ເອກະສານປະກອບການສອນວິຊາການສຶກສານອກໂຮງຮຽນ

ກະຊວງສກຶ ສາທກິ ານ ແລະ ກລິ າ ກມົ ສາ້ ງຄູ ວທິ ະຍາໄລຄູຫຼວງນໍາ້ ທາ ເອກະສານປະກອບການສອນ ວຊິ າ ການສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນ ສາຍຄປູ ະຖມົ ລະບບົ 12+4 ປ4ີ ພາກຮຽນ 1 ຮຽບຮຽງໂດຍ: ອາຈານ ປທ. ແອງທລິ າດ ຫາຼ້ ອ່ ຸນແກວ້ ສກົ ຮຽນ 2021 - 2022

ເອກະສານປະກອບການສອນ ວຊິ າ ການສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນ ສາຍຄປູ ະຖມົ ລະບບົ 12+4 ປີ 4 ພາກຮຽນ 1 ຮຽບຮຽງໂດຍ: ອຈ.ປທ. ແອງທລິ າດ ຫາຼ ້ ອ່ ຸນແກວ້ ກວດແກໂ້ ດຍ: ປທ. ຄໍາມ່ ວນ ສດິ ປະເສດີ ຊອ.ປທ. ບວົ ສອນ ແສງມະນີ ຊອ.ປທ. ສຄີ ານ ເດດລວໍ ງົ ປຕ. ສມົ ແພງ ດວງປະເສດີ ປທ. ຫວນັ ແກວ້ ອ່ ນິ ທະວງົ ສກົ ຮຽນ 2021 - 2022

ຄາໍ ນາໍ ເພ່ ອື ເປນັ ການປບັ ປຸງປະສດິ ທພິ າບການຈດັ ການຮຽນ-ການສອນ ກຄໍ ກື ານພດັ ທະນາວຊິ າ ຊບີ ຄູໃຫດ້ ຂີ ນຶ້ ເທ່ ອື ລະກາ້ ວ, ຂາ້ ພະເຈາົ້ ຈ່ ງິ ໄດຈ້ ດັ ຮຽບຮຽງປມື້ ແບບຮຽນນຂີ້ ນຶ້ ມາ ເພ່ ອື ຮບັ ໃຊ້ ການຮຽນ-ການສອນ ຕາມຫຼກັ ສູດການສາ້ ງຄູລະບບົ 12+4 ສາຍຄູປະຖມົ . ໂດຍອງິ ໃສ່ ທດິ ທາງ ແຜນການຂອງວທິ ະຍາໄລຄູຫຼວງນໍາ້ ທາໃນການທອ້ ນໂຮມຫຼກັ ສູດແຕ່ ລະລາຍວຊິ າ ໃນແຕ່ ລະ ສາຍຮຽນໂດຍນໍາໃຊໂ້ ຄງສາ້ ງຫຼັກສູດຂອງກມົ ສາ້ ງຄູ ເພ່ ືອເປັນບ່ ອນກໍານດົ ເນອື້ ໃນແຕ່ ລະບດົ ແລະ ຫວົ ຂປໍ້ ກີ ຍ່ ອຍຕ່ າງໆ. ເພ່ ອື ຕອບສະໜອງການຈດັ ການຮຽນ-ການສອນ ແລະ ສອດຄ່ ອງກບັ ສະພາບຕວົ ຈງິ ໃນ ຂອບເຂດເນອື້ ໃນຄວາມຮູທ້ າງດາ້ ນວທິ ະຍາສາດ ໂດຍສະເພາະດາ້ ນວທິ ະຍາສາດການສອນກໍຄື ການສາ້ ງອາຊບີ ຄູໃຫແ້ ກນ້ ກັ ຮຽນຄູ ແທດເໝາະກບັ ສະພາບການພດັ ທະນາການສກຶ ສາໃນປະຈຸ ບນັ , ຈ່ ງິ ມຄີ ວາມຈາໍ ເປນັ ໃນການຮຽບຮຽງປມື້ ແບບຮຽນນຂີ້ ນຶ້ ມາໂດຍພນື້ ຖານ. ສະນນັ້ , ຂາ້ ພະເຈາົ້ ໃນນາມຜູຮ້ ຽບຮຽງ ແລະ ຄູຜູສ້ ອນໃນລາຍວຊິ ານີ້ ໄດພ້ ະຍາຍາມຂດັ ຈອ້ ນເນອື້ ໃນທ່ ີເປັນປະໂຫຍດ ແລະ ສອດຄ່ ອງກບັ ກບັ ສະພາບການສາ້ ງຄູໃນປະຈບຸ ນັ ມາເປັນ ປມື້ ແບບຮຽນ ແລະ ເປນັ ເອກະສານປະກອບການສອນຢ່ າງມປີ ະສດິ ທພິ າບ. ແຕ່ ກໍປາສະຈາກຂໍ້ ຂາດຕກົ ບກົ ຜ່ ອງທາງດາ້ ນເນອື້ ໃນບ່ ໍທນັ ຄບົ ຖວ້ ນສມົ ບູນ ແລະ ການຈດັ ພມິ ອາດຈະບ່ ໍຈະແຈງ້ ຊດັ ເຈນ ຂາ້ ພະເຈາົ້ ຂໍຮຽນມາຍງັ ບນັ ດາທ່ ານຜູ ນ້ ໍາໃຊປ້ ືມ້ ແບບຮຽນເຫຼັມ້ ນີ້ ຕະຫຼອດຮອດ ນກັ ຮຽນ, ນກັ ສກຶ ສາ ຈ່ ງົ ປະກອບສ່ ວນປບັ ປຸງເພ່ ອື ເຮດັ ໃຫກ້ ານຮຽບຮຽງໃນຄງັ້ ໜາ້ ສມົ ບູນຂນຶ້ ຕ່ ມື . ວທິ ະຍາໄລຄູຫຼວງນໍາ້ ທາ, ວນັ ທີ 20 ຕຸລາ 2021 ຜູຮ້ ຽບຮຽງ ອຈ.ປທ ແອງທລິ າດ ຫຼາ້ ອ່ ຸນແກວ້ ກ

ສາລະບານ ບດົ ທີ 1 ການສກຶ ສາຢ່ ູໃນລາວ 1. ປະຫວດັ ຄວາມເປນັ ມາຂອງການສກຶ ສາໃນລາວໂດຍສງັ ເຂບ..................................................1 2. ລກັ ສະນະການສກຶ ສາຢ່ ູໃນລາວ.................................................................................3 3. ລະບບົ ການສກຶ ສາໃນລາວໂດຍສງັ ເຂບ.........................................................................4 ບດົ ທີ 2 ແຜນພດັ ທະນາການສກຶ ສາແຕ່ ປີ 2001 - 2020 1. ທດິ ທາງ, ຄາດໝາຍ, ນະໂຍບາຍລວມ ແລະ ວທິ ກີ ານປະຕບິ ດັ ແຜນພດັ ທະນາການສກຶ ສາແຫ່ ງຊາດ..7 2. ແຜນງານເພ່ ອື ປະຕບິ ດັ ຍຸດທະສາດການສກຶ ສາແຫ່ ງຊາດ....................................................13 ບດົ ທີ 3: ແນວຄດິ ສາໍ ຄນັ ຂອງການຈດັ ການ ການສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນ 1. ຄວາມສາໍ ຄນັ ຂອງການສກຶ ສາປະເພດຕ່ າງໆ....................................................................16 2. ການສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນ.......................................................................................19 ບດົ ທີ 4 ຫຼກັ ການ ແລະ ຄວາມເຊ່ ອື ພນື້ ຖານ ການຈດັ ການສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນ 1. ຫຼກັ ການຂອງການຈດັ ການສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນ.............................................................29 2. ປດັ ຊະຍາທ່ ກີ ່ ຽວຂອ້ ງກບັ ການສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນ........................................................30 3. ທດິ ສະດກີ ານຮຽນຮູກ້ ານສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນ.............................................................34 4.ຈດິ ຕະວທິ ະຍາການຮຽນຮູກ້ ານສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນ.......................................................36 ບດົ ທີ 5 ແນວຄດິ ໃນການຈດັ ເຝກິ ອບົ ຮມົ 1. ຄວາມຫມາຍຂອງການເຝກິ ອບົ ຮມົ .............................................................................41 2. ການຫາຄວາມຈາໍ ເປນັ ໃນການເຝກິ ອບົ ຮມົ ...................................................................43 3. ວທິ ຫີ າຄວາມຈາໍ ເປນັ ໃນການເຝກິ ອບົ ຮມົ ....................................................................44 ບດົ ທີ 6 ຂະບວນການເຝກິ ອບົ ຮມົ 1. ການຫາຄວາມຕອ້ ງການໃນການອບົ ຮມົ .......................................................................46 2. ການກາໍ ນດົ ຈດຸ ປະສງົ ............................................................................................46 3. ການກະກຽມການເຝກິ ອບົ ຮມົ .................................................................................46 4. ດາໍ ເນນີ ການເຝກິ ອບົ ຮມົ ........................................................................................47 5. ປະເມນີ ຜນົ ການເຝກິ ອບົ ຮມົ ...................................................................................48 ບດົ ທີ 7 ການເປນັ ວທິ ະຍາກອນ ຫຼື ຄສູ ອນທ່ ດີ ີ 1. ບດົ ບາດຂອງວທິ ະຍາກອນ.....................................................................................49 2. ລກັ ສະນະຂອງວທິ ະຍາກອນ ຫຼື ຄສູ ອນ.....................................................................50 3. ການເປນັ ວທິ ະຍາກອນທດີ .ີ .....................................................................................51 4. ແນວທາງເພ່ ມີ ປະສດິ ທພິ າບໃນການເວາົ້ ......................................................................53 ຂ

ບດົ ທີ 8 ເທກັ ນກິ ການເຝກິ ອບົ ຮມົ 1. ຂຄໍ້ ວນພຈິ າລະນາເບອື້ ງຕນົ້ ສໍາລບັ ການເລອື ກຂໍມ້ ູນການເຝກິ ອບົ ຮມົ ......................................56 2. ເທກັ ນກິ ການເຝກິ ອບົ ຮມົ .......................................................................................57 3. ເທກັ ນກິ ການສາ້ ງຄວາມສນົ ໃຈຂອງຜູຟ້ ງັ .....................................................................66 4. ການສາ້ ງບນັ ຍາກາດທ່ ດີ ໃີ ນການເຝກິ ອບົ ຮມົ .................................................................68 5. ລະດບັ ຂນັ້ ຕອນການສາ້ ງບນັ ຍາກາດທ່ ດີ ໃີ ນການເຝກິ ອບົ ຮມົ ............................................. 70 ບດົ ທີ 9 ອຸປະກອນ ແລະ ການຈດັ ສະຖ່ ານທ່ ເີ ຝກິ ອບົ ຮມົ 1. ຄວາມສາມາດໃນການຮບັ ຮູ.້ ....................................................................................73 2. ຄວາມຮບັ ຮູຂ້ ອງຜູເ້ ຂາົ້ ເຝກິ ອບົ ຮມົ ............................................................................74 3. ປະໂຫຍດຂອງການໃຊອ້ ຸປະກອນ.............................................................................74 4. ລກັ ສະນະຂອງອຸປະກອນທ່ ດີ .ີ .................................................................................74 5. ປະເພດຂອງອຸປະກອນການເຝກິ ອບົ ຮມົ .....................................................................75 6. ຫກຼັ ການເລອື ກໃຊອ້ ຸປະກອນປະກອບການເຝກິ ອບົ ຮມົ ....................................................75 7. ອຸປະກອນທ່ ນີ ຍິ ມົ ໃຊກ້ ນັ ທ່ ວົ ໄປໃນການເຝກິ ອບົ ຮມົ .......................................................75 8. ການຈດັ ຫອ້ ງເຝກິ ອບົ ຮມົ .......................................................................................77 9. ການຈດັ ສະຖານທ່ ສີ ໍາລບັ ການເຝກິ ອບົ ຮມົ ແບບຕ່ າງໆ......................................................77 ບດົ ທີ 10 ການປະເມນີ ຜນົ ການເຝກິ ອບົ ຮມົ 1. ຈດຸ ປະສງົ ການປະເມນີ ຜນົ .......................................................................................81 2. ຄວາມຫມາຍຂອງການປະເມນີ ຜນົ ການເຝກິ ອບົ ຮມົ ........................................................81 3. ຮູບແບບການປະເມນີ ໂຄງການການເຝກິ ອບົ ຮມົ .............................................................81 4. ໄລຍະການປະເມນີ .............................................................................................82 5. ການປະເມນີ ຜນົ ການເຝກິ ອບົ ຮມົ .............................................................................83 6. ວທິ ກີ ານ ແລະ ເຄ່ ອື ງມຮື ບັ ໃຊກ້ ານປະເມນີ ..................................................................84 7. ການໂຕວ້ າທີ (Adversary Technique) ໂດຍແບ່ ງຜູເ້ ຂາົ້ ຮ່ ວມເປນັ 2 ກ່ ຸມ............................84 8. ໃຫສ້ ະແດງລະຄອນ.............................................................................................84 ບດົ ທີ 11 ອງົ ປະກອບທ່ ຊີ ່ ວຍໃຫມ້ ຜີ ນົ ສາໍ ເລດັ ໃນການເຝກິ ອບົ ຮມົ 1. ຜູເ້ ຂາົ້ ຮ່ ວມການເຝກິ ອບົ ຮມົ ຄວນພຈິ າລະນາຈາກ...........................................................86 2. ຫກຼັ ສູດເຫມາະສມົ ..............................................................................................87 3. ການສກຶ ສາຜູໃ້ ຫຍ່ ວທິ ະຍາກອນເຝກິ ອບົ ຮມົ ທ່ ມີ ຄີ ວາມສາມາດ.........................................87 4. ຄວາມເຫມາະສມົ ຂອງສະຖານທ່ ເີ ຝກິ ອບົ ຮມົ ...............................................................88 ບດົ ທີ 12 ການຂຽນໂຄງການເຝກິ ອບົ ຮມົ 1. ຮູບແບບການຂຽນ ຫຼື ໂຄງສາ້ ງ ໂຄງການເຝກິ ອບົ ຮມົ ......................................................89 ຂ

2. ລກັ ສະນະແຜນເຝກິ ອບົ ຮມົ ທ່ ດີ .ີ ..............................................................................92 3. ສະຫຸບຼ ............................................................................................................93 4. ຫກຼັ ສູດໃນການເຝກິ ອບົ ຮມົ ....................................................................................95 5. ວທິ ກີ ານເຝກິ ອບົ ຮມົ ............................................................................................95 6. ວທິ ະຍາກອນ....................................................................................................95 7. ຜູເ້ ຂາົ້ ຮ່ ວມການເຝກິ ອບົ ຮມົ ....................................................................................95 8. ໃບປະກາສະນຍີ ະບດັ ຫຼື ໃບຢງັ້ ຢນື .......................................................................... 95 9. ຜູຮ້ ບັ ຜດິ ຊອບໂຄງການ........................................................................................ 95 10. ໄລຍະເວລາຂອງການເຝກິ ອບົ ຮມົ ............................................................................95 1 1. ສະຖານທ່ ເີ ຝກິ ອບົ ຮມົ .........................................................................................95 12. ຂນັ້ ຕອນການດໍາເນນີ ..........................................................................................96 13. ປະຕທິ ນິ ດໍາເນນີ ການເຝກິ ອບົ ຮມົ ............................................................................96 14. ງບົ ປະມານທ່ ໃີ ຊໃ້ ນການເຝກິ ອບົ ຮມົ ........................................................................96 15. ຄາດຄະເນຜນົ ທ່ ຈີ ະໄດຮ້ ບັ ....................................................................................96 16. ການປະເມນີ ຜນົ ໂຄງການ.....................................................................................97  ກດິ ຈະກາໍ ຜ່ ອນຄາຍຄວາມຄຽດໃນລະຫວ່ າງການຝກຶ ອບົ ຮມົ ...................................99-104  ເອກະສານອາ້ ງອງີ  ໂຄງສາ້ ງຫກຼັ ສູດ ຂ

ບດົ ທີ 1 ການສກຶ ສາຢ່ ູໃນລາວ 1. ປະຫວດັ ຄວາມເປນັ ມາຂອງການສກຶ ສາໃນລາວໂດຍສງັ ເຂບ 1.1. ການສກຶ ສາກ່ ອນປີ 1975 1.1.1. ຢ່ ູເຂດຄວບຄຸມຊ່ ວົ ຄາວຂອງຝ່ າຍວຽງຈນັ ໃນໄລຍະ 80 ປີ ຜ່ ານມາ (1893-1975), ສງັ ຄມົ ລາວ ແລະ ການສກຶ ສາຂອງລາວໄດຮ້ ບັ ອດິ ທພິ ນົ ໂດຍ ກງົ ຈາກລະບອບລ່ າເມອື ງຂນຶ້ ແບບເກ່ າົ ແລະ ແບບໃໝ່ . ໃນສະໄໝຈກັ ກະພດັ ຝ່ ຼງັ ປກົ ຄອງເປນັ ເວລາ 61 ປີ (1893- 1945) ການສກຶ ສາໃນໄລຍະນນັ້ ແມ່ ນມລີ ກັ ສະນະຈາໍ ກດັ ແລະ ມຈີ ດຸ ປະສງົ ແນ່ ໃສ່ ກ່ ໍສາ້ ງກ່ ຸມຄນົ ຈາໍ ນວນໜ່ ງຶ ເພ່ ອື ຮບັ ໃຊຜ້ ນົ ປະໂຫຍດຂອງວກລ່ າເມອື ງຂນຶ້ ເທ່ າົ ນນັ້ . ເນອື້ ໃນການສກຶ ສາແມ່ ນເນນັ້ ໃສ່ ການສາ້ ງຄນົ ໃຫມ້ ແີ ນວຄດິ ຍອມຈາໍ ນນົ ແລະ ຍກົ ສູງຊາດອ່ ນຶ , ຍອ້ ນມກີ ານສກຶ ສາມລີ ກັ ສະນະຈາໍ ກດັ ຈ່ ງິ ເຮດັ ໃຫປ້ ະຊາຊນົ ລາວກກື ໜງັ ສເື ຖງິ 95% ໃນປີ 1953-54 ເຊ່ ງິ ແມ່ ນໄລຍະສຸດທາ້ ຍຂອງລະບອບອານານຄິ ມົ ຝ່ ຼງັ , ທ່ ວົ ປະເທດມ:ີ  ໂຮງຮຽນປະຖມົ ພຽງແຕ່ 61 ແຫ່ ງ, ມນີ ກັ ຮຽນເສງັ ຈບົ ຂນັ້ ປະຖມົ ໃນສກົ ຮຽນດ່ ງັ ກ່ າວມຈີ າໍ ນວນ 619ຄນົ .  ໂຮງຮຽນມດັ ທະຍມົ ຕນົ້ ຢ່ ູຫວຼ ງພະບາ, ປາກເຊ, ສະຫວນັ ນະເຂດ, ແລະ ແຂວງຊຽງຂວາງ(1946-1954) ທ່ ວົ ປະເທດມນີ ກັ ຮຽນ 1.090, ເສງັ ຈບົ ມດັ ທະຍມົ ຕນົ້ 120 ຄນົ .  ໂຮງຮຽນມດັ ທະຍມົ ສມົ ບູນ 1 ແຫ່ ງ, ມນີ ກັ ຮຽນ 109 ຄນົ , ໃນນນັ້ ເສງັ ຈບົ ມດັ ທະຍມົ ຕອນປາຍ 27 ຄນົ . ປີ 1954-1974 ພາຍໃຕກ້ ານປກົ ຄອງຈກັ ກະພດັ ອາເມລກິ າ ໄດສ້ ບື ຕ່ ນໍ ະໂຍບາຍການສກຶ ສາແບບລ່ າເມອື ງ ຂນຶ້ ຝຣ່ ງັ ໂດຍມກີ ານປບັ ປຸງລະບບົ ແລະ ເນອື້ ໃນການສກຶ ສາເລກັ ໜອ້ ຍ. 1.1.2. ການສກຶ ສາຢ່ ູເຂດປດົ ປ່ ອຍຖານທ່ ໝີ ນັ້ ຂອງການປະຕວິ ດັ ນບັ ແຕ່ ວນັ ທ່ ີ 12 ຕຸລາ 1945 ເຊ່ ງິ ເປນັ ວນັ ປະກາດເອກະລາດລາວເຖິງປີ 1973, ການສກຶ ສາຢ່ ູເຂດປົດ ປ່ ອຍກໍໄດຮ້ ັບການພດັ ທະນາຂຶນ້ ເທ່ ືອລະກາ້ ວ ແຕ່ ຂັນ້ ປະຖົມໄປເຖິງມດັ ທະຍມົ ຕນົ້ ແລະ ມດັ ທະຍມົ ປາຍ. ພາລະກດິ ຕນົ້ ຕໍໃນໄລຍະນນັ້ ແມ່ ນການກ່ ໍສາ້ ງຮາກຖານການສກຶ ສາເພ່ ອື ສາ້ ງພນື້ ຖານອນັ ໜກັ ແໜນ້ ໃຫແ້ ກກ້ ານສກຶ ສາໃນໄລຍະຕ່ ມໍ າ, ເຊ່ ງິ ແບ່ ງອອກເປນັ 2 ສະໄໝຄ:ື  ສະໄໝ ປີ 1961-1967 ປີ 1960-1961 ເຂດປດົ ປ່ ອຍໄດຂ້ ະຫຍາຍຕວົ ຢ່ າງວ່ ອງໄວ, ກວາ້ ງຂວາງ ແຕ່ ເໜອື ເຖງິ ໃຕກ້ ວມເອາົ 2/3 ຂອງປະເທດ ຕ່ ໍສະພາບການດ່ ງັ ກ່ າວ ການສຶກສາໄດກ້ າຍເປັນຄວາມຮຽກຮອ້ ງຕອ້ ງການອັນໃຫຍ່ ຫຼວງ ແລະ ຮບິ ລ່ ວນຂອງການປະຕວິ ດັ , ນະໂຍບາຍການສກຶ ສາຂອງແນວລາວຮກັ ຊາດໄດກ້ າໍ ນດົ ທດິ ທາງ ແລະ ໜາ້ ທ່ ດີ ດັ ແປງ ການສກຶ ສາແນ່ ໃສ່ ລບົ ລາ້ ງພນື້ ຖານການສກຶ ສາລ່ າເມອື ງຂນຶ້ ແບບເກ່ າົ ແລະ ແບບໃໝ່ , ສາ້ ງພນື້ ຖານໃຫແ້ ກ່ ການ ກ່ ສໍ າ້ ງຮາກຖານການສກຶ ສາປະຕວິ ດັ ຢ່ ູເຂດປດົ ປ່ ອຍ. ໃນຊຸມປີ 1961-1963 ກງົ ຈກັ ຊນີ້ ໍາການສກຶ ສາຂນັ້ ສູນກາງ ແລະ ທອ້ ຖ່ ນິ ໄດຮ້ ບັ ການສາ້ ງຕງັ້ ຂນຶ້ ເຊ່ ງິ ໄດ້ ກາໍ ນດົ ແນວທາງແນວທາງການສກຶ ສາແຫ່ ງຊາດ ແລະ ກາ້ ວໜາ້ ໂດຍມີ 4 ເນອື້ ໃນດ່ ງັ ນ:ີ້  ເປາົ້ ໝາຍການສກຶ ສາ ແມ່ ນນາໍ ເອາົ ວດັ ທະນະທາໍ ໄປສ່ ູປະຊາຊນົ ບນັ ດາເຜ່ າົ ແລະ ກ່ ໍສາ້ ງຊາວໜ່ ຸມເຍາົ ວະຊນົ . ຮຽບຮຽງໂດຍ ອຈ ປທ ແອງທລິ າດ ຫາຼ້ ອ່ ຸນແກວ້ ການສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນ 1

 ເຮດັ ໃຫກ້ ານສກຶ ສາມລີ ກັ ສະນະຊາດ.  ການສກຶ ສາແມ່ ນສາ້ ງຄນົ ຢ່ າງຮອບດາ້ ນ, ໄປຕາມ 5 ຫຼກັ ມູນການສກຶ ສາຂອງພກັ .  ການສກຶ ສາຕອ້ ງຮບັ ໃຊໜ້ າ້ ທ່ ກີ ານເມອື ງຂອງການປະຕວິ ດັ . ສງັ ລວມແລວ້ ໃນໄລຍະປີ 1961-1967 ເຖງິ ວ່ າສະພາບເຂດປດົ ປ່ ອຍຈະມຄີ ວາມຫຍຸງ້ ຍາກຫາຼ ຍດາ້ ນ, ແຕ່ ການສກຶ ສາກໍຍງັ ຂະຫຍາຍຕວົ ຢ່ າງແຂງແຮງ, ເຮດັ ໃຫກ້ ານສກຶ ສາປະຕວິ ດັ ມລີ ກັ ສະນະຊາດ, ກາ້ ວໜາ້ , ກງົ ຈກັ ການຈດັ ຕງັ້ ກໍໄດຮ້ ບັ ການປບັ ປຸງໃຫເ້ ປນັ ລະບບົ ນບັ ແຕ່ ຂນັ້ ສູນກາງ ລງົ ຮອດທອ້ ງຖ່ ນິ . ໃນວນັ ທ່ ີ 23-26 ກໍລະກດົ 1965 ກອງປະຊຸມສກຶ ສາທ່ ວົ ເຂດປດົ ປ່ ອຍຄງັ້ ທ່ ີ I ໄດໄ້ ຂຂນຶ້ ທ່ ີ ພູແຄ (ເມອື ງວຽງໄຊ) ແຂວງຫວົ ພນັ .  ສະໄໝ ປີ 1967-1975 ນບັ ແຕ່ ປີ 1967 ເປນັ ຕນົ້ ມາ ການສກຶ ສາຢ່ ູເຂດປົດປ່ ອຍໄດຮ້ ບັ ການຂະຫຍາຍຕວົ ຢ່ າງກວາ້ ງຂວາງ ແລະ ແຂງແຮງກວ່ າເກ່ າົ . ໃນເດອື ນ ກໍລະກດົ ປີ 1967 ຄະນະບໍລຫິ ານງານສູນກາງພກັ ໄດກ້ ໍານດົ ທດິ ທາງວຽກງານການ ສກຶ ສາ 3 ປີ ຄງັ້ ທ່ ີ 1 (1968,1969 ແລະ 1970) ເຊ່ ງິ ເນນັ້ ໃສ່ ວຽກງານຕນົ້ ຕໍຄ:ື ວຽກງານປະຊາສກຶ ສາ, ບາລຸງ ວດັ ທະນະທໍາ, ວຽກງງານສາມນັ , ວຽກງານກ່ ໍສາ້ ງ ແລະ ບາໍ ລຸງຄູ. ໃນກອງປະຊຸມໃຫຍ່ ຄງັ້ ທ່ ີ 2 ຂອງພກັ (ວນັ ທ່ ີ 3-6 ກຸມພາ 1970) ໄດກ້ ໍານດົ ນະໂຍບາຍການສກຶ ສາປະຕິວດັ ເຊ່ ງິ ມີ 3 ລກັ ສະນະຄ:ື ລກັ ສະນະຊາດ, ລກັ ສະນະ ວທິ ະຍາສາດ ແລະ ລກັ ສະນະມະຫາຊນົ ພອ້ ມກນັ ນນັ້ ກໍກໍານດົ ຈດຸ ປະສງົ ຂອງການສກຶ ສາແນໃສ່ ຮບັ ໃຊພ້ າລະກດິ ປະຕວິ ດັ ແລະ ຈດຸ ໝາຍຂອງການສກຶ ສາ ແມ່ ນເພ່ ອື ກ່ ໍສາ້ ງຄນົ ຮອບດາ້ ນຕາ 5 ຫກຼັ ມູນການສກຶ ສາຂອງພກັ . ໃນວນັ ທ່ ີ 8 ມຖີ ຸນາ ປີ 1973 ກອງປະຊຸມໃຫຍ່ ສກຶ ສາທ່ ວົ ເຂດປດົ ປ່ ອຍໄດໄ້ ຂຂນຶ້ ຢ່ ູນາຄາວ ເມອື ງໄຊ ແຂວງຫວົ ພນັ . ໃນກອງປະຊຸມໄດຕ້ ລີ າຄາການປະຕແິ ຜນການ 3 ປີ ຄງັ້ ທ່ ີ 2 (1970-1973) ແລະ ວາງແຜນການ ຄງັ້ ທ່ ີ 3 (1974-1977), ເນອື້ ໃນຕນົ້ ຕຂໍ ອງແຜນການແມ່ ນ:  ກໍາແໜນ້ ທ່ ຕີ ງັ້ ຖານະບດົ ບາດ ແລະ ລກັ ສະນະຮບີ ຮອ້ ນການສກຶ ສາໃນໄລຍະໃໝ່ ຂອງການປະຕວິ ດັ , ສາ້ ງ ທຸກເງ່ອື ນໄຂເພ່ ອື ອາໍ ນວຍຄວາມສະດວກໃຫແ້ ກ່ ການສກຶ ສາໄປກ່ ອນວຽກງານອ່ ນຶ ບາດກາ້ ວໜ່ ງຶ .  ເພ່ ມີ ທະວກີ ານຊນີ້ າໍ ນາໍ ພາຂອງຂນັ້ ນາໍ ທຸກຂນັ້ ຕ່ ໍວຽກງານການສກຶ ສາ.  ສບື ຕ່ ໍປບັ ປຸງວຽກງານການຈດັ ຕງັ້ ຊນີ້ າໍ ການສກຶ ສາແຕ່ ສູນຮອດທອ້ ງຖ່ ນິ . 1. 2. ການສກຶ ສາຫຼງັ ປີ 1975 ເຖງິ ປີ 1999 ມາເຖງິ ປີ 1975 ການສກຶ ສາຢ່ ູເຂດປດົ ປ່ ອຍເຖງິ ຈະພບົ ຄວາມຫຍຸງ້ ຍາກກໍຕາມ ແຕ່ ກໍມຜີ ນົ ສໍາເລດັ ຫຼາຍ ດາ້ ນດ່ ງັ ນ:ີ້ 1.2.1. ວຽກງານລບົ ລາ້ ງຄວາມບ່ ໍຮູໜ້ ງັ ສື ລບົ ລາ້ ງຄວາມບ່ ໍຮ່ ູໜງັ ສໃື ຫແ້ ກ່ ປະຊາຊນົ ໄດ້ 1527 ໝ່ ູບາ້ ນ, ໃນນນັ້ ມບີ າ້ ນຊນົ ເຜ່ າົ ລາວເທງິ 353 ບາ້ ນ, ບາ້ ນລາວສູງ 89 ບາ້ ນ, ເດ່ ນັ ກວ່ າໝ່ ູແມ່ ນຢ່ ູແຂວງຫວົ ພນັ ລບົ ລາ້ ງໄດ້ 585 ບາ້ ນ ແລະ ຢ່ ູແຂວງຊຽງຂວາງ 304 ບາ້ ນ. 1.2.2. ວຽກງານບໍາລຸງວດັ ທະນະທາ ທ່ ວົ ເຂດປດົ ປ່ ອຍມໂີ ຮງຮຽນວດັ ທະນະທໍາຂນັ້ ແຂວງ ແລະ ຂນັ້ ເມອື ງ 171 ແຫ່ ງມນີ ກັ ຮຽນ 6.738 ຄນົ ; ຂນັ້ ຕາແສງມີ 223 ແຫ່ ງ ມນີ ກັ ຮຽນ 6.323 ຄນົ ໂຮງຮຽນສໍາລບັ ຊາວໜ່ ຸມມີ 93 ແຫ່ ງ ມນີ ກັ ຮຽນ 5.875 ຄນົ . ສະເພາະຢ່ ູສໍານກັ ງານອງົ ການອອ້ ມຂາ້ ງສູນກາງມພີ ະນກັ ງານ 1550 ຄນົ ທ່ ໄີ ດຮ້ ບັ ບໍາລຸງວດັ ທະນະທໍາ, ໃນນນັ້ ຈບົ ຮຽບຮຽງໂດຍ ອຈ ປທ ແອງທລິ າດ ຫາຼ້ ອ່ ຸນແກວ້ ການສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນ 2

ຊນັ້ ປະຖມົ 1.270 ຄນົ , ຈບົ ຊນັ້ ມດັ ທະຍມົ 280 ຄນົ . 1.2.3. ວຽກງານສາມນັ ສກຶ ສາ ໄດຂ້ ະຫຍາຍຕວົ ຢ່ າງກວາ້ ງຂວາງ ເຊ່ ງິ ສະແດງອອກດ່ ງັ ນ:ີ້  ນກັ ຮຽນສາມນັ ທງັ ໝດົ ມີ 84.324 ຄນົ , ເພ່ ມີ ຂນຶ້ 163,5% ທຽບໃສ່ ປີ 1962 ມີ 32.000 ຄນົ .  ນກັ ຮຽນປະຖມົ ມີ 82.133 ຄນົ , ເພ່ ມີ ຂນຶ້ 156,66% ທຽບໃສ່ ປີ 1962 ມີ 32.000 ຄນົ .  ໂຮງຮຽນມດັ ທະຍມົ ຕນົ້ ມີ 36 ແຫ່ ງ, ເພ່ ມີ ຂນຶ້ 3,500% ທຽບໃສ່ ປີ 1962 ມພີ ຽງແຕ່ ໜ່ ງຶ 1 ແຫ່ ງ, ມີ ນກັ ຮຽນ 1.924 ຄນົ , ເພ່ ມີ ຂນຶ້ 3.993,61% ທຽບໃສ່ 1962 ມີ 47 ຄນົ .  ໂຮງຮຽນອຸດມົ ມີ 2 ແຫ່ ງ, ໄຂຂນຶ້ ແຕ່ ປີ 1969-1970 ເປນັ ຕນົ້ ມາ ມນີ ກັ ຮຽນ 271 ຄນົ .  ຈາໍ ນວນຄູທງັ ໝດົ ມີ 5.366 ຄນົ , ເພ່ ມິ ຂນຶ້ 347,16% ທຽບໃສ່ ສກົ ຮຽນ 1962 -1963 ເຊ່ ງິ ມີ 1.200 ຄນົ ຖາ້ ທຽບໃສ່ ປີ 1945 ເຊ່ ງິ ມພີ ຽງແຕ່ 500 ຄນົ ແມ່ ນເພ່ ມີ ຂນຶ້ 973,2%. 1.2.3. ວຽກງານກ່ ສໍ າ້ ງ ແລະ ບາລຸງຄູ  ໂຮງຮຽນສາ້ ງຄູປະຖມົ ມີ 13 ແຫ່ , ເພ່ ມີ ຂນຶ້ 12 ແຫ່ ງ ທຽບໃສ່ ປີ 1962- 1963 ເຊ່ ງິ ມພີ ຽງແຕ່ 1 ແຫ່ ງ; ມີ ນກັ ຮຽນຄູ 608 ຄນົ , ເພ່ ມີ ຂນຶ້ 930,30% ທຽບໃສ່ ສກົ 1962-1963 ເຊ່ ງິ ມີ 59 ຄນົ .  ໂຮງຮຽນສາ້ ງຄູມດັ ທະຍມົ 2 ແຫ່ ງ, ມນີ ກັ ຮຽນຄູ 335 ຄນົ .  ມະຫາວທິ ະຍາໄລສາ້ ງຄມູ ີ 1 ແຫ່ ງ (ສາ້ ງຕງັ້ ຂນຶ້ ໃນ 8/1/1975 ຢ່ ູນາຄາວ, ເມອື ງວຽງໄຊ ແຂວງຫວົ ພນັ ) ມີ ຄູສອນທງັ ໝດົ 20 ຄນົ , ມນີ ກັ ສກຶ ສາ 170 ຄນົ (ລຸນ້ ທ່ ີ 1 ມີ 44 ຄນົ , ຍງິ 14 ຄນົ ) ລຸນ້ ທ່ ີ 2 ຫາກໍຮຽນຈບົ ປທີ ່ ີ 2 ແລະ ລຸນ້ ທ່ ີ3 ຫາກໍຮຽນຈບົ ປີທ່ ີ 1, ໂຮງຮຽນກໍໄດຍ້ າ້ ຍເຂົາ້ ມາວຽງຈນັ . ນອກຈາກນີ້ ຍງັ ມໂີ ຮງຮຽນຂະແໜ ງການອ່ ນຶ ໆອກິ ເຊ່ ນັ : ໂຮງຮຽນຄມົ ມະນາຄມົ , ສາ້ ງແພດ, ກະສກິ ໍາ, ການຄາ້ , ປ່ າໄມ,້ ກດົ ລບັ ແລະ ໂຮງຮຽນອ່ ນຶ ໆ. ເວາົ້ ລວມ ເມ່ ອື ທຽບໃສ່ ສະໄໝລ່ າເມອື ງຂນຶ້ ແບບເກ່ າົ ແລະ ແບບໃໝ່ , ວຽກງານສາມນັ ສກຶ ສາໃນລະບອບ ສາທາລະນະລດັ ປະຊາທປິ ະໄຕ ປະຊາຊນົ ລາວ ແມ່ ນຂະຫຍາຍຕວົ ຢ່ າງໄວລ່ ນື ກນັ ຢ່ າງຂາດຂນັ້ . 2. ລກັ ສະນະການສກຶ ສາຢ່ ູໃນລາວ 2.1. ລກັ ສະນະຊາດ - ການສກຶ ສາຕອ້ ງຕດິ ພນັ ກບັ ການພດັ ທະນາເສດຖະກດິ -ສງັ ຄມົ ໃນ ສ ປ ປ ລາວ. - ການສກຶ ສາຕອ້ ງສ່ ອງແສງເຖງິ ມນູ ເຊອື້ ອນັ ດງີ າມຂອງຊາດ. - ຍດຶ ຖພື າສາລາວເປນັ ພາສາກາງຂອງຊາດ ແລະ ເປນັ ພາສາທາງລດັ ຖະການ. - ຄວນຮກັ ສາຮດິ ຄອງ, ວດັ ທະນະທາອນັ ດງີ າມໄວ,້ ຮບັ ເອາົ ແຕ່ ສ່ ງິ ທ່ ກີ າ້ ວໜາ້ ແລະ ທນັ ສະໄໝຂອງໂລກ. 2.2. ລກັ ສະນະວທິ ະຍາສາດ - ການສກຶ ສາໃນລາວແມ່ ນອງີ ໃສ່ ພນື້ ຖານທດິ ສະດມີ າກ-ເລນນິ , ຢາກໃຫຊ້ າດຈະເລນີ ກາ້ ວໜາ້ ຄນົ ໃນຊາດ ຕອ້ ງໄດຮ້ ບັ ການສກຶ ສາ ແລະ ການສກຶ ສາຕອ້ ງມລີ ກັ ສະນະວທິ ະຍາສາດ. - ການສກຶ ສາຕອ້ ງສ່ ອງແສງເຖງິ ລກັ ສະນະກາ້ ວໜາ້ ທນັ ສະໄໝ. - ຮູໝ້ ນູ ໃຊວ້ ທິ ະຍາສາດທ່ ກີ າ້ ວໜາ້ ເຂາົ້ ໃນການປະຕບິ ດັ ຕວົ ຈງິ ຂອງການສກຶ ສາ. 2.3. ລກັ ສະນະມະຫາຊນົ - ການສກຶ ສາມລີ ກັ ສະນະມະຫາຊນົ , ຮບັ ໃຊປ້ ະຊາຊນົ , ມະຫາຊນົ ມໜີ າ້ ທ່ ີ ແລະ ພນັ ທະຕ່ ກໍ ານສກຶ ສາ. ຮຽບຮຽງໂດຍ ອຈ ປທ ແອງທລິ າດ ຫາຼ້ ອ່ ຸນແກວ້ ການສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນ 3

