เมนูคอรัปชั่น

50 เมนคู อร์รปั ชนั 08 โครงการรับจำนำขŒาวมีสองขั้นตอนหลัก คือขั้นตอนการรับจำนำและการเก็บขŒาว โครงการรับจำนำขŒาว: เขŒาคลังสินคŒา และขั้นตอนการระบายขŒาว ซึ่งผลการสอบสวนโดยกรมสอบสวนคดีพ�เศษ โกงไดทŒ กุ ขนั้ ตอน ระบุว‹าทั้งสองขั้นตอนมีการทุจร�ตโดยชาวนา โรงสี ขŒาราชการ เจŒาของคลังสินคŒา และอาจรวมถึง บร�ษัทตรวจสอบคุณภาพขŒาวและผูŒบร�หารโครงการ หร�อกล‹าวไดŒว‹ามีการโกงในทุกขั้นตอน นอกจากนี้ คณะกรรมการนโยบายขŒาวแห‹งชาติ (กขช.) ระบุว‹า ฤดูการผลิต 2554/2555 (ขŒาวนาป‚) และฤดูการผลิต 2555 (ขŒาวนาปรัง) ที่ผ‹านมา โครงการฯ ขาดทุนไปแลŒวประมาณ 1.3 แสนลŒานบาท บันได 5 ขั้น 01 ชาวนาบางรายแจง ขอ มลู พนื้ ทีเ่ พาะปลกู เกินจริง เพ่ือซือ้ ขา วมาสวมสิทธิจ์ ำนำ ฤดูการผลิต 2554/2555 งบประมาณ 02 รัฐบาลรับจำนำขŒาวเปลือกเจŒา 300,000 ลŒานบาท ตันละ 15,000 บาท ขายขŒาวไดŒ โรงสีรว มโครงการบางแหง โกง ซึ่งสูงกว‹าราคาตลาด 200,000 ลŒานบาท ความช้ืนและน้ำหนักของขาว ช‹วงตŒนป‚ 2554 ขาดทุน เพือ่ ใหช าวนาเหลอื สิทธจิ์ ำนำ (ตันละ 8,000-9,000 บาท) 130,000 ลŒานบาท และโรงสนี ำขา วของตนมาสวม สทิ ธิ์

และเส้นทางการแสวงหาผลประโยชน์ 51 มูลค‹า ความเสยี หายจากการทจุ รติ ความเสียหาย เใฉนพโคาระง1ก1าร5รคับดจำีทนี่ตำรขวา จวสอบพบ ในป‚ 2555 มีมูลค‹าประมาณ 04 541ลŒานบาท โรงสี บรษิ ทั ตรวจสอบ คณุ ภาพขาว และเจาหนาที่ ความเสยี หายจากการทุจรติ อคส. บางราย รวมมือกัน ในโครงการรับจำนำขาว ลกั ลอบนำขาวในคลังออกขาย เฉพาะ 59 คดีที่ตรวจสอบพบ และซื้อขาวคุณภาพต่ำจากใน ในช‹วงเดือนมกราคมถึงมิถุนายน และตางประเทศมาทดแทน 2556 มีมูลค‹าประมาณ 79.8 ลŒานบาท 03 05 ปผรละกชราะชทนบต‹อ โรงสีและเจา หนา ที่ ขายขาวของรฐั ใหนายหนา • โครงการฯ มตี น ทนุ สงู ขน้ึ และ องคการคลงั สนิ คา (อคส.) ในราคาถกู โดยนายหนา สรา งภาระการคลงั มากขน้ึ บางรายปลอมใบช�งั และ เอาขาวไปขายตอ ทำกำไร โดยผลประโยชนต กอยกู บั บคุ คล ใบประทวน โดยบนั ทึก มหาศาล อน่ื มากกวา ชาวนา เนอ� งจาก ปรมิ าณขาวและมูลคา มกี ารสวมสทิ ธจ์ิ ำนำ การปลอม การจำนำสูงกวาทว่ี ัดและชงั� ได ใบชง�ั และใบประทวน การลกั ลอบ นำขา วออกจากคลงั สนิ คา ไปขาย และการระบายขายขา วออก ในราคาถกู เกนิ ควร

52 เมนคู อรร์ ัปชัน 0อห9 ล้าองพกชอาเวพบีย้านง ปมู หลงั โครงการเศรษฐกิจพอเพียงเพ่ือยกระดับชุมชน (ศพช.) หรือท่ีเรียกว่า ‘โครงการชุมชน พอเพยี ง’ เปน็ โครงการตามนโยบายของรฐั บาลพรรคประชาธปิ ตั ย์ โดยคณะรฐั มนตรมี มี ตเิ มอ่ื วนั ที่ 20 มกราคม 2552 จดั ต้งั โครงการและแตง่ ตัง้ คณะกรรมการบรหิ ารโครงการเศรษฐกิจพอเพยี ง เพอื่ ยกระดบั ชมุ ชน (คพช.) ซงึ่ มรี องนายกรฐั มนตรเี ปน็ ประธานกรรมการบรหิ ารโครงการ พรอ้ มทง้ั จดั ตัง้ สำ�นกั งานเศรษฐกิจพอเพียงเพ่ือยกระดบั ชุมชน (สพช.) ซึง่ เปน็ หน่วยงานในสงั กัดส�ำ นักงาน ปลัดสำ�นักนายกรัฐมนตรี เพื่อทำ�หน้าที่ธุรการ โดยมีน้องชายของรองนายกรัฐมนตรีคนดังกล่าว ด�ำ รงตำ�แหนง่ รองผอู้ �ำ นวยการ สพช. เป้าหมายของโครงการน้ีคือ ต้องการให้ชุมชนทั่วประเทศเข้าถึงทรัพยากรทางการเงิน โดย คนในชุมชนมีส่วนร่วมในการเลือกและบริหารจัดการโครงการพัฒนาศักยภาพของชุมชน ตาม ระเบยี บของโครงการชมุ ชนพอเพยี ง ชุมชนตอ้ งเลือกโครงการทสี่ อดคลอ้ งกับ 4 เปา้ หมาย ได้แก่ การพัฒนาอาชีพสำ�หรับผู้ด้อยโอกาส การลดต้นทุนและปัจจัยการผลิตด้านต่างๆ การอนุรักษ์ ทรพั ยากรธรรมชาติ และการอนรุ กั ษพ์ ลงั งาน นอกจากนี้ คมู่ อื การบรหิ ารจดั การโครงการเศรษฐกจิ พอเพยี งเพอื่ ยกระดบั ชมุ ชน (ฉบบั เตม็ ) ยงั ระบตุ วั อยา่ งของโครงการทจ่ี ะไมใ่ หก้ ารสนบั สนนุ ไวด้ ว้ ย เช่น การจดั ซ้อื เครือ่ งกรองน้ำ� โครงการชุมชนพอเพยี งไดร้ ับงบประมาณ 2 หมืน่ ล้านบาท โดยจัดสรรใหก้ ับชุมชน 84,563

และเส้นทางการแสวงหาผลประโยชน์ 53 แหง่ อยา่ งไรกต็ าม หลงั จากการอนมุ ตั จิ ดั สรรงบประมาณ 5,369 • นำ�เอกสารแบบฟอร์มของโครงการและตัวอย่างการกรอก ล้านบาท โครงการก็เกิดปัญหาการทุจริตอย่างกว้างขวางทั้งใน พร้อมแนบแผ่นพับโฆษณาสินค้าประหยัดพลังงานและ ระดับชุมชนและส่วนกลาง เกี่ยวพันทั้งข้าราชการ นักการเมือง สินค้าพลังงานทดแทนเข้าไปในท่ีประชุมของชุมชน เพื่อ และนักธรุ กจิ ชักชวนให้ชุมชนเลือกโครงการจัดซ้ือสินค้าดังกล่าว มติชน รายงานว่า ส.ข. พรรคประชาธิปัตย์ร่วมกับกลุ่มบุคคลที่ อ้างตัวเป็นเจ้าหน้าท่ีของ สพช. ข้าราชการท้องถิ่น และ เสน้ ทางผลประโยชน์ ตัวแทนบริษัทเอกชน ร่วมกันกระทำ�การดังกล่าวกับชุมชน ต่างๆ ในเขตบางกะปิและเขตบงึ กมุ่ • หลอกลวงให้ชุมชนเลือกโครงการจัดซ้ือสินค้าประหยัด ตามข้ันตอนของโครงการชุมชนพอเพียง สมาชิกในชุมชน พลังงานและสินค้าพลังงานทดแทน โดยบอกว่าหากชุมชน ต้องประชุมกันเพื่อเลือกโครงการที่ต้องการ และส่งรายงานการ เลือกโครงการอ่นื จะไมไ่ ดร้ บั การอนมุ ัติ ประชุมให้นายอำ�เภอ/ผู้อำ�นวยการเขต/นายกเทศมนตรี ตรวจ • หลอกลวงชุมชนว่าได้รับงบประมาณเพ่ิมเติมเพื่อจัดซื้อ สอบและลงนามในเอกสารการประชุม หลังจากน้ัน สพช. จะ สินค้าข้างต้น แต่เมื่อชุมชนเสนอโครงการเพ่ิมเติม กลับ พิจารณาและอนมุ ตั ิโครงการ แต่ในทางปฏิบัติ ข้นั ตอนการเลือก กลายเป็นการเสนอขอเปล่ียนแปลงโครงการท่ีชุมชนเสนอ และการอนุมัติถูกบิดเบือนโดยนักการเมืองและข้าราชการบาง ไปแล้ว กลุ่ม เพื่อเอื้อประโยชน์แก่กลุ่มธุรกิจอย่างน้อย 2 กลุ่ม ได้แก่ • หลอกลวงให้ชุมชนเปล่ียนโครงการเป็นการซ้ือปุ๋ยสำ�เร็จรูป บริษัทขายสินค้าประหยัดพลังงานและสินค้าพลังงานทดแทน โดยอา้ งวา่ โครงการเดมิ จะไมไ่ ดร้ บั การอนมุ ตั ิ หรอื หลอกลวง และบริษัทขายปุ๋ยสำ�เร็จรูป อีกท้ังผู้บริหารระดับสูงของ สพช. ใหช้ มุ ชนเลอื กโครงการผลติ ปยุ๋ หรอื โครงการจดั ซอ้ื เครอื่ งมอื ถูกตรวจสอบพบว่า มีความสัมพันธ์กับกลุ่มธุรกิจท่ีได้ประโยชน์ เกษตร แต่เม่ือได้รับการจัดสรรงบประมาณแล้ว กลับให้ จากการทจุ ริตในโครงการ ชุมชนนำ�ไปซื้อปุ๋ยสำ�เร็จรูปแทน ทัง้ น้ี สำ�นักงานการตรวจ 1. การเลอื กโครงการ เงินแผ่นดนิ (สตง.) ตรวจสอบพบวา่ ชมุ ชนกวา่ 100 แห่ง ใน 11 จังหวัดภาคกลาง ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ และ จากรายงานข่าวของหนังสือพิมพ์ มติชน และผลการ ภาคเหนือ มีการย่ืนขอโครงการผลิตปุ๋ยอินทรีย์ โดย ตรวจสอบของสำ�นักงานการตรวจเงนิ แผ่นดิน (สตง.) และคณะ แบบฟอรม์ ทยี่ น่ื ขอโครงการมลี กั ษณะของกระดาษ ตวั อกั ษร อนกุ รรมาธกิ ารตดิ ตามการบรหิ ารงบประมาณโครงการเศรษฐกจิ และลายมอื เหมือนกนั พอเพียงเพ่ือยกระดับชุมชน วุฒิสภา พบว่า มีกลุ่มคนท่ีอ้างตัว เป็นเจา้ หนา้ ทขี่ อง สพช. ข้าราชการท้องถ่นิ นักการเมอื งท้องถนิ่ นอกจากน้ี สตง. ยงั ตรวจสอบพบว่า ชมุ ชนสว่ นใหญ่เลือก และตัวแทนบริษัทเอกชน เข้าไปแทรกแซงกระบวนการตัดสินใจ โครงการจัดซื้อสินค้าที่คล้ายกันและจำ�กัดอยู่ไม่ก่ีประเภท เช่น ของชุมชนทั้งในกรุงเทพฯ และภูมิภาค โดยชักจูงให้ชุมชนเลือก จากการสมุ่ ตรวจชุมชน 180 แห่งในกรงุ เทพฯ มถี ึง 147 แหง่ โครงการท่ีมีผลประโยชน์แอบแฝงแทนโครงการที่ตรงกับความ ท่ีเลือกโครงการซ้ือตู้นำ้�ดื่มหยอดเหรียญหรือเครื่องกรองน้ำ� ต้องการของชุมชน เช่น พลงั งานแสงอาทติ ย์ ยง่ิ ไปกวา่ นน้ั คณะอนกุ รรมาธกิ ารฯ วฒุ สิ ภา ตรวจสอบพบว่าสินค้าที่ขายให้กับชุมชนมีราคาแพงกว่าสินค้า ในตลาดถงึ 8-10 เท่า เช่น ต้กู รองน้ำ�ดม่ื พลังงานแสงอาทิตยม์ ี

54 เมนคู อร์รปั ชัน ราคา 300,000 บาท ทั้งทร่ี าคาตลาดอยทู่ ี่ประมาณ 25,000- สัมพันธ์ทางอ้อมกับบริษัท บีเอ็นบีฯ โดย เป็นผู้มีอำ�นาจทำ� 35,000 บาท ธรุ กรรมแทนบริษทั พรเี มยี ร์ คลบั (2005) จ�ำ กัด ซึง่ ถือห้นุ ของ คณะอนุกรรมาธิการฯ วุฒิสภา ตั้งข้อสังเกตว่า สพช. บรษิ ัท แบง็ คอค อินเตอรเ์ นชัน่ แนล เกอร์เม็ต จำ�กัด ในสดั ส่วนที่ อาจพยายามปกปิดข้อมูลเก่ียวกับตัวอย่างโครงการที่ไม่ให้การ มากทส่ี ดุ คอื รอ้ ยละ 41.5 และในชว่ งเรม่ิ โครงการชมุ ชนพอเพยี ง สนบั สนนุ และสง่ เสรมิ ในคมู่ อื ฉบบั เตม็ โดยคมู่ อื การบรหิ ารจดั การ บรษิ ทั แบง็ คอคฯ ก็ถอื หุน้ ของบรษิ ัท บีเอ็นบีฯ จ�ำ นวน 2.4 ลา้ น โครงการเศรษฐกิจพอเพียงเพ่ือยกระดับชุมชน ‘ฉบับย่อ’ ที่แจก หุ้น หรอื คดิ เปน็ ร้อยละ 1.7 ของหนุ้ ทัง้ หมด 140 ลา้ นหุ้น ให้กับชุมชนและข้าราชการท้องถ่ินนั้นไม่มีรายละเอียดดังกล่าว นอกจากนี้ ในช่วงเดอื นมกราคมถงึ เมษายน 2552 บรษิ ัท ชุมชนจึงถูกชักชวนให้เสนอโครงการซื้อสินค้าท่ีไม่ตรงตามหลัก คาร์เทล เทคโนโลยี จำ�กัด ซ่งึ เปน็ หนึ่งในบริษทั ท่ีจ�ำ หน่ายสนิ คา้ เกณฑ์ และระเบียบของโครงการฯ ทก่ี ำ�หนดใหก้ ารจดั ซื้อจัดจา้ ง ของบริษัท บีเอ็นบีฯ ได้บริจาคเงินให้กับพรรคประชาธิปัตย์ ของชมุ ชนไมจ่ �ำ เปน็ ตอ้ งด�ำ เนนิ การตามระเบยี บของราชการ กเ็ ออื้ 500,000 บาท ในช่วงกอ่ นเรม่ิ โครงการ ให้ชมุ ชนซอ้ื สนิ ค้าทม่ี ีราคาสงู ผดิ ปกติ สำ�หรับกรณีการเอ้ือประโยชน์แก่บริษัทขายปุ๋ย จากการ นอกจากความผิดปกติดังกล่าว คณะอนุกรรมาธิการฯ ตรวจสอบของหน่วยงานต่างๆ ยังไม่พบหลักฐานเกี่ยวกับกลุ่ม วุฒิสภา ยังตรวจสอบพบว่า กระบวนการเลือกโครงการมิได้ บริษัทท่ีได้รับผลประโยชน์ และความสัมพันธ์ระหว่างผู้บริหาร ด�ำ เนนิ ไปตามหลกั เกณฑ์ เชน่ มผี แู้ ทนของครวั เรอื นเขา้ รว่ มประชมุ โครงการและกลุ่มธุรกิจท่ีได้รับผลประโยชน์ แม้ ส.ส. พรรค ไม่ถึงร้อยละ 70 ของครัวเรือนในชุมชน แต่มาลงชื่อภายหลัง ประชาธิปัตยก์ ลา่ วหาว่าปยุ๋ ส่วนใหญเ่ ป็นปุย๋ จาก หจก. ฟกุ เทียน โดยนายอำ�เภอ ผู้อำ�นวยการเขต หรือนายกเทศมนตรีลงนาม สรุ าษฎรก์ ารเกษตร ซงึ่ มญี าตขิ องอดตี นายกรฐั มนตรแี ละหวั หนา้ รับรองความถูกต้องของการประชุม โดยอ้างว่าเจ้าหน้าท่ีของ พรรคไทยรกั ไทยเปน็ กรรมการ แต่ หจก. ฟกุ เทยี นฯ ชแี้ จงวา่ หจก. สพช. อนญุ าต หรือถูกกดดนั จากนกั การเมอื งท้งั ในระดับทอ้ งถิน่ เน้นสง่ ออกสินคา้ สว่ นการขายปยุ๋ ในประเทศเป็นการด�ำ เนนิ งาน และระดับชาติ เพือ่ ให้โครงการไดร้ บั การอนุมัตโิ ดยเรว็ ของตัวแทน และ หจก. ฟุกเทียนฯ กไ็ มม่ คี วามสัมพนั ธก์ บั บุคคล กลมุ่ ธรุ กจิ ทไี่ ดป้ ระโยชนจ์ ากการทจุ รติ ขา้ งตน้ คอื กลมุ่ บรษิ ทั ผ้มู ีอ�ำ นาจในโครงการ อีกทง้ั ปยุ๋ ที่ขายให้กับชุมชนกม็ าจากหลาย ผู้จำ�หน่ายสินค้าประเภทประหยัดพลังงานและพลังงานทดแทน บรษิ ทั เช่น บริษัท เอน็ เนอร์ยี่ โปร เทคโนโลยี จ�ำ กดั ผูจ้ ำ�หน่ายตนู้ �ำ้ ดม่ื 2. การพิจารณาและการอนมุ ัติ หยอดเหรยี ญพลงั งานแสงอาทติ ย์ และบรษิ ทั คารเ์ ทล เทคโนโลยี โครงการ จ�ำ กดั ผจู้ �ำ หนา่ ยเครอ่ื งผลติ ปยุ๋ หมกั และกา๊ ซชวี ภาพ ซงึ่ เปน็ หนุ้ สว่ น ทางธรุ กิจกับบริษัท บเี อ็นบี อินเตอร์ กร๊ปุ จำ�กดั (มหาชน) ทีเ่ ปน็ ความผดิ ปกติในขัน้ ตอนน้ีมี 3 ประการ กล่าวคอื ผู้ผลิตสินคา้ ประเภทดงั กลา่ ว ประการแรก คณะอนกุ รรมการอ�ำ นวยการโครงการซง่ึ ท่ีสำ�คัญคือ ผู้อำ�นวยการ สพช. เคยมีความเช่ือมโยงกับ มีอำ�นาจในการพิจารณาและอนุมัติการจัดสรรงบประมาณ บริษัท บีเอ็นบีฯ มาก่อน โดยในปี 2549 ผู้อำ�นวยการ สพช. อนุมัติโครงการที่ไม่ตรงตามหลักเกณฑ์ของโครงการ เช่น ด�ำ รงต�ำ แหนง่ ประธานบรษิ ทั อนิ เตอรแ์ นชนั่ เนลิ เอนจเี นยี รงิ จ�ำ กดั การซือ้ เครอ่ื งกรองน้�ำ หรือการซอื้ ปยุ๋ ท้ังนี้ ตามรายงานข่าว (มหาชน) หรอื ไออีซี ซง่ึ ซ้ือหุน้ ของบริษัท บเี อน็ บีฯ ถึงร้อยละ ของ มตชิ น ประธานกรรมการบรหิ ารโครงการ มตี �ำ แหน่ง 23.8 ต่อมาผู้อำ�นวยการ สพช. ลาออกจากไออีซี และขายหุ้น เป็นประธานคณะอนุกรรมการอำ�นวยการโครงการด้วย ของบรษิ ทั บีเอ็นบีฯ ในปี 2550 ส่วนน้องชายของประธานฯ ไม่เพียงดำ�รงตำ�แหน่งรอง ย่ิงไปกว่าน้ัน น้องสาวของผู้อำ�นวยการ สพช. ยังมีความ ผู้อำ�นวยการ สพช. แต่ยังดำ�รงตำ�แหน่งหัวหน้ากลุ่มงาน

