ປື້ມ ປັດຊະຍາຕາເວັນຕົກ

ສາທາລະນະລດັ ປະຊາທປິ ະໄຕ ປະຊາຊນົ ລາວ ສນັ ຕພິ າບ ເອກະລາດ ປະຊາທປິ ະໄຕ ເອກະພາບ ວດັ ທະນະຖາວອນ ກະຊວງສກຶ ສາທກິ ານ ແລະ ກລິ າ ກມົ ສາ້ ງຄູ ວທິ ະຍາໄລຄູຫວຼ ງນາ້ ທາ (ເອກະສານແປປະກອບການສອນ) ແປຈາກພາສາໄທ ປັດຊະຍາຕາເວນັ ຕກົ ແປໂດຍ: ປຕ ພູລໄິ ຊ ດວງມກິ ສະວງົ ສກົ ຮຽນ 2019-2020

ສາທາລະນະລດັ ປະຊາທປິ ະໄຕ ປະຊາຊນົ ລາວ ສນັ ຕພິ າບ ເອກະລາດ ປະຊາທປິ ະໄຕ ເອກະພາບ ວດັ ທະນະຖາວອນ ກະຊວງສກຶ ສາທກິ ານ ແລະ ກລິ າ ກມົ ສາ້ ງຄູ ວທິ ະຍາໄລຄູຫຼວງນາ້ ທາ (ເອກະສານແປປະກອບການສອນ) ແປຈາກພາສາໄທ ປັດຊະຍາຕາເວນັ ຕກົ ແປໂດຍ: ປຕ ພູລໄິ ຊ ດວງມກິ ສະວງົ ກວດແກໂ້ ດຍ ປທ ແຮງ້ ທອງ ຈອມແຊ່ ເຕນິ ຊອ ປຕ ນອ້ ຍແສງແກວ້ ໄຊຍະຈກັ ປຕ ສອນຄາ ພມົ ປະດດິ ປຕ ຄາເພດັ ມະນີ ສກົ ຮຽນ 2019-2020

ຄຳນຳ ຫຳກເຮຳົ ຢອ້ ນເບິ່ ງໄປໃນອະດດີ ຂອງເມອື ງໄທ ໃນຊິ່ ວງ 30 ປີທຜີ ່ິ ຳນມຳເຮຳົ ຈະພບົ ວ່ິ ຳເມອື ງໄທຂອງເຮຳົ ຕອ້ ງ ປະສບົ ກບັ ຄວຳມປິ່ ັນປິ່ ວນຂອງທຳມະຊຳດນຳນຳປະກຳນໄພພບດັ ທິ່ ວີ ່ິ ຳ ນນັ້ ກຄບື ຳງຖ່ິ ນໄພແຫງ້ ແລງ້ ຈນົ ບິ່ ມນີ ຳ້ ທ່ິ ຈີ ະ ເຮດັ ນຳ ແລະ ປູກພດື ຕ່ິ ຳງໆໄດບ້ ຳງຖ່ິ ນຝົນຕກົ ຫຼຳຍເກນີ ໄປຈນົ ເຮດັ ໃຫເ້ ກດີ ນຳ້ ຖວ້ ມທຳລຳຍພດື ພນັ ທນັ ຍຳຫຳນຂອງ ລຳດຊະດອນໃຫເ້ ສຍຫຳຍເທິ່ ຳົ ນນັ້ ຍງັ ບ່ິ ພບຳງທອ້ ງຖິ່ ນເກີດນຳ້ ລຳກພັດພຳເອຳົ ລຳດຊະດອນໄປຝິ່ ັງໃຕພ້ ືນ້ ດນເປັນ ຈຳນວນຮອ້ ຍກວິ່ ຳສບົ ແລະ ບຳງຄງັ້ ກ່ິ ເກດີ ອຳເພດຄນົ ໄທ ເຮຳົ ຕອ້ ງເສຍຊວີ ດເພຳະຖກື ໄຟໄໝຕ້ ຳຍຫຳຼ ຍຄງັ້ ເປັນຈຳນ ວນຮອ້ ຍກວ່ິ ຳສບົ ຄກື ນັ . ໄພພບດັ ກ່ິ ໃຫເ້ ກດີ ຄວຳມເສຳົ້ ໂສກເຫ່ິ ຼຳົ ນີ້ ບ່ິ ເຄຍີ ເກດີ ຂນ້ ໃນອະດດີ ອນັ ຍຳວໄກຂອງເມອື ງໄທ ເຮຳົ ແຕິ່ ສຳລບັ ຕິ່ ຳງປະເທດເຊ່ິ ນັ ຟີລບົ ປນ, ຢ່ິ ີປິ່ ນ ເປັນຕນົ້ ເຮຳົ ຈະໄດຍ້ ນຂ່ິ ຳວບຳດເຈບັ ລມົ້ ຕຳຍອນັ ເກດີ ຈຳກໄພຍທຳງທຳມະຊຳດ ເຫິ່ ຼຳົ ນບີ້ ິ່ ເວນັ້ ແຕ່ິ ລະປີ ແລະ ທກຄງັ້ ທ່ິ ເີ ຮຳົ ໄດຍ້ ນຂ່ິ ຳວໄພພບດັ ອນັ ເກດີ ຈຳກລມົ ແລະ ຝົນຂອງຊຳວຕ່ິ ຳງປະເທດເຮຳົ ຈະພູມໃຈວ່ິ ຳ ເປັນໂຊກດຂີ ອງຄນົ ໄທທິ່ ປີ ະເທດຂອງເຮຳົ ບິ່ ຕງັ້ ຢ່ິ ູໃນທດທຳງລມົ ທິ່ ຈີ ະກິ່ ໃຫເ້ ກດີ ຄວຳມເສຍຫຳຍແບບ ນນັ້ ແຕ່ິ ຄວຳມພູມໃຈດງັ ກ່ິ ຳວຂອງເຮຳົ ທກມນື້ ໄີ້ ດໝ້ ດົ ໄປແລວ້ ເພຳະຄວຳມໂຫດຮຳ້ ຍຂອງໄພແຫງ້ ແລງ້ , ຝົນ ແລະ ລມົ ທິ່ ຫີ ຳກ່ິ ເກດີ ແກິ່ ປະເທດເຮຳົ ໃນໄລະຍະຕດໆກນັ . ກຳນເກດີ ຂນື້ ຂອງໄພພບດັ ເຫ່ິ ຼຳົ ນີ້ ມຄີ ນົ ເປັນຈຳນວນບ່ິ ນອ້ ຍທິ່ ີຄດວ່ິ ຳ ຜູປ້ ົກຄອງແຜິ່ ນດນໜຳ້ ຈະມສີ ິ່ ວນໃຫ້ ເກດີ ຂນ້ ໃນເຊ່ິ ງບນບຳລະມບີ ິ່ ພທຈີ ະຄມ້ ຄອງຜູຢ້ ່ິ ູໃຕປ້ ົກຄອງໃຫມ້ ຄີ ວຳມສະຫງບົ ສກໄດ້ ຫຼື ຜູປ້ ົກຄອງບຳ້ ນເມອື ງບ່ິ ດຟີ ຳ້ ດນຈ່ິ ງລງົ ໂທດ ແຕ່ິ ກ່ິ ຄດບິ່ ໄດວ້ ່ິ ຳ ຖຳ້ ເປັນຈງແບບນນັ້ ເປັນຫຍງັ ຟຳ້ ດນຈິ່ ງລງົ ໂທດສະເພຳະລຳດຊະດອນ (ທຳມະ ດຳ) ເປັນຫຍງັ ບ່ິ ລງົ ໂທດຜູປ້ ົກຄອງບຳ້ ນເມອື ງເອງ ແຕ່ິ ເຖງຈະມໃຜຄດແນວໃດກຕຳມທິ່ ຄີ ວຳມເດອື ດຮອ້ ນໃຈ ແລະ ຄວຳມຮບັ ຜດຂອບກຕອ້ ງຕກົ ຢິ່ ູກບັ ຜູປ້ ົກຄອງບຳ້ ນເມອື ງນນັ້ ກເປັນສ່ິ ວນໜ່ິ ງທິ່ ອີ ຳດຈະສະກດໃຈຜູປ້ ົກຄອງບຳ້ ນ ເມອື ງໃຫລ້ ະແວງໃນບນບຳລະມຂີ ອງຕນົ . ສຳລບັ ກຳນດຳເນນີ ກຳນໃນເລິ່ ອື ງທສີ ອງນນັ້ ບ່ິ ແມິ່ ນຈດປະສງົ ປະສງົ ຂອງຄຳລຳເຫຼມັ້ ນໂີ້ ດຍກງົ ມພີ ຽງວິ່ ຳ ເມ່ິ ອື ນກັ ສກື ສຳໄດສ້ ກື ສຳຫກຼັ ທຳເຫ່ິ ຳຼົ ນໄີ້ ປແລວ້ ແລະ ເມິ່ ອື ນກັ ສກສຳ ເຫ່ິ ຳຼົ ນບີ້ ິ່ ໄດໄ້ ປເປັນຜູປ້ ົກຄອງບຳ້ ນເມອື ງໃນພຳຍໜຳ້ ຄງົ ຈະໄດຈ້ ດົ ຈຳນຳເອຳົ ຫກຼັ ທຳເຫິ່ ຼຳົ ນນັ້ ໄປປະຕບດັ ໃນກຳນປົກຄອ ບຳ້ ນເມອື ງຕ່ິ ໄປ. ຫວງັ ວ່ິ ຳຕຳລຳເຫຼມັ້ ນຈີ້ ະມປີ ະໂຫຍດພສມົ ຄວນແກິ່ ກຳນປົກຄອງບຳ້ ນເມອື ງໃນອະນຳຄດົ ຮສ.ທະວ ຜນົ ສມົ ພບົ ພຳກວຊຳປັດຊະຍຳ ຄະນະມະນດສຳດ ມະຫຳວທະຍຳໄລລຳມຄຳແຫງ

ສາລະບານ ບດົ ທ1ີ ໜາ້ື ຄາແນະນາເບອ້ື ງຕນົື້ 1 1. ແມ່ ນຫຍງັ ຄບນັ ຫາປັດຊະຍາການເມອງການປົກຄອງ 1 1.1. ບນັ ຫາທ່ ເີ ກກີ ຈາກຕວົ ຜປ້ື ົກຄອງເອງ 3 1.2 ບນັ ຫາທ່ ເີ ກດີ ຈາກວທິ ກີ ານປົກຄອງ 5 1.3 ປັດຊະຍາການເມອງການປົກຄອງຂອງໂລກຕະເວນັ ອອກ 8 9 ບດົ ທີ 2 18 29 1. ບດົ ທ່ ວົ ໄປ ທາມະກບັ ບນັ ຫາການເມອງການປົກຄອງຂອງຈນີ 31 2. ທາມະກບັ ການແກບ້ື ນັ ຫາການເມອງການປົກຄອງຂອງຈນີ ຍຸກປັດຈບຸ ນັ 32 39 3. ທາມະກບັ ການແກບື້ ນັ ຫາການເມອງການປົກຄອງຂອງຈນີ ຍຸກບຮານ 56 58 4. ບດົ ສະຫຸບ 59 ບດົ ທີ 3 61 65 ທາມະກບັ ບນັ ຫາການເມອງຂອງການປົກຄອງອນິ ເດຍ 68 72 1. ບດົ ທ່ ວົ ໄປ 76 77 2. ທາມະກບັ ການແກບື້ ນັ ຫາການເມອງຂອງມະຫາຕະມະຄານທີ 78 3. ລະບບົ ການປົກຄອງຂອງພະພຸດທະເຈາົື້ 82 84 4. ທາມະກບັ ລະບບົ ການປົກຄອງ 85 86 5. ບດົ ສະຫຸບ ບດົ ທີ 4 1. ບດົ ທ່ ວົ ໄປ ລາດຊະທາກບັ ການປົກຄອງລະບອບລາຊາທປິ ະໄຕ 2. ທານ 3. ສນິ 4. ບລຈິ າຄະ ການເສຍສະລະ 5. ອາຊະວະ ຄວາມທ່ ຽງຕງົ ຫ ຄວາມຊ່ ສດັ 6. ມດັ ວະ ຄວາມອ່ ອນໂຍນ 7. ຕະປະ ຄວາມມເີ ດດ 8. ອກັ ໂກທະ ຄວາມບ່ ຄຽດ 9. ອະວຫິ ງິ ສາ ການບ່ ບຽດບຽນ 10. ຂນັ ຕິ ຄວາມອດົ ທນົ 11. ອະວໂິ ຣດນະ ຄວາມໜກັ ແໜນ້ື ໃນທາ 12. ບດົ ສະຫຸບ