- ອງີ ໃສ່ ມະຫາຊນົ ເພ່ ອື ສາ້ ງພນື້ ຖານການສກຶ ສາ. - ເຮດັ ໃຫມ້ ະຫາຊນົ ເຊ່ ອື ມຊມື ແນວທາງການສກຶ ສາ. - ລກັ ສະນະມະຫາຊນົ ຕອ້ ງສະແດງອອກຢ່ ູໃນຈດຸ ປະສງົ , ເນອື້ ໃນ, ຮູບການຈດັ ຕງັ້ ແລະ ອ່ ນຶ ໆ. 3. ລະບບົ ການສກຶ ສາໃນລາວໂດຍສງັ ເຂບ ກດົ ໝາຍການສກຶ ສາ ແຫ່ ງ ສ ປ ປ ລາວ ໄດແ້ ບ່ ງລະບບົ ການສກຶ ສາຂອງ ລາວ ອອກເປນັ 2 ລະບບົ ໃຫຍ່ ຄ:ື ການສກຶ ສາໃນລະບບົ ໂຮງຮຽນ ແລະ ການສກຶ ສານອກລະບບົ ໂຮງຮຽນ. 3.1. ການສກຶ ສາໃນລະບບົ ໂຮງຮຽນ ການສກຶ ໃນລະບບົ ໂຮງຮຽນປະກອບດວ້ ຍ 3 ສາຍຫຼກັ ໄດແ້ ກ່ : ສາຍສາມນັ ສກຶ ສາ, ສາຍອະຊວິ ະສກຶ ສາ ແລະ ສາຍການສກຶ ສາຊນັ້ ສູງ. 3.1.1. ສາຍສາມນັ ສກຶ ສາ ສາຍສາມນັ ສກຶ ສາປະກອບ 4 ຂນັ້ ຄ:ື - ການສກຶ ສາກ່ ອນໄວຮຽນ: ປົກກະຕແິ ລວ້ ມຮີ ູ ບການຈດັ ຕັງ້ ເປັນໂຮງຮຽນລຽ້ ງເດັກ ແລະ ໂຮງຮຽນ ອະນຸບານ, ເຊ່ ງິ ມໜີ າ້ ທ່ ພີ ດັ ທະນາທາງດາ້ ນຮ່ າງກາຍ, ແນວຄດິ -ຈດິ ຈ, ສະຕປິ ນັ ຍາ, ອາລມົ ແລະ ພອນສະຫວນັ , ເພ່ ອື ກະກຽມເຂາົ້ ຊນັ້ ປະຖມົ ສກຶ ສາ. ສໍາລບັ ໂຮງລຽ້ ງເດກັ ຮບັ ແຕ່ 3 ເດອຶ ນ ຈນົ ຮອດ 3 ປີ ແລະ ໂຮງຮຽນອະນຸບານ ຮບັ ເດກັ ແຕ່ 3 ປີ ຈນົ ຮອດອາຍຸເຂາົ້ ຮຽນປະຖມົ ສກຶ ສາ (6 ປ)ີ . - ປະຖມົ ສກຶ ສາ: ມໄີ ລຍະເວລາຮຽນ 5 ປີ (ແຕ່ ປ 1- ປ 5) ເລ່ ມີ ແຕ່ ເດກັ ໃນເກນ ອາຍຸ 6-7 ປີ ຫາ 11-12 ປ,ີ ຊນັ້ ປະຖມົ ເປນັ ການສກຶ ສາພາກບງັ ຄບັ ພາຍຫຼງັ ທ່ ຮີ ຽນຈບົ ແລວ້ ສາມາດຮຽນຕ່ ໍຊນັ້ ມດັ ທະຍມົ ຕນົ້ ໄດ.້ - ມດັ ທະຍມົ ສກຶ ສາຕອນຕນົ້ : ມກີ ານດົ ຮຽນ 4 ປີ ແຕ່ ມ 1- ມ 4 ນກັ ຮຽນມອີ າຍຸ ແຕ່ 11-13 ປີ ຫາ 14-15 ປີ ພາຍຫງຼັ ທ່ ຮີ ຽນຈບົ ແລວ້ ສາມາດຮຽນຕ່ ໍມດັ ທະຍມົ ປາຍ ຫຼື ຮຽນວຊິ າຊບີ ໃນສາຂາຕ່ າງໆໄດ.້ - ມດັ ທະຍມົ ສກຶ ສາຕອນປາຍ: ແບ່ ງອອກເປນັ 2 ສາຍຄ:ື ສາຍສາມນັ ແລະ ສາຍອະຊວິ ະສກຶ ສາຊນັ້ ຕນົ້ . + ສາຍສາມນັ : ມໜີ າ້ ທ່ ປີ ະກອບຄວາມຮູທ້ ່ ວົ ໄປ, ຄວາມຮູເ້ ຕກັ ນກິ ສງັ ລວມຂນັ້ ພນຶື້ ຖານ ແລະ ການດົ ເວລາ ຮຽນ 3 ປ(ີ ມ 5- ມ 7).ນກັ ຮຽນມອີ າຍຸແຕ່ 15-16 ຫາ 17-18 ປ.ີ ພາຍຫງຼັ ຮຽນຈບົ ແລວ້ ສາມາດສອບເສງັ ເຂາົ້ ຮຽນຕ່ ໍ ໃນສາຂາວຊິ າສະເພາະຕ່ າງໆ. 3.1.2. ສາຍອະຊວິ ະສກຶ ສາ: ສາຍອະຊວິ ະສກຶ ສາປະກອບດວ້ ຍ:  ອະຊວິ ະຊນັ້ ຕນົ້ (ລະດບັ ປະກາສະນຍິ ະບດັ ວຊິ າຊບີ ສາໍ ນານລະບບົ 9+3).  ອະຊວິ ະສກຶ ສາຊນັ້ ກາງ (ລະດບັ ປະກາສະນຍີ ະບດັ ເຕກັ ນກິ 12+2 ຫຼື ລະດບັ ປະກາສະນຍີ ະບດັ ວຊິ າຊບີ ສມົ ບູນ 9+3+2).  ອະຊວິ ະສກຶ ສາຊນັ້ ສູງ (ລະດບັ ປະກາສະນຍີ ະບດັ ວຊິ າຊບີ ຊນັ້ ສູງ) 3.1.1. ອະຊວິ ະສກຶ ສາຊນັ້ ຕນົ້ : ເປນັ ຮູບການໜ່ ງຶ ຂອງມດັ ທະຍມົ ສກຶ ສາຕອນປາຍມຫີ ຼາຍວຊິ າ, ຫຼາຍຮູບ ການທ່ ເີ ໝາະສມົ ແລະ ມໜີ າ້ ທ່ ປີ ະກອບວຊິ າຊບີ ເພ່ ອື ຕອບສະໜອງຄວາມຕອ້ ງການໃນການພດັ ທະນາເສດຖະກດິ - ສງັ ຄມົ ກາໍ ນດົ ເວລາຮຽນແມ່ ນ 3 ປ.ີ 3.1.2. ອະຊວິ ະຊນັ້ ກາງ: ມີ 2 ລະດບັ ຄ:ື - ລະດບັ ປະກາສະນຍີ ະບດັ ວຊິ າຊບີ ສມົ ບູນ ຫຼື ລະບບົ 9+3+2 ມໄີ ລຍະຮຽນ 2 ປີ ເງ່ອື ນໄຂເຂາົ້ ຮຽນຕອ້ ງ ຮຽບຮຽງໂດຍ ອຈ ປທ ແອງທລິ າດ ຫາຼ້ ອ່ ຸນແກວ້ ການສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນ 4

ຈບົ ລະດບັ 9+3. - ລະດບັ ປະກາສະນຍີ ະບດັ ຊ່ າງເຕກັ ນກິ ຫຼື ລະບບົ 12+2 ໄລຍະຮຽນ 2 ປີ, ເງ່ອື ນໄຂເຂາົ້ ຮຽນຕອ້ ງຈບົ ມດັ ທະຍມົ ຕອນປາຍ ຫຼື ທຽບເທ່ າົ . 3.1.3. ສາຍການສກຶ ສາຊນັ້ ສູງ ການສກຶ ສາຊນັ້ ສູງແມ່ ນອງົ ປະກອບໜ່ ງຶ ທ່ ສີ າໍ ຄນັ ໃນລະການສກຶ ສາແຫ່ ງຊາດຂອງ ສ ປ ປ ລາວ. ການສກຶ ສາ ຊນັ້ ສູງແມ່ ນການສກຶ ສາຖດັ ຈາກມດັ ທະຍມົ ສກຶ ສາຕອນປາຍ ຫຼື ອະຊວິ ະສກຶ ສາຊນັ້ ກາງ, ແບ່ ງອອກເປນັ 2 ສາຍຄ:ື 3.1.3.1. ການສກຶ ສາຊນັ້ ສູງດາ້ ນວຊິ າການ ປະກອບດວ້ ຍຫາຼ ຍຕອນເຊ່ ນັ : ຕອນກຽມທ່ ເີ ອນີ້ ວ່ າ: ວທິ ະຍາໄລວທິ ະຍາສາດພນື້ ຖານ ( ວ.ວ.ພ ) ໄລຍະ ຮຽນ 1 ປ,ີ ຫຼງັ ຈາກນນັ້ ຈ່ ງິ ສອບເສງັ ເຂາົ້ ສາຍວຊິ າສະເພາະຕ່ າງໆ ທງັ ພາຍໃນ ແລະ ຕ່ າງປະເທດ (ລະດບັ ປະລນິ ຍາ ຕີ ) ແລະ ເໜອື ປະລນິ ຍາຕີ ເຊ່ ງິ ມບີ ່ ອນຮຽນຢ່ ູສະຖາບນັ ການສກຶ ສາ ແລະ ມະຫາວທິ ະຍາໄລ. 3.1.3.2. ອະຊວິ ະສກຶ ສາຊນັ້ ສູງ ມໄີ ລຍະຮຽນ 3 ປີ, ມກີ ານຈດັ ຕງັ້ ການຮຽນ-ການສອນທ່ ວີ ທິ ະຍາໄລ ແລະ ສະຖາບນັ ການສກຶ ສາຕ່ າງໆ. ເງ່ອື ນໄຂເຂາົ້ ຮຽນຕອ້ ງຈບົ ມດັ ທະຍມົ ປາຍ ຫຼື ທຽບເທ່ າົ ຫຼື ຮຽນຈບົ ອະຊວິ ະສກຶ ສາຊນັ ກາງ ( ຖາ້ ເປນັ ການສກຶ ສາຕ່ ໍ ເນ່ ອື ສາມາດເຂາົ້ ຮຽນໃນລະບບົ 3 ປ)ີ ເມ່ ອື ຮຽນຈບົ ຈະໄດໃ້ ບປະກາສະນຍີ ະບດັ ວຊິ າຊບີ ຊນັ້ ສູງ. 3. 2. ການສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນ ແມ່ ນພາກສ່ ວນໜ່ ງຶ ຂອງລະບບົ ການສກຶ ສາແຫ່ ງຊາດເຊ່ ງິ ມຄີ ່ າ ແລະ ຄຸນນະພາບທຽບເທ່ າົ ຮອບດາ້ ນ ກບັ ການສກຶ ສາໃນລະບບົ ໂຮງຮຽນ, ການສກຶ ສານອກລະບບົ ໂຮງຮຽນປະຈບຸ ນັ ແບ່ ງອອກເປນັ 3 ສາຍໃຫຍ່ ຄ:ື  ການລບົ ລາ້ ງຄວາມບ່ ໍຮູໜ້ ງັ ສ.ື  ການບໍາລຸງວດັ ທະນະທາໍ .  ການເຝກິ ອບົ ຮມົ ວຊິ າຊບີ . 2.1. ການລບົ ລາ້ ງຄວາມບ່ ໍຮູໜ້ ງັ ສ:ື ແມ່ ນການຈດັ ການຮຽນ-ການສອນຂນັ້ ພນື້ ຖານໃຫແ້ ກ່ ກ່ ຸມເປາົ້ ໝາຍທ່ ີ ອ່ ານ ແລະ ຂຽນພາສາລາວບ່ ໍໄດ.້ 2.2. ການບາລຸງວດັ ທະນະທາ: ແມ່ ນການຈດັ ການຮຽນ-ການສອນ ແບບເລ່ ງັ ລດັ ໃຫກ້ ່ ຸມເປົາ້ ໝາຍທ່ ີ ຕອ້ ງການຍກົ ລະດບັ ທາງດາ້ ນວດັ ທະນະທໍາເພ່ ອື ໃຫທ້ ຽບເທ່ າົ ກບັ ປະກາສະນຍີ ະບດັ ສາມນັ ສກຶ ສາລະດບັ ຕ່ າງໆ. 2.3. ການເຝກິ ອບົ ຮມົ ວຊິ າຊບີ : ການເຝກິ ອບົ ຮມົ ວຊິ າຊບີ ມີ 2 ຮູບການຫຼກັ ຄ:ື ການເຝກິ ອບົ ຮມົ ວຊິ າຊບີ ຂນັ້ ພນື້ ຖານ ແລະ ແບບຕ່ ເໍ ນ່ ອື ງ.  ແບບຂນັ້ ພນື້ ຖານ: ແມ່ ນການສະໜອງການເຝກິ ອບົ ດາ້ ນວຊິ າຊບີ ນບັ ແຕ່ ຜູມ້ ປີ ະສບົ ການສ່ ວນໃດສ່ ວນ ໜ່ ງຶ ແລວ້ ໄປຈນົ ເຖງິ ລະດບັ ກາໍ ມະກອນທ່ ສີ າໍ ນານງານ.  ການເຝກິ ອບົ ຮມົ ວຊິ າຊບີ ແບບຕ່ ເໍ ນອື້ ງ: ແມ່ ນການສະໜອງຄວາມຮູທ້ ່ ມີ ລີ ະດບັ ສູງກວ່ າເກ່ າົ ທາງດາ້ ນສມີ ີ ໃນດາ້ ນວຊິ າຊບີ ໃນລະດບັ ຕ່ າງໆຂນຶ້ ໄປເລອື້ ຍໆ.  ສະເພາະວຽກງານສາ້ ງຄ:ູ ປະຈບຸ ນັ ຢ່ ູປະເທດເຮາົ ມວີ ທິ ະຍາໄລຄທູ ່ ວົ ປະເທດ 10 ແຫ່ ງ ເຊ່ ງິ ຂນຶ້ ກບັ ກມົ ສາ້ ງ ຄູ ສາມາດສາ້ ງຄໃູ ນລະບບົ 9+3, 12+2, 12+4 ແລະ ລະບບົ ເຊ່ ອື ມຕ່ ໍມີ ລະບບົ 8+3+2, 8+3+2+2 ແລະ ລະ ບບົ 11+3 ຮຽບຮຽງໂດຍ ອຈ ປທ ແອງທລິ າດ ຫາຼ້ ອ່ ຸນແກວ້ ການສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນ 5

ຄໍາຖາມຄນົ້ ຄວາ້ ປະຈາໍ ບດົ 1. ຈ່ ງົ ອະທບິ າຍຫຍກໍ້ ່ ຽວກບັ ສະພາບການການສກຶ ສາ ແລະ ການສາ້ ງຄູໃນເມ່ ອື ກ່ ອນເປນັ ຄແື ນວໃດ ? 2. ຈ່ ງົ ອະທບິ າຍລກັ ສະນະການສກຶ ສາໃນລ າວມຄີ ແື ນວໃດ ? 3. ຈ່ ງົ ອະທບິ າຍລະບບົ ການສກຶ ສາໃນລາວມຄີ ແື ນວໃດ ? ຮຽບຮຽງໂດຍ ອຈ ປທ ແອງທລິ າດ ຫາຼ້ ອ່ ຸນແກວ້ ການສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນ 6

ບດົ ທີ 2 ແຜນພດັ ທະນາການສກຶ ສາແຕ່ ປີ 2001 - 2020 ທດິ ທາງລວມ, ຄາດໝາຍລວມຂອງແຜນພດັ ທະນາການສກຶ ສາແຫ່ ງຊາດ ໃນສດັ ຕະວດັ ທ່ ີ 21 ເປນັ ຍຸກ ໂລກາພວິ ດັ , ຍຸກແຫ່ ງຂໍມ້ ນູ ຂ່ າວສານ, ວທິ ະຍາສາດເຕກັ ໂນໂລຍີ ມລີ ກັ ສະນະກາ້ ວກະໂດດຂນັ້ ເຊ່ ງິ ມຄີ ວາມສໍາຄນັ ໃຫຍ່ ຫວຼ ງຕ່ ໍການປ່ ຽນແປງວທິ ກີ ານດາໍ ລງົ ຊວີ ດິ ຂອງສງັ ຄມົ ມະນຸດ ທ່ າອ່ ຽງລວມຂອງການພດັ ທະນາເສດຖະກກດິ - ສງັ ຄມົ ທ່ ມີ ກີ ານອງີ ໃສ່ ມນັ ສະໝອງ ແລະ ສະຕປິ ນັ ຍາຂອງຄນົ ເປນັ ສ່ ງິ ສໍາຄນັ ; ຈາກນນັ້ ບນັ ດາປະເທດນໂລກ ຈ່ ງິ ສູມ ໃສ່ ພດັ ທະນາຊບັ ພະຍາກອນມະນຸດ ໂດຍຖເື ອາົ ການສກຶ ສາເປັນປັດໃຈຕນົ້ ຕໍໃນການສາ້ ງຄົນໃຫມ້ ຄີ າມຮູ,້ ມີ ຄຸນສມົ ບດັ , ມສີ ຸຂະພາບແຂງແຮງ ແລະ ມຄີ ວາມເຂມັ້ ແຂງ ສາມາດນາໍ ໃຊວ້ ທິ ະຍາສາດ ແລະ ເຕກັ ໂນໂລຢີ ເຂາົ້ ໃນ ການປກົ ປກັ ຮກັ ສາ ແລະ ສາ້ ງສາປະເທດຊາດ. ຍຸດທະສາດການສກຶ ສາປີ 2010-2020 ໄດເ້ ຊ່ ອື ມຍງົ ການສກຶ ສາກບັ ການພດັ ທະນາເສດຖະກດິ -ສງັ ຄມົ ແລະ ສະພາບການຕວົ ຈງິ ໃນປະຈບຸ ນັ ຍຸດທະສາດໄດຮ້ ບັ ຮູຄ້ ວາມຈາໍ ເປນັ ສາໍ ລບັ “ການຂະຫຍາຍໂອກາດການສກຶ ສາ ແບບຕ່ ໍເນ່ ອື ງ” ເພ່ ອື ຮບັ ປະກນັ ໃຫທ້ ຸກຄນົ ໄດມ້ ໂີ ອກາດສບື ຕ່ ໍການຍກົ ລະດບັ ການສກຶ ສາຂອງຕນົ ໄປຕາມສະພາບ ການປ່ ຽນແປງແຫ່ ງການດໍາລງົ ຊວີ ດິ , ວໄິ ສທດັ ຍງັ ໄດວ້ າງຄາດໝາຍຢ່ າງຈະແຈງ້ ທ່ ພີ ດັ ທະນາການສກຶ ສາທຸກລະດບັ ໄປຕາມທ່ າອ່ ຽງ ແລະ ມາດຕະຖານສາກນົ ຢ່ າງເປນັ ລະບບົ ແລະ ຕ່ ເໍ ນ່ ອື ງ ເຊ່ ງິ ກວມເຖງິ ການສາ້ ງຄວາມເຂມັ້ ແຂງໃຫ້ ແກ່ ບດົ ບາດຂອງໂຮງຮຽນເອກະຊນົ ໃນການຕອບສະໜອງການສກຶ ສາໂດຍລວມ, ວໄິ ສທດັ ຍຸດທະສາດ ແມ່ ນການ ປຸກລະດມົ ຂະບວນການສກຶ ສາ ເປນັ ແກ່ ນສານຂອງການພດັ ທະນາຊບັ ພະຍາກອນມະນຸດ. 1. ທດິ ທາງ, ຄາດໝາຍ, ນະໂຍບາຍລວມ ແລະ ວທິ ກີ ານປະຕບິ ດັ ແຜນພດັ ທະນາການສກຶ ສາແຫ່ ງ ຊາດລາວ. 1.1. ທດິ ທາງລວມແຜນພດັ ທະນາການສກຶ ສາແຫ່ ງຊາດລາວ. 1). ການພດັ ທະນາການສກຶ ສາຕອ້ ງສອດຄ່ ອງ ແລະ ຕດິ ພນັ ກບັ ການພດັ ທະນາເສດຖະກດິ -ສງັ ຄມົ ໃຫ້ ສອດຄ່ ອງກບັ ສະພາບຄວາມເປນັ ຈງິ ຂອງແຕ່ ລະທອ້ ງຖ່ ນີ . 2). ການພດັ ທະນາການສກຶ ສາຕອ້ ງຮບັ ປະກນັ ໃຫຄ້ ນົ ໄດຮ້ ບັ ການຂະຫຍາຍຮອບດາ້ ນ ແລະ ມໂີ ອກາດໄດ້ ຮຽນຮູຕ້ ະຫລອດຊວີ ດິ . 3). ການພດັ ທະນາການສກຶ ສາຕອ້ ງໄປຕາມທ່ າອ່ ຽງ ແລະ ມາດຕາຖານລວມຂອງສາກນົ ເຮດັ ໃຫລ້ ະດບັ ການສກຶ ສາຂອງລາວເຮາົ ທຽບທນັ ກບັ ມາດຖານສາກນົ ເທ່ ອື ລລະກາ້ ວ. 4). ການພດັ ທະນາການສກຶ ສາຕອ້ ງດາໍ ເນນີ ໄປຢ່ າງເປນັ ລະບບົ ຕ່ ເໍ ນ່ ອື ງໃນທຸກຊນັ້ ທຸກສາຍ ນບັ ທງັ ພາກລດັ ແລະ ເອກະຊນົ ໂດຍສະເພາະແມ່ ນເຮດັ ສາໍ ເລດັ ການສກຶ ສາຂນັ້ ປະຖມົ ແບບບງັ ຄບັ . 5). ເຮດັ ໃຫກ້ ານສກຶ ສາກາຍເປນັ ວຽກງານໃຈກາງຂອງການພດັ ທະນາຊບັ ພະຍາກອນມະນຸດ, ການເປນັ ພາລະກດິ ຂອງທ່ ວົ ປວງຊນົ ແລະ ເຮດັ ໃຫໝ້ ດົ ທຸກຄນົ ມສີ ່ ວນຮ່ ວມເຂາົ້ ໃນການພດັ ທະນາການສກຶ ສາ. 6). ສາ້ ງໃຫຄ້ ນົ ລາວເປນັ ພນົ ລະເມອື ງດ,ີ ມນີ າໍ້ ໃຈຮກັ ຊາດ, ມອີ ຸດມົ ການທ່ ດີ ,ີ ມໂີ ລກະທດັ ວທິ ະຍາສາດ, ມຄີ ວາມຮູ,້ ມຄີ ວາມສາມາດ, ມແີ ນວຄດິ ຄຸນສມົ ບດັ ດ,ີ ມສີ ະຕກິ ດົ ໝາຍ, ມລີ ະບຽບວໄິ ນ, ມຄີ ວາມດຸໝນັ້ ຂະຫຍນັ ຮຽບຮຽງໂດຍ ອຈ ປທ ແອງທລິ າດ ຫາຼ້ ອ່ ຸນແກວ້ ການສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນ 7

ພຽນ ແລະ ມສີ ຸຂະພາບແຂງແຮງ. 1.2. ຄາດໝາຍລວມແຜນການການພດັ ທະນາການສກຶ ສາແຫ່ ງຊາດລາວ. 1). ຂະຫຍາຍໂຮງຮຽນອະນຸບານຈາກ8%ໃນປີ 2000 ມາເປນັ 90% ໃນປີ 2010 ແລະ 98% ໃນປີ 2020. 2). ປະຕບິ ດັ ການສກຶ ສາຊນັ້ ປະຖມົ ແບບບງັ ຄບັ ຈາກ 77,3% ໃນປີ 2000 ມາເປນັ 90% ໃນປີ 2010, 95% ໃນປີ 2015 ແລະ 98% ໃນປີ 2020. 3). ເພ່ ມີ ອດັ ຕາສ່ ວນເຂາົ້ ຮຽນຊນັ້ ມດັ ທະຍມົ ຕນົ້ ຈາກ 45,8% ໃນປີ 2000 ມາເປນັ 63% ໃນປີ 2010 ແລະ 85% ໃນປີ 2020. 4). ເພ່ ມີ ອດັ ຕາສ່ ວນເຂາົ້ ຮຽນຊນັ້ ມດັ ທະຍມົ ຕອນປາຍຈາກ 22,6% ໃນປີ 2000 ມາເປນັ 28% ໃນປີ 2010, 31% ໃນປີ 2015 ແລະ 34% ໃນປີ 2020. 5). ລບົ ລາ້ ງຄວາມບ່ ຮໍ ູໜ້ ງັ ສໃື ຫໄ້ ດດ້ ່ ງັ ນ:ີ້ - ກ່ ຸມອາຍຸ 15-40 ປີ ເພ່ ມີ ຂນຶ້ ຈາກ 83% ໃນປີ 2000 ມາເປນັ 90% ໃນປີ 2010, 93% ໃນປີ 2015 ແລະ 95% ໃນປີ 2020. - ກ່ ຸມ 15 ປີ ຂນຶ້ ໄປ ເພ່ ມີ ຈາກ 74% ໃນປີ 2000 ມາເປນັ 83% ໃນປີ 2010, 87% ໃນປີ 2015 ແລະ 90% ໃນປີ 2020. 6). ເພ່ ມີ ອດັ ຕສ່ ວນຈານວນນກັ ສກຶ ສາຕ່ ໍປະຊາກອນ 100,000 ຄນົ ຈາກ 350/100,000 ໃນປີ 2000 ມາເປນັ 520/100,000 ໃນປີ 2010, 650/100,000 ໃນປີ 2015 ແລະ 850/100,000 ໃນປີ 2020. 7). ຢາກເຮດັ ໄດຄ້ ແື ນວນນັ້ ຕອ້ ງເພ່ ມີ ງບົ ປະມານຂອງລດັ ເຂາົ້ ໃນການພດັ ທະນາການສກຶ ສາຄ:ື 12% ໃນປີ 2001- 2002 ມາເປນັ 16% ໃນປີ 2010, 18% ໃນປີ 2015 ແລະ 20% ໃນປີ 2020. 1.3. ນະໂຍບາຍລວມແຜນການພດັ ທະນາການສກຶ ສາແຫ່ ງຊາດລາວ 1). ວໄິ ສທດັ ຍຸດທະສາດການສກຶ ສາໄດສ້ ງັ ລວມນະໂຍບາຍພນື້ ຖານທ່ ເີ ປນັ ເຂມັ ທດິ ຊນີ້ າເພ່ ອື ພດັ ທະນາ ຂະແໜງການສກຶ ສາຕອ້ ງເອາົ ໃຈໃສ່ ດາ້ ນຕ່ າງໆໄປພອ້ ມກນັ ເຊ່ ນັ : - ດາ້ ນແນວຄດິ , ອຸດມົ ຄະຕສິ ງັ ຄມົ ນຍິ ມົ , ສາ້ ງນກັ ຮຽນມສີ ະຕກິ ດົ ໝາຍ ແລະ ລະບຽບ. - ສາ້ ງໃຫເ້ ກ່ ງັ ທາງດາ້ ນວຊິ າສະເພາະ ແລະ ວຊິ າການເພ່ ອື ໃຫທ້ ຽບທນັ ກບັ ລະດບັ ມາດຕາຖານສາກນົ ເທ່ ອື ລະກາ້ ວ. 2). ການພດັ ທະນາການຮຽນ-ການສອນ ຕອ້ ງເຮດັ ຢ່ າງເປນັ ລະບບົ ແລະ ຮອບດາ້ ນໄປຕາມ 5 ຫຼກັ ມູນ ການສກຶ ສາຂອງພກັ ວາງອອກ. 3). ເອາົ ໃຈໃສ່ ພດັ ທະນາການສກຶ ສາກ່ ອນໄວຮຽນພອ້ ມທງັ ປບັ ປຸງ, ຂະຫຍາຍໂຮງຮຽນລຽ້ ງເດກັ ແລະ ະນຸ ບານໃຫຫ້ ຼາຍກວ່ າເກ່ າົ . 4). ຂະຫຍາຍການສກຶ ສາຂນັ້ ພນື້ ຖານຢ່ າງກວາ້ ງຂວາງ ໂດຍສະເພາະແມ່ ນການສກຶ ສາຊນັ້ ປະຖມົ ແບບບງັ ຄບັ , ດາໍ ເນນີ ການລບົ ລາ້ ງຄວາມບ່ ໍຮູໜ້ ງັ ສ,ື ບໍາລຸງຍກົ ລະດບັ ການສກຶ ສາຂອງປະຊາຊນົ ຕດິ ພນັ ກບັ ການເຝກິ ອບົ ຮມົ ວຊິ າຊບີ ຂນັ້ ພນື້ ຖານ, ສາ້ ງເງ່ອື ນໄຂໃຫທ້ ຸກຄນົ ໄດຮ້ ບັ ການສກຶ ສາຢ່ າງຕ່ ໍເນ່ ອື ງ. 5). ເຮດັ ໃຫພ້ ນົ ລະເມອື ງລາວໄດຮ້ ບັ ກາສກຶ ສາ ຂນັ້ ມດັ ທະຍມົ ຕອນຕນົ້ ໂດຍພນື້ ຖານ,ຂະຫຍາຍໂຮງຮຽນ ຮຽບຮຽງໂດຍ ອຈ ປທ ແອງທລິ າດ ຫາຼ້ ອ່ ຸນແກວ້ ການສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນ 8

ມດັ ທະຍມົ ຕອນປາຍ, ອາຊວິ ະສກຶ ສາ ແລະ ມະຫາວທິ ະຍາໄລຢ່ າງມແີ ຜນການ, ສ່ ງົ ເສມີ ການຮຽນທາງດາ້ ນ ວທິ ະຍາສາດ, ພາສາຕ່ າງປະເທດ ໂດຍສະເພາະພາສາອງັ ກດິ , ເທກັ ໂນໂລຢີຂອງຍຸກສະໄໝ ເພ່ ອື ຕອບສະໜອງໃຫ້ ແກ່ ການພດັ ທະນາເສດຖະກດິ -ສງັ ຄມົ ຂອງປະເທດ. 6). ຂະຫຍາຍການສກຶ ສາ ໄປສ່ ູເຂດຫ່ າງໄກສອກຫຼກີ , ສາ້ ງເງ່ ອື ນໄຂໃຫລ້ ູກຫຼານຜູດ້ ອ້ ຍໂອກາດ ໂດຍ ສະເພາະແມ່ ນ ຜູທ້ ຸກຍາກຂາດເຂນີ , ເພດຍງິ , ຊນົ ເຜ່ າົ ສ່ ວນນອ້ ຍ ແລະ ຄນົ ພກິ ານໃຫໄ້ ດຮ້ ບັ ການສກຶ ສາຮ່ າໍ ຮຽນ. 7). ມນີ ະໂຍບາຍສ່ ງົ ເສມີ ໃຫຜ້ ູມ້ ພີ ອນສະຫວນັ ພເິ ສດ ເພ່ ອື ສາ້ ງເປນັ ນກັ ວທິ ະຍາສາດ ແລະ ນກັ ບລໍ ຫິ ານທ່ ີ ມຄີ ວາມສາມາດສູງ. 8). ການພດັ ທະນາການສກຶ ສາໃນຕ່ ໍໜາ້ ແມ່ ນເອາົ ຄຸນນພາບເປນັ ຕນົ້ ຕໍ,ສາ້ ງທຸກເງ່ອື ນໄຂໃຫກ້ ານສກຶ ສາມີ ການຫັນປ່ ຽນໃນພາກປະຕິບັດຕົວຈງິ , ເຮັດໃຫກ້ ານສກຶ ສາທຸກຂັນ້ , ທຸກສາຍນບັ ແຕ່ ຂັນ້ ອະນຸບານຈນົ ເຖິງ ມະຫາວທິ ະຍາໄລ ມຄີ ຸນນະພາບດຂີ ນຶ້ . 9). ສ່ ງົ ເສມີ ໃຫທ້ ່ ວົ ສງັ ຄມົ ເຂາົ້ ຮ່ ວມວຽກງານການສກຶ ສາ ນບັ ມນື້ ບັ ກວາ້ ງຂວາງ, ສາ້ ງເງ່ອື ນໄຂ ແລະ ຊຸກຍູ ້ ໃຫພ້ າກສ່ ວນເອກະຊນົ , ພ່ ໍແມ່ ນກັ ຮຽນ ແລະ ບຸກຄນົ ມສີ ່ ວນຮ່ ວມໃນການພດັ ທະນາການສກຶ ສານບັ ມນື້ ບັ ຫາຼ ຍກວ່ າ ເກ່ າົ ; ຂະຫຍາຍໂຮງຮຽນເອກະຊນົ ແລະ ຖໂື ຮງຮຽນດ່ ງັ ກ່ າວເປນັ ພາກສ່ ວນໜ່ ງຶ ທ່ ສີ ໍາຄນັ ຂອງລະບບົ ການສກຶ ສາ ແຫ່ ງຊາດ. 10). ເອາົ ໃຈໃສ່ ການພດັ ທະນາການບໍລຫິ ານ, ຄຸມ້ ຄອງ ແລະ ການກວດກາການສກຶ ສາໃຫມ້ ປີ ະສດິ ທພິ າບ ກວ່ າເກ່ າົ . 11). ເອາົ ໃຈໃສ່ ການຮ່ ວມມ,ື ສະແຫວງຫາການຊ່ ວຍເຫຼອື ຈາກຕ່ າງປະເທດ ແລະ ອງົ ການຈດັ ຕງັ້ ສາກນົ ຕ່ າງໆ ໃຫຫ້ າຼ ຍຂນຶ້ ນບັ ບດົ ຮຽນ ແລະ ທນຶ ຮອນ. 1.4. ວທິ ພີ ດັ ທະນາການສກຶ ສາ 1). ພດັ ທະນາຄູນບັ ທງັ ສາ້ ງຄູ ແລະ ບາລຸງຄູທຸກຊນັ້ , ທຸກສາຍ, ທຸກວຊິ າ ໃຫມ້ ຈີ ານວນພຽງພໍຕາມຄວາມ ຕອ້ ງການ ທງັ ມຄີ ວາມຮູ,້ ຄວາມສາມາດ ແລະ ມນີ ະໂຍບາຍປະຕບິ ດັ ຕ່ ຄໍ ູຢ່ າງເໝາະສມົ ເພ່ ອື ໃຫຄ້ ູຮກັ ອາຊບີ . 2). ເພ່ ມີ ການລງົ ທນຶ ໃສ່ ການສກຶ ສາໃຫພ້ ຽງພໍກບັ ຄວາມຮຽກຮອ້ ງຕອ້ ງການອນັ ຈາເປນັ ໂດຍສະເພາະ ແມ່ ນການປບັ ປຸງກ່ ສໍ າ້ ງໂຮງຮຽນ ແລະ ອຸປະກອນຮບັ ໃຊກ້ ານຮຽນ-ການສອນ. 3). ສ່ ງົ ເສມີ ການສກຶ ສາພາກເອກະຊນົ ເຮດັ ໃຫທ້ ຸກພາກສ່ ວນໃນສງັ ຄມົ ປະກອບສ່ ວນເຂາົ້ ໃນການສກຶ ສາ ນບັ ດຂີ ນຶ້ . 4). ຂະຫຍາຍການສກຶ ສາໄປສ່ ູເຂດຊນົ ເຜ່ າົ ແລະ ເຂດຫ່ າງໄກສອກຫຼກີ ສອນພາສາລາວໃຫເ້ ດກັ ຊນົ ເຜ່ າົ ດວ້ ຍວທິ ກີ ານທ່ ເີ ໝາະສມົ ທງັ ສາ້ ງໂຮງຮຽນສາມນັ , ໂຮງຮຽນກນິ ນອນຊນົ ເຜ່ າົ ຂນຶ້ ໃນບ່ ອນທ່ ຈີ າໍ ເປນັ ເພ່ ອື ໃຫເ້ ດກັ ຊນົ ເຜ່ າົ ແລະ ຜູດ້ ອ້ ຍໂອກາດໄດຮ້ ບັ ການສກຶ ສາ ພອ້ ມທງັ ກ່ ໍສາ້ ງສູນກຽມນກັ ສກຶ ສາຊນົ ເຜ່ າົ ເພ່ ອື ກຽມເຂາົ້ ຮຽນ ມະຫາວທິ ະຍາໄລຢ່ ູພາຍໃນ ແລະ ຕ່ າງປະເທດ. 5). ຈດັ ຕງັ້ ການຮຽນໜງັ ສຄື ວບຄ່ ູກບັ ການເຝກິ ອບົ ຮມົ ວຊິ າຊບີ ທ່ ສີ ອດຄ່ ອງກບັ ຄວາມຮຽກຮອ້ ງຕອ້ ງການ ຂອງແຕ່ ລະທອ້ ງຖ່ ນິ . 6). ສາ້ ງໂຮງຮຽນສາໍ ລບັ ນກັ ຮຽນທ່ ມີ ພີ ອນສະຫວນັ ພເິ ສດ ເພ່ ອື ແນໃສ່ ການສາ້ ງນກັ ວທິ ະຍາສາດ ແລະ ນກັ ບໍລຫິ ານທ່ ມີ ຄີ ວາມສາມາດໃນຕ່ ໍໜາ້ . ຮຽບຮຽງໂດຍ ອຈ ປທ ແອງທລິ າດ ຫາຼ້ ອ່ ຸນແກວ້ ການສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນ 9