และเสน้ ทางการแสวงหาผลประโยชน์ 55 ซ่ึงมีอำ�นาจกล่ันกรองโครงการก่อนส่งให้กับคณะอนุกรรมการ อำ�นวยการโครงการ ประการท่ีสอง ชุมชนเสนอโครงการแบบหน่ึง แต่กลับได้ รับอนุมัติโครงการท่ีเก่ียวกับการจัดซื้อสินค้าประเภทประหยัด พลงั งาน ประเภทพลงั งานทดแทน หรอื การจดั ซอื้ ปยุ๋ จากรายงาน ข่าวของ มติชน คณะทำ�งานตรวจสอบข้อเท็จจริงเร่ืองร้องเรียน โครงการชมุ ชนพอเพยี ง ตรวจสอบพบวา่ โครงการรา้ นคา้ ชมุ ชนที่ ชมุ ชนตา่ งๆ เสนอมาซง่ึ มวี งเงนิ รวมกนั 130 ลา้ นบาท ถกู เปลย่ี น เปน็ โครงการซื้อปุ๋ยรอ้ ยละ 50 หรือประมาณ 65 ล้านบาท และ โครงการซอ้ื อปุ กรณก์ ารเกษตรวงเงนิ 2,100 ลา้ นบาท ถกู เปลยี่ น เปน็ โครงการซอื้ ปุย๋ ถึงร้อยละ 70 ประการทส่ี าม คณะอนกุ รรมาธกิ ารฯ วฒุ สิ ภา พบหลกั ฐาน ทที่ �ำ ใหส้ งสยั วา่ เจา้ หนา้ ทข่ี อง สพช. ผมู้ หี นา้ ทก่ี ลน่ั กรองและเสนอ โครงการใหค้ ณะอนกุ รรมการอ�ำ นวยการโครงการพจิ ารณาอนมุ ตั ิ สมรรู้ ว่ มคดิ กบั กลมุ่ คนทห่ี ลอกลวงชมุ ชนเพอื่ หาผลประโยชนจ์ าก โครงการ เช่น ชมุ ชน 8 แหง่ ในเขตเทศบาลตำ�บลนายม จงั หวดั อำ�นาจเจริญ เสนอโครงการมายัง สพช. แต่ยังไม่ได้รับการ พิจารณา ต่อมาถูกชักชวนให้เสนอโครงการซื้อสินค้าเพ่ิมเติม ทำ�ให้ไดร้ ับอนุมัติแทนโครงการเดิม ผลกระทบต่อประชาชน • ชมุ ชนเสยี โอกาสในการพฒั นา ไมไ่ ดซ้ อ้ื สนิ คา้ ตามทต่ี อ้ งการ และสนิ คา้ ทซี่ อ้ื กไ็ มม่ ปี ระสทิ ธภิ าพ เชน่ แผงโซลารเ์ ซลลท์ ต่ี ดิ ตง้ั กบั ตกู้ รองน�ำ้ มขี นาดเลก็ เกนิ ไป ไมส่ ามารถจา่ ยไฟไดเ้ พยี งพอตอ่ การทำ�งานของเครื่องกรองนำ้� การใช้งานจงึ ยงั ตอ้ งพ่ึงพากระแสไฟฟา้ เหมอื นต้กู รองน�้ำ ปกติ หรือโคมไฟสอ่ งสว่างพลังงานแสงอาทิตยก์ ใ็ หแ้ สงสวา่ งไดไ้ มเ่ พยี งพอ • งบประมาณของรัฐบางส่วนสญู เปลา่ เนอ่ื งจากสนิ คา้ ทซ่ี ือ้ ไมต่ รงกบั ความต้องการของชุมชน และไม่มีประสทิ ธิภาพ อกี ทงั้ มรี าคาสูงเกินจรงิ

56 เมนูคอรร์ ปั ชนั สถานะของคดี • รองนายกรฐั มนตรี ผูอ้ �ำ นวยการ สพช. และนอ้ งชายของรองนายกรฐั มนตรี ลาออกจากต�ำ แหนง่ ผู้บริหารโครงการ • พรรคประชาธิปตั ยม์ ีมติใหส้ มาชิกพรรค 4 คน (2 คน เป็น ส.ข. เขตบางกะปแิ ละเขตบางพลัด) หมดสภาพความเปน็ สมาชกิ ของพรรค เน่ืองจากมคี วามประพฤตไิ ม่เหมาะสม ในกรณถี ูกกล่าวหาวา่ รว่ มกบั ตัวแทนของบรษิ ัทเอกชนชักจูงชมุ ชนให้เลอื ก โครงการจัดซ้ือสินคา้ ท่ีเป็นประโยชนต์ ่อบริษัทเอกชน • สพช. ยกเลิกการจ้างงานเจ้าหน้าที่ 5 คน ซึ่งถูกตรวจสอบพบว่าส่อเค้ากระทำ�การทุจริต และแจ้งความกับกองบังคับการ ปราบปรามเพอื่ ใหส้ บื สวนเจา้ หนา้ ที่ 3 ใน 5 คนทม่ี พี ฤตกิ ารณส์ อ่ ไปในทางใชอ้ �ำ นาจโดยมชิ อบ จากนนั้ กองบงั คบั การปราบปราม จงึ ส่งส�ำ นวนคดีให้กบั คณะกรรมการป้องกนั และปราบปรามการทุจรติ แหง่ ชาติ (ป.ป.ช.) อย่างไรก็ตาม ผูถ้ ูกกลา่ วหาท้ัง 3 คน มีเพียงคนเดยี วทเ่ี ป็นขา้ ราชการ ซ่งึ ป.ป.ช. มีอ�ำ นาจไตส่ วน ส่วนอีก 2 คน มีสถานะเปน็ ลูกจา้ งชัว่ คราว ซ่งึ ป.ป.ช. ไมม่ อี ำ�นาจ ไตส่ วน • สำ�นักงานการตรวจเงินแผ่นดิน (สตง.) สรุปผลการตรวจสอบว่าประชาชนไม่ได้ประชุมเพ่ือเลือกโครงการตามระเบียบ แต่มี การแทรกแซงจากบุคคลภายนอกท่ีอา้ งตัวเปน็ เจา้ หน้าท่ีของ สพช. • คณะอนกุ รรมาธกิ ารฯ วฒุ สิ ภา สรปุ ผลการตรวจสอบวา่ ผบู้ รหิ ารโครงการและ สพช. รวมทัง้ ข้าราชการท้องถ่นิ มพี ฤตกิ ารณ์ อนั เช่อื ไดว้ า่ กระท�ำ การทุจริตเพอื่ ใหเ้ กดิ การจดั ซอ้ื สนิ คา้ ทไ่ี ม่เปน็ ไปตามความต้องการของชมุ ชนและไม่เปน็ ไปตามหลกั เกณฑ์

และเส้นทางการแสวงหาผลประโยชน์ 57 เอกสารอ้างอิง • คมู่ ือการบริหารจดั การโครงการเศรษฐกิจพอเพยี งเพื่อยกระดบั ชมุ ชน (ฉบบั เต็ม), สำ�นกั งานเศรษฐกจิ พอเพยี งเพื่อยกระดบั ชมุ ชน สำ�นกั งานปลดั สำ�นักนายกรัฐมนตร,ี 2552. • ค่มู อื การบรหิ ารจัดการโครงการเศรษฐกจิ พอเพยี งเพอื่ ยกระดบั ชุมชน (ฉบบั ยอ่ ), สำ�นกั งานเศรษฐกิจพอเพยี งเพ่อื ยกระดบั ชุมชน สำ�นกั งานปลัดสำ�นักนายกรฐั มนตรี, 2552. • ป.ป.ช. ตงั้ 2 อนฯุ สอบชมุ ชนพอเพียง ขอส�ำ นวน ‘บรรลุ’ ขยายผลทจุ รติ สธ., หนงั สอื พมิ พ์ มติชน, 7 มกราคม 2553. • เปดิ โปงทจุ ริต ‘ชมุ ชนพอเพยี ง’ ยับยงั้ แผนรุมทึง้ ‘ไทยเขม้ แขง็ ’, หนังสอื พิมพ์ มติชน, รวมเอกสารข่าวประกวด, สมาคมนกั ข่าว นักหนังสือพมิ พแ์ หง่ ประเทศไทย. 2552. • ผลสอบ กมธ. วฒุ ิฯ ตีแผ่กลโกง ‘ชุมชนพอเพยี ง’ หมกเม็ด-มวั่ -ปกปอ้ งคนผิด, หนงั สอื พิมพ์ มติชน, 8 กมุ ภาพนั ธ์ 2553. • สอบเสน้ ทางทจุ ริต ‘ชมุ ชนพอเพยี ง’ จากปากค�ำ ประธานชมุ ชน ‘เทพเทวี’, กรงุ เทพ ธรุ กจิ , 9 สงิ หาคม 2552. • สำ�นกั งานการตรวจเงนิ แผ่นดนิ , รายงานการตรวจสอบการดำ�เนินงานโครงการเศรษฐกจิ พอเพยี งเพือ่ ยกระดับชุมชน (ศพช.).

58 เมนคู อร์รัปชนั 09 ราคาเคร�่องกรองน้ำ หโลครองกากรชลุมชวนพงอเชพ�ยาง:วบŒาน ราคาตลาด อนมุ ตั ิโครงการไมช‹ อบ 30,000บาท เป‡าหมายของโครงการเศรษฐกิจพอเพ�ยงเพ�่อ ยกระดับชุมชน คือการใหŒชุมชนทั่วประเทศ ชวงุมจชรนโคพรองเกพา�ยรง มีส‹วนร‹วมในการเลือกและบร�หารจัดการโครงการ โดยรัฐจะสนับสนุนทางการเง�น แต‹กลับปรากฏว‹า บางชมุ ชนถกู หลอกใหเŒ ลือกโครงการท่เี อือ้ ประโยชน แก‹บางบร�ษัท หร�อบางชุมชนไดŒรับอนุมัติ โครงการที่ไม‹ไดŒเลือก จากการสมคบกัน ของกลุ‹มคนที่อŒางว‹าเปšนขŒาราชการ นักการเมือง และนักธุรกิจ รองนายกรัฐมนตร� ประธานกรรมการบร�หารโครงการ สมาชิกพรรคประชาธิป˜ตย สนำŒอนงักสางวานขอเศงรผษูŒอฐำกนิจวพยอกเาพร�ยงเพ�่อยกระดับชุมชน (สพช.) ในขณะนั้น เปšนผูŒมีอำนาจทำธุรกรรมแทนบร�ษัทพร�เมียรฯ บร�ษัท พร�เมียร คลับ (2005) ถือหุŒน 41.5% ของบร�ษัทแบ็งคอคฯ

และเส้นทางการแสวงหาผลประโยชน์ 59 บันได 4 ขั้น สถานะ ราคาโครงการชุมชนพอเพ�ยง 01 1. รองนายกรฐั มนตรี ผอู ำนวยการ สพช. และนอ งชายของ 300,000บาท รองนายกรฐั มนตรี ลาออก กลุม คนท่อี า งวา เปนเจา หนาท่ี จากตำแหนง� ผบู รหิ ารโครงการ บร�ษัท คารเทล เทคโนโลยี ของ สพช. นักการเมอื ง 2. พรรคประชาธปิ ต ยใหส มาชกิ และขา ราชการหลอกลวงชมุ ชน พรรค 4 คน (2 คนเปน ส.ข. เปšนหุŒนส‹วนกับบร�ษัทบีเอ็นบีฯ ใหเ ลอื กโครงการทเ่ี ออ้ื ประโยชน เขตบางกะปแ ละเขตบางพลดั ) และบร�จาคเง�น 500,000 บาท แกบ รษิ ทั เอกชน หมดสภาพความเปน สมาชกิ ใหŒพรรคประชาธิป˜ตย ของพรรค เนอ� งจากมคี วาม 02 ประพฤตไิ มเ หมาะสม บร�ษัท บีเอ็นบี อินเตอร กรุป 3. สพช. ยกเลกิ การจา งงาน เจา หนา ท่ี 5 คนซง�ึ ถกู ตรวจสอบ ไดŒรับผลประโยชน พบวา สอ เคา กระทำการทจุ รติ จากโครงการที่เปšนป˜ญหา นายอำเภอ/ผูอำนวยการเขต/ 4. สำนกั งานการตรวจเงนิ แผน ดนิ นายกเทศมนตรี ลงนามรับรอง สรปุ ผลการตรวจสอบวา บร�ษัท แบ็งคอค อินเตอรเนชั่นแนล เกอรเม็ต ความถูกตอ งของกระบวนการ ประชาชนไมไ ดป ระชมุ การประชมุ ทัง้ ที่มีบคุ คล เพอ่ื เลอื กโครงการตามระเบยี บ ถือหุŒน 1.7% ของบร�ษัทบีเอ็นบีฯ ภายนอกมาแทรกแซง ของโครงการฯ แตมกี าร การประชมุ และมจี ำนวน แทรกแซงจากบคุ คลภายนอก ครวั เรอื นไมค รบตามหลกั เกณฑ 5. คณะอนกุ รรมาธกิ ารตดิ ตาม ของโครงการ การบรหิ ารงบประมาณโครงการ เศรษฐกจิ พอเพยี งเพอ่ื ยกระดบั 03 ชมุ ชน วฒุ สิ ภา สรปุ ผลการ ตรวจสอบวา ผบู รหิ ารโครงการ และ สพช. รวมทง้ั ขา ราชการ ทอ งถน�ิ มพี ฤตกิ ารณอ นั เชอ่ื ไดว า คณะทำงานกลนั� กรองไมส ง กระทำการทจุ รติ คำขออนมุ ตั โิ ครงการของชมุ ชน เปดโอกาสใหก ลุมคนทอ่ี า งวา เปนเจาหนาที่ของ สพช. นกั การเมือง และขา ราชการ หลอกลวงชุมชนใหเ ปลี่ยน โครงการ 04 ความเสียหาย คณะอนุกรรมการอำนวยการ • ชมุ ชนเสยี โอกาสในการพฒั นา โครงการ อนมุ ติโครงการ เพราะไมไ ดซ อ้ื สนิ คา ตามท่ี ที่ไมตรงกับหลกั เกณฑข อง ตอ งการ และสนิ คา ทซ่ี อ้ื ก็ไมม ี โครงการ/ปรบั เปลี่ยนโครงการ ประสทิ ธภิ าพ • งบประมาณของรฐั บางสว น ท่ชี ุมชนตอ งการ เปน โครงการ สญู เปลา เนอ� งจากสนิ คา ทซ่ี อ้ื ท่ีเอื้อประโยชนแกบ ริษทั เอกชน ไมต รงกบั ความตอ งการของ ชมุ ชนและไมม ปี ระสทิ ธภิ าพ อกี ทง้ั มรี าคาสงู เกนิ จรงิ

60 เมนูคอรร์ ัปชนั 10 กกั๊ โควตา ‘กากถัว่ เหลือง’ ปมู หลัง เสน้ ทางผลประโยชน์ ‘กากถ่ัวเหลือง’ เป็นหนึ่งในวัตถุดิบอาหารสัตว์ที่สำ�คัญ การก�ำ หนดโควตาการน�ำ เขา้ กากถวั่ เหลอื งท�ำ ใหม้ กี ารเสยี การผลิตกากถั่วเหลืองในประเทศไทย ท้ังจากเมล็ดถั่วเหลือง ภาษีแตกต่างกันระหว่างการนำ�เข้ากากถั่วเหลืองในโควตากับ ในประเทศและการน�ำ เขา้ มปี รมิ าณเพยี งรอ้ ยละ 30 ของความ นอกโควตา ซึ่งผู้ประกอบการย่อมต้องการสิทธ์ิในการนำ�เข้า ต้องการ ไทยจึงต้องนำ�เข้ากากถั่วเหลืองมากกว่า 2 ล้านตัน กากถ่วั เหลืองในโควตา ตอ่ ปี ซงึ่ มากเป็นอันดับ 4 ของโลก โดยในชว่ งปี 2551-2554 แหลง่ น�ำ เขา้ ทส่ี �ำ คญั ของไทย ไดแ้ ก่ บราซลิ ประมาณรอ้ ยละ 50 อยา่ งไรกต็ าม กอ่ นทผี่ ปู้ ระกอบการจะสามารถขอหนงั สอื อาร์เจนตินา ร้อยละ 34 อนิ เดีย รอ้ ยละ 9 และสหรฐั อเมรกิ า รบั รองสทิ ธิก์ ารใชโ้ ควตา หน่วยงานภาครัฐจะตอ้ งออกระเบยี บ ร้อยละ 7 เกย่ี วกับการน�ำ เข้าใหช้ ดั เจนเสยี ก่อน ท้งั น้ี เนือ่ งจากกฎหมาย กำ�หนดให้ออกระเบียบดังกล่าวปีต่อปี จึงทำ�ให้ผู้มีอำ�นาจ ภายใตค้ วามตกลงขององคก์ ารการคา้ โลก (World Trade สามารถชะลอการออกระเบียบ เพ่ือสร้างช่องทางในการเรียก Organization: WTO) ไทยจะตอ้ งเปิดเสรีตลาดกากถั่วเหลอื ง รบั ผลประโยชนจ์ ากผ้นู ำ�เข้ากากถว่ั เหลือง โดยก�ำ หนดอตั ราภาษนี �ำ เขา้ ไวท้ ร่ี ะดบั ไมเ่ กนิ รอ้ ยละ 20 ส�ำ หรบั การน�ำ เขา้ กากถว่ั เหลอื งในโควตา 230,000 ตนั ขณะทก่ี ารน�ำ ขน้ั ตอนการก�ำ หนดมาตรการน�ำ เข้ากากถั่วเหลอื งมดี ังน้ี เข้าส่วนที่เกินจากโควตาจะต้องเสียภาษีมากกว่า โดยกำ�หนด 1. คณะกรรมการนโยบายอาหาร ซ่ึงมีรัฐมนตรีว่าการ อตั ราภาษีน�ำ เขา้ ไวไ้ ม่เกินรอ้ ยละ 133 ทง้ั นี้ ในปี 2556 อัตรา กระทรวงพาณิชย์เปน็ ประธาน จะก�ำ หนดมาตรการการน�ำ เขา้ ภาษที ่เี รียกเก็บจรงิ (applied rate) สำ�หรับการน�ำ เขา้ กากถ่ัว สินค้าอาหารปีต่อปี และนำ�เสนอมาตรการต่อคณะรัฐมนตรี เหลืองอยู่ท่ีร้อยละ 2 ขณะที่การนำ�เข้าที่เกินจากโควตาอยู่ท่ี เพื่อให้ความเหน็ ชอบ ร้อยละ 6 และตอ้ งเสียคา่ ธรรมเนยี มพเิ ศษตันละ 2,519 บาท 2. กระทรวงการคลงั ออกประกาศลด/ยกเวน้ อากรส�ำ หรบั การน�ำ เข้าในโควตา