ບດົ ທີ 5 89 90 ລາດສງົ ເຄາະ ແລະ ກບັ ການປົກຄອງລະບອບປະຊາທປິ ະໄຕ 95 1. ບດົ ນາທ່ ວົ ໄປ 100 2. ອດັ ສເມທະ ມປີ ີຊາໃນການບາລຸງມາ້ື ເປັນຕນົ້ື 101 102 3. ປຣສິ ະເມທະ ມຄີ ວາມຮຄື້ ວາມສາມາດໃນການເກ່ ຍກອມຄນົ 104 4. ສາມາປາສະ ມອີ ດັ ທະຍາໄສຄກບັ ການຄອງໃຈຄນົ 5. ວາດສະເປຍຢະ ມວີ າຈາເປັນທ່ ດີ ດດ່ ມ 6. ນລິ ດັ ຄະລະ ປົກຄອງບາື້ ນເມອງໂດຍບ່ ຕອ້ື ງມລີ ່ ມິ ສະລກັ 7. ບດົ ສະຫຸບ

ບດົ ທ1ີ ຄາແນະນາເບອື້ ງຕນົ້ື ລາຍການການຮຽນ - ການສອນບດົ ທີ 1 1. ແມ່ ນຫຍງັ ຄບນັ ຫາປັດຊະຍາການເມອງການປົກຄອງ? 2. ບນັ ຫາປັດຊະຍາການເມອງການປົກຄອງຂອງໂລກຕະເວນັ ອອກ? ຈດຸ ປະສງົ ຂອງບດົ ທີ 1 1. ອະທບິ າຍໄດວ້ື ່ າບນັ ຫາປັດຊະຍາການເມອງການປົກຄອງແມ່ ນຫຍງັ ? 2. ອະທບິ າຍໄດວ້ື ່ າບນັ ຫາປັດຊະຍາການເມອງການປົກຄອງຂອງໂລກຕະເວນັ ອອກມປີ ະເທດຫຍງັ ແດ່ ? 1. ແມ່ ນຫຍງັ ຄບນັ ຫາປັດຊະຍາການເມອງການປົກຄອງ ຄາວ່ າປັດຊະຍາການເມອງໃນບ່ ອນນໝີ້ື າຍເຖິງ ແນວທາງການປົກຄອງບາື້ ນເມອງສາລບັ ຄາວ່ າບນັ ຫາປັດຊະ ຍາການເມອງ ກ່ ຄ: ບນັ ຫາໃນແນວທາງການປົກຄອງບາື້ ນເມອງເພາະຄວາມຈງິ ການປົກຄອງບາື້ ນເມອງນນັື້ ຈດຸ ໝາຍ ຢ່ ູທ່ ຄີ ວາມສະຫງບົ ສຸກຂອງປະຊາຊນົ ຖາ້ື ການປົກຄອງບາື້ ນເມອງທ່ ເີ ຮດັ ໃຫປື້ ະຊາຊນົ ຫງບົ ສຸກບ່ ໄດນື້ ນັື້ ສະແດງວ່ າ ການປົກຄອງບ່ ບນັ ລຸຈດຸ ໝາຍຂອງການປົກຄອງການທ່ ອີ ຸປະສກັ ຫຍງັ ກ່ ຕາມຫາກໃຫກ້ື ານປົກຄອງບ່ ບນັ ລຸຈດຸ ໝາຍ ໃນບ່ ອນນຖີື້ ວ່ າ ເປັນບນັ ຫາຂອງການປົກຄອງທງັ ໝດົ . ເມ່ ອເຮາົ ເບ່ ງິ ການປົກຄອງຂອງທຸກປະເທດໃນໂລກທງັ ທ່ ປີ ົກຄອງບນັ ລຸຈດຸ ໝາຍ ແລະ ປົກຄອງບ່ ບນັ ລຸຈດຸ ໝາຍເຮາົ ຈະພບົ ວ່ າບນັ ຫາທ່ ເີ ຮດັ ໃຫກ້ື ານປົກຄອງບ່ ບນັ ລຸຈດຸ ໝາຍມຢ່ ູ 2 ປະການ ຄ: 1. ຕວົ ຜູປື້ ົກຄອງເອງ 2. ວທິ ກີ ານປົກຄອງ 1.1. ບນັ ຫາທ່ ເີ ກດີ ຈາກຕວົ ຜູປ້ື ົກຄອງເອງ ການປົກຄອງບາື້ ນເມອງທ່ ຜີ ູປື້ ົກຄອງເອງເປັນຕວົ ຖ່ ວງໃຫບ້ື າ້ື ນເມອງບ່ ມກີ ຄວາມສະຫງບົ ສຸກນນັ້ື ເຮາົ ຈະ ພບົ ຕວົ ຢ່ າງຫຼວງຫຼາຍ ເປັນຕນົ້ື ວ່ າຜູປື້ ົກຄອງບາື້ ນເມອງເອາົ ແຕ່ ເສບສຸກບ່ ສນົ ໃຈກດິ ຈະການບາື້ ນເມ່ ອປອຍໃຫຂື້ ຸ ນ ນາງຂາື້ ລາດຊະການປົກຄອງກນິ ໄປເອງຈະດຈີ ະຊ່ ວົ ແນວໃດບ່ ໄດຄ້ື ອຍຖາ້ື ເບ່ ງິ ແຍ່ ງດແູ ລ ຕວົ ຢ່ າງ: ດ່ ງັ ນມີື້ ກັ ຈະພບົ ໃນສະໄໝທ່ ບີ າື້ ນເມອງປົກຄອງດວ້ື ຍລະບບົ ລາຊາທປິ ະໄຕຜູປື້ ົກຄອງບາງຄນົ ບ່ ຊ່ ຕງົ ມກັ ຫາທາງກອບໂກຍຊັບສມົ ບດັ ໃຫຕື້ ນົ ເອງ ແລະ ຍາດພວກພ່ ນີ ອື້ ງເມ່ ອຜູປື້ ົກຄອງບາື້ ນເມອງເອາົ ແຕ່ ຍາດພວກພນີ ອື້ ງບ່ ດູແລເບ່ ງິ ແຍ່ ງປະຊາຊນົ ອ່ ນໆ ຫຼ ອາດຈະດູແລເບ່ ງິ ແຍ່ ງປະຊາຊນົ ອ່ ນໆກ່ ສະເພາະທ່ ຜີ ນົ ປະໂຫຍດຂອງປະຊາຊນົ ເຫ່ ຼາົ ນນັ້ື ບ່ ກະທບົ ກບັ ຜນົ ປະໂຫຍດຂອງຕນົ ແລະ ຍາດພວກພນີ ອ້ື ງແຕ່ ຖາື້ ຜນົ ປະໂຫຍດຂອງປະຊາຊນົ ມາກະທບົ ກບັ ຜນົ ປະໂຫຍດຂອງ ຍາດ ແລະ ພວກພນີ ອື້ ງແລວ້ື ຜູປື້ ົກຄອງເຫ່ າຼົ ນນັື້ ຈະຍອມຖິມື້ ປະໂຫຍດຂອງປະຊາຊນົ ທ່ ແີ ລວ້ື ຊ່ ວຍໃຫຍື້ າດພວກ ພນີ ອ້ື ງຂອງຕນົ ໄດຮ້ື ບັ ຜນົ ປະໂຫຍດແທນຜູປື້ ົກຄອງແບບນກີ້ື ່ ເຮດັ ໃຫບ້ື າ້ື ນເມອງສະຫງບົ ສຸກບ່ ໄດຜື້ ູປື້ ົກຄອງບາງ ຄນົ ໃຝ່ ແຕ່ ການສະແຫວງຫາອານາດໃຫຕື້ ນົ ເອງໄປຮຸກຮານເມອງອ່ ນເພ່ ອຂະຫຍາຍດນິ ແດນພດຶ ຕກິ າແບບນຄີື້ ວນ ກ່ ສງົ ຄາມບ່ ຢຸດເມ່ ອປະເທດມແີ ຕ່ ສົງຄາມຄວາມສະຫງບົ ສຸກຂອງປະຊາຊນົ ກ່ ເກີດບ່ ໄດຜື້ ູປ້ື ົກຄອງບາງຄນົ ບ່ ມີ ຄວາມໜກັ ແໜນ້ື ເອນອຽງໄປຕາມກະແສລມົ ປາກຂອງຄນົ ໃກສ້ື ດິ ຜູປ້ື ົກຄອງບາ້ື ນເມອງປະເພດນມີ້ື ກັ ຈະທາລາຍ ຄນົ ດຂີ ອງບາື້ ນເມອງເສຍເປັນສ່ ວນຫຼາຍເພາະຫຼງົ ເຊ່ ອຄນົ ໃກສ້ື ດິ ໃນແວດວງົ ຂອງການປົກຄອງບາ້ື ນເມອງເມ່ ອຜູື້ ແປ່ ໂດຍ ປະລນິ ຍາຕິ ພູລໄິ ຊ ດວງມກິ ສະວງົ 1

