ ການໃຫບ້ ລໍ ກິ ານ ທູ່ ານ ວູດໂຟລ (Woolfolk 1990: 5 - 8) ໄດກ້ າໍ ນດົ ໜາ້ ທູ່ ີ ແລະ ບດົ ບາດຂອງຄູໄວ ້ 7 ປະການຄດູ່ ງັ ລູ່ ຸມນ:ີ້ 1) ຄູຖານະເປັນຊູ່ ຽວຊານໃນການສອນ ໃນຖານະເປັນຜູສ້ ອນຄຈູ ະຕອ້ ງຕດັ ສນິ ໃຈວູ່ າ ຈະໃຊກ້ ດິ ຈະກໍາການສອນແນວໃດ ແລະ ຈະເລອກໃຊສ້ ູ່ ການສອນຊະນດິ ໃດຢູ່ ູຕະຫຼອດເວລາ. ການຕດັ ສນິ ໃຈດູ່ ງັ ກູ່ າວແມູ່ ນຂນຶ້ ກບັ ອງົ ປະກອບຫຼາຍຢູ່ າງເຊູ່ ັນ ການໃຊສ້ ູ່ ການສອນຊະນດິ ນຈີ້ ະສອດຄູ່ ອງກບັ ເນອ້ ໃນ ຫຼ ບູ່ ໍ, ສອດຄູ່ ອງກບັ ຄວາມສາມາດ ແລະ ຄວາມສນົ ໃຈຂອງເດກັ ຫຼ ບູ່ ໍ ວທິ ກີ ານສອນແບບໃດທູ່ ພີ າໃຫບ້ ນັ ລຸຕາມຈດຸ ໝາຍທູ່ ກີ າໍ ນດົ ໄວ.້ ຖາ້ ຄູຈະສອນໃນເລູ່ ອງຂອງການລບົ ເລກຢູ່ ູຊນັ້ ປໍ 2 ຄູຈະສອນແບບໃດຈູ່ ງຶ ຈະເຮດັ ໃຫເ້ ດກັ ເຂາົ້ ໃຈດທີ ູ່ ສີ ຸດ ຫຼ ການສອນໃຫເ້ ດກັ ຮູແ້ ຕູ່ ງເລູ່ ອງຢູ່ ູຊນັ້ ປໍ 5 ທູ່ ບີ ູ່ ເໍ ຄຍີ ປະສົບ ຄວາມສໍາເລດັ ມາກູ່ ອນ. ຄູຈະສອນແນວໃດ ຫຼ ຈະໃຊໜ້ ງັ ສ ຫຼ ສູ່ ການສອນຊະນດິ ໃດ, ຄູຈະໃຫເ້ ດກັ ຂຽນເປັນລາຍ ບຸກຄນົ ຫຼ ເປັນກູ່ ຸມ, ຈະໃຊກ້ ານສອນດວ້ ຍການບນັ ຍາຍ, ອະພປິ າຍ, ໃຫຄ້ ນົ້ ຄວ້ າດວ້ ຍຕນົ ເອງ... ສູ່ ງິ ເຫູ່ າຼົ ນີ້ ຄູຈະ ຕອ້ ງໃຊກ້ ານຕດັ ສນິ ໃຈຢູ່ ູບນົ ພນ້ ຖານຂອງຄວາມຮູຂ້ ອງເນອ້ ໃນວຊິ າຮຽນ ແລະ ວທິ ສີ ດິ ສອນທງັ ໝດົ . 2) ຄູໃນຖານະເປັນຜູ ກ້ ະຕຸ ນໃຫນ້ ກັ ຮຽນເກດີ ມແີ ຮງຈງູ ໃຈໃນການຮຽນ ບດົ ບາດທູ່ ສີ ໍາຄນັ ອກີ ຢູ່ າງໜູ່ ງຶ ຂອງຄູກໍແມູ່ ນການເປັນຜູກ້ ະຕຸນ້ ໃຫນ້ ກັ ຮຽນມແີ ຮງຈງູ ໃຈໃນການຮຽນ ເພາະໃນປະຈບຸ ນັ ຈະມສີ ູ່ ງິ ກະຕຸ ນ້ ຈດິ ໃຈນກັ ຮຽນຢູ່ ູນອກຫອ້ ງຮຽນມຫີ າຼ ຍທູ່ ສີ ຸດ. ກດິ ຈະກາໍ ຕູ່ າງໆ ໃນຊນັ້ ຮຽນຈູ່ ງິ ດງຶ ດດູ ຄວາມສນົ ໃຈຂອງນກັ ຮຽນໄດໜ້ ອ້ ຍທູ່ ສີ ຸດ. ເຖງິ ວູ່ າຄູຈະພະຍາຍາມໃຊເ້ ທັກນກິ ການນໍາເຂົາ້ ສູ່ ູ ບົດຮຽນໃຫ ້ ນກັ ຮຽນສນົ ໃຈ, ແຕູ່ ກຍໍ ງັ ບູ່ ພໍ ຽງພໍທູ່ ຈີ ະດງຶ ດູດຄວາມສນົ ໃຈຂອງເດກັ ນກັ ຮຽນໄດ.້ ສະນນັ້ , ຄູຈູ່ ງຶ ຕອ້ ງໃຊຄ້ ວາມພະຍາຍາມສາ້ ງແຮງຈງູ ໃຈໃຫແ້ ກູ່ ນກັ ຮຽນ ການໃຊຄ້ ະແນນເປັນຕວົ ເສມີ ແຮງ ກໍແມູ່ ນວທິ ໜີ ູ່ ງຶ ທູ່ ເີ ຮດັ ໃຫນ້ ກັ ຮຽນດຸໜູ່ ນັ ຮຽນ ຫຼ ຄູໃຊສ້ ູ່ ການສອນທູ່ ສີ ນົ ໃຈກໍເປັນສູ່ ງິ ໜູ່ ຶງທູ່ ີດຶງດູດຄວາມສນົ ໃຈ ຂອງເດກັ ຢູ່ ູໃນແຕູ່ ລະຊູ່ ວົ ໂມງທູ່ ສີ ອນ. ຄຕູ ອ້ ງຖາມຕນົ ເອງເລອ້ ຍໆ ວູ່ າຈະເຮດັ ແນວໃດຈູ່ ງຶ ພາໃຫນ້ ກັ ຮຽນມຄີ ວາມ ກະຕລລນົ້ ຢູ່ ູໃນການຮຽນຫຼາຍຂນຶ້ . 3) ຄູໃນຖານະເປັນຜູ ຈ້ ດັ ການ ໄດມ້ ກີ ານວໄິ ຈພບົ ວູ່ າ ຄູສອນຢູ່ ູຊນັ້ ປະຖົມສູ່ ວນຫາຼ ຍຈະໃຊເ້ ວລາປະມານ 20-30 % ຂອງເວລາທັງ ໝດົ ໃນການມປີ ະຕສິ ໍາພນັ ກບັ ນກັ ຮຽນໂດຍກົງ. ເວລາທູ່ ີເຫຼອ 70-80 % ແມູ່ ນໃຊເ້ ຂາົ້ ໃນເລູ່ ອງການຈດັ ການ (Mana gement) ສາໍ ລບັ ຄູສອນຊນັ້ ມດັ ທະຍມົ ນນັ້ , ຈະໃຊເ້ ວລາການປະຕສິ າໍ ພນັ ກບັ ນກັ ຮຽນຫຼາຍຂຶນ້ . ແຕູ່ ກໍຍງັ ໃຊເ້ ວລາໃນເລູ່ ອງການຈດັ ການຕູ່ າງໆ ສູງຢູ່ ູ. ການຈດັ ການດູ່ ງັ ກູ່ າວນໄີ້ ດແ້ ກູ່ ການນິເທດກດິ ຈະກໍາໃນຫອ້ ງຮຽນ, ການອະທບິ າຍລາຍລະອຽດເລູ່ ອງທະບຽນຕູ່ າງໆ ການກະກຽມເລູ່ ອງການສອບເສັງ, ການຈັດເກຼດ, ການສະ ແຫວງຫາສູ່ ການສອນ, ການເຂາົ້ ຮູ່ ວມປະຊຸ ມກບັ ຄູ ແລະ ຜູປ້ ົກຄອງໃນຫອ້ ງຮຽນໃນຈໍານວນທູ່ ມີ ຢີ ູ່ ູ 24 ຊູ່ ວົ ໂມງ ຄູ ຈະຕອ້ ງຮູບ້ ລໍ ຫິ ານເວລາຕນົ ເອງໃຫເ້ ໝາະສມົ . ໃນຫອ້ ງຮຽນຄູຕອ້ ງເຮດັ ໜາ້ ທູ່ ບີ ໍລຫິ ານ ຫຼ ຈດັ ການກູ່ ຽວກບັ ການຮກັ ສາລະບຽບວໃິ ນຢູ່ ູຫອ້ ງຮຽນຄູຕອ້ ງຮູ ້ ຈດັ ການ ຫຼ ບລໍ ຫິ ານກດິ ຈະກາໍ ຕູ່ າງໆ ໂດຍບູ່ ໍໃຫເ້ ກດີ ມບີ ນັ ຫາ ຖາ້ ເກດີ ກໍມໜີ ອ້ ຍທູ່ ສີ ຸດ. 4) ຄູໃນຖານະເປັນຜູນ້ ໍາ 13

ເຖິງວູ່ າການສອນຄູຕອ້ ງໄດຄ້ ໍານງຶ ເຖິງຄວາມຕອ້ ງການຂອງເດກັ ແຕູ່ ລະຄນົ . ແຕູ່ ຄວາມເປັນຈງິ ແລວ້ ຄູບູ່ ໍ ໄດສ້ ນົ ໃຈເດກັ ຜູໃ້ ດໜູ່ ງຶ ເທູ່ າົ ນນັ້ ເພາະການສອນສູ່ ວນໃຫຍູ່ ແມູ່ ນຈະລວມກນັ ເປັນກູ່ ຸມ, ໂດຍມຄີ ູເປັນຜູນ້ ໍາ, ຄູຈູ່ ຶງມີ ໜາ້ ທູ່ ກີ ວດກາຕດັ ສນິ ຂະນະດຽວກນັ ຄກູ ໍສາມາດເປັນເພູ່ ອນເປັນຄູ່ ູຄດິ ເປັນຕວົ ແທນຂອງຜູປ້ ົກຄອງ ແລະ ເປັນຜູສ້ ະ ໜບັ ສະໜນູ . ຄວາມເປັນຜູນ້ ໍາຂອງຄູນນັ້ ຈະບູ່ ໍຈໍາກັດສະເພາະຢູ່ ູ ໃນຫອ້ ງຮຽນເທູ່ າົ ນັນ້ ຄູຍັງເປັນຜູນ້ ໍາຊຸ ມຊນົ ຫຼ ສງັ ຄມົ ໃນທອ້ ງຖູ່ ນີ ອກີ ດວ້ ຍ. 5) ຄູໃນຖານະຜູ ໃ້ ຫຄ້ ໍາປຶກສາ ຢູ່ ູໃນຫອ້ ງຮຽນໜູ່ ງຶ ໆ ຈະມເີ ດກັ ນກັ ຮຽນທູ່ ມີ ບີ ນັ ຫາຄູຈາໍ ຕອ້ ງກູ່ ຽວຂອ້ ງບູ່ ຫໍ າຼ ຍກໍໜອ້ ຍ ສະນນັ້ , ຄຈູ ູ່ ງຶ ຢູ່ ູ ໃນຖານະທູ່ ໃີ ຫຄ້ າໍ ປຶກສາ ຫຼ ຊູ່ ວຍເຫອຼ ເດກັ ເຫູ່ າຼົ ນນັ້ ຄຕູ ອ້ ງມຄີ ວາມຮູສ້ ກຶ ໄວຕູ່ ໍກັບການປູ່ ຽນແປງພດຶ ຕິກໍາຂອງ ນກັ ຮຽນມຄີ ວາມສາມາດວນິ ດິ ໃສໃນເບອ້ ງຕນົ້ ໄດວ້ ູ່ າເດກັ ນກັ ຮຽນຄນົ ໃດທູ່ມີ ຄີ ວາມຕອ້ ງການຄວາມຊູ່ ວຍເຫອຼ ຈາກ ຄູ. ໃນຖານະເປັນຜູທ້ ູ່ ໃີ ຫຄ້ ໍາປຶກສານນັ້ , ຄູຍງັ ເປັນຜູທ້ ູ່ ໃີ ຊແ້ ບບທດົ ສອບທາງຈດິ ຕະວິທະຍາຕູ່ າງໆ ແລວ້ ແປ ຜນົ ການທດົ ສອບດູ່ ງັ ກູ່ າວເພູ່ ອຜນົ ປະໂຫຍດຂອງການແນະແນວທາງການສກຶ ສາແລະວທິ ູ່ ນີ ດິ ໃສບນັ ຫາທາງບຸ ກຄະ ລກິ ກະພາບຂອງເດກັ ນກັ ຮຽນອກີ ດວ້ ຍ. 6) ໃນຖານະທູ່ ີເປັນແບບຢູ່ າງ ຄູໃນຖານະທູ່ ເີ ປັນແບບຢູ່ າງໝາຍວູ່ າເດກັ ຈະຮຽນແບບຈາກຄູຫາຼ ຍປະການຖາ້ ຄູເປັນຜູທ້ ູ່ ມີ ຄີ ວາມກະຕ ລລນົ້ ໃນການສກຶ ສາຊອກຫາຄວາມຮູກ້ ຈໍ ະເປັນແບບຢູ່ າງທູ່ ດີ ີ ທູ່ ຈີ ະພາໃຫນ້ ກັ ຮຽນມຄີ ວາມກະຕລລນົ້ ຄກນັ ກບັ ຄູ ຫຼ ຄູມຄີ ວາມສາມາດແກໄ້ ຂບນັ ຫາຕູ່ າງໆ ໄດຢ້ ູ່ າງດເີ ດກັ ນກັ ຮຽນກຈໍ ະຮຽນແບບ ຫຼ ຮຽນຮູຄ້ ຸນລກັ ສະນະດູ່ ງັ ກູ່ າວຈາກຄູ ໂດຍຄບູ ູ່ ຈໍ າໍ ເປັນຕອ້ ງສອນ. 7) ຄູໃນຖານະເປັນຜູ ພ້ ັດທະນາວຊິ າຊບີ ໄດເ້ ປັນທູ່ ຍີ ອມຮບັ ກນັ ວູ່ າ ອາຊບີ ຄເູ ປັນວຊິ າຊບີ ຊນັ້ ສູງ, ຄູທູ່ ມີ ວີ ນິ ຍານຂອງຄວາມເປັນຄູຈູ່ ຶງມຄີ ວາມ ພະຍາຍາມພດັ ທະນາວຊິ າຊບີ ຄຕູ ະຫຼອດເວລາເຊູ່ ນັ ມກີ ານວເິ ຄາະພດຶ ຕກິ າໍ ການສອນໃນຫຼາຍໆ ແງູ່ ມຸມ ຫຼ ຫຼາຍໆ ທດິ ສະດເີ ພູ່ ອສະແຫວງຫາແນວທາງພດັ ທະນາການຮຽນຮູຂ້ ອງນກັ ຮຽນ, ຫຼ ພດັ ທະນາວິທີການສອນເພູ່ ອໃຫ ້ ນກັ ຮຽນຮຽນດວ້ ຍຄວາມມູ່ ວນຊູ່ ນ, ມຄີ ວາມຕູ່ ນເຕນັ້ ຕູ່ ໍການຮຽນ. ການວເິ ຄາະດູ່ ງັ ກູ່ າວແມູ່ ນເປັນການທໍາຄວາມເຂາົ້ ໃຈກູ່ ຽວກັບການຮຽນຮູຂ້ ອງເດກັ ນັກຮຽນ, ການຈັດ ສະພາບແວດລອ້ ມເພູ່ ອສາ້ ງປະສດິ ທພິ າບການຮຽນຮູ,້ ລວມເຖິງການສດິ ສອນ ແລະ ເນອ້ ໃນຂອງວຊິ າຮຽນ ຫຼ ກດິ ຈະກາໍ ທູ່ ຈີ ະສອນ. ພະຍາຍາມປັບປຸງ ແລະ ພດັ ທະນາວຊິ າຊບີ ຂອງຕນົ ໃຫດ້ ຂີ ນຶ້ . ເຖງິ ຢູ່ າງໃດກຕໍ າມເພູ່ ນິ ສາມາດສະ ຫຸຼບໄດວ້ ູ່ າຄູມໜີ າ້ ທູ່ ີ ແລະ ບດົ ບາດທູ່ ສີ າໍ ຄນັ 5 ປະການໃຫຍູ່ ຄ: - ປັນຜູສ້ ອນ ແລະ ຖູ່ າຍທອດຄວາມຮູໜ້ າ້ ທູ່ ນີ ຈີ້ ະລວມມກີ ານກະຕຸ ນ້ ແຮງຈງູ ໃຈໃນການຮຽນ, ເປັນຜູ ້ ຈດັ ການໃນຫອ້ ງຮຽນ ແລະ ການວດັ ປະເມນີ ຜນົ . - ເປັນຕວົ ແບບທູ່ ດີ ີ ແລະ ເປັນຜູສ້ ບທອດວດັ ທະນາທາໍ ແລະ ຄຸນນະທໍາ. - ເປັນຜູທ້ ູ່ ໄີ ຝູ່ ຮູ ້ ແລະ ພດັ ທະນາຄວາມຮູຢ້ ູ່ ູສະເໝ.ີ - ເປັນຜູນ້ າໍ ທູ່ ດີ .ີ - ເປັນຜູໃ້ ຫບ້ ລໍ ກິ ານທາງວຊິ າການໃຫແ້ ກູ່ ນກັ ຮຽນ ແລະ ຊຸມຊນົ . 14

1.1 ຄູທູ່ ີມປີ ະສດິ ທິພາບ ໃນເມູ່ ອພຈິ າລະນາບດົ ບາດ ແລະ ໜາ້ ທູ່ ຂີ ອງຄູດູ່ ງັ ທູ່ ເີ ວາົ້ ມາຂາ້ ງເທງິ ນນັ້ ແລວ້ , ກສໍ າມາດຮູໄ້ ດວ້ ູ່ າວຽກງານ ຂອງຄູນນັ້ ສຸ ດທູ່ ຍີ າກ. ດວ້ ຍເຫດນີ້ ຜູ່ ານມາຈູ່ ງຶ ມຄີ ູຈໍານວນໜູ່ ງຶ ເທູ່ າົ ນນັ້ ເປັນຄູທູ່ ດີ ີ ແລະ ມປີ ະສິດທພິ າບໄດ ້ ແລະ ຄູຈາໍ ນວນໜູ່ ງຶ ກໍບູ່ ໍສາມາດເປັນຄູທູ່ ມີ ປີ ະສດິ ທພິ າບໄດຄ້ ວາມແຕກຕູ່ າງລະຫູ່ ວາງຄູສອງປະເພດນ.ີ້ ຜູ່ ານມາກໍໄດມ້ ີ ຫຼາຍຄໍາຖາມທູ່ ຖີ າມວູ່ າ ຄູທູ່ ມີ ປີ ະສດິ ທພິ າບຈະແມູ່ ນຄທູ ູ່ ມີ ສີ ະຕປິ ັນຍາສູງກວູ່ າຄທູ ູ່ ມີ ປີ ະສິດທພິ າບຕູ່ ໍາກວູ່ າ. ຕູ່ ໍຄໍາ ຖາມເຫູ່ ຼາົ ນຍີ້ ງັ ຊອກຫາຄໍາຕອບບູ່ ໍໄດຢ້ ູ່ າງຊດັ ເຈນ. ເຖງິ ຢູ່ າງໃດກໍຕາມຜນົ ຂອງການວໄິ ຈໄດພ້ ບົ ວູ່ າ ອງົ ປະກອບດາ້ ນ ສະຕປິ ັນຍາ ແລະ ບຸກຄະລກິ ກະພາບກຈໍ ະມຄີ ວາມສໍາຄນັ ຕູ່ ໍກບັ ການເປັນຄູທູ່ ີມປີ ະສດິ ທິພາບໜອ້ ຍກວູ່ າທກັ ສະ ຕູ່ າງໆ ທູ່ ຄີ ູໃຊໃ້ ນຫອ້ ງຮຽນ. ທູ່ ານໂກລຟເວ ແລະ ບຸຼນນູ່ ງີ (Glover and Bruning, 1990: 6) ໄດກ້ ວູ່ າວູ່ າ ມທີ ກັ ສະຫຼາຍຢູ່ າງທູ່ ີສູ່ ົງ ຜນົ ໃຫຄ້ ຸນນະພາບການສອນຂອງຄແູ ຕກຕູ່ າງກນັ . ຄູທູ່ ມີ ປີ ະສດິ ທພິ າບຈະສາມາດພດັ ທະນາທກັ ສະການຄດິ ຂອງ ນກັ ຮຽນ, ສູ່ ງົ ເສມີ ນກັ ຮຽນໃຫມ້ ພີ ດັ ທະນາການທຸກດາ້ ນ, ສາມາດຈດັ ການຢູ່ ູໃນຫອ້ ງຮຽນໄດຢ້ ູ່ າງມປີ ະສດິ ທພິ າບ, ສາມາດຖູ່ າຍທອດຄວາມຮູໄ້ ດດ້ ,ີ ສາມາດປະເມນີ ຜນົ ການຮຽນ ແລະ ຮູປ້ ັບວທິ ກີ ານສອນໃຫສ້ ອດຄູ່ ອງກບັ ຄວາມ ແຕກຕູ່ າງລະຫູ່ ວາງຜູຮ້ ຽນໄດຢ້ ູ່ າງເໝາະສມົ . - ຄູທູ່ ມີ ປີ ະສດິ ທພິ າບຈະຕອ້ ງຄໍານງຶ ເຖິງຄວາມແຕກຕູ່ າງລະຫູ່ ວາງບຸກຄນົ ໃນເລູ່ ອງຂະບວນການຄິດເຊູ່ ນັ ຄວາມສາມາດທາງດາ້ ນສະຕປິ ັນຍາດາ້ ນການຄນົ້ ຄດິ , ເຊູ່ ງິ ເດກັ ແຕູ່ ລະຄນົ ຈະມພີ ດັ ທະນາການລະດບັ ຂນັ້ ທູ່ ແີ ຕກຕູ່ າງ ກນັ . ນອກນເີ້ ດກັ ແຕູ່ ລະຄນົ ຍງັ ແຕກຕູ່ າງກນັ ດາ້ ນຮູບແບບຂອງການຄດິ ທູ່ ເີ ປັນລກັ ສະນະສະເພາະຕົວທູ່ ີແຕູ່ ລະຄົນ ຈະຮບັ ຮູຂ້ ໍມ້ ູນຂູ່ າວສານ, ການຈດັ ລະບຽບຂອງຂໍ້ມູນ ແລະ ຂະບວນການປະມວນສານຂໍມ້ ູນຕູ່ າງໆ. ຄູທູ່ ີມີ ປະສດິ ທພິ າບຍູ່ ອມຄດິ ເຖິງຄວາມແຕກຕູ່ າງເຫູ່ າຼົ ນເີ້ ພູ່ ອໃຊເ້ ຂາົ້ ໃນການວາງແຜນການຮຽນ - ການສອນ. ນອກຈາກນີ້ ຄທູ ູ່ ມີ ປີ ະສດິ ທພິ າບຍງັ ຕອ້ ງເຂາົ້ ໃຈພດັ ທະນາການຂອງທກັ ສະການແກບ້ ນັ ຫາການສູ່ ົງເສີມ ຄວາມຄດິ ແບບສາ້ ງສນັ ແລະ ເຂາົ້ ໃຈພາວະທູ່ ຈີ ະນໍາໄປສູ່ ູຄວາມຄດິ ສາ້ ງສນັ ເພູ່ ອຈະໄດວ້ າງແຜນ ແລະ ດາໍ ເນນີ ການ ສອນໃຫສ້ ອດຄູ່ ອງກບັ ການພດັ ທະນາການ ແລະ ເໝາະສມົ ກບັ ລະດບັ ຄວາມສາມາດຂອງຜູທ້ ູ່ ຮີ ຽນ. - ຄູທູ່ ມີ ປີ ະສດິ ທພິ າບບູ່ ສໍ ະເພາະແຕູ່ ສູ່ ງົ ເສມີ ໃຫເ້ ດກັ ນກັ ຮຽນພດັ ທະນາຄວາມຄດິ ເທູ່ າົ ນນັ້ . ແຕູ່ ຍງັ ຕອ້ ງສູ່ ງົ ເສມີ ຄວາມຮູສ້ ກຶ ທູ່ ດີ ຕີ ູ່ ຕໍ ນົ ເອງ ແລະ ຜູອ້ ູ່ ນ ແລະ ມປີ ະຕສິ ໍາພນັ ກບັ ຄູຢູ່ າງມຄີ ວາມອບົ ອູຸ່ນ. ສະນນັ້ , ຄູຈະຕອ້ ງເນນັ້ ເຖງິ ການຮູ່ ວມມຫຼາຍກວູ່ າການແຂູ່ ງຂນັ ເພູ່ ອຊູ່ ວຍໃຫເ້ ດກັ ໄດຮ້ ບັ ປະສບົ ການໃນທາງບວກ, ຄຕູ ອ້ ງເນນັ້ ໃຫນ້ ກັ ຮຽນ ເກດີ ມຄີ ວາມພາກພູມໃຈໃນຕວົ ເອງ. ສູ່ ງິ ດູ່ ງັ ກູ່ າວເຫູ່ ຼາົ ນຈີ້ ະຊູ່ ວຍສາ້ ງມະໂນທດັ ທູ່ ດີ ໃີ ຫກ້ ບັ ນກັ ຮຽນ. - ຄູທູ່ ມີ ປີ ະສດິ ທພິ າບຈະມຄີ ວາມລູ່ າເລງີ ມຄີ ວາມສຸກ, ສາມາດຮກັ ສາລະບຽບວໃິ ນຢູ່ ູຫອ້ ງຮຽນໄດເ້ ປັນຢູ່ າງ ດີ ແລະ ມຄີ ວາມຮູສ້ ກຶ ໄວຕູ່ ກໍ ບັ ສູ່ ງິ ທູ່ ເີ ກດີ ຂນຶ້ ໃນຫອ້ ງຮຽນ, ເວລາມບີ ນັ ຫາດາ້ ນລະບຽບວໄິ ນກໍສາມາດແກໄ້ ຂໄດ.້ ນອກນຄີ້ ູຍງັ ສາມາດເປັນແບບຢູ່ າງທູ່ ດີ ,ີ ມຄີ ວາມກະຕລລນົ້ ເພູ່ ອໃຫນ້ ກັ ຮຽນໄດຮ້ ຽນເອາົ ແບບຢູ່ າງທູ່ ດີ ນີ ນັ້ . - ຄູທູ່ ມີ ປີ ະສດິ ທພິ າບຈະສາມາດຖູ່ າຍທອດຄວາມຮູໃ້ ຫນ້ ກັ ຮຽນໄດຢ້ ູ່ າງເປັນລະບບົ , ເປັນຂນັ້ ຕອນ ແລະ ຮູສ້ ູ່ ຄວາມໝາຍກບັ ເດກັ ນກັ ຮຽນໃຫເ້ ຂາົ້ ໃຈໄດຢ້ ູ່ າງຊດັ ເຈນ ແລະ ຮູກ້ ະກຽມການສິດສອນຢູ່ າງເໝາະສົມກັບ ພນ້ ຖານຂອງຜູທ້ ູ່ ຮີ ຽນ. ເຮດັ ໃຫຜ້ ູຮ້ ຽນ, ຮຽນຢູ່ າງມຄີ ວາມສຸກ ແລະ ພໃໍ ຈໃນສູ່ ງິ ທູ່ ຕີ ນົ ໄດຮ້ ຽນ ກງົ ກນັ ຂາ້ ມຄທູ ູ່ ບີ ູ່ ໍມີ ປະສດິ ທພິ າບໃນເວລາສອນຈະເຮດັ ໃຫເ້ ດກັ ນກັ ຮຽນ ເກດີ ມຄີ ວາມເບູ່ ອໜູ່ າຍ ຫຼ ຂດັ ຂອ້ ງໃຈຕະຫຼອດເວລາເນູ່ ອງ ຈາກຄູສອນເນອ້ ໃນ ບູ່ ໍສອດຄູ່ ອງກບັ ລະດບັ ຄວາມສາມາດຂອງຜູຮ້ ຽນ. 15