และเส้นทางการแสวงหาผลประโยชน์ 61 3. กรมการค้าตา่ งประเทศ กระทรวงพาณชิ ย์ ออก ผลกระทบตอ่ ระเบยี บการออกหนงั สือรบั รองสทิ ธิ์ โดยให้มผี ลบงั คบั ใช้ ประชาชน ตัง้ แต่วนั ที่ 1 มกราคมของปถี ัดไป • การก�ำ หนดโควตาการน�ำ เขา้ กากถว่ั เหลอื ง ทงั้ ทปี่ ระเทศไทย จากขนั้ ตอนดงั กล่าว จะเห็นไดว้ ่ากระทรวงพาณชิ ย์ ผลิตได้ไม่เพียงพอกับความต้องการ ทำ�ให้ประชาชนและ มีอำ�นาจทั้งต้นทางและปลายทางในการออกระเบียบที่ ผู้ประกอบการต้องซื้อกากถั่วเหลืองในราคาแพงกว่าท่ีควร เกี่ยวขอ้ งกบั การน�ำ เข้ากากถวั่ เหลือง กลา่ วคือ รัฐมนตรี จะเป็น และสร้างช่องทางในการเรียกรับผลประโยชน์จาก ว่าการกระทรวงพาณิชย์เป็นประธานคณะกรรมการ ผูน้ ำ�เข้ากากถว่ั เหลอื ง นโยบายอาหาร ซึ่งกำ�หนดมาตรการการนำ�เขา้ และเป็น ผู้ลงนามในระเบยี บการออกหนงั สอื รับรองสิทธ์ิ • ผเู้ ลย้ี งสตั วไ์ ดร้ บั ความเดอื ดรอ้ นจากความลา่ ชา้ และมภี าระ ต้นทนุ ด้านคา่ ขนส่งทางเรือทีเ่ ตรยี มนำ�เข้ากากถวั่ เหลือง ตวั อยา่ งของปญั หาทเี่ กดิ ขน้ึ เชน่ ในเดอื นพฤศจกิ ายน 2552 ผู้ประกอบการจากสมาคมผู้ผลิตอาหารสัตว์ไทย เอกสารอา้ งองิ เปิดเผยว่า สมาคมฯ ได้ย่ืนหนังสือต่อกระทรวงพาณิชย์ • ทวงสัญญานำ�เข้ากากถัว่ เหลือง 8 สมาคมปศุสตั ว์โวย ก.พาณชิ ย์อนุมตั ชิ ้า เพอ่ื ใหค้ ณะกรรมการนโยบายอาหารเรง่ ก�ำ หนดมาตรการ การนำ�เขา้ กากถั่วเหลอื ง ข้าวโพดเลีย้ งสตั ว์ และปลาปน่ เสียหายยับ, หนงั สอื พมิ พ์ ประชาชาติธุรกจิ , 3 ธนั วาคม 2552. ซง่ึ เป็นวตั ถดุ บิ ส�ำ คญั ของอาหารสตั ว์ ใหช้ ดั เจนถงึ 3 คร้งั แต่รัฐมนตรีว่าการกระทรวงพาณิชย์เพิกเฉย จนกระท่ัง • นายกฯ จ้ีออกนโยบายกากถว่ั เหลอื ง, หนังสอื พมิ พ์ กรงุ เทพธุรกิจ, 19 ต้องนำ�เรื่องเข้าสู่ท่ีประชุมคณะกรรมการร่วมภาครัฐและ เอกชนเพ่ือแก้ไขปัญหาทางเศรษฐกิจ (กรอ.) ที่มีนายก- พฤศจกิ ายน 2552. รัฐมนตรเี ปน็ ประธาน เรอื่ งดงั กลา่ วจึงมีความคบื หน้า • เอกชนจี้ ‘พรทิวา’ คลอดนโยบายกากถวั่ , ผู้จัดการออนไลน,์ 1 ธนั วาคม 2552. ผนู้ �ำ เขา้ กากถ่วั เหลอื งชีแ้ จงวา่ ปกติแลว้ จะมกี ารนำ� • สมาคมผูผ้ ลิตอาหารสัตว์ไทย (2554), นโยบายและมาตรการการน�ำ เขา้ กากถัว่ เขา้ กากถ่วั เหลืองเดอื นละประมาณ 200,000 ตัน หาก ยังไม่มีประกาศออกมา สินค้าท้ังหมดจะต้องจัดเก็บไว้ เหลือง ปี 2554, วารสารธุรกิจอาหารสตั ว,์ เลม่ ที่ 139, กรกฎาคม-สงิ หาคม บนเรอื ซงึ่ มีค่าใชจ้ ่ายโดยรวมวนั ละประมาณ 3 ล้านบาท 2554. นอกจากนี้ หากระเบยี บออกมาลา่ ชา้ ผูป้ ระกอบการก็จะ ตอ้ งเสียภาษีในอตั ราที่สูงขึ้น แม้จะสามารถขอคืนภาษีได้ ภายหลัง แต่ก็ต้องใช้เวลา 6-10 เดือน ซึ่งเป็นการเพ่ิม ตน้ ทุนอย่างมาก โดยผู้ประกอบการช้ีแจงว่า ความล่าชา้ ในการออกระเบียบดังกล่าวเกิดข้ึนเนื่องจากมีผู้ต้องการ เรยี กรบั ผลประโยชน์

62 เมนคู อรร์ ัปชัน 10 โคกาวรนตำเขาŒากสากรถั่วาŒ เหงลือชง:อ‹ งทจุ ร�ต ประเทศไทยผลิตกากถั่วเหลืองไดŒเพ�ยง 30% ของความตŒองการ ดังนั้นจ�งตŒองนำเขŒามากกว‹า ป‚ละ 2 ลŒานตัน ซึ่งมากเปšนอันดับ 4 ของโลก แต‹การกำหนดอัตราภาษีที่แตกต‹างกันมาก ระหว‹างการนำเขŒากากถั่วเหลืองในและนอกโควตา และการที่กระทรวงพาณิชยมีอำนาจ ในการออกระเบียบในการนำเขŒากากถั่วเหลือง ทำใหŒเกิดช‹องทางในการเร�ยกรับผลประโยชน จากผูŒนำเขŒา บันได 3 ขั้น 02 03 01 อตั ราภาษีทีแ่ ตกตางกนั มาก กระทรวงพาณชิ ยม ีอำนาจ ผูมอี ำนาจชะลอการออก ระหวา งการนำเขา กากถว�ั เหลอื ง ออกระเบยี บในการนำเขา ระเบียบดงั กลาว เพือ่ สรา ง ในและนอกโควตา ทำให กากถวั� เหลือง รวมถงึ ระเบยี บ ชองทางในการเรียกรับ ผปู ระกอบการตอ งแยง โควตา การออกหนังสือรับรองสทิ ธ์ิ ผลประโยชนจ ากผูนำเขา การนำเขา การใชโควตา กากถ�วั เหลือง นำเขŒานอกโควตา โควตาการนำเขŒากากถั่วเหลืองมีเพ�ยง เสียภาษีมากกว‹าในโควตาตันละ 230,000ตัน 3,000บาท หร�อ 1 ใน 10 ของปร�มาณ ที่นำเขŒาทั้งหมด

และเส้นทางการแสวงหาผลประโยชน์ 63 ผลผลิตและความตŒองการ ผปรละกชราะชทนบต‹อ ใชŒกากถั่วเหลือง 2549-2551 • การกำหนดโควตาการนำเขา หนว� ย: ลานตัน กากถ�วั เหลือง ทง้ั ท่ีประเทศไทย 3.5 ผลติ ไดไ มเพียงพอกบั 3.0 ความตอ งการ ทำใหประชาชน 2.5 และผูป ระกอบการตอ งซ้อื 2.0 กากถั�วเหลืองในราคาแพงกวา 1.5 ที่ควรจะเปน และสรา งชองทาง 1.0 ในการเรยี กรับผลประโยชน 0.5 จากผนู ำเขา กากถวั� เหลือง 0.0 2549 2550 2551 • สมาคมผผู ลิตอาหารสัตวไทย ประมาณการวา ผูนำเขา ผลผลติ กากถวั� เหลืองในประเทศ ตอ งแบกภาระคา ขนสงทางเรอื ความตอ งการใชกากถวั� เหลือง ท่ีเตรียมนำเขากากถว�ั เหลอื ง ปริมาณ 2 แสนตัน (ระหวา ง เปดช‹องใหŒแสวงหาผลประโยชน รอรัฐมนตรีลงนามในระเบียบการ ไดŒมากที่สุด ออกหนังสอื รบั รองสทิ ธ์กิ ารใช โควตา) ประมาณวันละ 3,000 690ลŒานบาท ดอลลาร และผูเ ลย้ี งสตั ว ไดรับความเดือดรอ นจาก ความลา ชา เพราะไมท ราบตน ทนุ กากถ�ัวเหลอื งทีแ่ นช� ัด

64 เมนูคอรร์ ัปชนั 1ผข1 อลปงบระอโยรชด์ น์ทปับตซท้อ.น ปูมหลงั เส้นทางผลประโยชน์ บรษิ ัท ปตท. จ�ำ กดั (มหาชน) กอ่ ต้งั ในรปู แบบรฐั วิสาหกจิ การดำ�รงตำ�แหน่งกรรมการ ปตท. ของข้าราชการเป็น ในช่ือ ‘การปิโตรเลียมแห่งประเทศไทย’ เมื่อปี 2521 และ ปัญหาสำ�คัญของการเป็นบริษัทลูกครึ่ง เพราะในด้านหนึ่ง เข้าสู่กระบวนการแปรรูปรัฐวิสาหกิจ โดยแปลงสภาพเป็น ขา้ ราชการควรท�ำ หนา้ ทร่ี กั ษาผลประโยชนข์ องรฐั และประชาชน บริษัทและกระจายหุ้นบางส่วนให้เอกชน ผ่านการซ้ือขายใน แต่ในอีกดา้ นหน่งึ กรรมการ ปตท. ย่อมจะตอ้ งดำ�เนินการเพอ่ื ตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทยในปี 2544 โดยมีกระทรวง สรา้ งก�ำ ไรสงู สดุ ใหแ้ กผ่ ถู้ อื หนุ้ การสวมหมวก 2 ใบของกรรมการ การคลงั เปน็ ‘ผ้ถู อื หนุ้ รายใหญ่’ ปจั จบุ ัน ปตท. จึงมสี ถานะเป็น ปตท. จึงเปน็ ทม่ี าของปัญหาผลประโยชนท์ บั ซอ้ นไดไ้ ม่ยาก บริษัทคร่ึงรัฐคร่ึงเอกชน รายงานประจำ�ปี พ.ศ. 2555 ระบุว่า ปตท. มีคณะ การมี 2 สถานะ ทำ�ให้ ปตท. เป็นบริษัท ‘ลูกคร่ึง’ ท่ี กรรมการ 16 คน (รวมอดตี ประธานกรรมการ 1 คน ซง่ึ ลาออก สามารถเลือกจะเป็นอะไรก็ได้ ตามแต่ผลประโยชน์ เช่น จากต�ำ แหนง่ ในปีดงั กลา่ ว) ในจำ�นวนน้ีมี 6 คนท่ีเปน็ ผบู้ ริหาร ไม่ต้องปฏิบัติตามกฎหมายว่าด้วยการแข่งขันทางการค้า ระดบั สงู ของหนว่ ยงานภาครฐั ซงึ่ มสี ว่ นเกยี่ วขอ้ งกบั การก�ำ หนด เพราะเป็นรัฐวิสาหกิจ ขณะท่ีการดำ�เนินธุรกิจก็คล่องตัวกว่า นโยบายทส่ี ่งผลต่อการประกอบธุรกจิ ของ ปตท. รัฐวสิ าหกิจอืน่ ๆ เพราะใชร้ ะบบบริหารงานแบบเอกชน นับตั้งแต่ ปตท. แปรรูปเป็นบริษัทมหาชน ประธาน ทั้งน้ี ปัญหาสำ�คัญของการเป็นบริษัทลูกครึ่ง คือ ผล กรรมการส่วนใหญค่ ือ ผบู้ ริหารระดบั สงู ของกระทรวงพลงั งาน ประโยชนท์ บั ซอ้ นของขา้ ราชการทด่ี �ำ รงต�ำ แหนง่ กรรมการ หรอื ซง่ึ เปน็ หนว่ ยงานทม่ี หี นา้ ที่ ‘ก�ำ หนดนโยบาย’ และก�ำ กบั ดแู ลการ ‘บอรด์ ’ ของบรษิ ทั ด�ำ เนนิ งานของ ปตท. นอกจากน้ี บรษิ ทั ในเครอื ปตท. ทกุ บรษิ ทั ก็ล้วนมีผู้บริหารระดับสูงของกระทรวงพลังงานเป็นกรรมการ

และเส้นทางการแสวงหาผลประโยชน์ 65 เชน่ บรษิ ทั ปตท. สำ�รวจและผลิตปิโตรเลียม จ�ำ กดั (มหาชน) การเป็นประจำ�อยู่แล้ว อีกทั้งหลายทุนก็เป็นการให้แก่พนักงาน บริษัท ปตท. อะโรเมติกส์และการกลั่น จำ�กัด (มหาชน) และ ของบริษัท ขณะที่คะแนนอีกส่วนหน่ึงมาจากการจัดโครงการ บริษัท ปตท. เคมคิ อล จำ�กัด (มหาชน) ปลกู ป่าถาวรเฉลมิ พระเกยี รติฯ ซึง่ ปตท. ดำ�เนนิ การในนามของ ขณะเดียวกัน กรรมการคนอื่นๆ ส่วนใหญ่ก็เป็นผู้บริหาร ‘กระทรวงพลังงาน’ ระดับสูงของหน่วยงานภาครัฐที่เก่ียวข้องกับการประกอบธุรกิจ การกำ�หนดเกณฑ์การพิจารณาดังกล่าวเป็นการให้แต้มต่อ ของ ปตท. หรือจากหน่วยงานกลาง เช่น กระทรวงพลังงาน แก่ ปตท. เหนือผูป้ ระกอบการรายอน่ื เนือ่ งจากบรษิ ทั เหลา่ น้นั กระทรวงการตา่ งประเทศ ส�ำ นกั งานอยั การสูงสดุ กรมศุลกากร ไม่สามารถเข้าร่วมโครงการได้ เพราะมิได้เป็นส่วนหนึ่งของ สำ�นักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ กระทรวงพลงั งาน เชน่ น้ีแล้ว ไมว่ า่ บริษทั อืน่ ๆ จะจัดทำ�ข้อเสนอ และสำ�นกั งานนโยบายและแผนพลงั งาน ทางเทคนคิ ทม่ี ปี ระสทิ ธภิ าพเทา่ เทยี มหรอื สงู กวา่ ปตท. มากแคไ่ หน นอกจากน้ี ประธานกรรมการเฉพาะเรื่องทั้ง 4 คณะของ ก็ยอ่ มไม่สามารถแข่งขนั กบั ปตท. ได้อย่างเปน็ ธรรม ปตท. อนั ประกอบดว้ ย คณะกรรมการก�ำ กบั ดแู ลกจิ การทด่ี ี คณะ ควรกล่าวด้วยว่า เงินสนับสนุนทุนการศึกษาและค่าใช้จ่าย กรรมการตรวจสอบ คณะกรรมการสรรหา คณะกรรมการก�ำ หนด ในโครงการปลกู ปา่ ของ ปตท. อยูใ่ นหลกั รอ้ ยลา้ นบาทเทา่ น้นั ซึ่ง ค่าตอบแทน ก็ล้วนมาจากผู้บริหารท่ีมีตำ�แหน่งระดับสูงของ เทียบไมไ่ ด้เลยกับก�ำ ไรหลกั แสนลา้ นบาทในแต่ละปี หนว่ ยงานภาครัฐทง้ั นั้น ผลประโยชน์ทับซ้อนของบอร์ด ปตท. อาจเห็นได้จาก ผลกระทบตอ่ ค่าตอบแทนจากการเข้าประชุมและโบนัสท่ีได้รับจากการเป็น กรรมการ ซึ่งโดยเฉล่ียแล้วมีมูลค่ามากกว่า 200,000 บาท ประชาชน ต่อคนต่อเดือน ท้ังนี้ยังไม่รวมเงินปันผลในกรณีที่ถือหุ้น ปตท. และค่าตอบแทนทไี่ ดร้ บั จากการเป็นกรรมการบริษทั ในเครือ ตัวอย่างเช่น ในปี 2555 ปลัดกระทรวงท่านหนึ่งได้รับ • การที่ผู้บริหารระดับสูงของภาครัฐเป็น คา่ ตอบแทนในฐานะประธานกรรมการ ปตท. และบรษิ ัทในเครือ กรรมการ ปตท. อาจสามารถเอ้อื ประโยชน์แก่ อกี 2 บรษิ ทั ประมาณ 10,025,000 บาท ขณะทไ่ี ดร้ บั คา่ ตอบแทน ปตท. ทำ�ให้ ปตท. ได้เปรียบผู้ประกอบการ ในฐานะปลัดกระทรวงประมาณ 1,321,000 บาท จึงนำ�มาสู่ รายอน่ื เป็นอยา่ งมาก คำ�ถามสำ�คัญว่า ปลัดกระทรวงท่านนี้จะให้ความสำ�คัญกับ • ความได้เปรียบของ ปตท. อาจท�ำ ใหป้ ระชาชน งานใดหรือต้องการสวมหมวกใบไหนมากกว่ากัน ระหว่างการ ตอ้ งเสยี คา่ ใชจ้ า่ ยดา้ นพลงั งานมากขนึ้ จากการ รักษาผลประโยชน์ของสาธารณะกับผลประโยชนข์ อง ปตท. แข่งขนั ที่ไม่เสมอภาค ผลประโยชน์ทับซ้อนของบอร์ด ปตท. ยังอาจนำ�ไปสู่การ แข่งขันที่ไม่เป็นธรรมในธุรกิจพลังงาน ตัวอย่างเช่น การให้ สัมปทานการสำ�รวจและขุดเจาะปิโตรเลียมรอบท่ี 19 ในปี 2548 ซงึ่ กระทรวงพลังงานคัดเลือกผู้รบั สัมปทานโดยพจิ ารณา เอกสารอ้างอิง จากคะแนนทางดา้ นเทคนิค 70 คะแนน และคะแนนด้านการให้ • รายชือ่ คณะกรรมการบรษิ ัทและขอ้ มลู อนื่ ๆ ณ วันที่ 15 ธันวาคม ผลประโยชน์ตอบแทนต่อสังคม 30 คะแนน 2555, http://www.pttplc.com/ คะแนนด้านการใหผ้ ลประโยชน์ตอบแทนต่อสังคมท่ี ปตท. ได้รับน้ันส่วนหนึ่งมาจากการให้ทุนการศึกษาที่ ปตท. ดำ�เนิน • รายงานประจำ�ปี 2555 บริษัท ปตท. จำ�กดั (มหาชน) • รายงานการประชมุ คณะกรรมการนโยบายพลงั งานแหง่ ชาติ (กพช.) ครง้ั ที่ 142 และ รายงานการประชุมคณะกรรมการบริหารนโยบาย พลงั งาน (กบง.) ในคราวเดียวกนั

66 เมนูคอร์รัปชนั 11 ผบลอรปด ปรตะทโ.:ยชนท ับซŒอน ปตท. เปšนรัฐว�สาหกิจที่ถูกแปลงสภาพเปšนบร�ษัท และกระจายหุŒนบางส‹วนใหŒเอกชนผ‹าน ตลาดหลักทรัพยในป‚ 2544 โดยยังมีกระทรวง การคลังเปšนผูŒถือหุŒนรายใหญ‹ ป˜จจ�บัน ปตท. จ�งมีสถานะเปšนบร�ษัทคร�่งรัฐ คร�่งเอกชน โดยมีผูŒบร�หารระดับสูงของภาครัฐ เปšนกรรมการจำนวนมาก ซึ่งอาจก‹อใหŒเกิดป˜ญหา ผลประโยชนทับซŒอน สัดส‹วนคะแนนเต็ม 100% 30% ดานผลประโยชน ตอบแทนสงั คม 70% ดานเทคนคิ บร�ษัท บร�ษัท Chevron PT T 9% 29% 69% 68%

และเส้นทางการแสวงหาผลประโยชน์ 67 บันได 4 ขั้น 02 03 04 01 ผูบรหิ ารระดับสงู ของภาครัฐ ปตท. ไดเ ปรยี บผปู ระกอบการ ผบู รหิ ารระดบั สงู ของภาครฐั ใชอ ำนาจหนา ทก่ี ำหนดนโยบาย รายอน่ื ไดร บั เงนิ โบนสั และคา ตอบแทน ผูบ ริหารระดบั สงู ของภาครฐั ทอ่ี าจเออื้ ตอ การดำเนนิ งาน อน่ื ๆ ในฐานะกรรมการ ปตท. เปน กรรมการ ปตท. ของ ปตท. และบรษิ ทั ลกู และอาจไดร บั เงนิ ปน ผลในกรณท� เ่ี ปน ผถู อื หนุ ผปรละกชราะชทนบต‹อ • กภาารคทร่ผีัฐเูบปรนหิ การรรรมะดกบัารสูงปขตอทง. ผลตอบแทน อปาตจทเ.ปนทกำใาหรเ อปอ้ืตปทร.ะไโดยชเปนรแียกบ 7% • คผวูปารมะกไดอเบปกราียรบรขาอยงอน่ื ปตท. รายไดŒประจำป‚ 2555 ของประธานกรรมการ ปตท. อาจทำใหป ระชาชนตอ งเสีย คาใชจ า ยดา นพลงั งานมากขน้ึ - ในฐานะปลดั กระทรวงพลงั งาน 1,321,000 บาท จากการแขง ขนั ท่ีไมเสมอภาค - ในฐานะประธานกรรมการ ปตท. และบรษิ ทั ในเครือ อกี 2 บรษิ ัท 10,025,000 บาท (หน�วย) บาท/ป 12,000,000 10,000,000 8,000,000 1,321,000 6,000,000 10,025,000 4,000,000 บร�ษัท 2,000,000 ปลัดกระทรวง ประธานกรรมการ ปตท. 0 TOMS 67% ป 2548 กระทรวงพลังงานคดั เลอื กผรู ับสัมปทานการสำรวจ และขดุ เจาะปโ ตรเลียมรอบท่ี 19 โดยพจิ ารณาจากคะแนน ดา นเทคนิค 70 คะแนน และคะแนนดานการใหผลประโยชน ตอบแทนตอสงั คม 30 คะแนน * ตวั เลขคาดการณ