7). ປບັ ປຸງຫຼກັ ສູດປມື້ ແບບຮຽນ ແລະ ວທິ ກີ ານຮຽນ-ການສອນແບບໃໝ່ ເພ່ ອື ສ່ ງົ ຫວົ ຄດິ ປະດດິ ສາ້ ງຂອງ ນກັ ຮຽນ ແລະ ສອດຄ່ ອງກບັ ສະພາບຄວາມເປັນຈງິ ຂອງປະເທດ, ຂອງແຕ່ ລະທອ້ ງຖ່ ນິ ແລະ ທ່ າອ່ ຽງລວມຂອງ ສາກນົ . 8). ຈດັ ຕງັ້ ການສອນຫອ້ ງຄວບ, ໂດຍສະເພາະແມ່ ນຢ່ ູເຂດຊນົ ນະບດົ ເພ່ ອື ແກໄ້ ຂບນັ ຫາການຂາດຄູ, ຂາດ ຫອ້ ງຮຽນ ແລະ ນາໍ ໃຊຄ້ ູໃຫສ້ ມົ ກບັ ນກັ ຮຽນ. 9).ຈດັ ຕງັ້ ແລະ ຂະຫຍາຍກ່ ຸມໂຮງຮຽນ ເພ່ ອື ຊ່ ວຍເຫອຼື ເຊ່ ງິ ກນັ ແລະ ກນັ ລະຫວ່ າງໃນກ່ ຸມໂຮງຮຽນ. 10). ປະສານສມົ ທບົ ກບັ ກາລງັ ປະກກອບອາວຸດເຂາົ້ ໃນການສດິ ສອນ ໂດຍສະເພາະແມ່ ນຊນັ້ ປະຖມົ ແລະ ລບົ ລາ້ ງຄວາມບ່ ໍຮູໜ້ ງັ ສໃື ນເຂດຫຍຸງ້ ຍາກຫ່ າງໄກສອກຫຼກີ . 11). ສ່ ງົ ເສ່ ມີ ແລະ ຂະຫຍາຍການສກຶ ສາທາງໄກ ແນໃສ່ ສາ້ ງເງ່ອື ນໃຫຄ້ ນົ ລາວໄດຮ້ ຽນລະບບົ ຕ່ ເໍ ນ່ ອື ງ, ໃນ ຕ່ ໜໍ າ້ ແມ່ ນເລ່ ງັ ໃສ່ ຊຸມຊນົ ເຂດຫຍຸງ້ ຍາກຫ່ າງໄກສອກຫຼກີ ໃຫມ້ ໂີ ອກາດໄດຮ້ ບັ ການສກຶ ສາ. 12). ປັບປຸ ງການບໍລຫິ ານຄຸມ້ ຄອງການສກຶ ສານບັ ແຕ່ ຂນັ້ ກະຊວງລງົ ຮອດພນື້ ຖານການສກຶ ສາໃຫເ້ ປັນ ເອກະພາບ, ມລີ ະບຽບແບບແຜນ ແລະ ມຄີ ຸນນະພາບຕາມການຫນັ ທດິ ກະຊວງໄປສ່ ູການຄຸມ້ ຄອງມະຫາພາກ, ກະຈາຍຄວາມຮບັ ຜດິ ຊອບໃຫທ້ ອ້ ງຖ່ ນິ ຕາມທດິ ທ່ ວີ ່ າ ແຂວງເປນັ ຫວົ ໜ່ ວຍຍຸດທະສາດ, ເມອື ງເປນັ ຫວົ ໜ່ ວຍແຜນ ງບົ ປະມານ, ບາ້ ນເປນັ ຫວົ ໜ່ ວຍຈດັ ຕງັ້ ປະຕບິ ດັ . 13). ສາ້ ງສ່ ງິ ແວດລອ້ ມທ່ ດີ ທີ າງສງັ ຄມົ ເພ່ ອື ເປນັ ການຊຸກຍູໃ້ ຫແ້ ກ່ ການຮ່ ໍາຮຽນ. 14).ເພ່ ມີ ທະວກີ ານນາໍ ພາຂອງຄະນະພກັ ແລະ ອໍານາດການປກົ ຄອງ ແຕ່ ລະຂນັ້ ກໍຕອ້ ງພດັ ທະນາການສກຶ ສາ. 15). ສະແຫວງຫາການຊ່ ວຍເຫອຼື ຈາກຕ່ າງປະເທດ ແລະ ອງົ ການຈດັ ຕງັ້ ສາກນົ ຕ່ າງໆ ນບັ ທງັ ດາ້ ນການເງນິ ແລະ ບດົ ຮຽນໃຫກ້ ວາ້ ງຂວາງກວ່ າເກ່ າົ . 16). ນາໍ ເອາົ ວທິ ະຍາສາດ ແລະ ເທກັ ໂນໂລຢທີ ່ ທີ ນັ ສະໄໝ ແລະ ພາສາຕ່ າງປະເທດເຂາົ້ ໃນການຮຽນ-ການ ສອນ. 17). ປະຕຮິ ູບລະບບົ ການສກຶ ສາເປນັ ໄລຍະ ເພ່ ອື ເຮດັ ໃຫກ້ ານສກຶ ສາຂະຫຍາຍຕວົ ທ່ ວງທນັ ກບັ ຄວາມ ຮຽກຮອ້ ງຕອ້ ງການຕວົ ຈງິ ທງັ ພາຍໃນ ແລະ ຕ່ າງປະເທດ. 1.5. ແຜນການພດັ ທະນາການສກຶ ສາ - ແຜນງານປບັ ປຸງຂະຫຍາຍໂອກາດການເຂາົ້ ຮຽນ - ແຜນງານປບັ ປຸງຄຸນນະພາບ ແລະ ຄວາມສອດຄ່ ອງ - ແຜນງານປບັ ປຸງການບໍລຫິ ານ ແລະ ຄຸມ້ ຄອງການສກຶ ສາ 1.5.1. ການຂະຫຍາຍໂອກາດເຂາົ້ ຮຽນ 1). ວຽກງານສາມນັ ສກຶ ສາ - ສບື ຕ່ ໃໍ ຫບ້ ູລມິ ະສດິ ການສກຶ ສາຊນັ້ ປະຖມົ ແລະ ຂະຫຍາຍການປຸກສາ້ ງໂຮງຮຽນໃໝ່ ພອ້ ມທງັ ສອມ້ ແປງ ໂຮງຮຽນທ່ ມີ ຢີ ່ ູໂດຍສະເພາະ ໃນເຂດຫ່ າງໄກສອກຫຼກີ ແລະ ເຂດຊນົ ເຜ່ າົ . ຈດັ ຕງັ້ ການສອນດວ້ ຍຫຼາຍຮູບແບບ ຂະຫຍາຍກ່ ຸມໂຮງຮຽນ ແລະ ຈດັ ຕງັ້ ການສອນຫອ້ ງຄວບໃນເຂດທ່ ມີ ໝີ ່ ບູ າ້ ນນອ້ ຍ, ຄວາມໜາແໜນ້ ຂອງປະຊາ ກອນບ່ ໍສູງ ແລະ ຈດັ ຕງັ້ ການສອນນອກໂຮງຮຽນ ສໍາລບັ ເຂດຫ່ າງໄກ ແລະ ພູດອຍ. ຮຽບຮຽງໂດຍ ອຈ ປທ ແອງທລິ າດ ຫາຼ້ ອ່ ຸນແກວ້ ການສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນ 10

- ສ່ ງົ ເສມີ ການພດັ ທະນາການສກຶ ສາຊນັ້ ອະນຸບານ ແລະ ເພ່ ມິ ອດັ ຕາເຂາົ້ ຮຽນລວມໃຫສ້ ູງຂນຶ້ ປກົ ກະຕ,ິ ຊຸກຍູສ້ ່ ງົ ເສມີ ການສກຶ ສາພາກເອກະຊນົ ແລະ ຊຸມຊນົ . ມກີ ານສາ້ ງຕງັ້ ໂຮງຮຽນລຽ້ ງເດກັ ແລະ ໂຮງຮຽນະນຸບານ ເພ່ ມີ ຂນຶ້ ພອ້ ມທງັ ມກີ ານຄດັ ເລອື ກເອາົ ວາງໂຮງຮຽນປະຖມົ ສາ້ ງລະບບົ ປກີ ຽມ 1 ປ.ີ - ຫຸຼດຜ່ ອນຄວາມແຕກຕ່ າງກັນລະຫວ່ າງທ່ ອງຖ່ ິນ, ແຂວງ, ເພດຍງິ -ຊາຍ ແລະ ລະຫວ່ າງຊົນເຜ່ ົາ, ເອາົ ໃຈໃສ່ ລະຫວ່ າງໂຮງຮຽນທ່ ມີ ກີ ານຮຽນຮ່ ວມລະຫວ່ າງເດກັ ພກິ ານ ແລະ ເດກັ ປກົ ກະຕ,ິ ສກຶ ສາການວໄິ ຈການ ສາ້ ງໂຮງຮຽນພເິ ສດສາໍ ລບັ ເດກັ ພກິ ານ. - ສບື ຕ່ ໍຂະຫຍາຍຕາໜ່ າງໂຮງຮຽນມດັ ທະຍມົ ຕອນຕນົ້ ໃນຂອບເຂດທ່ ວົ ປະເທດ, ຂະຫຍາຍໂຮງຮຽນ ມດັ ທະຍມົ ຕອນປາຍ ພອ້ ມກບັ ການພດັ ທະນາຫຼກັ ສູດ ແລະ ມກີ ານແບ່ ງສາຍວຊິ າຮຽນຢ່ ູໃນຊນັ້ ມດັ ທະຍມົ ຕອນ ປາຍ. - ຈດັ ຕງັ້ ການຮຽນ-ການສອນດວ້ ຍຫຼາຍຮູບແບບເພ່ ອື ສາ້ ງເງ່ອື ນໄຂໃຫທ້ ຸກຄນົ ໄດມ້ ໂີ ອກາດສກຶ ສາຮ່ ໍາຮຽນ, ຂະຫຍາຍການສຶກສາແຕ່ ລະຊນັ້ ຮຽນຂອງສາຍສາມນັ ໃຫຕ້ ອບສະໜອງຄວາມຕອ້ ງການຂະຫຍານຕົວຂອງ ປະຊາກອນໃນແຕ່ ລະທອ້ ງຖ່ ນິ . 2). ວຽກງານສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນ - ລບົ ລາ້ ງຄວາມບ່ ໍຮູໜ້ ງັ ສໃື ຫປ້ ະຊາຊນົ ໃນກ່ ຸມເປາົ້ ໝາຍທ່ ວີ າງໄວທ້ ງັ ເຮດັ ໃຫຄ້ ຸນນະພາບສູງຂນຶ້ . - ປັບປຸ ງ ແລະ ຂະຫຍາຍສູນການສກຶ ສາຊຸ ມຊົນໃຫກ້ ານຮຽນບການສອນໃນສາຍການສຶກສານອກ ໂຮງຮຽນໄດເ້ ພ່ ມີ ຂນຶ້ . - ຂະຫຍາຍການເຝກິ ອບົ ຮມົ ວຊິ າອາຊບີ ຂນັ້ ພນື້ ຖານໃຫຕ້ ອບສະໜອງຕາມຄວາມຕອ້ ງການພດັ ທະນາຊຸມ ຊນົ ໃຫແ້ ຕ່ ລະທອ້ ງຖ່ ນິ . 3). ວຽກງານອາຊວີ ະສກຶ ສາ - ຍກົ ລະດບັ ຄວາມສາມາດຂອງໂຮງຮຽນອາຊີວະສກຶ ສາ ແລະ ໂຮງຮຽນເຕກັ ນກິ ທ່ ມີ ຢີ ່ ູໃຫສ້ າມາດຮບັ ນກັ ຮຽນນກັ ສກຶ ສາເພ່ ມີ ຂນຶ້ ພອ້ ມທງັ ສາ້ ງໂຮງຮຽນອາຊວີ ະສກຶ າເພ່ ມີ ຂນຶ້ ໃໝ່ ຢ່ ູແຂວງອຸດມົ ໄຊ ແລະ ຊຽງຂວາງ. - ຂະຫຍາຍໂຮງຮຽນອາຊວີ ະສກຶ ສາໃຫຕ້ ອບສະໜອງພຽງພໍກບັ ຄວາມຮຽກຮອ້ ງຕອ້ ງການທ່ ຈີ າເປນັ ຂອງ ທອ້ ງຖ່ ນິ , ຖາ້ ແຂວງໃດມເີ ງ່ອື ນໄຂສາ້ ງຕງັ້ ໂຮງຮຽນວຊິ າຊບີ ຂນຶ້ ກໄໍ ດ.້ 4). ວຽກງານສກຶ ສາຊນັ້ ສູງ - ສາ້ ງຕງັ້ ວທິ ະຍາໄລເຂດ ຢ່ ູສອງພາກຂອງປະເທດຄ:ື ພາກເໜອື ຢ່ ູຫຼວງພະບາງ ແລະ ພາກໃຕຢ້ ່ ູປາກເຊ, ພອ້ ມກນັ ນາໍ ເອາົ ວຊິ າຮຽນເຂາົ້ ໃໝ່ ໃຫສ້ ອດຄ່ ອງກບັ ຄວາມຕອ້ ງການຂອງທອ້ ງຖ່ ນິ . ສກຶ ສາວໄິ ຈຄວາມເປນັ ໄປໄດໃ້ ນ ການສາ້ ງຕງັ້ ການສອນ ການສກຶ ສາຊນັ້ ສູງແບບບເປດີ ກວາ້ ງ ແລະ ການສກຶ ສາທາງໄກ. - ຂະຫຍາຍການສກຶ ສາຊນັ້ ສູງພາກເອກະຊນົ ແລະ ຂະຫຍາຍການແລກປ່ ຽນຮ່ ວມມກື ບັ ມະຫາວທິ ະຍາໄລ ຂອງປະເທດໃນຂງົ ເຂດອາຊ.ີ 1.5.2. ແຜນງານປບັ ປຸງ ແລະ ຄວາມສອດຄ່ ອງ 1). ວຽກງານສາມນັ ສກຶ ສາ - ປບັ ປຸງອດັ ຕາສ່ ວນຂອງນກັ ຮຽນຕ່ ຄໍ ູແຕ່ ລະຊນັ້ ຮຽນໃຫໄ້ ດມ້ າດຖານທ່ ວີ າງໄວ.້ - ເອາົ ໃຈໃສ່ ສອນພາສາລາວໃຫແ້ ກ່ ເດກັ ທ່ ມີ ພີ າສາລາວເປນັ ພາສາທ່ ສີ ອງ. ຮຽບຮຽງໂດຍ ອຈ ປທ ແອງທລິ າດ ຫາຼ້ ອ່ ຸນແກວ້ ການສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນ 11

- ສະໜອງອຸປະກອນຮບັ ໃຊກ້ ານຮຽນ-ການສອນໃນໂຮງຮຽນຂອງທຸກຊນັ້ ຮຽນໃຫມ້ ໄີ ວຮ້ ບັ ໃຊຢ້ ່ າງທ່ ວົ ເຖງິ . - ສະໜອງຄູສອນທ່ ໄີ ດມ້ າດຖານກ່ ໍສາ້ ງໃຫມ້ ອີ ດັ ຕາສ່ ວນສູງຂນຶ້ ເປນັ ລໍາດບັ ແລະ ມຈີ າໍ ນວນພຽງພໍສໍາລບັ ທຸກວຊິ າສອນ. - ກວດກາຄນື ຫຼກັ ສູດຂອງມດັ ທະຍມົ ຕອນປາຍ ພອ້ ມທງັ ມກີ ານຄນົ້ ຄວາ້ ແບ່ ງສາຍ ແລະ ເລ່ ມີ ນາເອາົ ວຊິ າ ຄອມພວິ ເຕສີ ອນໃນບາງໂຮງຮຽນ. - ພດັ ທະນາການສກຶ ສາ ແລະ ສະໜອງປມື້ ແບບຮຽນ, ຫສໍ ະໝຸດ, ເຄ່ ອື ງທດົ ລອງ, ອາຄານຫອ້ ງຮຽນທ່ ເີ ໝ າະສມົ ສາໍ ລບັ ການສອນເທກັ ໂນໂລຊີ ນບັ ທງັ ການສອນຄອມພວິ ເຕ.ີ - ປບັ ປຸງສູນການສກຶ ສາຊຸມຊນົ ທ່ ມີ ຢີ ່ ູ ແລະ ຂະຫຍາຍຕ່ ມື ຖາ້ ເຫນັ ວ່ າມຄີ ວາມຈາໍ ເປນັ . ສ່ ງົ ເສມີ ນກັ ຮຽນ ເກ່ ງັ ແລະ ຜູມ້ ພີ ອນສະຫວນັ ພເິ ສດ ເພ່ ອື ໃຫເ້ ຂາົ ເຈາົ້ ໄດຮ້ ຽນຕ່ ໍສູງຂນຶ້ . ປະຕບິ ດັ ນາໍ ເອາົ ຫກຼັ ສູດທອ້ ງຖ່ ນິ 20% ໃຫ້ ປະກດົ ຜນົ ເປນັ ຈ່ ງິ ແລະ ພດັ ທະນາຊຸມຊນົ ໄປຕາມທດິ ໃຫປ້ ະຊາກອນສ່ ວນການສກຶ ສາໃຫເ້ ປັນຮູບປະທໍາ. ຍກົ ລະດບັ ຄວາມສາມາດດາ້ ນການສອນວທິ ະຍາສາດ, ເທກັ ໂນໂລຊີ ແລະ ການຈດັ ຕງັ້ ກດິ ຈະກາໍ ຊຸກຍູກ້ ານຜະລດິ ໃຫ້ ດເີ ທ່ ອື ລະກາ້ ວ. - ສະໜອງວຖັ ຸອຸປະກອນອນັ ຈາເປນັ ເຊ່ ນັ : ປມື້ ແບບຮຽນ, ສ່ ກື ານຮຽນ-ການສອນ, ການເຝກິ ງານ, ຫອ້ ງ ທດົ ລອງ, ຫອ້ ງສະໝຸດ ແລະ ຍກົ ລະດບັ ຄວາມສາມາດໃນການຜະລດິ ອຸປະກອນໃນລະດບັ ທອ້ ງຖ່ ນິ . - ເຮດັ ໃຫກ້ ານສກຶ ສາໃນໂຮງຮຽນ, ໃນຄອບຄວົ ແລະ ໃນສງັ ຄມົ ເປນັ ເອກະພາບກນັ ແນ່ ໃສ່ ສາ້ ງຄນົ ໃຫໄ້ ດ້ ຮບັ ການພດັ ທະນາຢ່ າງຮອບດາ້ ນ. 2). ວຽກງານການສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນ - ຍກົ ລະດບັ ສາຍພວົ ພນັ ລະຫວ່ າງການລບົ ລາ້ ງຄວາມບ່ ໍຮູໜ້ ງັ ສື ແລະ ການບໍາລຸງວຊິ າຊບີ ພນື້ ຖານໃຫຕ້ ດິ ພນັ ກບັ ການສາ້ ງລາຍຮບັ ແລະ ການຍກົ ຄຸນນະພາບຊວີ ດິ . - ສ່ ງົ ເສມີ ໃຫກ້ ານສກຶ ສາໃນໂຮງຮຽນ, ໃນຄອບຄວົ ແລະ ສງັ ຄມົ ໄດຮ້ ບັ ການຂະຫຍາຍຕວົ ໃຫທ້ ່ ວົ ສງັ ຄມົ ໄດຮ້ ບັ ການພດັ ທະນາຢາງຮອບດາ້ ນ. 3). ວຽກງານອະຊວິ ະສກຶ ສາ ແລະ ການສກຶ ສາຊນັ້ ສູງ - ປບັ ປຸງຄຸນນະພາບຂອງຄູໃນທຸກຊນັ້ ແລະ ທຸກສາຍດວ້ ຍຮູບການປບັ ປຸງວທິ ກີ ານຮຽນ-ການສອນ ແລະ ຈດັ ຕງັ້ ການບໍາລຸງຄູບ່ ໍທນັ ໄດມ້ າດຖານ ກ່ ໍສາ້ ງເປັນລະບບົ ປົກກະຕິ ແລະ ເອາົ ໃຈໃສ່ ສະຫວດັ ດີການແກ່ ຄູ ແລະ ນກັ ຮຽນຄໃູ ຫມ້ ທີ ່ າກາ້ ວດຂີ ນຶ້ ເປນັ ລາໍ ດບັ . - ຍກົ ລະດບັ ຄູສອນຂອງທຸກຊນັ້ ຮຽນ, ບາລຸງຜູບ້ ລໍ ຫິ ານການສກຶ ສາ ແລະ ຫວົ ໜາ້ ໂຮງຮຽນໃຫໄ້ ດຢ້ ່ າງທ່ ວົ ເຖງິ . ເພ່ ມີ ຄວາມສາມາດໃນການສາ້ ງຄູ, ຍກົ ຄວາມສາມາດຂອງສູນພດັ ທະນາຄູ, ວທິ ະຍາໄລຄ,ູ ພດັ ທະນາຫກຼັ ສູດ, ປມື້ ແບບຮຽນ ແລະ ຜນົ ສໍາເລດັ ຂອງການກ່ ສໍ າ້ ງຄູໃນທຸກລະບບົ ການກ່ ໍສາ້ ງ. ປບັ ປຸງຄນື ການໃຊຄ້ ູໃນແຕ່ ລະທອ້ ງຖ່ ນິ ແລະ ມກີ ານກໍານດົ ອດັ ຕາສ່ ວລະຫວ່ າງຄູສອນ ແລະ ຜູບ້ ລໍ ຫິ ານໃນແຕ່ ລະຂນັ້ . - ສາ້ ງກນົ ໄກແນະນາໍ ການເຂາົ້ ຮຽນສາຍອາຊບີ ແລະ ໃຫກ້ ານບໍລກິ ານແນະນາໍ ແກ່ ນກັ ສກຶ ສາທ່ ີ ຮຽນຈບົ ທ່ ຕີ ອ້ ງການຮຽນຕ່ ໍ ຫຼື ຕອ້ ງການຊອກວຽກເຮດັ ງານທາໍ . - ປບັ ປຸງລະບບົ ການກ່ ສໍ າ້ ງກາມະກອນ, ນາຍຊ່ າງ ແລະ ວຊິ າວະກອນໃນສາຍວຊິ າການໃຫຕ້ ອບສະໜອງ ຮຽບຮຽງໂດຍ ອຈ ປທ ແອງທລິ າດ ຫາຼ້ ອ່ ຸນແກວ້ ການສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນ 12

ໄດຕ້ າມຄວາມຕອ້ ງການຂອງຕະຫາຼ ດແຮງງານ. - ສາ້ ງສາຍພວົ ພນັ ແລະ ການປະສານລະຫວ່ າງໂຮງຮຽນ(ທງັ ພາກລດັ ແລະ ພາກເອກະຊນົ ), ຫວົ ໜ່ ວຍ ການຜະລດິ , ຫວົ ໜ່ ວຍທຸລະກດິ ກບັ ສະຖາບນັ ການສກຶ ສາຂນັ້ ຕ່ າງໆ. - ຍກົ ຄວາມສາມາດຂອງມະຫາວທິ ະຍາໄລໃຫສ້ ູງຂນຶ້ ແລະ ມກີ ານຄນົ້ ຄວາ້ ວທິ ະຍາສາດໃນບາງວຊິ າ. 1.5.3. ແຜນງານບໍລຫິ ານ ແລະ ການຄຸມ້ ຄອງການສກຶ ສາ - ຜັນຂະຫຍາຍດາລັດວ່ ດວ້ ຍການກະຈາຍອານາດລົງສ່ ູທອ້ ງຖ່ ິນໃຫສ້ າເລັດເທ່ ືອລະກາ້ ວ, ປັບປຸ ງ ລະບຽບຫຼກັ ານ ແລະ ນະໂຍບາຍຕ່ າງໆທ່ ີມແີ ລວ້ ໃຫສ້ ອດຄ່ ອງກວ່ າເກ່ າົ ແລະ ສາ້ ງອນັ ໃໝ່ ທ່ ີເຫນັ ວ່ າມຄີ ວາມ ຈາໍ ເປນັ ເຊ່ ນັ : ນະໂຍບາຍເບຍ້ ລຽ້ ງນກັ ຮຽນຄູ ແລະ ຄູຜູດ້ ເີ ດ່ ນັ . - ປບັ ປຸງກງົ ຈກັ ການຈດັ ຕງັ້ , ສບັ ຊອ້ ນພະນກັ ງານໄປຕາມທດິ ກະທດັ ລດັ ເບາົ ບາງແຕ່ ມປີ ະສດິ ທພິ າບ ແລະ ສາ້ ງລະບຽບການໃຫເ້ ບຍ້ ລຽ້ ງບນົ ພນື້ ຖານໃຫຄ້ ວາມເປນັ ທໍາ ແລະ ຄວາມເໝາະສມົ , ຈດັ ຕງັ້ ບໍາລຸງຍກົ ລະດບັ ຄວາມ ຮູ ້ ຄວາມສາມາດຂອງພະນກັ ງານບໍລຫິ ານ ແລະ ຄຸມ້ ການສກຶ ສາ ສາ້ ງຄວາມເຂມັ້ ແຂງໃຫຜ້ ູບ້ ໍລຫິ ານ ແລະ ຄຸມ້ ຄອງ ການສກຶ ສາໃນທຸກຂນັ້ ໂດຍສະເພາະແມ່ ນຫວົ ໜາ້ ໂຮງຮຽນ. - ສາ້ ງຕງັ້ ສູນບໍາລຸງວຊິ າການແບບຖາວອນສໍາລບັ ການປກົ ຄອງ ແລະ ຄຸມ້ ຄອງການສກຶ ສາ, ສ່ ງົ ເສມີ ການ ປະກອບສ່ ວນ ແລະ ການມສີ ່ ວນຮ່ ວມຂອງຊຸມຊນົ ໃນການປບັ ປຸງກ່ ສໍ າ້ ງ ລະ ປກົ ປກັ ຮກັ ສາໂຮງຮຽນ. - ເອາົ ໃຈໃສ່ ປັບປຸງຄວາມສາມາດດາ້ ນການສາ້ ງແຜນງານ, ສາ້ ງງບົ ປະມານການເງນິ ແລະ ການຕດິ ຕາມ ການສກຶ ສາໃນທຸກລະດບັ . - ສາ້ ງລະບບົ ເຄອື ຂ່ າຍຂ່ າວສານການສກຶ ສາ, ການບໍລກິ ານຕດິ ຕ່ ໍພວົ ພນັ ແລະ ຍກົ ລະດບັ ຄວາມສາມາດ ຂອງລະບບົ ຂໍມ້ ນູ ຂ່ າວສານການສກຶ ສາໃຫຮ້ ບັ ໃຊວ້ ຽກງານແຜນການ ແລະ ການຄຸມ້ ຄອງ ໃນລະດບັ ສູນກາງ, ແຂວງ , ເມອື ງ ແລະ ໂຮງຮຽນ. - ການດົ ກນົ ໄກຄວາມຮບັ ຜດິ ຊອບການຄຸມ້ ຄອງໂຮງຮຽນແຕ່ ລະປະເພດ ໃຫແ້ ຕ່ ລະຂນັ້ ພອ້ ມທງັ ສາ້ ງ ເງ່ອື ນໄຂໃຫຊ້ ຸມຊນົ ໄດມ້ ກີ ານປະກອບສ່ ວນໃນແຕ່ ລະໂຮງຮຽນຫຼາຍຂນຶ້ . - ສາ້ ງຕງັ້ ກອງທນື ພດັ ທະນາການສກຶ ສາ ແລະ ສ່ ງົ ເສມີ ການປະກອບສ່ ວນຂອງສງັ ຄມົ ໃຫແ້ ກ່ ການສກຶ ສາ ແລະ ເອາົ ໃຈໃສ່ ຕ່ ກໍ ານມສີ ່ ວນຮ່ ວມຂອງພາກເອກະຊນົ ແລະ ຊຸມຊນົ ໃຫສ້ ູງຂນຶ້ , ປບັ ປຸງລະບຽບຫຼກັ ການກ່ ຽວກບັ ການສກຶ ສາ ແລະ ເພ່ ມີ ທະວກີ ານກວດກາໂດຍສະເພາະແມ່ ນດາ້ ນວຊິ າການ. 2. ແຜນງານເພ່ ອື ປະຕບິ ດັ ຍຸດທະສາດການສກຶ ສາແຫ່ ງຊາດ 2.1. ແຜນງານພດັ ທະນາສາມນັ ສກຶ ສາ - ຂະຫຍາຍອະນຸບານສກຶ ສາດວ້ ຍການສມົ ທບົ ຢ່ າງແໜນ້ ແຟນ້ ລະຫວ່ າງລດັ ແລະ ເອກະຊນົ ໂດຍໃຫລ້ ດັ ສາ້ ງໂຮງຮຽນຕວົ ແບບຢ່ ູຂນັ້ ແຂວງ ແລະ ເມອື ງ. - ສບື ຕ່ ໍຈດັ ລະບບົ ການຮຽນ-ການສອນຂອງສາຍສາມນັ ໂດຍການພດັ ທະນາຫຼກັ ສູດ ອຸປະກອນຮບັ ໃຊໃ້ ຫ້ ມຢີ ່ າງທ່ ວົ ເຖງິ . - ປະຕກິ ດົ ໝາຍການສກຶ ສາຊນັ້ ປະຖມົ ພາກບງັ ຄບັ ໃຫໄ້ ດຕ້ າມຄາດໝາຍ. - ສບື ຕ່ ໍຂະຫຍາຍໂຮງຮຽນປະຖມົ ໃຫໄ້ ປທ່ ວົ ເຖງິ ເຂດຫ່ າງໄກສອກຫຼກີ , ສບື ຕ່ ຂໍ ະຫຍາຍການສອນຫອ້ ງ ຄວບ ແລະ ສາ້ ງໂຮງຮຽນປະຖໃົ ຫມ້ ໃີ ນຂນັ້ ພນື້ ຖານ. ຮຽບຮຽງໂດຍ ອຈ ປທ ແອງທລິ າດ ຫາຼ້ ອ່ ຸນແກວ້ ການສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນ 13

- ຈດັ ຕງັ້ ການສອນພາສາຕ່ າງປະເທດໃຫກ້ ວາ້ ງຂວາງ ຂະຫຍາຍການສອນຫອ້ ງຄວບພາສາອງັ ກດິ ເຊ່ ງິ ເລ່ ມີ ແຕ່ ຊນັ້ ປ.3 ຂນຶ້ ໄປໃຫມ້ ທີ ຸກແຂວງ. - ນາເອາົ ວຊິ າຄອມພເີ ຕເີ ຂາົ້ ສອນໃນໂຮງຮຽນສາມນັ , ສາ້ ງຫອ້ ງທດົ ລອງ ແລະ ຫອ້ ງສະໝຸດໃຫມ້ ຮີ ບັ ໃຊ້ ຢ່ າງທ່ ວົ ເຖງິ ສບື ຕ່ ຍໍ ກົ ສູງຄຸນນະພາບການສກຶ ສາໃນທຸກຊນັ້ ຮຽນໃຫໄ້ ດມ້ າດຖານສາກນົ ແລະ ເອາົ ໃຈໃສ່ ການຮຽນ- ການສອນພາລະສກຶ ສາ ແລະ ສລິ ະປະສກຶ ສາ. - ຈດັ ສອນໂຮງຮຽນມດັ ທະຍມົ ໃຫສ້ ອດຄ່ ອງກບັ ສະພາບຕວົ ຈງິ ຂອງປະເທດ ແລະ ການແບ່ ງສາຍວຊິ າຊບີ ໃນຊນັ້ ມດັ ທະຍມົ ຕອນປາຍ. 2.2. ແຜນງານການສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນ - ສບື ຕ່ ໍລບົ ລາ້ ງຄວາມບ່ ໍຮູໜ້ ງັ ສໃື ຫແ້ ກ່ ປະຊາຊນົ ໃນແຕ່ ລະກ່ ຸມເປາົ້ ໝາຍໃຫບ້ ນັ ລຸຕາມຄາດໝາຍທ່ ວີ າງໄວ້ ແລະ ສບື ຕ່ ໍການປະຕບິ ດັ ຈດັ ຕງັ້ ໃຫໄ້ ດຮ້ ຽນຕ່ ໍຊນັ້ ປະຖມົ . - ຈດັ ຕງັ້ ການບາລຸງ ແລະ ຍກົ ລະດບັ ໃຫແ້ ກ່ ປະຊາຊນົ ພະນກັ ງານໃຫມ້ ຜີ ນົ ສາເລດັ ຫຼາຍຂນຶ້ ກວ່ າເກ່ າົ . - ປບັ ປຸງບາລຸງ ແລະ ຂະຫຍາຍວຊິ າຊບີ ຂນັ້ ພນື້ ຖານໃຫແ້ ກ່ ກ່ ຸມຄນົ ດອ້ ຍໂອກາດ. - ຕດິ ຕາມ ແລະ ເກບັ ກໍາຂໍມ້ ູນກ່ ຽວກບັ ບຸກຄນົ ໃນກ່ ຸມເປາົ້ ໝາຍລບົ ລາ້ ງຄວາມບ່ ໍຮູໜ້ ງັ ສື ແລະ ບໍາລຸງຍກົ ລະດບັ ຊນັ້ ຮຽນໃຫໄ້ ດຕ້ າມເປາົ້ ໝາຍ. 2.3. ແຜນງານປບັ ປຸງ, ຂະຫຍາຍອະຊວິ ະສກຶ ສາ ແລະ ມະຫາວທິ ະຍາໄລ. - ປບັ ປຸງລະດບັ ການກ່ ໍສາ້ ງກໍາລງັ ແຮງງານດວ້ ຍຮູບການກ່ ໍສາ້ ງວຊິ າຊບີ ສານານງານໃນລະບບົ (9+3), ສາ້ ງ ວຊິ າຊບີ ສມົ ບູນໃນລະບບົ (9+2) ແລະ ວຊິ າຊບີ ເຕກັ ນກິ ລະບບົ ( 12+4). - ຂະຫຍາຍບາງວຊິ າໃໝ່ ທ່ ີມຄີ ວາມຕອ້ ງການ ແລະ ປບັ ປຸງການສກຶ ສາຊນັ້ ສູງເພ່ ືອຕອບສະໜອງທາງ ເສດຖະກດິ -ສງັ ຄມົ ແນໃສ່ ນາໍ ໃຊເ້ ທກັ ນກິ ແລະ ເທກັ ໂນໂລຢທີ ່ ທີ ນັ ສະໄໝ ແລະ ຈາໍ ເປນັ ໃນຍຸກໂລກາພວິ ດັ . - ບໍາລຸງຍກົ ລະດບັ ຄວາມຮູໃ້ ຫຄ້ ູອາຈານ, ໃຫໄ້ ດມ້ າດຖານຄບົ ຖວ້ ນຕາມຫຼກັ ສູດ ແລະ ວຊິ າການໃໝ່ ເພ່ ອື ໃຫຄ້ ຸນນະພາບການຮຽນ-ການສອນດຂີ ນຶ້ ເທ່ ອື ລະກາ້ ວ. - ສາ້ ງວທິ ະຍາໄລເຂດກາແພງນະຄອນວຽງຈນັ , ແຂວງຫວຼ ງພະບາງ, ສະຫວນັ ນະເຂດ ແລະ ຈາປາສກັ . 2.4. ແຜນງານກ່ ສໍ າ້ ງບໍາລຸງຄູ - ສບື ຕ່ ບໍ າລຸງຄຊູ ນັ້ ປະຖມົ ທ່ ບີ ່ ໄໍ ດຜ້ ່ ານໂຮງຮຽນສາ້ ງຄູ ແລະ ຄສູ ອນຫອ້ ງຄວບໃຫມ້ ທີ ່ ວົ ປະເທດ. - ພດັ ທະນາຫກຼັ ສູດ ແລະ ປມື້ ແບບຮຽນສາໍ ລບັ ໂຮງຮຽນສາ້ ງຄູ, ມະຫາວທິ ະຍາໄລຄູ ແລະ ອຸປະກອນຮບັ ໃຊກ້ ານຮຽນ-ການສອນໃຫມ້ ຢີ ່ າງພຽງພໍ. - ສາ້ ງຄູສອນພາສາອງັ ກດິ , ຄອມພເີ ຕີ ແລະ ເທກັ ໂນໂລຢໃີ ຫໄ້ ດຕ້ າມຄວາມຕອ້ ງການ. - ປະກອບພນື້ ຖານວດັ ຖຸໃສ່ ຫອ້ ງທດົ ລອງ, ຫອ້ ງສະໝູດ, ຫອ້ ງຮຽນພາສາອງັ ກດິ , ຫອ້ ງຄອມພເີ ຕໃີ ຫ້ ວທິ ະຍາໄລຄູສາມາດສອນໄດຕ້ າມຫກຼັ ສູດ. 2.5. ແຜນງານການປກົ ຄອງ ແລະ ຄຸມ້ ຄອງການສກຶ ສາ - ກາໍ ນດົ ຕາໍ ແໜ່ ງງານໃນລະບບົ ບລໍ ຫິ ານ ແລະ ຄຸມ້ ຄອງການສກຶ ສາພອ້ ມທງັ ສາ້ ງຄບູ ລໍ ຫິ ານ ແລະ ຄຸມ້ ຄອງ ໃຫໄ້ ດມ້ າດຕາຖານຄບົ ຖວ້ ນໃນທຸກຕາໍ ແໜ່ ງ. - ສາ້ ງລະບບົ ບໍລຫິ ານດາ້ ນການຄຸມ້ ຄອງຂ່ າວສານ, ບຸກຄະລະກອນ, ການວາງແຜນການ ການລງົ ທນຶ , ການ ຮຽບຮຽງໂດຍ ອຈ ປທ ແອງທລິ າດ ຫາຼ້ ອ່ ຸນແກວ້ ການສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນ 14