ປົກຄອງທາລາຍຄນົ ດແີ ລວື້ ຄນົ ດອີ ່ ນໆກ່ ຄວນຈະຫໃື້ ຈເພາະເບ່ ງິ ເຫນັ ວ່ າທາດໄີ ປກ່ ເທ່ າົ ນນັື້ ບ່ ເກດີ ປະໂຫຍດຫຍງັ ໃນເມ່ ອຜູມ້ື ອີ ານາດເຊ່ ອແຕ່ ຄນົ ບ່ ດເີ ມ່ ອບ່ ມຄີ ນົ ດໃີ ນແວດວງົ ຂອງການປົກຄອງເແລວ້ື ອກີ ມໜ້ື ່ ງຶ ຄວາມຫາຍະນະກ່ ຄວນຈະເກດີ ຂນຶ້ື . ລກັ ສະນະຂອງຜູປ້ື ົກຄອງບາ້ື ນເມອງຕາມທ່ ເີ ວາົື້ ມາແລວ້ື ນນັື້ ເມ່ ອເຮາົ ວເິ ຄາະເບ່ ິງແລວື້ ຈະພົບວ່ າການທ່ ຜີ ູ້ື ປົກຄອງບາື້ ນເມອງເປັນຢ່ າງນນັື້ ເປັນເພາະຂາດຄຸນນະທາຂອງຜູປ້ື ົກຄອງທງັ ນນັ້ື ເຊ່ ນັ : ຜູປື້ ົກຄອງບາື້ ນເມອງທ່ ເີ ອາົ ແຕ່ ເສບສຸກຈະພບົ ວ່ າເຂົາຂາດຄຸນນະທາດາື້ ນຄວາມເປັນຜູເື້ ສຍສະຫຼະ ເວາົື້ ດບີ ່ ຍອມເສຍສະຫຼະຄວາມສຸກຄວາມສາ ລານຂອງຕນົ ເພ່ ອໄປຄຄູ ວາມສຸກຄວາມທຸກປີຂອງຄນົ ອ່ ນ. ຜູມ້ື ອີ ານາດ ຫຼ ຜູປື້ ົກຄອງບາງຄນົ ທ່ ມີ ກັ ກອບໂກຍຜນົ ປະໂຫຍດເຂາົ້ື ກະເປ່ ົາຕວົ ເອງ ແລະ ພວກພນີ ອື້ ງໂດຍ ບ່ ຄານງຶ ເທ່ ງິ ຜນົ ປະໂຫຍດຂອງຄນົ ອ່ ນຄນົ ເຊ່ ນັ : ເຂາົ ຂາດຄຸນນະທາດາ້ື ນຄວາມຊ່ ຕງົ ເວາົ້ື ດເີ ປັນຄນົ ເວາົ້ື ແບບໜ່ ງຶ ແຕ່ ໃຈຄດິ ໄປອກີ ແບບໜ່ ງຶ ບຸກຄນົ ປະເພດບ່ ຊ່ ຕງົ ນບີ້ື າງຄງັ້ື ຕວົ ເອງອາດຈະສະແດງໃຫຄ້ື ນົ ອ່ ນເຫນັ ວ່ າຕນົ ເປັນຄນົ ຊ່ ສດັ ສຸ ຈະລດິ ລງັ ກຽດຄນົ ທຸຈະລດິ ຄກນັ ແຕ່ ທາທາວ່ າຕນົ ລງັ ກຽດຄນົ ທຸຈະລດິ ເພ່ ອປົກປິດຄວາມທຸຈະລດິ ຂອງຕນົ ເອງ. ຜູປ້ື ົກຄອງບາງຄົນມກັ ປົກຄອງແບບຜະເດດັ ການແມ່ ນນໄິ ສຂອງຜູທ້ື ່ ມີ ກັ ຜະເດດັ ການນນັື້ ເມ່ ອເຮາົ ສບເບ່ ງິ ເບອ້ື ງຫງຼັ ແລວື້ ຈະພບົ ວ່ າ ເຂາົ ເປັນຄນົ ທ່ ໃີ ຜຂດັ ຄບ່ ໄດື້ ເມ່ ອມຄີ ນົ ຂດັ ຄກ່ ຈະເກດີ ຄວາມຄຽດ ແລະ ເມ່ ອຄຽດແລວື້ ກ່ ຈະຫາຊ່ ອງທາງຍອກລຄ້ື ນົ ທ່ ມີ ກັ ຂດັ ຂວາງເມ່ ອຄນົ ທ່ ຂີ ດັ ຄ ຫຼ ຂດັ ຂວາງ ເພ່ ອສາື້ ງສນັ ລງົ ໂທດ ຫຼ ຍອກລຕື້ ່ ໄປກ່ ຈະບ່ ມໃີ ຜກາ້ື ຂດັ ຄເຂາົ ອກີ ເມ່ ອບ່ ມຄີ ນົ ຂດັ ຄເຂາົ ກ່ ຍ່ ງິ ເພ່ ມີ ຄວາມຫຼງົ ຕົວເອງຫຼາຍຍ່ ງິ ຂຶນື້ ແລະ ເມ່ ອຫຼງົ ຕວົ ເອງຫຼາຍຂຶນື້ ບາງທ່ ີອາດຈະນກຶ ວ່ າຕົນເປັນຄນົ ທ່ ີເກ່ ງັ ໃນໂລກບ່ ມີໃຜໃຫຍ່ ເມ່ ອເກີດຄວາມຄິດແບບນັນື້ ແລວ້ື ບາງເທ່ ອກ່ ຍົກ ກອງທບັ ໄປເອາົ ດນິ ແດນຂອງຄນົ ອ່ ນເຂາົ ຄດິ ຄ ແບບ ຊກັ ດາ ມູນເຊນັ ຜະເດດັ ການຂອງປະເທດອຮິ ກັ ຍກົ ກອງທບັ ເຂາົື້ ໄປຢຶດເອາົ ປະເທດຄເູ ວດເຊ່ ງິ ເປັນປະເທດນອ້ື ຍໆແຕ່ ລວຍນາື້ ມນັ ມາເປັນຂອງຕນົ ຈນົ ເຮດັ ໃຫສື້ ະຫະປະຊາຊາດ ຕອື້ ງຍກົ ກອງທບັ ນານາຊາດໄປຖມິື້ ລະເບດີ ໃນປະເທດອຮິ ກັ ເພ່ ອບບີ ບງັ ຄບັ ໃຫປື້ ອຍປະເທດຄູເວດປະເທດອິຮກັ ທງັ ປະເທດຖກລະເບດີ ທາລາຍປະຊາຊນົ ຕາຍຊບັ ສມົ ບດັ ພງັ ທະລາເພາະໃຜກ່ ເພາະຄວາມຫງຼົ ຕວົ ເອງຂອງຜູປ້ື ົກຄອງຄນົ ດຽວ ຄ ປະທານາທບິ ດຊີ ກັ ດາຮຸ ນເຊນັ ນນັື້ ເອງນກັ ປົກຄອງແບບນຂີື້ າດຄຸນນະທາດາື້ ນຄວາມເມດຕາການຈະແກນື້ ກັ ປົກຄອງແບບນໄີື້ ດຈື້ ະຕອ້ື ງໃຫເື້ ຂາົ ມເີ ມດຕາຕ່ ຄນົ ອນດວ້ື ຍຢ່ າຄດິ ແຕ່ ສະເພາະຕວົ ເອງເປັນຫກຼັ ໃນການບລຫິ ານບາື້ ນ ເມອງ. ນກັ ປົກຄອງບາງຄົນເປັນຄົນອ່ ອນໄຫວງ່າຍເມ່ ອມຄີ ົນມາເວົາື້ ເອົາອົກເອາົ ໃຈກ່ ຫວັນໄຫວໄປຕາມບ່ ມີ ຄວາມຄດິ ໄຈແ້ື ຍກໃຫອື້ ອກວ່ າຄນົ ທ່ ເີ ວາົ້ື ສນັ ລະເສນີ ແບບບເີ ປັນຄນົ ບ່ ດແີ ຕ່ ກບັ ມຄີ ວາມນຍິ ມົ ຮກັ ໃຄ່ ຄນົ ທ່ ເີ ວາົື້ ຈາເອາົ ອກົ ເອາົ ໃຈແຕ່ ຖາື້ ຄນົ ໃດເວາົ້ື ຂດັ ຄກ່ ມຄີ ວາມຄຽດຢ່ ູໃນໃຈບ່ ພະຍາຍາມຄດິ ໄຈແື້ ຍກວ່ າຄນົ ເວາົື້ ແບບນເີື້ ຂາົ ເວາົື້ ສາື້ ງສນັ ຫຼ ເວາົ້ື ຍວົ ະໃຫເື້ ຮາົ ຄຽດຫຼນິ້ື ເມ່ ອນກັ ປົກຄອງບ່ ຮູຈື້ ກັ ໄຈແື້ ຍກຄາເວາົື້ ຂອງຄົນແບບນເີ້ື ຂາົ ກ່ ຈະມນີ ດິ ໄສເຊ່ ອຄາເວົາ້ື ຂອງຄນົ ບ່ ດີ ຫຼ ຄນົ ຕ່ ແຫສຼ ວນຄນົ ທ່ ບີ ່ ເວາົ້ື ເປັນຄນົ ແບບນເີ້ື ວາົ້ື ດວື້ ຍເຫດຜນົ ນກັ ປົກຄອງປະເພດນຈີື້ ະບ່ ຍອມທງັ ເຮາົ ຈະສະຫຸຼບວ່ ານກັ ປົກຄອງແບບນນັື້ ຂາດຄຸນນະທາດາ້ື ນຄວາມໜກັ ແໜນື້ . ນກັ ປົກຄອງບາງຄນົ ເວາົ້ື ຈາບ່ ມຫີ ຼກັ ໝນັ້ື ປ່ ຽນຈດຸ ຢນໄປຕາມອາລມົ ວາງຕນົ ບ່ ເໝາະສມົ ເຊ່ ນັ : ເໝາົ ເຫຼາົື້ ຈນົ ຄຸມ້ື ສະຕຕິ ວົ ເອງບ່ ຢ່ ູມກັ ຜູຍື້ ງິ ຄນົ ໃດກ່ ໃຊອື້ ານາດນາມາເປັນນາບາເລຂີ ອງຕນົ ໂດຍບ່ ຄານ່ ງຶ ວ່ າ ຜູຍ້ື ງິ ຄນົ ນນັື້ ເປັນເມຍ ແປ່ ໂດຍ ປະລນິ ຍາຕິ ພູລໄິ ຊ ດວງມກິ ສະວງົ 2

ໃຜເປັນລູກໃຜນກັ ປົກຄອງແບບນປີື້ ະຊາຊນົ ມກັ ຈະບ່ ສດັ ທາການທ່ ຜີ ູປື້ ົກຄອງບາ້ື ນເມອງບ່ ມຄີ ນົ ສດັ ທາຄວນເປັນຜນົ ເສຍຕ່ ການປົກຄອງນກັ ປົກຄອງປະເພດນຄີື້ ວ່ າຂາດຄຸນນະທາ ຄສນິ . ດ່ ງັ ນນັ້ື , ເມ່ ອເຮາົ ລວມພາບນກັ ປົກຄອງ ຫຼ ນກັ ການເມອງທ່ ຂີ າດຄວາມເສຍສະຫຼະ, ຂາດຄວາມຊ່ ຕງົ ເປັນ ຄນົ ມກັ ຄຽດ, ບ່ ມຄີ ວາມໜກັ ແໜນ້ື , ບ່ ມສີ ນິ ແລວ້ື ຈະພບົ ວ່ າເພາະຂາດເຈາົ້ື ທາດ່ ງັ ກ່ າວມານນັ້ື ເອງຈ່ ງຶ ເປັນຕວົ ບນັ ຫາ ໃຫກື້ ານປົກຄອງບາື້ ນເມອງຂອງເຂາົ ບ່ ບນັ ຈດຸ ໝາຍກ່ ຄຄວາມສະຫງບົ ສຸກຂອງປະຊາຊນົ ທງັ ໝດົ ທ່ ເີ ວາົື້ ມາຄບັນຫາທ່ ີ ເກດີ ຈາກຕວົ ຜູປື້ ົກຄອງເອງ. 1.2. ບນັ ຫາທ່ ເີ ກດີ ຈາກວທິ ກີ ານປົກຄອງ ຜູປື້ ົກຄອງບາ້ື ນເມອງບາງຄນົ ມຄີ ວາມຈງິ ໃຈໃນການປົກຄອງບາື້ ນເມອງແຕ່ ບ່ ຮູວ້ື ທິ ່ ກີ ານປົກຄອງບາື້ ນເມອງວ່ າ ຈະຕອື້ ງເຮດັ ແນວໃດຈ່ ງຶ ຈະແກບື້ ນັ ຫາຂອງປະຊາຊນົ ໄດເື້ ພາະຄວາມຈງິ ບາື້ ນເມອງມບີ ນັ ຫາຕ່ າງໆຫຼວງຫຼາຍເປັນຕນົື້ ວ່ າຄນົ ບາງກ່ ຸມຍາກຈນົ ອດົ ມກ້ື ນິ ມທື້ ຸກຂອງຄນົ ເຫ່ ຼາົ ນກີື້ ່ ຄຄວາມຫວິ ແລະ ຄວາມອບັ ອາຍທ່ ຕີ ນົ ບ່ ມຈີ ະກນິ ບາງຄງັ້ື ຫວົ ໜາ້ື ຄອບຄວົ ກ່ ຂາ້ື ຕວົ ຕາຍໜຄີ ວາມຮບັ ຜດິ ຊອບໄປບນັ ຫາດ່ ງັ ກ່ າວນຜີ້ື ູປື້ ົກຄອງຮູແ້ື ລວື້ ກ່ ທາທາເສຍີ ເພາະບ່ ແມ່ ນ ວຽກຂອງຕນົ ເອງ ເມ່ ອຜູປື້ ົກຄອງບາື້ ນເມອງບ່ ແກບ້ື ນັ ຫາດ່ ງັ ກ່ າວນບີ້ື ນັ ຫານນັື້ ກ່ ເພ່ ມີ ຂນ້ື ເລອື້ ຍໆບາ້ື ນເມອງກ່ ເຕມັ ໄປ ດວ້ື ຍຄນົ ຍາກຈນົ ເມ່ ອບາື້ ນເມອງເຕມັ ໄປດວ້ື ຍຄວາມຍາກຈນົ ບນັ ຫາຕ່ າງໆກ່ ຕາມມາອກີ ດ່ ງັ ນນັ້ື , ການທ່ ຜີ ູປື້ ົກຄອງ ບາ້ື ນເມອງບ່ ຮູວ້ື ທິ ່ ແີ ກບື້ ນັ ຫາຄນົ ຍາກຈນົ ຈ່ ງຶ ເປັນອຸປະສກັ ຂໜ້ື ່ ງຶ ທ່ ເີ ຮດັ ໃຫກື້ ານປົກຄອງບາ້ື ນເມອງບ່ ບນັ ລຸຈດຸ ໝາຍ. ຄນົ ບາງກ່ ຸມທ່ ຢີ ່ ູພາຍໃຕກ້ື ານປົກຄອງຂອງຜູປື້ ົກຄອງກກັ ໂຈນປຸນື້ ຖກຂ່ ມົ ເຫງັ ຈາກຂາ້ື ລາດຊະການ ຫຈຼ າກຄນົ ທ່ ມີ ເີ ງນິ ຫຼາຍກວ່ າເປັນຕນົ້ື ວ່ າເມ່ ອຈະໄປຂຄວາມຊ່ ວຍເຫຼອຈາກລາດຊະການກ່ ຕອື້ ງເສຍເງນິ ຫຼ ເມ່ ອໄປກູເື້ ງນິ ຈາກ ຄນົ ມເີ ງນິ ຖກຄນົ ມເີ ງນິ ໃຫເື້ ຮດັ ສນັ ຍາວ່ າຜູມ້ື ເີ ງນິ ພນັ ບາດເປັນຜູມ້ື ເີ ງນິ ສບິ ພນັ ບາດ ຫຼ ບາງທ່ ເີ ຊນັ : ໃບກູໄ້ື ວເື້ ທ່ າົ ນນັ້ື ເຈາົື້ ຂອງເງນິ ໃສ່ ຕວົ ເລກເອງກູເ້ື ງນິ ເຂາົ ມາພຽງໜງຶ ພນັ ບາດເຈາົ້ື ຂອງເງນິ ກ່ ໃສ່ ລງົ ໄປໃນໃບກູວື້ ່ າສບິ ພນັ ບາດຄວາມທຸກ ດ່ ັງທ່ ເີ ວົາື້ ມານເີື້ ປັນພາລະໜກັ ສາລບັ ຄົນຍາກຈນົ ຫຼວງຫຼາຍເມ່ ອຈະຫັນໜາ້ື ໄປອາໄສຕາຫຼວດຄົງເປັນຄົນຂອງຜູ້ື ປົກຄອງຕາຫຼວດກ່ ໄປເຂາົ້ື ກບັ ຄນົ ມເີ ງນິ ເສຍອກີ ແລວ້ື ຄນົ ເຫ່ າຼົ ນເີື້ ຂາົ ຈະໄປເພ່ ງິ ພາອາໄສໃຜນກີ້ື ່ ບນັ ຫາໜ່ ງຶ ທ່ ຜີ ູປື້ ົກຄອງ ບາື້ ນເມອງບ່ ຮູວ້ື ທິ ແີ ກເື້ ມ່ ອບ່ ຮູວ້ື ທິ ແີ ກບ້ື ນັ ຫາກ່ ບ່ ໝດົ ເມ່ ອບນັ ຫາບ່ ໝດົ ໂຈນກ່ ເພ່ ມີ ຂນຶື້ ຄນົ ເດອດຮອື້ ນເພາະໂຈນກ່ ເພ່ ມີ ຂນຶ້ື ຂາ້ື ລາດຊະການຊ່ ວົ ກ່ ເພ່ ມີ ຂນຶື້ ຄນົ ມອີ ດິ ທພິ ນົ ທາງການເງນິ ກ່ ເພ່ ມີ ຂນຶ້ື ຄນົ ທ່ ຖີ ກຂ່ ມົ ເຫງັ ຈາກຂາ້ື ລາດຊະການ ຊ່ ວົ ກ່ ເພ່ ີມຂຶນື້ ແລະ ທານອງດຽວກນັ ຄນົ ທ່ ີຖກຂ່ ມົ ເຫັງຈາກຄນົ ມອີ ດິ ທິພນົ ທາງການເງນິ ກ່ ເພ່ ີມຂຶນື້ ດວ້ື ຍ ເມ່ ອ ຄວາມຊ່ ວົ ຮາື້ ຍຕ່ າງໆມແີ ຕ່ ເພ່ ມີ ແບບນຄີ້ື ວາມສະຫງບົ ສຸກຂອງປະຊາຊນົ ຈະມໄີ ດແື້ ນວໃດ. ປະຊາຊນົ ບາງກ່ ຸມທ່ ບີ ່ ມທີ ່ ຈີ ະເຮດັ ກນິ ຕອື້ ງເຊ່ າົ ບ່ ອນຂອງຄນົ ອ່ ນເຮັດກນິ ຄົນມເີ ງນິ ແລະ ມທີ ່ ດີ ນິ ບາງຄົນກ່ ເຮດັ ໃຈດອີ ະນຸຍາດໃຫຄ້ື ນົ ບ່ ມບີ ່ ອນທາມາຫາກນິ ເຂາົ້ື ໄປຫາກນິ ໃນທ່ ຂີ ອງຕນົ ເຊ່ ງິ ຕບຶ ເປັນປ່ າດງົ ດບິ ຄນົ ບ່ ມທີ ່ ທີ າມາ ຫາກນິ ພເຂາົ ອະນຸຍາດໃຫທື້ າມາຫາກນິ ໃນທ່ ຂີ ອງເຂາົ ລາື້ ໆກ່ ດໃີ ຈແມ່ ນຖ່ າງປ່ າເພ່ ອກະກຽມປູກຜກັ ປຸກພດໄດພ້ື ໄດ້ື ຜະລດິ ຕະພນັ ມາກ່ ມຄີ ວາມດໃີ ຈເພາະຂາຍຜະລດິ ຕະພນັ ພມລີ າຍໄດດ້ື ວ້ື ຍແຕ່ ກ່ ດໃີ ຈຢ່ ູບ່ ທນັ ເຖິງສອງປີກ່ ຕອື້ ງເສາົື້ ໝອງເພາະວ່ າເຈາົື້ ຂອງທ່ ດີ ນິ ບອກວ່ າໃຫທື້ າມາຫາກນິ ພຽງເທ່ າົ ນເີ້ື ຂາົ ຈະຕອ້ື ງເຮດັ ຂອງເຂາົ ຕ່ ໄປຄນົ ຂາດທ່ ດີ ນິ ຄນົ ນນັ້ື ກ່ ຕອ້ື ງກມົ ໜາື້ ອອກຈາກທ່ ຂີ ອງເຂາົ ຢ່ າງອາໄລອາວອນແມ່ ນຈະມຄີ ວາມຮູສື້ ກຶ ວ່ າເຈາົື້ ຂອງທ່ ດີ ນິ ຕວົ ະໃຫຖື້ ່ າງປ່ າໃນ ສວນຂອງຕນົ ແຕ່ ກ່ ບ່ ກາື້ ຈະເວາົື້ . ແປ່ ໂດຍ ປະລນິ ຍາຕິ ພູລໄິ ຊ ດວງມກິ ສະວງົ 3