- ການສອນທູ່ ດີ ຕີ ອ້ ງມກີ ານປະເມນີ ຜນົ ແລະ ປັບປຸງຢູ່ ູສະເໝ,ີ ນກັ ຮຽນຈະຕອ້ ງຮບັ ຮູຜ້ ນົ ການຮຽນ ແລະ ຜນົ ຂອງການລາຍງານບດົ ຂອງເຂາົ ຢູ່ າງທນັ ການ. ຄູທູ່ ມີ ປີ ະສດິ ທພິ າບຈະມທີ ກັ ສະການປະເມນີ ຜົນການຮຽນຂອງ ນກັ ນກັ ຮຽນ, ມຄີ ວາມສາມາດສາ້ ງ ແລະ ໃຊເ້ ຄູ່ ອງມເພູ່ ອປະເມນີ ຜນົ ເປັນຢູ່ າງດ.ີ ບູ່ ໍວູ່ າຈະແມູ່ ນແບບທດົ ສອບທູ່ ຄີ ູສາ້ ງ ຂນຶ້ ເອງ ຫຼ ແບບທດົ ສອບມາດຕະຖານກໍຕາມ. - ຄູທູ່ ມີ ປີ ະສດິ ທພິ າບຈະຮູປ້ ັບວທິ ກີ ານສດິ ສອນຂອງຕນົ ໃຫສ້ ອດຄູ່ ອງກບັ ຄວາມຕອ້ ງການ ແລະ ຄວາມ ສນົ ໃຈຂອງນກັ ຮຽນທຸກກູ່ ຸມໄດຢ້ ູ່ າງເໝາະສມົ , ບູ່ ວໍ ູ່ າຈະເປັນຄນົ ປົກກະຕິ, ເດັກທູ່ ີສະຫຼາດຫຼເດກັ ນກັ ຮຽນທູ່ ີມີ ບນັ ຫາໃນການຮຽນກໍຕາມ. ສະນນັ້ , ສາມາດສະຫຸຼບໂດຍຫໍຍ້ ໄດວ້ ູ່ າ ການທູ່ ຈີ ະເປັນຄທູ ູ່ ດີ ີ ແລະ ມປີ ະສດິ ທພິ າບນນັ້ . ນອກຈາກເປັນຜູ ້ ທູ່ ມີ ຄີ ວາມຮູໃ້ ນເລູ່ ອງການສດິ ສອນເປັນຢູ່ າງດແີ ລວ້ . ຄູຕອ້ ງມທີ ກັ ສະຫາຼ ຍໆ ປະການ, ນບັ ທງັ ເທກັ ນກິ ວທິ ກີ ານຖູ່ າຍ ທອດຄວາມຮູ,້ ການຈດັ ການໃນຫອ້ ງຮຽນເຊູ່ ງິ ທກັ ສະຕູ່ າງໆ ດູ່ ງັ ກູ່ າວຈະພັດທະນາຂຶນ້ ໄດຈ້ າກຄວາມເຂາົ້ ໃຈ ຫກຼັ ການທາງຈດິ ຕະວທີ ະຍາການສກຶ ສາເປັນພນ້ ຖານ 1.2 ລກັ ສະນະທູ່ ີດີຂອງຄູ ຄູທູ່ ດີ ແີ ລະມປີ ະສດິ ທພິ າບຈະມລີ ກັ ສະນະດູ່ ງັ ລູ່ ຸມນ:ີ້ 1) ຕອ້ ງເປັນມະນດຸ ນຍິ ມົ (Humanist) ໝາຍວູ່ າ ຕອ້ ງເປັນຜູທ້ ູ່ ຍີ ອມຮບັ ນກັ ຮຽນ, ຮູໃ້ ຫຄ້ ວາມຮກັ ຄວາມ ອບົ ອູ່ ຸນແກູ່ ນກັ ຮຽນ, ສາມາດເຂາົ້ ໃຈນກັ ຮຽນ, ມຄີ ວາມຍຸດຕທິ ໍາຕູ່ ກໍ ບັ ນກັ ຮຽນທຸກຄນົ . 2) ເປັນຜູທ້ ູ່ ມີ ຄີ ວາມຮູຄ້ ວາມເຂາົ້ ໃຈກູ່ ຽວກບັ ຈດິ ຕະວທິ ະຍາການຮຽນ - ການສອນໝາຍວູ່ າຕອ້ ງມຄີ ວາມ ເຂາົ້ ໃຈທໍາມະຊາດຂອງການຮຽນຮູ,້ ຄວາມສາມາດໃຊວ້ ທິ ສີ ອນໃຫເ້ ໝາະສສົ າມາດສາ້ ງແຮງຈງູ ໃຈໃຫແ້ ກູ່ ນກັ ຮຽນ ມຄີ ວາມຢາກຮຽນຮູ,້ ມຄີ ວາມສາມາດປະເມນີ ຜນົ ໄດວ້ ູ່ ານກັ ຮຽນເກດີ ການຮຽນຮູແ້ ທຈ້ ູ່ ງິ ຫຼ ບູ່ .ໍ 3) ເປັນຜູທ້ ູ່ ຮີ ູຈ້ ກັ ຕວົ ນກັ ຮຽນໝາຍຄວາມວູ່ າ ຄູບູ່ ພໍ ຽງແຕູ່ ເປັນຜູທ້ ູ່ ສີ ອນຄວາມຮູທ້ າງວຊິ າການເທູ່ າົ ນນັ້ , ຍງັ ເປັນຜູທ້ ູ່ ມີ ອີ ດິ ທພິ ນົ ຕູ່ ໍການພດັ ທະນາບຸກຄະລກິ ກະພາບຂອງນັກຮຽນ. ສະນນັ້ , ຄູຈູ່ ງຶ ຕອ້ ງມຄີ ວາມຮູກ້ ູ່ ຽວກບັ ຈດິ ຕະວທິ ະຍາພດັ ທະນາການເພູ່ ອຊູ່ ວຍເຫອຼ ນກັ ຮຽນມພີ ດັ ທະນາການທາງດາ້ ນຮູ່ າງກາຍ, ສະຕິປັນຍາ, ອາລົມ ແລະ ສງັ ຄມົ ອກີ ດວ້ ຍ. 4) ເປັນຜູທ້ ູ່ ມີ ຄີ ຸນວຸດທດິ າ້ ນວຊິ າການໂດຍສະເພາະແມູ່ ນວຊິ າທູ່ ຕີ ນົ ຈະສອນ. 5) ຈະຕອ້ ງແມູ່ ນຜູທ້ ູ່ ນີ ຍິ ມົ ໃນວທິ ກີ ານທາງວທິ ະຍາສາດ ແລະ ມຄີ ວາມເຂາົ້ ໃຈກດົ ແຫູ່ ງພຶດຕິກໍາທງັ ເປັນ ນກັ ວທິ ະຍາສາດພດຶ ຕກິ າໍ ອກີ ດວ້ ຍ. 16

(ລກັ ສະນະທດີ ຂີ ອງຄ)ູ 1.3 ຄູໃນຖານະເປັນນັກວທິ ະຍາສາດແຫູ່ ງພຶດຕິກໍາ ແນວຄວາມຄດິ ພນ້ ຖານໃນທາງວທິ ະຍາສາດພດຶ ຕກິ າໍ ທູ່ ຄີ ູຢຶດຖເປັນຫກຼັ ການຈະມຄີ ດູ່ ງັ ນ:ີ້ 1) ພດິ ຕກິ ໍາຂອງບຸກຄນົ ແຕູ່ ລະຢູ່ າງຈະຕອ້ ງມສີ າເຫດ. 2) ພດຶ ຕກິ ໍາໜູ່ ງຶ ອາດມາຈາກສາເຫດຫາຼ ຍຢູ່ າງທູ່ ມີ ປີ ະຕສິ າໍ ພນັ ເຊູ່ ງິ ກນັ ແລະ ກນັ . 3) ພດຶ ຕກິ ໍາຄກນັ ອາດມາຈາກສາເຫດທູ່ ແີ ຕກຕູ່ າງກນັ . ການຈະເຂາົ້ ໃຈພດຶ ຕກິ ໍາຂອງນກັ ຮຽນນນັ້ , ຄູຕອ້ ງພະຍາຍາມນໍາເອາົ ຫກຼັ ການໃນການສຶກສາພຶດຕິກໍາ ຂອງນກັ ຈດິ ຕະວທິ ະຍາມາໃຊ.້ ການສກຶ ສາພດຶ ຕກິ າໍ ນນັ້ ນກັ ຈດິ ຕະວທິ ະຍາເຊູ່ ອວູ່ າ ພດຶ ຕກິ າໍ ຂອງແຕູ່ ລະບຸ ກຄນົ (B = Behavior) ແມູ່ ນຜນົ ຂອງປະຕສິ ໍາພນັ ລະຫູ່ ວາງສູ່ ງິ ແວດລອ້ ມອອ້ ມຕວົ ຂອງບຸກຄນົ (E = Environment) ແລະ ບຸກຄະລກິ ກະພາບຂອງບຸກຄນົ (P= Persionality) ເພູ່ ນີ ສາມາດຂຽນເປັນ ສູດດູ່ ງັ ນ:ີ້ ພດຶ ຕກິ າໍ = ສູ່ ງິ ແວດລອ້ ມ X ບຸກຄະລກິ ກະພາບ B= EX P ພດຶ ຕກິ ໍາຂອງບຸກຄນົ ຈະປູ່ ຽນແປງຖາ້ ສູ່ ງິ ແວດລອ້ ມມກີ ານປູ່ ຽນແປງ ຫຼ ອາດເວາົ້ ໄດວ້ ູ່ າພດຶ ຕກິ ໍາຂອງບຸກຄນົ ຈະປູ່ ຽນແປງໄປຕາມປະສບົ ການທູ່ ສີ ະສມົ . ຖາ້ ຄູຫາກຄດິ ວູ່ າພດຶ ຕກິ າໍ ທຸກຢູ່ າງຈະຕອ້ ງມສີ າເຫດ. ການພະຍາຍາມ ສກຶ ສາຫາສາເຫດຂອງພດຶ ຕິກໍານັນ້ , ກໍຈະເປັນວິທີການຊູ່ ວຍໃຫກ້ ານແກໄ້ ຂບນັ ຫາຂອງນກັ ຮຽນໄດ.້ ຖາ້ ຄູ ພະຍາຍາມຈດັ ສູ່ ງິ ແວດລອ້ ມ ແລະ ຈດັ ປະສບົ ການທູ່ ດີ ໃີ ຫກ້ ບັ ນກັ ຮຽນກຈໍ ະຊູ່ ວຍໃຫນ້ ກັ ຮຽນມພີ ດັ ທະນາການທາງ ດາ້ ນຮູ່ າງກາຍ, ສະຕປິ ັນຍາ, ອາລມົ ແລະ ສງັ ຄມົ ໄດ.້ ສະຫຸຼບແລວ້ ຂນັ້ ຕອນການສກຶ ສາພດຶ ຕິກໍາຂອງນັກຮຽນຈະມດີ ູ່ ງັ ນ.ີ້ 1) ຄູຕອ້ ງຮູວ້ ູ່ າຕນົ ຈະສກຶ ສາພດຶ ຕກິ າໍ ຫຍງັ ແລະ ຮູໃ້ ຫຄ້ ວາມໝາຍຂອງພດຶ ຕກິ າໍ ທູ່ ຈີ ະສກຶ ສານນັ້ . ຕວົ ຢູ່ າງ. ຖາ້ ຕອ້ ງການສກຶ ສາພດຶ ຕກິ ໍາໂມໂຫຂອງນກັ ສກຶ ສາ, ຄູຕອ້ ງອະທບິ າຍໃຫໄ້ ດຄ້ ວາມໝາຍຂອງພດຶ ຕກິ ໍາ “ໂມໂຫ” ມີ ຄວາມໝາຍວູ່ າແນວໃດ. 2) ຄວນຮບັ ຮູຕ້ ວົ ແປທູ່ ເີ ປັນສາເຫດຂອງພດຶ ຕກິ າໍ ນນັ້ . 3) ຄວນຊອກວທິ ກີ ານເກບັ ກາໍ ຂໍມ້ ູນເພູ່ ອຈະຮູວ້ ູ່ າຕວົ ແປແຕູ່ ລະຢູ່ າງມອີ ດິ ທພິ ນົ ຕູ່ ໍພດຶ ຕກິ າໍ ນນັ້ ແນວໃດ. ຄູຕອ້ ງຄາໍ ນງສະເໝວີ ູ່ າ ອາຊບີ ຄູແມູ່ ນອາຊບີ ທູ່ ມີ ຫີ ກຼັ ການ ແລະ ມລີ ກັ ສະນະວທິ ະສາດ. ສະນນັ້ , ຖ້າຄູ ພະຍາຍາມສກຶ ສາ ແລະ ທໍານາຍຜນົ ຂອງການວໄິ ຈກູ່ ຽວກບັ ການຮຽນ - ການສອນມາໃຊກ້ ສໍ າມາດປັບປຸ ງຕນົ ເອງ ໃຫເ້ ປັນຄູທູ່ ດີ ີ ແລະ ມຄີ ຸນນະພາບໄດ.້ ໃນເລູ່ ອງຊູ່ ວຍໃຫນ້ ກັ ຮຽນພດັ ທະນາບຸກຄະລກິ ກະພາບນນັ້ . ຄູຕອ້ ງມຄີ ວາມເຂາົ້ ໃຈກູ່ ຽວກບັ ເລູ່ ອງພຶດຕິ ກໍາ ແລະ ພະຍາຍາມໃຊວ້ ທິ ທີ າງວທິ ະຍາສາດເຂາົ້ ຊູ່ ວຍໃນການຕດັ ສນິ ໃຈ. ຢູ່ າຟາ້ ວຕດັ ສນິ ສາເຫດຂອງພດຶ ຕກິ າໍ ຢູ່ າງ ໄວວູ່ າ ຄຕູ ອ້ ງພຈິ າລະນາໃຫຖ້ ູ່ ຖີ ວ້ ນ. ຕວົ ຢູ່ າງ ເຊູ່ ນັ ຖາ້ ຄເູ ຫນັ ນກັ ຮຽນບູ່ ເໍ ຮດັ ວຽກບາ້ ນ, ຢູ່ າຟາ້ ວເວາົ້ ວູ່ ານກັ ຮຽນຄນົ ນນັ້ ຂຄີ້ າ້ ນ. ຖາ້ ຄູມກີ ານສກຶ ສາຕູ່ ໍໄປອກີ ວູ່ ານກັ ຮຽນບູ່ ໍເຮດັ ວຽກບາ້ ນນນັ້ ມສີ າເຫດທູ່ ກີ ູ່ ຽວພນັ ກບັ ບນັ ຫາໃດແດູ່ ກູ່ ອນ ຈະຕດັ ສນິ ໃຈຕູ່ ໍບນັ ຫານນັ້ . ຄູຈູ່ ງົ ພະຍາຍາມຕງັ້ ເປັນສມົ ມຸດຖານຫາຼ ຍຢູ່ າງເພູ່ ອຊອກຫາຂໍມ້ ນູ ມາພສິ ູດ. ຕວົ ຢູ່ າງ ມນີ ກັ ສກຶ ສາຊາຍຜູໜ້ ູ່ ງຶ ທູ່ ມີ ຖີ ານະດ,ີ ແຕູ່ ມບີ ນັ ຫາໃນການ “ຂລີ້ ກັ ” ໄດມ້ ຜີ ູປ້ ົກຄອງມາແຈງ້ ຕູ່ ໍຄູ 17

ປະຈາໍ ຫອ້ ງວູ່ າ ລກູ ຊາຍຂອງຕນົ ໄດລ້ ກັ ເງນິ ເປັນຈາໍ ນວນຫຼາຍແສນກບີ . ຢູ່ ູໃນກລໍ ະນນີ ຄີ້ ູຕອ້ ງສກຶ ສາວູ່ າຍອ້ ນສາເຫດ ໃດເຂາົ ຈູ່ ງຶ ລກັ ເງນິ ແລະ ພະຍາຍາມຊອກຫາຂໍມ້ ນູ ເພູ່ ອມາພສິ ູດ. ຕວົ ຢູ່ າງ ໃນການຕງັ້ ສມົ ມຸດຖານກູ່ ຽວກບັ ພດຶ ຕກິ າໍ ຂລີ້ ກັ ຂອງນກັ ສກຶ ສາຄນົ ນນັ້ . 1) ລກັ ເງນິ ເພາະຕອ້ ງການເອາົ ມາຊເ້ ຄູ່ ອງທູ່ ຈີ ໍາເປັນເຊູ່ ນັ ເສອ້ , ໂສງ້ ແລະ ເຄູ່ ອງຮບັ ໃຊກ້ ານຮຽນ 2) ເອາົ ໄປຍອ້ ນຕອ້ ງການໄປທູ່ ຽວຫນຼີ້ ຫຼງັ ຈາກເລກີ ຮຽນແລວ້ 3) ລກັ ເງນິ ຍອ້ ນຄຽດໃສູ່ ພູ່ ໍແມູ່ 4) ລກັ ເງນິ ເພູ່ ອເອາົ ໄປຊເ້ ຄູ່ ອງໃຫໝ້ ູ່ ູ, ເພູ່ ອໃຫໝ້ ູ່ ູເພູ່ ອນຮກັ ຕນົ ແລະ ອູ່ ນໆ ຂນັ້ ທໍາອດິ ຄຄູ ວນສາໍ ພາດຜູປ້ ົກຄອງ ແລະ ສງັ ເກດເບູ່ ິງພດຶ ຕິກໍາຂອງນັກສຶກສາຜູນ້ ັນ້ ໃນເວລາຢູ່ ູ ໃນ ໂຮງຮຽນເປັນຕນົ້ ວູ່ າ ເຂາົ ມເີ ຄູ່ ອງຮບັ ໃຊກ້ ານຮຽນຄບົ ຖວ້ ນບູ່ ,ໍ ຫຼ ມກີ ານນູ່ ງຸ ຖແນວໃດ. ແມູ່ ນໃຜເປັນຜູຊ້ ເ້ ຄູ່ ອງໃຊ ້ ຫຼ ຊເ້ ຄູ່ ອງນູ່ ຸງໃຫ.້ ຖາ້ ຜູປ້ ົກຄອງບອກວູ່ າພູ່ ໍແມູ່ ເປັນຜູຊ້ ໃ້ ຫໂ້ ດຍບູ່ ໍມຄີ ວາມເດອດຮອ້ ນປະການໃດ, ໃນແຕູ່ ລະມພ້ ູ່ ໍ ແມູ່ ຍງັ ໃຫເ້ ງນິ ໄປໃຊຈ້ ູ່ າຍອກີ ; ຖາ້ ຄໄູ ດຂ້ ໍມ້ ູນແບບນຖີ້ ວູ່ າການຕງັ້ ສມົ ມຸດຕຖິ ານໃນຂໍທ້ ູ່ ໜີ ູ່ ງຶ ບູ່ ໍແມູ່ ນສາເຫດຂອງການ ຂລີ້ ກັ ເງນິ ຂອງນກັ ສກຶ ສາຄນົ ນນັ້ . ສາໍ ລບັ ການຕງັ້ ສມົ ມຸດຖານໃນຂໍມ້ ູນທ2ີ ວູ່ ານກັ ສກຶ ສາຄນົ ນນັ້ ລກັ ເງນິ ໄປທູ່ ຽວຫງຼັ ຈາກເລກີ ໂຮງຮຽນຄຄູ ວນ ຊອກຫາຂມໍ້ ູນວູ່ ານກັ ສກຶ ສາຄນົ ນນັ້ ກບັ ເຮອນເວລາຈກັ ໂມງ ແລະ ແມູ່ ນໃຜເປັນຄນົ ຮບັ ສູ່ ງົ , ຖາ້ ຄໄູ ດຂ້ ໍ້ມູນວູ່ າພູ່ ໍແມູ່ ເປັນຄນົ ໄປຮບັ ສູ່ ງົ ແລະກບັ ບາ້ ນຖກກບັ ເວລາກໍຖວູ່ າການຕງັ້ ສມົ ມຸດຖານຂອງຄຢູ ູ່ ູໃນຂໍທ້ ູ່ ີ 2 ຈະບູ່ ແໍ ມູ່ ນສາເຫດຂອງ ການລກັ ເງນິ . ສາໍ ລບັ ສມົ ມຸດຖານໃນຂໍທ້ 3ີ ນນັ້ ອາດຈະຊອກຫາຂໍມ້ ນູ ກບັ ນກັ ສກຶ ສາເອງ, ໂດຍສໍາພາດເຖິງຄວາມສໍາພັນ ພາຍໃນຄອບຄວົ ວູ່ າເປັນແນວໃດມຄີ ວາມຖກຕອ້ ງປອງດອງກນັ ບູ່ ,ໍ ເມູ່ອສໍາພາດແລວ້ ຄວາມສໍາພນັ ພາຍໃນຄອບຄວົ ກໍບູ່ ມໍ ບີ ນັ ຫາຫຍງັ , ສມົ ມຸດຖານໃນຂໍທ້ 3ີ ກບໍ ູ່ ໍແມູ່ ນສາເຫດຂອງການລກັ ເງນິ . ສູ່ ວນສມົ ມຸດຕຖິ ານໃນຂໍທ້ 4ີ ນນັ້ ຄູອາດຈະຊອກຫາຂໍມ້ ນູ ໂດຍການສງັ ເກດພດຶ ຕກິ າໍ ຂອງນກັ ສກຶ ສາໃນຫອ້ ງ ຮຽນ ແລະ ນອກຫອ້ ງຮຽນໃນການປະຕສິ າໍ ພນັ ລະຫູ່ ວາງນກັ ສກຶ ສາຄນົ ນນັ້ ກບັ ໝູ່ ູເພູ່ ອນ. ນອກຈາກນກີ້ ໍໃຊເ້ ທກັ ນກິ ສງັ ຄມົ ມຕິ ເິ ພູ່ ອຊອກຫາຂໍມ້ ູນ. ໂດຍມກີ ານສາ້ ງສະຖານະການຂນຶ້ ດວ້ ຍການຈດັ ໃຫນ້ ກັ ສກຶ ສາຂູ່ ລີ ດົ ເພູ່ ອໄປແຂູ່ ງຂນັ ກລີ າຢູ່ ູນອກສະຖານທູ່ ທີ າງໂຮງຮຽນໄດຈ້ ດັ ຂນຶ້ . ໂດຍໃຫນ້ ກັ ສກຶ ສາແຕູ່ ລະຄນົ ບອກຊູ່ ເພູ່ ອນມາ 3 ຄນົ ທູ່ ຕີ ນົ ຢາກນູ່ ງັ ໃກຕ້ າມລໍາລບັ ຈາກການສາ້ ງສງັ ຄມົ ມຕິ .ິ ຂມໍ້ ູນທູ່ ໄີ ດປ້ ະກດົ ວູ່ ານກັ ສກຶ ສາຄນົ ນນັ້ ບູ່ ໍມໃີ ຜເລອກນູ່ ງັ ນໍາເລຍີ ແລະ ຄຍູ ງັ ຈູ່ ໄດວ້ ູ່ ານກັ ສກຶ ສາຄນົ ນນັ້ ເຄຍີ ເອາົ ເຄູ່ ອງທູ່ ມີ ລີ າຄາແພງມາໃຫໝ້ ູ່ ູ. ຜູ່ ານການສກຶ ສາດູ່ ງັ ກູ່ າວມານນັ້ ຄູສາມາດສະຫຸຼບໄດ ້ ວູ່ າ ສາເຫດພດຶ ຕກິ ໍາຂລີ້ ກັ ຂອງນກັ ສກຶ ສາຄນົ ນນັ້ ແມູ່ ນມາຈາກ (ເຂາົ ບູ່ ໍມໝີ ູ່ ູເພູ່ ອນ) ແລະ ຢາກມໝີ ູ່ ູ, ຢາກໃຫໝ້ ູ່ ຮູ ັກ ຕນົ ເຂາົ ຈູ່ ງຶ ລກັ ເງນິ ຂອງພູ່ ແໍ ມູ່ ເພູ່ ອມາຊເ້ ຄູ່ ອງໃຫໝ້ ູ່ ູຈດຸ ປະສງົ ກແໍ ມູ່ ນຢາກໄດຄ້ ວາມຮກັ ຈາກໝູ່ ູ.  ຄູຈະຕອ້ ງມວີ ທິ ີຊູ່ ວຍນັກສກຶ ສາຄນົ ນດີ້ ວ້ ຍວິທີໃດ? 1 ຄູຈູ່ ງົ ພະຍາຍາມສງັ ເກດພດຶ ຕກິ ໍາຂອງນກັ ສກຶ ສາຄນົ ນນັ້ ຕູ່ ໍໄປວູ່ າ ເຂາົ ມພີ ດຶ ຕກິ າໍ ແນວໃດ ແລະ ແນະນໍາ ໃຫເ້ ຂາົ ປູ່ ຽນແປງພດຶ ຕກິ ໍານນັ້ . 2 ຄູຄວນໃຊຂ້ ໍມ້ ນູ ຈາກສງັ ຄມົ ມຕິ ໃິ ຫເ້ ປັນປະໂຫຍດ, ດວ້ ຍວທິ ໃີ ຫນ້ ກັ ສກຶ ສາຄນົ ນນັ້ ຂຽນລາຍຊູ່ ຂອງນກັ 18

ສກຶ ສາຢູ່ ູໃນຫອ້ ງທູ່ ຕີ ນົ ຢາກເປັນເພູ່ ອນສະໜດິ ມາຈໍານວນ 3 ຄນົ ໃນເມູ່ອຮູແ້ ລວ້ ຄູຈູ່ ງົ ຂໍຄວາມຮູ່ ວມມຈາກນກັ ສຶກ ສາທງັ 3 ຄນົ ນນັ້ , ເພູ່ ອຊູ່ ວຍປູ່ ຽນແປງພດຶ ຕກິ າໍ ຂອງເຂາົ ທູ່ ໝີ ູ່ ູເພູ່ ອນບູ່ ມໍ ກັ ໃນໄລຍະຜູ່ ານມາທງັ ໃຫເ້ ຂົາໄດເ້ ຂາົ້ ຮູ່ ວມ ກດິ ຈະກໍາຕູ່ າງໆ ນໍາອກີ ດວ້ ຍ. 3 ຄູຕອ້ ງອະທບິ າຍໃຫຜ້ ູປ້ ົກຄອງຮບັ ຮູເ້ ຖິງສາເຫດການລກັ ເງນິ ຂອງລູກ ແລະ ຄວາມຮູ່ ວມມນາໍ ຜູປ້ ົກຄອງ ເພູ່ ອປັບປຸງພດຶ ຕກິ າໍ ຂອງລກູ ຕນົ ເພູ່ ອໃຫເ້ ຂາົ ມໝີ ູ່ ູເພູ່ ອນ. + ຜູ່ ານການສກຶ ສາ ແລະ ສງັ ເກດຂອງຄູໄດພ້ ບົ ວູ່ າ ລກັ ສະນະນດິ ໃສຂອງນກັ ສກຶ ສາຄນົ ນນັ້ ບູ່ ມໍ ໝີ ູ່ ູເພູ່ ອນກໍ ຍອ້ ນມາຈາກສາເຫດດູ່ ງັ ນ:ີ້ 1) ເຂາົ ເປັນຄນົ ທູ່ ໂີ ມໂຫງູ່າຍ. 2) ເຂາົ ເປັນຄນົ ມກັ ເອາົ ແຕູ່ ໃຈຕນົ ເອງພາໃຫໝ້ ູ່ ູເຫນັ ວູ່ າເຂາົ ເປັນຄນົ ເຫນັ ແກູ່ ຕວົ . ສະນນັ້ , ຜູປ້ ົກຄອງ ແລະ ໝູ່ ູເພູ່ ອນຄວນຊູ່ ວຍນກັ ສກຶ ສາຄນົ ນນັ້ ປູ່ ຽນແປງ, ຖາ້ ເຂາົ ບູ່ ໍປູ່ ຽນແປງກໍຈະບູ່ ໍມໝີ ູ່ ູ ຍອ້ ນວູ່ າວດັ ຖຸສູ່ ງິ ຂອງບູ່ ໍສາມາດຊ ້ ເອາົ ຄວາມເປັນໝູ່ ູເພູ່ ອນໄດ.້ ເລູ່ ອງທູ່ ຍີ ກົ ມານນັ້ ມນັ ເປັນພຽງແຕູ່ ຍກົ ສມົ ມຸດຂນຶ້ ມາເພູ່ ອໃຫຄ້ ມູ ຄີ ວາມເຂາົ້ ໃຈແຈງ້ ອກີ ຕູ່ ມໃນຖານະຄູ ເປັນນກັ ວທິ ະຍາສາດແຫູ່ ງພດຶ ຕກິ າໍ . ຕວົ ຢູ່ າງ 2 ມນີ ກັ ສກຶ ສາອກີ ຜູ່ ູໜູ່ ງຶ ກໄໍ ດມ້ ພີ ດຶ ຕກິ າໍ ຂລີ້ ກັ ເງນິ ຄກນັ . ແຕູ່ ການລກັ ເງນິ ຂອງນກັ ສກຶ ສາຜູນ້ ແີ້ ມູ່ ນ ມຈີ ດຸ ປະສງົ ຄຽດໃສູ່ ພູ່ ໍແມູ່ . ເພາະວູ່ າເງນິ ທູ່ ເີ ຂາົ ລກັ ມານນັ້ ບູ່ ໍໄດເ້ ອາົ ໄປໃຊຈ້ ູ່ າຍຫຍງັ ເລຍີ ພາຍຫຼງັ ຄູຊອກຫາສາເຫດ ຂອງການລກັ ເງນິ ແມູ່ ນເປັນຍອ້ ນພູ່ ໍແມູ່ ມນີ ດິ ໃສຈຈູ້ ີ້ ແລະ ຫາເລູ່ ອງທູ່ ບີ ູ່ ໍດໃີ ສູ່ ເຂາົ ຕະຫຼອດເວລາ. ສະນນັ້ , ຈູ່ ງຶ ສາມາດສະຫຸຼບໄດວ້ ູ່ າ ນກັ ສກຶ ສາ 2 ຄນົ ມພີ ດຶ ຕກິ ໍາຄກນັ ແຕູ່ ຈະມສີ າເຫດທູ່ ແີ ຕກຕູ່ າງກນັ ຈາກ ຕວົ ຢູ່ າງ ທູ່ ກີ ູ່ າວມາຂາ້ ງເທງິ ນນັ້ . ຄູຈູ່ ງຶ ຕອ້ ງພະຍາຍາມເປັນນກັ ວທິ ະຍາສາດແຫູ່ ງພດຶ ຕກິ ໍາໝາຍວູ່ າຄູຕອ້ ງຊອກຫາຂໍ້ ມນູ ມາຊູ່ ວຍເຂາົ້ ໃນການຕດັ ສນິ ບນັ ຫາ, ບູ່ ໍຄວນຕດັ ສນິ ບນັ ຫາຢູ່ າງໄວວູ່ າ ແລະ ຢຶດຖແນວຄວາມຄດິ ຂອງຕນົ ເອງ ໂດຍບູ່ ຊໍ ອກຫາສາເຫດກູ່ ອນ. ຕວົ ຢູ່ າງ ຄູສງັ ເກດເຫນັ ນກັ ຮຽນຍງິ ຜູໜ້ ູ່ ງຶ ທູ່ ບີ ູ່ ໍມກັ ຕອບຄາໍ ຖາມຂອງຄ,ູ ກໍເລຍີ ຕດັ ສິນວູ່ ານກັ ຮຽນຄນົ ນັນ້ ເປັນຄນົ ຂອີ້ າຍ, ການຕດັ ສນິ ທູ່ ບີ ູ່ ໍໄດຊ້ ອກຫາສາເຫດ, ກໍຈະເປັນຄໍາຕອບທູ່ ບີ ູ່ ໍເປັນປະໂຫຍດ ແລະ ບູ່ ໍສາມາດຊູ່ ວຍ ເຫອຼ ນກັ ຮຽນໄດ.້ ສະນນັ້ , ຄູຕອ້ ງມກີ ານສກຶ ສາວູ່ າ ຍອ້ ນຫຍງັ ນກັ ຮຽນຍງິ ຄນົ ນນັ້ ຈູ່ ງຶ ບູ່ ໍເຄຍີ ຍກົ ມເພູ່ ອຕອບຄໍາຖາມຄູ ຈກັ ເທູ່ ອ. ການສກຶ ສາຫາສາເຫດກເໍ ລູ່ ມີ ຕນົ້ ດວ້ ຍ ການຕງັ້ ສມົ ມຸດຕຖິ ານຂອງພດຶ ຕກິ າໍ ການຮຽນເພາະວູ່ າຖາ້ ເຮາົ ຢາກ ແກໄ້ ຂພດຶ ຕກິ ໍາຈະຕອ້ ງຮູສ້ າເຫດຂອງພດຶ ຕກິ າໍ ນນັ້ ຈາກຜນົ ການສກຶ ສາພບົ ວູ່ າ ສາເຫດຂອງນກັ ຮຽນຍງິ ທູ່ ບີ ູ່ ມໍ ກັ ຕອບ ຄາໍ ຖາມກໍຍອ້ ນວູ່ າເວລາໃດເຂາົ ຕອບບູ່ ໍຖກຄູກໍຈະຮາ້ ຍ. ດູ່ ງັ ນນັ້ , ວທິ ກີ ານແກໄ້ ຂບນັ ຫາດູ່ ງັ ກູ່ າວຄູຄວນແນະນໍາໃຫ ້ ນກັ ຮຽນຍງິ ຄນົ ນນັ້ ພະຍາຍາມຕອບຄໍາຖາມຂອງຄຖູ າ້ ເຂາົ ຕອບບູ່ ໍຖກຄູຕອ້ ງແນະນໍາ ແລະ ຖາມດວ້ ຍຄໍາຖາມທູ່ ງີ ູ່າຍ ສາກູ່ ອນ, ຖາ້ ເຂາົ ຕອບຖກຄູຕອ້ ງໃຫກ້ ໍາລງັ ໃຈ ຫຼ ຖາມອກີ ຕູ່ ໍໄປ. 1.4 ຈດິ ຕະວທິ ະຍາກັບການສອນ ຈດິ ຕະວທິ ະຍາຈະມບີ ດົ ບາດຕູ່ ໍການຕດັ ສນິ ໃຈຂອງຄູໃນທຸກຂນັ້ ຕອນຂອງການສດິ ສອນຈະເລູ່ ີມຕັງ້ ແຕູ່ ການກາໍ ນດົ ຈດຸ ມູຸ່ງໝາຍຂອງການສອນການສກຶ ສາສະພາບຂອງຜູຮ້ ຽນກູ່ ອນການສອນການດໍາເນີນການສອນຈົນ ເຖງິ ການວດັ ແລະ ປະເມນີ ຜນົ ການສອນ. 19