ສາ້ ງແຜນງບົ ປະມານ, ການບນັ ຊ,ີ ການຄຸມ້ ຄອງອຸປະກອນ ແລະ ສກຶ ສາຄນົ້ ຄວາ້ . - ງບົ ປະມານການລງົ ທນຶ ການສກຶ ສາໃຫເ້ ໝາະສມົ ຕາມລະດບັ ແຕ່ ລະຊນັ້ ຮຽນ. 2.6. ມາດຕະຖານ ແລະ ວທິ ກີ ານຕ່ າງໆ - ຍກົ ລະດບັ ຄວາມຮູໃ້ ຫແ້ ກ່ ປະຊາຊນົ ບນັ ດາເຜ່ າົ ເປນັ ຂກໍ ຸນແຈເປີດປະຕູໃຫກ້ າ້ ວສ່ ູສງັ ຄມົ ໃໝ່ ເຊ່ ນັ : ສງັ ຄມົ ຂໍມ້ ູນຂ່ າວສານ, ຈດັ ຕງັ້ ການຮຽນ-ການສອນ ດວ້ ຍຫຼາຍຮູບການເຊ່ ັນ: ຮຽນດວ້ ຍຕນົ ເອງ, ຮຽນກບັ ທີ, ຮຽນ ທາງໄກ. - ຖືເອົາສາມນັ ສຶກສາເປັນພືນ້ ຖານຂອງການພັດທະນາການສຶກສາ, ເປັນຂັນ້ ເລ່ ີມຕົນ້ ການຮຽນຮູ ້ ວທິ ະຍາສາດ ແລະ ພາສາຕ່ າງປະເທດ, ພອ້ ມກນັ ນກີ້ ໍຕອ້ ງຖເື ອາົ ການສກຶ ສາຄຸນສມົ ບດັ ວດັ ທະນະທໍາ ແລະ ສ່ ງິ ແວດ ທ່ ເີ ປນັ ສໍາຄນັ ເພ່ ອື ກ່ ໍສາ້ ງຄນົ ໃຫເ້ ປນັ ພນົ ລະເມອື ງດ.ີ - ຫນັ ເອາົ ການສກຶ ສາເປນັ ພາລະກດິ ຂອງທ່ ວົ ປວງຊນົ ສ່ ງົ ເສມີ ເອກະປຊນົ ໃຫສ້ າ້ ງໂຮງຮຽນປະເພດຕ່ າງໆ ຂນຶ້ ແລະ ຮບັ ການຊ່ ວຍເຫອຼື ດາ້ ນການເງນິ ອຸປະຖໍາຈາກຜູປ້ ກົ ຄອງນກັ ຮຽນ, ພ່ ແໍ ມ່ ນກັ ຮຽນ ແລະ ບໍລສິ ດັ ຕ່ າງໆ. - ເອົາໃຈໃສ່ ການລົງທຶນການສຶກສາໃຫມ້ ີຈໍານວນເພ່ ີມຂຶນ້ ເພ່ ືອສາ້ ງເງ່ ອື ນໄຂໃຫແ້ ກ່ ການຄົນ້ ຄວາ້ ວທິ ະຍາສາດ ເພ່ ອື ຮບັ ໃຊກ້ ານຍກົ ລະດບັ ຄວາມຮູຄ້ ວາມສາມາດຂອງພະນກັ ງານປະເພາດຕ່ າງໆໃຫມ້ ຄີ ຸນນະພາບດີ ຂນຶ້ . ຄໍາຖາມຄນົ້ ຄວາ້ ປະຈາໍ ບດົ 1. ຈ່ ງົ ອະທບິ າຍ ທດິ ທາງ, ຄາດໝາຍ, ນະໂຍບາຍລວມ ແລະ ວທິ ກີ ານປະຕບິ ດັ ແຜນພດັ ທະນາການສກຶ ສາແຫ່ ງຊາດລາວມຄີ ແື ນວໃດ ? 2. ຈ່ ງົ ອະທບິ າຍແຜນງານປະຕບິ ດັ ຍຸດທະສາດການສກຶ ສາແຫ່ ງຊາດມຄີ ແື ນວໃດ ? ຮຽບຮຽງໂດຍ ອຈ ປທ ແອງທລິ າດ ຫາຼ້ ອ່ ຸນແກວ້ ການສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນ 15

ບດົ ທີ 3 ແນວຄດິ ສາໍ ຄນັ ຂອງການຈດັ ການ ການສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນ ຈດຸ ປະສງົ ໃຫນ້ ກັ ຮຽນສາມາດ: - ຈາໍ ແນກການສກຶ ສາປະເພດຕ່ າງໆ, ຄວາມເຊ່ ອື ມໂຍງຂອງຮູບແບບການສກຶ ສາ, ຫກຼັ ການ ແລະ ຄວາມຈາໍ ເປນັ ທ່ ຈີ ະຕອ້ ງຈດັ ການ ການສກຶ ສາຕະຫອຼ ດຊວີ ດິ ໄດ.້ - ອະທບິ າຍ ແລະ ຊແີ້ ຈງ້ ໄດກ້ ່ ຽວກບັ ການສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນຢ່ ູ ສ ປ ປ ລາວ. 1. ຄວາມສໍາຄນັ ຂອງການສກຶ ສາປະເພດຕ່ າງໆ ແນວຄດິ ເລ່ ອື ງການສກຶ ສາຕະຫຼອດຊີວດິ ເປັນແນວຄດິ ທ່ ມີ ອີ ດິ ທພິ ົນສູງ ແລະ ມຄີ ວາມສໍາຄນັ ຕ່ ໍການ ຈດັ ການສກຶ ສາຂອງປະເທດຕ່ າງໆໃນໂລກຟລິ ບິ ຄູມ (Philip Coombs) ແລະ ມນັ ຊ໌ ອາເນດັ (Mansor Ahmed) ໄດເ້ ຮດັ ບດົ ລາຍງານສະເຫນຕີ ່ ໍອງົ ການສກຶ ສາວທິ ະຍາສາດ ແລະ ວດັ ທະນະທໍາແຫ່ ງສະຫະປະຊາຊາດ (UNESCO) ໃນກອງປະຊຸມນາໆຊາດ ວ່ າດວ້ ຍການສກຶ ສາຜູໃ້ ຫຍ່ (World Education on Adult Education) ໃນປີ 1960 ທ່ ມີ ງົ ເຕອານ (Montreal) ປະເທດການາດາ ເຊ່ ງິ ລາຍງານດ່ ງັ ກ່ າວໄດສ້ ໍາຫຼວດການສກຶ ສາໃນປະເທດຕ່ າງໆທ່ ວົ ໂລກ ແລະ ໄດຈ້ າໍ ແນກກດິ ຈະກາໍ ການຮຽນຮູອ້ ອກເປນັ 3 ປະເພດຄື - ການສກຶ ສາໃນໂຮງຮຽນ (Formal Education). - ການສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນ (Non-Formal Education). - ການສກຶ ສາຕາມອດັ ທະຍາໄສ (Informal Education). ກດິ ຈະກໍາທງັ 3 ນນັ້ ເປັນສ່ ງິ ທ່ ມີ ະນຸດໃຊສ້ ໍາລບັ ສກຶ ສາຮຽນຮູຢ້ ່ ູໃນສງັ ຄມົ ຍຸກປດັ ຈບຸ ນັ ໂດຍຈະຮຽນຮູ ້ ຈາກກດິ ຈະກໍາໃດກດິ ຈະກໍາຫນ່ ງຶ ຫຼື ບູລະນາການທງັ 3 ກດິ ຈະກໍາກໍໄດ້ ຂນຶ້ ຢ່ ູກບັ ສະພາບຄວາມເປນັ ຈງິ ແລະ ຄວາມຈາໍ ເປນັ ຂອງແຕ່ ລະບຸກຄນົ ໂດຍເຊ່ ອື ວ່ າມະນຸດສາມາດຮຽນຮູໄ້ ດຢ້ ່ າງຕ່ ໍເນ່ ອື ງຕະຫຼອດຊວີ ດິ ຕງັ້ ແຕ່ ເກດິ ຈນົ ຕາຍ ໂດຍຜ່ ານກດິ ຈະກາໍ ການຮຽນຮູທ້ ງັ 3 ກດິ ຈະກໍາດ່ ງັ ກ່ າວ. ຄວາມແຕກຕ່ າງຂອງການສກຶ ສາ 3 ປະເພດດ່ ງັ ກ່ າວ ມຄີ ວາມຊດັ ເຈນໃນການນຍິ າມຄວາມຫມາຍຂອງ ການສກຶ ສາດ່ ງັ ນ:ີ້ - ການສກຶ ສາໃນໂຮງຮຽນ (Formal Education) ເປັນການສກຶ ສາທ່ ີມລີ ະບບົ ແບບແຜນ, ຈດຸ ປະສງົ , ຫກຼັ ສູດ, ວທິ ກີ ານຈດັ ຂະບວນການຮຽນ-ການສອນ ຕະຫອຼ ດຈນົ ການນວດັ ປະເມນີ ຜນົ ທ່ ແີ ນ່ ນອນຊດັ ເຈນ ໂດຍມີ ຄວາມມ່ ຸງຫມາຍໃນການພດັ ທະນາເດກັ ແລະ ເຍາົ ວະຊນົ ໃຫມ້ ຄີ ຸນລກັ ສະນະທ່ ດີ ,ີ ພອ້ ມທ່ ຈີ ະເຮດັ ຫນາ້ ທ່ ຕີ ່ າງໆໃນ ສງັ ຄມົ ແລະ ອະນາຄດົ . - ການສຶກສານອກໂຮງຮຽນ (Non-Formal Education)- ເປັນການສກຶ ສາທ່ ີຈດັ ຂນຶ້ ໂດຍມຈີ ດຸ ມ່ ຸງ ຫມາຍທ່ ຈີ ະພດັ ທະນາຄວາມຮູ ້ ຄວາມສາມາດຂອງຄນົ ໃຫເ້ ປນັ ກໍາລງັ ແຮງໃນການພດັ ທະນາຕນົ ເອງ, ຄອບຄວົ , ຊຸມ ຊນົ ແລະ ປະເທດຊາດ. ຈງິ ມກີ ານອອກແບບຫຼກັ ສູດວທິ ກີ ານ ຮຽນ-ການສອນ, ການວດັ -ປະເມນີ ຜນົ ທ່ ສີ ອດຄ່ ອງ ກບັ ສະພາບບນັ ຫາ ແລະ ຄວາມຕອ້ ງ ການຂອງກ່ ຸມເປາົ້ ຫມາຍ, ວທິ ກີ ານຈດັ ການສກຶ ສາຈງິ ຢດື ຫຍ່ ຸນ ປບັ ໃຫເ້ ຫມາະ ສມົ ກບັ ສະພາບ ຂອງຜູຮ້ ຽນ. ຮຽບຮຽງໂດຍ ອຈ ປທ ແອງທລິ າດ ຫາຼ້ ອ່ ຸນແກວ້ ການສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນ 16

- ການສກຶ ສາຕາມອດັ ທະຍາໄສ (Informal Education) ເປນັ ການຈດັ ສະພາບແວດລອ້ ມ, ສະຖານະ ການ, ເງ່ອື ນໄຂໃຫບ້ ຸກຄນົ ເກດີ ການຮຽນຮູ ້ ໂດຍໃຊຮ້ ູບແບບ ແລະ ວທິ ກີ ານທ່ ມີ ີ ຫຼາຍຮູບຫຼາຍສີ ທງັ ທ່ ຕີ ງັ້ ໃຈ ຫຼື ບ່ ໍ ຕງັ້ ໃຈກຕໍ າມ ເປນັ ການຮຽນຮູຈ້ າກຄອບຄວົ , ຊຸມຊນົ , ຈາກຂະບວນການທາງສງັ ຄມົ , ຈາກສ່ ື ແລະ ແຫ່ ງຼ ການຮຽນ ຮູຕ້ ່ າງໆ. ແຜນວາດທີ 1 ການສກຶ ສາຕະຫອຼ ດຊວີ ດິ ການສກຶ ສາໃນໂຮງຮຽນ ການສກຶ ສາ ຕະຫອຼ ດຊວີ ດິ ການສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນ ການສກຶ ສາຕາມອດັ ທະຍາໄສ 1.1. ສາຍພວົ ພນັ ຂອງການສກຶ ສາທງັ 3 ປະເພດ ບຸກຄນົ ໃຊກ້ ານສກຶ ສາທງັ 3 ປະເພດ ເປນັ ວທິ ກີ ານໃຫເ້ ກດີ ການຮຽນຮູຕ້ ະຫອຼ ດຊວີ ດິ ທ່ ຈີ ະ ສາມາດນາໍ ໄປ ພດັ ທະນາຄຸນນະພາບຊວີ ດິ ແລະ ສງັ ຄມົ ຈງິ ຕອ້ ງປະສມົ ປະສານການຮຽນຮູຈ້ າກການສກຶ ສາທງັ 3 ປະເພດ ຄື - ບຸກຄນົ ຮຽນຮູຈ້ າກການສກຶ ສາຕາມອດັ ທະຍາໄສຕງັ້ ແຕ່ ເກດີ ໂດຍການລຽ້ ງດູຂອງພ່ ແໍ ມ່ , ຜູປ້ ກົ ຄອງ, ຊຸມ ຊນົ , ບ່ ອນເຮດັ ວຽກ, ຕະຫຼອດທງັ ຂະບວນການສ່ ງັ ສອນຂອງສງັ ຄມົ (Sociali- zation) ເຊ່ ງິ ລວມໄປເຖິງການ ຮຽນຮູຈ້ າກສຕື ່ າງໆ ແລະ ແຫ່ ຼງການຮຽນຮູຕ້ າມຄວາມສນົ ໃຈ, ຄວາມພອ້ ມ ແລະ ໂອກາດຂອງແຕ່ ລະບຸກຄນົ ດວ້ ຍ ການຮຽນຮູດ້ ່ ງັ ກ່ າວຈະເປນັ ສ່ ວນຫນ່ ງຶ ຂອງການດໍາລງົ ຊວີ ດິ ທ່ ເີ ກດີ ຂນຶ້ ຕງັ້ ແຕ່ ເກດີ ຈນົ ຕາຍ. - ເມ່ ອື ບຸກຄນົ ມອີ າຍຸເຂາົ້ ສ່ ູໄວຮຽນ ສງັ ຄມົ ຈດັ ການສກຶ ສາ ໃນໂຮງຮຽນທ່ ມີ ຫີ ກຼັ ສູດສ່ ,ື ວທິ ກີ ານຮຽນ-ການ ສອນ, ການວດັ -ປະເມນີ ຜນົ ທ່ ຊີ ດັ ເຈນແນ່ ນອນ ເພ່ ອື ຖ່ າຍທອດຄວາມຮູ,້ ຄ່ ານຍິ ມົ , ທກັ ສະທ່ ເີ ປນັ ພນື້ ຖານສໍາລບັ ການໃຊຊ້ ວີ ດິ ຢ່ ູໃນສງັ ຄມົ ແລະ ການສກຶ ສາຕ່ ໍເນ່ ອື ງສໍາລບັ ໃຫບ້ ຸກຄນົ ສາມາດຮຽນຮູໃ້ ນລະດບັ ທ່ ສີ ູງຂນຶ້ ເພ່ ອື ການ ປະກອບອາຊບີ ແລະ ເຮດັ ຫນາ້ ທ່ ໃີ ນສງັ ຄມົ ໄດຢ້ ່ າງມປີ ະສດິ ທພິ າບ. - ນອກຈາກການສກຶ ສາໃນໂຮງຮຽນແລວ້ ສງັ ຄມົ ຍງັ ຈດັ ໃຫບ້ ຸກຄົນໄດຮ້ ຽນຮູເ້ ລ່ ອື ງຕ່ າງໆຕາມຄວາມ ຕອ້ ງການຂອງບຸ ກຄນົ , ຊຸມຊນົ ຫຼື ສະຖາບນັ ລວມທງັ ຫຼກັ ສູດ, ສື ແລະ ວທິ ກີ ານວດັ ປະເມນີ ຜົນທ່ ຈີ ດັ ຂນຶ້ ເພ່ ືອ ຈດຸ ປະສງົ ຂອງການພດັ ທະນາຕນົ ເອງ, ຄອບຄວົ , ຊຸມຊນົ , ເຊ່ ງິ ເປນັ ການສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນທ່ ຈີ ດັ ຂນຶ້ ເພ່ ອື ເພ່ ມີ ເຕມີ ຊວີ ດິ ຂອງບຸກຄນົ ໃຫສ້ ມົ ບູນຍ່ ງິ ຂນຶ້ . 1.2. ຫກຼັ ການຂອງການສກຶ ສາຕະຫອຼ ດຊວີ ດິ ການສກຶ ສາຕະຫຼອດຊວີ ດິ ປະກອບດວ້ ຍຫກຼັ ການທ່ ສີ ໍາຄນັ ດ່ ງັ ນ:ີ້ 1). ຫກຼັ ການບູລະນາການ ແລະ ສາຍພວົ ພນັ ຢ່ າງຕ່ ໍເນ່ ອື ງ ຂອງການສກຶ ສາໃນໂຮງຮຽນ, ນອກໂຮງ ຮຽບຮຽງໂດຍ ອຈ ປທ ແອງທລິ າດ ຫາຼ້ ອ່ ຸນແກວ້ ການສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນ 17

ຮຽນ ແລະ ການສກຶ ສາຕາມອດັ ທະຍາໄສ ເພ່ ອື ສ່ ງົ ເສມີ ໃຫປ້ ະຊາຊນົ ສາມາດສກຶ ສາຫາຄວາມຮູໄ້ ດຕ້ ະຫຼອດຊີວດິ ຕງັ້ ແຕ່ ເກດີ ຈນົ ຕາຍ. 2). ຫຼກັ ການຄວາມສະເຫມພີ າບຂອງໂອກາດທາງການສກຶ ສາ ໂດຍສ່ ງົ ເສີມໃຫປ້ ະຊາຊນົ ທຸກກ່ ຸມເປົາ້ ຫມາຍ ໄດມ້ ໂີ ອກາດເລອື ກສກຶ ສາຫາຄວາມຮູຕ້ າມຄວາມພອ້ ມ ແລະ ຄວາມຕອ້ ງການຂອງຕນົ ການສກຶ ສາເປນັ ສດິ ຂນັ້ ພນື້ ຖານຂອງປະຊາຊນົ ທຸກຄນົ . 3). ຫກຼັ ການຮຽນຮູແ້ ບບຜູຮ້ ຽນເປນັ ສໍາຄນັ ໂດຍຈດັ ເນອື້ ໃນ ແລະ ຂະບວນການຮຽນ-ການສອນທີ ແທດເຫມາະກບັ ພນື້ ຖານ ແລະ ຄວາມສນົ ໃຈຂອງຜູຮ້ ຽນໄດ.້ 4). ຫຼກັ ການສກຶ ສາເພ່ ອື ຊວີ ດິ ໂດຍເນນັ້ ການສກຶ ສາທ່ ບີ ູລະນາການ ການຮຽນຮູເ້ ຂາົ້ ກບັ ການດໍາລງົ ຊີວດິ ຂອງຜູຮ້ ຽນ ແລະ ສະພາບຊຸມຊນົ , ສາມາດນາໍ ຄວາມຮູໄ້ ປໃຊໃ້ ນການພດັ ທະນາຄຸນນະພາບຊວີ ດິ ແລະ ຄວາມເປນັ ຢ່ ູຂອງຕນົ , ເປນັ ການຈດັ ການສກຶ ສາທ່ ກີ ມົ ກຽວກບັ ການດໍາລງົ ຊວີ ດິ ຂອງຜູຮ້ ຽນ. 5). ຫຼກັ ການຮຽນຮູເ້ ພ່ ອື ການຄດິ ເປນັ ແລະ ແກໄ້ ຂບນັ ຫາເປນັ ໂດຍສ່ ງົ ເສມີ ຂະບວນການຕດັ ສນິ ໃຈ ແລະ ແກໄ້ ຂບນັ ຫາບນົ ພນື້ ຖານຂອງຂໍມ້ ູນ ແລະ ເຫດຜນົ . 6). ຫຼກັ ການກະຈາຍອໍານາດ ໂດຍໃຫຜ້ ູຮ້ ຽນ, ຊຸມຊນົ ແລະ ອໍານາດການປກົ ຄອງທອ້ ງຖ່ ນິ ມສີ ່ ວນຮ່ ວມ ແລະ ມຄີ ວາມຮບັ ຜດິ ຊອບ. 7). ຫຼກັ ການຄວາມຢດື ຫຍ່ ຸນ ແລະ ມຫີ າຼ ຍຮູບຫາຼ ຍສີ ເພ່ ອື ມ່ ຸງໃຫກ້ ານສກຶ ສາມປີ ະສດິ ທພິ າບ ແລະ ຕອບ ສະຫນອງຕາມຄວາມຕອ້ ງການດາ້ ນການຮຽນຮູຂ້ ອງປະຊາຊນົ ຢ່ າງກວາ້ ງຂວາງ. 1.3.ຄວາມຈາໍ ເປນັ ທ່ ຈີ ະຕອ້ ງຈດັ ການສກຶ ສາຕະຫຼອດຊວີ ດິ ໃນຂະນະນີ້ ຄງົ ບ່ ໍມໃີ ຜປະຕເິ ສດເຖງິ ຄວາມສາໍ ຄນັ ຂອງການສກຶ ສາຕະຫຼອດຊວີ ດິ ໄດ້ ໂດຍສະເພາະຢ່ າງຍ່ ງິ ໃນໂລກທ່ ເີ ຂາົ້ ສ່ ູຍຸກສະຕະວດັ ທີ XXI ເຊ່ ງິ ມກີ ານເນນັ້ ເຖງິ ຄວາມສໍາຄນັ ດ່ ງັ ກ່ າວ ຈາກການລາຍງານເລ່ ອື ງ: ຂຸ ມຊບັ ໃນຕນົ ທ່ ຄີ ະນະກໍາມາທກິ ານນາໆຊາດ ວ່ າດວ້ ຍການສກຶ ສາ ໃນສະຕະວດັ ທີ XXI ເມ່ ອື ປີ 1996 ທ່ ກີ ່ າວວ່ າ ສ່ ເີ ສາົ ຫກຼັ ທ່ ເີ ປນັ ພນື້ ຖານຂອງການສກຶ ສາໄດແ້ ກ່ : - ການຮຽນເພ່ ອື ຮູ ້ (Learning to Know) ເປນັ ການຮຽນທ່ ເີ ນນັ້ ແຫ່ ຼງຄວາມຮູ ້ ໂດຍການລວມຄວາມຮູສ້ ໍາ ຄນັ ຢ່ າງກວາ້ ງໆ ເຂາົ້ ດວ້ ຍກນັ , ມກີ ານສກຶ ສາລງົ ເລກິ ໃນບາງວຊິ າທ່ ເີ ລອື ກໄວ້ ເຊ່ ງິ ຈະເປນັ ແນວທາງນາໍ ໄປສ່ ູການສກຶ ສາຕະຫຼອດຊວີ ດິ ໂດຍຊ່ ວຍວາງຮາກຖານທ່ ຫີ ມນັ້ ຄງົ ສໍາລບັ ໃຫຄ້ ນົ ມຈີ ດິ ໃຈມກັ ສະແຫວງຫາຄວາມຮູຕ້ ະຫຼອດ ເວລາ. - ການຮຽນຮູເ້ ພ່ ອື ປະຕບິ ດັ ຕວົ ຈງິ (Learning to Do) ເປນັ ການຮຽນຮູທ້ ່ ີເນນັ້ ການພດັ ທະນາທກັ ສະ ແລະ ຄວາມພອ້ ມຂອງມະນຸດ ໃນລກັ ສະນະທ່ ີຈະຊ່ ວຍສາ້ ງຄວາມສາມາດໃຫມ້ ະນຸວດໍາລງົ ຊວີ ດິ ຢ່ ູໃນສະຖານະ ການຕ່ າງໆໄດ,້ ຄວາມສາມາດ ແລະ ທກັ ສະດ່ ງັ ກ່ າວ ສາມາດສາ້ ງໃຫເ້ ກດີ ຂນຶ້ ໄດ້ ຖາ້ ຜູຮ້ ຽນມໂີ ອກາດໄດທ້ ດົ ລອງ ແລະ ພດັ ທະນາຄວາມສາມາດຂອງຕນົ ໂດຍມສີ ່ ວນຮ່ ວມໃນໂຄງການກ່ ຽວກບັ ປະສບົ ການໃນວຽກງານອາຊບີ ຫຼື ວຽກງານທາງສງັ ຄມົ ຢ່ າງຈງິ ຈງັ . - ການຮຽນຮູເ້ ພ່ ອື ຊວີ ດິ (Learning to Be) ເປນັ ການຮຽນຮູທ້ ່ ີເນນັ້ ໃຫມ້ ະນຸດສາມາດພດັ ທະນາຄຸ ນ ນະພາບຊີວດິ ທຸກດາ້ ນ ແລະ ສາມາດປັບຕວົ ໃຫຢ້ ່ ູໃນສງັ ຄມົ ທ່ ປີ ່ ຽນແປງຢ່ າງມຄີ ວາມສຸກ. ໂລກໃນສະຕະວດັ ທີ XXI ທຸກຄນົ ຍງັ ຈາໍ ເປນັ ຈະຕອ້ ງມຄີ ວາມເປນັ ອດິ ສະຫຼະ, ຮູຈ້ ກັ ຕດັ ສນິ ໃຈ, ມຄີ ວາມຮບັ ຜດິ ຊອບ ເພ່ ອື ບນັ ລຸເປາົ້ ຮຽບຮຽງໂດຍ ອຈ ປທ ແອງທລິ າດ ຫາຼ້ ອ່ ຸນແກວ້ ການສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນ 18

ຫມາຍຮ່ ວມກນັ ກບັ ຜູອ້ ່ ນື . - ການຮຽນຮູທ້ ່ ີຈະຢ່ ູຮ່ ວມກນັ (Learning to Live Together) ເປັນການຮຽນຮູທ້ ່ ີເນນັ້ ໃຫມ້ ະນຸດ ສາມາດດໍາລງົ ຊວີ ດິ ຢ່ ູຮ່ ວມກນັ ຢ່ າງສນັ ຕ,ິ ມຄີ ວາມຮກັ ແລະ ເຄາົ ລບົ ເຊ່ ງິ ກນັ ແລະ ກນັ ທງັ ແງ່ປະຫວດັ ສາດ, ຮດີ ຄອງ ປະເພນີ ແລະ ຄ່ ານຍິ ມົ ທາງຈດິ ໃຈ ເຊ່ ງິ ຈະເປນັ ພນື້ ຖານສໍາລບັ ການສາ້ ງສນັ ຈດິ ວນິ ຍານໃຫມ່ ທ່ ສີ ໍານກຶ ເຖງິ ການເພ່ ງິ ພາອາໄສກນັ ລວມທງັ ການວເິ ຄາະ ຄວາມສ່ ຽງ ແລະ ຄວາມທາ້ ທາຍຂອງອະນາຄດົ ຮ່ ວມກນັ . 2. ການສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນ 2.1. ແນວຄວາມຄດິ ກ່ ຽວກບັ ການສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນ ແນວຄວາມຄດິ ຂອງການຈດັ ການສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນໃນ ສປປ ລາວ ໄດມ້ າຈາກຄໍາຂວນັ ແລະ ຄວາມ ມ່ ຸງຫວງັ ຕ່ າງໆ “ຮຽນແລວ້ ຮຽນອກີ ຮຽນເລອື້ ຍໆໄປ, ເພ່ ງິ ຕນົ ເອງກຸມ້ ຕນົ ເອງ ສາ້ ງຄວາມ ເຂມັ້ ແຂງດວ້ ຍຕນົ ເອງ, ຮຽນຮູເ້ ຮດັ , ຄດິ ເປນັ ” ແນໃສ່ ເພ່ ອື ບນັ ລຸຈດຸ ປະສງົ ທ່ ວີ ່ າ “ຮຽນຫນງັ ສເື ພ່ ອື ພດັ ທະນາຕນົ ເອງ” ທງັ ຫມດົ ເຫ່ ຼາົ ນໄີ້ ດ້ ກາຍເປນັ ແນວຄວາມຄດິ ຂອງການສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນ. ການຈດັ ການສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນ ແມ່ ນການຈດັ ການສກຶ ສາຕະຫຼອດຊວີ ດິ ໃຫແ້ ກ່ ປະຊາຊນົ ບນັ ດາເຜ່ າົ , ທຸກເພດໄວ ທ່ ບີ ່ ໍມໂີ ອກາດໄດຮ້ ບັ ການສກຶ ສາ ໃນໂຮງຮຽນ ເຊ່ ນັ ການສກຶ ສາຂນັ້ ພນື້ ຖານ, ການຍກົ ລະດບັ ການສກຶ ສາ, ການອບົ ຮມົ ວຊິ າຊບີ ຂນັ້ ພນື້ ຖານ ແລະ ການສກຶ ສາຕາມອດັ ທະຍາໄສ ເຊ່ ງິ ມລີ ກັ ສະນະກວາ້ ງຂວາງ, ຫຼາຍຮູບ ຫຼາຍແບບ, ປ່ ຽນແປງໄດ້ ທງັ ຫມດົ ນແີ້ ມ່ ນເພ່ ອື ເຮດັ ໃຫປ້ ະຊາຊນົ ບນັ ດາເຜ່ າົ ໄດມ້ ຄີ ວາມສາມາດແກໄ້ ຂບນັ ຫາໃນ ຊວີ ດິ ປະຈາໍ ວນັ ຂອງເຂາົ ເຈາົ້ ແລະ ສາມາດພດັ ທະນາຄຸນນະພາບຊວີ ດິ ໃຫດ້ ຂີ ນຶ້ . 2.2. ຄວາມຫມາຍຂອງການສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນ ການສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນ ແມ່ ນກດິ ຈະກໍາທາງການສກຶ ສາ ທ່ ຈີ ດັ ຂນຶ້ ເພ່ ີມເຕີມໃຫແ້ ກ່ ການສກຶ ສາໃນ ໂຮງຮຽນ ເພ່ ອື ເຮດັ ໃຫປ້ ະຊາຊນົ ທຸກຄນົ ໄດຮ້ ບັ ການສກຶ ສາ ໂດຍມກີ ານກໍານດົ ກ່ ຸມເປາົ້ ຫມາຍ ແລະ ຈດຸ ປະສງົ ໄດ້ ຢ່ າງຊດັ ເຈນ. ກດິ ຈະກາໍ ການສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນທ່ ຈີ ດັ ຂນຶ້ ນນັ້ ອາດຈະເປນັ ເອກະລາດ ຫຼື ເປນັ ສ່ ວນຫນ່ ງຶ ຂອງກດິ ຈະກໍາອ່ ນື ກໍໄດ,້ ຂະແຫນງການທ່ ຈີ ດັ ຂນຶ້ ນນັ້ ອາດຈະແມ່ ນຂະແຫນ່ ງການສກຶ ສາເອງ ຫຼື ຂະແຫນງການອ່ ນື ໆ ທ່ ີ ອາໄສການສກຶ ສາເປນັ ສ່ ງິ ຊ່ ວຍໃຫເ້ ຂາົ້ ໃນກດິ ຈະກໍາອ່ ນື ເພ່ ອື ໃຫບ້ ນັ ລຸຈດຸ ປະສງົ ໃນການພດັ ທະນາຊບັ ພະຍາກອນ ມະນຸດ, ພດັ ທະນາເສດຖະກດິ -ສງັ ຄມົ . 2.3. ຫກຼັ ການການສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນ ກດິ ຈະກໍາການສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນ ມຫີ ຼາຍຮູບແບບ, ເນອື້ ໃນແຕກຕ່ າງກນັ ຕາມແຕ່ ລະສະພາບ ແລະ ຄວາມຕອ້ ງການຂອງກ່ ຸມເປາົ້ ຫມາຍ, ຄວບຄ່ ູກບັ ການອບົ ຮມົ ວຊິ າຊບີ ຂນັ້ ພນື້ ຖານ, ມກີ ານປະສານງານກບັ ຫນ່ ວຍ ງານອ່ ນື ໆທ່ ີກ່ ຽວຂອ້ ງ ແລະ ມີລກັ ສະນະປັບປ່ ຽນໄດ້ ດ່ ງັ ນນັ້ , ເພ່ ອື ໃຫກ້ ານຈດັ ການສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນ ມີ ປະສດິ ທພິ າບ ແລະ ບນັ ລຸເປາົ້ ຫມາຍນນັ້ ຈ່ ງິ ມຫີ ກຼັ ການລວມດ່ ງັ ນ:ີ້ - ຕອ້ ງດໍາເນນີ ຢ່ າງກວາ້ ງຂວາງ ຂະຫຍາຍການສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນໃຫກ້ ວາ້ ງຂວາງ, ທ່ ວົ ເຖງິ ແລະ ເປນັ ທໍາ ເພ່ ອື ໃຫໂ້ ອກາດແກ່ ກ່ ຸມເປາົ້ ຫມາຍທ່ ມີ ຄີ ວາມແຕກຕ່ າງກນັ ທາງເພດ, ໄວ, ຄວາມພອ້ ມຂອງຮ່ າງກາຍ, ສະຕິ ປນັ ຍາ, ຖານະທາງເສດຖະກດິ -ສງັ ຄມົ , ໃນຕວົ ເມອື ງ, ຊນົ ນະບດົ , ເຂດຫ່ າງໄກສອກຫຼກີ ໃຫໄ້ ດຮ້ ບັ ການສກຶ ສາຢ່ າງ ທ່ ວົ ເຖງິ . - ກດິ ຈະກໍາການສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນ ຕອ້ ງມຄີ ຸນນະພາບ ເປນັ ທ່ ຍີ ອມຮບັ ແລະ ສ່ ງົ ຜນົ ຕ່ ໍການພດັ ທະນາ ຮຽບຮຽງໂດຍ ອຈ ປທ ແອງທລິ າດ ຫາຼ້ ອ່ ຸນແກວ້ ການສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນ 19

ຄວາມຮູ ້ ຄວາມສາມາດຂອງກ່ ຸມເປາົ້ ຫມາຍ ຕະຫຼອດເຖງິ ການພດັ ທະນາຄຸນນະພາບຊວີ ດິ ຂອງຊຸມຊນົ ໃນສງັ ຄມົ ຢ່ າງແທຈ້ ງິ . - ຕອ້ ງມຫີ ຼາຍຮູບແບບ, ປ່ ຽນແປງໄດ້ ແລະ ມຄີ ວາມສອດຄ່ ອງ, ການຈດັ ກດິ ຈະກໍາການສກຶ ສານອກ ໂຮງຮຽນຕອ້ ງມລີ ກັ ສະນະປ່ ຽນແປງໄດ,້ ມຫີ ຼາຍຮູບແບບ, ມເີ ນອື້ ໃນ ແລະ ວທິ ກີ ານທ່ ເີ ຫມາະສມົ , ຕອບສະຫນອງ ກບັ ຄວາມສນົ ໃຈ ແລະ ຄວາມຕອ້ ງການຂອງກ່ ຸມເປາົ້ ຫມາຍ. - ການຈດັ ກດິ ຈະກໍາການສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນ ຈະຕອ້ ງບູລະນາການໄດທ້ ງັ ເນອື້ ໃນໃຫຄ້ ວບຄ່ ູ ກບັ ຄວາມ ຕອ້ ງການຂອງກ່ ຸມເປົາ້ ຫມາຍ ແລະ ວທິ ກີ ານ ເພ່ ອື ໃຫມ້ ກີ ານປະສານສມົ ທບົ ລະຫວ່ າງການສກຶ ສາປະເພດຕ່ າງໆ ລວມທງັ ການສກຶ ສາກບັ ການພດັ ທະນາຊນົ ນະບດົ ເພ່ ອື ຄຸນນະພາບຊວີ ດິ ຂອງຊຸມຊນົ . - ຫກຼັ ສູດ, ສ່ ື ແລະ ອຸປະກອນ ທ່ ຈີ ະໃຊເ້ ຂາົ້ ໃນການຮຽນ-ການສອນ ໃນຂງົ ເຂດການສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນ ຕອ້ ງໄດຮ້ ບັ ອະນມຸ ດັ ຈາກກະຊວງສກຶ ສາທກິ ານ (ກມົ ການສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນ). 2.4. ບດົ ບາດຂອງການສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນ ພາລະບດົ ບາດຕນົ້ ຕຂໍ ອງການສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນມດີ ່ ງັ ນ:ີ້ - ສະຫນບັ ສະຫນນູ ການສກຶ ສາໃນໂຮງຮຽນ ໂດຍຈດັ ການສກຶ ສາໃຫແ້ ກ່ ເດກັ ໃນໄວຮຽນ ທ່ ມີ ໂີ ອກາດໄດ້ ເຂາົ້ ຮຽນ ຜູປ້ ະລະການຮຽນຈາກການສກຶ ສາໃນໂຮງຮຽນ ທງັ ເປນັ ທາງເລອື ກໃຫມ່ ໃນການບໍລກິ ານການສກຶ ສາໃຫ້ ເຂາົ ເຈາົ້ ໄດມ້ ລີ ະດບັ ການການສກຶ ສາໃນໂຮງຮຽນ. - ສະຫນບັ ສະຫນນູ ໃຫຜ້ ູໃ້ ຫຍ່ ທ່ ີບ່ ໍມໂີ ອກາດໄດຮ້ ບັ ການສກຶ ສາ ໂດຍຈດັ ການນໍາຊ່ ອງທາງໃຫມ່ ເພ່ ອື ພດັ ທະນາຄຸນນະພາບຊວີ ດິ ຂອງເຂາົ ເຈາົ້ . - ສະຫນບັ ສະຫນນູ ການສກຶ ສາຕາມອດັ ທະຍາໄສ ເພ່ ອື ເປນັ ການເປດີ ໂອກາດໃຫ້ ບນັ ດາເຜ່ າົ ໄດຮ້ ບັ ຮູ ້ ແລະ ສກຶ ສາຢ່ າງຕ່ ໍເນ່ ອື ງຕະຫອຼ ດຊວີ ດິ . 2.5. ກ່ ຸມເປາົ້ ຫມາຍຂອງການສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນ ຕາມຄວາມຫມາຍ ແລະ ພາລະບດົ ບາດຂອງການສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນທ່ ກີ ່ າວມາຂາ້ ງເທງິ ນນັ້ , ຈ່ ງິ ເຫນັ ວ່ າການສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນຮບັ ຜດິ ຊອບການບໍລກິ ານທາງການສກຶ ສາໃຫແ້ ກ່ ປະຊາຊນົ ບນັ ດາເຜ່ າົ , ທຸກເພດ, ທຸກ ໄວ ແລະ ຄວາມຕອ້ ງການທ່ ແີ ທຈ້ ງິ ຂອງຊວີ ດິ , ດ່ ງັ ນນັ້ , ຈ່ ງິ ເຫນັ ວ່ າກ່ ຸມ ເປາົ້ ຫມາຍຂອງການສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນມີ ດ່ ງັ ນ:ີ້ • ດາ້ ນພນື້ ຖານການສກຶ ສາ - ຜູບ້ ່ ໍຮູຫ້ ນງັ ສ.ື - ເດກັ ໃນໄວຮຽນທ່ ບີ ່ ມໍ ໂີ ອກາດໄດເ້ ຂາົ້ ຮຽນໃນໂຮງຮຽນສາມນັ . - ນກັ ຮຽນປະລະການຮຽນ ກ່ ອນຮຽນຈບົ ປະຖມົ ໃນໂຮງຮຽນສາມນັ . - ຜູມ້ ຈີ ດຸ ປະສງົ ຢາກຍກົ ລະດບັ ການສກຶ ສາ. • ດາ້ ນອາຍຸ - ເດກັ ໃນເກນອາຍ 6 - 14 ປີ ທ່ ີບ່ ໍໄດເ້ ຂາົ້ ຮຽນໃນຊນັ້ ປະຖົມ (ສາມນັ ) ຫຼື ປະລະການຮຽນ ກ່ ອນຈບົ ປະຖມົ ທ່ ມີ ຈີ ດຸ ປະສງົ ຢາກຮຽນລບົ ລາ້ ງຄວາມບ່ ໍຮູຫ້ ນງັ ສື ແລະ ການສກຶ ສາຕ່ ໍເນ່ ອື ງ. - ໄວຫນ່ ມຸ ແລະ ຊາວຫນ່ ມຸ ໃນເກນອາຍຸ 15 - 24 ປີ ທ່ ບີ ່ ຮໍ ູຫ້ ນງັ ສ,ື ບ່ ຈໍ ບົ ປະຖມົ , ບ່ ໍມອີ າຊບີ ທ່ ີ ແນ່ ນອນ ຮຽບຮຽງໂດຍ ອຈ ປທ ແອງທລິ າດ ຫາຼ້ ອ່ ຸນແກວ້ ການສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນ 20