ບນັ ຫາຢ່ າງນຜີື້ ູປື້ ົກຄອງບາື້ ນເມອງບ່ ຄ່ ອຍຈະສນົ ໃຈ ຫຼ ບາງທ່ ສີ ນົ ໃຈກ່ ຫາທາງແກໂື້ ດຍວທິ ຫີ າການປະຕິຮູບ ທ່ ດີ ນິ ໂດຍຢຶດທ່ ດີ ນິ ຂອງຄນົ ທ່ ມີ ທີ ່ ດີ ນິ ຫຼາກຫຼາຍມາແບ່ ງຂາຍໃຫຄ້ື ນົ ບ່ ມທີ ່ ທີ າມາຫາກນິ ແລວ້ື ຄນົ ທ່ ຍີ າກຈນົ ຈະເອາົ ເງນິ ບ່ ອນໃດມາຊທ້ື ່ ດີ ນິ ລວມຄວາມແລວື້ ຄົນຍາກຈນົ ເຫ່ ຼາົ ນກີ້ື ່ ຍງັ ຈນົ ຄເກ່ າົ ບ່ ມທີ ່ ທີ າມາຫາກນິ ຄເກ່ າົ ບາງຄົນຫຶດສູື້ ຊວີ ດິ ດວ້ື ຍການໄປບຸກລຸກປ່ າສະຫງວນເພ່ ອປູກພດຜນົ ເຈາົື້ ໜາ້ື ທ່ ບີ າື້ ນເມອີ ງກ່ ມາຂບັ ໄລ່ ບາງຄນົ ປູກພດແລວ້ື ເຈາົື້ ໜາື້ ທ່ ກີ ່ ນາເອາົ ລດົ ມາທາລາຍຫາວ່ າບຸກລຸກປ່ າສະຫງວນແຕ່ ຖາື້ ເປັນຄນົ ມເີ ງນິ ເຂາົື້ ໄປຫາການປູກຝັງເຈາົ້ື ໜາ້ື ທ່ ບີ າື້ ນເມອງ ກ່ ຫກຼີ ລຽງໄປມາບ່ ກາື້ ເຮດັ ຄວາມຮຸນແຮງເພາະຢື້ານອດິ ທພິ ນົ ການເງນິ ແລະ ອດິ ທພິ ນົ ເຖ່ ອນຂອງເຂາົ ຄດິ ເບ່ ງິ ແລວື້ ກ່ ໜາ້ື ສງົ ສານຄນົ ຍາກຈນົ ບ່ ມຈີ ະກນິ ຢ່ ູແລວ້ື ຍງັ ຖກຂ່ ມົ ເຫງັ ອກີ ສ່ ວນຄນົ ລວຍຢ່ ູແລວ້ື ກ່ ມແີ ຕ່ ຄົນສ່ ງົ ເສມີ ແມ່ ນຈະທາ ຜດິ ທາງການກ່ ບ່ ກາື້ ເຮດັ ຫຍງັ ນຄີ້ື ບນັ ຫາຂອງບາ້ື ນເມອງທ່ ເີ ກດີ ຂນ້ື ເພາະຜູປ້ື ົກຄອງບ່ ຫາວທິ ແີ ກໄື້ ຂໃຫຮື້ ຽບຮອື້ ຍ. ຜູຍື້ ງິ ບາງຄນົ ຖກຕວົ ະໄປຂາຍເປັນໂສເພນຢີ້ື ່ ູໃນຮາື້ ນກນິ ດ່ ມຫຼາຍຄນົ ທ່ ຕີ ອື້ ງຝນໃຈເຮດັ ອາຊບີ ນນັື້ ເພາະຖາື້ ບ່ ຍອມຮບັ ແຂກຄນົ ເຈາົື້ ຂອງຮາ້ື ນກ່ ຈະລງົ ໂທດທ່ ງັ ເຕະທ່ ງັ ຖີບສາລະພັດຈະທລະມານຈດິ ໃຈແຂງຂະໜາດໃດກ່ ຈາ ຕອ້ື ງຍນິ ຍອມເພາະທນົ ຄວາມເຈບັ ບ່ ໄດບື້ າງຄນົ ມຄີ ວາມພະຍາຍາມຫຼບົ ໜອີ ອກມາໄດໄື້ ປແຈງ້ື ຕາຫຼວດທອື້ ງຖ່ ິນໃຫື້ ຊ່ ວຍເຫຼອແຕ່ ພດັ ຕາຫວຼ ດກບັ ຈບັ ສ່ ງົ ໄປໃຫເື້ ຈາົື້ ຂອງຮາື້ ນຄເກ່ າົ ອກີ ຜນົ ສຸດທາ້ື ຍສາວເຫ່ ຼາົ ນນັື້ ຕອ້ື ງຄດິ ແຄນື້ ຢ່ ູໃນໃຈວ່ າ “ໂລກບ່ ມຄີ ວາມຍຸດຕທິ າເລຍ” ນກີື້ ່ ແມ່ ນບນັ ຫາຂອງບາ້ື ນເມອງທ່ ຜີ ູປື້ ົກຄອງແກໄື້ ຂບ່ ໄດເື້ ທ່ າົ ທຸກມນ້ື ກີື້ ່ ເປັນເພາະບ່ ຮູ ື້ ວທິ ່ ແີ ກທື້ ່ ີຖກຕອື້ ງເຄີຍມຜີ ູແື້ ທນລາດຊະດອນສະເໜີຄວາມຄິດເຫນັ ວ່ າການທ່ ຈີ ະແກບ້ື ັນຫາຜູຍື້ ງິ ຖກຫຼອກລວງ ແລະ ແກບື້ ນັ ຫາເລ່ ອງໂລກລະບາດທ່ ເີ ກດີ ຈາກຮ່ ວມເພດໄດຈື້ ະຕອື້ ງຈດົ ທະບຽນສາວໂສເພນໃີ້ື ຫຖ້ື ກຕອື້ ງທງັ ນເີ້ື ພ່ ອ ທາງການຈະໄດກື້ ວດສອບໄດແື້ ຕ່ ເລ່ ອງນທີື້ າງຕາຫຼວດຄດັ ຄາ້ື ນເພາະຫຍງັ ຈງຄດັ ຄາື້ ນເພາະວ່ າຖາ້ື ຫາກວ່ າລດັ ຖະບານ ອອກກດົ ໝາຍຈດົ ທະບຽນສາວໂສເພນຢີ້ື ່ າງຖກຕອື້ ງຕາຫວຼ ດກ່ ບ່ ມລີ າຍໄດຖື້ າມວ່ າມລີ າຍໄດຢື້ ່ າງໃດ ຕອບວ່ າທຸກມ ື້ ນມີ້ື ກີ ດົ ໝາຍຫາື້ ມບ່ ໃຫມື້ ສີ າວໂສເພນເີື້ ດດັ ຂາດຖາື້ ໃຜລະເມດີ ເປີດຮາື້ ນບລກິ ານກ່ ຕອື້ ງມຄີ ວາມຜດິ ສາວຄນົ ໃດຢຶດ ອາຊບີ ໂສເພນກີ້ື ່ ຕອ້ື ງມຄີ ວາມຜດິ ແຕ່ ທຸກມນ້ື ຮີື້ າື້ ນກນິ ດ່ ມກ່ ມຫີ ຼາຍ, ສາວໂສເພນກີ້ື ່ ມຫີ ຼາຍແຕ່ ຕາື້ ນລດັ ບ່ ຈບັ ກ່ ເພາະ ເຈາົື້ ຂອງຮາ້ື ນຈ່ າຍເງນິ ສວຍໃຫຕ້ື າຫຼວດເປັນລາຍເດອນເທ່ າົ ທ່ ຮີ ູເື້ ດອນລະຫາຼ ຍລາື້ ນບາດທ່ ຕີ າຫຼວດໄດຮ້ື ບັ ເພາະເຫດ ນຕີ້ື າຫຼວດຈ່ ງຶ ຄດັ ຄາ້ື ນການມສີ າວໂສເພນທີື້ ່ ຖີ ກກດົ ໝາຍນຄີ້ື ຄາຕອບທ່ ວີ ່ າເປັນຫຍງັ ຕາຫຼວດຈ່ ງຶ ມລີ າຍໄດກ້ື ບັ ການມີ ສາວໂສເພນທີື້ ່ ຜີ ດິ ກດົ ໝາຍ. ຄນົ ບາງກ່ ຸມເຮດັ ຜດິ ກດົ ໝາຍເພາະຄວາມຈາເປັນບງັ ຄບັ ຫຼ ເພາະອາລມົ ບາງຄງັື້ ຄ່ າວເມ່ ອຖກນາມາເຂາົ້ື ຄຸກ ແລວ້ື ກ່ ເຂດັ ຫາຼ ບຕງັື້ ໃຈວ່ າຈະບ່ ເຮດັ ຄວາມຊ່ ວົ ອກີ ຕ່ ໄປ ແຕ່ ພອອກມາຈາກຄຸກແລວ້ື ສງັ ຄມົ ລງັ ກຽດບ່ ມໃີ ຜຍາກຄບົ ຈະໄປເຮດັ ງານບ່ ອນໃດກ່ ບ່ ມໃີ ຜຮບັ ເຂາົື້ ມາເຮດັ ວຽກເມ່ ອບ່ ໄດເື້ ຮດັ ວຽກກ່ ຕອ້ື ງປຸ້ນື ຈຄີື້ ນົ ອ່ ນມາກນິ ອກີ ແລວ້ື ກ່ ຍ່ າງ ເຂາົ້ື ຄຸກອກີ ຖາມວ່ າບນັ ຫາເຫ່ ຼາົ ນທີື້ າງລດັ ຖະບານຮູ ້ື ຫຼ ບ່ ຕອບໄດວ້ື ່ າລດັ ຖະບານເພາະຕາຫຼວດຈະມສີ ະຖິຕໄິ ວສື້ ະເ ໝີວ່ າຖາື້ ຮອດເວລາອະໄພຍະໂທດຜູຮ້ື າ້ື ຍອອກຈາກຄຸກເທ່ ອໜ່ ງຶ ຈະມຄີ ະດີອາດຊະຍາກອນເພ່ ີມຂນຶ້ື ເປັນປະຈາ ເພາະຜູຮ້ື າື້ ຍທ່ ຖີ ກປ່ ອຍອອກໄປນນັ້ື ເອງໄປກ່ ອາດຊະຍາກອນຂນຶື້ ນກີື້ ່ ເປັນບນັ ຫາຂອງການປົກຄອງບາ້ື ນເມ່ ອງຄກນັ ທ່ ລີ ດັ ຖະບານຍງັ ຫາວທິ ່ ແີ ກບື້ ່ ຕກົ . ທງັ ໝດົ ທ່ ເີ ວາົື້ ມາຄ ບນັ ຫາຂອງການປົກຄອງບາ້ື ນເມອງທ່ ແີ ກບື້ ່ ຖກວທິ ່ ີ ຫຼ ບ່ ມວີ ທິ ່ ແີ ກຈ້ື ່ ງຶ ເຮດັ ໃຫບ້ື ນັ ຫາເຫ່ ຼາົ ນີື້ ຍງັ ຄາື້ ງຄາຢ່ ູ ແລະ ເມ່ ອບນັ ຫາເຫ່ ຼາົ ນຍີື້ ງັ ຄາ້ື ງຄາຢ່ ູຄວາມສະຫງບົ ຮ່ ມົ ເຢັນຂອງປະຊາຊນົ ກ່ ເກດີ ບ່ ໄດເ້ື ມ່ ອປະຊາຊນົ ບ່ ມີ ແປ່ ໂດຍ ປະລນິ ຍາຕິ ພູລໄິ ຊ ດວງມກິ ສະວງົ 4