ຢູ່ ູໃນຂນັ້ ກູ່ ອນການສອນຄຕູ ອ້ ງກາໍ ນດົ ຈດຸ ໝາຍວູ່ າຈະໃຫຜ້ ູຮ້ ຽນມພີ ດັ ທະນາການ ຫຼ ຄວາມກາ້ ວໜາ້ ດາ້ ນ ສະຕປິ ັນຍາແນວໃດ, ທດັ ສະນະຄະຕິ ແລະ ດາ້ ນທກັ ສະ, ມຫີ ຼາຍໜອ້ ຍພຽງໃດ ການກາໍ ນດົ ຈຸດໝາຍດູ່ ງັ ກູ່ າວຈະ ຕອ້ ງພຈິ າລະນາ ແລະ ຮູກ້ ໍານົດໃຫສ້ ອດຄູ່ ອງກັບສະພາບພນ້ ຖານຂອງຜູຮ້ ຽນ. ສະນັນ້ , ຄວາມເຂາົ້ ໃຈເລູ່ ອງ ພດັ ທະນາຄວາມສາມາດ ແລະ ຄຸນລກັ ສະນະທາງບຸກຄະລກິ ກະພາບຂອງຜູຮ້ ຽນຈູ່ ງຶ ແມູ່ ນສູ່ ງິ ທູ່ ຈີ ໍາເປັນຄູຕອ້ ງໄດຮ້ ບັ ຮູສ້ າກູ່ ອນ. ໃນເມູ່ອຕງັ້ ຈດຸ ໝາຍຂອງການສອນແລວ້ ຂນັ້ ຕູ່ ໍໄປກແໍ ມູ່ ນຄູຈະພຈິ າລະນາ ແລະ ຕດັ ສນິ ວູ່ າ ຕົນຈະສອນ ແບບໃດເພູ່ ອເຮດັ ໃຫຜ້ ູຮ້ ຽນເກດີ ມພີ ດັ ທະນາການ ຫຼ ຈະເລນີ ງອກງາມຕາມທູ່ ຄີ ກູ ໍານດົ ໄວຢ້ ູ່ ູໃນຈດຸ ມູຸ່ງໝາຍຄວາມຮູ ້ ໃນດາ້ ນຈດິ ຕະວທິ ະຍາການສກຶ ສານມີ້ ນັ ຈະຊູ່ ວຍຄູມກີ ານຕດັ ສນິ ໃຈໄດຢ້ ູ່ າງຖກຕອ້ ງເໝາະສມົ . ເພາະຄຕູ ອ້ ງໄດອ້ ງີ ໃສູ່ ຄວາມເຂາົ້ ໃຈຫກຼັ ການຮຽນຮູ ້ ແລະ ຫກຼັ ການກູ່ ຽວກບັ ຄວາມແຕກຕູ່ າງລະຫູ່ ວາງບຸກຄນົ ເປັນພນ້ ຖານ. ຫກຼັ ການເລູ່ ອງການຮຽນຮູສ້ າມາດຊູ່ ວຍໃຫຄ້ ເູ ຂາົ້ ໃຈວູ່ າ ຕວົ ແປໃດພາວະໃດທູ່ ຊີ ູ່ ວຍຜູຮ້ ຽນມຜີ ນົ ການຮຽນ ມປີ ະສດິ ທພິ າບດທີ ູ່ ສີ ຸດ. ທູ່ ານ ກາເຍູ່ (Gagne: 1985) ໄດຊ້ ໃີ້ ຫເ້ ຫນັ ວູ່ າການຮຽນຮູຈ້ ະມຫີ າຼ ຍແບບເຊູ່ ນັ ການຮຽນ ທກັ ສະ, ການຮຽນຮູໂ້ ດຍສງັ ເຂບ, ການຮຽນຮູຫ້ ກຼັ ການ, ການຮຽນຮູກ້ ານແກໄ້ ຂບນັ ຫາ ແລະ ອູ່ ນໆ. ການສອນ ໃຫນ້ ກັ ຮຽນເກດີ ມກີ ານຮຽນຮູແ້ ຕູ່ ລະແບບຈູ່ ງຶ ຕອ້ ງໃຊວ້ ທິ ກີ ານແຕກຕູ່ າງກນັ ການທູ່ ອງຈໍາອາດເປັນວທິ ເີ ໝາະສມົ ກບັ ການຮຽນຮູບ້ ງັ້ ສູດ, ແຕູ່ ອາດບູ່ ໍໄດຜ້ ນົ ກບັ ການຮຽນເລູ່ ອງແກບ້ ດົ ເລກ. ສະນນັ້ , ຫຼກັ ການຮຽນຮູຈ້ ູ່ ງຶ ມຄີ ຸນຄູ່ າຫຼາຍ ສໍາລບັ ຄູ. ຫກຼັ ການທາງຈດິ ຕະວທິ ະຍາການສກຶ ສາອກີ ຢູ່ າງໜູ່ ງຶ ທູ່ ຄີ ູຕອ້ ງນາໍ ໄປພຈິ າລະນາຕດັ ສນິ ໃຈວູ່ າຈະສອນແນວ ໃດ, ກແໍ ມູ່ ນຫກຼັ ຄວາມແຕກຕູ່ າງລະຫວູ່ າງບຸກຄນົ . ຄູຈະພບົ ສະເໝວີ ູ່ າ ວທິ ີການໃຊໄ້ ດຜ້ ນົ ດີກັບເດກັ ນກັ ຮຽນຢູ່ ູ ລະດບັ ອາຍຸໜູ່ ງຶ ຫລຼ ະດບັ ຊນັ້ ໜູ່ ງຶ . ອາດຈະໃຊບ້ ູ່ ໍໄດເ້ ລຍີ ຫຼ ໃຊໄ້ ດຜ້ ນົ ໜອ້ ຍທູ່ ສີ ຸດກບັ ເດກັ ນກັ ຮຽນອກີ ລະດບັ ອາຍຸ ຫຼ ລະດບັ ຊນັ້ ໜູ່ ງຶ ອກີ . ກໍເພາະວູ່ າເດກັ ນກັ ຮຽນຢູ່ ູໃນແຕູ່ ລະກູ່ ຸມ ຫຼ ແຕູ່ ລະບຸ ກຄນົ ຈະມຄີ ວາມແຕກຕູ່ າງກນັ ຫາຼ ຍຢູ່ າງ ເຊູ່ ນັ ຮູບແບບຂອງການຮຽນ, ແຮງຈງູ ໃຈ, ຄວາມຖະນດັ ແລະ ອູ່ ນໆ. ສະນນັ້ , ຄູຕອ້ ງຮູພ້ ຈິ າລະນາປັບປູ່ ຽນວິທີ ການສອນໃຫເ້ ໝາະສມົ ກບັ ຜູຮ້ ຽນ. ການຈດັ ຫອ້ ງຮຽນກໍເປັນສູ່ ງິ ສາໍ ຄນັ ອກີ ປະການໜູ່ ງຶ ຕູ່ ໍກບັ ຜນົ ສໍາເລດັ ຂອງການສອນ. ສະນນັ້ , ຄຕູ ອ້ ງເປັນຜູ ້ ວາງແຜນວູ່ າ ຕນົ ຈະສອນຢູ່ າງໃດ, ສອນຫຍງັ , ຈະຈດັ ລາໍ ດບັ ຂນັ້ ຕອນຂອງກດິ ຈະກາໍ ແນວໃດ, ຈະຈດັ ປະສບົ ການ ຫຼ ສະພາບການເພູ່ ອໃຫເ້ ກດີ ມກີ ານຮຽນຮໄູ ້ ດຢ້ ູ່ າງມປີ ະສດິ ທພິ າບແນວໃດ, ຈະສູ່ ງົ ເສມີ ເດກັ ທູ່ ຮີ ຽນດຢີ ູ່ ູແລວ້ ໃຫເ້ ຂາົ ຮກັ ສາລະດບັ ຜນົ ທູ່ ດີ ນີ ນັ້ ຢູ່ າງໃດ. ໃນເວລາເດກັ ບາງຄນົ ຫາກມພີ ດຶ ຕກິ າໍ ທູ່ ບີ ູ່ ໍປາຖະໜາຄູຈະດໍາເນນີ ການປັບພດຶ ຕກິ ໍາ ຂອງເຂາົ ແນວໃດ. ມຜີ ນົ ການວໄິ ຈໃນຫຼາຍໆ ເລູ່ ອງພບົ ຜນົ ທູ່ ສີ ອດຄູ່ ອງກນັ ວູ່ າ ຖາ້ ຄຈູ ດັ ການໃນຫອ້ ງຮຽນໄດດ້ ຊີ ໍາ ໃດກໍຈະເຮດັ ໃຫຜ້ ນົ ການຮຽນຂອງນກັ ຮຽນດຂີ ນຶ້ ພຽງນນັ້ . ຫງຼັ ຈາກການສອນກແໍ ມູ່ ນຂນັ້ ການວດັ ແລະ ປະເມນີ ຜນົ ການຮຽນຮູຂ້ ອງຜູຮ້ ຽນການວດັ ແລະ ປະເມນີ ຜນົ ຈະສະທອ້ ນໃຫເ້ ຫນັ ຄວາມເໝາະສມົ ຂອງການສອນຫາຼ ຍໆ ຢູ່ າງເຊູ່ ນັ ການກໍານດົ ຈດຸ ໝາຍມຄີ ວາມເໝາະສມົ ກບັ ຄວາມກຽມພອ້ ມຂອງນກັ ຮຽນ ຫຼ ບູ່ ,ໍ ການດໍາເນນີ ການສອນໄດບ້ ນັ ລຸຜນົ ຕາມຈດຸ ມູຸ່ງໝາຍ ຫຼ ບູ່ ໍ ຜູ ທ້ ູ່ ຮີ ຽນໄດມ້ ີ ຄວາມຈະເລນີ ງອກງາມ ຫຼ ພດັ ທະນາໃນດາ້ ນຕູ່ າງໆ ເພູ່ ມີ ຂນຶ້ ຈາກໃນໄລຍະກູ່ ອນການສອນພຽງໃດ. 20

ສະນນັ້ , ເພູ່ ນິ ຈູ່ ງຶ ສາມາດເວາົ້ ໄດວ້ ູ່ າ ຈດິ ຕະວທິ ະຍາການສກຶ ສາມຄີ ວາມສາໍ ຄນັ ຢູ່ າງຍູ່ ງິ ຕູ່ ກໍ ບັ ການດາໍ ເນນີ ການ ສອນ, ມນັ ແມູ່ ນພາລະກດິ ຫກຼັ ຂອງຄຈູ ດິ ຕະວທິ ະຍາການສກຶ ສາຈະຊູ່ ວຍໃຫຄ້ ູຕອບຄາໍ ຖາມໄດວ້ ູ່ າ ຄູຈະສອນຫຍັງ ຈະສອນຜູໃ້ ດ ແລະ ຈະສອນແນວໃດ. ທູ່ ານ ຊລິ ເບຣແມນ (Silberman, 1966: 124) ໄດກ້ ູ່ າວຢູ່ າງໜາຄດິ ວູ່ າ “ຄູທູ່ ບີ ູ່ ມໍ ຄີ ວາມຮູຫ້ ກຼັ ການຂອງຈດິ ຕະວທິ ະຍາການສກຶ ສາຈະປຽບດູ່ ງັ ແພດທູ່ ທີ ູ່ ບີ ູ່ ໍມຄີ ວາມຮູຫ້ ຼັກເຄມຊີ ີວະ, ກໍຈະ ປາສະຈາກບູ່ ໍໄດຕ້ ູ່ ໍກບັ ຄວາມຫຼມົ້ ເຫວຼ ໃນການຕດັ ສນິ ບນັ ຫາຕູ່ າງໆ ໄດ”້ . ສະຫຸຼບ ຄູຈະບູ່ ພໍ ຽງແຕູ່ ເປັນຜູທ້ ູ່ ສີ ດິ ສອນ ຫຼ ຖູ່ າຍທອດຄວາມຮູໃ້ ຫກ້ ບັ ຜູຮ້ ຽນເທູ່ າົ ນນັ້ . ແຕູ່ ຍງັ ຕອ້ ງເຮັດ ໜາ້ ທູ່ ອີ ູ່ ນໆ ອກີ ເຊູ່ ນັ ເປັນແບບຢູ່ າງທູ່ ດີ ,ີ ເປັນຜູທ້ ູ່ ສີ ບທອດດາ້ ນວດັ ທະນາທໍາ, ຄຸນນະທໍາ, ເປັນຜູຮ້ ູ ໄ້ ຝູ່ ຫາ ແລະ ພດັ ທະ ນາຄວາມຮູຢ້ ູ່ ູສະເໝ.ີ ເປັນຜູບ້ ລໍ ກິ ານທາງວຊິ າການໃຫແ້ ກູ່ ນກັ ຮຽນ ແລະ ຊຸມຊນົ . ຍອ້ ນໜາ້ ທູ່ ີ ແລະ ບດົ ບາດຂາ້ ງເທງິ ນນັ້ , ວຽກງານຂອງຄູຈູ່ ງຶ ແມູ່ ນວຽກທູ່ ີໜັກໜູ່ ວງ ແລະ ມຄີ ູພຽງສູ່ ວນ ໜູ່ ງຶ ເທູ່ າົ ນນັ້ ທູ່ ເີ ປັນຄູມປີ ະສດິ ທພິ າບ ແລະ ປະສບົ ຜນົ ສໍາເລດັ ໃນອາຊບີ . ຄູທູ່ ມີ ປີ ະສດິ ທິພາບຈະມຄີ ຸນລັກສະນະ ແລະ ຄວາມສາມາດຫາຼ ຍປະການເຊູ່ ນັ ຄວາມສາມາດພດັ ທະນາທກັ ສະການຄດິ ຂອງເດກັ ນກັ ຮຽນ, ຄວາມສາມາດ ການສາ້ ງມະໂນທດັ ແລະ ກະຕຸນ້ ແຮງຈງູ ໃຈໃຫແ້ ກູ່ ຜູຮ້ ຽນ. ສາມາດຄວບຄຸມຫອ້ ງຮຽນ ແລະ ເປັນແບບຢູ່ າງທູ່ ີດີ, ສາມາດຖູ່ າຍທອດຄວາມຮູໄ້ ດ ້ ແລະ ສາມາດວດັ ປະເມນີ ຜນົ ການຮຽນຮູຂ້ ອງນກັ ຮຽນໄດຢ້ ູ່ າງຖກຕອ້ ງເໝາະສມົ . ຄຸນລກັ ສະນະ ແລະ ຄວາມສາມາດດູ່ ງັ ກູ່ າວລວ້ ນແຕູ່ ອງີ ໃສູ່ ຫກຼັ ການ ແລະ ທດິ ສະດທີ າງຈິດຕະວທິ ະຍາ ການ ສກຶ ສາເປັນພນ້ ຖານທງັ ນນັ້ . ໃນ ເມູ່ ອ ພິຈ າລ ະນາ ກາ ນ ສອ ນ ເ ຊູ່ ິງແມູ່ ນ ໜາ້ ທູ່ ີຫຼກັ ຂອ ງຄວ າມເ ປັນ ຄູກໍ ຍູ່ ິງເ ຫນັ ຢູ່ າງຊດັ ເ ຈນ ວູ່ າ ຈດິ ຕະວທິ ະຍາການສກຶ ສາໄດມ້ ບີ ດົ ບາດສໍາຄນັ ຢູ່ ູທຸກຂນັ້ ຕອນຂອງການສອນ, ເລູ່ ມີ ຕງັ້ ແຕູ່ ການກໍານດົ ຈຸດມູຸ່ງໝາຍ ໃຫສ້ ອດຄູ່ ອງກບັ ສະພາບພນ້ ຖານຂອງຜູຮ້ ຽນ, ການວາງແຜນ ແລະ ດາໍ ເນນີ ການສອນຈນົ ເຖິງຂນັ້ ການວດັ ແລະ ປະເມນີ ຜນົ . ສະນນັ້ , ຈດິ ຕະວທິ ະຍາການສກຶ ສາຈູ່ ງຶ ມຄີ ວາມສາໍ ຄນັ ຍູ່ ງິ ຕູ່ ໍການເປັນຄທູ ູ່ ມີ ປີ ະສດິ ທພິ າບ. 21

ບດົ ທີ 3 ສະຕປິ ັນຍາ (Intelligence) ເດກັ ແຕູ່ ລະຄນົ ຈະມລີ ກັ ສະນະສະເພາະຂອງຕນົ ທູ່ ແີ ຕກຕູ່ າງກບັ ຜູອ້ ູ່ ນ, ເດກັ ທູ່ ຮີ ຽນໃນແຕູ່ ລະ ລະດບັ ກໍຈະ ແຕກຕູ່ າງກນັ ເຖງິ ຈະຮຽນຢູ່ ູໃນຊນັ້ ດຽວກນັ ກຕໍ າມແຕູ່ ກໍມຄີ ວາມແຕກຕູ່ າງກນັ ເຊູ່ ນັ ຮູບຮູ່ າງ, ຄວາມສນົ ໃຈ, ຄວາມ ສາມາດ, ລກັ ສະນະນດິ ໃສແຕກຕູ່ າງກນັ , ເດກັ ບາງຄນົ ຮຽນສູ່ ງິ ຕູ່ າງໆ ໄດຢ້ ູ່ າງໄວວູ່ າ, ແຕູ່ ມບີ າງຄນົ ຮຽນຮູໃ້ ນສູ່ ງິ ດຽວ ກນັ ໄດຢ້ ູ່ າງຊກັ ຊາ້ . ມຫີ າຼ ຍຄໍາຖາມວູ່ າ ຄວາມແຕກຕູ່ າງຂອງແຕູ່ ລະບຸ ກຄນົ ນນັ້ ມນັ ເກດີ ຂນຶ້ ໄດແ້ ນວໃດ. ທູ່ ຜີ ູ່ ານມາກໍໄດມ້ ກີ ານ ຖົກຖຽງກນັ ເປັນເວລາຫຼາຍສດັ ຕະວດັ ວູ່ າ ລະຫວູ່ າງກໍາມະພັນ ແລະ ສູ່ ງິ ແວດລອ້ ມ, ສູ່ ິງໃດທູ່ ີມອີ ດິ ທິພນົ ຕູ່ ໍກັບ ຄວາມແຕກຕູ່ າງລະຫູ່ ວາງບຸ ກຄນົ ຫຼາຍກວູ່ າກນັ , ປັດຈບຸ ນັ ກບໍ ູ່ ໍສາມາດສະຫຸບຼ ຢູ່ າງຊດັ ເຈນໄດ.້ ເຖິງຢູ່ າງໃດກຕໍ າມສູ່ ງິ ທູ່ ຍີ ອມຮບັ ໃນຂະນະນແີ້ ມູ່ ນຄວາມແຕກຕູ່ າງຂອງບຸ ກຄນົ ເກດີ ມາຈາກກາໍ ມະພນັ ແລະ ສູ່ ງິ ແວດລອ້ ມ. ຄວາມແຕກຕູ່ າງຂອງສະຕປິ ັນຍາແມູ່ ນຕວົ ຢູ່ າງໜູ່ ງຶ ຂອງຜນົ ລວມລະຫວູ່ າງກໍາມະພນັ ແລະ ສູ່ ງິ ແວດລອ້ ມ, ສູ່ ງິ ດູ່ ງັ ກູ່ າວເປັນອງົ ປະກອບສໍາຄນັ ທູ່ ພີ າໃຫເ້ ກດີ ມຄີ ວາມແຕກຕູ່ າງທາງດາ້ ນຄວາມສາມາດໃນການຮຽນຂອງເດກັ ດູ່ ງັ ນນັ້ , ຄວາມເຂາົ້ ໃຈສະພາບຂອງຄວາມແຕກຕູ່ າງດາ້ ນສະຕປິ ັນຍາຂອງນກັ ຮຽນຈະເປັນຜນົ ປະໂຫຍດໃຫແ້ ກູ່ ຄູໃນ ການກາໍ ນດົ ຈດຸ ມູ່ ຸງໝາຍ ແລະ ການຈດັ ກດິ ຈະກໍາການຮຽນ - ການສອນໄດຢ້ ູ່ າງເໝາະສມົ . 1. ຄວາມໝາຍຂອງສະຕິປັນຍາ ສະຕປິ ັນຍາແມູ່ ນຫຍງັ ? ໄດມ້ ຫີ າຼ ຍທດັ ສະນະທູ່ ແີ ຕກຕູ່ າງກນັ . ນກັ ການສກຶ ສາໄດມ້ ຄີ ວາມເຫນັ ວູ່ າ ສະຕປິ ັນຍາ ໝາຍເຖງິ ຄວາມສາມາດຂອງການຮຽນຮູ.້ ນັກຊວີ ະວິທະຍາໄດມ້ ຄີ ວາມເຫນັ ວູ່ າ ສະຕິປັນຍາໝາຍເຖິງຄວາມ ສາມາດໃນການປັບຕວົ . ນກັ ຈດິ ຕະວທິ ະຍາ ໄດມ້ ຄີ ວາມເຫນັ ວູ່ າ ສະຕປິ ັນຍາ ໝາຍເຖິງການອະນມຸ ານຄວາມສາໍ ພນັ ຂອງສູ່ ງິ ຕູ່ າງໆ. ນກັ ວທິ ະຍາການຄອມພວິ ເຕີ ມຄີ ວາມເຫນັ ວູ່ າ ສະຕປິ ັນຍາ ໝາຍເຖິງຄວາມສາມາດໃນຂະບວນ ການປະມວນຜນົ ຂໍມ້ ູນໄດຢ້ ູ່ າງໄວວູ່ າ ແລະ ມປີ ະສດິ ທພິ າບ (Aiken, 1979: 107) ໃນທດັ ສະນະຂອງ ບເິ ນຕ (Binet) ສະຕປິ ັນຍາເປັນສູ່ ງິ ທູ່ ຊີ ບັ ຊອ້ ນ ແລະ ກູ່ ຽວຂອ້ ງກບັ ລກັ ສະນະສາໍ ຄນັ 4 ປະການຄ ເປົາ້ ໝາຍ ຫຼ ທດິ ທາງ, ຄວາມເຂາົ້ ໃຈ, ການຄນົ້ ຄດິ ແລະ ການວຈິ ານ. ທູ່ ານເວາົ້ ວູ່ າ ຜູທ້ ູ່ ມີ ສີ ະຕປິ ັນຍາດີ ຍູ່ ອມສະແດງພດຶ ຕກິ າໍ ຢູ່ າງມຈີ ດຸ ໝາຍ ຫຼ ທດິ ທາງ, ທງັ ສາມາດຄດິ ຫາວທິ ູ່ ເີ ພູ່ ອຈະມູຸ່ງໄປສູ່ ູຄວາມສາໍ ເລດັ . ນອກນຍີ້ ງັ 22