ແລະ ມຈີ ດຸ ປະສງົ ຢາກຍກົ ລະດບັ ການສກຶ ສາ ແລະ ເຂາົ້ ເຝກິ ອບົ ຮມົ ວຊິ າຊບີ ຂນັ້ ພນື້ ຖານ. - ຜູໃ້ ຫຍ່ ໃນເກນອາຍຸ 25 - 40 ທ່ ບີ ່ ໍຮູຫ້ ນງັ ສ,ື ບ່ ໍທນັ ຈບົ ປະຖມົ , ບ່ ໍມອີ າຊບີ ທ່ ແີ ນ່ ນອນ ຫຼື ມຈີ ດຸ ປະສງົ ຢາກຮຽນຕ່ ໍ ເພ່ ອື ຍກົ ປະສດິ ທພິ າບຂອງວຽກງານ. - ກ່ ຸມຄນົ ທ່ ມີ ອີ າຍຸສູງກວ່ າ 41 ປີ ຂນຶ້ ໄປ ທ່ ມີ ຈີ ດຸ ປະສງົ ຢາກຍກົ ລະດບັ ການສກຶ ສາໃຫສ້ ູງຂນຶ້ ເພ່ ອື ຍກົ ສູງ ຄຸນນະພາບຊວີ ດິ ການເປນັ ຢ່ ູໃຫດ້ ຂີ ນຶ້ . • ດາ້ ນກ່ ຸມຄນົ ໃນສງັ ຄມົ - ພະນກັ ງານຝ່ າຍປກົ ຄອງ (ລດັ ຖະກອນ, ກໍາມະກອນ). - ກໍາລງັ ປອ້ ງກນັ ຊາດ, ປອ້ ງກນັ ຄວາມສະຫງບົ . - ກະເສດຕະກອນ, ຜູທ້ ຸກຍາກໃນຊນົ ນະບດົ . - ຜູມ້ ຖີ ານະທາງເສດຖະກດິ ຕ່ ໍາໃນຕວົ ເມອື ງ. - ຊນົ ເຜ່ າົ , ແມ່ ຍງິ . ຜູຖ້ ກື ຄຸມຂງັ ແລະ ດດັ ສາ້ ງ. - ພະນກັ ງານບາໍ ນານ. - ນກັ ບວດ, ຄນົ ພກິ ານ ແລະ ອ່ ນື ໆ. • ດາ້ ນພນື້ ທ່ ີ (ພນື້ ທ່ ທີ ຄີ ວນເອາົ ໃຈໃສ່ ) - ປະຊາຊນົ ຢ່ ູເຂດຫ່ າງໄກສອກຫຼກີ . - ປະຊາຊນົ ຢ່ ູເຂດພເິ ສດ, ເຂດຈດຸ ສຸມ ຫຼື ເຂດພດັ ທະນາດາ້ ນເສດຖະກດິ -ສງັ ຄມົ . 2.6. ປະເພດຂອງການສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນ ກດິ ຈະກາການສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນ ຍ່ ອມມຄີ ວາມແຕກຕ່ າງກນັ ໄປຕາມສະພາບບນັ ຫາ ແລະ ຄວາມ ຕອ້ ງການຂອງກ່ ຸມເປາົ້ ຫມາຍ, ໂດຍທ່ ວົ ໄປແລວ້ ອາດຈະຈາໍ ແນກກດິ ຈະກໍາການສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນອອກເປນັ 4 ປະເພດ ຄື - ການສກຶ ສາຂນັ້ ພນື້ ຖານ: ເລມີ ແຕ່ ຂນັ້ ລບົ ລາ້ ງຄວາມບ່ ໍຮູຫ້ ນງັ ສື ເຖງິ ການສກຶ ສາຂນັ້ ປະຖມົ ສມົ ບູນ ເປນັ ການສກຶ ສາເພ່ ອື ພດັ ທະນາຄວາມຮູ,້ ຄວາມສາມາດທ່ ເີ ປນັ ພນື້ ຖານໃນການດໍາລງົ ຊວີ ດິ , ເປນັ ພນື້ ຖານໃຫແ້ ກ່ ການ ສກຶ ສາຕ່ ເໍ ນ່ ອື ງ ແລະ ເປນັ ການສກຶ ສາພາກບງັ ຄບັ ອກີ ດວ້ ຍ. - ການຍກົ ລະດບັ ການສກຶ ສາ ຂນັ້ ມດັ ທະຍມົ ສກຶ ສາຕອນຕນົ້ -ຕອນປາຍ: ເປນັ ການສກຶ ສາຕ່ ໍເນ່ ອື ງຮູບແບບ ຫນ່ ງຶ ທ່ ສີ ບື ຕ່ ໍການສກຶ ສາຂນັ້ ພນື້ ຖານ ເພ່ ອື ເຮດັ ໃຫກ້ ່ ຸມເປາົ້ ຫມາຍການສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນໄດຮ້ ບັ ການພດັ ທະນາ ຄວາມຮູ,້ ຄວາມສາມາດ ແນ່ ໃສ່ ການປະກອບອາຊບີ ເພ່ ອື ພດັ ທະນາຄຸນນະພາບຊວີ ດິ ແລະ ເປນັ ການບໍລກິ ານ ການ ສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນໃນລະ ດບັ ຊນັ້ ມດັ ທະຍມົ ສກຶ ສາຕອນຕນົ້ -ຕອນປາຍ ຫຼື ສູງໄປກວ່ ານີ້ ທ່ ມີ ຄີ ວາມທຽບເທ່ າົ ກບັ ການ ສກຶ ສາໃນໂຮງຮຽນ. - ການສ່ ງົ ເສມີ ວຊິ າຊບີ ຂນັ້ ພນື້ ຖານ: ເປນັ ການພດັ ທະນາຄວາມຮູ,້ ຄວາມຊານຊິ ໍານານໃນການປະກອບ ອາຊບີ ດາ້ ນຕ່ າງໆ ຕະຫອຼ ດເຖງິ ການປບັ ປຸງອາຊບີ ເດມີ ເພ່ ອື ຍກົ ລະດບັ ການດາໍ ລງົ ຊວີ ດິ ໃຫດ້ ຂີ ນຶ້ , ພອ້ ມທງັ ເປນັ ການ ກຽມພອ້ ມ ເພ່ ອື ສະຫນອງໃຫຕ້ ະຫຼາດແຮງງານ. - ການສກຶ ສາຕາມອດັ ທະຍາໄສ ເປນັ ການຈດັ ກດິ ຈະກໍາການສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນ ໃນຮູບແບບຫນ່ ງຶ ເພ່ ອື ສ່ ງົ ເສມີ ຂະບວນການຮຽນຮູທ້ ່ ເີ ປນັ ທໍາມະຊາດໃນສງັ ຄມົ ເຊ່ ງິ ອາດຈະດໍາເນນີ ດວ້ ຍຫຼາຍຮູບແບບ ຄື ການຈດັ ຫອ້ ງ ຮຽບຮຽງໂດຍ ອຈ ປທ ແອງທລິ າດ ຫາຼ້ ອ່ ຸນແກວ້ ການສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນ 21

ສະຫມຸດຂອງແຂວງ, ເມອື ງ, ຫອ້ ງອ່ ານຫນງັ ສປື ະຈາໍ ບາ້ ນ ສະຖານທ່ ອີ ່ ານຫນງັ ສຕື າມວດັ , ຈດັ ກດິ ຈະກໍາເຜີຍແຜ່ ຄວາມຮູ ້ ແລະ ວທິ ະຍາການໂດຍຜ່ ານລາຍການວທິ ະຍຸກະຈາຍສຽງ, ໂທລະພາບ, ຫໍກະຈາຍຂ່ າວ, ຫນງັ ສພື ມິ , ປດົ ສະເຕ,ີ ຈດັ ນເິ ທດສະການ ເພ່ ອື ເປນັ ການສະຫນບັ ສະຫນນູ ໃຫປ້ ະຊາຊນົ ບນັ ດາເຜ່ າົ ເກດີ ການຮຽນຮູໃ້ ນສງັ ຄມົ ເພ່ ອື ໃຫມ້ ຄີ ວາມຊໍານຊິ າໍ ນານ ແລະ ພູມປນັ ຍາໃນຊຸມຊນົ . ການຈດັ ການສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນທງັ 4 ປະເພດດ່ ງັ ກ່ າວມາຂາ້ ງເທງິ ນ.ີ້ ເອກະລາດ ຫຼື ອາດຈະຈດັ ຮ່ ວມ ກບັ ກດິ ຈະກາໍ ການພດັ ທະນາໃນສ່ ວນລວມກໄໍ ດ.້ ໃນການຈດັ ການສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນປະເພດດ່ ງັ ກ່ າວ ແມ່ ນຈະ ນາໍ ໃຊສ້ ູນການຮຽນຮູຊ້ ຸມຊນົ ສະຖ່ ານທ່ ີ ເພ່ ອື ໃຊໃ້ ນການດໍາເນນີ ກດິ ຈະກໍາ. ຮູບທີ 1 ການສກຶ ສາຂນັ້ ພນື້ ຖານນອກໂຮງຮຽ ຮູບທີ 2 ການເຝກິ ອບົ ຮມົ ວຊິ າຊບີ ຂນັ້ ພນື້ ຖານ ຮຽບຮຽງໂດຍ ອຈ ປທ ແອງທລິ າດ ຫາຼ້ ອ່ ຸນແກວ້ ການສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນ 22

ຮູບທີ 3 ການສກຶ ສາຕາມອດັ ທະຍາໄສ 2.7. ລກັ ສະນະຂອງການສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນ ການຈດັ ການສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນມຄີ ວາມປາຖະຫນາຢ່ າງຍ່ ງິ ເພ່ ອື ໃຫກ້ ່ ຸມເປາົ້ ຫມາຍ ໄດປ້ ະໂຫຍດສູງສຸດ, ດ່ ງັ ນນັ້ , ກດິ ຈະກໍາການສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນ ທ່ ໄີ ດຈ້ ດັ ຂນຶ້ ນນັ້ ຈ່ ງິ ມລີ ກັ ສະນະດ່ ງັ ນ:ີ້ - ຕອ້ ງຄວບຄ່ ູກັບການເຝິກອບົ ຮມົ ວິຊາຊີບຂນັ້ ພນື້ ຖານ: ເນ່ ອື ງຈາກວ່ າ ສະພາບຄວາມເປັນຈງິ ຂອງ ປະຊາຊນົ ບນັ ດາເຜ່ າົ ຍງັ ມຄີ ວາມຮຽກຮອ້ ງຕອ້ ງການສູງ ໃນການພດັ ທະນາຄຸນນະພາບຊວີ ດິ . ດ່ ງັ ນນັ້ , ການອບົ ຮມົ ວຊິ າຊບີ ຂນັ້ ພນື້ ຖານ ເພ່ ອື ສາ້ ງອາຊບີ ໃຫມ່ ທ່ ເີ ຫມາະສມົ ໃຫ້ ແກ່ ກ່ ຸມເປາົ້ ຫມາຍ ຄວບຄ່ ູໄປກບັ ການສກຶ ສາຫາຄວາມ ຮູ ້ ແລະ ຂ່ າວສານຂໍມ້ ູນນນັ້ ແມ່ ນມຄີ ວາມຈໍາເປນັ ແລະ ສອດຄ່ ອງກບັ ສະພາບຄວາມຕອ້ ງການຂອງປະຊາຊນົ ບນັ ດາເຜ່ າົ ໃນ ປດັ ຈບຸ ນັ ແລະ ໃນອະນາຄດົ . - ຕອ້ ງໃຫກ້ ່ ຸມເປາົ້ ຫມາຍມຄີ ວາມຮບັ ຜດິ ຊອບ: ທໍາມະຊາດຂອງມະນຸດເຮາົ ມສີ ່ ງິ ຫນ່ ງຶ ທ່ ຄີ າ້ ຍຄກື ນັ ນນັ້ ຄື ຄວາມພາກພູມໃຈໃນຜນົ ງານ ຫຼື ຜນົ ສໍາເລດັ ທ່ ີເກດີ ຈາກການກະທໍາຂອງຕນົ ເອງ ຫຼື ຕນົ ເອງໄດມ້ ສີ ່ ວນຮ່ ວມ, ດ່ ັງນນັ້ , ເພ່ ືອເຮດັ ໃຫກ້ ານສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນບັນລຸ ຈດຸ ປະສງົ ໄດຢ້ ່ າງສມົ ບູນນນັ້ ກໍຕ່ ໍເມ່ ອື ວ່ າຄອບຄົວ, ອງົ ການຈດັ ຕງັ້ ມະຫາຊນົ , ອງົ ການສາສະ ຫນາ, ສ່ ມື ວນຊນົ , ຂະແຫນງການຕ່ າງໆ ລວມທງັ ຂະແຫນງການຂອງ ລດັ ຖະບານ ແລະເອ ກະຊນົ ຈະຕອ້ ງມກີ ານຜູກພນັ ແລະ ມສີ ່ ວນຮ່ ວມຮບັ ຜດິ ຊອບນາໍ ດວ້ ຍ. - ຕອ້ ງຕອບສະຫນອງກບັ ຄວາມຕອ້ ງການຂອງບຸກຄນົ , ຊຸມຊນົ ແລະ ສງັ ຄມົ : ກ່ ຸມເປາົ້ ຫມາຍ ຂອງການ ສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນ ສ່ ວນໃຫຍ່ ແມ່ ນກ່ ຸມຄນົ ທ່ ມີ ຄີ ວາມສາມາດໃນການຄນົ້ ຄດິ , ປຽບທຽບ ແລະ ມປີ ະສບົ ການ ໃນການດາໍ ລງົ ຊວີ ດິ , ຮູສ້ ່ ງິ ທ່ ເີ ຫມາະສມົ ແລະ ສອດຄ່ ອງ. ດ່ ງັ ນນັ້ , ການຈດັ ກດິ ຈະກາໍ ການສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນ ຈ່ ງິ ມເີ ນອື້ ໃນທ່ ສີ ອດຄ່ ອງກບັ ກ່ ຸມເປາົ້ ຫມາຍ ແລະ ການພດັ ທະນາເສດຖະກດິ -ສງັ ຄມົ ນາໍ ດວ້ ຍ. - ຕອ້ ງຈດັ ໃຫກ້ ່ ຸມເປາົ້ ຫມາຍ ສາມາດເພ່ ງິ ຕນົ ເອງ, ກຸມ້ ຕນົ ເອງໄດ:້ ກດິ ຈະກໍາການສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນ ຕອ້ ງມລີ ກັ ສະນະທ່ ເີ ປນັ ພນື້ ຖານ ຄື ເພ່ ງິ ຕນົ ເອງ, ກຸມ້ ຕນົ ເອງ ແລະ ມຄີ ວາມເຂມັ້ ແຂງດວ້ ຍຕນົ ເອງ ນາໍ ໃຊພ້ ູມປນັ ຍາ ຂອງຊາວບາ້ ນ ຕະຫຼອດຮອດການນໍາໃຊຊ້ ບັ ພະຍາກອນ ທ່ ີມໃີ ນທອ້ ງຖ່ ິນໃຫເ້ ກດີ ຜນົ ປະໂຫຍດ ເພ່ ອື ຊ່ ວຍໃຫ້ ຮຽບຮຽງໂດຍ ອຈ ປທ ແອງທລິ າດ ຫາຼ້ ອ່ ຸນແກວ້ ການສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນ 23

ປະຊາຊນົ ບນັ ດາເຜ່ າົ ສາມາດພດັ ທະນາຄຸນນະພາບຊວີ ດິ ຂອງຕນົ ແລະ ຊຸມຊນົ ໃຫດ້ ຂີ ນຶ້ . - ຕອ້ ງມກີ ານປະສານງານທ່ ດີ :ີ ຫຼກັ ການຢ່ າງຫນ່ ງຶ ຂອງການຈດັ ກດິ ຈະກໍາການສກຶ ສານອກ ໂຮງຮຽນຕອ້ ງ ຈດັ ໃຫກ້ ວາ້ ງຂວາງ ແລະ ມລີ ກັ ສະນະຕອບສະຫນອງກບັ ຄວາມຕອ້ ງການຂອງ ບຸກຄນົ , ຊຸ ມຊນົ ແລະ ສງັ ຄມົ . ດ່ ງັ ນນັ້ , ການປະສານງານຈ່ ງິ ເປນັ ຫວົ ໃຈສໍາາຄນັ ໃນການຈດັ ກດິ ຈະກໍາການສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນ ໃຫໄ້ ດຮ້ ບັ ຜນົ ດ,ີ ການຈດັ ກດິ ຈະກໍາການສກຶ ສານອກ ໂຮງຮຽນມຫີ າຼ ຍຮູບແບບ ແລະ ກວມໄປຫາຼ ຍຂງົ ເຂດວຽກງານ. ດ່ ງັ ນນັ້ , ຈງິ ຈາໍ ເປນັ ຕອ້ ງອາໄສຂະແຫນງການຕ່ າງໆຂອງລດັ ຖະບານ, ອງົ ການຈດັ ຕງັ້ ມະຫາຊນົ , ອໍານາດການປກົ ຄອງທຸກຂນັ້ ນບັ ທງັ ພາກເອກະຊນົ ເພ່ ອື ໃຫກ້ ານສະຫນບັ ສະຫນນູ , ການບໍລກິ ານທ່ ດີ ີ ຈ່ ງິ ຕອ້ ງມກີ ານພວົ ພນັ ແລະ ປະສານງານກນັ ຢ່ າງແຫນນ້ ແຟນ້ . - ຕອ້ ງດໍາເນນີ ຢ່ າງຕ່ ໍເນ່ ອື ງ ແລະ ຫມນັ້ ຄງົ : ການຈດັ ກດິ ຈະກໍາການສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນຕອ້ ງ ຄໍານງຶ ເຖງິ ຄວາມສາມາດໃນການດາໍ ເນນີ ກດິ ຈະກາໍ ທ່ ປີ ະຕບິ ດັ ໄດໃ້ ນຜ່ ານມານນັ້ ໃຫສ້ ບື ຕ່ ໍ ໄປໃນອະນາຄດົ ແລະ ຍາວນານ. 2.8. ການບໍລຫິ ານການສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນ ເພ່ ອື ເຮດັ ໃຫວ້ ຽກງານການສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນ ໄດຮ້ ບັ ການປະຕບິ ດັ ຢ່ າງວ່ ອງໄວ, ຕອບສະຫນອງຄວາມ ຕອ້ ງການຂອງທອ້ ງຖ່ ິນ, ແກໄ້ ຂສະພາບບນັ ຫາໄດຢ້ ່ າງທນັ ການ, ສາມາດໃຊປ້ ະໂຫຍດຈາກຊັບພະຍາກອນທ່ ີ ອຸ ດມົ ສມົ ບູນ ອນັ ມຢີ ່ ູໃນແຕ່ ລະທອ້ ງຖ່ ນິ ທງັ ເປັນການພດັ ທະນາ ຄວາມສາມາດໃນການບໍລຫິ ານ, ໃນການຈດັ ຂະບວນການຮຽນຮູທ້ ່ ີມຄີ ຸນນະພາບ ຈງິ ຈາໍ ເປນັ ຈະຕອ້ ງ ມກີ ານແບ່ ງຫນາ້ ທ່ ີ ແລະ ຄວາມຮບັ ຜດິ ຊອບໃນການ ຈດັ ການສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນ ຈາກສູນກາງລງົ ສ່ ູ ທອ້ ງຖ່ ນິ , ຈາກຝ່ າຍອໍານວຍການໄປສ່ ູຜູປ້ ະຕບິ ດັ ແລະ ຈາກ ອງົ ການລດັ ຖະບານ ໄປສ່ ູເອກະຊນົ ແລະ ຊຸມຊນົ . ສະນນັ້ , ການບໍລກິ ານ ການສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນ ຢ່ ູໃນ ສປປ ລາວ ແບ່ ງອອກເປນັ 2 ລະດບັ ຄື ລະດບັ ມະຫາພາກ ແລະ ລະດບັ ຈລຸ ະພາກ. 2.8.1. ການບໍລຫິ ານການສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນລະດບັ ມະຫາພາກ ຫມາຍເຖງິ ການບໍລຫິ ານລະດບັ ສູນກາງ ຄື ກະຊວງສກຶ ສາທກິ ານ (ກມົ ການສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນ) ເຊ່ ງິ ມຫີ ນາ້ ທ່ ຮີ ບັ ຜດິ ຊອບຄ:ື - ຄນົ້ ຄວາ້ ແນວທາງນະໂຍບາຍ, ກດົ ຫມາຍ, ມະຕ,ິ ຄໍາສ່ ງັ , ແຜນການ ແລະ ຂໍກ້ ໍານດົ ກດົ ລະ ບຽບຕ່ າງໆ ຂອງກະຊວງສກຶ ສາທກິ ານ ກ່ ຽວກບັ ວຽກງານການສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນ. - ເກບັ ກໍາລວບລວມ ແລະ ວເິ ຄາະຂໍມ້ ນູ ຂ່ າວສານ ເພ່ ອື ວາງແຜນພດັ ທະນາການສກຶ ສານອກ ໂຮງຮຽນ. - ພດັ ທະນາຮູ ບແບບ, ຫຼກັ ສູດ, ປຶມ້ ແບບຮຽນ, ປຶມ້ ຄ່ ູມຄື ູ ແລະ ອຸ ປະກອນການຮຽນ-ການສອນໃຫ້ ສອດຄ່ ອງກບັ ການພດັ ທະນາເສດຖະກດິ -ສງັ ຄມົ . - ກ່ ສໍ າ້ ງ ແລະ ອບົ ຮມົ ບຸກຄະລາກອນດາ້ ນການສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນ. - ຈດັ ການສກຶ ສາຂນັ້ ພນື້ ຖານນອກໂຮງຮຽນ, ຍກົ ລະດບັ ການສກຶ ສາ, ເຝກິ ອບົ ຮມົ ວຊິ າຊບີ ພນື້ ຖານ ແລະ ການພດັ ທະນາຄຸນນະພາບຊວີ ດິ ຂອງປະຊາຊນົ . - ຊນີ້ າໍ , ຄຸມ້ ຄອງ, ກວດກາ, ປະເມນີ ແລະ ຊຸກຍູກ້ ານປະຕບິ ດັ ວຽກງານການສກຶ ສານອກ ໂຮງຮຽນ. - ຊນີ້ າໍ ແລະ ຄຸມ້ ຄອງສູນພດັ ທະນາການສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນ, ສູນການສກຶ ສານອກໂຮງ ຮຽນປະຈາໍ ພາກ ແລະ ສູນການຮຽນຮູຊ້ ຸມຊນົ . ຮຽບຮຽງໂດຍ ອຈ ປທ ແອງທລິ າດ ຫາຼ້ ອ່ ຸນແກວ້ ການສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນ 24

2.8.2. ການບໍລຫິ ານການສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນລະດບັ ຈລຸ ະພາກ ຫມາຍເຖິງການບໍລຫິ ານລະດັບ ພະແນກສກຶ ສາທກິ ານແຂວງ ນະຄອນ, ລະດບັ ສກຶ ສາທກິ ານເມອື ງ ເທດສະບານ ແລະ ສູນການຮຽນຮູຊ້ ຸມຊນົ ປະຈາໍ ບາ້ ນ ເຊ່ ງິ ມຫີ ນາ້ ທ່ ,ີ ດ່ ງັ ລ່ ຸມນ:ີ້ • ຫນາ້ ທ່ ີ ແລະ ສດິ ຂອງພະແນກສກຶ ສາທກິ ານແຂວງ, ນະຄອນ - ຜນັ ຂະຫຍາຍແຜນຍຸດທະສາດ, ແຜນນະໂຍບາຍ, ລະບຽບກດົ ຫມາຍຂອງລດັ ແລະ ນຕິ ກິ ໍາຕ່ າງໆຂອງ ກະຊວງສກຶ ສາທກິ ານ, ແຜນພດັ ທະນາເສດຖະກດິ -ສງັ ຄມົ ແລະ ນຕິ ກິ ໍາຕ່ າງ ຂອງແຂວງ, ນະຄອນເປນັ ແຜນການ, ແຜນງານ ແລະ ໂຄງການສະເພາະຂອງຕນົ ແລວ້ ຈດັ ຕງັ້ ປະຕບິ ດັ . - ເຜຍີ ແຜ່ , ຕດິ ຕາມ, ຊນີ້ າໍ ແລະ ກວດກາການຈດັ ຕງັ້ ປະຕບິ ດັ ລະບຽບກດົ ຫມາຍ ກ່ ຽວກບັ ການສກຶ ສາ. - ຈດັ ຕງັ້ ປະຕບິ ດັ ແຜນການລບົ ລາ້ ງຄວາມບ່ ໍຮູຫ້ ນງັ ສື ແລະ ຍກົ ລະດບັ ການສກຶ ສາຕດິ ພັນກບັ ການ ເຝກິ ອບົ ຮມົ ວຊິ າຊບີ ຂນັ້ ພນື້ ຖານ. ບລຸງ, ກ່ ໍສາ້ ງ, ຄຸມ້ ຄອງ, ນາໍ ໃຊຄ້ ູ ແລະ ບຸກຄະລາກອນການສກຶ ສາ. - ຄຸມ້ ຄອງບລໍ ຫິ ານໂຮງຮຽນ, ສູນ ແລະ ສະຖາບນັ ການສກຶ ສາຕ່ າງໆໃນຂອບເຂດຄວາມຮບັ ຜດິ ຊອບຂອງ ຕນົ . - ຊນີ້ າໍ , ຕດິ ຕາມ, ກວດກາ, ກວດການວດັ ແລະ ປະເມນີ ຜນົ ການປະຕບິ ດັ ແຜນການ, ແຜນງານ, ໂຄງການ ພດັ ທະນາການສກຶ ສາຕາມຄວາມຮບັ ຜດິ ຊອບຂອງຕນົ . - ປະສານສມົ ທບົ ກບັ ອງົ ການຈດັ ຕງັ້ ພກັ , ລດັ , ແນວລາວສາ້ ງຊາດ, ອງົ ການຈດັ ຕງັ້ ມະຫາຊນົ ຂນັ້ ຂອງຕນົ ແລະ ພາກສ່ ວນທ່ ກີ ່ ຽວຂອ້ ງກ່ ຽວກບັ ວຽກງານການສກຶ ສາ. - ຄຸມ້ ຄອງ, ນາໍ ໃຊງ້ ບົ ປະມານການສກຶ ສາໃຫມ້ ປີ ະສດິ ທຜິ ນົ . - ພວົ ພນັ ຮ່ ວມມກື ບັ ຕ່ າງປະເທດ, ອງົ ການຈດັ ຕງັ້ ສາກນົ ໃນວຽກງານການສກຶ ສາຕາມການ ຕກົ ລງົ ຂອງ ກະຊວງສກຶ ສາທກິ ານ. - ລາຍງານກ່ ຽວກບັ ການປະຕບິ ດັ ວຽກງານການສກຶ ສາໃຫກ້ ະຊວງສກຶ ສາທກິ ານ, ອງົ ການປກົ ຄອງແຂວງ, ນະຄອນ ແລະ ຄະນະສະມາຊກິ ສະພາແຫ່ ງຊາດປະຈາໍ ເຂດເລອື ກຕງັ້ . - ປະຕບິ ດັ ຫນາ້ ທ່ ີ ແລະ ສດິ ອ່ ນື ຕາມລະບຽບກດົ ຫມາຍ. • ຫນາ້ ທ່ ີ ແລະ ສດິ ຂອງຫອ້ ງການສກຶ ສາທກິ ານເມອື ງ, ເທດສະບານ - ຈດັ ຕງັ້ ປະຕບິ ດັ ແຜນຍຸດທະສາດ, ແຜນນະໂຍບາຍ, ລະບຽບກດົ ຫມາຍຂອງລດັ ແລະ ນຕິ ກິ າຕ່ າງໆ ແລະ ແຜນພດັ ທະນາເສດຖະກດິ -ສງັ ຄມົ ໃນຂອບເຂດຄວາມຮບັ ຜດິ ຊອບຂອງຕນົ . - ເຜຍີ ແຜ່ , ຕດິ ຕາມ ແລະ ກວດກາການຈດັ ຕງັ້ ປະຕບິ ດັ ລະບຽບກດົ ຫມາຍກ່ ຽວກບັ ການສກຶ ສາ - ຈດັ ຕງັ້ ປະຕບິ ດັ ແຜນການລບົ ລາ້ ງຄວາມບ່ ຮໍ ູຫ້ ນງັ ສື - ຄຸມ້ ຄອງ, ນາໍ ໃຊຄ້ ູ ແລະ ບຸກຄະລາກອນການສກຶ ສາ, - ຄຸມ້ ຄອງບລໍ ຫິ ານໂຮງຮຽນ ແລະ ສູນການສກຶ ສາຕ່ າງໆໃນຂອບເຂດຄວາມຮບັ ຜດິ ຊອບຂອງຕນົ . - ປະເມນີ ຜນົ , ສະຫຸບຼ ແລະ ລາຍງານການປະຕບິ ດັ ແຜນການ, ແຜນງານ, ໂຄງການພດັ ທະນາການສກຶ ສາ ຕາມຄວາມຮບັ ຜດິ ຊອບຂອງຕນົ . - ປະສານສມົ ທບົ ກບັ ອງົ ການຈດັ ຕງັ້ ພກັ , ລດັ , ແນວລາວສາ້ ງຊາດ, ອງົ ການຈດັ ຕງັ້ ມະຫາຊນົ ຂນັ້ ຂອງຕນົ ແລະ ພາກສ່ ວນທ່ ກີ ່ ຽວຂອ້ ງກ່ ຽວກບັ ວຽກງານການສກຶ ສາ. ຮຽບຮຽງໂດຍ ອຈ ປທ ແອງທລິ າດ ຫາຼ້ ອ່ ຸນແກວ້ ການສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນ 25

- ຄຸມ້ ຄອງ, ນາໍ ໃຊ້ ງບົ ປະມານການສກຶ ສາໃຫມ້ ປີ ະສດິ ທຜິ ນົ . - ປະຕບິ ດັ ຫນາ້ ທ່ ີ ແລະ ສດິ ອ່ ນື ຕາມລະບຽບກດົ ຫມາຍ. • ສູນການຮຽນຮູຊ້ ຸມຊນົ ເປນັ ຫນ່ ວຍງານປະຕບິ ດັ ກດິ ຈະກໍາການສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນປະຈຫມ່ ບູ າ້ ນ ເຊ່ ງິ ພວກເຮາົ ຕອ້ ງນໍາໃຊສ້ ູນ ດ່ ງັ ກ່ າວໃຫເ້ ປນັ ປະໂຫຍດສູງສຸດໃນການພດັ ທະນາຫມ່ ບູ າ້ ນ ແລະ ພດັ ທະນາຄຸນນະ ພາບຊວີ ດິ ຂອງປະຊາຊນົ ໃຫດ້ ີ ຂນຶ້ ເປນັ ກາ້ ວໆ. • ກດິ ຈະກໍາດໍາເນນີ ໃນສູນການຮຽນຮູຊ້ ຸມຊນົ ດ່ ງັ ນ:ີ້ - ໃຊເ້ ປນັ ບ່ ອນຈດັ ການຮຽນ-ການສອນທງັ ໃນ ແລະ ນອກໂຮງຮຽນ. - ໃຊເ້ ປນັ ບ່ ອນຈດັ ອບົ ຮມົ ຂອງຊາວບາ້ ນ ເຊ່ ນັ ອບົ ຮມົ ວຊິ າຊບີ ຂນັ້ ພນື້ ຖານ, ອບົ ຮມົ ສາທາລະນະສຸ ກ, ກະສກິ ໍາ ແລະ ອ່ ນື ໆ. - ໃຊເ້ ປນັ ບ່ ອນປະຊຸມຂອງອໍານາດການປກົ ຄອງ, ອງົ ການຈດັ ຕງັ້ ມະຫາຊນົ ພາຍໃນບາ້ ນ, ສະມາຄມົ ພ່ ແໍ ມ່ ນກັ ຮຽນ, ສະມາຄມົ ອຸດຫນນູ ການສກຶ ສາ ແລະ ອ່ ນື ໆ. - ໃຊເ້ ປັນບ່ ອນຈດັ ນເິ ທດສະການ, ວາງສະແດງ ຫຼື ເປັນຮາ້ ນຂາຍຜະລິດຕະພນັ ຂອງຊາວບາ້ ນ ຫຼື ກດິ ຈະກາໍ ອ່ ນື ໆທ່ ມີ ລີ ກັ ສະນະສ່ ວນລວມຂອງຊາວບາ້ ນ. ຮູບທີ 4 ສູນການຮຽນຮູຊ້ ຸມຊນົ ບາ້ ນຫາດປາງ ເມອື ງ ປາກອູ ແຂວງ ຫວຼ ງພະບາງ ຮຽບຮຽງໂດຍ ອຈ ປທ ແອງທລິ າດ ຫາຼ້ ອ່ ຸນແກວ້ ການສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນ 26

ແຜນວາດທີ 2 ໂຄງຮ່ າງການຈດັ ຕງັ້ ບລໍ ຫິ ານການສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນ ກະຊວງສກຶ ສາທກິ າ ກມົ ການສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນ ພະແນກສກຶ ສາທກິ າແຂວງ/ນະຄອນ ພະແນກ ພະແນກລບົ ພະແນກບາໍ ລຸງ ພະແນກ ສູນພດັ ທະ ສູນພາກ ບໍລຫິ ານ ລາ້ ງຄວາມບ່ ໍ ຍກົ ລະດບັ ການ ສ່ ງົ ເສມີ ການ ນາ(ສ.ນ.ວ.ຮ) (ສ.ນ.ຮ) ແຜນການ/ ໂຄງການ ຮູໜ້ ງັ ສກື ານ ສກຶ ສາ ສກຶ ສາຊຸມຊນົ ສກຶ ສາຕ່ ໍ ເນ່ ອື ງ ຂະແໜງກວດ ຂະແໜງ ຂະແໜງປະຖມົ - ຂະແໜງ ຂະແໜງສກຶ ຂະແໜງຄຸມ້ ກາ ແລະ ປະ ຈດັ ຕງັ້ -ພ/ງ ອະນຸບານສກຶ ສາ ອາຊວີ ະສກຶ ສາ ສານອກ ຄອງການສກຶ ເມນີ ຜນົ ຂະແ ຂະແໜງສະຖິ ຂະແໜງມດັ ທະ ໂຮງຮຽນ ສາເອກະຊນົ ໜງບໍລຫິ ານ ແລະ ຝກຶ ຕແິ ລະ ຍມົ ສກຶ ສາ ອບົ ຮມົ ວຊິ າຊບີ ຂະແໜງພດັ ຂະແໜງພາລະ ທະນາຄູ ແຜນການ ສລິ ະປະສກຶ ສາ ຫອ້ ງການສກຶ ສາທກິ ານເມອື ງ ໜ່ ວຍງານ ໜ່ ວຍ ໜ່ ວຍງານ ໜ່ ວຍງານ ໜ່ ວຍງານ ໜ່ ວຍງານ ໜ່ ວຍ ໜ່ ວຍງານ ກວດກາ ງານ ຈດັ ຕງັ້ ພ/ງ ສະຖຕິ ິ ການສກຶ ສາ ພາລະ ງານ ການສກຶ ແລະ ປະ ບໍລຫິ ານ ແລະ ໂຮງຮຽນ ພດັ ທະ ສານອກ ເມນີ ຜນົ ແຜນການ ແລະສາມນັ ແລະສລິ ະ ນາຄູ ໂຮງຮຽນ ສກຶ ສາ ປະກໍາ ວຊິ າຊບີ ສູນການຮຽນຮູຊ້ ຸມຊນົ ໜ່ ວຍ ໜ່ ວຍ ໜ່ ວຍ ປະຕບິ ດັ ປະຕບິ ດັ ປະຕບິ ດັ ກດິ ຈະກໍາ ກດິ ຈະກໍາ ກດິ ຈະກໍາ ຮຽບຮຽງໂດຍ ອຈ ປທ ແອງທລິ າດ ຫາຼ້ ອ່ ຸນແກວ້ ການສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນ 27

3.ໃຈຄວາມ ໃນບດົ ນເີ້ ວາົ້ ເຖງິ ຄວາມສໍາຄນັ ຂອງການສກຶ ສາປະເພດຕ່ າງໆ, ຫຼກັ ການຂອງການສກຶ ສາ ຕະຫຼອດຊວີ ດິ , ຄວາມຈາໍ ເປນັ ທ່ ຈີ ະຕອ້ ງຈດັ ການສກຶ ສາຕະຫຼອດຊວີ ດິ ແລະ ການສກຶ ສານອກໂຮງ ຮຽນ. 4. ວຽກມອບຫມາຍ 1. ຈ່ ງົ ບອກຄວາມສາໍ ຄນັ ຂອງການສກຶ ສາປະເພດຕ່ າງໆ. 2. ຫຼກັ ການຂອງການສກຶ ສາຕະຫຼອດຊວີ ດິ ມແີ ນວໃດແດ່ ? 3. ເປນັ ຫຍງັ ຈ່ ງິ ມຄີ ວາມຈາໍ ເປນັ ທ່ ຈີ ະຕອ້ ງຈດັ ການສກຶ ສາຕະຫຼອດຊວີ ດິ ? 5. ວຽກເພ່ ມີ ໃຫນ້ ກັ ຮຽນຂຽນບດົ ສະຫຸບຼ ໂດຍຫຍໍ້ ກ່ ຽວກບັ ການສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນ. ຮຽບຮຽງໂດຍ ອຈ ປທ ແອງທລິ າດ ຫາຼ້ ອ່ ຸນແກວ້ ການສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນ 28