ຄວາມສະຫງບົ ສຸກການປົກຄອງຂອງຜູປ້ື ົກຄອງກ່ ເທ່ າົ ກບັ ສູນຄບ່ ບນັ ລຸຈດຸ ໝາຍແລວື້ ມປີ ະໂຫຍດຫຍງັ ກບັ ຜູປື້ ົກຄອງ ແບບນທີ້ື ່ ອີ າສາເຂາົ້ື ໄປປົກຄອງປະຊາຊນົ ແຕ່ ເຮດັ ບ່ ໄດ.ື້ 1.3. ປັດຊະຍາການເມອງການປົກຄອງຂອງໂລກຕະເວນັ ອອກ ຖາມວ່ າ ເປັນຫຍງັ ຈ່ ງຶ ຈະເວາົື້ ສະເພາະບນັ ຫາປັດຊະຍາການເມອງທາງຕະເວນັ ອອກບນັ ຫາການເມອງການ ປົກຄອງຂອງສ່ ວນອ່ ນຂອງໂລກບ່ ມເີ ລີຍ ຫຼ ຕອບວ່ າຄວາມຈງິ ບນັ ຫາການເມອງການປົກຄອງມຢີ ່ ູທ່ ວົ ໂລກບ່ ສະເພາະໂລກຕະເວນັ ອອກເທ່ າົ ນນີ້ື ແຕ່ ການທ່ ຈີ ່ ງົ ໃຈຈະເວາົື້ ຖິງບນັ ຫາການປົກຄອງທາງຕະເວນັ ອອກໂດຍສະເພາະກ່ ເພາະມຄີ ວາມປະສງົ ທ່ ີຈະນາຫຼກັ ທາທາໃນພະພຸ ດສາສະໜາທ່ ກີ ່ ຽວກບັ ການປົກຄອງບາ້ື ນເມອງມາເປີດເຜີຍທ່ ງັ ນີື້ ເພາະວ່ າກາເນດີື້ ພະພຸດສາສະໜານນີ້ື ເກດີ ໃນປະເຫດອນິ ເດຍເຊ່ ງິ ເປັນປະເດດທາງຊກີ ຕະເວນັ ອອກຂອງໂລກ ນອກ ຈາກນນີ້ື ປະເດດໄທອງີ ເປັນປະເທດທ່ ຢີ ່ ູທາງອກີ ຕະເວນັ ອອກເຊ່ ນັ ກນັ ໄດຍ້ື ອມຮບັ ນບັ ຖຄາສງັ ສອນຂອງພະພຸ ດທະ ເຈາົ້ື ເປັນສາສະໜາປະຈາຊາດໂດຍສະເພາະຢ່ າງຍ່ ງິ ຫກຼັ ທາທ່ ກີ ່ ຽວກບັ ການປົກຄອງຂອງໄທໄດນື້ າມາເປັນຫກຼັ ໃນການ ປົກຄອງປະເທດຕງັື້ ແຕ່ ອະດດີ ຈນົ ເຖງິ ປະຈບຸ ນັ . ຫຼັກທາອັນກຽວກບັ ການປົກຄອງທ່ ີປະກດົ ໃນພະພຸ ດທະສາດສະໜານີເື້ ປັນຫຼັກທາທ່ ີແກປື້ ັນຫາການ ປົກຄອງໄດຢ້ື ່ າງດທີ ່ ເີ ວາົ້ື ວ່ າເປັນຫຼກັ ແກບ້ື ນັ ຫາໄດດ້ື ກີ ່ ເພາະວ່ າໃນຫຼກັ ທານນີ້ື ພະພຸດທະເຈາົື້ ຈະສອນວ່ າບນັ ຫານແີ້ື ກ ້ື ດວື້ ຍຫກຼັ ທາຂນື້ ບີ້ື ນັ ຫານແີື້ ກດື້ ວ້ື ຍຫກຼັ ທາຂນ້ື ເີື້ ປັນຕນົື້ . ເມ່ ອເຮາົ ນາຫຼກັ ການປົກຄອງບາ້ື ນເມອງໃນພະພຸດທະສາດສະໜາໄປທຽບກບັ ຫຼກັ ການປົກຄອງໃນລັດທິ ອ່ ນ ຫຼ ທ່ ນີ ກັ ປາດອ່ ນໆເຮາົ ຈະພບົ ວ່ າໃນລດັ ທອິ ່ ນໆນຈີື້ ະສອນໃຫປ້ື ົກຄອງໂດຍເຮດັ ແຕ່ ບ່ ເຈາະລກຶ ລງົ ໄປວ່ າບນັ ຫາ ການປົກຄອງດາື້ ນນຕີ້ື ອື້ ງໃຫຄ້ື ຸນນະທາຂໃ້ື ດເວາົື້ ແຕ່ ຄາວ່ າຄຸນນະທາເທ່ າົ ນນັື້ ແມ່ ນອາດຈະມລີ າຍລະອຽດດວື້ ຍແຕ່ ກ່ ບ່ ສມົ ບູນຄໃນຄາພພີ ະພຸດທະສາດສະໜາຖາື້ ຈະປຽບທຽບກ່ ຄກບັ ຄາເວາົ້ື ຂອງຄນົ ໄປທ່ ວີ ່ າເມ່ ອເຈບັ ປ່ ວຍແລວື້ ຕອ້ື ງ ກນິ ຢາຈ່ ງຶ ຈະຫາຍເຈບັ ປ່ ວຍແຕ່ ເມ່ ອຈະຖາມກບັ ໄປວ່ າເປັນພະຍາດຢ່ າງມຈີ ະຕອ້ື ງກນິ ຢາຫຍງັ ຄນົ ທ່ ວົ ໄປຄງົ ຕອບບ່ ໄດຈື້ ະຕອ້ື ງເປັນທ່ ານໝເທ່ າົ ນນີື້ ທ່ ຈີ ະຕອບວ່ າເປັນພະຍາດຢ່ າງມແີ ລວື້ ຈະຕອື້ ງກນິ ຢາຫຍງັ . ຄາສອນກ່ ຽວກບັ ການປົກຄອງໃນພະພຸດທະສາດສະໜາເຊ່ ງິ ບນັ ຍດັ ໄວຫື້ ຼວງຫຼາຍແຕ່ ໂດຍສະເພາະທ່ ີເປັນ ຫຼກັ ເດ່ ນັ ໆບນັ ຍດັ ໄວື້ 3 ໝວດ ຄ:ທດົ ພລິ າດທາ, ຈກັ ກະວດັ ຕວິ ດັ ແລະ ລາດລງັ ຄດົ ວດັ ຖູໃນທາ 3 ໝວດນບີື້ ອກ ໄວສື້ າເລດັ ວ່ າທາຂນ້ື ແີ້ື ກຜື້ ນົ ເສຍເລ່ ອງນມີື້ ເີ ປັນຫກຼັ ຄາສອນທ່ ຈີ າແນກການແກບື້ ນັ ຫາຕ່ າງໆໄວຢ້ື ່ າງສມົ ບູນຄກບັ ທ່ ານ ໝທ່ ຕີ ອບຄາຖາມໄດວ້ື ່ າເປັນພະຍາດຢ່ າງນຈີື້ ະຕອື້ ງກນິ ຢາຫຍງັ ຈ່ ງຶ ຈະຫາຍ. ຄວາມຄດິ ທາງປັດຊະຍານນີື້ ກັ ຄດິ ໄດແ້ື ບ່ ງອອກເປັນສອງຝ່ າຍຄ: ປັດຊະຍາທາງຕະເວນັ ຕກົ ແລະ ປັດຊະ ຍາທາງຕະເວັນອອກປັດຊະຍາທງັ ສອງສາຍນີສ້ື ະເພາະປັດຊະຍາສາຍຕະເວນັ ຕກົ ມປີ ັດຊະຍາເກຼກັ ເປັນຮາກຖານ ຊາວເອລີ ບົ ໄດນື້ າເອາົ ປັດຊະຍາເກຼກັ ເປັນແນວທາງອະທບິ າຍຄາສອນໃນສາສະໜາຄດິ ແລະ ແລວ້ື ຕ່ ມາປັດຊະຍາ ຕະເວນັ ຄກົ ທ່ ມີ ປີ ັດຊະຍາເກກຼັ ເປັນຮາກຖານກ່ ຕກົ ຢ່ ູໃຕອື້ ດິ ທພິ ນົ ຂອງສາສະໜາຄດິ ເຊ່ ງິ ເຮາົ ຮູຈື້ ກັ ກນັ ໃນນາມວ່ າ ປັດ ຊະຍາຕະເວນັ ຕກົ ຍຸກກາງສາເຫດທ່ ປີ ັດຊະຍາເກຼກັ ຕອ້ື ງກບັ ໄປເປັນປັດຊະຍາສາດສະໜາຄດິ ກ່ ເພາະນກັ ປັດຊະຍາ ຊາວຕະເວນັ ຕກົ ລວື້ ນແຕ່ ເປັນຜູນື້ ບັ ຖສາດສະໜາຄດິ ເຂາົ ຈ່ ງຶ ໄດອ້ື ະທບິ າຍຫກຼັ ປັດຊະຍາໂນມື້ ນາື້ ວໃຫຜື້ ູອ້ື ່ ນມີ ຄ ວາມເຊ່ ອໃນສາສະໜາຄດິ . ສາລບັ ປັດຊະຍາສາຍຕະເວນັ ອອກຈດຸ ໃຫຍ່ ຢ່ ູທ່ ອີ ນິ ເດຍ ແລະ ຈນີ ສາລບັ ອນິ ເດຍນມີື້ ຮີ າກຖານທາງປັດຊະ ຍາສອງສາຍໃຫຍ່ ໆຄ: ສາສະໜາພາມ ຫຼ ຮນິ ດູກບັ ພະພຸດສາສະໜານກັ ປັດຊະຍາອນິ ເດຍຈາກອະຄດິ ຖງປັດຈປຸ ັນ ໄດອ້ື ະທບິ າຍແນວຄດິ ຫາງປັດຊະຍາພາຍໃຕຮື້ ່ ມົ ເງາົ ຂອງສາດສະໜາອນິ ດູເພາະສະນຄີ້ື ວາມຄດິ ທາງປັດຊະຍາຂອງ ແປ່ ໂດຍ ປະລນິ ຍາຕິ ພູລໄິ ຊ ດວງມກິ ສະວງົ 5