68 เมนูคอรร์ ัปชนั 1โ2รงไฟฟา้ บางคลา้ กบั EIA ทห่ี ายไป ปูมหลัง รัฐบาลมีนโยบายส่งเสริมให้เอกชนมีบทบาทในการผลิตไฟฟ้าต้ังแต่ปี 2532 เพ่ือเพิ่มการ แข่งขันในกิจการพลังงาน และผู้บริโภคมีพลังงานใช้อย่างเพียงพอในราคาท่ีเหมาะสม รวมถึง เป็นการลดภาระการลงทุนและภาระหนี้สินของรัฐ ต่อมาในปี 2535 คณะรัฐมนตรีจึงมีมติเห็น ชอบตามขอ้ เสนอของคณะกรรมการนโยบายพลงั งานแห่งชาติ (กพช.)1 ใหม้ ีการลงทุนผลิตไฟฟ้า โดยเอกชน ในรปู ของผ้ผู ลิตไฟฟ้าอิสระ (Independent Power Producer: IPP) การลงทุนผลิตไฟฟ้าในรูปของผู้ผลิตไฟฟ้าอิสระน้ันมีการไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย (กฟผ.) เป็นผทู้ ำ�สัญญาการรบั ซือ้ ไฟฟา้ (Power Purchase Agreement: PPA) จากเอกชน โดย กฟผ. จะออกประกาศรบั ซอ้ื ไฟฟา้ (Request for Proposal: RFP) เพอื่ ใหผ้ ผู้ ลติ เอกชนยนื่ ขอ้ เสนอ ในการผลติ ไฟฟา้ ซง่ึ ในขอ้ เสนอนน้ั จะประกอบดว้ ยชนดิ พลงั งานทใ่ี ชใ้ นการผลติ ไฟฟา้ และสถานที่ ตั้งโรงไฟฟ้า นอกจากนี้ การรับซื้อไฟฟ้าจะมีการกำ�หนดเง่ือนไขให้เอกชนต้องจัดทำ�รายงานการ วิเคราะห์ผลกระทบด้านสงิ่ แวดลอ้ ม (Environmental Impact Assessment: EIA) เพือ่ ขอความ เห็นชอบจากสำ�นักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม (สผ.) กระทรวง ทรัพยากรธรรมชาตแิ ละส่งิ แวดล้อม ก่อนเร่มิ ตน้ การซือ้ -ขายไฟฟ้าตามสญั ญา 1  คณะกรรมการนโยบายพลังงานแหง่ ชาติ จดั ตง้ั ขน้ึ ตามพระราชบญั ญตั ิคณะกรรมการนโยบายพลังงานแห่งชาติ พ.ศ. 2535 โดยมี นายกรัฐมนตรีเป็นประธานกรรมการ คณะกรรมการฯ มีอำ�นาจหน้าทหี่ ลักในการเสนอนโยบายและแผนการบริหารและพฒั นาพลงั งาน ของประเทศตอ่ คณะรฐั มนตรี รวมถงึ กำ�หนดหลกั เกณฑ์และเง่ือนไขในการกำ�หนดราคาพลังงานให้สอดคลอ้ งกับนโยบายและแผนการ บรหิ ารและพัฒนาพลงั งานของประเทศ

และเสน้ ทางการแสวงหาผลประโยชน์ 69 เม่ือวนั ที่ 4 มิถุนายน 2550 กพช. มมี ติเห็นชอบแนวทาง ต้นปี 2551 เกิดการชุมนุมคัดค้านจากชุมชนในพ้ืนที่ การออกประกาศเชิญชวนเพื่อรับซ้ือไฟฟ้าช่วงปี 2555-2557 ทำ�ให้บรษิ ัท สยาม เอน็ เนอรจ์ ี จ�ำ กัด ไมส่ ามารถเข้าไปส�ำ รวจ ต่อมา สำ�นักงานนโยบายและแผนพลังงาน (สนพ.) กระทรวง พ้นื ทเี่ พือ่ จัดท�ำ รายงาน EIA ได้ แต่กลับมกี ารลงนามในสญั ญา พลังงาน จึงออกประกาศรับซื้อไฟฟ้าจากเอกชนเมื่อวันท่ี 27 ซ้ือขายไฟฟ้าระหว่าง กฟผ. กับบริษัท เมื่อวันที่ 10 ตุลาคม มิถุนายน 2550 ภายหลังการประเมินและคัดเลือกข้อเสนอ 2551 ต่อมากลุ่มผู้คัดค้านการก่อสร้างโรงไฟฟ้าบางคล้าได้ จากผู้ผลิตไฟฟ้าเอกชน คณะอนุกรรมการประเมินและคัดเลือก ชมุ นมุ ปดิ ถนนเมอื่ วนั ที่ 8-13 มถิ นุ ายน 2552 จนน�ำ ไปสกู่ ารจดั ขอ้ เสนอการรบั ซอ้ื ไฟฟา้ 2 มมี ตคิ ดั เลอื กผผู้ ลติ ไฟฟา้ เอกชนจ�ำ นวน ท�ำ บนั ทกึ ขอ้ ตกลงระหวา่ งตวั แทนกลมุ่ ผคู้ ดั คา้ นกบั สว่ นราชการ 4 ราย รวมถงึ บรษิ ทั สยามเอน็ เนอรจ์ ี จ�ำ กดั 3 ซง่ึ วางแผนจะกอ่ สรา้ ง ซ่ึงประกอบด้วยสำ�นักนายกรัฐมนตรี กระทรวงพลังงาน และ โรงไฟฟา้ ท่อี �ำ เภอบางคล้า จงั หวดั ฉะเชิงเทรา จงั หวดั ฉะเชงิ เทรา เมอ่ื วนั ที่ 13 มถิ นุ ายน 2552 โดยมขี อ้ ตกลง ใหจ้ งั หวดั ท�ำ หนงั สอื ถงึ ภาครฐั เพอื่ ใหบ้ รษิ ทั พจิ ารณาหาสถานที่ เสน้ ทางผลประโยชน์ กอ่ สรา้ งโรงไฟฟา้ แห่งใหมน่ อกพน้ื ทอ่ี �ำ เภอบางคลา้ การท�ำ สญั ญาซอื้ ขายไฟฟา้ กบั บรษิ ทั สยามเอน็ เนอรจ์ ี จ�ำ กดั หลังเหตุการณ์ดังกล่าว กฟผ. กับบริษัทจึงลงนามใน มีความไม่โปร่งใสในหลายขั้นตอน ได้แก่ หนึ่ง-ท�ำ สญั ญาทง้ั ทยี่ ัง สัญญาฉบับแก้ไขเม่ือวันที่ 17 มิถุนายน 2552 โดยเลื่อน ไม่มกี ารเสนอรายงาน EIA ตามขอ้ กำ�หนดในการคดั เลอื กเอกชน กำ�หนดจ่ายไฟฟา้ เขา้ ระบบหนว่ ยที่ 1 และหนว่ ยท่ี 2 ออกไป เมื่อเรม่ิ แรก สอง-มกี ารแก้ไขสญั ญาซึ่งเสมือนเป็นการขยายระยะ เปน็ เดอื นมนี าคม 2556 และกนั ยายน 2556 ตามล�ำ ดบั รวมทงั้ เวลาการจดั ท�ำ EIA และสาม-มีการยา้ ยสถานทีต่ ้งั โรงไฟฟ้า และ เลอ่ื นก�ำ หนดวนั ทจ่ี ะตอ้ งไดร้ บั อนมุ ตั ิ EIA เปน็ วนั ที่ 31 ธนั วาคม ขอปรับข้ึนค่าไฟฟ้าเนื่องจากต้นทุนท่ีเพิ่มข้ึน ความไม่โปร่งใส 2553 เหลา่ นี้ก่อใหเ้ กิดความกังวลวา่ อาจมีการเออื้ ประโยชนแ์ กเ่ อกชน 26 พฤศจกิ ายน 2552 กพช. มมี ตใิ หต้ ง้ั คณะอนกุ รรมการ เมื่อวันท่ี 7 ธันวาคม 2550 กพช. มีมติรับทราบผลการ เพ่ือพิจารณาหาแนวทางดำ�เนินการต่อ โดยคณะอนุกรรมการ คัดเลือกโครงการของคณะอนุกรรมการประเมินและคัดเลือก ไดท้ ำ�หนงั สอื หารือไปยังอัยการสงู สุด จากน้ันส�ำ นักงานอยั การ ข้อเสนอการรับซื้อไฟฟ้า ซึ่งกำ�หนดให้เอกชนเจ้าของโครงการ สูงสุดให้ความเห็นว่า การคัดค้านจากผู้ชุมนุมจนทำ�ให้บริษัท ต้องยื่นรายงาน EIA ต่อ สผ. ก่อนหน้าน้ีแล้ว คือภายในวันที่ ไม่สามารถเข้าสำ�รวจพ้ืนท่ีได้น้ัน หากรัฐไม่สามารถสนับสนุน 18 พฤศจิกายน 2550 และจะต้องได้รับการอนุมัติจากคณะ และอำ�นวยความสะดวกแก่คู่สัญญาในการดำ�เนินการจัดทำ� กรรมการสง่ิ แวดลอ้ มแหง่ ชาติ ภายในวนั ที่ 30 กนั ยายน 2551 จงึ EIA ไดโ้ ดยปกติ อาจถอื ไดว้ า่ เปน็ เหตสุ ดุ วสิ ยั (Force Majeure) จะสามารถทำ�สญั ญาซื้อขายไฟฟ้ากบั กฟผ. ได้ อย่างไรกต็ าม ณ ความเหน็ ดงั กลา่ วท�ำ ให้ กพช. มมี ตเิ มอื่ วนั ที่ 28 มถิ นุ ายน 2553 เวลาท่ี กพช. มมี ตริ ับทราบผลการคัดเลอื กดังกล่าว บริษัท สยาม เหน็ ชอบการยา้ ยสถานทตี่ งั้ โรงไฟฟา้ ของบรษิ ทั สยามเอน็ เนอรจ์ ี เอน็ เนอรจ์ ี จ�ำ กดั ยงั มไิ ดเ้ สนอรายงาน EIA ให้ สผ. พจิ ารณาตาม จำ�กัด จากอำ�เภอบางคล้า จังหวัดฉะเชิงเทรา ไปอยู่ที่สวน ทีก่ ำ�หนดแต่อย่างใด อุตสาหกรรมโรจนะ อำ�เภออุทัย จังหวัดพระนครศรีอยุธยา และเลื่อนกำ�หนดจ่ายไฟฟ้าเข้าระบบอีกครั้ง โดยกำ�หนดการ 2  คณะอนกุ รรมการ ประกอบด้วย ผู้อำ�นวยการสำ�นกั งานนโยบายและแผนพลงั งาน จา่ ยไฟฟา้ หน่วยที่ 1 และหน่วยที่ 2 เป็นเดือนมิถนุ ายน 2558 เปน็ ประธาน ผูแ้ ทนจากสำ�นักงานคณะกรรมการพฒั นาการเศรษฐกจิ และสงั คมแหง่ ชาติ และธันวาคม 2558 ตามลำ�ดับ และสำ�นกั งานบริหารหนส้ี าธารณะ เปน็ อนุกรรมการ 3  ปจั จุบันใช้ชอ่ื ว่า บริษทั กัลฟ์ เจพี ยทู ี จำ�กดั นอกจากนี้ กพช. ยังเห็นชอบการขอปรับข้ึนค่าไฟฟ้าท่ี เสนอขายให้กับ กฟผ. เพิม่ อกี ประมาณ 9.8 สตางคต์ ่อหน่วย

70 เมนูคอร์รัปชนั เน่ืองจากต้นทุนท่ีเพิ่มข้ึนจากการเล่ือนกำ�หนดจ่ายไฟฟ้าเข้าสู่ ระบบ และตน้ ทุนจากการยา้ ยพ้นื ทีก่ อ่ สรา้ งใหม่ โดยอ้างวา่ การ ขอปรับขึ้นค่าไฟฟ้าดังกล่าวไม่ใช่การชดเชยค่าเสียหายจากการ ด�ำ เนนิ การในทต่ี งั้ เดมิ และไมไ่ ดเ้ ปน็ การเออื้ ประโยชนแ์ กค่ สู่ ญั ญา เนื่องจากผลตอบแทนของโครงการที่ต้ังใหม่ไม่สูงกว่าที่ต้ังเดิม และคา่ ไฟฟา้ รวมไมส่ งู กวา่ โรงไฟฟา้ ประเภทเดยี วกนั ของผปู้ ระมลู ในลำ�ดับถัดไปในการประมลู รอบเดยี วกนั ผลกระทบต่อประชาชน • ความไมโ่ ปร่งใสในการทำ�สญั ญาซอื้ ขายไฟฟ้ากับบรษิ ทั สยามเอ็นเนอรจ์ ี จำ�กดั ส่งผลให้การ จ่ายไฟฟ้าเข้าระบบล่าชา้ กวา่ ก�ำ หนดถงึ 3 ปี 3 เดอื น ในขณะท่คี วามต้องการใชไ้ ฟฟา้ สงู ข้นึ เรอ่ื ยๆ • การขอปรับข้นึ ค่าไฟฟ้าที่เสนอขายใหก้ บั กฟผ. เพิม่ อกี ประมาณ 9.8 สตางคต์ อ่ หนว่ ย เปน็ ภาระที่ประชาชนไม่ควรต้องแบกรับ เนื่องจากบริษัท สยามเอ็นเนอร์จี เป็นผู้เลือกพ้ืนท่ี กอ่ สรา้ งโรงไฟฟา้ ทอี่ ำ�เภอบางคล้าเอง • ในอนาคต กรณีน้ีอาจเป็นกรณีตัวอย่างท่ีทำ�ให้บริษัทเอกชนที่ยื่นข้อเสนอไม่ทำ�การศึกษา พ้ืนท่ีสร้างโรงไฟฟ้าอย่างละเอียดรอบคอบก่อนย่ืนประมูล เนื่องจากหากเกิดปัญหาสุดวิสัย ก็สามารถขอย้ายพ้นื ทีส่ รา้ งโรงไฟฟา้ ได้ โดยบรษิ ทั ยงั ได้ผลตอบแทนเท่าเดิม และประชาชน ตอ้ งเปน็ ผู้แบกรบั ต้นทุนที่เพ่มิ ข้ึน

และเส้นทางการแสวงหาผลประโยชน์ 71 เอกสารอ้างอิง • มติคณะกรรมการนโยบายพลงั งานแห่งชาติ ครั้งท่ี 9/2550 (ครั้งท่ี 118) • มตคิ ณะกรรมการนโยบายพลงั งานแหง่ ชาติ ครั้งท่ี 6/2552 (ครั้งท่ี 128) • มติคณะกรรมการนโยบายพลงั งานแหง่ ชาติ ครง้ั ที่ 2/2553 (คร้ังที่ 131)

72 เมนูคอรร์ ปั ชนั 12 บันได 4 ขั้น ไรโรŒ งEไฟIฟA‡าบางยคลาŒ Œา:ยที่สราŒ ง 02 ประชาชนจา‹ ยคา‹ ไฟเพม� การชมุ นมุ คดั คา นของ บร�ษัท สยามเอ็นเนอรจ� จำกัด เปšนหนึ่งในผูŒผลิต ประชาชนในพ้ืนทที่ ำใหม ี ไฟฟ‡าเอกชนที่ไดŒรับคัดเลือกใหŒผลิตไฟฟ‡าขาย การแกไ ขสัญญา ซึ�งมผี ล ใหŒกับการไฟฟ‡าฝ†ายผลิตแห‹งประเทศไทย (กฟผ.) เปน การขยายระยะเวลา โดยบร�ษัทฯ วางแผนก‹อสรŒางโรงไฟฟ‡าที่ การทำ EIA ใหแกบ ริษทั อำเภอบางคลŒา จังหวัดฉะเชิงเทรา สยามเอน็ เนอรจ ี แต‹การทำสัญญาซื้อขายไฟฟ‡าระหว‹าง กฟผ. กับบร�ษัทฯ ทำใหŒเกิดป˜ญหาตามมามากมาย โดย กฟผ. ทำสัญญาทั้งๆ ที่บร�ษัทฯ ยังไม‹ไดŒทำ EIA และเมื่อบร�ษัทฯ เขŒาไปสำรวจพ�้นที่เพ�่อทำ EIA ไม‹ไดŒ เพราะถูกต‹อตŒานจากกลุ‹มผูŒคัดคŒาน การก‹อสรŒางโรงไฟฟ‡า ก็มีการแกŒไขสัญญา โดยเลื่อนกำหนดจ‹ายไฟฟ‡าและกำหนดวัน ที่ตŒองไดŒรับอนุมัติ EIA จากนนั้ คณะกรรมการนโยบาย พลงั งานแหงชาติ (กพช.) มมี ตเิ หน็ ชอบการยา ยทต่ี ง้ั โรงไฟฟา ไปอยูท ่สี วนอตุ สาหกรรมโรจนะ จงั หวดั พระนครศรอี ยุธยา และยงั เหน็ ชอบการขอปรับข้ึน คาไฟฟาทขี่ ายใหกับ กฟผ. แมใ นประกาศรับซอื้ ไฟฟา ของ 01 กฟผ. ระบวุ า ผผู ลิตไฟฟาตองทำ EIA กอ นเรมิ� ตนทำสญั ญา ซอื้ ขายไฟฟา แต กฟผ. กลบั ทำสัญญา ทัง้ ๆ ที่บรษิ ทั ฯ ยงั ไมไ ดทำ EIA กฟผ. ทำสัญญาซอ้ื ขายไฟฟา กบั บริษัทสยามเอ็นเนอรจ ี ท้ังท่ียังไมม ีการเสนอรายงาน EIA

และเสน้ ทางการแสวงหาผลประโยชน์ 73 รัฐบาลจ‹ายเพ�มข�้น ปผรละกชราะชทนบต‹อ • ความไมโปรง ใสในการทำ สญั ญาซอื้ ขายไฟฟา กับบริษัท 9.8ลŒานบาท/ป‚ สยามเอน็ เนอรจี ทำใหการจาย ไฟฟา เขาสรู ะบบลาชากวา กำหนดถงึ 3 ป 3 เดือน • การขอปรับขนึ้ คา ไฟฟา เพม�ิ อีก ประมาณ 9.8 สตางคต อหน�วย กลายเปน ภาระท่ีประชาชนตอ ง แบกรับ ทง้ั ท่เี ปนปญหาของ บริษทั และ กฟผ. • ในอนาคต กรณน� �้อาจเปน กรณ� ตวั อยางทีท่ ำใหบ ริษัทเอกชน ไมท ำการศึกษา EIA สรา งโรงไฟฟากอ นยน่ื ประมลู เนอ� งจากหากเกดิ ปญหาสุดวสิ ยั กส็ ามารถขอยา ยพืน้ ท่ีสรา ง โรงไฟฟาได โดยบริษัทยงั ได ผลตอบแทนเทา เดมิ และประชาชนเปนผแู บกรับ ตนทนุ ทเี่ พม�ิ ขึ้น 04 บริษัทสยามเอน็ เนอรจี ผลกั ภาระตนทนุ ที่เพิ�มขึน้ ใหแ กป ระชาชน โดยขอปรับ เพมิ� คา ไฟฟาทจ่ี ะขายใหแก กฟผ. 03 กพช. เหน็ ชอบใหมีการยา ย สถานท่ีต้ังโรงไฟฟา

74 เมนูคอรร์ ปั ชนั 1แ3อร์พอร์ตลิงค์ เจ๊ง รฟท. จกุ ปมู หลัง โครงการระบบขนส่งมวลชนทางรถไฟเชื่อมท่าอากาศยานสุวรรณภูมิ และสถานีรับ-ส่ง ผู้โดยสารอากาศยานกรุงเทพมหานคร หรือท่ีรู้จักกันโดยทั่วไปในชื่อ ‘แอร์พอร์ตลิงค์’ (Airport Link) เปน็ ส่วนหน่งึ ของโครงการระบบขนส่งมวลชนทางราง โดยเปิดให้บรกิ ารในเส้นทางพญาไท- มักกะสนั -สนามบินสวุ รรณภูมิ คณะรัฐมนตรีมีมติอนุมัติการก่อสร้างโครงการดังกล่าวเมื่อวันท่ี 1 มิถุนายน 2547 โดย เห็นชอบให้ว่าจ้างเอกชนเป็นผู้รับผิดชอบการก่อสร้างโครงการ และให้การรถไฟแห่งประเทศไทย (รฟท.) เปน็ ผจู้ า่ ยคา่ กอ่ สรา้ งและคา่ ใชจ้ า่ ยทางการเงนิ คนื แกเ่ อกชนภายหลงั การกอ่ สรา้ งแลว้ เสรจ็ 1 เสน้ ทางผลประโยชน์ การประมาณการจำ�นวนผู้โดยสารโครงการแอร์พอร์ตลิงค์ที่สูงเกินกว่าความเป็นจริง โดย ประมาณการผโู้ ดยสารในปี 2550 ซง่ึ เปน็ ปแี รกทเี่ ปดิ ใหบ้ รกิ ารไวท้ ่ี 87,000 คนตอ่ วนั และคาดวา่ 1  มตคิ ณะรัฐมนตรี เรื่อง ขออนุมตั ิดำ�เนนิ การก่อสร้างโครงการระบบขนสง่ ทางรถไฟเช่อื มท่าอากาศยานสวุ รรณภมู แิ ละสถานีรบั ส่ง ผโู้ ดยสารอากาศยานในเมอื ง, 1 มิถุนายน 2547.