ສາມາດເລອກການຕດັ ສນິ ໃຈ ແລະ ວຈິ ານວທິ ກີ ານຕູ່ າງໆ ທູ່ ຄີ ດິ ຂນຶ້ ມາ. ຂະບວນການແກບ້ ນັ ຫາທງັ ໝດົ ນຈີ້ ະມີ ປະສດິ ທພິ າບພຽງໃດນນັ້ ກູ່ ຽວຂອ້ ງໂດຍກງົ ກບັ ຄວາມເຂາົ້ ໃຈຢູ່ ູໃນເລູ່ ອງນນັ້ . ທູ່ ານ ເວດເລຣ (Wechsler, 1958 : 7) ໄດນ້ ຍິ າມສະຕປິ ັນຍາວູ່ າ ສະຕປິ ັນຍາໝາຍເຖງິ ຜນົ ລວມຂອງສກັ ກາຍຍະພາບຂອງບຸ ກຄນົ ທູ່ ຈີ ະກະທໍາສູ່ ງິ ຕູ່ າງໆ ຢູ່ າງມຈີ ດຸ ໝາຍ, ຄດິ ຢູ່ າງມເີ ຫດຜນົ ແລະ ປັບຕວົ ເຂາົ້ ກັບສູ່ ງິ ແວດ ລອ້ ມໄດຢ້ ູ່ າງມປີ ະສດິ ທພິ າບ. ຈາກທດັ ສະນະຕູ່ າງໆ ກູ່ ຽວກບັ ຄວາມໝາຍຂອງສະຕປິ ັນຍາໃນກູ່ ຸມຜູຊ້ ູ່ ຽວຊານສາຂາວຊິ າຕູ່ າງໆ ສາມາດຈດັ ກູ່ ຸມຄວາມຄດິ ໄດ ້ 3 ກູ່ ຸມດູ່ ງັ ນ:ີ້ 1) ສະຕປິ ັນຍາ ແມູ່ ນຄວາມສາມາດໃນການແກໄ້ ຂບນັ ຫາ, ຄວາມສາມາດທາງເຫດຜນົ ແລະ ສາມາດລະບຸ ວທິ ກີ ານແກບ້ ນັ ຫາໄດຫ້ າຼ ກຫາຼ ຍວທິ .ີ 2) ສະຕປິ ັນຍາ ແມູ່ ນຄວາມສາມາດທາງພາສາ. 3) ສະຕປິ ັນຍາ ແມູ່ ນຄວາມສາມາດທາງສງັ ຄມົ ເຊູ່ ງິ ໝາຍເຖງິ ການມປີ ະຕສິ ໍາພນັ ກບັ ຜູອ້ ູ່ ນໄດ.້ ນອກຈາກທູ່ໄີ ດ ້ ກູ່ າວມາຂາ້ ງເທິງແລວ້ ຍງັ ມຜີ ູນ້ ິຍາມກູ່ ຽວກບັ ສະຕິປັນຍາຢູ່ າງຫຼວງຫຼາຍ ແຕູ່ ເຖິງຢູ່ າງໃດກໍຕາມປັດຈຸບນັ ນກັ ຈດິ ຕະວທິ ະຍາສູ່ ວນຫຼາຍກຍໍ ອມຮບັ ວູ່ າສະຕປິ ັນຍາ ໝາຍເຖງິ ຄວາມສາມາດ 3 ດາ້ ນດູ່ ງັ ຕູ່ ໄໍ ປນ.ີ້ - ຄວາມສາມາດໃນການຮຽນຮູ.້ - ຄວາມສາມາດໃນການຄດິ ຢູ່ າງມເີ ຫດຜນົ , ຄດິ ໃນສູ່ ງິ ທູ່ ຫີ ຍຸງ້ ຍາກຊບັ ຊອ້ ນ ແລະ ສູ່ ງິ ທູ່ ເີ ປັນນາມທໍາໄດ.້ - ຄວາມສາມາດໃນການປັບຕວົ ເຂາົ້ ກບັ ສູ່ ງິ ແວດລອ້ ມ. 1.1 ຄວາມແຕກຕູ່ າງດາ້ ນສະຕິປັນຍາກັບການສິດສອນ ໃນຫອ້ ງຮຽນໜູ່ ງຶ ໆ ຍູ່ ອມມນີ ກັ ຮຽນທູ່ ແີ ຕກຕູ່ າງກນັ ດາ້ ນຄວາມສາມາດ ຫຼ ສະຕປິ ັນຍາ. ສະນນັ້ , ວຽກ ສາໍ ຄນັ ຂອງຄູກແໍ ມູ່ ນການແຍກກູ່ ຸມຄວາມສາມາດທາງສະຕປິ ັນຍາຂອງນກັ ຮຽນ. ໃນເມູ່ອແຍກແລວ້ ຄູກດໍ ໍາເນນີ ການ ສອນໃຫເ້ ດກັ ໃນແຕູ່ ລະກູ່ ຸມຈູ່ ງຶ ຈະເຮດັ ໃຫກ້ ານຮຽນ - ການສອນມປີ ະສດິ ທພິ າບສູງສຸດ.  ການຈັດກູ່ ຸມຕາມຄວາມສາມາດຂອງເດັກ ການຈດັ ກູ່ ຸມຕາມຄວາມສາມາດຂອງເດກັ ທູ່ ນີ ຍິ ມົ ໃຊຈ້ ະມີ 2 ວທິ ຄີ : - ຈດັ ເດກັ ທູ່ ມີ ຄີ ວາມສາມາດໃກຄ້ ຽງກນັ ໄວໃ້ ນຫອ້ ງດຽວກນັ ວທິ ນີ ຈີ້ ະເກດີ ມຄີ ວາມແຕກຕູ່ າງລະຫວູ່ າງ ຫອ້ ງຮຽນ. - ຈດັ ເດກັ ທູ່ ມີ ຄີ ວາມສາມາດແຕກຕູ່ າງກນັ ຢູ່ ູໃນຫອ້ ງຮຽນດຽວກນັ ແລວ້ ແບູ່ ງເດກັ ອອກເປັນກູ່ ຸມຍູ່ ອຍ, ໃນ ແຕູ່ ລະກູ່ ຸມຍູ່ ອຍນນັ້ ຈະມເີ ດກັ ທູ່ ມີ ຄີ ວາມສາມາດເທູ່ າົ ກນັ . ວທິ ນີ ຈີ້ ະເຮດັ ໃຫເ້ ດກັ ຢູ່ ູໃນແຕູ່ ລະຫອ້ ງມຄີ ວາມແຕກຕູ່ າງ ກນັ . ການຈດັ ກູ່ ຸມແບບທາໍ ອດິ ຈະປະກດົ ເຫນັ ຢູ່ ູໃນໂຮງຮຽນໂດຍທູ່ ວົ ໄປເຊູ່ ນັ ມກີ ານສອບເສງັ ເບູ່ ງິ ລະດບັ ຄວາມ ສາມາດແລວ້ ກໍຈດັ ນກັ ຮຽນຢູ່ ູແຕູ່ ລະຫອ້ ງເຊູ່ ນັ ນກັ ຮຽນທູ່ ເີ ກູ່ ງັ ຈະຈດັ ຢູ່ ູຫອ້ ງ “ ກ” ແລະ ຈັດຕາມລໍາດບັ ລົງມາ. ຜູ່ ານການຈດັ ຫອ້ ງແບບນີ້ ຜນົ ການວໄິ ຈພບົ ວູ່ າ ວທິ ກີ ານຈດັ ຫອ້ ງຮຽນແບບນບີ້ ູ່ ໍຊູ່ ວຍໃຫກ້ ານຮຽນຂອງເດກັ ທູ່ ຮີ ຽນ ອູ່ ອນດຂີ ນຶ້ , ຊໍາ້ ບູ່ ໍໜາໍ ຍງັ ເກດີ ມບີ ນັ ຫາແກູ່ ເດກັ ອກີ . ຖາ້ ເດກັ ມຄີ ວາມສາມາດຕູ່ າໍ ຄູທູ່ ສີ ອນກມໍ ແີ ນວໂນມ້ ຕງັ້ ເປົາ້ ໝ າຍການສອນຕູ່ ໍາ ແລະ ດາໍ ເນນີ ການສອນແບບບູ່ ໍມຊີ ວີ ດິ ຊວີ າ, ຂາດຄວາມກະຕລລນົ້ , ຄູຍງັ ມທີ ດັ ສະນະຄະຕທິ ູ່ ບີ ູ່ ດໍ ຕີ ູ່ ໍ ກູ່ ຸມດູ່ ງັ ກູ່ າວ. ສູ່ ວນນກັ ຮຽນກໍຈະມມີ ະໂນທດັ ທາງລບົ ແລະ ຂາດຄວາມພູມໃຈໃນຕນົ ເອງ. 23

ເຖງິ ຢູ່ າງໃດກຕໍ າມຈດຸ ດຂີ ອງການຈດັ ການຮຽນແບບນກີ້ ໍມຈີ ໍານວນຫຼາຍໂດຍສະເພາະແມູ່ ນນກັ ຮຽນເກູ່ ງັ ຫຼ ຜູທ້ ູ່ ມີ ຄີ ວາມສາມາດສູງ, ເຂາົ ຈະມຄີ ວາມກະຕລລນົ້ ຕູ່ ກໍ ານຮຽນ ແລະ ມຜີ ນົ ການຮຽນສູງກວູ່ ານກັ ຮຽນປະເພດອູ່ ນໆ ເຂາົ ຍງັ ມມີ ະໂນພາບໄປທາງບວກ ແລະ ພາກພູມໃຈໃນຕນົ ເອງສູງ. ສາໍ ລບັ ຈດັ ກູ່ ຸມເດກັ ນກັ ຮຽນຕາມວທິ ທີ ູ່ ີ2 ເຊູ່ ງິ ຈດັ ເປັນກູ່ ຸມຍູ່ ອຍໆ ໃນແຕູ່ ລະຫອ້ ງຮຽນແມູ່ ນວທິ ພີ າໃຫເ້ ກດີ ຜນົ ທາງບວກຕູ່ ໍນກັ ຮຽນທູ່ ມີ ຄີ ວາມສາມາດທຸກລະດບັ . ການຈດັ ກູ່ ຸມວທິ ນີ ຄີ້ ູຄວນຢຶດຖແນວທາງດູ່ ງັ ລູ່ ຸມນ.ີ້ 1) ຄວນອງີ ໃສູ່ ຜນົ ການຮຽນທູ່ ຮີ ຽນຢູ່ ູນນັ້ ເປັນຫກຼັ ເຊູ່ ນັ ກູ່ ຸມການອູ່ ານກໍຈດັ ຕາມຄວາມສາມາດໃນການ ອູ່ ານ, ກູ່ ຸມສາມາດທາງຄະນດິ ສາດ, ການຈດັ ກູ່ ຸມແບບນີ້ ນກັ ຮຽນຈະປູ່ ຽນກູ່ ຸມໄປຕາມວຊິ າຮຽນບາງວຊິ າອາດຈະຢູ່ ູ ໃນກູ່ ຸມເກູ່ ງັ , ມບີ າງວຊິ າອາດຢູ່ ູໃນກູ່ ຸມອູ່ ອນ. ວຊິ າດຽວກນັ ກອໍ າດມກີ ານປູ່ ຽນແປງສະມາຊກິ ຂອງກູ່ ຸມຕະຫຼອດເວລາ, ຖາ້ ນກັ ຮຽນມຜີ ນົ ການຮຽນປູ່ ຽນແປງໄປ. 2) ຄູບູ່ ໍຄວນເນນັ້ ຄວາມສາມາດລະຫວູ່ າງກູ່ ຸມ ແຕູ່ ຄວນສູ່ ງົ ເສມີ ຄວາມຮູ່ ວມມ ແລະ ພດັ ທະນາຕນົ ເອງຂອງ ນກັ ຮຽນແຕູ່ ລະຄນົ ໃຫຫ້ ຼາຍຂນຶ້ . ການຈດັ ກູ່ ຸມວທິ ນີ ຄີ້ ຄູ ວນເນນັ້ ໃສູ່ ບດົ ຮຽນຫຼາຍໆ ບດົ ນກັ ຮຽນກໍຕອ້ ງໄດໝ້ ູນວຽນ ປູ່ ຽນກູ່ ຸມໄປຕາມຄວາມສາມາດຢູ່ ູໃນແຕູ່ ລະບດົ ຮຽນ. 3) ຈາໍ ນວນກູ່ ຸມບູ່ ຄໍ ວນຫຼາຍກວູ່ າ 2- 3 ກູ່ ຸມເພູ່ ອສະດວກໃຫຄ້ ູກະກຽມອຸປະກອນ ແລະ ດາໍ ເນນີ ການສອນ ໃຫທ້ ູ່ ວົ ເຖງິ . ຖາ້ ແບູ່ ງເປັນຫາຼ ຍກູ່ ຸມເກນີ ໄປຈະເຮດັ ໃຫຄ້ ູບູ່ ໍສາມາດຄວບຄຸມການດາໍ ເນນີ ກດິ ຈະກໍາກູ່ ຸມໃຫທ້ ູ່ ວົ ເຖງິ ໄດ ້ ແລະ ຈະສູ່ ງົ ຜນົ ສະທອ້ ນຕູ່ ກໍ ານຮຽນຮູຂ້ ອງນກັ ຮຽນ. 4) ການປັບວທິ ສີ ອນໃຫເ້ ໝາະສມົ ກບັ ຄວາມຕອ້ ງການຂອງນກັ ຮຽນ ແລະ ມຜີ ນົ ດນີ ນັ້ ບູ່ ໍພຽງແຕູ່ ຈດັ ເອາົ ນກັ ຮຽນທູ່ ມີ ຄີ ວາມສາມາດເທູ່ າົ ກນັ ໃຫຢ້ ູ່ ູໃນກູ່ ຸມດຽວກນັ ເທູ່ າົ ນນັ້ . ຄຕູ ອ້ ງດາໍ ເນນີ ການສອນໃຫສ້ ອດຄູ່ ອງກບັ ຄວາມ ສາມາດ ແລະ ຄວາມຕອ້ ງການຂອງນກັ ຮຽນອກີ . ຜູ່ ານມາບາງຄງັ້ ຄູອາດພບົ ບນັ ຫາໃນການແບູ່ ງກູ່ ຸມ, ເນູ່ ອງຈາກມນີ ກັ ຮຽນບາງຄນົ ເກູ່ ງັ ທູ່ ສີ ຸດ ຫຼ ມສີ ະຕຂິ ນັ້ ອດັ ສະລຍິ ະ ແລະ ມນີ ກັ ຮຽນບາງຄນົ ພດັ ມສີ ະຕປິ ັນຍາຕູ່ າໍ ຈນົ ບູ່ ໍສາມາດຈດັ ເຂາົ້ ກູ່ ຸມໃດໄດ.້ ຢູ່ ູ ໃນກໍລະນນີ ີ້ ຄູຕອ້ ງ ແຍກນກັ ຮຽນດູ່ ງັ ກູ່ າວເປັນພເິ ສດ ເພູ່ ອຊອກທາງສູ່ ງົ ເສມີ ແລະ ຊູ່ ວຍເຫຼອເດກັ ດູ່ ງັ ກູ່ າວ. (ຮູບເດກັ ທູ່ ມີ ຄີ ວາມສາມາດໃກຄ້ ຽງກນັ ) 24

1.1.1 ເດກັ ທູ່ ມີ ສີ ະຕິປັນຍາຕູ່ ໍາ 1) ລັກສະນະ ແລະ ການແບູ່ ງລະດັບການຮຽນຂອງເດັກປັນຍາອູ່ ອນ ເດກັ ທູ່ ມີ ສີ ະຕປິ ັນຍາຕູ່ າໍ ຫຼເດກັ ປັນຍາອູ່ ອນ ຫຼ ເດກັ ມຄີ ວາມບກົ ຜູ່ ອງທາງສະໝອງ. ອງີ ຕາມການ ຄນົ້ ຄວາ້ ຂອງສາມະຄມົ ຄວາມບົກຜູ່ ອງທາງສະໝອງແຫູ່ ງສະຫາລັດອາເມລກິ າ (American Association on Mental Deficiency ຫຼ AAMD) ໄດກ້ ູ່ າວເຖິງເດກັ ເຫູ່ າຼົ ນມີ້ ລີ ກັ ສະນະສາໍ ຄນັ 2 ປະການຄ: - ມລີ ະດບັ ສະຕປິ ັນຍາຕູ່ ໍາກວູ່ າຄູ່ າສະເລູ່ ຍ IQ ຕູ່ າກວູ່ າ 70 ລງົ ມາ. - ບູ່ ສໍ າມາດປັບຕວົ ເຂາົ້ ກບັ ສູ່ ງິ ແວດລອ້ ມໄດ ້ ຫຼ ມພີ ດຶ ຕກິ ໍາບູ່ ເໍ ໝາະສມົ ກັບລະດັບອາຍຸ ຕາມການຄາດຫວັງ ຂອງສງັ ຄມົ . ນອກຈາກ 2 ປະການນນັ້ ແລວ້ , ພວກເຮາົ ສາມາດສງັ ເກດເຫນັ ເດກັ ທູ່ ມີ ປີ ັນຍາອູ່ ອນໄດຈ້ າກຮູບຮູ່ າງທູ່ າທາງ ແລະ ພດຶ ຕກິ ໍາເຊູ່ ນັ ຈາໍ ພວກຫວົ ມານນໍ້າຈະມຫີ ວົ ໃຫຍູ່ ກວູ່ າປົກກະຕິ ຫຼ ຈໍາພວກສະໝອງນອ້ ຍ, ສະໝອງບູ່ ໍ ພດັ ທະນາເຕບີ ໂຕເທູ່ າົ ທູ່ ຄີ ວນເຮດັ ໃຫຂ້ ະໜາດຫວົ ນອ້ ຍກວູ່ າປົກກະຕ,ິ ອກີ ຈາໍ ພວກໜູ່ ງຶ ທູ່ ເີ ຄຍີ ເຫນັ ເອີນ້ ວູ່ າ ພວກ ດາວຊນິ ໂດມ (Down Syndrome) ຄນົ ພວກນີ້ ໜາ້ ບູ່ ໍຄກບັ ພູ່ ໍແມູ່ ,ຈະມໃີ ບໜາ້ ແບນ, ມຫີ າງຕາຊີຂ້ ນຶ້ , ດງັ ນອ້ ຍ, ຊູ່ ອງປາກແຄບ, ມລີ ນີ້ ປົກກະຕເິ ຮາົ ຈູ່ ງຶ ເຫນັ ລນີ້ ຈປຸ າກ ແລະ ຕນີ ມສນັ້ ... ພດຶ ຕກິ ໍາຂອງເດກັ ປັນຍາອູ່ ອນທູ່ ເີ ຄຍີ ພບົ ເຫນັ ກແໍ ມູ່ ນພດັ ທະນາການຊກັ ຊາ້ , ຊູ່ ວຍຕນົ ເອງບູ່ ໄໍ ດ,້ ມກັ ເຮດັ ຄໍ ຕງັ້ ແລະ ຍມິ້ , ບູ່ ໍສາມາດຈູ່ ໜາ້ ພູ່ ໍແມູ່ ຫຼ ຜູທ້ ູ່ ໃີ ກຊ້ ດິ ໄດ,້ ບູ່ ຮໍ ູຫ້ ບຼົ ຫກຼີ ອນັ ຕະລາຍ. ນອກຈາກນີ້ ພດັ ທະນາການທາງ ກາ້ ມເນອ້ ກໍຊກັ ຊາ້ ເຊູ່ ນັ ການກນິ ອາຫານຕູ່ າງໆ ການອາບນາໍ້ , ການແຕູ່ ງຕວົ ກໍຕອ້ ງໄດເ້ ຝິກຝົນຊໍ້າໆ ກນັ ຫຼາຍຄງັ້ ຈູ່ ງິ ສາມາດກະທໍາໄດ.້ ໃນຈາໍ ນວນປະຊາກອນທງັ ໝດົ ຈະມຈີ ໍາພວກສະຕປິ ັນຍາອູ່ ອນປະມານ 1- 2%ໃນຈໍາພວກນມີ້ ີ 75 % ແມູ່ ນພວກມປີ ັນຍາອູ່ ອນຢູ່ ູລະດບັ ໜອ້ ຍ 20 % ແມູ່ ນອູ່ ອນໃນລະດບັ ກາງ 5 % ແມູ່ ນປັນຍາອູ່ ອນທູ່ ສີ ຸດ. ເມູ່ ອພຈິ າລະນາຄວາມສາມາດທາງການສກຶ ສາຂອງເດກັ ປັນຍາອູ່ ອນທງັ ໝດົ 4 ກູ່ ຸມ ທູ່ ີກູ່ າວມານັນ້ , ເພູ່ ີນ ສາມາດແບູ່ ງອອກເປັນ 3 ລະດບັ ຄ:  ລະດບັ ທູ່ ພີ ໍຮຽນໄດ ້ (Educatable Mentally Retarded) ແມູ່ ນໄດແ້ ກູ່ ກູ່ ຸມທູ່ ມີ ສີ ະຕິປັນຍາຕູ່ ໍາກວູ່ າ ລະດບັ ໜອ້ ຍ.  ລະດບັ ທູ່ ພີ ໍເຝິກໄດ ້ (Trainable Mentally Retarded) ໄດແ້ ກູ່ ກູ່ ຸມທູ່ ມີ ສີ ະຕິປັນຍາຕູ່ ໍາກວູ່ າລະດບັ ປານກາງ.  ລະດບັ ທູ່ ຮີ ຽນ ແລະ ເຝິກບູ່ໄໍ ດແ້ ມູ່ ນຢູ່ ູໃນລະດບັ ທູ່ ຕີ ອ້ ງໄດເ້ ພູ່ ງິ ພາອາໄສຄນົ ອູ່ ນ ເຊູ່ ງິ ໄດແ້ ກູ່ ກູ່ ຸມທູ່ ມີ ສີ ະຕິ ປັນຍາອູ່ ອນທູ່ ສີ ຸດ. 2) ການສອນເດກັ ທູ່ ີມສີ ະຕິປັນຍາອູ່ ອນ ຢູ່ ູໃນໂຮງຮຽນທູ່ ວົ ໆ ໄປຈະບູ່ ມໍ ເີ ດກັ ນກັ ຮຽນທູ່ ມີ ສີ ະຕປິ ັນຍາອູ່ ອນທູ່ ສີ ຸດ ຫຼ ອູ່ ອນປານກາງ. ແຕູ່ ຈະມີ ເດກັ ທູ່ ມີ ປີ ັນຍາອູ່ ອນຢູ່ ູໃນລະດບັ ອອູ່ ນໜອ້ ຍ, ນກັ ຮຽນຈາໍ ພວກນຈີ້ ະຮຽນຊາ້ ກວູ່ າໝູ່ ູເພູ່ ອນ. ເມູ່ ອຮຽນເຖິງຫອ້ ງປໍ 3-4 ການຮຽນຂອງເຂາົ ກໍຈະຊາ້ ຫູ່ າງຈາກໝູ່ ູເພູ່ ອນຫຼາຍຂນຶ້ ເລອ້ ຍໆ. ການສອນເດກັ ນກັ ຮຽນທູ່ ມີ ປີ ັນຍາອູ່ ອນຢູ່ ູ ໃນ ໂຮງຮຽນຄວນດາໍ ເນນີ ການຕາມລໍາດບັ ຂນັ້ ຕອນຢູ່ າງຊາ້ ໆ ແລະ ຄວນສອນເປັນລາຍບຸ ກຄົນໂດຍຢຶດຖແບບການ ສອນດູ່ ງັ ນ:ີ້ 25

- ກູ່ ອນຈະສອນຄູຕອ້ ງກວດກາຄວາມກຽມພອ້ ມຂອງເດກັ ສາກູ່ ອນວູ່ າເຂາົ ມຄີ ວາມພອ້ ມຈະຮຽນເລູ່ ອງຄູ ຈະສອນແລວ້ ບູ່ ,ໍ ໃນເມູ່ ອຮຽນເລູ່ ອງໜູ່ ງຶ ໆ ແລວ້ ກໍຄວນປະເມນີ ຄວາມພອ້ ມທຸກໄລຍະວູ່ າພວກເຂາົ ມຄີ ວາມ ກຽມພອ້ ມທູ່ ຈີ ະຮຽນເລູ່ ອງຕູ່ ໄໍ ປ ຫຼ ບູ່ .ໍ - ກາໍ ນດົ ຈດຸ ໝາຍທູ່ ວົ ໄປວູ່ າການສອນນນັ້ ມເີ ປົ້າໝາຍຫຍ້ ງແດູ່ . - ກໍານດົ ຈດຸ ໝາຍສະເພາະວູ່ າຕອ້ ງການໃຫນ້ ກັ ຮຽນຮູເ້ ລູ່ ອງໃດແດູ່ ຫຼ ສາມາດທາໍ ສູ່ ງິ ໃດໄດແ້ ດູ່ ໂດຍເນັນ້ ໃສູ່ ພດຶ ຕກິ າໍ ເປົາ້ ໝາຍ 2 - 3 ປະການສະເພາະທູ່ ຄີ ູແນູ່ ໃຈວູ່ ານກັ ຮຽນຈະເຮດັ ໄດສ້ ໍາເລດັ . - ການດໍາເນນີ ການສອນຕອ້ ງສະເໜເີ ນອ້ ໃນພຽງເລກັ ນອ້ ຍ, ສອນໄປເທູ່ ອລະຂນັ້ , ເນນັ້ ໃສູ່ ພາກປະຕບິ ັດ ໃຫຫ້ າຼ ຍກວູ່ າຂນັ້ ອູ່ ນໆ. - ຄູບູ່ ຄໍ ວນສອນຂາ້ ມຂນັ້ ຈູ່ ງົ ສອນທຸກໆ ຂນັ້ ເພູ່ ອໃຫເ້ ຂາົ ເຂາົ້ ໃຈ ແລະ ປະຕບິ ດັ ໄດຢ້ ູ່ າງຊດັ ເຈນ, ຈູ່ ງົ ສອນ ໃຫເ້ ຂາົ ເຫນັ ການເຊູ່ ອມໂຍງຂອງແຕູ່ ລະຂນັ້ ຕອນ, ຄູບູ່ ໍຄວນຄາດຫວງັ ວູ່ າເຂາົ ຈະເຂາົ້ ໃຈຄວາມເຊູ່ ອມໂຍງນັນ້ ດວ້ ຍ ຕວົ ເຂາົ ເອງ. - ຄຈູ ູ່ ງົ ເນນັ້ ເນອ້ ໃນທູ່ ສີ ອນ ຫຼ ເນນັ້ ການປະຕບິ ດັ ໃຫຫ້ າຼ ຍໆ ເທູ່ ອຊໍາ້ ໆ ກນັ ຢູ່ ູໃນເລູ່ ອງເກູ່ າົ ດວ້ ຍຫາຼ ຍວທິ .ີ - ຖາ້ ສງັ ເກດເຫນັ ວູ່ ານກັ ຮຽນຕດິ ຕາມການສອນຂອງຄບູ ູ່ ໍທນັ , ຄູຈູ່ ງົ ກບັ ຄນສອນເລູ່ ອງເກູ່ າົ ທູ່ ໄີ ດສ້ ອນແລວ້ ຫຼ ໃຫນ້ ກັ ຮຽນປະຕບິ ດັ ໃນຂນັ້ ນນັ້ ຄນໃໝູ່ . - ຄູຕອ້ ງຮູໃ້ ຊເ້ ທກັ ນກິ ທູ່ ກີ ະຕຸນ້ ຄວາມສນົ ໃຈ ແລະ ສາ້ ງແຮງຈງູ ໃຈໃຫແ້ ກູ່ ນກັ ຮຽນເພູ່ ອໃຫເ້ ຂາົ ມສີ ະມາທິ ຮຽນຕະຫຼອດເວລາ. - ເວລາຄູສອນບູ່ ຄໍ ວນເຮດັ ໃຫເ້ ດກັ ມຄີ ວາມຮູສ້ ກຶ ວູ່ າຕນົ ເປັນຄນົ ໂງູ່ ຫຼ ຖກດຖູ ູກວູ່ າຕນົ ເອງເປັນຄນົ ປັນຍາບູ່ ໍ ດ.ີ - ການມອບໝາຍວຽກງານໃຫເ້ ດກັ ນກັ ຮຽນປະຕບິ ດັ ຈະຕອ້ ງແມູ່ ນວຽກທູ່ ງີ ູ່າຍໆ, ເໝາະກບັ ເຂາົ , ໃນເມູ່ອ ເຮດັ ໄດແ້ ລວ້ ຕອ້ ງໃຫແ້ ຮງເສມີ ທາງບວກເຊູ່ ນັ ການຍອ້ ງຍໍຊມົ ເຊຍີ ... - ຈູ່ ງົ ຄດິ ສະເໝວີ ູ່ າ ເດກັ ທູ່ ມີ ປີ ັນຍາອູ່ ອນຕອ້ ງຮຽນຊາໍ້ ບດົ ເກູ່າົ ໃຫຫ້ າຼ ຍໆ ຄງັ້ ແລະ ເຝິກໃຫຫ້ ຼາຍກວູ່ າເດກັ ທູ່ ີ ປົກກະຕ.ິ - ຄຕູ ອ້ ງໃຫຄ້ ວາມສນົ ໃຈ ແລະ ສາ້ ງຄວາມສໍາພນັ ທູ່ ດີ ແີ ກູ່ ເດກັ ຢູ່ າງໃກຊ້ ດິ ເພາະເດກັ ເຫູ່ າຼົ ນຈີ້ ະມກັ ບູ່ ໍມໝີ ູ່ ູ ເພູ່ ອນ ແລະ ບູ່ ໍໄດຮ້ ບັ ການຍອມຮບັ ຈາກໝູ່ ູເພູ່ ອນ. 1.1.2 ເດກັ ມປີ ັນຍາດເີ ລດີ 1) ລັກສະນະຂອງເດກັ ປັນຍາດີເລີດ ເດກັ ກູ່ ຸມນແີ້ ມູ່ ນພວກທູ່ ມີ ີ IQ ສູງ 130 ຂນຶ້ ໄປ ຫຼ ຮຽກວູ່ າເດກັ ນກັ ຮຽນທູ່ ມີ ສີ ະຕິປັນຍາດີເລີດ, ເຊູ່ ງິ ຈະມຢີ ູ່ ູປະມານ 2 - 4 % ຂອງກູ່ ຸມປະຊໝາກອນທງັ ມດົ . ໃນຄວາມເປັນຈງິ ແລວ້ ເດກັ ທູ່ ມີ ປີ ັນຍາດເີ ລດີ ນນັ້ ບູ່ ໍໄດໝ້ າຍເຖງິ ສະເພາະແຕູ່ ເດກັ ທູ່ ມີ ີ IQ ສູງຢູ່ າງດຽວແຕູ່ ູ່່່ ູ່ຈະໃຊໃ້ ນຄວາມໝາຍບຸ ກຄນົ ທູ່ ມີ ຄີ ວາມສາມາດສະເພາະເດູ່ ນັ ກວູ່ າເດກັ ປົກກະຕິທູ່ ົວໄປ ເຊູ່ ັນ ເດກັ ບາງຄນົ ມີ ຄວາມ ສາມາດທາງດາ້ ນສນິ ລະປະ, ດນົ ຕ,ີ ຄະນດິ ສາດ ແລະ ອູ່ ນໆ. ຜູຊ້ ູ່ ຽວຊານກູ່ ຽວກບັ ເດກັ ມປີ ັນຍາດເີ ລດີ ຜູໜ້ ູ່ ງຶ ທູ່ ມີ ີ ຊູ່ ວູ່ າ ທູ່ ານເຣນຊູລູ່ ິ (Renzulli, 1982) ທູ່ ານໄດແ້ ຍກ ເດກັ ທູ່ ມີ ປີ ັນຍາດເີ ລດີ ອອກເປັນ 2 ກູ່ ຸມຄ ກູ່ ຸມທູ່ ດີ ເີ ລດີ ທາງດາ້ ນວຊິ າການ ແລະ ກູ່ ຸມທູ່ ດີ ເີ ລດີ ທາງດາ້ ນການສາ້ ງສນັ . - ກູ່ ຸມທູ່ ດີ ເີ ລດີ ທາງດາ້ ນວຊິ າການ ຈະຮຽນຮູສ້ ູ່ ງິ ຕູ່ າງໆ ໄດຢ້ ູ່ າງໄວວາ ແລະ ຮຽນໄດຢ້ ູ່ າງງູ່າຍດາຍ, ຄນົ ກູ່ ຸມນີ້ ສູ່ ວນຫຼາຍແມູ່ ນມສີ ະຕປິ ັນຍາສູງ. 26