ອນິ ເດຍຈ່ ງຶ ເຕມັ ໄປດວ້ື ຍຄາສອນໃນສາດສະໜາພາມໃນສະໄໝບູຮານເປັນສ່ ວນຫາຼ ຍທງັ ນກີື້ ່ ເພາະນກັ ປັດຊະຍາອນິ ເດຍເຫ່ ຼາົ ນນັ້ື ນບັ ຖສາດສະໜາຮນິ ດູ (ຫຼ ສາດສະໜາພາມ) ເຂາົ ຈ່ ງຶ ສາື້ ງແນວຄດິ ຫາງປັດຊະຍາໃດອ້ື ດິ ທພິ ນົ ຂອງສາດ ສະໜາຮນິ ດູສ່ ວນຄາສອນໃນສາດສະໜາພຸດ ແລະ ສາດສະໜາອ່ ນໆທ່ ເີ ກດີ ໃນອນິ ເດຍນນັ້ື ນກັ ປັດຊະຍາຮນິ ດູເວາົ້ື ເຖງິ ນອື້ ຍຫຼາຍ. ເມ່ ອເບ່ ງິ ຄາສອນໃນພະພຸດທະສາດສະໜາຈະເຫນັ ວ່ າເປັນຄາສອນທ່ ມີ ເີ ຫດຜນົ ຫຼາຍກວ່ າຄາສອນໃນສາດສະ ໜາອນໂດຍສະເພາະໃນປະເດນັ ທ່ ວີ ່ ານກັ ປັດຊະຍາທ່ ມີ າຈາກສາດສະໜາຄລສີ ແລະ ສາດສະໜາຮນິ ດູຈະມຄີ ວາມ ເມ່ ອກງົ ກນັ ວ່ າພະເຈາົື້ ສາື້ ງໂລກແມ່ ນຈະເປັນພະເຈາົື້ ຄົນລະອົງກ່ ຕາມຄວາມຄິດໃນເລ່ ອງພະເຈາົື້ ສາ້ື ງໂລກບ່ ໄດມື້ ີ ຄວາມສອດຄ່ ອງກນັ ທາງວທິ ະຍາສາສາລບັ ຄວາມຄດິ ທາງພະພຸດທະສາດສະໜາກ່ ຽວກບັ ການສາື້ ງໂລກພະພຸ ດທະ ເຈາົື້ ສະແດງໄວໃື້ ນອກັ ຄນັ ສູດວ່ າໂລກເກດີ ຂນຶື້ ມາເອງໂດຍທາມະຊາດທດັ ນະກງົ ກບັ ຄວາມຄດິ ທາງວທິ ະຍາສາດການ ທ່ ເີ ວາົ້ື ມາຢດຍາວແບບນເີື້ ພ່ ອຈະສະແດງວ່ າແມ່ ນສາດສະໜາທ່ ມີ ຄີ າສອນຂດັ ແຍງື້ ກບັ ທາງວທິ ະຍາສາດຍງັ ສາື້ ງແນວ ຄດິ ທາງປັດຊະຍາຕາມແນວສາສະໜາຂອງເຂາົ ໄດແ້ື ລວ້ື ເປັນຄາສອນໃນພະພຸ ດທະສາສະໜາສງິ ເປັນຄາສອນທ່ ີມີ ເຫດຜນົ ຈ່ ງຶ ບ່ ສາື້ ງແນວຄດິ ທາງປັດຊະຍາຕາມແນວພະພຸ ດທະສາສະໜາດວ້ື ຍ ນີຄື້ : ເຫດຜົນໜ່ ຶງທ່ ເີ ຮດັ ໃຫເ້ື ກດີ ຄວາມຄດິ ສາ້ື ງປັດຊະຍາການເມອງຂອງໂລກຕະເວນັ ອອກໂດຍສະເພາະຂນຶ້ື ມາ. ຈາກການທ່ ໄີ ດອ້ື ່ ານແນວຄດິ ທາງການເມອງຂອງນກັ ປັດຊະຍາການເມອງເກຼກັ ແລະ ນກັ ປັດຊະຍາຕະເວນັ ຕກົ ພບົ ວ່ ານກັ ປັດຊະຍາເຫ່ ຼົານນັື້ ສາື້ ງປັດຊະຍາທາງການເມອງຂນຶື້ ມາເພາະຖກກດົ ດນັ ຈາກສະພາບແວດລອ້ື ມໃນ ສະໄໝນນັື້ ເຊ່ ນັ : ນກັ ປັດຊະຍາຊາວຝຣ່ ງັ ເສດຊ່ ວອນແຕ ເຂາົ ເກດີ ໃນສະໄໝທ່ ຜີ ູປື້ ົກຄອງບາື້ ນເມອງນບັ ຕງັື້ ແຕ່ ພະ ເຈາົື້ ແຜ່ ນດນິ ລງົ ມາຈນົ ເຖງິ ຂຸ ນນາງພາກນັ ຂູດຮດີ ປະຊາຊນົ ຢ່ າງເໝາົ ມນັ ເທ່ າົ ນນັ້ື ຍງັ ບ່ ພເມ່ ອປະຊາຊນົ ໄດຮື້ ບັ ຄວາມ ເດອດຮອື້ ນຈາກລະບບົ ການປົກຄອງສມົ ບູນຍາຍາສດິ ທລິ າດຈນົ ເຫອຼ ຈະທນົ ແລວື້ ກ່ ຫນັ ໜາ້ື ໄປເພ່ ງິ ສານຈກັ ກະພດັ ໂຣມນັ ຄາທລກິ ແຕ່ ກ່ ເພງິ ບ່ ໄດເ້ື ພາະທງັ ລະບບົ ສມົ ບູນຍາສດິ ທລິ າດກບັ ສະຖາບັນໂຣມນັ ຄາທລກິ ເກ່ ອກູນເຊ່ ງິ ກນັ ແລະ ກນັ ຢ່ ູວອນແຕຈ່ ງຶ ຂຽນປັດຊະຍາການເມອງອອກມາຈາກຄວາມທຸກທລະມານທ່ ຄີ ນົ ເຫນັ ຜູປ້ື ົກຄອງບາື້ ນເມອງ ສະໄໝນນັື້ ເອາົ ລດັ ເອາົ ປຽບປະຊາຊນົ ຢ່ າງໜາ້ື ສງົ ສານ. ສ່ ວນນກັ ປັດຊະຍານາມອກີ ຄນົ ໜ່ ງຶ ຂອງຝລງັ ເສດຊ່ ວ່ າ ຣູສໂຊ ຜູມ້ື ຊີ ວີ ດິ ຢ່ ູໃນສະໄໝໃກຄື້ ຽງກບັ ວອນແຕ ກ່ ຂຽນປັດຊະຍາການເມອງອອກມາຈາກຄວາມທຸກໃຈທ່ ເີ ຫັນຊນົ ຊັນື້ ປົກຄອງ ແລະ ຄນົ ຮ່ ງັ ມພີ າກນັ ກດົ ຂ່ ບີ ັງຄັບ ປະຊາຊນົ ຜູເື້ ປັນຂາ້ື ທາດທ່ ຕີ ດິ ດນິ ຢ່ ູໃນສະໄໝນນີ້ື ຢ່ າງທ່ າລຸນ້ື ໂຫດຮາື້ ຍ ຣູສໂຊ ເບ່ ງິ ເຫນັ ວ່ າລະບບົ ສງັ ຄມົ ທ່ ກີ າລງັ ດາ ເນນີ ຢ່ ູນສີ້ື າ້ື ງຄວາມທຸກຍາກໃຫປ້ື ະຊາຊນົ ດ່ ງັ ນນັື້ , ເຂາົ ຈ່ ງຶ ສາ້ື ງປັດຊະຍາທາງການປົກຄອງຂນຶື້ ມາໃໝ່ ໂດຍເນນັື້ ວ່ າ ປະຊາຊນົ ທຸກຄນົ ມອີ ດິ ສະຫະຼ ແລະ ຄວາມເທ່ າົ ທຽມກນັ ຕາມທາມະຊາດ. ແມ່ ນປັດຊະຍາທາງການເມອງຂອງນກັ ປັດຊະຍາຕະເວນັ ຕກົ ທ່ ເີ ວາົື້ ຊ່ ມານນັື້ ຈະສາ້ື ງຂນຶື້ ມາຈາກອາລມົ ກ່ ຕາມ ແຕ່ ກ່ ເປັນອາລມົ ທ່ ເີ ປັນຈງິ ເປັນອາລມົ ທ່ ສີ າື້ ງຄວາມສານກຶ ທາງການເມອງໃຫກື້ ບັ ປະຊາຊນົ ໄດຢ້ື ່ າງເປັນເອກະ ພາບ ແລະ ເພາະປະຊາຊນົ ຊາວຝຣ່ ັງເສດມສີ ານກຶ ຮ່ ວມກນັ ນນັ້ື ເອງຈ່ ງຶ ພາກນັ ລມົ້ື ລະບບົ ການປົກຄອງສມົ ບູນອາຍາສດິ ທິ ລາດຂອງຝຣ່ ງັ ເສດໄດສ້ື າເລດັ . ຕາມທ່ ເີ ວາົ້ື ມານນັື້ ມຸງື້ ສະແດງໃຫເື້ ຫນັ ວ່ າຄວາມຄດິ ທາງປັດຊະຍາການເມອງຂອງຊາວຕະເວນັ ຕກົ ເກດີ ມາຈາກ ແປ່ ໂດຍ ປະລນິ ຍາຕິ ພູລໄິ ຊ ດວງມກິ ສະວງົ 6