และเสน้ ทางการแสวงหาผลประโยชน์ 75 จะเพมิ่ ขนึ้ เปน็ ประมาณ 218,000 คนตอ่ วนั ในปี 2560 แตจ่ าก ไดเ้ ปดิ การประกวดราคาโครงการ โดยไดผ้ ชู้ นะการประกวดราคา สถิติพบว่า ในปี 2553 หลังเปิดให้บริการจริงกลับมีผู้โดยสาร คอื กลมุ่ กจิ การรว่ มคา้ บ.ี กรมิ ม์ อนิ เตอรเ์ นชน่ั แนล ซงึ่ เสนอราคา เพียงประมาณ 40,000 คนต่อวันเท่าน้นั 25,907 ลา้ นบาท ตำ่�กวา่ ราคากลางเพยี ง 10 ลา้ นบาท และ การประมาณการท่ีสูงเกินกว่าความเป็นจริงทำ�ให้ผู้ว่าการ บริษทั หน่งึ ในกลุ่มกิจการรว่ มคา้ ดงั กลา่ วคือบริษัท ซโิ น-ไทย เอ็น รฟท. ในขณะน้ัน เสนอต่อกระทรวงคมนาคมให้ รฟท. ลงทุนเอง จเี นยี ริ่ง แอนด์ คอนสตรคั ชั่น จ�ำ กดั (มหาชน) ซ่ึงมีความสมั พันธ์ ดว้ ยการจา้ งเหมาเอกชนดำ�เนนิ การก่อสรา้ ง โดย รฟท. จะช�ำ ระ กับนกั การเมืองในรัฐบาลขณะน้นั ค่าการก่อสร้างคืนแก่เอกชนเม่ือโครงการแล้วเสร็จ ซ่ึงแตกต่าง ความผิดปกติของการดำ�เนินโครงการดังกล่าวในช่วงต่อมา จากมติของคณะกรรมการ รฟท. ที่ให้ดำ�เนินโครงการโดยใช้ เกิดขึ้นประมาณเดือนมิถุนายน 2548 เมื่อมีการดำ�เนินการ งบประมาณแผน่ ดนิ ในการก่อสรา้ ง นอกจากน้ี ผู้ว่าการ รฟท. ยงั ก่อสร้างโครงการแอร์พอร์ตลิงค์แล้ว โดยเร่ิมมีรายงานข่าวถึง แก้ไขสัญญาจ้างโดยร่นระยะเวลาการชำ�ระเงินคืนให้เร็วขึ้น ซ่ึง ความผดิ ปกตขิ องวงเงนิ คา่ ใชจ้ า่ ยของโครงการ เชน่ คา่ ธรรมเนยี ม เป็นการเอื้อประโยชน์แก่เอกชน และต้ังวงเงินค่าธรรมเนียมการ การกู้เงินท่ีต้ังไว้ 1,666 ล้านบาท อย่างไรก็ตาม จิตต์สันติ กเู้ งนิ ไว้สูงเกนิ กว่าทีเ่ ป็นจริง สง่ ผลให้ รฟท. เสียประโยชน์ ธนะโสภณ ผู้ว่าการ รฟท. ในขณะนั้น ชี้แจงว่า การต้ังวงเงิน ความผิดปกติของการดำ�เนินโครงการดังกล่าวเร่ิมตั้งแต่ คา่ ธรรมเนยี มการเงนิ ดงั กลา่ วมไี วส้ �ำ หรบั ชดเชยสว่ นตา่ งของอตั รา เดือนกมุ ภาพนั ธ์ 2547 เมอ่ื รฟท. ตกลงว่าจา้ งบริษัททป่ี รกึ ษา แลกเปล่ยี นทม่ี ีความผันผวนสงู ขณะท่ี ปริญญา จินดาประเสรฐิ เพื่อสำ�รวจและออกแบบรายละเอียดโครงการ (detail design) ประธานกรรมการ รฟท. ในขณะนน้ั ใหข้ อ้ มลู วา่ เคยมกี ารสง่ั การ รวมถึงรูปแบบการลงทุนท่ีเหมาะสม ระหว่างรัฐเป็นผู้ลงทุนเอง ให้ผวู้ า่ การ รฟท. และกรรมการอีกคนหนึง่ ตรวจสอบเรื่องน้แี ลว้ หรอื ใหส้ มั ปทานเอกชนเขา้ มาลงทนุ ทง้ั หมด หรอื แบง่ สดั สว่ นการ แต่ไม่เคยมคี ำ�สงั่ แตง่ ตั้งกรรมการสอบสวนแตอ่ ยา่ งใด ลงทุนระหว่างรัฐกับเอกชน ทง้ั น้ี ตามสญั ญาแล้ว บริษัท เอเชีย่ น ในเดือนเมษายน 2549 สำ�นักงานการตรวจเงินแผ่นดิน เอน็ จเิ นยี รง่ิ คอนซัลแตน้ ส์ จำ�กดั ในฐานะทปี่ รกึ ษา จะใชเ้ วลา (สตง.) ทำ�หนงั สือถึง จติ ตส์ นั ติ ธนะโสภณ ผูว้ า่ การ รฟท. เพ่ือ การศกึ ษา 8 เดือน ขอข้อเท็จจริงเกี่ยวกับความผิดปกติของสัญญาก่อสร้างโครงการ อย่างไรกต็ าม อีกเพียงไม่ถงึ 4 เดือนตอ่ มา คณะรัฐมนตรี แอร์พอร์ตลิงค์หลายประการ รวมถึงการที่ รฟท. ออกหนังสือ กลับมีมติอนุมัติการก่อสร้างโครงการดังกล่าวเม่ือวันท่ี 1 รับรองการชำ�ระคืนค่าธรรมเนียมการกู้เงิน 1,666 ล้านบาท มถิ นุ ายน 2547 โดยใหว้ า่ จา้ งเอกชนเปน็ ผรู้ บั ผดิ ชอบการกอ่ สรา้ ง ใหแ้ กผ่ รู้ บั เหมากอ่ นโครงการกอ่ สรา้ งแลว้ เสรจ็ ทงั้ ทคี่ ณะรฐั มนตรี โครงการ และให้ รฟท. จ่ายคา่ กอ่ สร้างและค่าใช้จา่ ยทางการเงิน มไิ ด้มีมตกิ �ำ หนดให้ รฟท. ตอ้ งจ่ายเงินดงั กล่าว คืนแก่เอกชนภายหลังการก่อสร้างแล้วเสร็จ มติคณะรัฐมนตรี ภายหลังการรัฐประหารในเดือนกันยายน 2549 คณะ ดงั กลา่ วระบวุ า่ การวา่ จา้ งใหก้ อ่ สรา้ งในลกั ษณะนไ้ี มเ่ ขา้ ขา่ ยทจี่ ะ กรรมการตรวจสอบการกระทำ�ที่ก่อให้เกิดความเสียหายแก่รัฐ ต้องปฏิบัติตามพระราชบัญญัติว่าด้วยการให้เอกชนเข้าร่วมงาน (คตส.) ได้เข้ามาสอบสวนการทุจริตในโครงการดังกล่าว และ หรอื ด�ำ เนนิ การในกจิ การของรฐั พ.ศ. 2535 และเนอ่ื งจากเอกชน ส่งเร่ืองต่อให้คณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริต ท่ีจะเข้ามาดำ�เนินการมิได้เกี่ยวข้องกับข้ันตอนการออกแบบ แห่งชาติ (ป.ป.ช.) จากการสอบสวนพบว่า โครงการแอร์พอร์ต โครงการดงั กลา่ วจงึ ไมเ่ ขา้ ขา่ ยการจา้ งเหมาประมลู แบบเหมารวม2 ลิงค์ไม่มีการตรวจสอบวงเงินค่าธรรมเนียมต้ังแต่แรก ทำ�ให้ผู้ เดือนธันวาคม 2547 รฟท. ในฐานะหนว่ ยงานผรู้ บั ผิดชอบ รับเหมาเบิกจ่ายค่าธรรมเนียมการกู้เงินท้ังหมดตามท่ีต้ังวงเงิน 2  มติคณะรัฐมนตรี เร่อื ง ขออนมุ ตั ดิ ำ�เนนิ การก่อสรา้ งโครงการระบบขนส่งทางรถไฟ ไว้รวม 1,666 ล้านบาท ท้ังท่ีความเป็นจริงแล้วค่าธรรมเนียม เชื่อมท่าอากาศยานสวุ รรณภูมิและสถานรี ับสง่ ผโู้ ดยสารอากาศยานในเมอื ง, 1 มถิ ุนายน ดังกล่าวมีเพยี ง 471 ล้านบาทเท่าน้ัน 2547.

76 เมนูคอรร์ ัปชนั สถานะของคดี เมื่อวนั ที่ 22 เมษายน 2553 คณะกรรมการ ป.ป.ช. มีมตชิ ้มี ูลความผดิ จิตตส์ นั ติ ธนะโสภณ อดีตผวู้ ่าการ รฟท. และพวก กวา่ 10 คน รวมถงึ ยุทธนา ทัพเจริญ ขณะดำ�รงต�ำ แหน่งรองผ้วู ่าการ รฟท. และเป็นประธานคณะกรรมการพจิ ารณาประกวดราคา และ สรุ างค์ ศรมี ที รพั ย์ หวั หนา้ กองกฎหมายในขณะนนั้ วา่ มคี วามผดิ วนิ ยั รา้ ยแรง และความผดิ อาญา ฐานรว่ มกนั ปฏบิ ตั หิ นา้ ทหี่ รอื ละเว้นการปฏบิ ตั หิ น้าท่ีโดยมิชอบ ปจั จบุ นั คดีดงั กลา่ วอยู่ในชัน้ อยั การ อยา่ งไรกต็ าม คณะกรรมการ ป.ป.ช. มีมติใหย้ กค�ำ รอ้ ง สุรยิ ะ จงึ รุ่งเรืองกจิ อดีตรัฐมนตรีวา่ การกระทรวงคมนาคม เนอื่ งจาก หลักฐานไม่เพยี งพอ ผลกระทบต่อประชาชน • การรวบรดั เหน็ ชอบใหว้ า่ จา้ งเอกชนในการกอ่ สรา้ ง และใหร้ ฐั จา่ ยเงนิ คนื ภายหลงั แทนทจ่ี ะศกึ ษารปู แบบการลงทนุ แบบตา่ งๆ อย่างรอบคอบ ท�ำ ให้โครงการแอร์พอรต์ ลิงค์ไม่ประสบความส�ำ เรจ็ เท่าทีค่ วร ทั้งที่รัฐต้องลงทุนรวมกวา่ 28,000 ลา้ น (ทง้ั คา่ ก่อสรา้ ง ดอกเบีย้ และอน่ื ๆ) • การคาดการณจ์ �ำ นวนผโู้ ดยสารทส่ี งู เกนิ กวา่ ความเปน็ จรงิ ท�ำ ใหก้ ารลงทนุ ผดิ พลาด บรษิ ทั รถไฟฟา้ รฟท. จ�ำ กดั ซงึ่ เปน็ บรษิ ทั ลูกของ รฟท. จงึ ประสบปญั หาสภาพคลอ่ งมาโดยตลอด • การแกไ้ ขสญั ญาในเอกสารประกวดราคา ท�ำ ใหผ้ รู้ บั เหมาเอกชนเบกิ จา่ ยเงนิ คา่ ธรรมเนยี มการกเู้ งนิ จาก รฟท. 1,666 ลา้ นบาท ทงั้ ทคี่ า่ ธรรมเนียมดังกล่าวมีเพยี ง 471 ล้านบาทเทา่ นั้น รฟท. จึงตอ้ งสญู เสยี เงนิ กว่า 1,200 ลา้ นบาท • การออกแบบและบรหิ ารจดั การทไ่ี ม่ได้มาตรฐาน ทำ�ให้ผใู้ ช้บริการไมไ่ ด้รับความสะดวก เชน่ รถไฟฟา้ ชำ�รดุ บ่อยครง้ั ไมม่ ีทาง ลงบนั ไดเล่อื น ลิฟท์มีขนาดเล็ก พ้ืนชานชาลาและรถไฟฟ้าอยหู่ า่ งกนั มาก และสถานที ่ใี หญ่ทีส่ ุด (มักกะสัน) ไม่เชือ่ มตอ่ กับ ระบบขนส่งสาธารณะอืน่

และเสน้ ทางการแสวงหาผลประโยชน์ 77 เอกสารอ้างองิ • กลุม่ เออีซีควา้ ทป่ี รกึ ษารถไฟ ต่อรางเชื่อมสนามบินสวุ รรณภูมิ, หนงั สอื พมิ พ์ เดลนิ วิ ส,์ 9 กุมภาพนั ธ์ 2547. • บอรด์ ร.ฟ.ท. ไฟเขียว ‘กลุม่ บ.ี กริมม์’ คว้างานสร้างรถไฟเชื่อมสวุ รรณภูม,ิ หนงั สือพมิ พ์ กรุงเทพธรุ กิจ, 20 ธนั วาคม 2547. • เปิดสำ�นวนทุจริต ‘แอร์พอร์ตลิงค’์ ไขปม ‘สรุ ิยะ จึงรงุ่ เรืองกจิ ’ รอด อดีตผวู้ ่า รฟท. ตายเดย่ี ว, หนังสือพมิ พ์ มติชน, 6 พฤษภาคม 2553. • ผรู้ ับเหมาขอเล่ือนแอร์พอรต์ ลงิ ค์ 1 ปี, หนงั สอื พมิ พ์ ทรานสปอรต์ เจอรน์ ัล, 24 เมษายน 2549. • ผู้ว่าการ ร.ฟ.ท. ยัน ‘แอร์พอรต์ ลิงค์’ ไม่มีทจุ รติ , หนังสอื พมิ พ์ กรุงเทพธรุ กจิ , 29 มถิ นุ ายน 2548. • สรุ ยิ ะดีเดย์ ก.ค. ประมลู รถไฟฟา้ สายหนองงเู ห่า ตั้งงบ 2.6 หม่นื ล., หนงั สือพิมพ์ แนวหน้า, 25 มิถุนายน 2547. • แอรพ์ อร์ต เรล ลิงค์ เผย ยอดผ้โู ดยสารแตะ 4 หม่นื คนแลว้ , เวบ็ ไซต์แอรพ์ อรต์ เรล ลงิ ค,์ 8 ตุลาคม 2553. • ชัยพันธ์ุ ประภาสะวตั ‘แอร์พอรต์ เรล ลิงค์’, หนงั สือพมิ พ์ ผู้จัดการ, 5 กมุ ภาพนั ธ์ 2555. • มติคณะรฐั มนตรี เร่ือง ขออนมุ ตั ดิ ำ�เนินการกอ่ สรา้ งโครงการระบบขนส่งทางรถไฟเชอื่ มทา่ อากาศยานสวุ รรณภูมิและสถานีรับส่งผู้ โดยสารอากาศยานในเมือง, 1 มถิ นุ ายน 2547.

78 เมนูคอร์รัปชนั 13 แอรพอรตลิงค: การประมาณการจำนวนผูŒโดยสารโครงการ แอรพอรตลิงคที่สูงเกินกว‹าความเปšนจร�ง ประมาณการผŒูโดยสาร ทำใหŒผูŒว‹าการรถไฟแห‹งประเทศไทยในขณะนั้น เกนิ จร�ง การรถไฟก็เจง เสนอต‹อกระทรวงคมนาคมใหŒการรถไฟฯ ประชาชนกเ็ ดือดรŒอน ลงทุนเอง โดยจŒางเหมาเอกชนดำเนินการก‹อสรŒาง และการรถไฟฯ จะชำระคืนค‹าก‹อสรŒางแก‹ เอกชนเมื่อโครงการแลŒวเสร็จ ซึ่งแตกต‹างจาก มติของคณะกรรมการรถไฟฯ ที่ใหŒดำเนินโครงการ โดยใชŒงบประมาณแผ‹นดินในการก‹อสรŒาง ผูŒว‹าการรถไฟฯ ยังแกŒไขสัญญาจŒางก‹อสรŒาง โดยเปลี่ยนระยะเวลาการชำระเง�นคืนใหŒเร็วข�้น ซึ่งเปšนการเอื้อประโยชนแก‹เอกชน และตั้งวงเง�น ค‹าธรรมเนียมการกูŒเง�นไวŒสูงเกินกว‹าที่เปšนจร�ง ทำใหŒการรถไฟฯ เสียประโยชน ผปรละกชราะชทนบต‹อ • การรถไฟฯ ประสบปญ หาขาดทนุ • การออกแบบและบรหิ าร เพม�ิ มากขน้ึ เนอ� งจากประมาณการ จัดการที่ไมไดม าตรฐาน ผโู ดยสารสงู เกนิ จริง ทำให ทำใหผูใชบรกิ ารไมไดร บั การลงทนุ ผิดพลาด ความสะดวก เชน รถไฟฟาชำรดุ • การแกไขสญั ญาจา งกอสราง บอ ยครั้ง ไมม ีทางลงบันไดเลือ่ น ทำใหก ารรถไฟฯ ตอ งชำระเงนิ คนื ลฟิ ตมขี นาดเล็ก พนื้ ชานชาลา เอกชนกอ นโครงการแลว เสรจ็ และรถไฟฟาอยูหางกนั มาก และเสยี คาธรรมเน�ยมการเงนิ และสถานท� ่ีใหญท ส่ี ุด (มกั กะสนั ) สงู กวาที่ควรจะเปน ไมเ ชือ่ มตอกับระบบขนสง สาธารณะอ่ืน

และเสน้ ทางการแสวงหาผลประโยชน์ 79 บันได 4 ขั้น 01 02 03 04 การประมาณการผูโดยสาร หลังการประกวดราคา การรถไฟฯ ตงั้ วงเงินเพื่อ โครงการแอรพอรต ลิงค ทส่ี ูงเกินจรงิ ทำใหการรถไฟฯ ผูวา การรถไฟฯ แกไขสัญญา ชำระคาธรรมเน�ยมการทำ ไมประสบความสำเรจ็ ทั้งที่ ลงทุนเอง โดยจางเหมา โดยลดระยะเวลาชำระเงนิ คนื ธุรกรรมทางการเงิน 1,666 ลงทนุ ไปกวา 2.8 หมน่ื ลานบาท เอกชนเปน ผูดำเนนิ กอ สราง เอกชน จากเดมิ ท่จี ะชำระ ลา นบาท ซึง� สงู ถึง 7% ทำใหก ารรถไฟฯ และบรษิ ทั ลกู โครงการ โดยการรถไฟฯ เงนิ คืนเมือ่ การกอ สรา ง ของมลู คาโครงการ ขณะที่ ขาดทุน และประสบปญ หา จะชำระคนื คา กอสรา งและ แลวเสรจ็ เปนชำระเงนิ คนื โครงการอ่นื มีคา ใชจ า ยสวนน้� สภาพคลอ ง คา ใชจา ยทางการเงนิ เมื่อครบ 990 วัน เอกชน เพยี ง 2-3% ของมลู คาโครงการ พรอมดอกเบ้ีย คสู ญั ญาจงึ ไดป ระโยชนจาก นอกจากน�้ กลุมธนาคารท่ีใหก ู หลังการกอสรางแลว เสรจ็ ตน ทนุ ทางการเงินทล่ี ดลง คดิ คา ธรรมเนย� มจริงเพยี ง ประมาณ 471 ลานบาท การรถไฟฯ จึงเสยี เงินกวา 1,200 ลา นบาท สถานะ • ป.ป.ช. มมี ตวิ า นายจติ ตส นั ติ ธนะโสภณ อดตี ผวู า การรถไฟฯ และนายไกรวชิ ญห รอื สรุ างค ศรมี ที รพั ย ซง�ึ ขณะนน้ั มหี นา ท่ี สบื สวนในกรณท� เ่ี กดิ ความเสยี หาย ตอ การรถไฟฯ มคี วามผดิ ทางอาญาและทางวนิ ยั อยา งรา ยแรง ปจ จบุ นั คดอี ยูในชน้ั อยั การ

80 เมนคู อร์รปั ชนั 1‘ใ4คหิงญเพ่คาับเวสอุวรร์’ รณภมู ิ ปูมหลงั บริษัท ท่าอากาศยานไทย จำ�กัด (มหาชน) หรือ ทอท. เป็นรัฐวิสาหกิจท่ีประกอบธุรกิจ ท่าอากาศยานของประเทศไทย โดยมที า่ อากาศยานที่อยู่ในความรับผิดชอบ 6 แหง่ ในช่วงท่ีจะมีการเปิดสนามบินสุวรรณภูมิ ทอท. ได้คัดเลือกบริษัท คิง เพาเวอร์ ดิวต้ี ฟรี จำ�กดั เปน็ ผปู้ ระกอบกิจการจ�ำ หนา่ ยสินคา้ ปลอดอากร (duty free) ในสนามบนิ สุวรรณภูมิ และ สนามบนิ ในภูมิภาคอีก 3 แหง่ เป็นเวลา 10 ปี 3 เดอื น ระหว่างเดอื นกนั ยายน 2548 ถึงเดอื น ธนั วาคม 2558 สัญญาดังกล่าวลงนามเม่ือวันที่ 20 เมษายน 2547 ในช่วงที่ สุริยะ จงึ ร่งุ เรอื งกจิ เปน็ รัฐมนตรวี า่ การกระทรวงคมนาคม เสน้ ทางผลประโยชน์ การท�ำ สญั ญาระหวา่ ง ทอท. กบั คงิ เพาเวอร์ มคี วามผดิ ปกตหิ ลายประการ โดยเรมิ่ ตง้ั แตก่ าร คำ�นวณมูลคา่ การลงทนุ ของโครงการใหต้ �ำ่ กว่าที่ควรจะเปน็ ซงึ่ น่าจะเป็นความพยายามหลีกเลย่ี ง