- ກູ່ ຸມທູ່ ມີ ຄີ ວາມເປັນເລດີ ທາງການສາ້ ງສນັ ຈະມຄີ ວາມສາມາດໃນການແກໄ້ ຂບນັ ຫາສະເພາະໜາ້ ດີທູ່ ີສຸ ດ ແລະ ຮູປ້ ະຍຸກຄວາມຮູໃ້ ນສະຖານະການຕູ່ າງໆ ຄວາມສາມາດດາ້ ນການສາ້ ງສນັ ນີ້ ຈະມກີ ານພວົ ພັນກບັ ຄວາມສໍາ ເລດັ ໃນຊວີ ດິ ໃນອະນາຄດົ ຈະສູງກວູ່ າຄວາມສາມາດທາງດາ້ ນວຊິ າການ. ທູ່ ານເຣນຊູລູ່ ີ ໄດໃ້ ຊຄ້ ວາມຄດິ ດູ່ ງັ ກູ່ າວເພູ່ ອເປັນຂອບເຂດໃນການໃຫນ້ ຍິ າມຂອງເດກັ ທູ່ ີມປີ ັນຍາດີເລດີ ວູ່ າ ເປັນຜນົ ລວມຂອງຄຸນລກັ ສະນະ 3 ປະການນາໍ ກນັ ຄ:  ແມູ່ ນຄວາມສາມາດທູ່ ວົ ໄປທູ່ ມີ ສີ ູງກວູ່ າບຸ ກຄນົ ອູ່ ນ, ຄວາມສາມາດນຈີ້ ະໝາຍເຖງິ ການມສີ ະຕປິ ັນຍາສູງ ກວູ່ າຄນົ ອູ່ ນໆ.  ມແີ ຮງຈງູ ໃຈ ແລະ ມຄີ ວາມຕງັ້ ໃຈເຮດັ ວຽກງານ, ມຄີ ວາມສະເໝຕີ ນົ້ ສະເໝປີ າຍ ແລະ ອດົ -ທົນເຮັດ ວຽກໃຫມ້ ຜີ ນົ ສາໍ ເລດັ .  ຈະມລີ ະດບັ ຄວາມຄດິ ສາ້ ງສນັ ສູງ. ທູ່ ານແນສກາ (Tuttle and Beeker 1983: 13 Citing Nasca D) ໄດອ້ ະທບິ າຍລັກສະນະທາງສະໝ ອງຂອງເດກັ ປັນຍາດເີ ລດີ , ໂດຍປຽບທຽບກບັ ເຄູ່ ອງຈກັ ຄອມພວິ ເຕວີ ູ່ າ ເດກັ ປັນຍາດເີ ລດີ ຈະມສີ ັກກາຍຍະພາບພິ ເສດທູ່ ສີ ູງກວູ່ າເດກັ ປົກກະທູ່ ວົ ໄປ 3 ປະການຄ: 1) ມສີ ກັ ກາຍຍະພາບໃນການຮບັ ຮູຂ້ ໍມ້ ູນຂູ່ າວສານຈາກສູ່ ງິ ແວດລອ້ ມຫຼາຍທູ່ ສີ ຸດ. 2) ສາມາດເກບັ ຂໍມ້ ນູ ຫຼ ຈູ່ ຈາໍ ເນອ້ ໃນຂອງຂມໍ້ ູນໄດຫ້ າຼ ຍ. 3) ສາມາດໃຊກ້ ນົ ວທິ ຫີ ໝຼ າກຫາຼ ຍໃນການປະມວນຜນົ ຂໍມ້ ນູ . ກະຊວງສກຶ ສາແຫູ່ ງສາຫາລດັ ອາເມລກິ າໄດກ້ າໍ ນດົ ນຍິ າມ ແລະ ລກັ ສະນະຂອງເດກັ ປັນຍາດເີ ລດີ ໄວໃ້ ນ ປີ 1972 ແລະ ມກີ ານປັບປຸງໃໝູ່ ໃນປີ 1978 ໄວວ້ ູ່ າ ເດກັ ມປີ ັນຍາດເີ ລດີ ຈະໝາຍເຖງິ ເດກັ ທູ່ ມີ ຄີ ວາມສາມາດ ຫຼ ມີ ສກັ ກາຍຍະພາບດເີ ລດີ ສູງກວູ່ າເດກັ ທູ່ ປີ ົກກະຕທິ ູ່ ວົ ໄປຢູ່ ູໃນດາ້ ນໃດໜູ່ ງຶ ຫຼ ຫາຼ ຍໆ ດາ້ ນ ດູ່ ງັ ລູ່ ຸມນ:ີ້ 1. ຄວາມສາມາດດາ້ ນສະຕປິ ັນຍາ 2. ຄວາມຖະນດັ ທາງວຊິ າການໃນສາຂາໃດໜູ່ ງຶ 3. ຄວາມຄດິ ສາ້ ງສນັ 4. ຄວາມສາມາດໃນການເປັນຜູນ້ າໍ 27

5. ຄວາມສາມາດທາງດາ້ ນສລິ ະປະດນົ ຕີ 6. ຄວາມສາມາດດາ້ ນກນົ ໄກກາ້ ມເນອ້ ນອກຈາກຄຸນລກັ ສະນະດູ່ ງັ ກູ່ າວຂາ້ ງເທງິ ແລວ້ ເດກັ ມປີ ັນຍາດເີ ລດີ ຍງັ ມລີ ກັ ສະອູ່ ນໆ ທູ່ ີສູງກວູ່ າເດັກ ປົກກະຕທິ ູ່ ວົ ໄປຫຼາຍປະການ. ທູ່ ານເທວແມນ ແລະ ຄະນະ (Woolfolk,1993: 126 citing Terman et al, 1925; 1947; 1959) ໄດສ້ ກຶ ສາຕດິ ຕາມຜນົ ໄລຍະຍາວຢູ່ ູໃນກູ່ ຸມເດກັ ທູ່ ມີ ປີ ັນຍາດເີ ລດີ ຈາໍ ນວນ 528 ຄນົ (ໂຄງການນຈີ້ ະມຢີ ູ່ າງຕູ່ ໍເນູ່ ອງຈນົ ເຖິງ ປີ ຄ.ສ 2010) ກູ່ ຸມຕວົ ຢູ່ າງທູ່ ເີ ອາົ ມາສກຶ ສາທງັ ໝດົ ແມູ່ ນຈະມີ IQ ຕງັ້ ແຕູ່ 140 ຂນຶ້ ໄປ (ວດັ ຈາກແບບທດົ ສອບຂອງ ສະແຕນຟໍ - ບເີ ນສ) ເພູ່ ນິ ໄດສ້ ງັ ເກດເຫນັ ວູ່ າຈະມຂີ ະໜາດຮູບຮູ່ າງໃຫຍູ່ ມສີ ຸ ຂະພາບແຂງແຮງດີ, ມີ ອາລມົ ໝນັ້ ຄງົ ແລະ ສາມາດປັບຕວົ ໄດດ້ ກີ ວູ່ າເດກັ ປົກກະຕ.ິ 2) ໂຄງການ (ໂປຼ ຣແກມ) ສໍາລັບເດກັ ທູ່ ມີ ປີ ັນຍາດີເລີດ ໂຄງການ ຫຼ ໂປຼຣແກມທູ່ ທີ າງໂຮງຮຽນຈດັ ຂນຶ້ ໃຫເ້ ດກັ ປັນຍາດເີ ລດີ ໂດຍທູ່ ວົ ໄປ ເພູ່ ນິ ແບູ່ ງເປັນ 2 ປະ ເພດຄໂປຼຣແກມເລູ່ ງັ (Acceleration) ແລະ ໂປຼຣແກມເສມີ (Enrichment) - ໂປຼຣແກມເລູ່ ງັ ໝາຍວູ່ າໃຊເ້ ວລາໃນການຮຽນໃຫສ້ ນັ້ ເຂາົ້ , ແຕູ່ ເນອ້ ໃນຂອງຄວາມຮູແ້ ມູ່ ນເທູ່ າົ ເກູ່ າົ ເຊູ່ ນັ ໃຫຮ້ ຽນຢູ່ ູມດັ ທະຍມົ ຕອນປາຍຈບົ ພາຍໃນ 2 ປີ ຫຼ ສອນບາງວຊິ າຢູ່ ູຂນັ້ ມະຫາວທິ ະຍາໄລໃຫເ້ ດກັ ທູ່ ຮີ ຽນເກູ່ ງັ ໂດຍ ໄດຮ້ ຽນລູ່ ວງໜາ້ ກູ່ ອນ. - ສໍາລບັ ໂປຼຣແກມເສມີ ແມູ່ ນການຈດັ ໂຄງການ ຫຼ ຈດັ ກດິ ຈະກາໍ ເສມີ ໃນຮູບແບບຕູ່ າງໆ ເຊູ່ ນັ ໂຄງການວິ ທະຍາສາດໃນລະດຮູ ອ້ ນ, ໂຄງການສູ່ ງົ ເສມີ ເດກັ ທູ່ ມີ ທີ ກັ ສະສລິ ະປະ ແລະ ໂຄງການສູ່ ງົ ເສມີ ທກັ ສະທາງການຮຽນ. ກູ່ ຽວກບັ ໂປຼຣແກມສາໍ ລບັ ເດກັ ປັນຍາດເີ ລດີ ນີ້ ມນີ ກັ ການສກຶ ສາບູ່ ໍເຫນັ ດນີ າໍ ກບັ ການຈດັ ໂປຼຣແກມແບບເລູ່ ງັ ເພາະຈະເຮດັ ໃຫເ້ ດກັ ມຄີ ວາມຮູຢ້ ູ່ ູໃນວງົ ແຄບ ແລະ ອາດມຜີ ນົ ເສຍຫາຼ ຍກວູ່ າຖາ້ ເດກັ ຫາກເລູ່ ງັ ການຮຽນຫຼາຍເກນີ ໄປ. ເຖງິ ຢູ່ າງໃດກຕໍ າມໄດມ້ ກີ ານວໄິ ຈພບົ ວູ່ າ ຖາ້ ເດກັ ມຄີ ວາມສາມາດ ແລະ ໄດຮ້ ບັ ຮອງຈາກຊູ່ ຽວຊານວູ່ າແມູ່ ນ ເດກັ ທູ່ ມີ ປີ ັນຍາດເີ ລດີ ແທ ້ ແມູ່ ນເຂາົ ຈະສາມາດຮຽນຂາ້ ມຂນັ້ ໄດດ້ ໂີ ດຍບູ່ ມໍ ບີ ນັ ຫາໃນການປັບຕົວ ຫຼ ບັນຫາທາງ ອາລມົ ແລະ ສງັ ຄມົ . ນອກນີ້ ແນວທາງການເລູ່ ງັ ເດກັ ນນັ້ ເຮາົ ອາດບູ່ ໍໃຫເ້ ດກັ ຮຽນຂາ້ ມຂນັ້ ກໍໄດ ້ ແຕູ່ ຈະໃຊວ້ ທິ ີເລູ່ ງັ ເປັນບາງວຊິ າ ໝາຍວູ່ າໃຫເ້ ຂາົ ຮຽນເນອ້ ໃນທູ່ ສີ ູງກວູ່ າລະດບັ ນນັ້ ໂດຍໃຫເ້ ຂາົ ຍງັ ຮຽນຮູ່ ວມກບັ ເພູ່ ອນໃນຫອ້ ງຮຽນ ນນັ້ ຢູ່ ູ. 1.1.3 ການສອນເດກັ ທູ່ ີມປີ ັນຍາດີເລດີ 1) ລັກສະນະຂອງຄູທູ່ ີຈະສອນເດັກປັນຍາດີເລດີ - ມຄີ ວາມຮູໃ້ ນສູ່ ງິ ທູ່ ຈີ ະສອນເປັນຢູ່ າງດ.ີ - ມຄີ ວາມເຂາົ້ ໃຈຈດິ ຕະວທິ ະຍາພດັ ທະນາການຂອງເດກັ ໃນໄວທູ່ ຈີ ະສອນ. - ມທີ ກັ ສະການຜະລດິ ສູ່ ແລະ ກະກຽມເນອ້ ໃນສອນໄດຢ້ ູ່ າງໜາ້ ສນົ ໃຈ. - ມທີ ກັ ສະໃນການຖາມ ແລະ ການອະທບິ າຍ. - ມທີ ດັ ສະນະມກັ ແນະແນວຫາຼ ຍກວູ່ າການອອກຄາໍ ສູ່ ງັ ເພູ່ ອໃຫເ້ ດກັ ພດັ ທະນາຕນົ ເອງທາງການຄິດ ແລະ ການກະທໍາຢູ່ າງມອີ ດິ ສະຫຼະ. - ແມູ່ ນຄທູ ູ່ ປີ ະສບົ ຄວາມສາໍ ເລດັ ໃນການສອນຢູ່ ູໃນຊນັ້ ຮຽນປົກກະຕຜິ ູ່ ານມາແລວ້ . 28

2) ແນວທາງທູ່ ີຄູຄວນປະຕິບດັ ໃນການສອນ - ກະກຽມເນອ້ ໃນທູ່ ຈີ ະມາສອນໃຫເ້ ລກິ ແລະ ກວາ້ ງຂວາງຕາມຄວາມສນົ ໃຈຂອງເດກັ . - ກະກຽມແບບເຝິກຫດັ ຈໍານວນຫຼາຍໄວລ້ ູ່ ວງໜາ້ . - ໃຫໂ້ ອກາດເດກັ ໄດທ້ ໍາງານ ຫຼ ສກຶ ສາໃນສູ່ ງິ ທູ່ ເີ ຂາົ ສນົ ໃຈ ຫຼ ສູ່ ງິ ເຂາົ ມກັ ຢູ່ າງເຕມັ ທູ່ .ີ - ຍອມຮບັ ຈດຸ ດອ້ ຍ ແລະ ຈດຸ ເດູ່ ນັ ຂອງນກັ ຮຽນ. - ກໍານດົ ວຽກ ຫຼ ບດົ ເຝິກຫດັ ໃຫຫ້ າຼ ຍກວູ່ າເດກັ ປົກກະຕ.ິ - ໃຫເ້ ດກັ ມຄີ ວາມເປັນອດິ ສະຫຼະະຂອງການມປີ ະຕສິ ໍາພນັ ຢູ່ ູໃນກູ່ ຸມເພູ່ ອນ. - ສູ່ ງົ ເສມີ ໃຫເ້ ດກັ ເພູ່ ງິ ຕນົ ເອງໄດ.້ - ເນນັ້ ຄຸນນະພາບຂອງວຽກຫຼາຍກວູ່ າເນນັ້ ໃສູ່ ປະລມິ ານຂອງວຽກ. - ໃຫເ້ ດກັ ຮບັ ຮູເ້ ກນມາດຕະຖານທູ່ ຄີ ູຕອ້ ງການ. - ຈູ່ ງົ ຮບັ ຟັງ ແລະ ສນົ ທະນາເນອ້ ໃນໃຫເ້ ລກິ ເຊູ່ ງິ ກບັ ນກັ ຮຽນ. - ໃຫໂ້ ອກາດເດກັ ໄດຕ້ ດິ ຕູ່ ກໍ ບັ ຄຫູ ຼາຍທູ່ ສີ ຸດ. - ຕອບຄໍາຖາມຂອງເດກັ ດວ້ ຍຄວາມອູ່ ອນໂຍນ. - ເປີດໂອກາດໃຫເ້ ດກັ ປະເຊນີ ກບັ ຄາໍ ຖາມທູ່ ເີ ປີດກວາ້ ງໃຫຫ້ ຼາຍ. - ກະກຽມແຫູ່ ງຼ ຄວາມຮູເ້ ສມີ . - ປະຕບິ ດັ ຕູ່ ເໍ ດກັ ປັນຍາດເີ ລດີ ໃຫຄ້ ກບັ ເດກັ ທູ່ ວົ ໆ ໄປ. - ສູ່ ງົ ເສມີ ໃຫເ້ ດກັ ຄດິ ສູ່ ງິ ຕູ່ າງໆ ຢູ່ າງເລກິ ເຊູ່ ງິ . - ເປີດໂອກາດໃຫເ້ ດກັ ຊອກຫາຄາໍ ຕອບທູ່ ເີ ຂາົ ສນົ ໃຈແລວ້ ລາຍງານຜນົ . - ໃຫເ້ ດກັ ຮູຈ້ ກັ ຮບັ ຜດິ ຊອບຕູ່ ຕໍ ນົ ເອງ ແລະ ຜູອ້ ູ່ ນໆ. - ໃນເມູ່ ອເດກັ ຫາກທໍາສູ່ ງິ ໃດໄດສ້ າໍ ເລດັ ຈູ່ ງົ ກະຕຸນ້ ໃຫເ້ ດກັ ເລູ່ ອນຄວາມມູຸ່ງຫວງັ ໃຫສ້ ູງຂນຶ້ ອກີ . - ໃຫກ້ າໍ ລງັ ໃຈໃນເມູ່ ອເຂາົ ກະທໍາສູ່ ງິ ຕູ່ າງໆ ສໍາເລດັ . 3) ສູ່ ງິ ທູ່ ີຄູບູ່ ໍຄວນປະຕິບດັ ໃນເວລາສອນ - ໃຫເ້ ດກັ ແຍກຕວົ ອອກຈາກກູ່ ຸມເພູ່ ອເປັນສນິ ລະປີນດຽວ. - ໃຫເ້ ດກັ ຮູສ້ ກຶ ອູ່ ມີ ຕູ່ ໍຜນົ ງານ. - ຄບູ ູ່ ໍໃຫໂ້ ອກາດເດກັ ປະກອບຄາໍ ຄດິ ຄາໍ ເຫນັ . - ຖາ້ ເດກັ ຖາມກໍບອກເຂາົ ວູ່ າໃຫຖ້ າ້ ຄໍາຕອບຢູ່ ູບດົ ຮຽນຕູ່ ໍໄປ. - ຄູຖາມສະເພາະແຕູ່ ເດກັ ປັນຍາດເີ ລດີ . - ອອກຄາໍ ສູ່ ງັ . - ເຮດັ ໃຫເ້ ດກັ ປັນຍາດເີ ລດີ ມຄີ ວາມຮູສ້ ກຶ ວູ່ າເຂາົ ມຄີ ວາມແຕກຕູ່ າງຈາກເດກັ ຄນົ ອູ່ ນທູ່ ວົ ໄປ. - ຄູສະແດງອອກມາຢູ່ າງຈະແຈງ້ ວູ່ າຄນູ ຍິ ມົ ຊມົ ຊອບເດກັ ປັນຍາດເີ ລດີ ເປັນພເິ ສດ. - ສະແດງໃຫເ້ ດກັ ຄນົ ອູ່ ນເຫນັ ວູ່ າຜນົ ງານຂອງເດກັ ປັນຍາດເີ ລດີ ແປກປະຫາຼ ດກວູ່ າເດກັ ອູ່ ນ. - ໃຫເ້ ດກັ ປັນຍາດເີ ລດີ ເຮດັ ໜາ້ ທູ່ ເີ ປັນຄູແທນຕນົ . - ປົກປ້ອງເດກັ ປັນຍາດເີ ລດີ ເກນີ ໄປ. 29

- ໃຫເ້ ດກັ ປັນຍາດເີ ລດີ ຮຽນຫາຼ ຍເກນີ ໄປ. - ກະຕຸນ້ ໃຫເ້ ດກັ ນນັ້ ຮຽນຫຼາຍເກນີ ໄປ. - ໃຫເ້ ດກັ ເຮດັ ວຽກເກູ່ າົ ແບບຊາໍ້ ໆ. - ຄດິ ເອງວູ່ າເດກັ ປັນຍາດເີ ລດີ ຈະຕອ້ ງຮູ ້ ແລະ ເຂາົ້ ໃຈໃນທຸກເລູ່ ອງ. ສະຫຸບຼ ນກັ ຈດິ ຕະວທິ ະຍາໄດໃ້ ຫຄ້ ວາມໝາຍຂອງສະຕປິ ັນຍາແຕກຕູ່ າງກນັ ຢູ່ າງຫຼວງຫາຼ ຍແຕູ່ ໃນນຍິ າມທງັ ຫຼາຍນນັ້ ຈະຈາໍ ແນກໄດ ້ 3 ປະການຄ: - ແມູ່ ນຄວາມສາມາດການຮຽນຮູສ້ ູ່ ງິ ອອ້ ມຕວົ . - ຄວາມສາມາດໃນການຄດິ ທາງນາມມະທາໍ . - ຄວາມສາມາດປັບຕວົ ເຂາົ້ ກບັ ສະຖານະການຕູ່ າງໆ ຂອງສງັ ຄມົ . ໄດມ້ ຫີ ຼາຍໆ ຄໍາຖາມວູ່ າສະຕິປັນຍາມອີ ງົ ປະກອບ ຫຼ ໂຄງສາ້ ງແນວໃດ ກູ່ ຽວກບັ ເລູ່ ອງນີກ້ ໄໍ ດມ້ ຜີ ູ ້ ພະຍາຍາມສກຶ ສາດວ້ ຍການວເິ ຄາະອງົ ປະກອບຈນົ ເກດີ ມທີ ດິ ສະດທີ າງສະຕປິ ັນຍາຫຼາຍໆ ທດິ ສະດເີ ຊູ່ ນັ ທດິ ສະດີ ອງົ ປະກອບ 2 ຕວົ ຂອງສະເພຍແມນ, ທດິ ສະດສີ ະມດັ ທະພາບທາງສະໝອງຂອງ ເທຣສະໂຕນ, ທດິ ສະດໂີ ຄງ ສາ້ ງທາງສະຕປັນຍາຂອງ ກລິ ຟໍ ແລະ ທດິ ສະດອີ ູ່ ນໆ. ເມູ່ ອອງີ ໃສູ່ ຄວາມແຕກຕູ່ າງທາງສະຕປິ ັນຍານີ້ ຄກູ ໍຈາໍ ເປັນຕອ້ ງໄດແ້ ຍກກູ່ ຸມນກັ ຮຽນຕາມຄວາມສາມາດ. ວທິ ກີ ານຈດັ ກູ່ ຸມທູ່ ນີ ຍິ ມົ ໃຊທ້ ູ່ ວົ ໄປຈະມີ 2 ວທິ ຄີ ການຈດັ ກູ່ ຸມນກັ ຮຽນທູ່ ມີ ຄີ ວາມສາມາດເທູ່ າົ ທຽມກນັ ຮຽນຢູ່ ູຫອ້ ງ ດຽວກນັ , ວທິ ນີ ຈີ້ ະພາໃຫມ້ ຄີ ວາມແຕກຕູ່ າງລະຫວູ່ າງຫອ້ ງຮຽນ ແລະ ວທິ ຈີ ດັ ກູ່ ຸມນກັ ຮຽນທູ່ ມີ ຄີ ວາມສາມາດຕູ່ າງ ກນັ ໃຫຮ້ ຽນຢູ່ ູໃນຫອ້ ງດຽວກນັ ແລວ້ ຈູ່ ງຶ ແຍກນກັ ຮຽນເຫູ່ າຼົ ນີ້ ອອກເປັນກູ່ ຸມຍູ່ ອຍໆ ຕາມຄວາມສາມາດຂອງການ ຮຽນໃນແຕູ່ ລະວຊິ າ. ວທິ ນີ ຈີ້ ະພາໃຫມ້ ຄີ ວາມແຕກຕູ່ າງລະຫວູ່ າງນກັ ຮຽນຢູ່ ູພາຍໃນຫອ້ ງ. ເຖິງຢູ່ າງໃດກຕໍ າມ ຖາ້ ນກັ ຮຽນຢູ່ ູໃນຫອ້ ງຫາກມຄີ ວາມແຕກຕູ່ າງຈາກກູ່ ຸມຫຼາຍເຊູ່ ນັ ເດກັ ນັກຮຽນປັນຍາ ອູ່ ອນ ຫຼ ນກັ ຮຽນມປີ ັນຍາດເີ ລດີ ຈໍາເປັນຄຈູ ະຕອ້ ງໄດແ້ ຍກນກັ ຮຽນດູ່ ງັ ກູ່ າວອອກເປັນກລໍ ະນພີ ິເສດເພູ່ ອຊອກຫາ ວທິ ຊີ ູ່ ວຍເຫຼອ ຫຼ ສູ່ ງົ ເສມີ ຢູ່ າງເໝາະສມົ . ເດກັ ນກັ ຮຽນປັນຍາຕູ່ ໍາຢູ່ ູໃນຫອ້ ງຮຽນປົກກະຕນິ ນັ້ ກໍຈະມຫີ ຼາຍລະດບັ ຄ ລະດບັ ຕູ່ ໍາໃນລະດບັ ໜອ້ ຍຈະມີ ໄອຄວິ ປະມານ 50 - 55 ເຖິງ 70 ແລະ ມກັ ເອນີ້ ນກັ ຮຽນກູ່ ຸມນວີ້ ູ່ າເດກັ ທູ່ ຮີ ຽນຊາ້ , ການສອນເດກັ ກູ່ ຸມນຈີ້ ະຕອ້ ງດໍາ ເນນີ ການໄປເປັນຂນັ້ ໆ ຢູ່ າງຊາ້ ໆ ແລະ ໃຫເ້ ຂາົ ປະຕບິ ດັ ຄນຫຼາຍຄງັ້ ໃນສູ່ ງິ ທູ່ ຮີ ຽນຈົນແນູ່ ໃຈວູ່ າເຂາົ ສາມາດທໍາໄດ ້ ແລວ້ ຄູຈູ່ ງຶ ສອນຂນັ້ ຕູ່ ໍໄປ. ສາໍ ລບັ ເດກັ ນກັ ຮຽນທູ່ ມີ ປີ ັນຍາດເີ ລດີ ນນັ້ ຄູອາດຈາໍ ແນກເປັນປະເພດທູ່ ີມຄີ ວາມເປັນ ເລດີ ທາງດາ້ ນວຊິ າການ ແລະ ຄວາມເປັນເລດີ ດາ້ ນຄວາມຄດິ ສາ້ ງສນັ ຫຼ ຄວາມສາມາດພເິ ສດ. ນກັ ຮຽນທູ່ ມີ ປີ ັນຍາ ດເີ ລດີ ຄວນໄດຮ້ ບັ ການສູ່ ງົ ເສມີ ໂດຍຈດັ ເປັນໂປຼແກມສອນແບບເລູ່ ງັ ຫຼ ໂປຼຣແກມການຮຽນເສມີ . ການສອນເດກັ ກູ່ ຸມນຄີ້ ວນເນນັ້ ໃຫເ້ ຂາົ ມອີ ດິ ສະຫຼະໃນການຄດິ ແລະ ການຮຽນຮູສ້ ູ່ ງົ ເສມີ ໃຫເ້ ຂາົ ໄດພ້ ດັ ທະນາຕາມສກັ ກາຍຍະ ພາບ, ມພີ ດັ ທະນາການທາງອາລມົ ແລະ ສງັ ຄມົ ຄວບຄູ່ ູໄປກບັ ທາງວຊິ າການດວ້ ຍ. 1.2 ຄວາມສະຫຼາດ 1) ຄວາມສະຫຼາດໝາຍເຖິງຫັຍງ? ຄວາມສະຫຼາດໝາຍເຖິງຄວາມສາມາດຂອງຄວາມນກຶ ຄດິ ຫຼ ຄວາມສາມາດທາງດາ້ ນສະຕິ ປັນຍາ.  ລັກສະນະຂອງເດກັ ສະຫຼາດ 30