ບດົ ທີ 4 ຫກຼັ ການ ແລະ ຄວາມເຊ່ ອື ພນື້ ຖານ ການຈດັ ການສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນ ຈດຸ ປະສງົ ໃຫນ້ ກັ ຮຽນສາມາດ: - ອະທບິ າຍໄດກ້ ່ ຽວກບັ ຫຼກັ ການ ແລະ ປດັ ຊະຍາຂອງການຈດັ ການສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນ. - ຈາໍ ແນກ, ອະທບິ າຍໄດກ້ ່ ຽວກບັ ທດິ ສະດກີ ານຮຽນຮູ ້ ແລະ ຈດິ ຕະວທິ ະຍາການສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນ. 1. ຫກຼັ ການຂອງການຈດັ ການສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນ ຫຼັກການ ຈດັ ການສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນຍດຶ ຫຼັກການ ແລະ ຄວາມມ່ ຸງຫມາຍໂດຍພາບລວມ ຂອງ ກດົ ຫມາຍ ວ່ າດວ້ ຍການສກຶ ສາແຫ່ ງ ສປປ ລາວ, ຄວບຄ່ ູກບັ ຫຼກັ ການການສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນ, ຫຼກັ ການຄວາມ ສະເຫມີພາບ ການມີສ່ ວນຮ່ ວມໃນຄວາມຮັບຜິດຊອບຂະບວນການຮຽນຮູ ດ້ ວ້ ຍ ຫຼາຍຮູ ບຫຼາຍສີ, ມີ ຄວາມຍດື ຫຍ່ ຸນ, ມບີ ູລະນາການ, ມກີ ະຈາຍອໍານາດ ເພ່ ອື ໃຫກ້ ານສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນ ເກດີ ປະໂຫຍດສູງສຸດແກ່ ປະຊາຊນົ . ການຈດັ ຂະບວນການຮຽນຮູກ້ ານສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນ ຍດຶ ຫຼກັ ການສໍາຄນັ 5 ປະການ ຄື 1. ຫຼກັ ການຄວາມສະເຫມພີ າບທາງການສກຶ ສາ: ກ່ ຸມເປາົ້ ຫມາຍຂອງການສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນສ່ ວນຫຼາຍ ເປນັ ຜູພ້ າດ ແລະ ດອ້ ຍໂອກາດທາງການສກຶ ສາ ເຊ່ ງິ ອາດມຄີ ວາມແຕກຕ່ າງທາງດາ້ ນ ສະຖານະພາບໃນສງັ ຄມົ , ອາຊບີ , ເສດຖະກດິ ແລະ ຂຈໍ້ າໍ ກດັ ຕ່ າງໆ ໃນການຈດັ ການສກຶ ສາ ແລະ ຂະບວນການຮຽນຮູຂ້ ອງການສກຶ ສານອກ ໂຮງຮຽນ ບ່ ໍມກີ ານເລອື ກປະຕບິ ດັ , ແຕ່ ສາ້ ງຄວາມສະເຫມພີ າບໃນໂອກາດທາງການສກຶ ສາ ແລະ ການຮຽນຮູຢ້ ່ າງ ເທ່ າົ ທຽມກນັ . 2. ຫຼກັ ການພດັ ທະນາຕນົ ເອງ ແລະ ການເພ່ ງິ ພາຕນົ ເອງ: ການຈດັ ການສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນຈະຕອ້ ງ ຈດັ ການຮຽນ-ການສອນ ແລະ ຂະບວນການຮຽນຮູ ້ ເພ່ ອື ໃຫຜ້ ູຮ້ ຽນໄດພ້ ດັ ທະນາຄວາມພອ້ ມຂອງຕນົ , ສາມາດ ຮຽນຮູ ້ ເກດີ ຄວາມສໍານກຶ ທ່ ຈີ ະພດັ ທະນາຕນົ ເອງໄດ,້ ເປນັ ຄນົ ຄດິ ເປນັ , ປບັ ຕວົ ເພ່ ອື ໃຫທ້ ນັ ກບັ ການປ່ ຽນແປງຂອງ ສງັ ຄມົ . 3. ຫຼກັ ການບູລະນາການການຮຽນຮູ ້ ກບັ ການດໍາລງົ ຊວີ ດິ : ຫຼກັ ການນຢີ້ ່ ູບນົ ພນື້ ຖານຂອງຈດັ ການຮຽນຮູທ້ ີ ສໍາພນັ ກບັ ສະພາບບນັ ຫາ, ການດໍາລງົ ຊວີ ດິ , ສະພາບແວດລອ້ ມ ແລະ ຊຸມຊນົ ທອ້ ງຖ່ ນິ ຂອງຜູຮ້ ຽນ. ສ່ ງິ ດ່ ງັ ກ່ າວສ່ ງົ ຜນົ ໂດຍກງົ ຕ່ ກໍ ານຈດັ ຂະບວນການຮຽນຮູ ້ ແລະ ການນາໍ ຂະບວນການ ເພ່ ອື ນາໍ ໄປສ່ ູການພດັ ທະນາຄຸນນະພາບຊີວດິ ຂອງຜູຮ້ ຽນກາຍເປນັ ສູນການຮຽນຮູ.້ 4. ຫຼກັ ການຄວາມສອດຄ່ ອງກບັ ບນັ ຫາຄວາມຕອ້ ງການ ແລະ ຄວາມຖະຫນດັ ຂອງຜູຮ້ ຽນ: ຫຼກັ ການນີ້ ເປນັ ການສ່ ງົ ເສມີ ໃຫຜ້ ູຮ້ ຽນຮູຈ້ ກັ ຄວາມຕອ້ ງການຂອງຕນົ ເອງ, ສາມາດຈດັ ການສກຶ ສາ ໃຫກ້ ບັ ຕນົ ເອງໄດຢ້ ່ າງ ເຫມາະສມົ . ຄູສອນການສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນມບີ ດົ ບາດໃນການສ່ ງົ ເສມີ ຂະບວນການຮຽນຮູດ້ ວ້ ຍຕນົ ເອງ ໂດຍ ໃຫຜ້ ູຮ້ ຽນຮ່ ວມກໍານດົ ຈດຸ ປະສງົ , ເນອື້ ໃນ, ວທິ ກີ ານຮຽນ ແລະ ການປະເມນີ ຜນົ ການຮຽນຮູຂ້ ອງຜູຮ້ ຽນ ເຊ່ ງິ ເປນັ ຂະບວນການສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນທ່ ຖີ ເື ອາົ ຜູຮ້ ຽນເປນັ ສໍາຄນັ . 5. ຫຼກັ ການຮຽນຮູຮ້ ່ ວມກນັ ແລະ ການມສີ ່ ວນຮ່ ວມຂອງຊຸມຊນົ : ການຮຽນຮູຮ້ ່ ວມກນັ ໃນກ່ ຸມຜູຮ້ ຽນນບັ ຮຽບຮຽງໂດຍ ອຈ ປທ ແອງທລິ າດ ຫາຼ້ ອ່ ຸນແກວ້ ການສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນ 29

ວ່ າສາໍ ຄນັ ເປນັ ການສ່ ງົ ເສມີ ແລະ ສາ້ ງສາຍສາໍ ພນັ ໃນກ່ ຸມຜູຮ້ ຽນ ກໃໍ ຫເ້ ກດີ ການຮ່ ວມມຜື ູກພນັ , ເອອື້ ອາທອນ, ການ ຊ່ ວຍເຫຼອື ເຊ່ ງິ ກນັ ແລະກນັ ປູກຝງັ ວໄິ ນໃນຕນົ ເອງເຝກິ ຄວາມຮບັ ຜດິ ຊອບ ເຊ່ ງິ ເປນັ ສ່ ງິ ທ່ ຄີ ວນເກດີ ຂນຶ້ ກບັ ຜູຮ້ ຽນທ່ ີ ມີວຸ ດທິພາວະ ສໍາລັບການມີສ່ ວນຮ່ ວມຂອງຊຸ ມຊົນ, ການຈດັ ສັນຊັບພະຍາກອນເປັນແຫ່ ຼງຮຽນຮູ ້ ແລະ ສະຫນບັ ສະຫນນູ ໃນເລ່ ອື ງອ່ ນື ໆ ເພ່ ອື ສາ້ ງຜູ ້ ຮຽນໃຫເ້ ປນັ ສະມາຊກິ ທ່ ດີ ຂີ ອງຊຸມຊນົ ຕ່ ໄໍ ປ. 2. ປດັ ຊະຍາທ່ ກີ ່ ຽວຂອ້ ງກບັ ການສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນ ການຈດັ ການສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນມປີ ດັ ຊະຍາການສກຶ ສາທ່ ກີ ່ ຽວຂອ້ ງ ເຊ່ ງິ ເປນັ ພນື້ ຖານ ຂອງຄວາມຄດິ ທ່ ີ ຄວນຮຽນຮູ,້ ທໍາຄວາມເຂາົ້ ໃຈໄດແ້ ກ່ : - ປດັ ຊະຍາພພິ ດັ ທະນາການນຍິ ມົ (Progressivism) ເນນັ້ ແນວຄວາມຄດິ ໃນເລ່ ອື ງການຮຽນຮູຢ້ ່ າງຕ່ ໍ ເນ່ ອື ງຕະຫຼອດຊວີ ດິ ເຊ່ ງິ ເປນັ ການພດັ ທະນາຢ່ ູຕະຫຼອດເວລາ ມ່ ຸງການພດັ ທະນາຄຸນນະພາບຊວີ ດິ ແລະ ພດັ ທະນາ ສງັ ຄມົ . - ປັດຊະຍາມະນຸດນຍິ ມົ (Humanism) ໃຫຄ້ ວາມສໍາຄນັ ກ່ ຽວກບັ ຄວາມເປັນມະນຸດ ໂດຍເນນັ້ ເຖິງ ຄວາມແຕກຕ່ າງລະຫວ່ າງບຸກຄນົ , ຍອມຮບັ ໃນຄວາມແຕກຕ່ າງນນັ້ , ການພດັ ທະນາຄນົ ຈ່ ງິ ມ່ ຸງໄປທ່ ກີ ານພດັ ທະນາ ເປນັ ລາຍບຸກຄນົ ຈ່ ງິ ຕອ້ ງຄໍານງຶ ເຖງິ ຄວາມຕອ້ ງການຂອງ ບຸກຄນົ ແລະ ຍອມຮບັ ຄວາມຮູ ້ ແລະ ປະສບົ ການຂອງ ບຸກຄນົ ເຊ່ ງິ ຈະເປນັ ສ່ ວນຫນ່ ງຶ ຂອງ ຂະບວນການຮຽນຮູ.້ - ປດັ ຊະຍາອດັ ຖິພາວະນຍິ ມົ (Existentialism) ເນນັ້ ຄວາມເຄາົ ລບົ ໃນເສລີພາບສ່ ວນບຸກຄນົ , ການ ຍອມຮບັ ຜນົ ຂອງການກະທໍາ ແລະ ການຕດັ ສນິ ໃຈໃຫຄ້ ວາມສໍາຄນັ ກບັ ຄວາມຮບັ ຜດິ ຊອບຂອງຕນົ ເອງຕ່ ໍພດຶ ຕກິ ໍາ ທາງສງັ ຄມົ , ການຈດັ ການສກຶ ສາຈ່ ງິ ມ່ ຸງເສມີ ສາ້ ງກາໍ ລງັ ແຮງໃນ ການພດັ ທະນາ ແລະ ການຕດັ ສນິ ໃຈຂອງບຸກຄນົ . - ປດັ ຊະຍາການສກຶ ສາໃນກ່ ຸມປະຕຮິ ູບກາ້ ວຫນາ້ (Radicalism) ກ່ ຸມປດັ ຊະຍານເີ້ ປນັ ທ່ ຮີ ວມ ຂອງແນວ ຄວາມຄດິ ທ່ ວີ ພິ າກວຈິ ານການສກຶ ສາ ທ່ ຈີ ດັ ຢ່ ູໂດຍທ່ ວົ ໄປມ່ ຸງໃຊກ້ ານສກຶ ສາເປັນ ກນົ ໄກຂອງການແກໄ້ ຂບນັ ຫາ ແລະ ສະແຫວງຫາທາງອອກໃນສງັ ຄມົ ເຊ່ ນັ ກ່ ຸມທ່ ປີ ະຕິ ເສດລະບບົ ໂຮງຮຽນ (Deschooling) ຂອງ ອວີ ານ ອດິ ລຊິ ກ່ ຸມຂອງເປາົ ໂລແຟຣ ທ່ ວີ ພິ າກ ວຈິ ານການສກຶ ສາ ເຊ່ ງິ ສະທອ້ ນເຖງິ ການກດົ ຂ່ ຂີ ູດຮດີ , ຈາໍ ເປນັ ທ່ ຈີ ະຕອ້ ງສາ້ ງ ມະໂນພາບອນັ ໃຫມ່ ໃນການຮຽນຮູເ້ ປນັ ຕນົ້ . 2.1. ຄວາມເຊ່ ອື ພນື້ ຖານດາ້ ນການສກຶ ສາຜູໃ້ ຫຍ່ ກ. ຊວີ ດິ • ພນື້ ຖານແຕກຕ່ າງກນັ ຄນົ ເຮາົ ມພີ ນື້ ຖານແຕກຕ່ າງກັນໃນເລ່ ືອງເພດ, ໄວ, ສະພາບຮ່ າງກາຍ, ອາລມົ , ຈດິ ໃຈ, ສະຕປິ ັນຍາ, ຄວາມຕອ້ ງການ ລວມທງັ ສະພາບແວດລອ້ ມທ່ ບີ ່ ໍຄກື ນັ . • ຄວາມຕອ້ ງການ ເມ່ ອື ຄນົ ເຮາົ ມພີ ນື້ ຖານແຕກຕ່ າງກນັ ຄວາມຕອ້ ງການຂອງແຕ່ ລະຄນົ ຈ່ ງິ ແຕກຕ່ າງກນັ . • ຊອກຫາຄວາມສຸກ - ທຸກໆຄນົ ທ່ ເີ ກດີ ມາຢາກມຄີ ວາມສຸກ, ແຕ່ ລະຄນົ ຈ່ ງິ ດນີ້ ຮນົ ຊອກຫາຄວາມສຸກ ທ່ ຕີ ນົ ຕອ້ ງການ. - ຄວາມສຸກຂອງແຕ່ ລະຄນົ ແຕກຕ່ າງກນັ , ຄວາມສຸກຂອງຕນົ ອາດຈະບ່ ໍແມ່ ນຄວາມສຸກ ຂອງຄນົ ອ່ ນື ກໍມ.ີ ຂ. ຄວາມສຸກ ຮຽບຮຽງໂດຍ ອຈ ປທ ແອງທລິ າດ ຫາຼ້ ອ່ ຸນແກວ້ ການສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນ 30

• ຄວາມຫມາຍ ຄວາມສຸກຄຄື ວາມພໃໍ ຈ, ຄວາມສະບາຍໃຈ, ຄວາມສໍາລານ, ຄວາມສະຫມກັ ໃຈ ຈະເກດີ ຂນຶ້ ເມ່ ອື ເຮາົ ໄດ້ ຮບັ ຄວາມສາໍ ເລດັ ໃນສ່ ງິ ທ່ ເີ ຮາົ ຕອ້ ງການ. • ລກັ ສະນະ - ຄວາມສຸກທາງຮ່ າງກາຍ ຄນົ ເຮາົ ມຄີ ວາມສຸກ ເມ່ ອື ຮ່ າງກາຍແຂງແຮງ, ກນິ ດ,ີ ຢ່ ູດີ ແລະນ່ ງຸ ຫມົ ດ.ີ - ຄວາມສຸກທາງໃຈ ເມ່ ອື ເຮາົ ມຄີ ວາມສະບາຍໃຈ, ບ່ ໍມຄີ ວາມກງັ ວນົ ດາ້ ນປະສາດ ແລະ ຄວາມພໍໃຈໃນ ສະພາບການເປນັ ຢ່ ູຂອງຕນົ ເອງ. ຄ. ສ່ ງິ ແວດລອ້ ມ • ການປບັ ຕວົ ລະຫວ່ າງຄນົ ແລະ ສ່ ງິ ແວດລອ້ ມ - ປບັ ຕນົ ເອງໃຫເ້ ຂາົ້ ກບັ ສ່ ງິ ແວດລອ້ ມ. - ປບັ ສະພາບແວດລອ້ ມໃຫເ້ ຂາົ້ ກບັ ຕນົ ເອງ. - ປບັ ຕນົ ເອງ ແລະ ສ່ ງິ ແວດລອ້ ມ. ການປບັ ຕວົ ໃຫເ້ ຂາົ້ ກບັ ສ່ ງິ ແວດລອ້ ມ ບາງເທ່ ອື ອາດຈະບ່ ໍປະສມົ ກມົ ກຽວກນັ ແຕ່ ຖາ້ ເຮາົ ຄດິ ໄດຢ້ ່ າງຮອບ ຄອບ ກຈໍ ະຊ່ ວຍໃຫເ້ ຮາົ ມຄີ ວາມສຸກໄດ.້ ງ. ສງັ ຄມົ - ການປ່ ຽນແປງຂອງສງັ ຄມົ , ຄວາມຈະເລນີ ທາງດາ້ ນວດັ ຖຸ, ເທກັ ໂນໂລຢີ ເຂາົ້ ສ່ ູມວນຊນົ ຈນົ ຄນົ ເຮົາບ່ ໍ ສາມາດປບັ ຕວົ ເຂາົ້ ກບັ ສະພາບການ ຈ່ ງິ ເກດີ ບນັ ຫາຂນຶ້ ເຊ່ ນັ ການສກຶ ສາ, ດາ້ ນອາຊບີ , ອາດຊະຍາກາ, ເສດຖະກດິ , ຄວາມເປນັ ທໍາໃນສງັ ຄມົ . - ການຮຽນຮູ ້ ເພ່ ອື ນາໍ ໄປສ່ ູການແກໄ້ ຂບນັ ຫາການຮຽນ-ການສອນ ຄວນເລ່ ງັ ໃສ່ ການຮຽນຮູ ້ ກ່ ຽວກບັ ສະຕິ ປນັ ຍາ ຜູຮ້ ຽນຕອ້ ງຮູວ້ ທິ ແີ ກໄ້ ຂບນັ ຫາຂອງຕນົ ເອງດວ້ ຍຫາຼ ຍວທິ ີ ແລະ ຜູຮ້ ຽນ ຈະຮູວ້ ທິ ແີ ກໄ້ ຂບນັ ຫາເປນັ ຕອ້ ງໄດ້ ຮບັ ການເຝກິ ອບົ ຮມົ , ຮູຈ້ ກັ ຄນົ້ ຄດິ ເປນັ ແລະ ການແກໄ້ ຂບນັ ຫາ ອາດຈະແກດ້ ວ້ ຍຕນົ ເອງ ຫຼື ຮ່ ວມກບັ ຜູອ້ ່ ນື ໆ. ຈ. ຂະບວນການຄດິ ຢ່ າງຖກື ຕອ້ ງ ການຄນົ້ ຄດິ ເພ່ ອື ແກໄ້ ຂບນັ ຫາບຸກຄນົ ຢ່ ູໃນສງັ ຄມົ ຈະມຄີ ວາມສຸກນນັ້ ຕອ້ ງເປນັ ຜູຄ້ ດິ ເປນັ , ເຮດັ ເປນັ ແລະ ແກໄ້ ຂບນັ ຫາເປນັ . ໃນການຄນົ້ ຄດິ ຈະຕອ້ ງນາໍ ເອາົ ຂມໍ້ ນູ 3 ຢ່ າງມາປະກອບ ເພ່ ອື ແກໄ້ ຂບນັ ຫາ. - ຂໍມ້ ູນກ່ ຽວກບັ ຕນົ ເອງ ຈະຕອ້ ງຮູເ້ ຖງິ ຄວາມຊໍານານ, ຄ່ ອງແຄວ້ , ປະສບົ ການ, ຄວາມຕອ້ ງ ການ, ຄວາມ ສນົ ໃຈ, ນດິ ໄສ, ຄວາມເຂມັ້ ແຂງ, ອດົ ທນົ ແລະ ອ່ ນື ໆຂອງຕນົ ວ່ າເປນັ ແນວໃດ? - ຂໍມ້ ູນດາ້ ນສງັ ຄມົ ສ່ ງິ ແວດລອ້ ມຈະຕອ້ ງຮູເ້ ຖິງຂະນບົ ທໍານຽມປະເພນ,ີ ວດັ ທະນະທ, ຄວາມ ເຊອື້ , ສາສະຫນາ, ໄລຍະເວລາ, ສະພາບພູມປີ ະເທດ, ສະພາບເສດຖະກດິ -ສງັ ຄມົ ເປນັ ແນວໃດ? - ຂໍມ້ ູນດາ້ ນວຊິ າການທ່ ີນໍາມາໃຊມ້ ຫີ ຼກັ ການ, ຂະບວນການ ແລະ ວທິ ດີ ໍາເນນີ ຈະໃຊວ້ ທິ ກີ ານອ່ ນື ມາ ປະສມົ ປະສານແນວໃດ? ຈ່ ງິ ປະສບົ ຜນົ ສາໍ ເລດັ ເປນັ ຢ່ າງດ.ີ ການວເິ ຄາະເພ່ ອື ຕດັ ສນິ ໃຈໃນການຄນົ້ ຄວາ້ ແກໄ້ ຂບນັ ຫາໃຫນ້ ໍາເອາົ ຫຼກັ ການທງັ 3 ປະການມາສງັ ລວມ ວເິ ຄາະເຖງິ ຜນົ ດີ ແລະ ຜນົ ເສຍ ແລວ້ ເລອື ກເອາົ ສ່ ງິ ທ່ ເີ ຫມາະສມົ ຕນົ ເອງພໃໍ ຈ ແລວ້ ຈ່ ງິ ຕດັ ສນິ ໃຈ - ສກຶ ສາບນັ ຫາ ແລະ ວທິ ແີ ກໄ້ ຂບນັ ຫາຂອງຕນົ ເອງໃນອະດດີ . ຮຽບຮຽງໂດຍ ອຈ ປທ ແອງທລິ າດ ຫາຼ້ ອ່ ຸນແກວ້ ການສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນ 31

- ນາໍ ເອາົ ບນັ ຫາທ່ ພີ ບົ ໃນປດັ ຈບຸ ນັ ມາຊອກວທິ ແີ ກໄ້ ຂ. - ນາໍ ເອາົ ບນັ ຫາທ່ ຄີ າດວ່ າຈະເກດີ ຂນຶ້ ໃນອະນາຄດົ ມາຄດິ ແລະ ຫາວທິ ແີ ກໄ້ ຂ. - ນາໍ ເອາົ ທງັ 3 ວທິ ຂີ າ້ ງເທງິ ນນັ້ ມາໃຊລ້ ວມກນັ ຄື ຄດິ ທງັ ອະດດີ , ປດັ ຈບຸ ນັ ແລະ ອະນາຄດົ . 2.2.ການຄນົ້ ຄດິ ເປນັ ການຄນົ້ ຄດິ ເປນັ ມອີ ງົ ປະກອບທ່ ສີ ໍາຄນັ ໃນປັດຊະຍາ 3 ສ່ ວນ ຄື ເປາົ້ ຫມາຍສູງສຸດຂອງຊວີ ດິ ມະນຸດ ຄື ຄວາມສຸກ, ມະນຸດຈ່ ງິ ສະແຫວງຫາວທິ ກີ ານຕ່ າງໆ ເພ່ ອື ທ່ ຈີ ະມ່ ຸງໄປສ່ ູຄວາມສຸກນນັ້ ; ແຕ່ ເນ່ ອື ງຈາກມະນຸດມຄີ ວາມ ແຕກຕ່ າງກນັ ໂດຍພນື້ ຖານດາ້ ນສະພາບແວດລອ້ ມ, ອາລມົ , ສງັ ຄມົ ແລະ ຈດິ ໃຈເຮດັ ໃຫຄ້ ວາມຕອ້ ງການຂອງຄນົ ແຕ່ ລະຄນົ ມຄີ ວາມແຕກຕ່ າງກນັ , ການໃຫຄ້ ຸນຄ່ າ ແລະ ຄວາມຫມາຍຂອງຄວາມສຸກຂອງມະນຸດຈ່ ງິ ແຕກຕ່ າງກນັ ການສະແຫວງຫາຄວາມສຸກທ່ ແີ ຕກຕ່ າງກນັ ນນັ້ ຂນຶ້ ຢ່ ູກບັ ການຕດັ ສນິ ໃຈຂອງຄນົ ແຕ່ ລະຄນົ ການຕດັ ສນິ ໃຈນນັ້ ຈາໍ ເປນັ ຈະຕອ້ ງໃຊຂ້ ໍມ້ ູນຢ່ າງຮອບດາ້ ນ ເຊ່ ງິ ໂດຍຫຼກັ ການຂອງການຄດິ ເປັນມະນຸດ ຄວນຈະໃຊຂ້ ໍມ້ ູນຢ່ າງຫນອ້ ຍ 3 ດາ້ ນ ຄ:ື - ຂມໍ້ ນູ ຕນົ ເອງ ເຊ່ ງິ ເປນັ ຂໍມ້ ູນກ່ ຽວກບັ ຕນົ ເອງ ທງັ ດາ້ ນສະພາບແວດລອ້ ມ, ສຸຂະພາບ, ອະນາໄມ, ຄວາມ ພອ້ ມຕ່ າງໆ. - ຂໍມ້ ູນສງັ ຄມົ ເຊ່ ງິ ເປນັ ຂໍມ້ ູນກ່ ຽວກບັ ສະພາບແວດລອ້ ມ, ຄອບຄວົ , ສງັ ຄມົ , ວດັ ທະນະທໍາຄວາມເຊ່ ອື , ປະເພນ,ີ ຄ່ ານຍິ ມົ , ຄຸນນະທໍາ ແລະ ຈາລຍິ ະທໍາ. - ຂໍມ້ ູນວຊິ າການ ຄຄື ວາມຮູທ້ ່ ກີ ່ ຽວຂອ້ ງກບັ ເລ່ ອື ງທ່ ຕີ ອ້ ງຄດິ , ຕດັ ສນິ ໃຈນນັ້ ໆວ່ າມີ ຫຼື ບ່ ໍມ,ີ ການໃຊຂ້ ໍມ້ ູນ ຢ່ າງຮອບດາ້ ນນຈີ້ ະຊ່ ວຍໃຫກ້ ານຄດິ ຕດັ ສນິ ໃຈ ເພ່ ອື ສະແຫວງຫາຄວາມສຸກ ຂອງມະນຸດເປນັ ໄປຢ່ າງຮອບຄອບ ເອນີ້ ວທິ ກີ ານຄດິ ຕດັ ສນິ ໃຈນວີ້ ່ າ “ການຄນົ້ ຄດິ ເປນັ ” ແລະ ເປນັ ຄວາມຄດິ ທ່ ມີ ກີ ານປບັ ປ່ ຽນໄດສ້ ະເຫມີ ເມ່ ອື ຂໍມ້ ູນ ປ່ ຽນແປງໄປເປາົ້ ຫມາຍຊວີ ດິ ກປໍ ່ ຽນໄປຕາມ. ກ. ຂະບວນການຄນົ້ ຄດິ ເປນັ ຂະບວນການຄນົ້ ຄດິ ເປນັ ອາດຈາໍ ແນກໃຫເ້ ປນັ ຂນັ້ ຕອນຕ່ າງໆ ທ່ ປີ ະກອບເຂາົ້ ກນັ ເປນັ ຂະບວນການຄນົ້ ຄດິ ໄດດ້ ່ ງັ ນ:ີ້ ຂນັ້ ທີ 1: ການລະບຸບນັ ຫາທ່ ກີ ໍາລງັ ປະເຊນີ ຢ່ ູ. ຂນັ້ ທີ 2: ການສກຶ ສາລວບລວມຂໍມ້ ູນກ່ ຽວກບັ ບນັ ຫາ ເພ່ ອື ທໍາຄວາມເຂາົ້ ໃຈບນັ ຫາ ແລະ ສະ ຖານະການນນັ້ ໆ ໂດຍຈາໍ ແນກຂໍມ້ ນູ ອອກເປນັ 3 ປະເພດ ຄື ຂໍມ້ ູນສງັ ຄມົ , ຂໍມ້ ນູ ຕນົ ເອງ, ຂໍມ້ ູນວຊິ າການ. ຂນັ້ ທີ 3 ການສງັ ເຄາະຂໍມ້ ູນທງັ 3 ດາ້ ນ ເຂາົ້ ມາຊ່ ວຍໃນການຄດິ ຫາທາງແກໄ້ ຂບນັ ຫາພາຍໃນຂອບເຂດ ແຫ່ ງຄຸນນະທາໍ ບນັ ຫາເດ່ ນັ ຂອງຂນັ້ ຕອນນີ້ ຄື ລະດບັ ຂອງການຕດັ ສນິ ໃຈທ່ ີ ຈະແຕກຕ່ າງກນັ ໄປແຕ່ ລະຄນົ ອນັ ເປນັ ຜົນເນ່ ອື ງມາຈາກຂໍມ້ ູນໃນຂັນ້ ທີ 2 ຄວາມແຕກຕ່ າງຂອງການຕັດສນິ ໃຈດ່ ງັ ກ່ າວ ມ່ ຸງໄປເພ່ ືອຄວາມສຸ ກຂອງ ແຕ່ ລະຄນົ . ຂນັ້ ທີ 4 ການຕດັ ສນິ ໃຈ ເປນັ ຂນັ້ ຕອນສາ◌ໍຄນັ ຂອງແຕ່ ລະຄນົ ໃນການເລອື ກວທິ ກີ ານ ຫຼື ທາງເລອື ກໃນ ການແກໄ້ ຂບນັ ຫາ ຂນຶ້ ຢ່ ູກບັ ວ່ າຜນົ ຂອງການຕດັ ສນິ ໃຈນນັ້ ພໍໃຈ ຫຼື ບ່ ໍ ຫາກບ່ ໍພໍໃຈກຕໍ ອ້ ງທບົ ທວນໃຫມ່ . ຂນັ້ ທີ 5 ເປນັ ການປະຕບິ ດັ ຕາມສ່ ງິ ທ່ ໄີ ດຄ້ ດິ ແລະ ຕດັ ສນິ ໃຈແລວ້ . ຮຽບຮຽງໂດຍ ອຈ ປທ ແອງທລິ າດ ຫາຼ້ ອ່ ຸນແກວ້ ການສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນ 32

ຂນັ້ ທ່ ີ 1 ແຜນວາດທີ 3: ການສະແດງຂະບວນການຄນົ້ ຄດິ ເປນັ ມຄີ ວາມສຸກ ຂນັ້ ທ່ ີ 2 ບນັ ຫາ ສກຶ ສາຮວບຮວມຂໍມ້ ນູ ສງັ ຄມົ ຕນົ ເອງ ວຊິ າການ ມຄີ ຸນນະທາໍ ຂນັ້ ທ່ ີ 2 ພຈິ າລະນາ ຢ່ າງລະອຽດຮອບຄອບ ຂນັ້ ທ່ ີ 2 ຕດັ ສນິ ໃຈ ບ່ ພໍ ໍໃຈ ພໃໍ ຈ ຂນັ້ ທ່ ີ 2 ສ່ ູການປະຕບິ ດັ ຂ. ການສກຶ ສາເພ່ ອື ນາໍ ໄປສ່ ູການຄນົ້ ຄດິ - ໃຫຜ້ ູຮ້ ຽນຮູຈ້ ກັ ສໍາຫຼວດຂໍມ້ ນູ ຂອງຕນົ ເອງ, ສະພາບແວດລອ້ ມ ແລະ ສງັ ຄມົ . - ໃຫຂ້ ມໍ້ ູນທາງວຊິ າການແກ່ ຜູຮ້ ຽນ ເພ່ ອື ເປນັ ແນວທາງນາໍ ໄປສ່ ູການແກໄ້ ຂບນັ ຫາ. - ໃຫຮ້ ູຈ້ ກັ ວເິ ຄາະຕນົ ເຫດແຫ່ ງບນັ ຫາ ດວ້ ຍຄວາມເປນັ ຜູມ້ ຄີ ຸນນະທໍາ ໂດຍອາໄສຂໍມ້ ູນຂອງຕນົ ເອງ, ສງັ ຄມົ ແລະ ວຊິ າການ. - ໃຫຮ້ ູຈ້ ກັ ວທິ ວີ ເິ ຄາະຂມໍ້ ູນໃນຂໍ້ 2 ແລະ 3 ມາພຈິ າລະນາຫາທາງເລອື ກໃນການແກໄ້ ຂບນັ ຫາ. - ໃຫຮ້ ູຈ້ ກັ ພຈິ າລະນາທາງເລອື ກ ໂດຍອາໄສຄວາມສມົ ບູນຂອງຂໍມ້ ນູ ຕນົ ເອງ, ສງັ ຄມົ ແລະວຊິ າການ. - ໃຫຮ້ ູຈ້ ກັ ການຕດັ ສນິ ໃຈໃນທາງເລອື ກທ່ ປີ ະກອບດວ້ ຍຂມໍ້ ູນທ່ ສີ ມົ ບູນທ່ ສີ ຸດ. - ໃຫຮ້ ູຈ້ ກັ ຍອມຮບັ ການຕດັ ສນິ ໃຈນນັ້ ເພ່ ອື ນາໍ ໄປສ່ ູການປະຕບິ ດັ . ຮຽບຮຽງໂດຍ ອຈ ປທ ແອງທລິ າດ ຫາຼ້ ອ່ ຸນແກວ້ ການສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນ 33

ຄ. ລກັ ສະນະຂອງຜູຄ້ ນົ້ ຄດິ ເປນັ • ດາ້ ນຄວາມເຊ່ ອື - ມຄີ ວາມເຊ່ ອື ວ່ າ ບນັ ຫາທ່ ເີ ກດີ ຂນຶ້ ນນັ້ ເປນັ ສ່ ງິ ທາໍ ມະດາສາມາດແກໄ້ ຂໄດ.້ - ຮູວ້ ່ າຂມໍ້ ນູ ນນັ້ ປ່ ຽນແປງໄດສ້ ະເຫມ.ີ • ດາ້ ນການວເິ ຄາະ - ໃຫຂ້ ມໍ້ ູນຫາຼ ຍໆດາ້ ນເຂາົ້ ໃນການແກໄ້ ຂບນັ ຫາ. - ສນົ ໃຈວເິ ຄາະຂໍມ້ ູນຢ່ ູສະເຫມ.ີ • ດາ້ ນການຕດັ ສນິ ໃຈ - ຮູຈ້ ກັ ຊງັ ຊາຄຸນຄ່ າກ່ ອນຕດັ ສນິ ໃຈ. - ຮູວ້ ່ າການປະຕບິ ດັ ຫຼື ບ່ ໍປະຕບິ ດັ ຂອງຕນົ ມຜີ ນົ ກະທບົ ຕ່ ໍສງັ ຄມົ ຄແື ນວໃດ? - ຕດັ ສນິ ໃຈແລວ້ ຫຼື ເຮດັ ແລວ້ ພໃໍ ຈ. - ແກໄ້ ຂບນັ ຫາຕ່ າງໆໃນຊວີ ດິ ປະຈາໍ ວນັ ຢ່ າງມລີ ະບບົ . • ດາ້ ນຈດິ ສໍານກຶ - ມຈີ ດິ ສໍານກຶ ໃນຄວາມຮບັ ຜດິ ຊອບທ່ ວົ ປວງຊນົ ແລະ ສງັ ຄມົ . - ເປນັ ຄນົ ມແີ ນວຄດິ ແບບບ່ ໍແຍກພກັ ແຍກພວກ. 3. ທດິ ສະດກີ ານຮຽນຮູກ້ ານສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນ 3.1. ຫກຼັ ການຮຽນຮູຂ້ ອງຜູໃ້ ຫຍ່ (Andragogy) ທດິ ສະດອີ ງັ ຄຣາໂກຊີ (Andragogy) ຂອງໂນເລສັ (Knowles) ເປນັ ທດິ ສະດທີ ່ ພີ ດັ ທະນາຂນຶ້ ມາຈາກ ການສກຶ ສາ ກ່ ຽວກບັ ການຮຽນຮູຂ້ ອງຜູໃ້ ຫຍ່ ໂດຍເນນັ້ ວ່ າຜູໃ້ ຫຍ່ ນນັ້ ສາມາດຮຽນຮູໄ້ ດ້ ດວ້ ຍຕນົ ເອງ ແລະ ຄາດ ຫວງັ ວ່ າການຕດັ ສນິ ໃຈຮຽນຂອງຜູໃ້ ຫຍ່ ຈະໄດຮ້ ບັ ການຕອບສະຫນອງທ່ ດີ .ີ ດ່ ງັ ນນັ້ , ຂະບວນການຮຽນຮູຂ້ ອງຜູ ້ ໃຫຍ່ ຈ່ ງິ ຕອ້ ງສອດຄ່ ອງເຫມາະສມົ ກບັ ສະພາບພນື້ ຖານຂອງຜູໃ້ ຫຍ່ ແຕ່ ລະຄນົ . • ຫກຼັ ການການຮຽນຮູຂ້ ອງຜູໃ້ ຫຍ່ ມີ ຄື - ຜູໃ້ ຫຍ່ ຕອ້ ງການທ່ ຈີ ະຮູເ້ ຫດຜນົ ວ່ າ: ເປນັ ຫຍງັ ພວກເຂາົ ຈ່ ງິ ຕອ້ ງການຮຽນຮູໃ້ ນບາງສ່ ງິ ບາງຢ່ າງເທ່ າົ ນນັ້ ບາງເລ່ ອື ງກບໍ ່ ໍຈາໍ ເປນັ ຕອ້ ງຮຽນ. - ຜູໃ້ ຫຍ່ ຕອ້ ງການຮຽນຮູຈ້ າກປະສບົ ການຕວົ ຈງິ ທ່ ປີ ະສບົ ຢ່ ູ. - ຜູໃ້ ຫຍ່ ເພ່ ງິ ທ່ ຈີ ະຮຽນຮູເ້ ພ່ ອື ແກໄ້ ຂບນັ ຫາ ຫຼື ນາໍ ໄປໃຊໄ້ ດຈ້ ງິ . - ຜູໃ້ ຫຍ່ ຮຽນຮູໄ້ ດດ້ ເີ ມ່ ອື ເລ່ ອື ງທ່ ຮີ ຽນນນັ້ ມຄີ ຸນຄ່ າຢ່ າງແທຈ້ ງິ ຕ່ ໍຊວີ ດິ ການເປນັ ຢ່ ູຂອງເຂາົ ເອງ. - Knowles ຍກົ ຕວົ ຢ່ າງຂອງການຮຽນຮູໃ້ ຫແ້ ກ່ ຜູຮ້ ຽນທ່ ເີ ປນັ ຜູໃ້ ຫຍ່ ໂດຍຄໍານງຶ ວ່ າ ມຄີ ວາມຈາໍ ເປນັ ທ່ ຈີ ະ ຕອ້ ງອະທບິ າຍວ່ າ ເປັນຫຍງັ ເລ່ ືອງທ່ ີສະເພາະເຈາະຈງົ ບາງເລ່ ອື ງ ຈະຕອ້ ງຖືກສອນໃຫແ້ ກ່ ຜູໃ້ ຫຍ່ , ບາງເລ່ ືອງ ຍອມຮບັ ຄວາມຮູ ້ ແລະ ປະສບົ ການທ່ ມີ ຢີ ່ ູແລວ້ ບ່ ໍຕອ້ ງຮຽນ - ການສອນຈະຕງັ້ ຢ່ ູບນົ ພນື້ ຖານຂອງການເຮດັ ວຽກງານເພ່ ອື ໃຫເ້ ກດີ ການຈ່ ຈື າໍ ໄດຢ້ ່ າງແນ່ ນອນ, ກດິ ຈະກາໍ ການຮຽນ ຈະຕອ້ ງຢ່ ູໃນຂອບເຂດຂອງວຽກງານງ່າຍໆ ເພ່ ອື ຈະກ່ ໃໍ ຫເ້ ກດີ ຜນົ ໃນທາງປະຕບິ ດັ . - ການສອນຈະຕອ້ ງຄວບຄຸມ ແລະ ຄໍານງຶ ເຖງິ ຄວາມແຕກຕ່ າງ ທາງດາ້ ນພນື້ ຖານຂອງຜູຮ້ ຽນ, ການຈດັ ສ່ ື ຮຽບຮຽງໂດຍ ອຈ ປທ ແອງທລິ າດ ຫາຼ້ ອ່ ຸນແກວ້ ການສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນ 34