และเสน้ ทางการแสวงหาผลประโยชน์ 81 การปฏิบัติตามพระราชบัญญัติว่าด้วยการให้เอกชนเข้าร่วมงาน ทางปัญญาแห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยยังคำ�นวณจากฐาน หรอื ด�ำ เนนิ การในกจิ การของรฐั พ.ศ. 2535 หรอื พ.ร.บ.รว่ มทนุ ฯ ระยะเวลาของสัญญาเพียง 5 ปี แต่สัญญาที่ทำ�ขึ้นภายหลัง ซงึ่ ก�ำ หนดไวว้ า่ หากเอกชนจะเขา้ รว่ มงานหรอื กจิ การโครงการของ กลบั มอี ายถุ ึง 10 ปี รฐั ท่ีมีมูลคา่ การลงทนุ ตงั้ แต่ 1,000 ลา้ นบาทขนึ้ ไป จะตอ้ งผา่ น ข้นั ตอนตาม พ.ร.บ.ร่วมทนุ ฯ จากการบิดเบือนการคำ�นวณมูลค่าโครงการ ท้ังมูลค่า สินค้าคงคลัง การใช้พ้ืนท่ีประกอบกิจการ และระยะเวลาของ ปัจจัยสำ�คัญท่ีจะกำ�หนดมูลค่าโครงการดังกล่าวคือ มูลค่า สัญญา ทำ�ให้มูลค่าโครงการท่ีสถาบันทรัพย์สินทางปัญญา ของสนิ คา้ คงคลงั แตค่ วามผดิ ปกตทิ เ่ี กดิ ขนึ้ กค็ อื ทอท. พยายามไม่ แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยประเมินไว้ที่ประมาณ 813.84 น�ำ สนิ คา้ คงคลงั มาเปน็ สว่ นหนง่ึ ในการคำ�นวณมลู คา่ โครงการ โดย ล้านบาท นา่ จะต่�ำ กวา่ ความเป็นจริงมาก เมือ่ เปรียบเทยี บกับ ขอให้คณะกรรมการกฤษฎกี าตคี วามการรวมมูลคา่ สนิ คา้ คงคลัง รายงานตรวจสอบของสภานิติบัญญัติแห่งชาติ (สนช.)2 และ ถึง 3 คร้งั ในปี 25461 อย่างไรก็ตาม คณะกรรมการกฤษฎกี า ทอท. (ในภายหลัง)3 ซึ่งประเมินมูลค่าโครงการดังกล่าวไว้ที่ ไดม้ หี นงั สอื ยนื ยันถึง ทอท. ว่า มลู คา่ การซ้อื สินคา้ คงคลงั จะตอ้ ง 2,644.7 และ 2,432.2 ล้านบาทตามลำ�ดับ และเม่ือมีการ ถูกรวมไว้ในการคดิ มลู ค่าโครงการ ค�ำ นวณมูลคา่ โครงการตำ�่ กว่า 1,000 ล้านบาท จึงไม่ต้องอยู่ ภายใตก้ รอบของ พ.ร.บ.ร่วมทนุ ฯ เม่ือคณะกรรมการกฤษฎีกาให้ความเห็นดังกล่าวแล้ว สถาบันทรัพย์สินทางปัญญาแห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ใน การหลีกเลี่ยงการปฏิบัติตาม พ.ร.บ.ร่วมทุนฯ ทำ�ให้การ ฐานะท่ีปรกึ ษา ทอท. ได้เสนอรายงานการศึกษาความเปน็ ไปได้ ให้สัมปทานดังกล่าวไม่ต้องมีการประมูลแข่งขัน และเป็นไป ของโครงการต่อ ทอท. โดยคำ�นวณมูลค่าสินค้าคงคลังจากฐาน อยา่ งรวบรดั เพยี ง 2 เดือน นับต้งั แต่มีการแตง่ ต้งั คณะท�ำ งาน ของยอดขายเพียงเดือนเดียว แทนที่จะคิดจากฐานของยอดขาย ของ ทอท. ทง้ั นี้ ทอท. ได้คดั เลือกให้คงิ เพาเวอร์ เปน็ ผูไ้ ดร้ บั 3.5-4 เดอื น ตามสถติ กิ ารจ�ำ หนา่ ยสนิ คา้ แตล่ ะรอบ ท�ำ ใหค้ �ำ นวณ สทิ ธใ์ิ นการจ�ำ หนา่ ยสนิ คา้ ปลอดอากร โดยยดึ ตามความเหน็ ของ มูลค่าสนิ คา้ คงคลังออกมาได้เพียง 283.64 ล้านบาท ทปี่ รกึ ษาทใ่ี หเ้ หตผุ ลวา่ ควรมผี ปู้ ระกอบการรายเดยี ว เนอ่ื งจาก หากมผี ปู้ ระกอบการหลายรายจะท�ำ ใหเ้ กดิ การแขง่ ขนั ดา้ นราคา อย่างไรก็ตาม จากการตรวจสอบภายหลังพบว่า สัญญา และอาจกระทบตอ่ คณุ ภาพของสนิ คา้ และภาพลกั ษณข์ อง ทอท. ประกนั ทณั ฑ์บนคลังเกบ็ ของทค่ี ิง เพาเวอร์ ท�ำ กบั ทอท. มมี ูลค่า และสมควรใหผ้ ปู้ ระกอบการเปน็ คนไทย เนอ่ื งจากผลประโยชน์ กรมธรรม์ประกันภัยถึง 997.85 ล้านบาท ซ่ึงแสดงให้เห็นว่า ทางเศรษฐกจิ จะตกอยูก่ ับคนไทย มูลค่าสินค้าคงคลังจริงย่อมสูงกว่ามูลค่าที่คำ�นวณโดยสถาบัน ทรพั ย์สนิ ทางปัญญาแห่งจุฬาลงกรณ์มหาวทิ ยาลัย ภายใตส้ ญั ญาดงั กลา่ ว คงิ เพาเวอร์ ตอ้ งแบง่ ผลประโยชน์ ใหแ้ ก่ ทอท. รอ้ ยละ 15 ของรายไดใ้ นปที ่ี 1-5 และเพมิ่ เปน็ รอ้ ยละ นอกจากน้ี การคิดมูลค่าโครงการยังบิดเบือนข้อเท็จจริง 16-20 ในปีท่ี 6-10 โดยมีอตั ราการเพ่ิมรอ้ ยละ 1 ตอ่ ปี ทงั้ นี้ เก่ียวกับการใช้พ้ืนที่และระยะเวลาของสัญญา โดยสถาบัน คา่ สมั ปทานจะตอ้ งไมน่ อ้ ยกวา่ มลู คา่ ขนั้ ต�ำ่ ทกี่ �ำ หนดไวใ้ นสญั ญา ทรัพย์สินทางปัญญาแห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยกำ�หนด สมมตุ ฐิ านการใชพ้ น้ื ทใี่ นทา่ อากาศยานสวุ รรณภมู ไิ วเ้ พยี ง 5,000 2  รายงานของคณะกรรมาธิการวิสามญั ศึกษาและตดิ ตามการแก้ไขปญั หาสนามบนิ ตารางเมตร ซ่ึงต่ำ�กว่าความเป็นจริงกว่าเท่าตัว อีกทั้งยังไม่นำ� สุวรรณภูมิ สภานิติบัญญตั แิ หง่ ชาติ ซ่งึ มี พล.ร.อ.บรรณวิทย์ เก่งเรียน เปน็ ประธาน พน้ื ทที่ เ่ี กี่ยวขอ้ งในทา่ อากาศยานในภมู ิภาคทง้ั 3 แหง่ มารวมไว้ กรรมการ ในการกำ�หนดมูลค่าการลงทุน ทั้งที่อยู่ในสัญญาเดียวกัน ขณะ 3  รายงานผลการตรวจสอบข้อเท็จจรงิ เร่ือง การไดม้ าซึง่ สัญญาบริษัท คงิ เพาเวอร์ เดยี วกนั ประเดน็ เกย่ี วกบั ระยะเวลาของสญั ญา สถาบนั ทรพั ยส์ นิ ดวิ ตี้ ฟรี จำ�กัด ในการประกอบกจิ การร้านคา้ ปลอดอากร ณ ทา่ อากาศยานสุวรรณภมู ิ และท่าอากาศยานภมู ิภาค โดยคณะกรรมการตรวจสอบขอ้ เท็จจริงในการดำ�เนนิ งานของ 1  หนังสอื ลงวนั ที่ 10 มกราคม 2546 วันที่ 24 กรกฎาคม 2546 และวันท่ี 13 โครงการทา่ อากาศยานสุวรรณภูมิ ซึ่งมี พล.ต.อ.ประทนิ สันติประภพ เป็นประธาน โดย พฤศจิกายน 2546 การแต่งตง้ั ของคณะกรรมการ ทอท. ชดุ ใหม่

82 เมนูคอร์รปั ชนั อยา่ งไรกต็ าม สว่ นแบ่งค่าตอบแทนผลประโยชน์ทค่ี งิ เพาเวอร์ จ่ายใหแ้ ก่ ทอท. นา่ จะนอ้ ยกวา่ ทคี่ วรจะเป็น เมอ่ื พิจารณาจาก ผลก�ำ ไรของคิง เพาเวอร์ ซ่งึ สูงกว่านน้ั ประมาณ 2 เทา่ รายรับและกำ�ไรของคิง เพาเวอร์ และค่าตอบแทนผลประโยชน์ที่ใหแ้ ก่ ทอท. รายรับของคงิ เพาเวอร์ 2548 2549 2550 2551 ค่าตอบแทนผลประโยชนท์ ่ใี ห้แก่ ทอท. 9,825.22 11,220.44 13,106.21 13,429.41 กำ�ไร 1,473.78 1,683.07 1,965.93 2,014.41 สัดส่วนก�ำ ไรต่อค่าตอบแทนผลประโยชน์ 2,912.47 3,660.53 4,434.69 4,470.05 1.97 เทา่ 2.17 เทา่ 2.26 เทา่ 2.22 เท่า ทม่ี า: บรษิ ัท บซิ ิเนส ออนไลน์ จ�ำ กัด (มหาชน) (หนว่ ย: ลา้ นบาท) ผลกระทบต่อประชาชน • การบดิ เบอื นการค�ำ นวณมลู คา่ โครงการสมั ปทานต่ำ�กวา่ 1,000 ลา้ นบาท ท�ำ ใหไ้ มต่ อ้ งปฏบิ ตั ิ ตามกรอบของ พ.ร.บ.ร่วมทนุ ฯ สง่ ผลใหไ้ ม่มีการประมูลแขง่ ขนั • การใหส้ มั ปทานรา้ นคา้ ปลอดภาษใี นสนามบนิ สวุ รรณภมู แิ ก่ คงิ เพาเวอร์ โดยวธิ กี ารคดั เลอื ก ทำ�ให้ผลประโยชน์ที่ ทอท. ได้รับน้อยกว่าที่ควรจะเป็น และทำ�ให้คิง เพาเวอร์ ได้ผลกำ�ไร คืนทนุ อยา่ งรวดเรว็ • ความไม่รัดกุมของสัญญา โดยกำ�หนดพ้ืนท่ีขั้นตำ่�ในการประกอบกิจการแทนที่จะเป็นข้ันสูง ท�ำ ใหค้ งิ เพาเวอร์ ไดพ้ ้นื ทป่ี ระกอบกจิ การถึง 11,820 ตารางเมตร หรอื มากกว่าพน้ื ทท่ี ี่ใช้ ในการคำ�นวณมูลค่าโครงการกว่าเท่าตัว ซึ่งอาจส่งผลต่อความปลอดภัยและความสะดวก ของผู้โดยสาร

และเสน้ ทางการแสวงหาผลประโยชน์ 83 เอกสารอ้างอิง • คณะกรรมการตรวจสอบขอ้ เท็จจริงในการดำ�เนนิ งานของโครงการท่าอากาศยาน สุวรรณภมู ,ิ รายงานผลการตรวจสอบขอ้ เทจ็ จรงิ เรื่อง การไดม้ าซง่ึ สญั ญาบรษิ ัท คิง เพาเวอร์ ดิวต้ี ฟรี จำ�กัด ในการประกอบกจิ การรา้ นค้าปลอดอากร ณ ทา่ อากาศยาน สุวรรณภมู ิและท่าอากาศยานภูมิภาค, 2550. • สภานติ ิบญั ญัตแิ ห่งชาต,ิ รายงานของคณะกรรมาธิการวสิ ามญั ศึกษาและตดิ ตามการแก้ไข ปญั หาสนามบนิ สวุ รรณภมู ,ิ 2550.

84 เมนูคอร์รัปชนั 14 คำนวณมูลค‹าส�นคŒา คงคลังจากยอดขาย คสำัมนปทวานณรŒานคมŒาปลู ลอคดภ‹าาษโีสคนารมบงินสกุวรารณรภตูมิ: ่ำ เพ�ยง 1 เดือน แทนที่จะเปšน เล่ยี งประมูล 3.5-4 เดือน การทำสัญญาระหว‹างบร�ษัท ท‹าอากาศยานไทย จำกัด (มหาชน) หร�อ ทอท. กับคิง เพาเวอร มีการบิดเบือนการคำนวณมูลค‹าโครงการ เร�มตั้งแต‹การคำนวณมูลค‹าสินคŒาคงคลัง การใชŒพ�้นที่ และระยะเวลาของสัญญา ทำใหŒมูลค‹าของโครงการต่ำกว‹าความเปšนจร�ง เพ�่อหลีกเลี่ยงการปฏิบัติตามกฎหมายร‹วมทุน การหลีกเลี่ยงกฎหมายดังกล‹าวทำใหŒคิง เพาเวอร ไดŒรับสัมปทานโดยไม‹ตŒองแข‹งขัน โดยกระบวนการ คัดเลือกผูŒรับสัมปทานเปšนไปอย‹างรวบรัด บันได 2 ขั้น ลด-แล 01 ทีป่ รกึ ษาท่ี ทอท. วาจา ง บิดเบือนการคำนวณมลู คา ของสนิ คา คงคลงั การใชพ น้ื ท่ี และระยะเวลาของสญั ญา ทำใหป ระเมนิ มลู คาโครงการ ตำ่ กวา 1,000 ลา นบาท เพือ่ ไมต อ งปฏบิ ตั ิตามขนั้ ตอน ของกฎหมายรว มทุน 02 ทอท. คดั เลอื กคงิ เพาเวอร เขาประกอบการโดยไมตอ ง แขงขนั

และเสน้ ทางการแสวงหาผลประโยชน์ 85 คำนวณมูลค‹าโครงการ คำนวณระยะเวลา โดยใชŒพ�้นที่ในสนามบิน ของสัญญาเพ�ยง 5 ป‚ เพ�ยง 5,000 ตารางเมตร แตส‹ ญั ญาทีท่ ำขน้� ภายหลงั ซึ่งต่ำกว‹าความเปšนจร�ง มีระยะเวลา 10 ป‚ กว‹าเท‹าตัว ปผรละกชราะชทนบต‹อ ลก-แจก-แถม • การใหส มั ปทานรา นคา ปลอดภาษีในสนามบนิ สวุ รรณภมู ิ แกค งิ เพาเวอรโดยวธิ กี ารคดั เลอื ก ทำใหผ ลประโยชนท ่ี ทอท. ไดร บั นอ ยกวา ทค่ี วรจะเปน และการทค่ี งิ เพาเวอรไดผ ลกำไร คนื ทนุ ภายในปเ ดยี ว แสดงให เหน็ วา การคำนวณมลู คา การลงทนุ นา� จะตำ่ กวา ความเปน จรงิ • ความไมร ดั กมุ ของสญั ญา โดยกำหนดพน้ื ทข่ี น้ั ตำ่ ในการ ประกอบกจิ การแทนทจ่ี ะเปน ขน้ั สงู ทำใหค งิ เพาเวอรใชพ น้ื ท่ี ประกอบกจิ การถงึ 11,820 ตารางเมตร หรอื มากกวา พน้ื ท่ี ท่ีใชใ นการคำนวณมลู คา โครงการ กวา เทา ตวั ซง�ึ อาจสง ผลตอ ความปลอดภยั และความสะดวก ของผโู ดยสาร

86 เมนคู อรร์ ปั ชัน 15 สลร้ือุวารสนรมั จณปอทภดาูมนริ ถ ปมู หลัง ถือเปน็ เมกะโปรเจ็คท์ทใี่ ชเ้ วลาดำ�เนนิ การจนแล้วเสร็จกว่า 50 ปี ดว้ ยเงนิ ลงทนุ กว่า 1 แสน ลา้ นบาท สนามบนิ สวุ รรณภูมเิ ปิดใหบ้ ริการอยา่ งเป็นทางการเมื่อวันที่ 28 กนั ยายน 2549 โดยมี บริษทั ทา่ อากาศยานไทย จ�ำ กดั (มหาชน) หรือ ทอท. เปน็ ผดู้ แู ลและด�ำ เนินการ ดว้ ยระยะเวลาด�ำ เนนิ การอนั ยาวนานและมเี งนิ มหาศาลเขา้ มาเกย่ี วขอ้ ง ท�ำ ใหเ้ กดิ ชอ่ งทางใน การรัว่ ไหลของผลประโยชน์ และหนง่ึ ในนั้นคือโครงการ ‘ลานจอดรถสวุ รรณภมู ิ’ เสน้ ทางผลประโยชน์ พ้นื ทีล่ านจอดรถสนามบินสวุ รรณภูมิทง้ั 2 ส่วนท่ีมปี ัญหา ได้แก่ 1. พน้ื ทบี่ รเิ วณลานจอดรถระยะยาว (long term parking) ขนาด 62,380 ตารางเมตร บรษิ ทั แป้งร�่ำ รเี ทล จำ�กัด ไดร้ บั สัมปทาน 15 ปี ระหว่างวันท่ี 1 ธนั วาคม 2553 ถึง 30 พฤศจกิ ายน 2568 โดยรบั ผดิ ชอบโครงการสุวรรณภมู สิ แควร์ มลู คา่ 450 ลา้ นบาท พว่ งกับสมั ปทานรับจ้าง บริหารลานจอดรถ 2. พนื้ ทห่ี นา้ อาคารผโู้ ดยสาร A และ B ขนาด 160,000 ตารางเมตร บรษิ ทั ปารค์ กง้ิ แมเนจเมนท์