ລກັ ສະນະຂອງເດກັ ສະຫຼາດຈະສະແດງອອກຕາມພດັ ທະນາການທງັ 4 ດາ້ ນຂອງເດກັ ຄ: ກ. ດາ້ ນຮູ່ າງກາຍ ຈະເລນີ ເຕີບໂຕໄວ, ຍູ່ າງໄວ, ແຂວ້ ປູ່ ົ ງໄວ, ມກັ ເຄູ່ ອນໄຫວ, ນອນໜອ້ ຍ, ຜວີ ໜງັ ກຽ້ ງສດົ ໄສ. ຂ. ດາ້ ນສະຕປິ ັນຍາ ຈກັ ໃຊຄ້ ໍາສັບສູງເກນີ ໄວຂອງຕນົ ເອງ (ໃຊຄ້ ໍາສບັ ຄກບັ ຜູໃ້ ຫຍູ່ ), ມຄີ ວາມຈູ່ ຈາໍ ໄດ ້ ດີ, ມີ ຄວາມສນົ ໃຈ, ມກັ ຮຽນຮູ ,້ ມກັ ສງັ ເກດ, ມກັ ຂຽນ, ມກັ ອູ່ ານ. ຄ. ດາ້ ນອາລົມ ມກີ ານປັບປຸ ງຕົນເອງ, ຮັກສາອາລມົ ໄດດ້ ີ, ຮູປ້ ັ ບຕວົ ໃຫເ້ ຂາົ້ ກັບສງັ ຄມົ . ງ. ດາ້ ນສັງຄມົ ມຄີ ວາມສົນໃຈໃນການຫຼນິ້ ແບບສາ້ ງສັນ, ສົນໃຈການຫຼິນ້ ທູ່ ີເ ຝິກ ທ ັກ ສ ະ , ສ ົນໃ ຈ ລະບຽບສງັ ຄົມ. 2) ຄວາມສະຫຼາດໄດຮ້ ບັ ຜົນສະທອ້ ນຈາກບນັ ຫາໃດແດູ່ ? ເດກັ ແຕູ່ ລະຄນົ ມຄີ ວາມສະຫາຼ ດແຕກຕູ່ າງກນັ ແລະ ບູ່ ເໍ ທູ່ າົ ທຽມກນັ . ການຄນົ້ ຄວາ້ ວໄິ ຈໄດໃ້ ຫ ້ ຂສໍ້ ະເໜີ ວູ່ າຄວາມສະຫາຼ ດມາຈາກກາໍ ມະພນັ ແລະ ສະພາບແວດລອ້ ມ. ກໍາມະພັນແມູ່ ນຈດຸ ກໍາເນດີ ຂອງການສາ້ ງຊີວິດ ມະນດຸ ແລະ ກໍເປັນພນ້ ຖານທູ່ ສີ ໍາຄນັ ຂອງພດັ ທະນາການທາງດາ້ ນ ສະຕປິ ັນຍາຍອ້ ນວູ່ າກາໍ ມະພນັ ມກີ ານຖູ່ າຍທອດ ຄຸນລກັ ສະນະຕູ່ າງໆ ຂອງຄນົ ລຸນ້ ກູ່ ອນມາສູ່ ູ ລຸນ້ ຫງຼັ ແລະ ລຸນ້ ຕູ່ ໍໆ ໄປ. ລກັ ສະນະທູ່ ໄີ ດຮ້ ບັ ການຖູ່ າຍທອດມາຈາກ ກາໍ ມະພນັ ໄດແ້ ກູ່ ລກັ ສະ ນະທາງກາຍ, ກູ່ ຸມເລອດ, ພະ ຍາດ, ປັນຍາອູ່ ອນ, ໄຫວພກິ , ສະຕປິ ັນຍາ ແລະ ຄວາມຖະ ນດັ . ສູ່ ງິ ແວດລອ້ ມເປັນຕວົ ກາໍ ນດົ ພດຶ ຕກິ າໍ ຂອງຄນົ , ສູ່ ງິ ແວດລອ້ ມໄດເ້ ສມີ ສາ້ ງ, ປຸງແຕູ່ ງໃຫມ້ ະນດຸ ມວີ ວິ ັດທະ ນາການ ແລະ ຄງົ ຕວົ ຕະຫຼອດໄປ. ສູ່ ງິ ແວດລອ້ ມໝາຍເຖິງສູ່ ງິ ທູ່ ຢີ ູ່ ູອອ້ ມຕວົ ເຮົາລວມ ທງັ ສູ່ ງິ ທູ່ ເີ ກີດຂນຶ້ ຕາມທໍາມະ ຊາດ ແລະ ສູ່ ງິ ທູ່ ມີ ະນດຸ ສາ້ ງຂນຶ້ . ສູ່ ງິ ແວດລອ້ ມທາງທໍາມະຊາດໄດແ້ ກູ່ ດນິ , ນໍາ້ , ລມົ , ໄຟ, ພູມອາກາດ, ບຸ ກຄົນ, ກູ່ ຸມ ຄນົ . ສູ່ ງິ ແວດລອ້ ມທູ່ ມີ ະນດຸ ສາ້ ງຂນຶ້ ໄດແ້ ກູ່ ເຮອນຊານບາ້ ນຊູ່ ອງ, ວດັ ຖຸສູ່ ງິ ຂອງ, ວດັ ທະນະທາໍ , ຮດີ ຄອງປະເພນີ ລະບຽບກດົ ໝາຍ, ສູ່ ງິ ດູ່ ງັ ກູ່ າວນີ້ ມນັ ໄດກ້ ະຕຸນ້ ໃຫຄ້ ນົ ເຮາົ ມກີ ານຄນົ້ ຄດິ ມກີ ານປະພດຶ ປະຕບິ ດັ ຕາມຮູບແບບຂອງ ສະພາບແວດລອ້ ມເຫູ່ າຼົ ນນັ້ . ດູ່ ງັ ນນັ້ , ຈູ່ ງຶ ພສໍ ະຫຸຼບໄດວ້ ູ່ າຄວາມສະຫາຼ ດແມູ່ ນໄດຮ້ ບັ ຜນົ ກະທບົ ມາຈາກ ສະພາບແວດລອ້ ມ, ຖາ້ ເດກັ ໄດ ້ ດໍາລງົ ຊວີ ດິ ຢູ່ ູໃນສະພາບແວດລອ້ ມທູ່ ດີ ທີ ູ່ ເີ ອອ້ ອາໍ ນວຍເດກັ ກຈໍ ະມສີ ະຕປິ ັນຍາດສີ ະຫາຼ ດແຫຼມຄມົ . ຖາ້ ຫາກວູ່ າເດກັ ຢູ່ ູໃນສະພາບແວດລອ້ ມທູ່ ບີ ູ່ ໍເອອ້ ອາໍ ນວຍໂອກາດພດັ ທະນາການທາງດາ້ ນສະຕປິ ັນຍາກໍຈະໜອ້ ຍກວູ່ າເດກັ ທູ່ ຢີ ູ່ ູ ໃນ ສະພາບແວດລອ້ ມທູ່ ດີ .ີ  ທູ່ ານ ສະກຽວສ ແລະ ທູ່ ານ ດາຍ (Skeels and Dye) ໄດຢ້ ັ້ງຢນວູ່ າ ເດກັ ຈໍາພວກຢູ່ ູ ບູ່ ອນທູ່ ີມີ ສະພາບການກະຕຸນ້ ຫາຼ ຍແລະ ສມົ ບູນຈະພາໃຫລ້ ະດບັ ຄວາມສະຫຼາດຫາຼ ຍຂນຶ້ ກວູ່ າເດກັ ທູ່ ຢີ ູ່ ູ ໃນສະພາບທີມກີ ານ ກະ ຕຸນ້ ໜອ້ ຍ.  ທູ່ ານ ປີອາເຊ (Piaget) ເຊູ່ ອວູ່ າ ຄວາມສະຫາຼ ດເກດີ ຈາກສະພາບແວດລອ້ ມເພູ່ ນິ ອະທບິ າຍວູ່ າ “ອນິ ຊີ ໄດສ້ າໍ ພດັ ວດັ ຖຸ ຢູ່ ູອອ້ ມຂາ້ ງແລວ້ ສູ່ ງົ ຮບັ ຮູເ້ ຂາົ້ ໄປສະໝອງ. ສະໝອງຈະວເິ ຄາະ ແລະ ຮກັ ສາຄວາມຮູນ້ ນັ້ ໄວເ້ ຮດັ ໃຫ ້ ຄນົ ມກີ ານປູ່ ຽນແປງພດຶ ຕກິ ໍາ. ການປູ່ ຽນແປງພດຶ ຕກິ ໍາກໍຍອ້ ນວູ່ າ ມຄີ ວາມຮູອ້ ນັ ໃໝູ່ ”. 1.2.1 ລັກສະນະຂອງສູ່ ິງແວດລອ້ ມທູ່ ີມຜີ ນົ ຕູ່ ໍຄວາມສະຫຼາດ 31

ສູ່ ງິ ແວດລອ້ ມຕູ່ າງໆ ລວ້ ນແລວ້ ແຕູ່ ມຜີ ນົ ກະທບົ ຕູ່ ໍຄວາມສະຫຼາດຂອງຄນົ , ແຕູ່ ສູ່ ງິ ແວດລອ້ ມທູ່ ມີ ີ ຄວາມສໍາຄນັ ຕູ່ ກໍ ານພດັ ທະນາຄວາມສະຫາຼ ດໄດແ້ ກູ່ .  ສູ່ ິງແວດລອ້ ມທາງຊີວະພາບ ເປັນສູ່ ິງແວດລອ້ ມທູ່ ມີ ຊີ ວີ ດິ ເຊູ່ ນັ ສະມາຊກິ ໃນຄອບຄວົ , ພູ່ ໍແມູ່ ອາ້ ຍ, ນອ້ ງ, ປູ່ ູຍູ່ າຕາຍາຍ, ເພູ່ ອຮູ່ ວມຫອ້ ງຮຽນ, ເພູ່ ອນບາ້ ນ, ສດັ , ຕນົ້ ໄມໃ້ ບຫຍາ້ ຕູ່ າງໆ ແມູ່ ນເປັນປັ ດໃຈທູ່ ີສໍາຄນັ ຕູ່ ໍ ການພດັ ທະນາຄວາມສະຫາຼ ດໃນເວລາຖພາ. ຖາ້ ແມູ່ ໄດຮ້ ບັ ເຊອ້ ໂລກເຊູ່ ນັ : ໂລກຊຟີ ລີ ສິ (ກາມໂລກ) ຈະທໍາລາຍ ປະສາດສູ່ ວນກາງຂອງທາລກົ . ເມູ່ ອແມູ່ ໄດ ້ ຮບັ ສານພດິ ເຊູ່ ນັ ສານເຄມ,ີ ຄວນັ ລດົ , ຄວນັ ຢາສູບ ຕະຫອຼ ດຮອດການ ກນິ ຢາເກນີ ກາໍ ນດົ ຈະເຮດັ ໃຫເ້ ດກັ ເກດີ ກູ່ ອນກາໍ ນດົ , ເຮດັ ໃຫເ້ ດກັ ສະໝອງພກິ ານ, ປັນຍາອູ່ ອນ, ຈະເລນີ ເຕບີ ໂຕຊາ້ ສະມາຊກິ ໃນຄອບຄວົ ຫຼ ສະຖາບນັ ຄອບຄວົ ມຄີ ວາມສໍາຄນັ ທູ່ ສີ ຸດ ເຊູ່ ງິ ເປັນແມູ່ ແບບວຖິ ຊີ ວີ ິດທູ່ ີ ເດັກຈະໄດ ້ ຮບັ ປະສບົ ການ. ໂຮງຮຽນ ແລະ ເພູ່ ອນໃນໂຮງຮຽນເປັນພາກສູ່ ວນທູ່ ສີ າໍ ຄນັ ທູ່ສີ ຸດຂອງເດກັ ເພາະ ເປັນບູ່ ອນໃຫຄ້ ວາມຮູ,້ ທກັ ສະ ແລະ ເຈຕະຄະຕິ ເຊູ່ ງິ ແມູ່ ນປັດໃຈສາໍ ຄນັ ໃນການພດັ ທະນາດາ້ ນສະຕປິ ັນຍາ ຫຼ ຄວາມສະຫາຼ ດໃຫແ້ ກູ່ ເດກັ .  ສູ່ ິງແວດລອ້ ມທູ່ ມີ ະນຸດສາ້ ງຂນຶ້ ກດົ ໝາຍ, ສາດສະໜາ, ຮດີ ຄອງປະເພນ,ີ ວດັ ທະນະທໍາປະຈໍາຊາດ, ສງັ ຄມົ , ການເມອງຄວາມຈະເລນີ ທາງດາ້ ນເຕກັ ໂນໂລຊ.ີ .. ສູ່ ງິ ແວດລອ້ ມ ທູ່ ມີ ະນຸດສາ້ ງ ຂນຶ້ ເປັນສູ່ ງິ ກະຕຸນ້ ທູ່ ກີ ໍານດົ ພດຶ ຕກິ ໍາຂອງເດກັ ຢູ່ າງຈະແຈງ້ ເດກັ ຕອ້ ງຮຽນຮູ ້ ແລະ ປະພດຶ ປະຕິ ບດັ ຕນົ ໃຫສ້ ອດຄູ່ ອງ ແລະ ຖກຕອ້ ງຈູ່ ງຶ ເປັນການ ຍອມຮບັ ຈາກສງັ ຄມົ . 1.2.2 ການເພູ່ ີມຄວາມສະຫຼາດໃຫແ້ ກູ່ ເດກັ  ຜນົ ຂອງການຄນົ້ ຄວາ້ ວໄິ ຈໄດໃ້ ຫຂ້ ສໍ້ ະເໜວີ ູ່ າ ຄສູ າມາດເພູ່ ມີ ຄວາມສະຫຼາດໃຫແ້ ກູ່ ນກັ ຮຽນໄດໂ້ ດຍນາໍ ໃຊຍ້ ຸດທະວທິ ກີ ານສອນທູ່ ດີ .ີ ຮູວ້ າງແຜນການສອນໃຫຖ້ ກຕອ້ ງ ກບັ ຄວາມຕອ້ ງການ ແລະ ລະດບັ ຄວາມສາມາດ ຂອງເດກັ ແລະ ຜູຮ້ ຽນກໍສາມາດນໍາໃຊຄ້ ວາມຮູໃ້ ຫເ້ ກດີ ຜນົ .  ການຈດັ ການຮຽນການສອນຕອ້ ງປະສມົ ປະສານຫາຼ ຍຮູບແບບຕາມຄວາມເໝາະສມົ , ສາ້ ງເງູ່ອນໄຂ ໃຫນ້ ກັ ຮຽນຮູຄ້ ດິ ເປັນແກໄ້ ຂບນັ ຫາດວ້ ຍຕນົ ເອງເປັນ ແລະ ຮູທ້ ບົ ທວນຄວາມຮູຢ້ ູ່ າງ ເປັນລະບບົ . ຄສູ າມາດນໍາໃຊ ້ ຫກຼັ ການຮຽນຮູຂ້ ອງເດກັ ໃຫສ້ ອດຄູ່ ອງກບັ ສະພາບຄວາມເປັນຈງິ . 32

ບດົ ທີ 4 ຮູ ບແບບການຄດິ ແລະ ການຮຽນ ຕວົ ແປທູ່ ເີ ຮດັ ໃຫຄ້ ນົ ເຮາົ ມຄີ ວາມແຕກຕູ່ າງກນັ ອາດຈາໍ ແນກເປັນ 3 ກູ່ ຸມໃຫຍູ່ ຄ ກູ່ ຸມຄວາມສາມາດກູ່ ຸມບຸກ ຄະລກິ ກະພາບ ແລະ ກູ່ ຸມປະສມົ ປະສານລະຫູ່ ວາງຄວາມສາມາດກບັ ບຸກຄະລກິ ກະພາບ. ຮູບແບບການຄດິ (Cognitive Style) ແລະ ຮູບແບບການຮຽນ (Learning Style) ເປັນຕົວແປຂອງ ຄວາມແຕກຕູ່ າງລະຫູ່ ວາງບຸກຄນົ ຂອງກູ່ ຸມປະສມົ ປະສານຄວາມສາມາດກບັ ບຸກຄະລກິ ກະພາບເພາະຜູທ້ ູ່ ມີ ຮີ ູບແບບ ການຄດິ ແລະ ຮູບແບບການຮຽນຕູ່ າງກນັ ຈູ່ ງຶ ເປັນສູ່ ງິ ບູ່ ງົ ບອກເຖງິ ຄວາມແຕກຕູ່ າງຂອງການປະຕບິ ດັ ທາງປັນຍາຢູ່ ູໃນ ຂະນະນນັ້ ກໍເປັນການຊບີ້ ອກເຖິງຄວາມແຕກຕູ່ າງດາ້ ນຄຸນລກັ ສະນະທາງບຸກຄະລກິ ກະພາບອກີ ດວ້ ຍ. ມຫີ ຼາຍໆ ຄງັ້ ທູ່ ນີ ກັ ຈດິ ຕະວທິ ະຍາມກັ ໃຊຄ້ າໍ ເວາົ້ ທູ່ ວີ ູ່ າ ຮູບແບບການຄດິ ແລະ ຮູບແບບການຮຽນມຄີ ວາມ ໝາຍດຽວກນັ ແຕູ່ ມບີ າງທູ່ ານໄດອ້ ະທບິ າຍວູ່ າ ແບບການຄດິ ແມູ່ ນສູ່ ວນຍູ່ ອຍຂອງແບບການຮຽນ, ມບີ າງທູ່ ານກໄໍ ດ ້ ແຍກຕວົ ແປ 2 ຢູ່ າງນອີ້ ອກຈາກກນັ ແຕູ່ ຈະອະທບິ າຍຢູ່ ູໃນຮູບທູ່ ພີ ວົ ພນັ ເຊູ່ ງິ ກນັ ແລະ ກນັ . ຢູ່ ູໃນບດົ ນຈີ້ ະໄດເ້ ວາົ້ ເຖງິ ຮູບແບບການຄດິ ແລະ ຮູບແບບການຮຽນ, ແຕູ່ ຈະພະຍາຍາມຊໃີ້ ຫເ້ ຫນັ ວູ່ າຮູບ ແບບການຄດິ ໄດມ້ ກີ ານພວົ ພນັ ກບັ ວທິ ກີ ານຮຽນຂອງຜູຮ້ ຽນ, ວທິ ກີ ານສອນຂອງຄູ ແລະ ການມປີ ະຕິສໍາພນັ ລະ ຫູ່ ວາງຜູຮ້ ຽນ ແລະ ຜູສ້ ອນ. 1. ຮູ ບແບບການຄິດ (Cognitive Style) ຜນົ ຂອງການວໄິ ຈກູ່ ຽວກບັ ແບບການຄດິ ມຂີ ສໍ້ ະຫຸຼບທູ່ ສີ ອດຄູ່ ອງກນັ ວູ່ າ ແຕູ່ ລະຕວົ ບຸກຄນົ ຈະມວີ ຖິ ີທາງຂອງຕນົ ເອງຢູ່ ູໃນການທູ່ ຈີ ະຮບັ ຂູ່ າວສານ, ການຈດັ ລະບຽບສານຂໍມ້ ນູ ແລະ ຂະບວນການປະມວນສານຂໍມ້ ນູ . ວຖິ ີທາງເຫູ່ າຼົ ນຈີ້ ະເປັນລກັ ສະນະນດິ ໄສສະເພາະຕວົ ຂອງແຕູ່ ລະບຸ ກຄົນທູ່ ີກະທໍາຢູ່ ູ ໃນສະຖານະການຕູ່ າງໆ ເຊູ່ ນັ ບາງຄນົ ມີ ປະຕກິ ລິ ຍິ າຕອບສະໜອງສູ່ ງິ ຢູ່ ູອອ້ ມຕວົ ຢູ່ າງໄວວາ, ແຕູ່ ບາງຄນົ ພດັ ຄດິ ໄຕູ່ ຕອງກູ່ ອນການມປີ ະຕິກລິ ຍິ າ ຫຼ ການ ຕອບສະໜອງລກັ ສະນະທູ່ ເີ ປັນແບບນຂີ້ ອງແຕູ່ ລະບຸ ກຄນົ ຈະຮຽກວູ່ າ “ຮູບແບບການຄດິ ” ໄດມ້ ຜີ ູແ້ ບູ່ ງຮູບແບບຂອງ ການຄດິ ທູ່ ແີ ຕກຕູ່ າງກນັ ມີ 2 ມຕິ ຄິ : - ຮູບແບບການຄດິ ທູ່ ີພຈິ າລະນາຄວາມໄວ ແລະ ຄວາມຜດິ ພາດຂອງການຕອບສະໜອງເປັນຫຼັກ (Conceptual Tempo) ເພູ່ ນີ ໄດແ້ ບູ່ ງຮູບແບບນອີ້ ອກເປັນ 2 ປະເພດຄ ແບບການຄດິ ທູ່ ຟີ າ້ ວຟູ່ ງັ ແລະ ແບບການ ຄດິ ປະເພດທູ່ ໄີ ຕູ່ ຕອງ. 33

- ແບບຄດິ ທູ່ ເີ ນນັ້ ການຈາໍ ແນກອດິ ທພິ ນົ ຂອງສູ່ ິງອອ້ ມຂາ້ ງອອກຈາກສູ່ ງິ ທູ່ ີສນົ ໃຈ (Psy - chological Differentiation) ເພູ່ ນິ ໄດແ້ ບູ່ ງອອກເປັນ 2 ປະເພດຄ ການຄດິ ທູ່ ຂີ ນຶ້ ກບັ ສູ່ ງິ ອອ້ ມຂາ້ ງກບັ ການຄດິ ທູ່ ເີ ປັນອດິ ສະຫະຼ ຈາກສູ່ ງິ ອອ້ ມຂາ້ ງ. 1.1 ຮູບແບບການຄດິ ທູ່ ພີ ຈິ າລະນາຄວາມໄວ ແລະ ຄວາມຜດິ ພາດຂອງການຕອບສະໜອງ (Conceptual Tempo) ທູ່ ານຄາແກນ ແລະ ຄະນະ (Kagan et al, 1964) ໄດສ້ ງັ ເກດເຫນັ ວູ່ າມເີ ດັກບາງຄນົ ມກັ ຈະຄດິ ໂດຍໃຊເ້ ວລາຫຼາຍກູ່ ອນທູ່ ຈີ ະຕອບຄາໍ ຖາມ ຫຼ ແກໄ້ ຂບນັ ຫາໃດໜູ່ ງຶ . ຢູ່ ູໃນຂະນະນນັ້ ມເີ ດກັ ບາງຄນົ ຈະຕອບທນັ ທີ ເມູ່ ອເຫນັ ຄໍາຖາມ ຫຼ ແກບ້ ນັ ຫາທນັ ທ.ີ ຂໍສ້ ງັ ເກດດູ່ ງັ ນເີ້ ຮາົ ຈະເຫນັ ໄດຢ້ ູ່ າງຊດັ ເຈນ. ເພູ່ ນີ ໄດໃ້ ຊແ້ ບບທດົ ສອບດວ້ ຍ ການຈດັ ຄູ່ ຮູ ູບພາບທູ່ ຄີ ກນັ ເອາົ ໄປທດົ ສອບ. ແບບທດົ ສອບສະບບັ ນຈີ້ ະມຮີ ູບພາບນງີ້ (ບູ່ ເໍ ຄູ່ ອນໄຫວ) ມາໃຫເ້ ດກັ ເບູ່ ງິ ແລວ້ ກໍໃຫເ້ ດກັ ພຈິ າລະນາຮູບຈາກຕວົ ເລອກທູ່ ກີ າໍ ນດົ ໃຫວ້ ູ່ າມຮີ ູບໃດທູ່ ຄີ ກບັ ຮູບທູ່ ຄີ ູໃຫເ້ ບູ່ ງິ ທໍາອິດ. ຮູ ບພາບ ຂອງຕວົ ເລອກແຕູ່ ລະຮູບມລີ ກັ ສະນະຄາ້ ຍຄກນັ . ແຕູ່ ມພີ ຽງຮູບພາບດຽວເທູ່ າົ ນນັ້ ທູ່ ຄີ ກນັ ທຸກຢູ່ າງກບັ ຮູບທູ່ ີກໍານດົ ໃຫ.້ ຕວົ ຢູ່ າງ ແບບທດົ ສອບສະໄຕການຄດິ ປະເພດຟາ້ ວຟູ່ ງັ (Impulsive) ແລະ ປະເພດໄຕູ່ ຕອງ (reflective ) ຂອງ ຄາແກນ. ຈາກການໃຊແ້ ບບທດົ ສອບການຈບັ ຄູ່ ຮູ ູບພາບທູ່ ຄີ ກນັ ຕາມ ທູ່ ານ ຄາແກນໄດພ້ ບົ ວູ່ າ ເດກັ ທູ່ ີໃຊເ້ ວລາຄດິ ພຽງເລກັ ໜອ້ ຍຈະຕອບຜດິ ຫຼາຍ, ເນູ່ ອງຈາກພວກເຂາົ ບູ່ ໍໄດພ້ ຈິ າລະນາຢູ່ າງລະອຽດກງົ ກນັ ຂາ້ ມກບັ ເດກັ ທູ່ ໃີ ຊເ້ ວລາ ໃນການຄດິ ຫຼາຍ, ເດກັ ພວກນຈີ້ ະພຈິ າລະນາຮູບພາບຢູ່ າງລະອຽດກູ່ ອນຈະຕດັ ສນິ ໃຈຕອບ ແລະ ກຕໍ ອບຖກຫຼາຍ ກວູ່ າ. ຜນົ ການສກຶ ສາຂອງ ຄາແກນ ແລະ ຄະນະໄດພ້ າໃຫເ້ ກດີ ມມີ ຕິ ຂິ ອງແບບການຄດິ ທູ່ ີເອີນ້ ວູ່ າ ຄອນເຊບ ຊວນເທມໂປ (Conceptual Tempo) ຂນຶ້ ເຊູ່ ງິ ໝາຍເຖງິ ຄວາມໄວທູ່ ເີ ດກັ ຕອບສະໜອງຕູ່ ໍຄາໍ ຖາມ ຫຼ ບນັ ຫາ ແລະ ຈາໍ ນວນຄວາມຜດິ ພາດທູ່ ເີ ກດີ ຂນຶ້ ຈາກການຄດິ . ເດກັ ຢູ່ ູກູ່ ຸມທູ່ ຄີ ດິ ແລະ ຕອບຢູ່ າງໄວວາແຕູ່ ພັດມຄີ ວາມຜດິ ພາດ ຫຼາຍ, ເພູ່ ນິ ຈະຮຽກກູ່ ຸມນວີ້ ູ່ າ ຈໍາພວກທູ່ ມີ ກີ ານຄດິ ຢູ່ າງຟາ້ ວຟູ່ ັງ (Impulsive). ສູ່ ວນເດກັ ຢູ່ ູກູ່ ຸມທູ່ ຄີ ດິ ແລະ ຕອບຊາ້ ໂດຍມກີ ານພຈິ າລະນາຕວົ ເລອກຢູ່ າງລະມດັ ລະວງັ ນນັ້ , ເພນີ ຮຽກເດກັ ຈາໍ ພວກນວີ້ ູ່ າ ພວກທູ່ ີມກີ ານຄິດປະເພດ ໄຕູ່ ຕອງ (Reflec - tive). 34