ຄວາມສານກຶ ທ່ ຖີ ກບງັ ຄບັ ໃຫຫື້ າທາງອອກທ່ ນີ ຫີ້ື ນັ ມາເບ່ ງິ ແນວປັດຊະຍາການເມອງການປົກຄອງຂອງໂລກຕະເວນັ ອອກໂດຍສະເພາະປັດຊະຍາທາງການເມອງ ຫຼ ການປົກຄອງຂອງຈນີ ດວື້ ຍເຮາົ ຈະພບົ ວ່ ານກັ ປັດຊະຍາຂອງຈນີ ເປັນ ຕນົ້ື ວ່ າຂ່ ງົ ຈ ແລະ ເມ່ ງັ ຈລວື້ ນສາ້ື ງຫຼກັ ການປົກຄອງຂນຶ້ື ມາເພາະໄດພື້ ບົ ເຫນັ ຄວາມບ່ ເປັນທາໃນການປົກຄອງຂອງຜູື້ ປົກຄອງບາື້ ນເມອງເຫ່ ຼາົ ນນັື້ ຄກນັ ຈນົ ເຖງິ ປັດຈບຸ ນັ ນນີື້ ກັ ປັດຊະຍາການເມອງຂອງຈນີ ເຊ່ ນັ : ເໝາົ ເຈຕີ ່ ຸງ ກ່ ສາ້ື ງປັດຊະ ຍາທາງການເມອງທ່ ປີ ຸກໃຈປະຊາຊນົ ຈາກຄວາມສານກຶ ທ່ ຖີ ກບບີ ຄນັ ເຊ່ ນັ ກນັ ຈນົ ສາມາດລມົ້ື ລະບບົ ການປົກຄອງ ເກ່ າົ ແລວ້ື ສາ້ື ງລະບບົ ການປົກຄອງໃໝ່ ຄ: ສງັ ຄມົ ນຍິ ມົ ຂນຶ້ື ມາໄດສື້ າລບັ ລາຍລະອຽດຂອງການຖກບບີ ຄນັ ຈນົ ເກດີ ກະ ແສຄວາມຄດິ ທາງປັດຊະຍາຂອງຈນີ ໃນຍຸກໂບຮານ ແລະ ຍຸກໃໝ່ ນຈີື້ ະໄດເ້ື ວາົື້ ຕ່ ໄປໃນບດົ ທ່ ີ 2 ຂອງຕາລາເຫມຼັື້ ນ.ີ້ື ຕາມທ່ ໄີ ດເ້ື ວົາື້ ໄວແື້ ລວ້ື ວ່ າໜັງສເຫຼັມື້ ນີຕ້ື ອື້ ງການທ່ ຈີ ະກ່ າວເຖິງຫຼກັ ທາທ່ ໃີ ຊໃື້ ນການປົກຄອງບາ້ື ນເມອງທ່ ີ ປະກດົ ໃນພະພຸດທະສາສະໜາແຕ່ ປະເທດອນິ ເດຍເຊ່ ງິ ເປັນຖ່ ນິ ກາເນດີື້ ຂອງພະພຸດທະສາສະໜານນັື້ ມເີ ລ່ ອງລາວ ຕ່ າງໆຫວຼ ງຫຼາຍທ່ ຄີ ວນສນົ ໃຈໂດຍສະເພາະເລ່ ອງກຽວກບັ ການເມອງຂອງອນິ ເດຍ ເຊ່ ນັ : ເລ່ ອງການກູເື້ ອກກະລາດ ຂອງອນິ ເດຍເປັນຕນົ້ື ເຊ່ ງິ ເປັນການກູເ້ື ອກກະລາດບ່ ຄໃຜ ແລະ ບ່ ມໃີ ຜຄຕອື້ ງການທ່ ຈີ ະເວາົ້ື ເຖິງຄວາມພດິ ສະດານ ຂອງການເມອງໃນຊ່ ວງດ່ ັງກ່ າວບນັ ຫາປັດຊະຍາການເມອງຂອງໂລກຕະເວນັ ອອກຈ່ ງຶ ໄດລື້ ະບຸ ນກັ ປັດຊະຍາເປັນ ຄາກາງໆວ່ າ \"ອນິ ເດຍ\" ເຊ່ ງິ ເປັນຄາກວາ້ື ງພທ່ ຈີ ະກ່ າວເຖິງປັດຊະຍາການປົກຄອງຂອງອນິ ເດຍໃນສະໄໝກູເ້ື ອກ ກະລາດ ແລະ ຫກຼັ ທາທ່ ໃີ ຊໃ້ື ນການປົກຄອງທ່ ເີ ກດີ ຂນຶື້ ໃນສະໄໝພຸດທະການໄດເື້ ປັນຢ່ າງດ.ີ ນອກຈາກບນັ ຫາປັດຊະຍາການເມອງຂອງໂລກຕະເວນັ ອອກຈະເວາົື້ ກງົ ປັດຊະຍາການເມອງການປົກຄອງ ຂອງຈນີ ແລະ ອນິ ເດຍແລວື້ ຈະໄດເື້ ວາົື້ ເຖງິ ບນັ ຫາການເມອງການປົກຄອງຂອງເມອງໄທເຂາົ້ື ໄປດວ້ື ຍທງັ ນເີື້ ພາະວ່ າ ເມອງໄທນບັ ຖພະພຸດທະສາສະໜາ ແລະ ກ່ ຢຶດຫຼກັ ທາທ່ ໃີ ຊໃ້ື ນການປົກຄອງທ່ ມີ ໃີ ນພະພຸດທະສາສະໜາມາປະຕິ ບດັ ກນັ ຕະຫຼອດມາແຕ່ ໃນການປະຕບິ ດັ ຕາມຫກຼັ ທາທ່ ໃີ ຊໃ້ື ນການປົກຄອງຂອງ ນກັ ປົກຄອງໄທ ເຮາົ ນນັື້ ຄຈະປະຕິ ບດັ ກນັ ແຕ່ ພຽງແຕ່ ຮູຈ້ື ກັ ຫກຼັ ທາທ່ ໃີ ຊໃ້ື ນການປົກຄອງເທ່ າົ ນນັ້ື ເຊ່ ນັ : ຈະມກີ ານເວາົື້ ສະເໝີວ່ າບ່ ມທີ ດົ ພລິ າດຊະທາບ່ ປະຕບິ ດັ ຕາມຈກັ ກະວດັ ຕວິ ດັ ແລະ ບ່ ປະຕບິ ດັ ໃນລາດລງັ ຄດົ ວດັ ຖຸແຕ່ ນກັ ການເມອງ ແລະ ນກັ ປົກຄອງໝດົ ທຸກ ຄນົ ຈະບ່ ຮູຈື້ ກັ ເລຍີ ວ່ າທດົ ພລິ າດຊະທາມຫີ ຍງັ ດວື້ ຍ ແລະ ຕອ້ື ງປະຕບິ ດັ ແນວໃດຈກັ ກະວດັ ຕວິ ດັ ມຫີ ຍງັ ດວື້ ຍ ແລະ ຕອື້ ງປະຕບິ ດັ ແນວໃດ ແລະ ໂດຍທ່ ສີ ຸດລາດລງັ ຄດົ ວດັ ຖຸຊ່ ງຶ ເປັນຫກຼັ ທາຂອງນກັ ປົກຄອງເວາົ້ື ເຖງິ ເລ່ ອງຫຍງັ . ເມ່ ອນກັ ການເມອງ ແລະ ນກັ ປົກຄອງບ່ ຮູຈື້ ກັ ຫກຼັ ທາສາລບັ ປົກຄອງແລວື້ ຈະປົກຄອງບາ້ື ນເມອງໃຫປ້ື ົກກະຕິ ສະຫງບົ ສຸກໄດແ້ື ນວໃດເພ່ ອລບົ ຊ່ ອງຫວ່ າງດ່ ັງກ່ າວຕາລາເຫຼມັ້ື ນຈີ້ື ່ ງຶ ໄດບື້ ນັ ຈເຸ ນອ້ື ໃນກຽວກບັ ປັດຊະຍາການເມອງ ຂອງຈນີ ທງັ ໃນສະໄໝໂບຮານ ແລະ ສະໄໝປະຈບຸ ັນບນັ ຈເຸ ນອື້ ຫາກຽວກບັ ປັດຊະຍາການເມອງ ແລະ ຫຼກັ ທາ ສາລັບນກັ ປົກຄອງຂອງອິນເດຍທງັ ໃນສະໄໝພຸ ດທະການ ແລະ ສະໄໝປະຈບຸ ັນ ແລະ ທ່ ີຂາດບ່ ໄດກ້ື ່ ຄ: ການ ປົກຄອງຂອງເມອງໄທທ່ ຖີ ອຍໜອີ ອກຈາກທດົ ພດິ ລາດຊະທາ, ຈກັ ກະວກັ ຕວິ ດັ ແລະ ລາດລງັ ຄດົ ວດັ ຖຸກ່ ໄດບື້ ັນຈຸ ໄວໃ້ື ນຕາລາເຫມຼັ້ື ນດີື້ ວ້ື ຍ. ແປ່ ໂດຍ ປະລນິ ຍາຕິ ພູລໄິ ຊ ດວງມກິ ສະວງົ 7

ບດົ ທີ 2 ທາມະກບັ ບນັ ຫາການເມອງການປົກຄອງຂອງຈນີ ລາຍການການຮຽນການສອນບດົ ທີ 2 1. ບດົ ທ່ ວົ ໄປ 2. ທາມະກບັ ການແກບ້ື ນັ ຫາການເມອງການປົກຄອງຂອງຈນີ ຍຸກປະຈບຸ ນັ 3. ທາມະກບັ ການແກບື້ ນັ ຫາການເມອງການປົກຄອງຂອງຈນີ ຍຸກບູຮານ ຈດຸ ມຸງື້ ໝາຍຂອງບດົ ທ່ ີ 2 1. ອະທບິ າຍໄດວ້ື ່ າຫຍງັ ຄບນັ ຫາການເມອງການປົກຄອງຂອງຈນີ ຍຸກປັດຈປຸ ັນ 2. ອະທບິ າຍໄດວື້ ່ າຈນີ ຍຸກປະຈບຸ ນັ ໄດທື້ າມະແກບື້ ນັ ຫາການເມອງການປົກຄອງແນວໃດ? 3. ອະທບິ າຍໄດວ້ື ່ າຫຍງັ ຄບນັ ຫາການເມອງການປົກຄອງຂອງຈນີ ຍຸກບູຮານ 4. ອະທບິ າຍໄດວ້ື ່ າຈນີ ຍຸກບູຮານໄດທື້ າມະແກບ້ື ນັ ຫາການເມອງການປົກຄອງຢ່ າງໃດ? 1. ບດົ ທ່ ວົ ໄປ ປະເທດຈນີ ເປັນປະເທດທ່ ເີ ກ່ າົ ແກ່ ມປີ ະຊາຊນົ ພນັ ກວ່ າລາື້ ນຄນົ ເມ່ ອີ ເວາົ້ື ເຖິງປະຫວດັ ກນັ ເປັນໄລຍະແລວ້ື ຈະພບົ ວ່ າປະເທດນເີ້ື ປັນປະເທດທ່ ເີ ກ່ າົ ແກ່ ພໆກບັ ອນິ ເດຍເຊ່ ງິ ເປັນປະເທດທ່ ຢີ ່ ູຕດິ ກນັ ຄວາເກ່ າົ ແກ່ ຂອງປະເທດຈນີ ຢນຢັນໄດຈື້ າກວດັ ທະນະທາບາງຢ່ າງທ່ ຄີ ນົ ຈນີ ສາື້ ງຂນຶ້ື ມາ ແລະ ຊາວໂລກກ່ ນຍິ ມົ ຖກໃຈນາເອາົ ໄປໃຊກື້ ນັ ຢ່ າງແຜ່ ຫຼາຍ ເຊ່ ນັ : ການໃຊເ້ື ງນິ ສກາງໃນການຄາື້ ຂາຍກ່ ເປັນວດັ ທະນະທາທ່ ຄີ ນົ ຈນີ ຄດິ ຂນຶື້ ມາກ່ ອນຄນົ ອ່ ນປະເທດອ່ ນນາ ເອາົ ຕວົ ຢ່ າງວດັ ທະນະທາຂນ້ື ໄິື້ ປດດັ ແປງໃຊຈື້ ນົ ກາຍມາເປັນທະນະບດັ ໃຊແື້ ລກປ່ ຽນກນັ ທ່ ວົ ໂລກໃນທຸກມນື້ .ີ້ື ນອກຈາກປະເທດຈນີ ຈະສາື້ ງວັດທະນະທາທາງວດັ ຖຸ ຂນຶ້ື ມາຢ່ າງຫຼວງຫຼາຍແລວ້ື ຍງັ ສາື້ ງວດັ ທະນະທາທາງ ຄວາມຄິດຂຶນ້ື ມາອີກບ່ ນອື້ ຍ ແລະ ວດັ ທະນະທາທາງຄວາມຄິດທ່ ີເກດີ ຂຶນ້ື ໃນປະເທດຈນີ ນນັື້ ເກດີ ຂນຶ້ື ຕະຫຼອດ ເວລານບັ ຈາກອະດດີ ຈນົ ເຖິງປັດຈບຸ ນັ ກະແສຄວາມຄດິ ທ່ ເີ ກດີ ຕະຫຼອດເວລາຂອງຈນີ ນນັ້ື ປຽບຄກະແສນາ້ື ທ່ ໄີ ຫ່ ຼບ່ ມີ ມຢື້ ຸດເປັນແຕ່ ວ່ າກະແສຄວາມຄດິ ທາງວດັ ທະນະທາຂອງຈນີ ທ່ ເີ ກດີ ຕະຫຼອດເວລານນັື້ ບາງກະແສ່ ມສີ ຽງຫຼາຍ ບາງ ກະແສບ່ ມສີ ຽງອອກນອກປະເທດແຕ່ ຍອມຮບັ ກນັ ໃນໝດົ ຄນົ ຈນີ ຫຼາຍຮອ້ື ຍລາ້ື ນຄນົ ເທ່ າົ ນນັື້ . ວດັ ທະນະທາທາງຄວາມຄດິ ຂອງຈນີ ມຫີ ຼາຍຫຼາກແຕ່ ໃນທ່ ນີ ຂີ້ື ເວາົື້ ສະເພາະກະແສຄວາມຄດິ ທາງການເມອງ ຢ່ າງດຽວເພາະເປັນຈດຸ ປະສງົ ຂອງໜງັ ສ ເຫຼມັ້ື ນຕີ້ື າມທ່ ໄີ ດເື້ ວາົື້ ມາແລວ້ື ວ່ າຄນົ ຈນີ ໄດສື້ າື້ ງຄວາມຄດິ ໃນດາື້ ນຕ່ າງໆໄວ້ື ຫຼວງຫຼາຍສາລບັ ຜູກື້ ່ ກາເນດີ ຄວາມຄດິ ທາງການເມອງສະໄໝບູຮານທ່ ມີ ຊີ ່ ສຽງມຫີ ຼາຍຄນົ ເຊ່ ນັ : ເຫຼາົ ຈ, ຂງົ ຈ ແລະ ເມງັ ຈ ເປັນຕນົ້ື ຄວາມຄດິ ຂອງທ່ ານທ່ ເີ ວາົື້ ຊ່ ມານນັື້ ປະຊາຊົນຊາວຈນີ ຍອມຮບັ ນບັ ຖກນັ ມາເປັນພັນປີຈນົ ມາເຖິງຍຸ ກ ປະຈບຸ ນັ ກ່ ມນີ ກັ ຄດິ ທ່ ຍີ ່ ງິ ຍງັ ເກດີ ຂນຶື້ ທາລາຍຄວາມຄດິ ຂອງຂງົ ຈ, ທາລາຍຄວາມຄດິ ທາງພະພຸດທະສາສະໜາທາ ລາຍລະບບົ ການປົກຄອງໃນຈນີ ທ່ ດີ າເນນີ ມານບັ ພນັ ໆປີໃຫສື້ ູນສນິື້ ໄປນກັ ຄດິ ຫຼ ນກັ ປັດຊະຍາຜູກື້ ່ ຄ: ເໝາົ ເຈຕີ ຸງ ຜູື້ ປ່ ຽນປະເທດຈນີ ທ່ ໃີ ຫຍ່ ມາແຕ່ ຂາດກຽດໃນອະດດີ ກາຍມາເປັນປະເທດທ່ ຍີ ່ ງິ ໃຫຍ່ ຂນຶື້ ມາ ແລະ ມພີ ກັ ສກັ ສປີ ະເທດ ແປ່ ໂດຍ ປະລນິ ຍາຕິ ພູລໄິ ຊ ດວງມກິ ສະວງົ 8