และเสน้ ทางการแสวงหาผลประโยชน์ 87 จำ�กัด ได้รับสมั ปทาน 5 ปี ระหว่างวนั ท่ี 30 เมษายน 2553 ถึง ผลตอบแทนให้ ทอท. เพยี งเดอื นละ 16.5 ลา้ นบาท 31 มีนาคม 2558 เมอ่ื สอ่ื มวลชนตรวจสอบเอกสารและบคุ คลทเี่ กยี่ วขอ้ งกบั กรณขี องพ้ืนทีท่ ี่ 1 ฝา่ ยบริหาร ทอท. รวบรดั พจิ ารณาและ การประมลู รวมถงึ พนกั งานระดบั ปฏบิ ตั กิ ารและหวั หนา้ คมุ งาน อนมุ ัตสิ มั ปทานใหก้ ับบรษิ ัท แป้งร่�ำ รีเทล จำ�กดั โดยใช้เวลา 10 พบวา่ การประมลู ครง้ั นผี้ เู้ ขา้ รว่ มการประมลู มาจากกลมุ่ นกั การ วัน ทั้งท่ีเป็นสัญญาระยะยาว และพ่วงกับโครงการสุวรรณภูมิ เมอื ง เจา้ หนา้ ท่ี และนายทนุ ซง่ึ รว่ มถอื หนุ้ และแบง่ ผลประโยชน์ สแควร์ มูลค่า 450 ลา้ นบาท แตบ่ รษิ ทั กลบั เสนอผลตอบแทน แต่เมื่อเร่ิมบริหารจัดการลานจอดรถ กรรมการของบริษัท ให้ ทอท. เพียงปีละ 2 ลา้ นบาทเศษ ซึง่ กรณนี ี้ตามระเบยี บของ ปาร์คก้งิ แมเนจเมนท์ จำ�กดั กข็ ัดแย้งกันอยา่ งรนุ แรง รฐั วสิ าหกจิ การใหส้ มั ปทานตงั้ แต่ 10 ปขี นึ้ ไป จะตอ้ งไดร้ บั ความ เหน็ ชอบจากบอร์ด ทอท. แต่ฝ่ายบริหาร ทอท. ท�ำ การอนมุ ัติโดย จากความขดั แยง้ ภายใน ท�ำ ใหบ้ รษิ ทั ปารค์ กง้ิ แมเนจเมนท์ ไมไ่ ดผ้ า่ นความเหน็ ชอบจากบอร์ด ทอท. ไม่ส่งรายได้ใหก้ บั ทอท. ตามทรี่ ะบุในสัญญา ซงึ่ บริษทั จะตอ้ ง แจง้ รายไดแ้ ละจดั สง่ ในสดั สว่ นทตี่ กลงไวก้ บั ทอท. วนั ตอ่ วนั โดย นอกจากน้ี ข้อมูลการจดทะเบยี นของบรษิ ัท แปง้ รำ่� รเี ทล ขณะเกดิ เหตุ บรษิ ทั ไมไ่ ดส้ ง่ รายไดใ้ หก้ บั ทอท. 4 เดอื นตดิ ตอ่ กนั จ�ำ กดั กท็ �ำ ใหเ้ กดิ ขอ้ กงั ขา โดยกอ่ นเสนอชอ่ื เขา้ รว่ มประมลู บรษิ ทั มีทุนจดทะเบียน 1 ล้านบาท และระบุว่ามีรายได้และก�ำ ไรปลี ะ ผลกระทบต่อ หลกั พนั บาทเทา่ นั้น โดยในปี 2551 มีรายได้ 9,826 บาท ก�ำ ไร ประชาชน สทุ ธิ 1,200 บาท จงึ ชวนใหค้ ดิ วา่ บรษิ ทั ทมี่ รี ายไดแ้ ละก�ำ ไรเพยี ง เท่าน้ีชนะการประมูลโครงการสุวรรณภูมิสแควร์ที่มีมูลค่า 450 • ผู้ใช้บริการสนามบินสุวรรณภูมิไม่ได้รับความ ล้านบาทไดอ้ ยา่ งไร ยง่ิ ไปกวา่ นน้ั บริษัทยงั ได้สิทธใิ์ นการบริหาร สะดวกในการจอดรถ ลานจอดรถนานถึง 15 ปี • การให้สัมปทานบริษัทเอกชน ทำ�ให้ ทอท. มี ขณะที่พน้ื ทที่ ่ี 2 แต่เดิม ทอท. เป็นผเู้ กบ็ เงินคา่ บรกิ ารลาน รายไดจ้ ากคา่ ทจ่ี อดรถนอ้ ยกวา่ บรหิ ารจดั การเอง จอดรถต้ังแต่เปิดสนามบิน โดยมีรายได้เป็นเงินสดจาก 2 ส่วน ไดแ้ ก่ 1. ค่าบริการรายวัน เก็บได้วันละ 800,000-1 ล้านบาท เฉลย่ี เดอื นละ 28-30 ลา้ นบาท 2. คา่ สมาชิกจากพนกั งานสายการบินและส�ำ นักงานต่างๆ ในสนามบนิ สวุ รรณภูมิ เดอื นละประมาณ 4-5 ล้านบาท รายไดจ้ ากท้ังสองสว่ น จึงมีมูลค่าไมต่ ำ�่ กวา่ ปีละ 360-380 ลา้ นบาท อย่างไรก็ตาม ปลายปี 2552 คณะกรรมการพิจารณา รายได้ของ ทอท. เสนอใหเ้ ปล่ียนระบบเปน็ การให้สัมปทานโดย การเปิดประมูล ซ่ึงบริษัท ปาร์คกิ้ง แมเนจเมนท์ จำ�กัด ได้รับ สมั ปทานบรหิ ารจดั การเกบ็ รายได้จากพ้ืนท่ีเป็นเวลา 5 ปี เสนอ

88 เมนูคอรร์ ปั ชนั สถานะของคดี พน้ื ที่จอดรถท่ี 1: ปยิ ะพนั ธ์ จัมปาสุต ประธานกรรมการ ทอท. เรยี กประชุมบอร์ดเรง่ ดว่ นวาระพเิ ศษ เมือ่ วันที่ 6 กันยายน 2553 ก่อนจะลงมตยิ กเลิกสัมปทานโครงการสวุ รรณภูมิสแควรท์ ี่ ทอท. ใหส้ ิทธ์บิ ริษทั แป้งร�ำ่ รเี ทล จ�ำ กัด เปน็ ผู้ดำ�เนินการ วนั เดียวกัน ที่ประชุมบอรด์ ทอท. มีมติปลด เสรรี ตั น์ ประสตุ านนท์ จากต�ำ แหน่งประธานคณะ กรรมการพจิ ารณารายได้ ทอท. ใหเ้ ปน็ แคก่ รรมการในฐานะกรรมการผอู้ �ำ นวยการใหญ่ ทอท. ขณะที่ ย้าย นริ นั ดร์ ธรี นาทสนิ จากผู้อ�ำ นวยการสนามบนิ นานาชาตสิ วุ รรณภมู ิ เปน็ ผูอ้ �ำ นวยการสนามบิน นานาชาติดอนเมือง และย้าย ดวงใจ คอนดี จากรองผู้อำ�นวยการสนามบินนานาชาติสุวรรณภูมิ เป็นผเู้ ช่ยี วชาญ พืน้ ทีจ่ อดรถที่ 2: จากการร้องเรียนของกรรมการบริษัท ปาร์คกิ้ง แมเนจเมนท์ จำ�กัด ทำ�ให้ โสภณ ซารัมย์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงคมนาคมในขณะน้ัน มีคำ�ส่ังแต่งตั้ง สุพจน์ ทรัพย์ล้อม ปลัดกระทรวง คมนาคมในขณะนน้ั เปน็ ประธานคณะกรรมการตรวจสอบข้อเท็จจริง จากนน้ั ปยิ ะพันธ์ จมั ปาสตุ ประธานบอรด์ ทอท. เรยี กประชุมบอร์ดวาระพิเศษอีกครง้ั ซง่ึ ท่ี ประชุมมมี ตเิ อกฉนั ท์ใหย้ กเลกิ สมั ปทานลานจอดรถหน้าอาคารผโู้ ดยสาร A และ B ของสนามบนิ สวุ รรณภมู กิ บั บริษทั ปารค์ กง้ิ แมเนจเมนท์ จำ�กดั ตั้งแตว่ นั ที่ 11 ตุลาคม 2553 และให้ ทอท. จัดเกบ็ รายได้จากลานจอดรถบริเวณดงั กลา่ วตามเดิม หลังบอร์ด ทอท. มีมติยกเลิกสัมปทานพื้นท่ีจอดรถที่ 2 ส่งผลให้ช่วงเดือนตุลาคม 2553 ถงึ มกราคม 2554 ทอท. สามารถเกบ็ เงนิ จากผูใ้ ชล้ านจอดรถแหง่ นี้ไดเ้ ฉลย่ี วันละ 800,000-1.2 ลา้ นบาท หรอื เฉลีย่ เดอื นละ 28-30 ล้านบาท

และเส้นทางการแสวงหาผลประโยชน์ 89 เอกสารอ้างองิ • เปิดโปงสัมปทานฉาว ลานจอดรถสวุ รรณภูมิ รื้อขบวนการเขมือบ บมจ.ท่าอากาศยาน ไทย, หนงั สือพมิ พ์ ประชาชาตธิ ุรกจิ , รวมเอกสารขา่ วประกวด, สมาคมนักขา่ ว นักหนังสอื พมิ พ์แห่งประเทศไทย, 2553.

90 เมนคู อร์รัปชนั 15 ทอท. ใหลŒสานจัมอดปรถทสุวารรนณภไูมมิ: ‹โปรง‹ ใส เก็บไดŒเดือนละ ยกรายไดŒใหเŒ อกชน 30 ลŒานบาท ลานจอดรถในสนามบินสุวรรณภูมิเปšนพ�้นที่หนึ่ง ที่สามารถสรŒางรายไดŒใหŒกับบร�ษัท ท‹าอากาศยานไทย จำกัด (มหาชน) หร�อ ทอท. แต‹ผูŒบร�หารของ ทอท. กลับใหŒสัมปทานกับบร�ษัทเอกชนในการจัดเก็บรายไดŒ จากพ�้นที่ ซึ่งทำใหŒ ทอท. มีรายไดŒนŒอยกว‹า การจัดเก็บดŒวยตัวเอง นอกจากนี้ การอนุมัติสัมปทานยังเปšนไป อย‹างรวบรัด และไม‹ไดŒรับความเห็นชอบ จากบอรด ทอท. และเมื่อเกิดความขัดแยŒง ระหว‹างกรรมการบร�ษัท บร�ษัทก็ไม‹ส‹งรายไดŒ ใหŒกับ ทอท. เปšนเวลา 4 เดือน

และเส้นทางการแสวงหาผลประโยชน์ 91 สถานะ พ�้นที่จอดรถที่ ปผรละกชราะชทนบต‹อ พ�้นที่จอดรถที่ 2 • ผูใชบริการสนามบนิ สุวรรณภมู ิ ไมไ ดร บั ความสะดวกในการ 1 • วันท่ี 4 ตุลาคม 2553 จอดรถจากปญหาท่ีเกดิ ขน้ึ นายปย ะพนั ธ จมั ปาสุต • การใหส ัมปทานกบั บรษิ ัทเอกชน • วันท่ี 6 กันยายน 2553 ประธานบอรด ทอท. ทำให ทอท. มีรายไดจาก นายปยะพันธ จมั ปาสุต เรยี กประชุมบอรดวาระพิเศษ ลานจอดรถนอ ยกวาการบรหิ าร ประธานบอรด ทอท. และมีมติยกเลกิ สัมปทาน จดั การเอง เรียกประชมุ บอรด วาระพิเศษ กบั บริษทั ปารค กิง้ แมเนจเมนท และมมี ติยกเลิกสมั ปทาน จำกัด โดยให ทอท. กบั บรษิ ัท แปง ร่ำ รเี ทล จำกดั จัดเกบ็ รายไดจ าก • ในวันเดยี วกัน ทป่ี ระชมุ บอรด ลานจอดรถตามเดิม ทอท. มีมติปลดนายเสรีรตั น ประสุตานนท จากตำแหนง� บันได 2 ขั้น ประธานคณะกรรมการพจิ ารณา รายได ทอท. ยา ยนายนริ ันดร 01 ธรี นาทสนิ ออกจากผอู ำนวยการ สนามบนิ นานาชาตสิ วุ รรณภมู ิ ผูบรหิ ารของ ทอท. และยายนางดวงใจ คอนดี รวบรัดพจิ ารณาและอนมุ ตั ิ ออกจากรองผอู ำนวยการ ใหส ัมปทานพ้นื ทจ่ี อดรถท่ี 1 แกบ ริษทั แปง ร่ำ รีเทล จำกัด เอกชน โดยใชเ วลาพจิ ารณาเพยี ง 10 วนั และไมไ ดร ับความเห็นชอบจาก เก็บไดŒเดือนละ บอรด ทอท. ตลอดจนไมมี การตรวจสอบวาบริษทั มีทนุ 15 ลŒานบาท จดทะเบียนเพียง 1 ลานบาท แตตอ งรบั ผิดชอบโครงการ มูลคา 450 ลา นบาท 02 ใหสมั ปทานพ้ืนท่จี อดรถที่ 2 แกบริษทั ปารคกิ้ง แมเนจเมนท จำกดั ซึ�งเสนอคาตอบแทนเพยี ง เดอื นละ 16.5 ลานบาท ทง้ั ท่ี ทอท. เคยเก็บไดเ ดอื นละ 28-30 ลา นบาท

92 เมนูคอรร์ ปั ชนั 1บ6 า้ นเอื้ออาทร เอ้ือพวกพอ้ งผู้รับเหมา ปมู หลัง โครงการ ‘บา้ นเออื้ อาทร’ เปน็ หนง่ึ ในโครงการของรฐั บาล พ.ต.ท.ทกั ษณิ ชนิ วตั ร โดยมกี ารเคหะ แห่งชาติ (กคช.) ในสังกัดกระทรวงการพัฒนาสังคมและความม่ันคงของมนุษย์ เป็นผู้รับผิดชอบ ด�ำ เนนิ การ เปา้ หมายของโครงการนค้ี อื การจดั หาทอ่ี ยอู่ าศยั ใหแ้ กป่ ระชาชนผมู้ รี ายไดน้ อ้ ยจ�ำ นวน 600,172 หนว่ ย วงเงินประมาณ 2.7 แสนล้านบาท ในชว่ งเวลา 5 ปี (2546-2550) เสน้ ทางผลประโยชน์ การตรวจสอบความไม่ชอบมาพากลในโครงการบ้าน ชินวตั ร เปน็ ผ้ถู อื หุ้น (พงษ์ศักดิ์ รกั ตพงศไ์ พศาล รัฐมนตรวี ่าการ เอื้ออาทรเกิดข้ึนในเดือนสิงหาคม 2549 หลังจากมีเร่ือง กระทรวงคมนาคมในขณะนั้น เคยเป็นประธานกรรมการและ รอ้ งเรยี นผา่ นสอ่ื สง่ิ พมิ พแ์ ละโทรทศั น์ โดยขอ้ มลู แรกทสี่ อื่ มวลชน ผู้ถอื หุ้น จากนัน้ ได้โอนห้นุ ให้นอ้ งสาวกอ่ นการเลือกต้ังปี 2544 คน้ พบคอื มผี รู้ บั เหมารายหนง่ึ ไดแ้ ก่ บรษิ ทั กลอรคี่ อนสตรค๊ั ชน่ั ขณะท่ี ทรงพล ชินวัตร เป็นกรรมการและผ้ถู ือหนุ้ ) จ�ำ กัด ทำ�สญั ญารับเหมากบั กคช. จ�ำ นวน 20,000 หน่วย ซึ่ง บรษิ ทั ผรู้ บั เหมารายนมี้ คี นในตระกลู รกั ตพงศไ์ พศาลและตระกลู จากข้อมูลดังกล่าว ทำ�ให้ส่ือมวลชนตรวจสอบข้อมูล โครงการบ้านเอื้ออาทรทั้งหมด เพ่ือวิเคราะห์ว่าอาจมีปัญหา

และเสน้ ทางการแสวงหาผลประโยชน์ 93 ผลประโยชนท์ บั ซอ้ น (conflict of interests) ในลกั ษณะเดยี วกัน สตรั๊คช่ัน จำ�กัด เพ่ือดำ�เนินโครงการบ้านเอ้ืออาทรดงพระราม หรอื ไม่ จังหวดั ปราจนี บรุ ี จำ�นวน 73 ไร่ ในราคาไร่ละ 850,000 บาท ผลจากการตรวจสอบทำ�ให้พบว่า กคช. ได้ทำ�สัญญากับ ท้งั ทร่ี าคาประเมนิ ของกรมทด่ี นิ มีราคาเพยี งไร่ละ 61,000 บาท ผู้รับเหมาที่เป็นเครือญาติหรือผู้ใกล้ชิดของนักการเมืองพรรค เดือนกรกฎาคม 2549 กคช. ซ้ือที่ดินจากบริษัท ไชน่า ไทยรกั ไทยอกี หลายโครงการ เชน่ สเตท คอนสตรคั ชน่ั เอนยเิ นยี รงิ (ประเทศไทย) จ�ำ กดั เพอื่ ด�ำ เนนิ ต้นปี 2549 กคช. ทำ�สัญญาร่วมดำ�เนินโครงการบ้าน โครงการบา้ นเอ้ืออาทรรงั สิต คลอง 2 จ�ำ นวน 42 ไร่ ในราคา เออ้ื อาทรต�ำ บลศลิ าอ�ำ เภอเมอื งจงั หวดั ขอนแกน่ วงเงนิ 4,700ลา้ น 97.75 ล้านบาท ซ่งึ สงู กวา่ ราคาประเมนิ ถึง 42.75 ล้านบาท บาทกบั หา้ งหนุ้ สว่ นจ�ำ กดั ตรพี รวศิ วกรรมซง่ึ มีดวงแขอรรณนพพร กรณีโครงการบา้ นเอือ้ อาทรรังสติ คลอง 9 กคช. ซ้ือทีด่ ิน (ภรรยาของ พงศกร อรรณนพพร อดีต ส.ส. ขอนแก่น พรรค จากบรษิ ัท พีเจดซี ี จ�ำ กดั จำ�นวน 100 ไร่ ราคาไร่ละ 1 ล้านบาท ไทยรกั ไทย และรองหวั หนา้ พรรคเพอื่ ไทยในปจั จบุ นั ) เปน็ เจา้ ของ ท้ังทน่ี ายหน้าซ้อื มาจากเจ้าของท่ดี ินเพยี งไรล่ ะ 550,000 บาท ต้นปี 2549 กคช. ทำ�สัญญาร่วมดำ�เนินโครงการบ้าน นอกจากนีย้ งั พบวา่ ในปี 2547 มที ด่ี ิน 1 แปลงในตำ�บล เอื้ออาทรอ�ำ เภอชนบท จงั หวดั ขอนแกน่ วงเงนิ 105 ล้านบาท แสนภดู าษ อ�ำ เภอบา้ นโพธ์ิ จงั หวดั ฉะเชงิ เทรา ท่ี กคช. ท�ำ สญั ญา กับห้างหุ้นส่วนจำ�กัด ขอนแก่นธีรพงศ์ ซ่ึงมี ธีรพงศ์ สุพรรณ ซ้ือขายกบั ผู้บรหิ ารของ กคช. เอง ในวงเงนิ 82 ล้านบาท ฝ่าย (ญาติของ เรอื งเดช สพุ รรณฝา่ ย อดตี ส.ส. ขอนแกน่ พรรค ขอ้ มลู สำ�คญั อีกช้นิ หนง่ึ คอื ข้อมูลจากนายหน้าซื้อขายที่ดิน ไทยรกั ไทย) เป็นเจา้ ของ และผรู้ บั เหมา ซงึ่ ให้สัมภาษณก์ ับหนงั สือพมิ พ์ ประชาชาติธรุ กิจ ต้นปี 2549 กคช. ทำ�สัญญาร่วมดำ�เนินโครงการบ้าน วา่ มกี ารจา่ ยเงนิ ‘คา่ หวั ควิ ’ ในโครงการบา้ นเออื้ อาทร โดยเรม่ิ จาก เอื้ออาทรหนองคาย 2 (ถนนมิตรภาพ) วงเงนิ 351 ล้านบาท นายหนา้ ไปตดิ ตอ่ เจา้ ของทดี่ นิ เมอื่ ตกลงราคากบั เจา้ ของทดี่ นิ ได้ กบั บริษทั นวพันธ์ ดีเวลล็อปเม้นท์ จ�ำ กดั ซงึ่ มี ดวงใจ สุนทรชยั กน็ ำ�ไปเสนอให้ กคช. พจิ ารณาอนุมตั แิ ละตดิ ต่อหาผ้รู บั เหมา ซงึ่ (ภรรยาของวา่ ที่รอ้ ยตรี พงศพ์ ันธ์ สนุ ทรชยั อดตี ส.ส. หนองคาย ผรู้ ับเหมาจะต้องจ่ายค่าหวั คิวเปน็ เงนิ สด 8,000-12,000 บาท พรรคไทยรักไทย) เป็นกรรมการ ตอ่ ทพ่ี ัก 1 หน่วย ให้กบั นกั การเมืองและขา้ ราชการ ปลายปี 2549 กคช. ทำ�สัญญาร่วมดำ�เนินโครงการบ้าน การทุจริตในโครงการบ้านเอ้ืออาทรถูกตรวจสอบอย่าง เออื้ อาทรปราจนี บรุ ี (นาด)ี วงเงนิ 145ลา้ นบาทกบั บรษิ ทั จนิ นาภา จริงจังในช่วงหลังรัฐประหารปี 2549 โดยในวันท่ี 19 มีนาคม จ�ำ กดั ซงึ่ มี ภัสสรา อนั ตทรพั ย์ (ท�ำ ธรุ กิจร่วมกบั ภาพร ภุมมะ 2550 คณะกรรมการตรวจสอบการกระทำ�ท่ีก่อให้เกิดความ กาญจนะ ญาตขิ อง ชยตุ ภุมมะกาญจนะ อดตี ส.ส. ปราจีนบรุ ี เสียหายแก่รัฐ (คตส.) มีมติให้ต้ังอนุกรรมการไต่สวนดำ�เนินคดี พรรคไทยรกั ไทย) เป็นผู้ถือหนุ้ กับ วัฒนา เมืองสุข ซึ่งดำ�รงตำ�แหน่งรัฐมนตรีว่าการกระทรวง นอกจากนี้ สื่อมวลชนยังพบปัญหาการก่อสร้างไม่คืบหน้า การพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ ช่วงเดือนสิงหาคม ทั้งที่ผู้รับเหมาทำ�สัญญาก่อสร้างและเบิกเงินล่วงหน้าจาก กคช. 2548 ถงึ เดอื นกันยายน 2549 ในข้อหารว่ มกนั ทจุ ริตและเรียก ไปแล้ว เช่น โครงการบ้านเอ้ืออาทรบ่อวิน จังหวัดชลบุรี และ รับสินบน ซึ่ง คตส. ระบุว่า รูปแบบการดำ�เนินโครงการเอื้อให้ โครงการบ้านเอื้ออาทรโรจนะ จังหวัดพระนครศรีอยุธยา และ เกิดการทุจริตอย่างกว้างขวาง โดยเฉพาะการจ่ายเงินล่วงหน้า ปัญหาการคาดการณ์ยอดจองท่ีสูงกว่าความต้องการจริง เพื่อ ไม่เกินร้อยละ 15 ของมูลค่าของงานที่ได้รับ ทำ�ให้ให้เอกชน ต้องการเงินอดุ หนุนจากรฐั มเี งินสำ�หรับจา่ ยค่าหัวควิ อกี ปญั หาหนง่ึ กค็ อื การซอื้ ทดี่ นิ เพอ่ื ด�ำ เนนิ โครงการในราคา ต่อมา วันที่ 8 พฤษภาคม 2550 คตส. มีมติชี้มูลความ สงู เกนิ จริง เชน่ ปี 2548 กคช. ซอื้ ทดี่ ินจากบรษิ ทั กลอร่ีคอน- ผดิ ชวนพศิ ฉายเหมือนวงศ์ อดีตผู้วา่ การ กคช. ผ้บู ริหาร และ