ການຮຽນ ແລະ ກດິ ຈະກໍາຈະຕອ້ ງຈດັ ໃນລະດບັ ທ່ ແີ ຕກຕ່ າງກນັ ລວມທງັ ປະເພດຂອງການຮຽນຮູທ້ ່ ຫີ າຼ ຍຮູບຫຼາຍສີ ຂອງປະສບົ ການ. - ເມ່ ອື ຜູໃ້ ຫຍ່ ຮຽນຮູດ້ ວ້ ຍຕນົ ເອງ ການສອນຈະຕອ້ ງຊ່ ວຍໃຫຜ້ ູຮ້ ຽນຄນົ້ ພບົ ດວ້ ຍຕນົ ເອງ ແລະ ຊ່ ວຍຊແີ້ ນະແນວທາງ ເມ່ ອື ມຂີ ຜໍ້ ດິ ພາດເກດີ ຂນຶ້ .  ໂດຍສະຫຸຼບແລວ້ ຫກຼັ ການສໍາຄນັ ຂອງ Andragogy ຄື - ຜູໃ້ ຫຍ່ ຕອ້ ງການທ່ ຈີ ະມສີ ່ ວນຮ່ ວມໃນການວາງແຜນ ແລະ ປະເມນີ ການຮຽນ-ການສອນ. - ປະສບົ ການ ແລະ ຄວາມຜດິ ພາດຕ່ າງ ໆ ນາໍ ໄປສ່ ູພນື້ ຖານຂອງການຮຽນຮູ.້ - ຜູໃ້ ຫຍ່ ຈະໃຊເ້ ວລາສນົ ໃຈຫຼາຍໃນການຮຽນຮູດ້ ວ້ ຍຕນົ ເອງ, ອາດມຫີ ມ່ ູເພ່ ອື ນຊ່ ວຍຮຽນ ແລະ ມໃີ ຜຜູ ້ ຫນ່ ງຶ (ຄູຜູສ້ ອນ) ຄອຍແນະນາໍ . - ການຮຽນຮູຂ້ ອງຜູໃ້ ຫຍ່ ຖບື ນັ ຫາເປນັ ຫຼກັ ຫຼາຍກວ່ າເນອື້ ໃນ - ການຮຽນຮູທ້ ່ ີດຈີ ະເກດີ ຂນຶ້ ເມ່ ອື ບດົ ຮຽນຕດິ ພນັ ກບັ ຊວີ ດິ ຈງິ ແລະ ຮຽນຮູຈ້ າກຂອງຈງິ ຫຼາຍກ່ ວາສ່ ງິ ສມົ ມຸດ. 3.2. ວທິ ຈີ ດັ ການຮຽນຮູທ້ ່ ເີ ຫມາະສມົ ກບັ ລກັ ສະນະຂອງຜູໃ້ ຫຍ່ • ໂດຍ Jarvis (1983) ໄດສ້ ະຫຸບຼ ເປນັ ຕາຕະລາງປຽບທຽບດ່ ງັ ນ:ີ້ ລກັ ສະນະການຮຽນຮູຂ້ ອງຜູໃ້ ຫຍ່ ວທິ ຈີ ດັ ການຮຽນຮູ ້ 1. ການຮຽນຮູເ້ ປັນຄວາມຕອ້ ງການຂນັ້ ພນື້ ຖານຂອງ - ການສອນບ່ ໍແມ່ ນສ່ ງິ ທ່ ມີ ຄີ ວາມຈາໍ ເປນັ ແລະ ສໍາຄນັ ມະນຸດ (Basic human need) ຫຼາຍໃນການຮຽນຮູ ້ ແຕ່ ຈະເປນັ ການອໍານວຍຄວາມ 2. ຜູໃ້ ຫຍ່ ໃນຖານະເປັນຜູຮ້ ຽນມກັ ຈະມສີ ວນຮ່ ວມ ສະດວກໃຫກ້ ານຮຽນຮູໄ້ ວຂນຶ້ - ວິທີການສອນທັງຫຼາຍຄວນຈະໃຊເ້ ພ່ ືອອໍານວຍ (Participate) ໃນຂະບວນ ການຮຽນຮູ ້ ຄວາມສະດວກຫຼາຍກວ່ າຈະເປນັ ການສ່ ງັ ສອນ. 2.1. ນກັ ສກຶ ສາຜູໃ້ ຫຍ່ ສ່ ວນຫາຼ ຍຈະມສີ ່ ງິ ເຫ່ າຼົ ນຕີ້ ດິ ຕວົ ມາດວ້ ຍຄື - ຄູຄວນໃຊປ້ ະສົບການຂອງຜູຮ້ ຽນໃຫເ້ ປັນປະໃນ - ປະສບົ ການຕ່ າງໆ. ການສອນ. - ສະຖານະການຂອງການຮຽນຮູ.້ - ຜູສ້ ອນຄວນສາ້ ງລະບບົ ຄວາມຫມາຍທ່ ມີ ຢີ ່ ູແລວ້ ໃຫ້ - ການຮບັ ຮູໃ້ ນຕນົ ເອງ. ດຂີ ນຶ້ ດວ້ ຍການບູລະນາການຄວາມຮູເ້ ຂາົ້ ກນັ ຄູຄວນ 2.2. ນກັ ສກຶ ສາຜູໃ້ ຫຍ່ ຈະມລີ ກັ ສະນະບາງປະການຕ່ ໍ ຊ່ ວຍເຫອຼື ຜູຮ້ ຽນໃນການຮຽນທ່ ມີ ກີ ານປະຍຸກໃຊຫ້ ຼາຍ ສະຖານະການໃນການຮຽນຮູຄ້ ື ກວ່ າການສອນທດິ ສະດ.ີ - ຄວາມເຊ່ ອື ໝນັ້ ໃນຕນົ ເອງ. - ຜູສ້ ອນຄວນສະຫນບັ ສະຫນນູ ໃຫເ້ ກດີ ການຮຽນຮູດ້ ີ - ຄວາມຊນື ຊມົ ໃນຕນົ ເອງ. ຂນຶ້ . - ພະຍາຍາມສະຫນບັ ສະຫນນູ ສ່ ງົ ເສມີ ໃຫຄ້ ວບຄ່ ູ - ການຮບັ ຮູໃ້ ນຕນົ ເອງ. ໄປກບັ ຄວາມຮູທ້ ່ ເີ ຂາົ ໄດຮ້ ບັ . - ສະຫນບັ ສະຫນນູ ແລະ ສ່ ງົ ເສມີ ໃຫຜ້ ູຮ້ ຽນມກີ ານ ປະເມນີ ຜນົ ດວ້ ຍຕນົ ເອງ. ຮຽບຮຽງໂດຍ ອຈ ປທ ແອງທລິ າດ ຫາຼ້ ອ່ ຸນແກວ້ ການສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນ 35

4.ຈດິ ຕະວທິ ະຍາການຮຽນຮູກ້ ານສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນ ການຈດັ ຂະບວນການຮຽນຮູໃ້ ນທຸກກດິ ຈະກໍາຂອງການສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນ ຈາໍ ເປນັ ຕອ້ ງ ມຄີ ວາມຮູ,້ ຄວາມເຂາົ້ ໃຈ, ສະພາບທາໍ ມະຊາດຂອງຜູຮ້ ຽນ ເຊ່ ງິ ເປນັ ກ່ ຸມເປາົ້ ຫມາຍທ່ ຢີ ່ ູນອກໂຮງຮຽນ ແລະ ສ່ ວນໃຫຍ່ ເປນັ ຜູ ້ ໃຫຍ່ ທ່ ມີ ເີ ງ່ອື ນໄຂ ແລະ ຄວາມພອ້ ມໃນການຮຽນຮູທ້ ່ ແີ ຕກຕ່ າງຈາກກ່ ຸມເປາົ້ ຫມາຍໃນໂຮງຮຽນ ການຈດັ ຂະບວນ ການຮຽນຮູ ້ ຄວນຄາໍ ນງຶ ເຖງິ ຈດິ ຕະວທິ ະຍາຜູໃ້ ຫຍ່ ເຊ່ ງິ ຕອ້ ງ ທາໍ ຄວາມເຂາົ້ ໃຈກ່ ຽວກບັ ຄວາມຄດິ , ຈດິ ໃຈ, ອາລມົ , ພດຶ ຕກິ ໍາຂອງຜູໃ້ ຫຍ່ ທ່ ມີ ີຄວາມແຕກຕ່ າງລະ ຫວ່ າງບຸກຄນົ , ມລີ ກັ ສະນະການຮຽນຮູສ້ ະເພາະຂອງແຕ່ ລະຄົນ ເພ່ ອື ດໍາເນນີ ການສກຶ ສາໃຫຜ້ ູໃ້ ຫຍ່ ໄດຢ້ ່ າງຖກື ຕອ້ ງ. 4.1. ຂໍຄ້ ວນຄໍານງຶ ໃນການສອນຜູໃ້ ຫຍ່ ການຮຽນ-ການສອນໃຫແ້ ກ່ ຜູໃ້ ຫຍ່ ນບັ ຕງັ້ ແຕ່ ອາຍຸ 15 ປຂີ ນຶ້ ໄປ ແລະ ເປນັ ຜູທ້ ່ ມີ ອີ າຍຸກາຍ ໄວການສກຶ ສາ ພາກບງັ ຄບັ ໄປແລວ້ ຈະມລີ ກັ ສະນະທ່ ພີ ບົ ເຫນັ ໄດໂ້ ດຍທ່ ວົ ໄປດ່ ງັ ນ:ີ້ - ເປນັ ຜູມ້ ປີ ະສບົ ການຊວີ ດິ ແລະ ການເຮດັ ວຽກງານຫຼາຍ. - ຂາດຄວາມຫມນັ້ ໃຈ ແລະ ບ່ ຄໍ ່ ອຍກາ້ ສະແດງອອກ. - ບ່ ໍຢາກເຂາົ້ ສງັ ຄມົ ກບັ ຄນົ ອ່ ນື ທ່ ແີ ຕກຕ່ າງໄປຈາກພວກຂອງຕນົ ເພາະມກັ ຈະຄດິ ວ່ າຕນົ ເອງມປີ ມົ ດອ້ ຍ. - ຮຽນຮູໃ້ ນສ່ ງິ ທ່ ໄີ ກຕ້ ວົ ໄດດ້ ,ີ ຮຽນ ແລະ ນາໍ ໄປໃຊໄ້ ດທ້ ນັ ທ.ີ - ບ່ ໍມກັ ບນັ ຍາກາດແບບຊນັ້ ຮຽນ ເພາະອາດຈະບ່ ມໍ ເີ ວລາ ຫຼື ມຄີ ວາມຝງັ ໃຈທ່ ບີ ່ ດໍ .ີ - ບ່ ໍມກັ ຖກື ສອນ, ມກັ ການແນະນາໍ ຫຼື ເບ່ ງິ ຕວົ ຢ່ າງຫາຼ ຍກວ່ າ. - ບ່ ໍມກັ ການຕານ,ິ ມກັ ການຍອ້ ງຍຊໍ ມົ ເຊຍີ ໃຫກ້ ຽດ. - ມຄີ ວາມກງັ ວນົ ໃນພາລະກດິ ຂອງຕນົ ເອງ ເພາະກ່ ຽວຂອ້ ງກບັ ຊວີ ດິ ແລະ ປາກທອ້ ງ. - ປບັ ຕວົ ຍາກໃນສະພາບທ່ ບີ ່ ໍລງຶ້ ເຄຍີ . - ໃຊເ້ ວລາໃນການສາ້ ງຄວາມລງຶ້ ເຄຍີ ກບັ ເພ່ ອື ນຜູຮ້ ຽນຫາຼ ຍ. - ບ່ ໍມກັ ການທດົ ສອບ ຫຼື ລອງປນັ ຍາ. - ມຄີ ວາມສາມາດໃນການໃຊພ້ າສາຫນອ້ ຍ ເພາະການເຮດັ ວຽກງານສ່ ວນຫາຼ ຍ ບ່ ໄໍ ດສ້ ່ ສື ານກບັ ເອກະສານ. - ມກັ ຄວາມຈງິ ໃຈ, ມເີ ຫດຜນົ ແລະ ຍຸດຕທິ າໍ . - ຈະຮຽນຮູໄ້ ດດ້ ຈີ າກຕວົ ຈງິ ຫຼື ປະສບົ ການກງົ . - ຕອ້ ງການເຫດຜນົ ແລະ ຄໍາອະທບິ າຍຈນົ ກວ່ າຈະພໃໍ ຈ ຫຼາຍກວ່ າສ່ ງັ ໃຫເ້ ຊ່ ອື . 4.2. ການສະແດງອອກຂອງຜູໃ້ ຫຍ່ ມດີ ່ ງັ ນ:ີ້ - ມຄີ ວາມກງັ ວນົ , ຢາ້ ນຄວາມຜດິ ພາດ, ຂາດຄວາມຫມນັ້ ໃຈເມ່ ອື ຕກົ ຢ່ ູໃນສະພາບທ່ ບີ ່ ໍລງຶ້ ເຄຍີ . - ມປີ ະສບົ ການ ການຕດັ ສນິ ໃຈດກີ ວ່ າເດກັ ນອ້ ຍ. - ບ່ ໍມກັ ການຕໍານ,ິ ດູຫມ່ ນິ ແລະ ການສະແດງຕວົ ຕ່ ຊໍ ຸມຊນົ . - ມກັ ຖກື ບງັ ຄບັ ຈນົ ກວ່ າຈະພໃໍ ຈທ່ ຈີ ະສະແດງອອກດວ້ ຍຕນົ ເອງ. - ບ່ ມໍ ກັ ເຂມັ້ ງວດ, ເອາົ ຈງິ ເອາົ ຈງັ ຫຼື ສະພາບກດົ ດນັ ຈນົ ເກນີ ໄປ. - ບ່ ມໍ ກັ ໃຫຊ້ ່ ວຍເຫອຼື ແລະ ເອາົ ໃຈຈນົ ເກນີ ໄປ. ຮຽບຮຽງໂດຍ ອຈ ປທ ແອງທລິ າດ ຫາຼ້ ອ່ ຸນແກວ້ ການສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນ 36

- ບ່ ມໍ ກັ ເວາົ້ ເຖງິ ປມົ ດອ້ ຍ ແລະ ຄວາມຜດິ ພາດຂອງຕນົ . - ບ່ ໍມກັ ຈຈູ້ ຈີ້ ກຸ ຈກິ ແລະ ການນນິ ທາຕ່ າງໆ. - ຮູຈ້ ກັ ຕນົ ເອງດວີ ່ າ ມຄີ ວາມຮູຄ້ ວາມສາມາດພຽງໃດ. - ມຄີ ວາມພອ້ ມໃນດາ້ ນຮ່ າງກາຍ, ອາລມົ , ສງັ ຄມົ ແລະ ສະຕປິ ນັ ຍາດກີ ວ່ າເດກັ ນອ້ ຍ. - ມກັ ການຍອ້ ງຍຊໍ ມົ ເຊຍີ ແລະ ສະຫນບັ ສະຫນນູ ໃຫກ້ ໍາລງັ ໃຈຢ່ ູສະເຫມ.ີ - ເມ່ ອື ບ່ ໍໄດຮ້ ບັ ຄວາມຍຸດຕທິ າໍ ຈະເກດີ ຄວາມບ່ ໍພໍໃຈ. 4.3. ການຈດັ ຂະບວນການຮຽນຮູໃ້ ຫຜ້ ູໃ້ ຫຍ່ ຄວນຄໍານງຶ ໃນສ່ ງິ ຕ່ ໍໄປນ:ີ້ - ສາ້ ງບນັ ຍາກາດທ່ ເີ ອອື້ ອາໍ ນວຍຕ່ ກໍ ານຮຽນຮູ ້ ແລະ ກະຕຸນ້ ໃຫຢ້ າກຮຽນຮູຢ້ ່ າງແທຈ້ ງິ . - ຈດັ ໂຄງສາ້ ງ ຫຼື ກນົ ໄກ ສາໍ ລບັ ການວາງແຜນການຮຽນຮູຮ້ ່ ວມກນັ . - ວເິ ຄາະຄວາມຕອ້ ງດາ້ ນການຮຽນຮູຂ້ ອງຜູຮ້ ຽນ ແລະ ຈດິ ບດົ ຮຽນໃຫສ້ ອດຄ່ ອງ. - ກໍານດົ ຈດຸ ປະສງົ ເນອື້ ໃນທ່ ສີ ະຫນອງຕ່ ໍຄວາມຕອ້ ງການດາ້ ນການຮຽນຮູຂ້ ອງຜູຮ້ ຽນ. - ອອກແບບປະສບົ ການ ເພ່ ອື ການຮຽນຮູຂ້ ອງຜູຮ້ ຽນ ໂດຍຄາໍ ນງຶ ເຖງິ ຈດິ ຕະວທິ ະຍາຜູໃ້ ຫຍ່ . - ດໍາເນນີ ການໃຫເ້ ກດີ ປະສບົ ການ ການຮຽນຮູດ້ ວ້ ຍວທິ ກີ ານ ແລະ ສ່ ອື ຸປະກອນທ່ ເີ ຫມາະສມົ . - ເນນັ້ ໃຫຮ້ ູຈ້ ງິ ແລະ ຮູຢ້ ່ າງເລກິ ເຊ່ ງິ . - ປະເມນີ ຜນົ ການຮຽນຮູ ້ ແລະ ວເິ ຄາະຄວາມຕອ້ ງການຮຽນຮູອ້ ກີ ຄງັ້ ຫນ່ ງຶ ເພ່ ອື ເບ່ ງິ ວ່ າ ຄວາມຕອ້ ງການ ຮຽນຮູນ້ ນັ້ ໆ ໄດຮ້ ບັ ການຕອບສະຫນອງ ຫຼື ບ່ ,ໍ ເນນັ້ ໃຫຜ້ ູຮ້ ຽນມສີ ່ ວນຮ່ ວມໃນການ ຮບັ ຮູດ້ ວ້ ຍ. - ເປດີ ໂອກາດໃຫທ້ ຸກຄນົ ມສີ ່ ວນຮ່ ວມໃນການຮຽນ ແລະ ເນນັ້ ຂະບວນການຄນົ້ ຄດິ ເປນັ . - ອະທບິ າຍ, ສາທດິ ງ່າຍໆ ແລະ ຊດັ ເຈນ, ເນນັ້ ຂອງຈງິ ແລະ ໄກຄ້ ຽງກບັ ປະສບົ ການ. - ເປດີ ໂອກາດໃຫຜ້ ູຮ້ ຽນໄດສ້ ະແດງອອກຢ່ າງເຕມັ ທ່ ີ ມອີ ດິ ສະຫະຼ ໃນການຕດັ ສນິ ໃຈຂອງຕນົ ເອງ - ຫຼກີ ເວນັ້ ການລງົ ໂທດທາງກງົ ແລະ ທາງອອ້ ມ ໂດຍອະທບິ າຍໃຫເ້ ຂາົ້ ໃຈເຫດຜນົ . - ຈະຕອ້ ງມກີ ານວາງແຜນ, ປະຕບິ ດັ ແລະ ປະເມນີ ຜນົ ຢ່ າງຊດັ ເຈນຮ່ ວມກນັ ກບັ ຜູຮ້ ຽນ. - ກດິ ຈະກາໍ , ເນອື້ ໃນກງົ ກບັ ຄວາມຕອ້ ງການ ແລະ ເປນັ ເລ່ ອື ງໃກຕ້ ວົ . - ສ່ ງົ ເສມີ ໃຫຮ້ ຽນຮູດ້ ວ້ ຍຕນົ ເອງ ຫຼື ອາດຈດັ ກ່ ຸມນອ້ ຍໆຊ່ ວຍກນັ ຮຽນ. - ນາໍ ຄວາມຮູທ້ ່ ໄີ ດຮ້ ບັ ໄປປະຍຸກໃຊໃ້ ນຊວີ ດິ ຕວົ ຈງິ ແລະ ການເຮດັ ວຽກງານ. 4.4. ບນັ ຫາ ແລະ ອຸປະສກັ ຕ່ ໍການຮຽນຮູຂ້ ອງຜູໃ້ ຫຍ່ ຈາກການສກຶ ສາພບົ ວ່ າສ່ ງິ ທ່ ເີ ປນັ ບນັ ຫາ ແລະ ອຸປະສກັ ຕ່ ກໍ ານຮຽນຮູຂ້ ອງຜູໃ້ ຫຍ່ ປະກອບດວ້ ຍ ກ. ປະສບົ ການເດມີ ຜູໃ້ ຫຍ່ ບາງຄນົ ທ່ ເີ ຄຍີ ມປີ ະສບົ ການການຮຽນ ທ່ ເີ ປນັ ບນັ ຫາເມ່ ອື ສະໄຫມຮຽນ ໃນເວລາເປ,້ ເດກັ ອາດຈະ ມຜີ ນົ ສະທອ້ ນຕ່ ໍການຮຽນ ໃນຂະນະທ່ ເີ ປນັ ຜູໃ້ ຫຍ່ ເຮດັ ໃຫມ້ ຄີ ວາມຮູສ້ ກຶ ບ່ ໍຢາກ ການຮຽນເກດີ ຂນຶ້ ແລະ ອາດ ເກດີ ມຄີ ວາມລະອາຍຕ່ ໍຄຜູ ູໃ້ ຫຄ້ ວາມຮູອ້ ກີ ດວ້ ຍ. ຂ. ຂາດຄວາມເຊ່ ອື ຫມນັ້ ໃນຕນົ ເອງ ຜູໃ້ ຫຍ່ ທ່ ເີ ຄຍີ ປະສບົ ບນັ ຫາການຮຽນມາກ່ ອນ. ເມອື ກບັ ເຂາົ ຮຽນອກີ ອາດມຄີ ວາມຮູ ້ ການຮຽນຮູນ້ ນັ້ ໆ ຍາກເກນີ ຄວາມສາມາດຂອງຕນົ ເອງ ດວ້ ຍເຫດນ,ີ້ ຄູຜູສ້ ອນຈ່ ງິ ຕອ້ ງແນ່ ບວນການຮຽນຮູ ້ ແລະ ເນອື້ ໃນທ່ ຈີ ດັ ໃຫຜ້ ູ ້ ຮຽບຮຽງໂດຍ ອຈ ປທ ແອງທລິ າດ ຫາຼ້ ອ່ ຸນແກວ້ ການສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນ 37

ໃຫຍ່ ໄດຮ້ ບັ ການອະທບິ າຍຢ່ າງຊດັ ເຈນ, ຂສໍ້ ງົ ໄສ ... ຂໍຂ້ ອ້ ງໃຈຕ່ າງໆຄວນໄດຮ້ ບັ ການແກໄ້ ຂຢ່ າງໄວ. ຄ. ຂາດແຮງຈງູ ໃຈໃນການຮຽນ ຜູໃ້ ຫຍ່ ສ່ ວນຫຼາຍຈະມາພອ້ ມກບັ ແຮງຈງູ ໃຈພາຍໃນທ່ ແີ ຕກຕ່ າງກນັ ອອກໄປ ແລະ ເມ່ ອື ຖກື ບງັ ຄບັ ໃຫ້ ຮຽນໃນເລ່ ອື ງທ່ ຕີ ນົ ບ່ ໍຕອ້ ງການ, ບ່ ໍສນົ ໃຈ ຫຼື ເລອື ງທຕີ ນົ ເອງຮູມ້ າແລວ້ ກໍຈະະ.. ຂາດແຮງຈງູ ໃຈທ່ ຈີ ະເຂາົ້ ຮ່ ວມກດິ ຈະກາ◌ນໍ ນັ້ ໆ, ດວ້ ຍເຫດນຄີ້ ຜູ ູສ້ ອນຈງິ ຄວນກຽມປດັ ໄຈສະກນັ ຫນນູ ຕ່ າງໆ ພອ້ ມທ່ ຈີ ະສ່ ງົ ເສມີ ໃຫຜ້ ູໃ້ ຫຍ່ ສາມາດ ຈງູ ໃຈຕນົ ເອງໄດດ້ ວ້ ຍການອະທບິ າຍເຫດຜນົ ແລະ ປະໂຫຍດຂອງການຮຽນໃຫຜ້ ູຮ້ ຽນເຂາົ້ ໃຈຢ່ າງລະອຽດ ແລະ ຊດັ ເຈນ, ຈະເຮດັ ໃຫຜ້ ູຮ້ ຽນເບ່ ງີ ເຫນັ ຄວາມສໍາຄນັ ຂອງການປ່ ຽນແປງທ່ ເີ ກດີ ຂນຶ້ ແລະ ເຮດັ ໃຫເ້ ກດີ ແຮງຈງູ ໃຈໃນ ການຮຽນຮູເ້ ພ່ ມີ ຂນຶ້ . ງ. ຢາ້ ນຕ່ ໍການປ່ ຽນແປງ ສ່ ວນຫຼາຍຜູໃ້ ຫຍ່ ຈະຢາ້ ນເຫດການ, ສະຖານະການທ່ ບີ ່ ໍລງື້ ເຄຍີ , ຢາ້ ນການປ່ ຽນແປງທ່ ຈີ ະ ເກດີ ຂນຶ້ ເຊ່ ງິ ຈດຸ ປະສງົ ຫຼກັ ຂອງການຮຽນ ຫຼື ການພດັ ທະນາ ຕອ້ ງການໃຫເ້ ກດີ ການປ່ ຽນແປງໃນ ດາ້ ນຄວາມຮູ,້ ທກັ ສະ ແລະ ທດັ ສະນະຄະຕຂິ ອງການປ່ ຽນແປງດ່ ງັ ກ່ າວ ອາດກ່ ໍໃຫເ້ ກດີ ຜນົ ທ່ ບີ ່ ໍ ເພ່ ງິ ພໃໍ ຈ. ດວ້ ຍເຫດນຄີ້ ູຜູສ້ ອນຄວນຊ່ ວຍເຫຼອື ໃຫຜ້ ູໃ້ ຫຍ່ ທ່ ເີ ຂາົ້ ຮຽນ ບ່ ໍໃຫຢ້ າ້ ນຕ່ ໍສະພາບການປ່ ຽນ ແປງ ໂດຍອະທບິ າຍໃຫຜ້ ູຮ້ ຽນໄດເ້ ຂາົ້ ໃຈວ່ າ ການຮຽນຈະ ກ່ ໃໍ ຫເ້ ກດີ ການປ່ ຽນແປງ ຫຼື ພດັ ທະນາ ແນວໃດແນວຫນ່ ງຶ ໄດ.້ ຈ. ຢາ້ ນບ່ ໍປະສບົ ຜນົ ສໍາເລດັ ຈາກການຮຽນ ເປນັ ບນັ ຫາທ່ ພີ ບົ ຫຼາຍໃນຜູໃ້ ຫຍ່ ທ່ ເີ ຂາົ້ ມາຮຽນ ເນ່ ອື ງຈາກເຄຍີ ປະສບົ ບນັ ຫາດ່ ງັ ກ່ າວ, ຈາກ ປະສບົ ການທ່ ີ ຜ່ ານມາ ເຖິງແມ່ ນວ່ າຄູຜູສ້ ອນ ບ່ ໍສາມາດຈະຮບັ ປະກນັ ຄວາມສໍາເລດັ ໃຫກ້ ບັ ຜູຮ້ ຽນ ໄດຢ້ ່ າງເຕມັ ທ່ ,ີ ພອ້ ມທງັ ສະເຫນກີ ດິ ຈະກໍາທ່ ຫີ ນາ້ ສນົ ໃຈ, ເຮດັ ໃຫຜ້ ູຮ້ ຽນມແີ ຮງຈງູ ໃຈ ແລະ ມຄີ ວາມ ສາມາດທ່ ຈີ ະຮຽນຮູໄ້ ດຢ້ ່ າງເຕມັ ສ່ ວນ ເຮດັ ໃຫກ້ ານຮຽນຮູນ້ ນັ້ ໆປະສບົ ຄວາມສາໍ ເລດັ ໄດ.້ ສ. ຄວາມເຊ່ ອື ຜດິ ໆ ທ່ ວີ ່ າຜູໃ້ ຫຍ່ ບ່ ໍສາມາດຮຽນໄດ້ ສ່ ວນຫາຼ ຍຜູໃ້ ຫຍ່ ຈະເຊ່ ອື ວ່ າຕນົ ເອງແກ່ ເກນີ ກວ່ າທ່ ຈີ ະຮຽນຮູສ້ ່ ງິ ໃຫມ່ ໆໄດ້ ແລະ ນາມາ ຂອໍ້ າ້ ງ ເພ່ ອື ບ່ ຢໍ າກ ຮຽນ ທງັ ທ່ ຄີ ວາມເປນັ ຈງິ ຜູໃ້ ຫຍ່ ມຄີ ວາມຕອ້ ງການຮຽນຮູ ້ ແລະ ກະຕລື ລິ ະ ການຮບັ ຮູສ້ ່ ງິ ຕ່ າງໆຢ່ ູຕະຫຼອດເວລາ, ຜູ ້ ເຂາົ້ ຮຽນສາມາດຮຽນຮູສ້ ່ ງິ ຕ່ າງໆໄດ້ ແລະ ສາມາດນສບົ ການທ່ ມີ ມີ າໃຊໃ້ ຫເ້ ກດີ ປະໂຫຍດໃນການຮຽນຮູໄ້ ດ.້ ຊ. ຂາດຄວາມສນົ ໃຈ ເມ່ ອື ຜູໃ້ ຫຍ່ ຖືກສ່ ງົ ເຂາົ້ ຮບັ ການເຝິກອບົ ຮມົ , ຮຽນຮູເ້ ລ່ ອື ງໃດເລ່ ອື ງຫນ່ ງຶ ທ່ ບີ ່ ໍກງົ ແລະ ບ່ ໍສອດຄ່ ອງກບັ ຄວາມຕອ້ ງການ ຫຼື ຄວາມສນົ ໃຈຂອງຕົນເອງ ຈະມຜີ ົນຕ່ ໍການຮບັ ການເຝິກອບົ ຮມົ ຄື ອາດຂາ້ ມກດິ ຈະກໍາບ່ ໍ ສະຫມ່ າໍ ສະເຫມ,ີ ຂາດຄວາມກະຕລື ລື ນົ້ ແລະ ບ່ ເໍ ອາົ ໃຈໃສ່ ເທ່ າົ ທ່ ຄີ ວນ. 4.5 ແນວທາງແກໄ້ ຂອຸປະສກັ ການຮຽນຮູຂ້ ອງຜູໃ້ ຫຍ່ - ຕອ້ ງສາ້ ງຄວາມເຊ່ ອື ຫມນັ້ ໃນຄວາມພອ້ ມຂອງຜູຮ້ ຽນວ່ າ ເຂາົ ສາມາດເຮດັ ດວ້ ຍຕນົ ເອງໄດ້ ຫຼາຍຢ່ າງ ລວມທງັ ການຮຽນ, ຫາກເຂາົ ເຊ່ ອື ຫມນັ້ ໃນຕວົ ເອງ. - ຕອ້ ງກະຕຸນ້ ໃຫເ້ ກດີ ແຮງຈງູ ໃຈ, ຄວາມຕອ້ ງການທ່ ຈີ ະໄດຮ້ ຽນຮູທ້ ່ ຫີ ຼາຍເປັນພເິ ສດ ຂະບວນ ການຄນົ້ ຄດິ ເປນັ ວທິ ຫີ ນ່ ງຶ ທ່ ຊີ ່ ວຍໃຫເ້ ຂາົ ຕດັ ສນິ ໃຈໄດຢ້ ່ າງມເີ ຫດຜນົ . - ຕອ້ ງສະແດງໃຫເ້ ຫນັ ເຖງິ ຄວາມຈາໍ ເປນັ ສໍາລບັ ການໃຊຊ້ ວີ ດິ ໃນໂລກຍຸກປດັ ຈບຸ ນັ ທ່ ເີ ປນັ ສງັ ຄມົ ແຫ່ ງ ຮຽບຮຽງໂດຍ ອຈ ປທ ແອງທລິ າດ ຫາຼ້ ອ່ ຸນແກວ້ ການສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນ 38

ຄວາມຮູ ້ ແລະ ຈາໍ ເປນັ ຕອ້ ງຮຽນຮູຢ້ ່ າງຕ່ ເໍ ນ່ ອື ງຕະຫຼອດຊວີ ດິ . 4.6. ລກັ ສະນະຂອງຄູສອນຜູໃ້ ຫຍ່ - ວາງຕວົ ເປນັ ສະມາຊກິ ຂອງຫອ້ ງຮຽນ. - ສາມາດສາ້ ງບນັ ຍາກາດໃນການຮຽນຮູໄ້ ດດ້ .ີ - ມຄີ ວາມຮບັ ຜດິ ຊອບສູງ, ມຄີ ວາມຮກັ , ມຄີ ວາມເສຍສະຫຼະ ແລະ ມອີ ຸດມົ ການໃນການ ເຮດັ ວຽກງານ. - ມຄີ ວາມເຂາົ້ ໃຈໃນຕນົ ເອງ ແລະ ຍອມຮບັ ຜູອ້ ່ ນື . - ຕອ້ ງຮູລ້ ກັ ສະນະຂອງຕນົ ທງັ ດາ້ ນດີ ແລະ ດາ້ ນອ່ ອນ, - - ມຄີ ວາມສໍານກຶ ຢ່ ູສະເຫມວີ ່ າ ຈດຸ ດີ ບາງຢ່ າງ ຂອງຕນົ ອາດຈະກບັ ເປນັ ຈດຸ ອ່ ອນໃນບາງສະພາບການໄດ.້ - ສາມາດເບ່ ງິ ບນັ ຫາໄດຮ້ ອບດາ້ ນ ແລະ ຮູວ້ ທິ ກີ ານແກໄ້ ຂບນັ ຫາ ໃນລກັ ສະນະຕ່ າງໆໄດ.້ - ມເີ ທກັ ນກິ ການສງັ ເກດເພ່ ອື ຮູຄ້ ວາມຮູສ້ ກຶ ຂອງຜູອ້ ່ ນື . - ມສີ ລິ ະປະໃນການຈງູ ໃຈ ແລະ ຄອງໃຈຄນົ . - ເປນັ ຜູເ້ ບ່ ງິ ໂລກໃນແງ່ດີ ແລະ ມຄີ ວາມປາຖະຫນາດຕີ ່ ໍຜູອ້ ່ ນື ສະເຫມ.ີ - ເຫນັ ຄວາມເປນັ ສດັ ຈະທໍາ ຄື ບ່ ໍຖຫື ມນັ້ , ບ່ ໍຢດຶ ຫມນັ້ . ສະເພາະທຸກສ່ ງິ ທຸກຢ່ າງຍອມມທີ ງັ ຂໍດ້ ີ ແລະ ຂໍ້ ອ່ ອນ. - ຄູຕອ້ ງມຄີ ວາມຮູສ້ ກຶ ສະເຫມວີ ່ າ ຄູບ່ ໍແມ່ ນຜູສ້ ອນ, ຄູເປນັ ພຽງແຕ່ ຜູອ້ ໍານວຍຄວາມສະດວກ ໃຫເ້ ກີດ ການຮຽນຮູເ້ ທ່ າົ ນນັ້ . 4.7. ບດົ ບາດຂອງຄູສອນຜູໃ້ ຫຍ່ ໃນການຈດັ ກດິ ຈະກໍາ ການຮຽນ-ການສອນ ເພ່ ອື ໃຫສ້ ອດຄ່ ອງກບັ ລກັ ສະນະ ແລະ ຫຼກັ ການຮຽນຮູຂ້ ອງ ຜູໃ້ ຫຍ່ , ຄູຄວນມບີ ດົ ບາດດ່ ງັ ລ່ ຸມນ:ີ້ 1. ໃຫໂ້ ອກາດຜູຮ້ ຽນໄດມ້ ສີ ່ ວນຮ່ ວມໃນການພຈິ າລະນາ ແລະ ຮ່ ວມຈດັ ກດິ ຈະກໍານາໍ ກນັ . 2. ການອະທບິ າຍ, ຊແີ ຈງ, ສາທດິ (ທດົ ລອງໃຫເ້ ບ່ ງິ ) ຕອ້ ງງາຍ, ຈະແຈງ້ ແລະ ຊດັ ເຈນ. 3. ໃຫຜ້ ູຮ້ ຽນໄດຮ້ ຽນດວ້ ຍການສນົ ທະນາ, ຄນົ ຫາຄໍາຕອບເອງ, ອະທບິ າຍ ແລະ ປະຕບິ ດັ ຕວົ ຈງິ ໃຫຫ້ ຼາຍ. 4. ຫຼກີ ເວນັ້ ການລງົ ໂທດ ທງັ ທາງກງົ ແລະ ທາງອອ້ ມ. 5. ຕອ້ ງມກີ ານວາງແຜນໃນການເຮດັ ວຽກງານ, ປະຕບິ ດັ ຕາມແຜນ ແລະ ປະເມນີ ຜນົ ທຸກຄງັ້ . 6. ກດິ ຈະກາໍ າທ່ ຜີ ູຮ້ ຽນຈະມສີ ່ ວນຮ່ ວມນນັ້ ຕອ້ ງ. - ຖກື ກບັ ຫຼກັ ສູດ ແລະ ຄວາມຕອ້ ງການຂອງຜູຮ້ ຽນ. - ສອດຄ່ ອງກບັ ວທິ ສີ ອນ, ວທິ ຮີ ຽນ ແລະ ວທິ ປີ ະເມນີ ຜນົ . - ໃຊໄ້ ລຍະເວລາບ່ ຫໍ ຼາຍ ບ່ ມໍ ພີ ທິ ກີ ານຫາຼ ຍ. - ເປດີ ໂອກາດໃຫຜ້ ູຮ້ ຽນຕດັ ສນິ ໃຈເຂາົ້ ຮ່ ວມກດິ ຈະກໍາາດວ້ ຍຕນົ ເອງ. - ມປີ ະໂຫຍດແກ່ ຜູຮ້ ຽນ, ຊ່ ວຍສ່ ງົ ເສມີ ປະສບົ ການ, ເຝກິ ຫດັ ການເປນັ ຜູນ້ າໍ ແລະ ຜູຖ້ ກື ນາໍ ທ່ ດີ .ີ 5. ໃຈຄວາມ ໃນບົດນີເ້ ວົາ້ ເຖິງຫຼັກການ, ປັດຊະຍາ, ຄວາມເຊ່ ືອ, ທິດສະດີການຈັດການສຶກ ໂຮງຮຽນ ແລະ ຈດິ ຕະວທິ ະຍາການຮຽນຮູຂ້ ອງຜູໃ້ ຫຍ່ . ຮຽບຮຽງໂດຍ ອຈ ປທ ແອງທລິ າດ ຫາຼ້ ອ່ ຸນແກວ້ ການສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນ 39