ເມູ່ ອປຽບທຽບຜນົ ສະມາທຂິ ອງການຮຽນລະຫວູ່ າງເດກັ ກູ່ ຸມທູ່ມີ ກີ ານຄດິ ປະເພດຟາ້ ວຟູ່ ັງກບັ ເດກັ ປະເພດມີ ການໄຕູ່ ຕອງກພໍ ບົ ວູ່ າ ເດກັ ທູ່ ມີ ກີ ານຄດິ ປະເພດໄຕູ່ ຕອງຈະມກີ ານຮຽນດກີ ວູ່ າ. ໂດຍສະເພາະແມູ່ ນວຊິ າອູ່ ານ, ເພາະ ເດກັ ທູ່ ມີ ກັ ຄດິ ແບບໄຕູ່ ຕອງຈະສາມາດແຍກຄວາມແຕກຕູ່ າງຂອງສູ່ ງິ ກະຕຸນ້ ດກີ ວູ່ າເຊູ່ ນັ ເຂາົ ສາມາດຈໍາແນກຄວາມ ແຕກຕູ່ າງລະຫູ່ ວາງຕວົ ອກັ ສອນຕວົ ຄຂ; ສ-ຊ; ຟ-ຝ ;ຜ-ພ ແລະ ອູ່ ນໆ. ທູ່ ານ ຄາແກນ, ເພຍັ ສນັ ແລະ ທູ່ ານເວສ (Kagan, Pearson, and Welch 1966). ໄດສ້ ະຫຸຼບວູ່ າ ຮູບ ແບບການຄດິ ປະເພດຟາ້ ວຟູ່ ັງ ແລະ ປະເພດມກີ ານໄຕູ່ ຕອງຈະເກດີ ຂນຶ້ ຈາກການຮຽນຮູໃ້ ນສງັ ຄົມ ອາດເກດີ ຈາກ ການຮຽນແບບ ຫຼ ເກດີ ມາຈາກການອບົ ຮມົ ສູ່ ງັ ສອນຂອງຄອບຄວົ ແລະ ໂຮງຮຽນ, ເພູ່ ນີ ຍງັ ສງັ ເກດເຫນັ ວູ່ າ ເດກັ ຜູ ້ ຊາຍທູ່ ຢີ ູ່ ູນໍາຄູທູ່ ມີ ກີ ານຄດິ ແບບປະເພດໄຕູ່ ຕອງກຈໍ ະມລີ ກັ ສະນະການຄດິ ແບບສຸ ຂຸ ມຮອບຄອບ ແລະ ຄດິ ຢູ່ າງມີ ການໄຕູ່ ຕອງ. ສະນນັ້ , ການພດັ ທະນາໃຫເ້ ດກັ ມພີ ດຶ ຕກິ ໍາການຄດິ ຢູ່ າງຮອບຄອບ ແລະ ໄຕູ່ ຕອງ, ນກັ ຈດິ ຕະວທິ ະຍາ ຈູ່ ງຶ ມກັ ຈະເນນັ້ ການນາໍ ສະເໜແີ ບບຢູ່ າງທູ່ ດີ ກີ ບັ ການອບົ ຮມົ ສູ່ ງັ ສອນຄວບຄູ່ ູກນັ ໄປ. ຕວົ ຢູ່ າງ ການປັບພດຶ ຕກິ າໍ ການຄດິ ແບບຟາ້ ວຟູ່ ັງໄປສູ່ ູການຄດິ ແບບໄຕູ່ ຕອງທູ່ ໜີ າ້ ສນົ ໃຈກໍແມູ່ ນການສກຶ ສາ ຂອງ ທູ່ ານ ມເິ ຊນບອມ ແລະ ກູດແມນ (Meichenbaum and Goodman, 1971) ພວກເພູ່ ນິ ໄດພ້ ັດທະນາວທິ ີ ການເຝິກເດກັ ດວ້ ຍການນໍາສະເໜແີ ບບຢູ່ າງ (model) ແລະ ໃຫເ້ ດກັ ສອນຕົນເອງ (Self-Instruction) ເລູ່ ີມທໍາ ອດິ ຜູທ້ ດົ ລອງຈະແກບ້ ນັ ຫາດວ້ ຍການ (ເລອກຮູບພາບທູ່ ຄີ ກບັ ຮູບທູ່ ກີ ໍານດົ ໃຫ)້ ພອ້ ມກບັ ເວໝົ້ າກບັ ຕນົ ເອງແບບ ດງັ ໆ ຄູສະແດງໃຫເ້ ຂາົ ເບູ່ ງີ ໂດຍໃຊຜ້ ູທ້ ດົ ລອງເປັນແບບຢູ່ າງຫງຼັ ຈາກນນັ້ ຈູ່ ງຶ ໃຫເ້ ດັກແກບ້ ນັ ຫາຕາມວິທີການຂອງ ແບບຢູ່ າງທູ່ ເີ ຂາົ ໄດເ້ ຫນັ ນນັ້ ກໍແມູ່ ນແກບ້ ນັ ຫາພອ້ ມກບັ ການເວາົ້ (ສອນ) ຕນົ ເອງດງັ ໆ ເມູ່ອເດກັ ທາໍ ໄດແ້ ລວ້ ຄູກໍໃຫ ້ ເຂາົ ລຸດຜູ່ ອນສຽງທູ່ ເີ ວໝົ້ າກບັ ຕນົ ເອງໃຫຄ້ ູ່ ອຍໆ ລງົ ຈນົ ສຸດທາ້ ຍເດກັ ກໍສາມາດກະທາໍ ໂດຍບູ່ ໍຕອ້ ງເວໝົ້ າກບັ ຕນົ ເອງ. ວທິ ດີ ູ່ ງັ ນຈີ ະເຮດັ ໃຫເ້ ດກັ ມກີ ານຄດິ ຢູ່ າງຮອບຄອບ ແລະ ມກີ ານໄຕູ່ ຕອງຫຼາຍຂນຶ້ . ໄດມ້ ກີ ານສງັ ເກດເຫນັ ວູ່ າກນົ ວທິ ກີ ານເຝິກໃຫເ້ ດກັ ທູ່ ມີ ກີ ານຄດິ ແບບຟາ້ ວຟູ່ ັງໄປສູ່ ູ ປະເພດການຄິດແບບ ໄຕູ່ ຕອງນນັ້ ມຕີ ວົ ແບບຢູ່ າງດຽວຈະບູ່ ພໍ ຽງພໍເທູ່ ອ ຄູຕອ້ ງເຝິກເດກັ ໃຫຮ້ ູແ້ ກໄ້ ຂບນັ ຫາດວ້ ຍການສອນຕນົ ເອງອີກ. ນອກຈາກນກີ້ ານເຝິກຈະບູ່ ໍເນນັ້ ສະເພາະການໃຫກ້ ະທາໍ ແບບຊາ້ ລງົ ເທູ່ າົ ນນັ້ ແຕູ່ ຕອ້ ງໃຫເ້ ດກັ ໄດສ້ ອນຕນົ ເອງໃຫຮ້ ູ ້ ພຈິ າລະນາເລອກຕວົ ເລອກຢູ່ າງມເີ ຫດຜນົ ອກີ ດວ້ ຍ. 1.2 ຮູບແບບການຄດິ ທູ່ ເີ ນນັ້ ການຈາໍ ແນກອດິ ທພິ ນົ ຂອງສູ່ ງິ ອອ້ ມຂາ້ ງອອກຈາກສູ່ ິງທູ່ ີສນົ ໃຈ (Psychologi cal Differentiation) ມອີ ກີ ມຕິ ໜິ ູ່ ງຶ ຂອງການຄດິ ທູ່ ມີ ກັ ນໍາມາປະຍຸກໃຊເ້ ຂາົ້ ໃນການສກຶ ສາກໍແມູ່ ນການຈໍາແນກອດິ ທພິ ນົ ຂອງ ສູ່ ງິ ອອ້ ມຂາ້ ງຈາກສູ່ ງິ ທູ່ ສີ ນົ ໃຈ. ທູ່ ານ ວທິ ຄນິ ແລະ ຄະນະ (Witkin et at, 1962: 1977). ໄດຈ້ ໍາແນກອອກເປັນ 2 ແບບຄ ຮູບແບບການຄດິ ປະເພດທູ່ ຂີ ນຶ້ ກບັ ສູ່ ງິ ອອ້ ມຂາ້ ງ (Field - Dependence) ປະເພດທູ່ ເີ ປັນຄດິ ບູ່ ໍຂນຶ້ ກັບ ສູ່ ງິ ອອ້ ມຂາ້ ງ (FieldI - Independence). ທູ່ ານວທິ ຄນິ ແລະ ຄະນະໄດເ້ ຮດັ ການທດົ ລອງໂດຍໃຫຜ້ ູຖ້ ກທດົ ລອງນູ່ ງັ ຢູ່ ູຕູ່ ງັ ອທີ້ ູ່ ແີ ຂວນຢູ່ ໃູ ນຫອ້ ງແຄບໆ ຕູ່ ງັ ອສີ້ າມາດປູ່ ີນອອ້ ມໄປໄດໃ້ ນທດິ ທາງຕາມເຂມັ້ ໂມງໃນຄະນະດຽວກນັ ໃນຫອ້ ງທດົ ລອງນນັ້ ກໍສາມາດປັບໝູນໃຫ ້ ອູ່ ຽງໄດຄ້ ກນັ , ທູ່ ານໄດສ້ ງັ ເກດເຫນັ ວູ່ າ ຜູຖ້ ກທດົ ລອງມຮີ ູບແບບການຄດິ ປະເພດທູ່ ຂີ ນຶ້ ກບັ ສູ່ ງິ ອອ້ ມຂາ້ ງທັງເກີດມີ ຄວາມສບັ ສນົ ຢູ່ ູໃນສະຖານະການດູ່ ງັ ກູ່ າວ. ເມູ່ອສູ່ ງັ ໃຫເ້ ຂາົ ປັບທູ່ ນີ ູ່ ງັ ໃຫຢ້ ູ່ ູໃນແນວດູ່ ງິ ຈາກພນ້ ເຂາົ ຈະບູ່ ໍສາມາດເຮດັ ໄດຢ້ ູ່ າງຖກຕອ້ ງຈະມບີ າງຄນົ ປັບທູ່ ນີ ູ່ ງັ ໃນແນວດູ່ ງິ ເຖິງ 45 ອງົ ສາເຊູ່ ງິ ແຕກຕູ່ າງກັບຜູ ຖ້ ກທດົ ລອງທູ່ ີມກີ ານຄິດປະ 35

ເພດເປັນອດິ ສະຫຼະຈາກສູ່ ງິ ອອ້ ມຂາ້ ງ ເຂາົ ສາມາດປັບຕູ່ ງັ ອໃີ້ ຫຢ້ ູ່ ູໃນແນວດູ່ ງິ ໄດ.້ ຜົນການທດົ ລອງຈະສະແດງໃຫ ້ ເຫນັ ວູ່ າ ສະພາບງູ່ຽງຂອງຫອ້ ງທດົ ລອງບູ່ ໍໄດມ້ ອີ ດິ ທພິ ນົ ຕູ່ ໍການຮບັ ຮູຂ້ ອງເຂາົ . ແບບທດົ ສອບທູ່ ໃີ ຊວ້ ດັ ການຄດິ ທູ່ ນີ ຍິ ມົ ໃຊແ້ ຜູ່ ຫາຼ ຍກໍແມູ່ ນແບບທດົ ສອບຂອງ ທູ່ ານ ເອມເບດ ຟິຄເກຣ ເທສ (The Embedded Figure test) ແບບທດົ ສອບນຈີ້ ະມຮີ ູບພາບຄຮູບເລຂາຄະນດິ ແລວ້ ໃກຜ້ ູຖ້ ກທດົ ສອບ ຄນົ້ ຫາວູ່ າ ຮູບດູ່ ງັ ກູ່ າວຢູ່ ູທູ່ ໃີ ດໃນພາບທູ່ ຊີ ບັ ຊອ້ ນນນັ້ . ຖາ້ ຜູທ້ ດົ ສອບເຮດັ ໄດໄ້ ວ ແລະ ຖກຕອ້ ງກໍສະແດງວູ່ າເຂາົ ມີ ການຄດິ ປະເພດທູ່ ບີ ູ່ ໍຂນຶ້ ກບັ ສູ່ ງິ ອອ້ ມຂາ້ ງໃຜໄດຄ້ ະແນນໜອ້ ຍກໍຖວູ່ າມຮີ ູບແບບການຄດິ ປະເພດຂນຶ້ ຢູ່ ູ ກບັ ສູ່ ິງອອ້ ມ ຂາ້ ງສູງ. + ຜູມ້ ຮີ ູບແບບການຄດິ ປະເພດຂນຶ້ ຢູ່ ູກບັ ສູ່ ງິ ອອ້ ມຂາ້ ງ ແລະ ປະເພດທູ່ ບີ ູ່ ຂໍ ນຶ້ ກບັ ສູ່ ງິ ອອ້ ມຂາ້ ງຈະມກີ ານຮບັ ຮູ ້ ແລະ ຄຸນລກັ ສະນະທູ່ ແີ ຕກຕູ່ າງກນັ ຫຼາຍປະການເຊູ່ ນັ ຜູທ້ ູ່ ມີ ຮີ ູບແບບການຄດິ ປະເພດທູ່ ຂີ ນຶ້ ຢູ່ ູກບັ ສູ່ ງິ ອອ້ ມຂາ້ ງມກັ ຈະຮບັ ຮູສ້ ູ່ ງິ ຕູ່ າງໆ ໃນຮູບພາບລວມຈະບູ່ ໄໍ ຈແ້ ຍກສູ່ ງິ ທູ່ ເີ ຫນັ ຢູ່ ູໃນຮູບເປັນລາຍລະອຽດ ຫຼ ແຍກອົງປະກອບການ ຕດັ ສນິ ເລູ່ ອງຕູ່ າງໆ ແມູ່ ນຈະຂນຶ້ ຢູ່ ູກບັ ຄນົ ອອ້ ມຂາ້ ງ ຫຼ ກູ່ ຸມທູ່ ຕີ ນົ ມສີ ູ່ ວນຮູ່ ວມຢູ່ ູມຄີ ວາມສນົ ໃຈໃນຄວາມຮູສ້ ກຶ ຂອງ ຜູອ້ ູ່ ນ, ມກີ ານປະຕສິ າໍ ພນັ ກບັ ຄນົ ອູ່ ນໆ ແລະ ມມີ ະນຸດສາໍ ພນັ ດ.ີ + ສູ່ ວນຜູທ້ ູ່ ມີ ຮີ ູບແບບການຄດິ ປະເພດບູ່ ຂໍ ນຶ້ ກບັ ສູ່ ງິ ອອ້ ມຂາ້ ງຈະກງົ ກນັ ຂາ້ ມຄ ມກັ ຮບັ ຮູສ້ ູ່ ງິ ຕູ່ າງໆ ໃນຮູບ ການວເິ ຄາະລາຍລະອຽດສູ່ ວນຍູ່ ອຍ. ການຕດັ ສນິ ໃຈ ຫຼ ການແກໄ້ ຂບນັ ຫາຕູ່ າງໆ ເຂາົ ບູ່ ໍສນົ ໃຈຄນົ ອູ່ ນໆ. ແຕູ່ ເຂົາ ຈະຄາໍ ນງຶ ເຖງິ ເຫດຜນົ ຂອງການກໍານດົ ເປົາ້ ໝາຍຕູ່ າງໆ ແມູ່ ນເຂາົ ກໍານດົ ດວ້ ຍຕນົ ເອງໂດຍບູ່ ໍໄດສ້ ນົ ໃຈກູ່ ຸມເພູ່ ອນ ຫຼ ຄນົ ອູ່ ນເຂາົ ບູ່ ມໍ ກັ ການຄບົ ຄາ້ ສາມາຄມົ ກບັ ຜູອ້ ູ່ ນ. ສະນນັ້ , ເຂາົ ຈູ່ ງຶ ເປັນບຸກຄນົ ທູ່ ມີ ລີ ກັ ສະນະເຢັນຊາ້ ແລະ ບູ່ ມໍ ຄີ ວາມ ຮູສ້ ກຶ . ຮູບທູ່ ີກາໍ ນດົ ໃຫ ້ ຮູບ ກ ຮູບ ຂ 1. ຈູ່ ງົ ຊອກຫາຮູບ ກ ທູ່ ຢີ ູ່ ູຮູບຂາ້ ງລູ່ ຸມນີ້ 2. ຈູ່ ງົ ຊອກຮູບ ຂ ທູ່ ຢີ ູ່ ູຮູບຂາ້ ງລູ່ ຸມນີ້ 1.3 ຮູບແບບການຄິດກັບພດຶ ຕິກໍາການຮຽນ 36

ໃນດາ້ ນການຮຽນຈາໍ ພວກທູ່ ມີ ຮີ ູບແບບການຄດິ ປະເພດທູ່ ຂີ ນຶ້ ກບັ ສູ່ ງິ ອອ້ ມຂາ້ ງຈະມກັ ຮຽນ ຫຼ ເຮດັ ວຽກ ເປັນກູ່ ຸມ, ມກັ ປະຕສິ ໍາພນັ ກບັ ໝູ່ ູເພູ່ ອນ ແລະ ຄູອາຈານຕອ້ ງການຮັບການເສມີ ແຮງຈາກພາຍນອກເຊູ່ ັນ ການ ຍກົ ຍອ້ ງຊມົ ເຊຍີ ຈາກຄູ, ມກັ ຄູສອນດວ້ ຍວທິ ກີ ານກໍານດົ ພດຶ ຕກິ ໍາໃຫຫ້ າຼ ຍກວູ່ າໃຫຄ້ ດິ ເອາົ ເອງ. ວຊິ າທູ່ ີເດັກກູ່ ຸມນີ້ ມກັ ຮຽນຈະແມູ່ ນວຊິ າສງັ ຄມົ ສາດ, ອກັ ສອນສາດອາຊບີ ທູ່ ເີ ໝາະກບັ ຄນົ ກູ່ ຸມນຈີ້ ູ່ ງຶ ແມູ່ ນອາຊບີ ທູ່ ມີ ກີ ານປະຕິສໍາພັນ ກບັ ຜູຄ້ ນົ ສູ່ ວນຈາໍ ພວກທູ່ ມີ ຮີ ູບແບບການ ຄດິ ປະເພດບູ່ ຂໍ ນຶ້ ກບັ ສູ່ ງິ ອອ້ ມຂາ້ ງນນັ້ . ກງົ ກນັ ຂາ້ ງພວກເຂາົ ພັດບູ່ ໍມກັ ທໍາ ງານແບບເປັນກູ່ ຸມ. ແຕູ່ ມກັ ກດິ ຈະກາໍ ທູ່ ສີ ກຶ ສາດວ້ ຍຕນົ ເອງເຊູ່ ນັ ໂຄງການອດິ ສະຫະຼ ຫຼ ການຄນົ້ ຄວ້ າວໄິ ຈເປັນລາຍ ບຸກຄນົ . ຄນົ ຈໍາພວກນມີ້ ກັ ກາໍ ນດົ ເປົາ້ ໝາຍຂອງຕນົ ເອງ. ເມູ່ອເຮດັ ສາໍ ເລດັ ກໍຈະພາກພູມໃຈ (ເປັນການໄດຮ້ ບັ ແຮງ ເສມີ ຈາກພາຍໃນຕນົ ເອງ). ວຊິ າທູ່ ພີ ວກເຂາົ ມກັ ຮຽນແມູ່ ນວຊິ າທາງວທິ ະຍາສາດ, ຄະນດິ ສາດ. ອາຊບີ ທູ່ ເີ ໝາະສມົ ກໍແມູ່ ນອາຊບີ ບູ່ ຕໍ ອ້ ງມປີ ະຕສິ ໍາພນັ ກບັ ຜູອ້ ູ່ ນເຊູ່ ນັ ນກັ ວທິ ະຍາສາດທູ່ ທີ ໍາງານຢູ່ ູໃນຫອ້ ງທດົ ລອງ, ພະຍາບານຢູ່ ູຫອ້ ງຜູ່ າຕດັ ຫຼ ຜູຸ ບ້ ໍລຫິ ານຝູ່ າຍພະລດິ ເປັນຕນົ້ . ຕາຕະລາງ 8 - 1 ປຽບທຽບຮູບແບບການຮຽນລະຫູ່ ວາງຜູມ້ ກີ ານຄດິ ປະເພດຂນຶ້ ຢູ່ ູກບັ ສູ່ ງິ ອອ້ ມຂາ້ ງ ແລະ ປະເພດບູ່ ຂໍ ນຶ້ ກບັ ສູ່ ງິ ອອ້ ມຂາ້ ງ. ແບບການຄິດປະເພດຂນຶ້ ຢູ່ ູ ກບັ ສູ່ ງິ ຢູ່ ູ ອອ້ ມຂາ້ ງ ແບບການຄດິ ປະເພດບູ່ ໍຂຶນ້ ກບັ ສູ່ ງິ ອອ້ ມຂາ້ ງ. 1. ການຮັບຮູສ້ ູ່ ງິ ຕູ່ າງໆ ໃນຮູບພາບ ລວມ (Glo - 1. ຮບັ ຮູສ້ ູ່ ງິ ຕູ່ າງໆໃນລກັ ສະນະວເິ ຄາະ ຫຼ ພິ ຈາລະ bally) ນາລາຍລະອຽດ. 2. ເກດີ ການຮຽນຮູ ້ ຫຼປະສບົ ການໃນທາງກວາ້ ງໆ 2. ເກີດການຮຽນຮູ ້ ຫຼ ປະສົບການໃນທາງເລກິ ແລະ ຢຶດຕດິ ກບັ ໂຄງສາ້ ງຄວາມຮູທ້ ູ່ ໄີ ດຮ້ ບັ . ແລະ ເປັນຜູກ້ າໍ ນດົ ໂຄງສາ້ ງຄວາມຮູ ້ ຂນຶ້ ເອງ. 3. ຮຽນຮູສ້ ງັ ເຂບແຕູ່ ລະຢູ່ າງ ແລະ ເຫນັ ຄວາມສໍາພັນ ຂອງສງັ ເຂບແຕູ່ ລະຊະນດິ ໃນຮູບກວາ້ ງໆ 3. ຮຽນຮູສ້ ງັ ເຂບແຕູ່ ລະຊະນດິ ໃນຮູບທູ່ ີເປັນສັງ 4. ມກັ ຮຽນເປັນກູ່ ຸມ ເຂບສະເພາະຢູ່ າງ ເຊູ່ ງິ ມຄີ ວາມສໍາພນັ ກນັ ໜອ້ ຍ. 5. ຮຽນຮູວ້ ຊິ າສງັ ຄມົ ສາດໄດດ້ ທີ ູ່ ສີ ຸດ 4. ມກັ ຮຽນເປັນລາຍບຸກຄນົ . 6. ສນົ ໃຈຮຽນເນອ້ ໃນທູ່ ກີ ູ່ ຽວຂອ້ ງກບັ ປະສບົ ການ 5. ຮຽນຮູວ້ ຊິ າສງັ ຄມົ ສາດສະເພາະສູ່ ງິ ທູ່ ຮີ ບັ ໃຊວ້ ຽກ ງານ. ຂອງຕນົ . 6. ສນົ ໃຈຮຽນຮູສ້ ູ່ ງິ ໄໝູ່ ໆ ເພາະແມູ່ ນເລູ່ ອງໜາ້ ສົນ 7. ໃຫຄ້ ນົ ອູ່ ນກາໍ ນດົ ເປົ້າໝາຍ ແລະ ເສມີ ແຮງໃຫ.້ ໃຈບູ່ ໍຈໍາເປັນຕອ້ ງກູ່ ຽວຂອ້ ງກບັ ປະສບົ ການຂອງ 8. ຕອ້ ງການໃຫຄ້ ນົ ອູ່ ນ ກໍານດົ ໂຄງສາ້ ງເນອ້ ໃນທູ່ ີຈະ ຕນົ . ຮຽນໃຫ.້ 9. ການວິຈານຂອງຜູ ອ້ ູ່ ນມຜີ ົນກະທບົ ຕູ່ ໍການຮຽ ນ 7. ກໍານດົ ເປົ້າໝາຍ ແລະ ການເສີມແຮງດວ້ ຍຕນົ ຂອງເຂາົ ຫາຼ ຍ. 10. ຮຽນຮູດ້ ວ້ ຍການຖາ້ ຮບັ ຈາກຄູ. ເອງ. 8. ສາມາດກໍານດົ ສະຖານະການ ຫຼ ໂຄງສາ້ ງຄວາມ ຮູທ້ ູ່ ຈີ ະຮຽນດວ້ ຍຕນົ ເອງ. 9. ການວຈິ ານຂອງຜູອ້ ູ່ ນມຜີ ນົ ກະທບົ ຕູ່ ໍການ ຮຽນ ຂອງເຂາົ ໜອ້ ຍ 37

10. ຮຽນຮູຈ້ າກການຄນົ້ ຄວ້ າດວ້ ຍຕນົ ເອງ ດວ້ ຍ ການທດົ ສອບສມົ ມຸດຖານ ຕາຕະລາງ 8 - 2 ສະແດງລກັ ສະນະອາຊບີ ທູ່ ສີ ນົ ໃຈຂອງຜູທ້ ູ່ ມີ ກີ ານຄດິ ປະເພດຂນຶ້ ກບັ ສູ່ ງິ ອອ້ ມຂາ້ ງ ແລະ ປະເພດບູ່ ໍຂນຶ້ ກບັ ສູ່ ງິ ອອ້ ມຂາ້ ງ. ຮູບແບບການຄິດຂຶນ້ ຢູ່ ູ ກບັ ສູ່ ິງອອ້ ມຂາ້ ງ. ຮູບແບບການຄດິ ປະເພດບູ່ ໍຂນຶ້ ກັບສູ່ ງິ ອອ້ ມຂາ້ ງ - ຈດິ ຕະວທິ ະຍາຄະຼ ລນີ ກິ - ຈດິ ຕະວທິ ະຍາການທດົ ລອງ. - ພະຍາບານຈດິ ຕະເວດ - ພະຍາບານສກັ ຍະກາໍ . - ຈດິ ຕະແພດທູ່ ປີ ະຕບິ ດັ ງານເຊູ່ ິງຈະຕອ້ ງມປີ ະຕິ ສາໍ ພນັ ກບັ ຜູປ້ ູ່ ວຍ. -ຈດິ ຕະແພດທູ່ ປີ ະຕບິ ດັ ງານເຊູ່ ງິ ບູ່ ຕໍ ອ້ ງມກີ ານສາໍ ພນັ ກບັ - ຜູຈ້ ດັ ການ ຫຼ ຜູບ້ ລໍ ຫິ ານຝູ່ າຍບຸກຄນົ . ຜູປ້ ູ່ ວຍ. - ຄທູ ຸລະກດິ ສກຶ ສາ. - ຜູຈ້ ດັ ການ ຫຼ ຜູບ້ ລໍ ຫິ ານຝູ່ າຍຜະລດິ . - ຄູສງັ ຄມົ ສາດ ແລະ ອກັ ສອນສາດ. - ຜູຈ້ ດັ ການ ຫຼ ຜູບ້ ລໍ ຫິ ານດາ້ ນທຸລະກດິ . - ຄູປະຖມົ ສກຶ ສາ. - ຄູວທິ ະຍາສາດທໍາມະຊາດ. - ຄູອຸດສາຫະກາໍ . 1.4 ຮູບແບບການຄດິ ກບັ ພຶດຕິກໍາການສອນ ຮູບແບບຂອງການຄດິ ທູ່ ແີ ຕກຕູ່ າງກນັ ນອກຈາກຈະມອີ ດິ ທພິ ນົ ຕູ່ ພໍ ດຶ ຕກິ ໍາການຮຽນຂອງຜູຮ້ ຽນແລວ້ ຍງັ ມອີ ດິ ທພິ ນົ ຕູ່ ໍກບັ ພດຶ ຕກິ າໍ ການສອນຂອງຄູອກີ ເຊູ່ນັ ຖາ້ ຄູມກີ ານຄດິ ແບບປະເພດຂນຶ້ ຢູ່ ູກບັ ສູ່ ງິ ອອ້ ມຂາ້ ງເຂາົ ກໍມແີ ນວ ໂນມ້ ຈະເນນັ້ ການສອນທູ່ ຄີ ໍານງຶ ເຖິງການມປີ ະຕສິ າໍ ພນັ ກບັ ເດກັ ນກັ ຮຽນເຊູ່ ນັ ສອນແບບອະພປິ າຍ ຫຼ ມກີ ດິ ຈະກໍາ ລວມກູ່ ຸມ ແລະ ຄໍານງຶ ເຖິງຄວາມຮູສ້ ກຶ , ຄວາມຕອ້ ງການຂອງຜູຮ້ ຽນ ຫຼ ຢດເອົານກັ ຮຽນເປັນສູນກາງສະແດງ ບດົ ບາດຂອງຄູໃນຖານະເປັນຜູໃ້ ຫຄ້ ວາມຮູໃ້ ຫແ້ ກູ່ ນກັ ຮຽນ. ບູ່ ຄໍ ູ່ ອຍວຈິ ານ ຫຼ ປະເມນີ ເດກັ ນກັ ຮຽນໄປໃນທາງລບົ ເຂາົ ຈະສາ້ ງບນັ ຍາກາດໃນຫອ້ ງຮຽນໃຫອ້ ບົ ອູຸ່ນ. ສູ່ ວນຄູຜູທ້ ູ່ ມີ ແີ ບບການຄດິ ປະເພດທູ່ ີບູ່ ໍຂຶນ້ ກບັ ສູ່ ງິ ອອ້ ມຂາ້ ງຈະມກັ ສອນແບບບັນຍາຍ ແລະ ຍໍາ້ ໃຫ ້ ນກັ ຮຽນຄດິ ແມູ່ ນຜູທ້ ູ່ ຈີ ດັ ລະບຽບຄວາມຮູທ້ ູ່ ສີ ອນດວ້ ຍຕນົ ເອງຖບດົ ບາດຂອງຕນົ ເປັນຜູຊ້ ູ່ ວຍເດກັ ນກັ ຮຽນໃຫມ້ ີ ຄວາມສາມາດປະຍຸກຄວາມຮູ ້ ຫຼ ຫກຼັ ການກາ້ ວຈິ ານ ຫຼ ໃຫຜ້ ນົ ຍອ້ ນກບັ ໃນທາງລບົ ແລະ ເນນັ້ ບດົ ບາດຂອງຄູເອງ ໃນຖານະເປັນຜູແ້ ນະນໍາ ແລະ ຈດັ ຄວາມຮູໃ້ ຫແ້ ກູ່ ນກັ ຮຽນໂດຍບູ່ ໄໍ ດສ້ າ້ ງກດິ ຈະກໍາ ທູ່ ເີ ດັກນກັ ຮຽນຕອ້ ງການມີ ປະຕສິ າໍ ພນັ ເຊູ່ ງິ ກນັ ແລະ ກນັ . ຕາຕະລາງ 8 - 3 ປຽບທຽບພດຶ ຕກິ ໍາການສອນຂອງຄທູ ູ່ ມີ ແີ ບບການຄິດຢູ່ ູ ປະເພດຂນຶ້ ກບັ ສູ່ ິງອອ້ ມຂາ້ ງ ແລະ ປະເພດບູ່ ໍຂນຶ້ ກບັ ສູ່ ງິ ອອ້ ມຂາ້ ງ. ແບບການຄິດປະເພດຂຶນ້ ຢູ່ ູ ກບັ ສູ່ ິງອອ້ ມຂາ້ ງ ແບບການຄິດປະເພດບູ່ ໍຂຶນ້ ກບັ ສູ່ ິງອອ້ ມຂາ້ ງ. 1. ມກັ ສະຖານະການ, ການສອນທູ່ ຄີ ູມປີ ະຕິ 1.ມກັ ສະຖານະການ, ການສອນທູ່ ບີ ູ່ ກໍ ູ່ ຽວຂອ້ ງກບັ ເດກັ ສໍາພນັ ແລະ ອະພປິ າຍຮູ່ ວມກບັ ເດກັ ນກັ ຮຽນ. ນກັ ຮຽນເປັນລາຍບຸກຄນົ ເຊູ່ ນັ ການສອນແບບບນັ ຍາຍ 2. ໃຊຄ້ ໍາຖາມເພູ່ ອປະເມນີ ຄວາມຮູຂ້ ອງ ໂດຍເນນັ້ ໃສູ່ ດາ້ ນປັນຍາຈດິ ສກຶ ສາ. 38