94 เมนคู อรร์ ปั ชัน เจา้ หนา้ ทข่ี อง กคช. 10 คน ฐานเปน็ เจา้ พนกั งานปฏบิ ตั หิ นา้ ทห่ี รอื ละเวน้ การปฏบิ ตั หิ นา้ ทโ่ี ดยมชิ อบ และในวนั ท่ี 7 มกราคม 2551 คตส. ไดแ้ จง้ ขอ้ หาวฒั นาและพวกรวม 7 คน ในขอ้ หาเรยี กรบั สนิ บน จากผู้รับเหมา 8 ราย จำ�นวน 1,200 ล้านบาท นอกจากน้ี ยังต้งั ข้อหาชวนพิศเพิม่ อกี 1 คดี ในขอ้ หาทุจริตต่อหน้าที่ สถานะของคดี ผลกระทบตอ่ ประชาชน หลงั จากคตส.หมดวาระคณะกรรมการปอ้ งกนั และปราบปราม การทุจริตแห่งชาติ (ป.ป.ช.) ไดร้ ับเรอื่ งการทจุ รติ ในโครงการบา้ น • ประชาชนจำ�นวนหน่ึงได้ที่พักอาศัยช้ากว่ากำ�หนด เอื้ออาทรมาดำ�เนินการต่อ และในเดือนมิถุนายน 2552 คณะ ขณะทอ่ี กี จ�ำ นวนหนง่ึ ไมไ่ ดท้ พ่ี กั อาศยั เนอื่ งจากบาง ท�ำ งานอยั การไดพ้ ิจารณาส�ำ นวนคดีที่ ป.ป.ช. มคี วามเหน็ สง่ั ฟอ้ ง โครงการหยดุ ด�ำ เนินการ วฒั นา เมอื งสุข และพวกรวม 7 คน ฐานเปน็ เจ้าพนักงานปฏบิ ัติ หนา้ ทหี่ รอื ละเวน้ การปฏบิ ตั หิ นา้ ทโี่ ดยมชิ อบ กรณเี รยี กรบั เงนิ จาก • การก่อสร้างในบางโครงการไม่ได้มาตรฐาน ทำ�ให้ ผู้ประกอบการ และส่งเร่ืองให้อัยการสูงสุดพิจารณายื่นฟ้องต่อ ผู้พักอาศัยได้รับความเดือดร้อน หรือต้องเสีย ศาลฎีกาแผนกคดีอาญาของผู้ดำ�รงตำ�แหน่งทางการเมือง ขณะ ค่าใชจ้ า่ ยในการซอ่ มแซม นี้ส�ำ นวนคดีอยรู่ ะหว่างการพจิ ารณาของอยั การสูงสดุ • ณ เดอื นตลุ าคม 2550 กคช. มหี นเี้ งนิ กรู้ วม 76,112 สำ�หรับ ชวนพิศ ฉายเหมือนวงศ์ ถูกกล่าวหาว่ากระทำ� ลา้ นบาท ซงึ่ เปน็ หนเ้ี งนิ กขู้ องโครงการบา้ นเออ้ื อาทร ความผิดฐานทุจริตต่อหน้าที่ หรือกระทำ�ความผิดต่อตำ�แหน่ง 61,050 ลา้ นบาท หรอื คิดเปน็ ร้อยละ 80 ของหนี้ หน้าที่เกี่ยวกับการจัดซื้อจัดจ้างเอกชนในโครงการบ้านเอื้ออาทร เงนิ ก้ทู ้งั หมด (โครงการอรัญประเทศ โครงการเมืองใหมบ่ างพลี และโครงการ ร่มเกล้า 2) รวม 2 คดี ขณะนี้คดอี ยใู่ นระหวา่ งการไต่สวนข้อเท็จ จรงิ โดย ป.ป.ช.

และเสน้ ทางการแสวงหาผลประโยชน์ 95 เอกสารอ้างองิ • ขอนแก่น-หนองคาย เมีย ส.ส. ไทยรกั ไทย กวาด 5.2 พัน ล., หนังสอื พิมพ์ ประชาชาติธรุ กจิ . 18 กนั ยายน 2549. • ปดิ ตำ�นาน ‘บา้ นเอื้ออาทร’ บาดแผลประชานยิ ม-ทจุ ริต 3 หม่นื ลา้ น, หนังสอื พมิ พ์ ประชาชาติธรุ กิจ. 24 ธนั วาคม 2550. • พลิ กึ บกิ๊ การเคหะฯ ขายท่ใี ห้ กคช. 82 ล. สรา้ งบ้านเอ้ืออาทร, หนงั สอื พมิ พ์ ประชาชาตธิ ุรกิจ. 4 กันยายน 2549. • รงั สติ คลอง 2 ทด่ี นิ จากแบงก์ 55 ล้าน ปนั่ ราคา 2 รอบ ขายการเคหะฯ 97 ลา้ น, หนงั สอื พมิ พ์ ประชาชาติธรุ กิจ. 19 ตุลาคม 2549. • รังสิต คลอง 9 ไร่ละ 5.5 แสน การเคหะฯ ซ้อื ฉลยุ ไร่ละ 1 ล้าน, หนงั สอื พมิ พ์ ประชาชาตธิ ุรกจิ . 23 ตลุ าคม 2549. • วิกฤตความคดิ ประชานยิ ม สญั ญาโควตา้ ‘โกงกนิ ล่วงหน้า’, หนังสอื พมิ พ์ ประชาชาติธรุ กจิ . 24 ธันวาคม 2550. • สตง. ชงสอบบา้ นเออื้ อาทร โยง รมต. ซอื้ ท่ดี นิ ‘ญาติ’ แพง 10 เท่า, หนงั สือพิมพ์ ประชาชาตธิ รุ กิจ. 28 กันยายน 2549. • สตง. ลา้ งบาง ‘บา้ นเออ้ื อาทร’ ปน่ั ยอดจองอมุ้ ผรู้ ับเหมา-เคหะเต้น, หนังสือพิมพ์ ประชาชาติธุรกจิ . 24 สงิ หาคม 2549. • สตง. อง้ึ เคหะซื้อบ้านบริษัทญาติ ‘เพ้ง’ 2.3 หมื่นยนู ิต-พงษ์ศักดิ์แจงแคเ่ พอ่ื น, หนงั สอื พิมพ์ ประชาชาติธรุ กจิ . 28 สิงหาคม 2549.

96 เมนคู อรร์ ัปชนั 16 ผลประโยชนทับซŒอน ผบลŒานปเอรื้ออะาทโรย: ชนท บั ซŒอน ปน˜› ราคาท่ีดนิ เกบ็ คา‹ หัวควิ เป‡าหมายของโครงการบŒานเอื้ออาทรคือการจัดหา ที่อยู‹อาศัยใหŒแก‹ประชาชนผูŒมีรายไดŒนŒอย แต‹ผูŒบร�หารและเจŒาหนŒาที่ของการเคหะฯ บางคนกลับร‹วมมือกับนักการเมืองเพ�่อหา ผลประโยชนจากโครงการ โดยบางโครงการ ทำสัญญากับผูŒรับเหมาที่เปšนเคร�อญาติ หร�อผูŒใกลŒชิดของนักการเมือง บางโครงการ ซื้อที่ดินเพ�่อดำเนินโครงการในราคาสูงเกินจร�ง ขณะที่นักการเมืองและขŒาราชการบางคนร‹วมกัน เร�ยกเก็บ “ค‹าหัวคิว” จากผูŒรับเหมาที่ไดŒรับงาน ความเสียหาย - การเคหะฯ ทำสญั ญากบั ป�›นราคาที่ดินขายการเคหะฯ ผูร บั เหมาทเ่ี ปน เครือญาติ คณะกรรมการตรวจสอบ หรอื ผใู กลช ดิ ของนกั การเมอื ง การกระทำทก่ี อ ใหเ กดิ หลายโครงการ เชน ความเสยี หายแกร ฐั (คตส.) โครงการหนองคาย 2 ประเมนิ วา การทจุ รติ ทำใหเ กดิ การเคหะฯ ทำสญั ญากับ ความเสยี หายประมาณ บรษิ ทั ของภรรยาอดีต ส.ส. หนองคาย พรรคไทยรกั ไทย 30,000 - การเคหะฯ ซอื้ ทด่ี ินเพือ่ ดำเนินโครงการสูงเกนิ จรงิ ลŒานบาท เชน โครงการดงพระราม จังหวดั ปราจนี บรุ ี (เขตพนื้ ทีข่ อง รมว. พฒั นาสังคมฯ ในขณะนัน้ ) การเคหะฯ ซอ้ื ทดี่ ินจาก ผรู บั เหมาไรล ะ 850,000 บาท ทั้งท่ีกรมที่ดนิ ประเมนิ ราคา เพยี งไรละ 61,000 บาท

และเส้นทางการแสวงหาผลประโยชน์ 97 ผปรละกชราะชทนบต‹อ • ประชาชนจำนวนหนง�ึ ไดท พ่ี กั อาศยั ชา กวา กำหนด ขณะทอ่ี กี จำนวนหนง�ึ ไมไ ด เก็บค‹าหัวคิว ทพ่ี กั อาศยั เนอ� งจากบางโครงการ หยดุ ดำเนนิ การ - ผรู ับเหมารายหน�ึงใหขอ มูล • การกอ สรา งของบางโครงการ วา ตอ งจา ยคาหวั คิวประมาณ ไมไ ดม าตรฐาน ทำใหผ พู กั อาศยั 8,000-12,000 บาท ไดร บั ความเดอื ดรอ น หรอื ตอ ง ตอ ทพ่ี กั อาศัย 1 หน�วย เสยี คา ใชจ า ยในการซอ มแซม ใหกบั นักการเมืองและ • ณ เดอื นตลุ าคม 2550 ขา ราชการ การเคหะฯ มหี นเ้� งนิ กรู วม 76,112 ลา นบาท ซง�ึ เปน หนเ้� งนิ กู ของโครงการบา นเออ้ื อาทร 61,050 ลา นบาท หรอื คดิ เปน 80% ของหนเ้� งนิ กทู ง้ั หมด ป�นยอดจองเกินจร�ง - สตง. พบขอ มลู วา ผูร ับเหมา สถานะ บางรายปนตัวเลขผจู องบา น สูงกวา ความตองการจริง • คณะทำงานอยั การสง เรอ่ื ง เพ่ือนำโครงการมาขายให ใหอ ยั การสงู สดุ พจิ ารณายน่ื ฟอ ง การเคหะฯ โดยหวงั ไดรับ นายวฒั นา เมอื งสขุ อดตี เงินอุดหนนุ รมว.พฒั นาสงั คมฯ และพวก รวม 7 คน ขณะนส้� ำนวนคดี อยรู ะหวา งการพจิ ารณาของ อยั การสงู สดุ • ผวู า การการเคหะฯ ในขณะนน้ั ถกู กลา วหาวา กระทำความผดิ 2 คดี ขณะนท้� ง้ั สองคดี อยรู ะหวา งการไตส วนขอ เทจ็ จรงิ โดย ป.ป.ช.

98 เมนูคอร์รปั ชัน 1เ7ร่อื งน้ำ�เนา่ โครงการ บำ�บดั น�้ำ เสียคลองดา่ น ปมู หลัง โครงการจัดการนำ้�เสียเขตควบคุมมลพิษ จังหวัดสมุทรปราการ เป็นโครงการท่ีได้รับความ ชว่ ยเหลอื ด้านการเงินจากธนาคารเพอ่ื การพัฒนาแห่งเอเชยี (Asian Development Bank: ADB) เพื่อแก้ไขปญั หามลพษิ ของจงั หวดั สมุทรปราการ โดย ABD ว่าจ้างบริษัท มอนต์โกเมอรี วัตสนั เอเชยี จ�ำ กัด (Montgomery Watson Asia: MWH) และคณะ ทำ�การศกึ ษาความเปน็ ไปไดข้ อง โครงการ เดอื นเมษายน 2538 MWH และคณะ เสนอใหแ้ บง่ โครงการบ�ำ บดั น้�ำ เสียเปน็ 2 ระบบ คือ ฝงั่ ตะวนั ออกและฝง่ั ตะวนั ตก โดยฝงั่ ตะวนั ออกจะระบายน�้ำ เสยี ลงทะเล สว่ นฝง่ั ตะวนั ตกจะระบาย น้�ำ เสียลงคลอง ซ่งึ เป็นวิธที ี่ดีที่สดุ ในระยะยาว รวมถึงมีคา่ ใช้จา่ ยและความเสี่ยงนอ้ ยท่สี ุด ท้ังน้ี บริษัทเสนอใหม้ ีโรงบำ�บดั น้ำ�เสีย 2 แห่งในแต่ละฝง่ั ของจังหวัดสมุทรปราการ โดยฝ่ัง ตะวันออกเสนอให้มีโรงบำ�บัดนำ้�เสียท่ีตำ�บลบางปูใหม่ ขนาดท่ีดิน 1,550 ไร่ และฝ่ังตะวันตก เสนอท่ีตำ�บลคลองบางปลากด ขนาดทดี่ นิ 350 ไร่ หลงั จากน้นั ในเดือนมิถุนายน 2538 คณะกรรมการสงิ่ แวดล้อมแห่งชาตเิ ห็นชอบใหด้ ำ�เนนิ โครงการตามรปู แบบท่ี MWH และคณะ ไดท้ �ำ การศกึ ษา ตอ่ มาในเดอื นตลุ าคม 2538 คณะรฐั มนตรี เหน็ ชอบในหลกั การการด�ำ เนนิ โครงการ และเดอื นธันวาคม 2538 กรมควบคมุ มลพิษจงึ ประกาศ ประกวดราคาโครงการ ภายใต้เง่อื นไขการด�ำ เนนิ โครงการ ‘แบบ 2 ฝงั่ ’

และเสน้ ทางการแสวงหาผลประโยชน์ 99 เสน้ ทางผลประโยชน์ การด�ำ เนนิ โครงการจดั การน�้ำ เสยี เขตควบคมุ มลพษิ จงั หวดั 4. ขน้ั ตอนการเจรจาต่อรองไมไ่ ด้ดำ�เนนิ การในรูปแบบของ สมทุ รปราการ มจี ดุ สงั เกตทแี่ สดงใหเ้ หน็ ถงึ ความไมถ่ กู ตอ้ งหลาย คณะกรรมการพจิ ารณาผลการประกวดราคา แต่ด�ำ เนินการโดย ประการ สรปุ ไดด้ งั น้ี ปกิต กิระวานิช อธิบดีกรมควบคุมมลพิษในขณะน้ัน และพวก 1. ในขั้นตอนการคัดเลือกผู้มีคุณสมบัติเบ้ืองต้นเพ่ือเข้า ซึ่งไม่มีหน้าท่ีต่อรองราคา ทำ�ให้ภาครัฐเสียเปรียบ และเป็นการ ประกวดราคา ได้คัดเลือกให้กลุ่มกิจการร่วมค้า NVPSKG (N เออื้ ประโยชนแ์ กก่ จิ การรว่ มคา้ NVPSKG เชน่ ตอ่ รองลดขอบเขต คอื บริษัท นอร์ธเวส วอเตอร์ อนิ เตอรเ์ นช่นั แนล จำ�กัด, V คอื ของโครงการ ตอ่ รองลดหลกั ประกนั ตา่ งๆ ตอ่ รองใหม้ กี ารจา่ ยเงนิ บริษทั วจิ ิตรภัณฑ์กอ่ สร้าง จำ�กดั , P คือ บริษทั ประยรู วศิ ว์การ ลว่ งหนา้ เกนิ กวา่ ทกี่ �ำ หนดไวใ้ นเอกสารการประกวดราคา เปน็ ตน้ ช่าง จ�ำ กัด, S คอื บรษิ ัท สแี่ สงการโยธา (1979) จำ�กดั , K คอื 5. ข้ันตอนการส่งเรื่องให้สำ�นักงบประมาณพิจารณาความ บรษิ ทั กรุงธนเอนยิเนียร์ จ�ำ กดั , G คอื บรษิ ัท เกตเวย์ ดเิ วลลอป เหมาะสมของงบประมาณ โดยปกติ สง่ รายละเอยี ดการเปรยี บเทยี บ เมนต์ จำ�กัด) ผ่านคุณสมบัติ ทั้งที่ไม่มีคุณสมบัติตามที่กำ�หนด ราคาท่ีได้รับอนุมัติคร้ังแรกกับราคาท่ีเพิ่มขึ้น ทั้งท่ีไม่เคย ในเอกสารการประกวดราคา ส่งรายละเอียดของราคาให้สำ�นักงบประมาณพิจารณา อีกท้ัง 2. ประกาศให้พ้นื ทใ่ี นตำ�บลคลองดา่ น ซ่ึงอยูฝ่ ่ังตะวันออก รายละเอียดของราคาท่ีเพิ่มข้ึนก็ไม่ตรงกับท่ีต่อรอง โดยระบุ อ�ำ เภอบางบอ่ จงั หวดั สมทุ รปราการ มคี ณุ สมบตั เิ ขา้ รว่ มโครงการ ราคาของบางรายการสูงกว่าที่ต่อรอง หรือไม่แสดงราคาของบาง และมีการเพิ่มพ้ืนท่ีของโครงการฝั่งตะวันออก จาก 1,550 ไร่ รายการ เปน็ 1,900 ไร่ ท�ำ ใหท้ ีด่ ินของบรษิ ทั คลองด่านมารนี แอนด์ ฟิช 6. ปกติ ไมไ่ ดเ้ สนอเรอ่ื งการเปลยี่ นแปลงรปู แบบการกอ่ สรา้ ง เชอร่ี จ�ำ กัด มีคณุ สมบตั ิเพียงรายเดยี ว (บรษิ ัท คลองด่านมารนี ฯ เป็นแบบ ‘รวมฝ่ัง’ และการขอเพิ่มงบประมาณให้คณะรัฐมนตรี มีสำ�นักงานอยู่ที่เดียวกันกับบริษัท ปาล์ม บีช ดีเวลลอปเม้นท์ พิจารณาเห็นชอบ โดยเสนอเพียงเรื่องการขอขยายเวลาก่อหน้ี จ�ำ กัด ซึ่งน้องของ วัฒนา อัศวเหม รฐั มนตรีชว่ ยว่าการกระทรวง ผูกพนั ข้ามปีงบประมาณ จากปงี บประมาณ 2540-2544 เปน็ มหาดไทยในขณะนน้ั ถอื หุน้ อยรู่ อ้ ยละ 22 อีกทง้ั ป.ป.ช. ระบวุ า่ 2540-2545 คณะรัฐมนตรีจึงมีมติเห็นชอบเร่ืองการขยายเวลา ผถู้ อื หนุ้ ของบรษิ ทั คลองดา่ นมารนี ฯ และบรษิ ทั ปาลม์ บชี ฯ เปน็ ก่อหนผ้ี กู พนั เพียงเรอื่ งเดียว บุคคลกล่มุ เดียวกัน) 7. คณะกรรมการพิจารณาผลการประกวดราคาและคณะ 3. ยงิ่ พนั ธ์ มนะสกิ าร รฐั มนตรวี า่ การกระทรวงวทิ ยาศาสตร์ กรรมการตรวจการจ้างไม่เคยตรวจสอบท่ีดินท่ีจัดซ้ือ และไม่ได้ เทคโนโลยี และสง่ิ แวดลอ้ ม ในขณะนน้ั รว่ มกบั ขา้ ราชการระดบั สงู น�ำ ราคาทด่ี นิ และ/หรอื สง่ิ กอ่ สรา้ งใกลเ้ คยี ง และราคาประเมนิ จาก ในกรมควบคุมมลพิษ 4 ราย เสนอต่อคณะรัฐมนตรีเป็นวาระ ธนาคารพาณชิ ย์มาเปรียบเทียบ เพ่อื ให้ได้ราคาท่ีดนิ ทเ่ี หมาะสม ‘เพื่อทราบ’ ให้เพ่ิมงบประมาณจาก 12,800 ล้านบาท เป็น แตซ่ ื้อทีด่ นิ จากบรษิ ัท คลองดา่ นมารนี ฯ ในวงเงินสูงถึง 1,960 22,900 ลา้ นบาท โดยไม่มที ีม่ าว่างบประมาณที่เพมิ่ ขึน้ มาจาก ล้านบาท ซ่ึงสูงกว่าราคาประเมินถึง 1,040 ล้านบาท รวมถึง การศึกษาของผู้ใด ยังมีการเปิดเผยในภายหลังอีกว่า ที่ดินดังกล่าวออกโดยไม่ชอบ ด้วยกฎหมาย เน่ืองจากเป็นคลองสาธารณประโยชน์ ทาง สาธารณประโยชน์ และเป็นท่หี วงหา้ มของราชการ