6. ວຽກມອບຫມາຍ 1. ຫຼກັ ການທ່ ີສໍາຄັນໃນການຈດັ ຂະບວນການຮຽນຮູ ້ ການສຶກສານອກໂຮງຮຽນມີຈກັ ຫຼກັ ການຄື - ຫກຼັ ການໃດແດ່ ? 2. ຈ່ ງົ ອະທບິ າຍຂະບວນການຄນົ້ ຄດິ ເປນັ ແນວໃດ? 3. ຈ່ ງົ ອະທບິ າຍວທິ ກີ ານຈດັ ການຮຽນຮູທ້ ່ ເີ ຫມາະສມົ ກບັ ລກັ ສະນະການຮຽນຮູຂ້ ອງຜູໃ້ ຫຍ່ ຄແື ນວໃດ? 4. ການສອນຜູໃ້ ຫຍ່ ຄວນຄາໍ ນງຶ ບນັ ຫາໃດແດ່ ? 5. ຄສູ ອນຜູໃ້ ຫຍ່ ຄວນມລີ ກັ ສະນະ ແລະ ບດົ ບາດແນວໃດ? 7. ວຽກເພ່ ມີ • ໃຫນ້ ກັ ຮຽນຄນົ້ ຄວາ້ ແລະ ຕອບຄໍາຖາມ ໃນເລ່ ອື ງ “ສູບ້ ່ ໍ” ຂອ້ ຍຕກົ ໃຈສະດຸງ້ ຕ່ ນື ຂນຶ້ ເມ່ ອື ໄດຍ້ ນິ ສຽງດງັ ເອະອະ ພໍມນື ຕາຂນຶ້ ເຫນັ ທຸກຄນົ ໃນລດົ ລຸກ ຂນຶ້ ຢນື ເກອື ບ ຫມດົ ທຸກຄນົ “ທຸກຄນົ ນ່ ງັ ລງົ ຢ່ າເຫນງັ ຕງິ ບ່ ໍດ່ ງັ ນນັ້ ຈະຖກື ຍງິ ຕາຍຫມດົ ” ສຽງດງັ ອອກ ຈາກຊາຍຫນາ້ ຕາຫຽ້ ມໂຫດ ຄໍສນັ້ ທ່ ຢີ ນື ຢ່ ູຫນາ້ ລດົ ກໍາລງັ ໃຊປ້ ນື ຈໃີ້ ສ່ ຄຂໍ ອງຄນົ ຂບັ ລດົ . ຂອ້ ຍຮູສ້ ກຶ ທນັ ທວີ ່ າ ລດົ ໂດຍສານຄນັ ທ່ ຂີ ່ ມີ ານຖີ້ ກື ຄນົ ຮາ້ ຍຈແີ້ ລວ້ ຫຼຽວຫຼງັ ໄປເບ່ ງິ ເຫນັ ຄນົ ຮາ້ ຍອກີ ຄນົ ຫນ່ ງຶ ຖປື ນື ຈງັ້ ທ່ າຢ່ ູ ຂອ້ ຍເອາົ ມຈີ ກົ ລງົ ໄປໃນຖງົ ສງົ້ ກາໍ ເອາົ ປນື ທ່ ຮີ ບັ ມາຈາກກມົ ກອງໃນ ຕອນບ່ າຍນີ້ ນກຶ ໃນໃຈວ່ າ “ໂທ່ ! ພຽງຮບັ ເອາົ ມາຍງັ ບ່ ໍທນັ ໄດຍ້ ງິ ເລຍີ ພຽງແຕ່ ໃສ່ ລູກເຕມັ ໆກຈໍ ະຖກື ຄນົ ອ່ ນື ເອາົ ໄປແລວ້ ” ສຽງຄນົ ຮາ້ ຍຢ່ ູທາງ ຫນາ້ ລດົ ຮອ້ ງໃສຄນົ ຂບັ ລດົ “ຢຸດລດົ ດຽວນຖີ້ າ້ ມງຶ ບ່ ຢໍ າກຕາຍຫງູ ”. ຂອ້ ຍຄດິ ຢ່ ູໃນໃຈວ່ າ ຈກັ ຫນ່ ອຍລດົ ຢຸດມນັ ຄງົ ບງັ ຄບັ ເອາົ ຄນົ ລງົ ຈາກລດົ ແລວ້ ກວດເອາົ ເຄ່ ອື ງ ຂອງທ່ ມີ ຄີ ່ າ ໄປຫມດົ ແຕ່ ຂອ້ ຍຕອ້ ງແປກໃຈ ແທນທ່ ລີ ດົ ຈະຢຸດລດົ ພດັ ແລ່ ນໄວຂນຶ້ ຍ່ ງິ ໄປກວ່ ານນັ້ ລດົ ພດັ ເຈດີ ຊາຍເຈດີ ຂວາ ພວກຄນົ ຮາ້ ຍເຊໄປເຊມາ ແຕ່ ເຂາົ ກບໍ ່ ໍລດົ ລະເຖງິ ຈະເຊໄປເຊມາ ມນັ ຍງັ ແລ່ ນເຂາົ້ ໄປຫາຄນົ ຂບັ ລດົ ອກີ ພອ້ ມທງັ ຮອ້ ງ ໃສ່ ຕະຫອຼ ດເວລາ “ຢຸດ ! ຢຸດ ! ຢຸດ ບກັ ນກີ້ ູລງົ ໄປ ໄດກ້ ູຈະຢຽບມງຶ ໃຫຕ້ າຍຄາຕນີ ບາດດຽວ”. ລດົ ຍງັ ແລ່ ນເຈດີ ຊາ້ ຍເຈດີ ຂວາຕ່ ໍໄປອກີ ຄນົ ຂບັ ລດົ ເລອື ດຂນຶ້ ຫນາ້ ແລວ້ ຂອ້ ຍບ່ ໍແນ່ ໃຈວ່ າ ຈະເຮດັ ແນວໃດ , ຂະນະນນັ້ ຂອ້ ຍກກໍ ວາດສາຍຕາໄປເບ່ ງິ ຜູໂ້ ດຍສານທ່ ນີ ່ ງັ ໄກກ້ ບັ ຂອ້ ຍຂາ້ ງຊາ້ ຍ ເປນັ ຕາໍ ຫວຼ ດ ມຍີ ດົ ຊນັ້ ນາຍຮອ້ ຍຕີ ກໍາລງັ ແນມເບ່ ງິ ພວກຄນົ ຮາ້ ຍຢ່ ູຢ່ າງບ່ ໍພບັ ຕາ ແລະ ຕ່ ໍຈາກຕໍາຫຼວດຄນົ ນນັ້ ໄປອກີ ເປນັ ຜູຊ້ າຍຕດັ ຜມົ ສນັ້ ໆ 2 ຄນົ , ໃສ່ ສງົ້ ກາກີ ແລະ ເສອື້ ສຂີ ມີ້ າ້ ຂອ້ ຍເຂາົ້ ໃຈວ່ າ ຄງົ ຈະແມ່ ນຕາໍ ຫຼວດ ຫຼື ທະຫານກາໍ ລງັ ເອາົ ມຈື ກົ ຖງົ ສງົ້ ຢ່ ູທງັ ສອງຄນົ . ບນັ ຍາກາດຕອນນນັ້ ຕງຶ ຄຽດທ່ ສີ ຸດທງັ ຢາ້ ນຖກື ປຸນ້ , ຖກື ຍງິ ທງັ ຢາ້ ນລດົ ຂວາໍ້ ທຸກຄນົ ຢາ້ ນ ກວົ ກນັ ໄປຫມດົ ທຸກສ່ ງິ ທຸກຢ່ າງເຖງິ ວກິ ດິ ແລວ້ . • ບນັ ຫາ 1. ຖາ້ ທ່ ານຢ່ ູໃນວກິ ດິ ການຢ່ າງຂາ້ ພະເຈາົ້ ທ່ ານຈະຕດັ ສນິ ໃຈຢ່ າງໃດ? 2. ກ່ ອນທ່ ທີ ່ ານຈະຕດັ ສນິ ໃຈທ່ ານຄດິ ເຖງິ ຫຍງັ ແດ່ ? ຮຽບຮຽງໂດຍ ອຈ ປທ ແອງທລິ າດ ຫາຼ້ ອ່ ຸນແກວ້ ການສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນ 40

ບດົ ທ5ີ ແນວຄດິ ໃນການຈດັ ເຝກິ ອບົ ຮມົ ຈດຸ ປະສງົ ໃຫນ້ ກັ ຮຽນສາມາດ: - ອະທບິ າຍ, ຊແີ້ ຈງກ່ ຽວກບັ ຂະບວນການຮຽນຮູ ້ ແລະ ຄວາມຫມາຍຂອງການເຝກິ ອບົ ຮມົ . - ບອກໄດກ້ ່ ຽວກບັ ການຫາຄວາມຈາໍ ເປນັ ແລະ ວທິ ກີ ານຈາໍ ເປນັ ໃນການເຝກິ ອບົ ຮມົ . ເປນັ ທ່ ຍີ ອມຮບັ ກນັ ຢ່ າງກວາ້ ງຂວາງ ໃນທຸກອງົ ການແລວ້ ວ່ າ ການເຝກິ ອບົ ຮມົ ເປນັ ວທິ ຫີ ນ່ ງຶ ທ່ ຊີ ່ ວຍໃຫ້ ອງົ ການສາມາດເພ່ ມີ ພູນປະສດິ ທພິ າບ ແລະ ປະສບົ ຜນົ ສໍາເລດັ ໃນການບໍລຫິ ານໄດອ້ ກີ ອນັ ຫນ່ ງຶ ການເຝກິ ອບົ ຮມົ ກໍ ມສີ ່ ວນສໍາຄນັ ໃນການແກໄ້ ຂບນັ ຫາບາງຢ່ າງທ່ ເີ ກດີ ຂນຶ້ ໃນການປະຕບິ ດັ ວຽກງານຂອງບຸກຄນົ ໃນອງົ ການອກີ ດວ້ ຍ. ການເຝກິ ອບົ ຮມົ ບ່ ພໍ ຽງແຕ່ ເປນັ ຂະບວນການໃນການພດັ ທະນາບຸກຄະລາກອນທ່ ຈີ ະເຂາົ້ ເຮດັ ວຽກ ຫຼື ໄດ້ ເຮດັ ວຽກແລວ້ ໃນຫນ່ ວຍງານ ຫຼື ອງົ ການໃດໆເທ່ າົ ນນັ້ ແຕ່ ຍງັ ເປນັ ວທິ ກີ ານທ່ ໃີ ຊໃ້ ນການພດັ ທະນາບຸກຄະລາກອນ ເປນັ ເປາົ້ ຫມາຍ ເຊ່ ນັ ກະສກິ ອນ, ຊາວບາ້ ນເປນັ ຕນົ້ . ເຮດັ ໃຫກ້ ່ ຸມເປາົ້ ຫມາຍເກດີ ການຮຽນຮູ,້ ແນວຄວາມຄດິ ແລະ ການປະຕບິ ດັ ວຽກງານຕ່ າງໆຈນົ ມຄີ ວາມສາມາດເພ່ ມີ ຂນຶ້ ແລະ ເກດີ ຄວາມຫມນັ້ ໃຈທ່ ຈີ ະນໍາຄວາມຮູທ້ ່ ໄີ ດຈ້ າກ ການເຝກິ ອບົ ຮມົ ໄປໃຊໃ້ ຫເ້ ກດີ ປະໂຫຍດ ໃນສະຖານະການທ່ ເີ ປນັ ຈງິ ໄດ.້ ແຜນວາດທີ 4 ຂະຂວນການຮຽນຮູໃ້ ນການເຝກິ ອບົ ຮມົ ການເຝກິ ອບົ ຮມົ ການປ່ ຽນແປງ ການເຂາົ້ ໃຈ ການປະຕບິ ດັ ຈາກແຜນວາດ 1 ຊີໃ້ ຫເ້ ຫນັ ວ່ າ ການຮຽນຮູເ້ ກດີ ຂນຶ້ ເປນັ ຜນົ ມາຈາກການເຝິກອບົ ເຮດັ ໃຫເ້ ກີດຄວາມ ເຂາົ້ ໃຈໃນສ່ ງິ ຫນ່ ງຶ ແລະ ເພ່ ອື ນໍາໄປປະຕບິ ດັ ແລວ້ ຈະມຜີ ນົ ຂອງການປ່ ຽນແປງຕາມມາ, ຖາ້ ການປ່ ຽນແປງນນັ້ ບ່ ໍເກດີ ໃນທາງທ່ ດີ ຂີ ນຶ້ ກວ່ າເດມີ ແລະ ມກີ ານປ່ ຽນແປງໃນທາງທ່ ດີ ກີ ວ່ າເດມີ , ຖວື ່ າມກີ ານຮຽນຮູເ້ ກດີ ຂນຶ້ ເຊ່ ງິ ຈາກ ແຜນວາດຈະເຫນັ ວ່ າມລີ ກັ ສະນະສໍາພນັ ເຊ່ ງິ ກນັ ແລະ ກນັ ໃນປດັ ໄຈທງັ 4. 1. ຄວາມຫມາຍຂອງການເຝກິ ອບົ ຮມົ ການເຝກິ ອບົ ຮມົ ມຄີ ວາມຫມາຍກວາ້ ງ ເພາະການເຝກິ ອບົ ຮມົ ເປນັ ການໃຊຄ້ ວາມຮູ,້ ຄວາມເຂາົ້ ໃຈ, ທກັ ສະ, ຕະຫຼອດເຖງິ ຄວາມຄດິ ເຫນັ ຕ່ າງໆ ນອກຈາກການຮຽນປກົ ກະຕ,ິ ການສາໍ ມະນາ ໃນໄລຍະສນັ້ ຫຼື ໄລຍະຍາວ ຮຽບຮຽງໂດຍ ອຈ ປທ ແອງທລິ າດ ຫາຼ້ ອ່ ຸນແກວ້ ການສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນ 41

ແມ່ ນການ “ເຝກິ ອບົ ຮມົ ເຊ່ ງິ ມຜີ ູໃ້ ຫຄ້ ວາມຫມາຍຂອງການເຝກິ ອບົ ຮມົ ດ່ ງັ ລ່ ຸມນ:ີ້ - ສາດສະດາຈານ ເຟຣເດຣກິ ເອ ຮາຣປສີ ນັ (Frederick A. Harbison) ສາດສະດາຈານ ຊາສ ເອເມເຍີ (Charles A Myers) ໃຫຄ້ ວາມຫມາຍຂອງການເຝກິ ອບົ ຮມົ “ການເຝກິ ອບົ ຮມົ ເປນັ ຂະບວນການທ່ ຈີ ະເພ່ ມີ ພູນ ຄວາມຮູ,້ ທກັ ສະ ແລະ ຄວາມສາມາດ (Capacity) ຂອງບຸກຄະລາກອນໃນສງັ ຄມົ ໃດຫນ່ ງຶ ”. - ເອດນິ ບີ ຮບີ ໂປ (Adwin B. Flippo) ກ່ າວວ່ າ: ການເຝກິ ອບົ ຮມົ ຄຂື ະບວນການຂອງ ການເສມີ ສາ້ ງ ຄວາມຮູ ້ ແລະ ທກັ ສະໃຫແ້ ກ່ ຜູປ້ ະຕບິ ດັ ວຽກງານ ໃນຂອບເຂດຂອງການປະ ຕບິ ດັ ງານໃດຫນ່ ງຶ . - ເດ ເອຊ ບີ (Dele S. Beach) ໄດໃ້ ຫຄ້ ວາມຫມາຍວ່ າ ການເຝກິ ອບົ ຮມົ ຫມາຍເຖງິ ຂະບວນ ການທ່ ີ ຈດັ ຂນຶ້ ເພ່ ອື ໃຫບ້ ຸກຄະລາກອນໄດຮ້ ຽນຮູ,້ ມຄີ ວາມຊໍານານ ໂດຍມ່ ຸງໃຫບ້ ຸກຄນົ ນນັ້ ຮູເ້ ລ່ ອື ງໃດຫນ່ ງຶ ໂດຍສະເພາະ ແມ່ ນການປ່ ຽນພດຶ ຕກິ (Bahavior) ໄປໃນທາງທ່ ຕີ ອ້ ງການ. - ມາໄລ ທຸລະກນັ ກ່ າວວ່ າ: ການເຝກິ ອບົ ຮມົ ຫມາຍເຖງິ ວທິ ຕີ ່ າງໆເພ່ ອື ເພ່ ມີ ພູນຄວາມຮູ.້ ຄວາມຊໍານານ ແລະ ປະສບົ ການ ເພ່ ອື ໃຫທ້ ຸກຄນົ ໃນຫນ່ ວຍງານໃດຫນ່ ງຶ ສາມາດປະຕບິ ດັ ຫນາ້ ທ່ ີ ທ່ ຢີ ່ ູໃນຄວາມຮບັ ຜດິ ຊອບໃຫດ້ ີ ຂນຶ້ . - ໂສກ ພເກາົ້ ລວ້ ນກ່ າວວ່ າ: ການເຝກິ ອບົ ຮມົ ເປນັ ຍຸດທະວທິ ດີ ທີ ສີ ຸດ ໃນການໃຊຊ້ ບັ ພະຍາ ກອນໃຫມ້ ຄີ ່ າ ຕ່ ໍອງົ ການຫຼາຍທ່ ສີ ຸດ ແລະ ປະຢດັ ທ່ ສີ ຸດ. • ສະຫຸຼບໄດວ້ ່ າ: ການເຝກິ ອົບຮົມເປັນຂະບວນການທ່ ີຈດັ ຂນຶ້ ເພ່ ອື ເປນັ ການເພ່ ີມພູນຄວາມຮູ ້ (Knowledge) ທກັ ສະ (Skills) ຄວາມສາມາດ (Capacity) ແລະ ປະສບົ ປະການໃຫແ້ ກ່ ຜູເ້ ຂາົ້ ອບົ ຮມົ , ການເຝກິ ອບົ ຮມົ ອາດຈດັ ຂນຶ້ ໃນ ເວລາທ່ ເີ ຫມາະສມົ ອາດຈະເປນັ 3 ວນັ , 5 ວນັ , 1 ອາທດິ , 2 ອາທດິ , 1 ເດອື ນ ຫຼື ຫຼາຍກວ່ ານນັ້ ເຊ່ ງິ ອາດຈະຈດັ ເປນັ ການເຝກິ ອບົ ຮມົ ຫຼາຍຄນົ ຫຼື ກ່ ຸມກໄໍ ດ.້ ຢ່ າງໃດກໍຕາມ ການປ່ ຽນແປງພດຶ ຕກິ າຂອງບຸ ກຄະລາກອນໃນອົງການອາດຈະບ່ ໍເກີດຂນຶ້ ໂດຍການ ເຝິກອບົ ຮົມພຽງຄງັ້ ດຽວ ເພາະ ການອົບຮມົ ແຕ່ ລະຄງັ້ ຍ່ ອມມີຈຸດເນນັ້ ໃນເລ່ ືອງໃດຫນ່ ງຶ ໂດຍສະເພາະການ ເຝກິ ອບົ ຮມົ ຈ່ ງຶ ຕອ້ ງມກີ ານດໍາເນນີ ຢ່ າງຕ່ ເໍ ນ່ ອື ງ ເພ່ ອື ໃຫທ້ ນັ ກບັ ສະພາບການປ່ ຽນແປງຂອງບຸກຄນົ ແລະ ສະຖານະ ການ. ໂດຍຫຼກັ ການແລວ້ ໂຄງການເຝກິ ອບົ ຮມົ ທ່ ຈີ ະຈດັ ຂນຶ້ ຕອ້ ງຕອບສະຫນອງຄວາມຕອ້ ງການ ວຍງານ ຫຼື ອງົ ການ, ການເຝກິ ອບົ ຮມົ ນນັ້ ຄວນຈະອບົ ຮມົ ໃ ນສ່ ງິ ທ່ ຕີ ອ້ ງການ ຫຼື ເປນັ ບນັ ຫາໃນຫນ່ ວຍງານອງົ ການນນັ້ ໆ ເຊ່ ນັ ການທ່ ຄີ ນົ ໃນວງົ ການບ່ ໍສາມາດປະຕບິ ດັ ວຽກງານສໍາເລດັ ຕາມກາ ບດົ ເວລາ, ຜນົ ງານບ່ ໍໄດມ້ າດຖານ, ວຽກງານຄາ້ ງ ຄາ, ມກີ ານລາອອກ, ຍກົ ຍາ້ ຍວຽກເລອື ຍໆ ຜູ ້ ປະຕບິ ດັ ວຽກງານຂາດການເລອື ຍໆ, ການເຮດັ ວຽກແບບ \"ເຊາຊາ້ ແລງຊາ້ ” ເປັນຕນົ້ ເມ່ ອື ເຫນັ ວ່ າ ສ່ ງິ ໃດຂາດຕກົ ບກົ ຜ່ ອງ, ສ່ ງິ ໃດທ່ ີຄວນເພ່ ມີ ເຕີມກໍໃຫອ້ ບົ ຮມົ ໄປຕາມນນັ້ ໂດຍ ປກົ ກະຕແິ ລວ້ ຫນ່ ວຍ ສານ ຫຼື ອງົ ການ ຍ່ ອມບ່ ໍສະຫນບັ ສະຫນນູ ໂຄງການອບົ ຮມົ ທ່ ບີ ່ ໍກ່ ຽວຂອ້ ງກບັ ວຽກງານ ເພາະ ການ ເຝກິ ອບົ ຮມົ ທ່ ບີ ່ ໍສໍາພນັ ໂດຍກງົ ກບັ ຫນາ້ ທ່ ີ ແລະ ວຽກງານຂອງບຸກຄນົ ໃນອງົ ການ ຍ່ ອມບ່ ໍເກດີ ຜນົ , ບ່ ໍຄຸມ້ ຄ່ າ ກບັ ການລງົ ທນຶ . ດ່ ງັ ນນັ້ , ການສາ້ ງໂຄງການເຝກິ ອບົ ຮມົ ຈ່ ງຶ ຕອ້ ງການສໍາຫຼວດຄວາມຈາໍ ເປັນ ໃນການເຝກິ ອບົ ຮມົ ເພ່ ອື ໃຫເ້ ກດີ ຄວາມແນ່ ໃຈວ່ າ ສ່ ງິ ທ່ ຈີ ະເຮດັ ການອບົ ຮມົ ນນັ້ ເປັນບນັ ຫາທ່ ເີ ກດີ ຂນຶ້ ຫຼາຍຫນອ້ ຍພຽງໃດ ບນັ ຫາທ່ ີ ເກດີ ຂນຶ້ ຈາໍ າເປນັ ຕອ້ ງແກໄ້ ຂ ໂດຍການອບົ ຮມົ ຫຼື ບ່ ?ໍ ຮຽບຮຽງໂດຍ ອຈ ປທ ແອງທລິ າດ ຫາຼ້ ອ່ ຸນແກວ້ ການສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນ 42

2. ການຫາຄວາມຈາໍ ເປນັ ໃນການເຝກິ ອບົ ຮມົ ການຫາຄວາມຈາໍ ເປນັ ໃນການເຝກິ ອບົ ຮມົ ເປນັ ການສກຶ ສາວ່ າ ໃນຈດຸ ໃດໃນອງົ ການທ່ ມີ ີ ຄວາມຈາໍ ເປນັ ຈະ ຕອ້ ງເຮດັ ການເຝກິ ອບົ ຮມົ ເປນັ ການສກຶ ສາອງົ ການທງັ ຫມດົ ວ່ າມບີ ນັ ຫາຂຂໍ້ ດັ ຂອ້ ງ ແລະ ອຸປະສກັ ໃດແດ່ ທ່ ສີ າມາດ ແກໄ້ ຂໄດດ້ ວ້ ຍການເຝກິ ອບົ ຮມົ ແລວ້ ອງົ ການຈະບນັ ລຸເປາົ້ ຫມາຍຕາມທ່ ໄີ ດກ້ ໍານດົ . ການຫາຄວາມຈາໍ ເປນັ ໃນການ ເຝກິ ອບົ ຮມົ ຈະຕອ້ ງວເິ ຄາະໃນເລ່ ອື ງຕ່ ໄໍ ປນ:ີ້ 2.1. ການວເິ ຄາະຄວາມສໍາພນັ ຂອງອງົ ການກບັ ສ່ ງິ ແວດລອ້ ມພາຍນອກ ເພ່ ອື ປະເມນີ ວ່ າສ່ ງິ ແວດລອ້ ມພາຍນອກມອີ ນັ ໃດທ່ ກີ ່ ໍໃຫເ້ ກດີ ຄວາມຈາໍ ເປັນ ໃນການເຝກິ ອບົ ຮມົ ແລະ ພດັ ທະນາ ເຊ່ ນັ ສກຶ ສາວ່ າແຮງງານ, ການຕະຫາຼ ດ, ນະໂຍບາຍຂອງລດັ ຖະບານ, ເສດຖະກດິ , ການເມອື ງ, ເທກັ ໂນ ໂລຢີ, ການແຂ່ ງຂນັ ເປນັ ຕນົ້ , ມຜີ ນົ ຕ່ ໍການປ່ ຽນແປງກ່ ຽວກບັ ຈດຸ ປະສງົ . ຫຼກັ ການ, ວທິ ກີ ານເຮດັ ວຽກ, ໂຄງສາ້ ງ ແລະ ຂະຫນາດຂອງອງົ ການ ຫຼື ບ່ ໍ? 2.2. ການວເິ ຄາະຜນົ ງານຂອງອງົ ການ ເປນັ ການສກຶ ສາວ່ າອງົ ການສາມາດດໍາເນນີ ວຽກງານຕາມຈດຸ ປະສງົ ແລະ ເປາົ້ ຫມາຍທ່ ໄີ ດກ້ ໍານດົ ໄວ້ ຫຼື ບ່ ?ໍ 2.3. ການວເິ ຄາະພະນກັ ງານໃນອງົ ການ ເພ່ ອື ພຈິ າລະນາກ່ ຽວກບັ ຄວາມຈາໍ ເປນັ ແລະ ຄວາມຕອ້ ງການອບົ ຮມົ ໃນປດັ ຈບຸ ນັ ແລ ອະນາຄດົ ເຊ່ ງິ ກ່ ຽວ ກບັ ການວາງແຜນກາໍ ລງັ ເຊ່ ນັ ສກຶ ສາວ່ າມບີ ຸກຄະລາກອນຈາໍ ນວນເທ່ າົ ໃດທ່ ຈີ າໍ ເປນັ ຕອ້ ງຮບັ ການສກຶ ສາ ແລະ ການ ເຝກິ ອບົ ຮມົ ເພ່ ອື ຍກົ ລະດບັ ສມີ ,ື ເພ່ ມີ ພູນຄວາມຮູ,້ ຄວາມສາມາດ ແລະ ທກັ ສະ ເພ່ ອື ການເຮດັ ວຽກງານຕວົ ຈງິ ເປນັ ຕນົ້ . ໃນລກັ ສະນະດຽວກນັ ການວເິ ຄາະ ການເຮດັ ວຽກງານ ກໍເປນັ ການສກຶ ສາເຖິງຄວາມຕອ້ ງການ ການ ເຝກິ ອບົ ຮມົ ຂອງຜູປ້ ະຕບິ ດັ ງານ ເຊ່ ງິ ເປນັ ປດັ ໄຈຫນ່ ງຶ ທ່ ຈີ ະເຮດັ ໃຫແ້ ຜນການເຝກິ ອບົ ຮມົ ແລະ ພດັ ທະນາຄວາມສໍາ ພນັ ດວ້ ຍຄວາມວ່ ອງໄວ, ປະຢດັ ແລະ ມປີ ະສດິ ທພິ າບ. ດວ້ ຍເຫດນີ້ ການບໍລຫິ ານການເຝກິ ອບົ ຮມົ ຈ່ ງຶ ສາມາດເບ່ ງິ ໃນຮູບຂອງລະບບົ ໄດ້ ເພາະ ການເຝກິ ອບົ ຮມົ ມີ ລກັ ສະນະເປັນວງົ ຈອນຕິດຕ່ ໍກນັ ໄປ ອງົ ປະກອບຂອງການເຝກິ ອບົ ຮມົ ໄດແ້ ກ່ ການ ຫາຄວາມຈາໍ າເປັນໃນການ ເຝກິ ອບົ ຮມົ , ການວາງແຜນ, ການດໍາາເນນີ ວຽກງານຕາມແຜນ ແລະ ຕດິ ຕາມການປະເມນີ ຜນົ ດ່ ງັ ແຜນວາດທີ 5 ລ່ ຸມນ:ີ້ ແຜນວາດທີ 5 ສະແດງລະບບົ ຂອງການບໍລຫິ ານງານເຝກິ ອບົ ຮມົ ການຫາຄວາມຈາໍ ເປນັ ການວາງແຜນ ການຕດິ ຕາມ ແລະ ປະເມນີ ຜນົ ການດໍາເນນີ ວຽກງານຕາມແຜນ (ຂມໍ້ ນູ ຢອ້ ນກບັ ) ຮຽບຮຽງໂດຍ ອຈ ປທ ແອງທລິ າດ ຫາຼ້ ອ່ ຸນແກວ້ ການສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນ 43

ຈາກແຜນວາດທີ 2 ຊໃີ້ ຫເ້ ຫນັ ວ່ າ ພນື້ ຖານທ່ ສີ ໍາຄນັ ຂອງແຜນການເຝກິ ອບົ ຮມົ ຄຂື ໍມ້ ູນ ກ່ ຽວກບັ ອງົ ການ ແລະ ກ່ ຽວກບັ ວຽກງານທ່ ໄີ ດຈ້ າກການວເິ ຄາະຄວາມຈາໍ ເປນັ ໃນການເຝກິ ອບົ ຮມົ , ຫາກຜູຮ້ ບັ ຜດິ ຊອບເຝກິ ອບົ ຮມົ ມກີ ານວເິ ຄາະຄວາມຈາໍ ເປນັ ໃນການເຝກິ ອບົ ຮມົ ຕງັ້ ແຕ່ ເບອື້ . ຕນົ ແລວ້ ຍ່ ອມມຜີ ນົ ໃນແຜນການເຝກິ ອບົ ຮມົ ຕ່ າງໆ, ດ່ ງັ ນນັ້ , ການວເິ ຄາະຫາຄວາມຈາໍ ເປນັ . ການເຝກິ ອບົ ຮມົ ແລະ ພດັ ທະນາ ຈ່ ງຶ ເປນັ ຂນັ້ ຕອນທ່ ມີ ຄີ ວາມສໍາຄນັ . 3. ວທິ ຫີ າຄວາມຈໍາເປນັ ໃນການເຝກິ ອບົ ຮມົ ການຫາຄວາມຈາໍ ເປນັ ໃນການເຝກິ ອບົ ຮມົ ອາດເຮດັ ໄດດ້ ວ້ ຍວທິ ກີ ານດ່ ງັ ນ:ີ້ - ການສງັ ເກດ ຄສື ງັ ເກດວທິ ີການປະຕບິ ດັ ວຽກງານຜູໃ້ ຕບ້ ງັ ຄບັ ບນັ ຊາ ຕະຫຼອດຈນົ ເຖງິ ຜົນງານຕ່ າງໆ, ການສງັ ເກດເປັນວິທທີ ່ ີດີວທິ ີຫນ່ ງຶ ໃນການທ່ ຈີ ະໃຫໄ້ ດຂ້ ໍເ້ ທັດຈງິ ໃນການບໍລຫິ ານ ການວເິ ຄາະວຽກງານເປັນ ຂະບວນການທ່ ຈີ ດັ ເປນັ ຂນັ້ ຕອນ ສໍາລບັ ລວບລວມຂໍມ້ ູນທ່ ສີ ະແດງຜົນການເຮດັ ວຽກງານ ເພ່ ອື ພຈິ າລະນາສກຶ ສາ ກ່ ຽວກບັ ພາລະຫນາ້ ທ່ ລີ ກັ ສະນະຂອງວຽກງານ, ວທິ ກີ ານເຮດັ ວຽກງານ ແລະ ຜນົ ຂອງວຽກງານເປນັ ຕນົ້ ນອກຈາກ ນີ້ ຕອ້ ງອາໄສ ການວເິ ຄາະປນັ ຫາໃນການປະຕບິ ດັ ວຽກງານ ວເິ ຄາະພດື ຕກິ ໍາ ໃນການເຮດັ ວຽກຂອງບຸກ ຄະລາກອນ ຫຼື ການວເິ ຄາະອງົ ການປະກອບດວ້ ຍກ່ ໄໍ ດ.້ - ການກໍານດົ ມາດຖານການປະຕບິ ດັ ວຽກງານ ຄື ພິຈາລະນາວ່ າຜົນງານການປະຕບິ ັດວຽກງານຂອງ ພະນກັ ງານ, ຜນົ ງານຂອງອງົ ການບນັ ລຸເປາົ້ ຫມາຍ ບນັ ລຸມາດຖານທ່ ກີ ໍານດົ ໄວຫ້ ຼື ບ່ ໍ. - ການປະເມນີ ຜນົ ການປະຕບິ ດັ ວຽກງານ ຫມາຍເຖງິ ການທ່ ຈີ າລະນາຫນາ້ ທ່ ວີ ຽກງານ, ຄຸນນະພາບຂອງ ວຽກງານ, ການວດັ ຄາຂອງຜນົ ງານ ແລະ ການປະຕບິ ດັ ງານ. - ການສາໍ ຫວຼ ດຄວາມຕອ້ ງການ ເປນັ ເວທກີ ານລວບລວມຂມໍ້ ູນເອກະສານ, ຫກຼັ ຖານຕ່ າງໆ ທ່ ສີ ະແດງເຖງິ ຂໍເ້ ທດັ ຈງິ ເພ່ ອື ເຮດັ ໃຫກ້ ານດໍາເນນີ ວຽກງານຖກື ຕອ້ ງຫຼາຍຂນຶ້ . - ການໃຊແ້ ບບສອບຖາມ ອາດຈະເຮດັ ກບັ ທຸກຄນົ ໃນອງົ ການ ຫຼື ແຫ່ ງຼ ເກບັ ກໍາຂມໍ້ ນູ ຈາກບາງບຸກຄນົ ຕອ້ ງ ມວີ ທິ ກີ ານສ່ ຸມຕວົ ຢ່ າງ ໂດຍຖບື ຸກຄນົ ເລ່ າົ ນນັ້ ຄື ຕວົ ແທນຂອງຜູທ້ ່ ຢີ ່ ູໃນ ເຄອື ຂ່ າຍຂອງຂມໍ້ ນູ . ການສາໍ ຫຼວດຄວາມເປນັ ຈງິ ໃນການເຝກິ ອບົ ຮມົ ຮຫມາຍເຖງິ ຜູທ້ ່ ຈີ ະ ເຝກິ ອບົ ຮມົ ບ່ ໍມເີ ລ່ ອື ງ ຫຼື ຫວົ ຂໍຂ້ ອງ ຫຼກັ ສູດທ່ ຕີ ອ້ ງການເຝກິ ອບົ ຮມົ ຢ່ ູແລວ້ , ການສາຫຼວດ ບ່ ໍໃຊພ້ ຽງແຕ່ ເປນັ ເຄ່ ອື ງມໃື ນການ ລວບລວມຂໍມ້ ູນ, ຄວາມ ຄດິ ເຫນັ ຫຼື ບນັ ຫາເທ່ າົ ນນັ້ , ການສໍາຫຼວດຍງັ ເປນັ ການກະຕ່ ຸນ ແລະ ຮຽກຮອ້ ງຄວາມສນົ ໃຈ. • ສະຫຸຼບແລວ້ ການຫາຄວາມເປນັ ຈງິ ໃນການເຝກິ ອບົ ຮມົ ເພ່ ອື ພດັ ທະນາອງົ ການ ຄື ຂະບວນການ ໃນການລວບລວມຂໍ້ ມູນ ໃນລະດບັ ຕ່ າງໆໃນອງົ ການ ແລະ ການທ່ ຈີ ະໄດຂ້ ໍມ້ ູນທ່ ຖີ ກື ຕອ້ ງສມົ ບູນ, ຄບົ ຖວ້ ນ, ພຽງພນໍ ນັ້ ຄວນຈະປະສມົ ປະສານວທິ ກີ ານຕ່ າງໆ ໃນການລວບລວມຂໍມ້ ູນ ເຊ່ ນັ ການສໍາພາດ, ການສອບຖາມ, ການປະຊຸມ, ການສກຶ ສາ ຈາກເອກະສານ, ການສງັ ເກດ ແລະ ການປະເມນີ ຜນົ ວຽກງານໃນດາ້ ນອ່ ນື ໆ ເຊ່ ນັ ສະພາບບາງບນັ ຫາຈະປາກດົ ແຈງ້ ໂດຍບ່ ໍຕອ້ ງວເິ ຄາະ. 4.ໃຈຄວາມ ໃນບດົ ນເີ້ ວາົ້ ເຖງິ ຂະບວນການ, ຄວາມຫມາຍ, ການຫາຄວາມຈາໍ ເປນັ ແລະ ວທິ ຫີ າຄວາມຈາໍ ເປນັ ໃນການ ເຝກິ ອບົ ຮມົ . ຮຽບຮຽງໂດຍ ອຈ ປທ ແອງທລິ າດ ຫາຼ້ ອ່ ຸນແກວ້ ການສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນ 44