ນກັ ຮຽນຫງຼັ ຈາກສອນແລວ້ . 2. ໃຊຄ້ ໍາຖາມເພູ່ ອນໍາເຂາົ້ ສູ່ ູບດົ ຮຽນ ແລະ ໃຊຄ້ ໍາຖາມ 3. ເນນັ້ ກດິ ຈະກາໍ ແບບຢຶດເດກັ ເປັນສູນກາງ ຫງຼັ ຈາກຕອບຄໍາຖາມ. 4. ຄູມບີ ດົ ບາດໃນຖານະຜູສ້ ອນຮູຂ້ ໍເ້ ທດັ ຈງິ ທູ່ ມີ ຢີ ູ່ ູ 3. ເນນັ້ ກດິ ຈະກາໍ ແບບຢຶດຄູເປັນສູນກາງ ແລວ້ . 4. ຄູມບີ ດົ ບາດໃນຖານະເປັນຜູສ້ ະໜບັ ສະໜູນ ຫຼ 5. ໃຫຜ້ ນົ ສະທອ້ ນທາງລບົ ແກູ່ ເດກັ ນກັ ຮຽນ ປະຍຸກກດົ ເກນທູ່ ມີ ຢີ ູ່ ູແລວ້ . ແລະ ຫກຼີ ລຽ້ ງການປະເມນີ ຜນົ . 5. ໃຫຜ້ ນົ ສະທອ້ ນກບັ ເພູ່ ອໃຫເ້ ດກັ ນກັ ຮຽນປັບປຸງແກ ້ 6. ເນນັ້ ການສາ້ ງບດັ ຍາກາດຂອງການຮຽນໃຫອ້ ບົ ອູ່ ຸນດວ້ ຍການສາ້ ງຄວາມສໍາພນັ ທູ່ ດີ ກີ ບັ ເດກັ . ໄຂ, ຖາ້ ປະເມນີ ຜນົ ງານຂອງເດກັ ໃນທາງລບົ . 6. ເນນັ້ ການຈດັ ລະບຽບຄວາມຮູ,້ ຄຈູ ະຢູ່ ູໃນຖານະເປັນ ຜູແ້ ນະນໍາເດກັ ໂດຍບູ່ ມໍ ກີ ານສນົ ໃຈຄວາມສາໍ ພນັ ລະ ຫູ່ ວາງບຸກຄນົ . ຕາຕະລາງປຽບທຽບແຮງຈງູ ໃຈໃຫເ້ ດກັ ລະຫວູ່ າງຄູມຮີ ູບແບບການຄດິ ປະເພດຂນຶ້ ກບັ ສູ່ ງິ ອອ້ ມຂາ້ ງ ແລະ ປະເພດທູ່ ບີ ູ່ ໍຂນຶ້ ກບັ ສູ່ ງິ ອອ້ ມຂາ້ ງ. ແບບການຄດິ ປະເພດຂຶນ້ ກບັ ສູ່ ິງອອ້ ມຂາ້ ງ ແບບການຄິດປະເພດທູ່ ີບູ່ ໍຂຶນ້ ກບັ ສູ່ ງິ ອອ້ ມຂາ້ ງ 1. ໃຊວ້ ທິ ກີ ານຊມົ ເຊຍີ 1. ໃຊວ້ ທິ ກີ ານໃຫຄ້ ະແນນ ຫຼ ເກດຼ . 2.ໃຊວ້ ທິ ກີ ານໃຫເ້ ດກັ ມສີ ູ່ ວນຮູ່ ວມ ຫຼ ຊູ່ ວຍຄູ. 2. ໃຊວ້ ທິ ກີ ານແຂູ່ ງຂນັ . 3. ໃຊກ້ ານໃຫລ້ າງວນັ ຕູ່ າງໆ. 3. ໃຊວ້ ທິ ກີ ານໃຫເ້ ດກັ ເຮດັ ກດິ ຈະກາໍ ທູ່ ເີ ຂາົ ມກັ . 4. ໃຊວ້ ທິ ກີ ານສະແດງຜນົ ງານທູ່ ດີ ຂີ ອງເດກັ ຕູ່ ໍ 4. ໃຊກ້ ານສະແດງຜນົ ງານຂອງເດກັ ວູ່ າຜນົ ງານນນັ້ ມີ ຄຸນຄູ່ າ ຫຼ ປະໂຫຍດຕູ່ ຕໍ ວົ ເຂາົ ແນວໃດ. ຊຸ ມຊນົ . 5. ໃຊວ້ ທິ ກີ ານກະກຽມໂຄງສາ້ ງເນອ້ ໃນທູ່ ຈີ ະ 5. ໃຊວ້ ທິ ກີ ານໃຫເ້ ດກັ ມອີ ດິ ສະຫຼະທູ່ ຈີ ະກາໍ ນດົ ໂຄງ ສອນໃຫເ້ ດກັ . ສາ້ ງຄວາມຮູດ້ ວ້ ຍຕນົ ເອງ. 1.5 ຂໍ້ສັງເກດບາງຢູ່ າງກູ່ ຽວກບັ ການຄດິ 1) ຜູ ້ທູ່ ມີ ີການ ຄດິ ປະເ ພດ ທູ່ ີຂນຶ້ ກັບ ສູ່ ງິ ອ ອ້ ມຂາ້ ງຈະ ມຜີ ົນ ກາ ນຮຽ ນດີໃນວິຊາ ສັງຄົມສ າດ ແລ ະ ອກັ ສອນສາດ ຜູ ທ້ ູ່ ີມກີ ານຄດິ ແບບບູ່ ໍຂນຶ້ ກັບສູ່ ງິ ອອ້ ມຂາ້ ງຈະມຜີ ົນກາ ນຮຽນດີໃນ ວິຊາວທິ ະຍາ ສາດ ແລະ ຄະນດິ ສາດ. 2) ຜູທ້ ູ່ ມີ ກີ ານຄດິ ປະເພດຂນຶ້ ຢູ່ ູກບັ ສູ່ ງິ ອອ້ ມຂາ້ ງຈະມກັ ເຮດັ ວຽກປະເພດສງັ ຄົມສົງເຄາະເປັນຜູ ໃ້ ຫຄ້ ໍາ ປຶກສາເປັນຄູສອນ, ເປັນນກັ ບລໍ ຫິ ານບຸກຄນົ , ເປັນຕໍາຫຼວດ ສູ່ ວນຜູມ້ ກີ ານຄດິ ປະເພດບູ່ ຂໍ ນຶ້ ກບັ ສູ່ ງິ ອອ້ ມຂາ້ ງຈະມກັ ເຮດັ ອາຊບີ ກູ່ ຽວພນັ ກບັ ທດິ ສະດີ ແລະ ການວເິ ຄາະເຊູ່ ງິ ໄດແ້ ກູ່ ນກັ ຄະນດິ ສາດ, ນກັ ເຄມສີ າດ, ນກັ ຊວີ ະວິທະຍາ, ນກັ ວຊິ າວະກອນ, ແພດ, ຜູຈ້ ດັ ການຝູ່ າຍຜະລດິ , ມກັ ເຮດັ ວຽກກບັ ເຄູ່ ອງຈກັ ກນົ , ນກັ ສລິ ະປະເປັນຕົນ້ ...ແຕູ່ ໃນ ບາງສາຂາອາຊບີ ອາດຈາໍ ແນກອອກເປັນກູ່ ຸມຍູ່ ອຍໆ. ຖາ້ ມແີ ບບການຄດິ ຕູ່ າງກນັ ກໍຈະມກັ ກູ່ ຸມອາຊບີ ຍູ່ ອຍທູ່ ຕີ ູ່ າງກນັ 39

ເຊູ່ ນັ ຜູທ້ ູ່ ມີ ກີ ານຄດິ ປະເພດຂນຶ້ ຢູ່ ູກບັ ສູ່ ງິ ອອ້ ມຂາ້ ງຈະມກັ ອາຊບີ ພະຍາບານທາງຈດິ ຕະເວດຜູມ້ ແີ ບບການຄດິ ປະເພດ ບູ່ ໍຂນຶ້ ກບັ ສູ່ ງິ ອອ້ ມຂາ້ ງຈະມກັ ອາຊບີ ພະຍາບານຢູ່ ູໃນຫອ້ ງຜູ່ າຕດັ . 3) ເພດຊາຍຈະມກີ ານຄດິ ແບບບູ່ ໍຂນຶ້ ກບັ ສູ່ ງິ ອອ້ ມຂາ້ ງສູງກວູ່ າເພດຍງິ ແລະ ເພດຍງິ ຈະມກີ ານຄດິ ແບບຂນຶ້ ກບັ ສູ່ ງິ ອອ້ ມຂາ້ ງສູງກວູ່ າເພດຊາຍ. 4) ແຕູ່ ລະບຸ ກຄນົ ຈະບູ່ ມໍ ຮີ ູບແບບການຄດິ ພຽງແບບໃດໜູ່ ງຶ ຕະຫອຼ ດການມບີ າງສະຖານະການ ຫຼ ບາງຄັງ້ ບຸກຄນົ ນນັ້ ອາດມກີ ານຄດິ ປະເພດຂນຶ້ ກບັ ສູ່ ງິ ອອ້ ມຂາ້ ງແຕູ່ ບາງສະຖານະການອາດມກີ ານຄິດທູ່ ີບູ່ ໍຂນຶ້ ກບັ ສູ່ ິງອອ້ ມ ຂາ້ ງ. ເຖິງຢູ່ າງໃດກໍຕາມການຈະຕລີ າຄາວູ່ າບຸກຄນົ ໃດທູ່ ມີ ກີ ານຄດິ ແບບໃດນນັ້ ແມູ່ ນຈະຄາໍ ນງຶ ເຖິງຄູ່ າສະເລູ່ ຍທູ່ ີແຕູ່ ລະ ບຸກຄນົ ຕອບສະໜອງຕູ່ ກໍ ບັ ສູ່ ງິ ກະຕຸນ້ ຕູ່ າງໆ. ຈາກສູ່ ງິ ທູ່ ໄີ ດກ້ ູ່ າວມານນັ້ ຈະເຫນັ ວູ່ າ ຮູບແບບການຄດິ ຈະມອີ ດິ ທພິ ນົ ຕູ່ ກໍ ບັ ພດຶ ຕກິ າໍ ການຮຽນຮູ ້ ແລະ ການ ຕອບສະໜອງໂດຍກງົ . ດູ່ ງັ ນນັ້ ຄູທູ່ ມີ ກີ ານຄດິ ທູ່ ແີ ຕກຕູ່ າງຈາກການຄດິ ຂອງເດກັ ນກັ ຮຽນຈະມກັ ດໍາເນນີ ການສອນ ທູ່ ບີ ູ່ ສໍ ອດຄູ່ ອງກບັ ລກັ ສະນະຂອງຜູຮ້ ຽນ. ສະນນັ້ , ໃນການສອນຄຄູ ວນຄໍານງຶ ເຖງິ ຮູບແບບການຄິດຂອງນກັ ຮຽນ ຫາຼ ຍກວູ່ າການຄໍານງຶ ເຖິງການຄດິ ຂອງຕົນ, ຄວາມຮູ ເ້ ລູ່ ອງຂອງການຄດິ ນຈີ້ ະເປັນປະໂຫຍດໃຫແ້ ກູ່ ຄູເພູ່ ອວາງ ແຜນການສອນໃຫສ້ ອດຄູ່ ອງກບັ ນກັ ຮຽນເປັນລາຍບຸກຄນົ ໄດຫ້ າຼ ຍກວູ່ າການສອນນກັ ຮຽນເປັນກູ່ ຸມ. 2. ຮູ ບແບບການຮຽນ (Learning Style) ແຕູ່ ລະບຸ ກຄນົ ຈະຮຽນຮູໄ້ ດດ້ ໃີ ນແນວທາງທູ່ ແີ ຕກຕູ່ າງກນັ , ມບີ າງຄນົ ຮຽນໄດດ້ ຈີ າກການຟັງຄໍາບນັ ຍາຍ, ມບີ າງ ຄນົ ຮຽນຮູໄ້ ດດ້ ຖີ າ້ ໄດເ້ ຫນັ ຫຼ ໄດອ້ ູ່ ານ, ບາງຄນົ ຮຽນຮູໄ້ ດດ້ ເີ ມູ່ອໄດສ້ າໍ ພດັ ຫຼ ໄດມ້ ສີ ູ່ ວນຮູ່ ວມກດິ ຈະກໍາການຮຽນ ນນັ້ . ແບບການຮຽນຈະເປັນລກັ ສະນະນດິ ໄສ ຫຼ ຄວາມມກັ ຂອງແຕູ່ ລະບຸ ກຄນົ ຢູ່ ູໃນສະຖານະການຕູ່ າງໆ ຕອ້ ງ ພຈິ າລະນາວູ່ າ ແຕູ່ ລະບຸ ກຄນົ ມກັ ຮຽນຢູ່ ູໃສ, ເວລາໃດ, ຮຽນນາໍ ໃຜ, ຈະຮຽນໄດດ້ ີຢູ່ ູ ໃນສະພາບແວດລອ້ ມໃດ, ແລະ ເງ່ອູ ນໄຂທູ່ ມີ ພີ າວະຮູ່ າງກາຍຢູ່ ູໃນລກັ ສະນະໃດ. 2.1 ແບບການຮຽນໃນທັດສະນະຂອງດນັ ແລະ ດນັ ດນັ ແລະ ດນັ (Dunn and Dunn, 1978) ໄດຈ້ າໍ ແນກຄວາມແຕກຕູ່ າງຂອງແບບການຮຽນໄປຕາມ ສະພາ ວະທູ່ ີແຕກ ຕູ່ າງກັນ 4 ດ າ້ ນຄ ສູ່ ງິ ແວດ ລອ້ ມ (Environment) ແລະ ອາ ລົມ (Emotional) ສງັ ຄົມ (Sociolo gical) ແລະ ຮູ່ າງກາຍ (Physical) ລາຍລະອຽດມຄີ ລູ່ ຸມນ.ີ້ 2.1.1 ສະພາວະດາ້ ນສູ່ ງິ ແວດລອ້ ມ 1) ສຽງ ມບີ າງຄນົ ຈະມກັ ຮຽນ ຫຼ ສກຶ ສາຢູ່ ູໃນຫອ້ ງທູ່ ມີ ດິ ງຽບ, ແຕູ່ ມບີ າງຄນົ ສາມາດຮຽນຢູ່ ູ ບູ່ ອນມີ ສຽງລບົ ກວນໄດ.້ 2) ແສງ ບາງຄນົ ຈະຮຽນໄດດ້ ຢີ ູ່ ູໃນບູ່ ອນທູ່ ມີ ແີ ສງສະຫູ່ ວາງຫາຼ ຍ, ແຕູ່ ບາງຄນົ ພັດມກັ ຮຽນບູ່ ອນທູ່ ມີ ີ ແສງໄຟພໍມວົ ໆ. 3) ອຸ ນຫະພູມ ບາງຄນົ ມກັ ຮຽນໃນສະພາບອາກາດໜາວ, ແຕູ່ ບາງຄນົ ພດັ ມກັ ຮຽນຢູ່ ູບູ່ ອນອາກາດອົບ ອູ່ ຸນຫຼ ຮອ້ ນ. 4) ບູ່ ອນນູ່ ງັ ບາງຄນົ ມກັ ຮຽນຢູ່ ູໂຕະຮູ່ ວມກບັ ຄນົ ອູ່ ນຫຼາຍຄນົ , ແຕູ່ ບາງຄນົ ພດັ ມກັ ນູ່ ງັ ສກຶ ສາຮູ່ ໍາຮຽນຢູ່ ູ ໂຕະທູ່ ອີ ອກແບບໄວໃ້ ຫນ້ ູ່ ງັ ສະເພາະຄນົ ດຽວ. 40

2.1.2 ສະພາບດາ້ ນອາລມົ 1) ແຮງຈງູ ໃຈ ມບີ າງຄນົ ຮຽນຍອ້ ນມແີ ຮງຈງູ ໃນພາຍໃນ (Self - Motivated) ບາງຄົນຮຽນຍອ້ ນມີ ແຮງຈງູ ໃຈພາຍນອກເຊູ່ ນັ ຕອ້ ງການລາງວນັ , ຄໍາຊມົ ເຊຍີ ຫຼ ເນູ່ ອງມາຈາກການບງັ ຄບັ ຈາກຄູ ແລະ ພູ່ ໍແມູ່ . 2) ຄວາມພາກພຽນ ບາງຄນົ ຈະຮຽນດວ້ ຍຄວາມພາກພຽນພະຍາຍາມ, ແຕູ່ ບາງຄນົ ພດັ ບູ່ ໍມຄີ ວາມພາກ ພຽນຕູ່ ໍການຮຽນ. 3) ຄວາມຮບັ ຜດິ ຊອບ ບາງຄນົ ຮຽນຈະມຄີ ວາມຮບັ ຜດິ ຊອບສູງ, ແຕູ່ ບາງຄນົ ຂາດຄວາມຮບັ ຜດິ ຊອບ. 4) ການກາໍ ນດົ ຕາຕະລາງການຮຽນ ບາງຄນົ ມກີ ານກໍານດົ ຕາຕະລາງຮຽນປະຈໍາວນັ ຂອງຕນົ ເອງເຊູ່ ນັ ວນັ ຈນັ ຈະຮຽນວຊິ າສງັ ຄມົ , ວນັ ອງັ ຄານຈະສກຶ ສາວຊິ າວທິ ະຍາສາດ, ແລວ້ ກປໍ ະຕບິ ດັ ຕາມຕາຕະລາງທູ່ ກີ າໍ ນດົ ໄວ,້ ແຕູ່ ມບີ າງຄນົ ຈະຮຽນດວ້ ຍຕນົ ເອງໂດຍບູ່ ໍໄດກ້ າໍ ນດົ ຕາຕະລາງໄວ.້ 2.1.3 ສະພາວະດາ້ ນສັງຄມົ ແມູ່ ນລກັ ສະນະສງັ ຄມົ ຂອງແຕູ່ ລະບຸ ກຄນົ ໃນຂະນະທູ່ ກີ ໍາລງັ ຮຽນ ຫຼ ສກຶ ສາ. ບາງຄົນຈະມກັ ຮຽນ ຫຼ ສກຶ ສາເປັນລາຍບຸກຄນົ , ບາງຄນົ ມກັ ຮຽນເປັນຄູ່ ູ, ບາງຄນົ ມກັ ຮຽນເປັນກູ່ ຸມ, ບາງຄນົ ມກັ ຮຽນໂດຍມຜີ ູໃ້ ຫຍູ່ ຫຼ ຜູປ້ ົກຄອງນູ່ ງັ ຢູ່ ູນໍາ. ແຕູ່ ບາງຄນົ ຈະບູ່ ໍມລີ ກັ ສະນະທູ່ ແີ ນູ່ ນອນ, ເພາະມບີ າງຄງັ້ ເຂາົ ກໍມກັ ຮຽນຄນົ ດຽວ, ມບີ າງຄງັ້ ເຂາົ ກໍ ມກັ ຮຽນເປັນກູ່ ຸມ. 2.1.4 ສະພາວະດາ້ ນຮູ່ າງກາຍ 1) ການຮບັ ຮູ ້ ມບີ າງຄນົ ມກັ ຮຽນດວ້ ຍການເບູ່ ງິ ຫຼ ສງັ ເກດ, ບາງຄນົ ມກັ ຮຽນດວ້ ຍການຟງັ , ບາງຄນົ ມກັ ຮຽນດວ້ ຍການສໍາພດັ , ບາງຄນົ ມກັ ຮຽນດວ້ ຍກດິ ຈະກໍາການເຄູ່ ອນໄຫວ. 2) ການຮບັ ປະທານອາຫານໃນຂະນະກໍາລງັ ຮຽນ ມບີ າງຄນົ ມກັ ກນິ ອາຫານຫວູ່ າງ ຫຼ ເຄູ່ ອງດູ່ ມໄປ ພອ້ ມໆກບັ ການຮຽນ ຫຼ ສກຶ ສາ, ແຕູ່ ບາງຄນົ ກບໍ ູ່ ໍມກັ ກໍາທໍາແບບນນັ້ . 3) ເວລາ ບາງຄນົ ຈະຮຽນໄດດ້ ທີ ູ່ ສີ ຸດໃນຕອນເຊາົ້ , ບາງຄນົ ຮຽນໄດດ້ ໃີ ນຕອນບູ່ າຍ, ບາງຄນົ ອູ່ ານໜງັ ສຢູ່ າງມສີ ະມາທຢິ ູ່ ູໃນຕອນເດກິ , ບາງຄນົ ອູ່ ານໜງັ ສມສີ ະມາທດິ ຕີ ອນເຊາົ້ ໆ. ສູ່ ງິ ທງັ ໝດົ ນກີ້ ໍເພາະວູ່ າການເຮດັ ໜາ້ ທູ່ ີ ຂອງຮູ່ າງກາຍຢູ່ ູໃນແຕູ່ ລະຄນົ ຈະມປີ ະສດິ ທພິ າບດທີ ູ່ ສີ ຸດຢູ່ ູໃນຊູ່ ວງເວລາທູ່ ແີ ຕກຕູ່ າງກນັ . 4) ການເຄູ່ ອນໄຫວ ບາງຄນົ ຈະຮຽນໄດດ້ ເີ ມູ່ອມກີ ານເຄູ່ ອນໄຫວຂອງຮູ່ າງກາຍ, ແຕູ່ ບາງຄນົ ຈະຮຽນ ໄດດ້ ເີ ວລາບູ່ ໍເຄູ່ ອນໄຫວ. 2.2 ຮູບແບບການຮຽນ ກບັ ການສອນ ຮູບແບບການຮຽນຂອງເດກັ ນກັ ຮຽນແຕູ່ ລະຄນົ ຈະເປັນສູ່ ງິ ທູ່ ສີ າໍ ຄນັ ທູ່ ຄີ ູຄວນຈະຮູ ້ ແລະ ຄໍານຶງເຖິງ. ເພູ່ ອຈດັ ສະພາບການຮຽນ - ການສອນໃຫສ້ ອດຄູ່ ອງກບັ ຮູບແບບການຮຽນຂອງເຂາົ ຢູ່ ູ ທູ່ ານ ດນັ ແລະ ດນັ ແລະ ໄພຣ (Dunn and Dunn Price, 1985) ໄດ ້ສາ້ ງແບ ບວດັ ການ ຮຽ ນ ແລະ ໃສູ່ ຊູ່ ວູ່ າ ( Learning Style Inventory) ເພູ່ ອເປັນການຊູ່ ວຍຄກູ ວດກາວູ່ ານກັ ຮຽນແຕູ່ ລະຄນົ ໄດມ້ ຮີ ູບແບບການຮຽນແບບໃດ. ໃນແຕູ່ ລະກູ່ ຸມ ຫຼ ບຸກຄນົ . ຕວົ ຢູ່ າງແບບວດັ . ຂໍຄ້ ວາມ ລະດັບຄວາມຄດິ ເຫັນ ບູ່ ໍເຫນັ ດີ ບູ່ ເໍ ຫນັ ດທີ ູ່ ສີ ຸດ ເຫນັ ດທີ ູ່ ີ ເຫນັ ດີ ເຫນັ ດເີ ປັນ 41

ສຸ ດ ບາງຄງັ້ 1. ຂາ້ ພະເຈາົ້ ຈະຮຽນໄດດ້ ເີ ວ ລາຫອ້ ງງຽບສະຫງບົ 2. ໃນຂະນະທູ່ ຂີ າ້ ພະເຈາົ້ ຮຽນ ຂາ້ ພະເຈາົ້ ຈະບູ່ ໍສນົ ໃຈສູ່ ງິ ໃດໆ ໃຫນ້ ກັ ຮຽນອູ່ ານແບບວດັ ການຮຽນແລວ້ ພຈິ າລະນາວູ່ າຂຄໍ້ ວາມນນັ້ ກງົ ກບັ ລກັ ສະນະນດິ ໃສ ຫຼ ພຶດຕິກໍາ ການຮຽນຂອງຕນົ ລະດບັ ໃດ, ຖາ້ ກງົ ຫຼ ສອດຄູ່ ອງກບັ ຕນົ ເອງຫຼາຍທູ່ ສີ ຸດກໍໝາຍໃສູ່ ຂໍ້ “ເຫັນດທີ ູ່ ີສຸ ດ”, ຖາ້ ບູ່ ໍກງົ ເລຍີ ກຈໍ ູ່ ງົ ໝາຍໃສູ່ ຊູ່ ອງ “ບູ່ ໍເຫນັ ດທີ ູ່ ສີ ຸດ” ຖາ້ ມສີ ູ່ ວນກງົ ຫຼ ສອດຄູ່ ອງແດູ່ ກໝໍ າຍໃສູ່ “ເຫນັ ດີບາງຄັງ້ ” ຖ້າເຫັນ ດວ້ ຍລະຫູ່ ວາງເຫນັ ດທີ ູ່ ສີ ຸດກບັ ເຫນັ ດບີ າງຄງັ້ ຈູ່ ງົ ໝາຍໃສູ່ ຊູ່ ອງ “ເຫນັ ດ”ີ ຖາ້ ຢູ່ ູລະຫູ່ ວາງບູ່ ໍເຫັນດທີ ູ່ ີສຸ ດກບັ ເຫນັ ດີ ເປັນບາງຄງັ້ ຈູ່ ງົ ໝາຍໃສູ່ ຊູ່ ອງ “ບູ່ ໍເຫນັ ດ”ີ . ແບບວດັ ການຮຽນນຈີ້ ະມປີ ະໂຫຍດໃຫຄ້ ູເພູ່ ອຈະໄດຈ້ ດັ ສະພາບແວດລອ້ ມຂອງການຮຽນໃຫສ້ ອດຄູ່ ອງ ກບັ ນກັ ຮຽນແຕູ່ ລະຄນົ , ຫຼ ຈດັ ກູ່ ຸມນກັ ຮຽນຕາມແບບການຮຽນທູ່ ມີ ຄີ ວາມຄາ້ ຍຄກນັ , ຢູ່ ູໃນການເຮດັ ກດິ ຈະກໍາ ຫຼ ຢູ່ ູໃນສະພາບການຮຽນຮູທ້ ູ່ ຄີ າ້ ຍຄກນັ ກໍຍອ້ ນວູ່ າຜນົ ການສກຶ ສາຂອງ ດນັ ແລະ ດນັ (Dunn and Dunn, 1987) ການຈດັ ສະພາບແວດລອ້ ມໃຫສ້ ອດຄູ່ ອງກບັ ຮູບແບບການຮຽນຈະພາໃຫນ້ ກັ ຮຽນມທີ ດັ ສະນະຄະຕດິ ຕີ ູ່ ກໍ ານຮຽນ ທູ່ ສີ ຸ ດ. ຜູ່ ານມາຍງັ ມຄີ ູຫຼາຍຄນົ ທູ່ ຖີ ກົ ຖຽງກນັ ວູ່ າ ຈະເຮດັ ໄດແ້ ນວໃດເພູ່ ອຈະໃຊວ້ ິທີສອນໃຫສ້ ອດຄູ່ ອງກບັ ນກັ ຮຽນເປັນລາຍບຸກຄນົ ຢູ່ ູໃນຫອ້ ງຮຽນໄດ.້ ຕູ່ ກໍ ບັ ບນັ ຫານີ້ ດນັ ແລະ ດນັ ໄດສ້ ະເໜແີ ນະໄວວ້ ູ່ າ ວທິ ກີ ານດທີ ູ່ ສີ ຸດ ຂອງຄກູ ໍແມູ່ ນການຈດັ ສະພາບແວດລອ້ ມ ຫຼ ສະພາບການຮຽນທູ່ ມີ ລີ ກັ ສະນະໃຫເ້ ໝາສມົ ຫຼາຍຂນຶ້ ເຊູ່ ນັ ເດກັ ທູ່ ຈີ ະ ຮຽນໄດດ້ ໃີ ນສະພາຍທູ່ ງີ ຽບສະຫງດັ ກອໍ ະນຸຍາດໃຫເ້ ຂາົ ໄປສກຶ ສາ ຫຼ ຮຽນໄດໃ້ ນສະຖານທູ່ ເີ ຊູ່ ງິ ຫູ່ າງໄກຈາກສຽງລບົ ກວນຂະນະດຽວກນັ ເດກັ ທູ່ ມີ ກັ ຮຽນ ທູ່ າມ ກາງສຽງອກຶ ກະທກຶ ກໍອະນຍຸ າດໃຫເ້ ຂາົ ຟັງວທິ ະຍຸທູ່ ມີ ຫີ ຟູ ັງສະເພາະຕົນ ເອງ ເປັນຕນົ້ . ສະຫຸຼບ ແຕູ່ ລະບຸ ກຄນົ ຈະມວີ ທິ ທີ າງຂອງຕນົ ເອງໃນການຮຽນຮູ ້ (Perceive) ການຈດັ ລະບຽບຂໍມ້ ູນ (OR r - ganized) ແລະ ຂະບວ ນການປະມວນຂໍ້ມູນ (Information Processing). ວິທທີ າງດູ່ ງັ ກູ່ າວນຈີ້ ະມີ ລກັ ສະນະສະເພາະຕວົ ທູ່ ແີ ຕກຕູ່ າງຈາກຄນົ ອູ່ ນເຊູ່ ນັ ບາງຄນົ ມປີ ະຕກິ ລິ ຍິ າໂຕຕ້ ອບສູ່ ງິ ທູ່ ຄີ ດິ ຢູ່ າງໄວວູ່ າຟາ້ ວຟູ່ ັງແຕູ່ ບາງ ຄນົ ຄດິ ຢູ່ າງສຸຂຸມຮອບຄອບ. ລກັ ສະນະທູ່ ເີ ປັນນດິ ໃສດູ່ ງັ ກູ່ າວນຈີ້ ະຮຽກວູ່ າແບບການຄິດ (Congnitive Stule) ຂອງບຸກຄນົ . ໄດມ້ ຜີ ູແ້ ບູ່ ງປະເພດຂອງການຄດິ ອອກເປັນປະເພດຕູ່ າງໆ ຫາຼ ຍປະເພດ, ແຕູ່ ຈະເວາົ້ ເຖງິ ຫຼາຍທູ່ ສີ ຸ ດກໍມີ 2 ມຕິ ຄິ ການຄດິ ແບບພຈິ າລະນາຄວາມໄວ ແລະ ຄວາມຜດິ ພາດຂອງການຕອບສະໜອງເປັນຫຼກັ ແລະ ການຄດິ ແບບຈາໍ ແນກເຖງິ ອດິ ທພິ ນົ ຂອງສູ່ ງິ ອອ້ ມຂາ້ ງຈາກສູ່ ງິ ທູ່ ສີ ນົ ໃຈ. ແບບການຄດິ ທູ່ ພີ ຈິ າລະນາຄວາມໄວ ແລະ ຄວາມຜດິ ພາດຂອງການຕອບສະໜອງໄດແ້ ບູ່ ງອອກເປັນ 2 ແບບຄ ປະເພດການຄດິ ແບບຟາ້ ວຟູ່ ງັ ແລະ ປະເພດການຄດິ ແບບໄຕູ່ ຕອງ. ແບບການຄດິ ຈະເປັນປະເພດໃດກໍ 42