ໜ່ ງຶ ໃນໂລກບດັ ຈບຸ ນັ ແຕ່ ຄວາມເປັນຢ່ ູຂອງປະຊາຊນົ ຈະເປັນສູກ ຫຼ ບ່ ເຮາົ ຈະບ່ ເວາົື້ ກນັ ບ່ ອນນ.ີື້ ເມ່ ອເວາົື້ ໂດຍສະຫຸຼບແລວື້ ປັດຊະຍາທາງການເມອງ ຫຼ ຄວາມຄດິ ແກບື້ ນັ ຫາທາງການເມອງຂອງຈນີ ທ່ ໜີ າ້ື ສກຶ ສາມຢີ ່ ູ 2 ສາຍຄ: ➢ ການແກບື້ ນັ ຫາການເມອງຂອງຈນີ ສະໄໝໃໝ່ ➢ ການແກບື້ ນັ ຫາທາງການເມອງຂອງຈນີ ສະໄໝບູຮານເຮາົ ມາຄ: ສກຶ ສາແນວຄວາມຄດິ ທາງການເມອງຂອງ ຈນີ ໃນຍຸກທງັ ສອງນນັ້ື ກນັ ຕ່ ໄປ. 2. ທາມະກບັ ການແກບື້ ນັ ຫາການເມອງການປົກຄອງຂອງຈນີ ຍຸກປັດຈບຸ ນັ ໂລກໃນພຸດທະສດັ ຕະວດັ ທ່ ີ 25 ເບ່ ງິ ຄວ່ າເປັນໂລກທ່ ມີ ແີ ຕ່ ຄວາມສບັ ສນົ ວຸນ້ື ວາຍຄກບັ ການທານາຍຂອງຊາວ ພຸດທ່ ເີ ລ່ າົ ກນັ ສບິ ໆມາວ່ າໂລກໃນຍຸກເຄ່ ງິ ພຸດທະການຈະມຄີ ວາມບ່ ດຕີ ່ າງໆສ່ ງິ ທ່ ບີ ່ ເຄຍີ ເຫນັ ຈະໄດເ້ື ຫນັ ສ່ ງິ ທ່ ບີ ່ ເຄຍີ ກ່ ຈະມລີ ູກໄຟຈະຕກົ ຈາກອາກາດທາລາຍຄນົ ນອກສາສະໜາພຸດບາດເຈບັ ລມົື້ ຕາຍສູດທ່ ຈີ ະນບັ ໄດຂ້ື ່ ໃຫເື້ ຮາົ ຢອ້ື ນໄປ ເບ່ ິງເລ່ ີມແຕ່ ປີ ພ.ສ. 2455 ຊາວຈນີ ກ່ ລົມ້ື ລາດຊະວົງແມນຈສູ າເລັດແລວື້ ກ່ ປ່ ຽນການປົກຄອງເປັນລະບອບ ປະຊາທິປະໄຕຈາກນນັ້ື ບ່ ດົນລາດຊະວົງຂອງລັດຖກທາລາຍແລວ້ື ສະຖາປະນາລະບອບຄອມມູນດິ ຂຶນ້ື ປົກຄອງ ປະເທດ ສງົ ຄາມໂລກຄງັ້ື ທ່ ສີ ອງກ່ ເກດີ ຂນຶ້ື ມາຊາວຕະເວນັ ຕກົ ຂາ້ື ກນັ ຕາຍເພາະນາເອາົ ລູກໄຟຄລະເບດີ ໄປຖມິື້ ໃສ່ ກນັ ແລະ ກນັ ຄນົ ຕາຍໄປເປັນສບິ ໆລາື້ ນພສງົ ຄາມສະຫງບົ ປະເທດຍກັ ໃຫຍ່ ໃນເອເຊຍກ່ ເກດີ ຄວາມປ່ ຽນແປງອກີ ຄ: ປະເທດອນິ ເດຍສາມາດຫຸຼດພນົ ຈາກອານາດຂອງອງັ ກດິ ໄດສື້ າເລດັ ເພາະຄວາມສາມາດຂອງທ່ ານ ມະຫາຕະມະຄານ ທທີ າງປະເທດຈນີ ເລ່ າົ ເໝາົ ເຈຕີ ຸງ ກ່ ສາມາດເອາົ ຊະນະລດັ ຖະບານຈນີ ຄະນະຊາດໄດສ້ື າເລດັ ປ່ ຽນການປົກຄອງຈາກ ປະຊາທປິ ະໄຕເປັນລະບບົ ກງັ ຄມົ ນຍິ ມົ ຈນົ ເທງິ ທຸກມນື້ .ີ້ື ພະພຸດທະເຈາົ້ື ໄດເ້ື ວາົື້ ໄວວັ ່ າ ມະນດຸ ໂຕຖ້ື ຽງກນັ ຍອື້ ນວູ າມລງົ ໄຫຼຄວາມຫງຼົ ໄຫຼທ່ ວີ ່ ານກີ້ື ່ ຄ ຄວາມໂລບ, ຄວາມ ປາດຖະໜາທ່ ຈີ ະມອີ ານາດ, ຢາກຈະເປັນໃຫຍ່ , ຢາກລາລວຍກວ່ າຄນົ ອ່ ນທງັ ໝດົ ນເີື້ ປັນມນູ ເຫດໃຫມ້ື ະນຸດໂຕຖື້ ຽງ ກນັ , ຂາ້ື ກນັ ຢາກຈະຍກົ ຕວົ ຢ່ າງສະໜບັ ສະໜນູ ປະເດນັ ທ່ ວີ ່ າມະນຸດທະເລາະກນັ ເພາະຄວາມຫງຼົ ໄຫ່ ຼເພ່ ອຊໃີື້ ຫເ້ື ຫນັ ວ່ າຄາເວາົື້ ນນັ້ື ຈະເປັນຈງິ ຫຼ ບ່ ສະເພາະໃນເລ່ ອງຂຍກົ ຕວົ ຢ່ າງໃນເມອງຈນີ ເພາະກາລງັ ຈະກ່ າວເຖິງການແກບ້ື ັນຫາ ທາງການເມອງຂອງຈນີ ສະໄໝໃໝ່ ຢ່ ູ. ຄວາມຫຍຸງື້ ຂອງເມອງຈນີ ໃນຍຸ ກໃໝ່ ນນັື້ ມມີ າທງັ ພາຍໃນ, ພາຍນອກບນັ ຫາພາຍໃນຂອງເມອງຈນີ ກ່ ຄ: ຊາວນາທ່ ທີ ຸກຍາກເຊ່ ງິ ຕອື້ ງອາໄສທ່ ດີ ນິ ຂອງຄນົ ລວຍຢ່ ູອາໄສ ແລະ ທມາຫາກນິ ສ່ ວນບນັ ຫາພາຍນອກກ່ ຄ: ຊາວເອີ ລບົ ໂດຍສະເພາະຄນົ ອງັ ກດິ ເຂາົື້ ໄປບບີ ບງັ ຄບັ ເຊ່ າົ ທ່ ດີ ນິ ໃນເມອງຈນີ ສາລບັ ເຮດັ ການຄາື້ ຂາຍຈາກເຫດສ່ ອງປະການ ສາ້ື ງບນັ ຫາໃຫກ້ື ບັ ລດັ ຖະບານຈນີ ຕະຫຼອດມາເວາົ້ື ຄ: ຊາວນາກບັ ຄນົ ລວຍຜດິ ຖ່ ຽງກນັ ເລ່ ອງກາມະສດິ ໃນທ່ ີດິນພ ບນັ ຫາມາເຖິງລດັ ຖະບານລດັ ຖະບານກ່ ເຂາົ້ື ຂາື້ ງຄນົ ລວຍ ກລະນກີ້ື ່ ຜດິ ຖ່ ຽງກນັ ຄວາມໂລບຊາວນາກ່ ຢາກໄດທ້ື ່ ດີ ນິ ເພ່ ອທາມາຫາກນິ ນກີື້ ່ ຄຄວາມຫຼງົ ໄຫຼຄນົ ລວຍກ່ ບ່ ຢາກເສຍທ່ ດີ ນິ ຂອງຕນົ ໄປນກີ້ື ່ ເນ່ ອງມາຈາກຄວາມເສຍດາຍ ຄ: ຄວາມໂລບແຕ່ ເມ່ ອຜູປ້ື ົກຄອງ ຄ: ລດັ ຖະບານໄປເຂາົ້ື ຂາ້ື ງຄນົ ລວຍເຊ່ ງິ ເປັນຄນົ ສ່ ວນນອ້ື ຍກ່ ຕອ້ື ງຜດິ ຖ່ ຽງກນັ ກບັ ຄນົ ຍາກຈນົ ເຊ່ ງິ ເປັນຄນົ ສ່ ວນໃຫຍ່ ຂອງປະເທດສະຫຸຼບແລວັ ຄົນຈນົ ກບັ ລດັ ຖະບານກ່ ຜດິ ຖ່ ຽງກນັ ເພາະຄວາມຫຼງົ ໄຫຼ ອກີ ເວາົື້ ຄ: ລດັ ຖະບານໃຜຈະໃຫຄື້ ນົ ລວຍຖຮກັ ສາກາສດິ ທທິ ່ ດີ ນິ ຂອງຕນົ ໄວຂ້ື າ້ື ງຄນົ ຈນົ ກ່ ໃຜຈະໄດທື້ ່ ດີ ນິ ມາທາ ແປ່ ໂດຍ ປະລນິ ຍາຕິ ພູລໄິ ຊ ດວງມກິ ສະວງົ 9

ມາຫາກນິ ດວ້ື ຍເມ່ ອຖກຂດັ ຂວ້ື າງຈາກຜູປ້ື ົກຄອງກ່ ບ່ ພໃຈຈ່ ງຶ ຕອື້ ງຜດິ ຖ່ ຽງກນັ . ຫນັ ມາເບ່ ງິ ບນັ ຫາທ່ ເີ ກດີ ຈາກຊາວຕ່ າງປະເທດ ຊາວຕ່ າງປະເທດທ່ ເີ ຂາົ້ື ມາຢ່ ູເມອງຈນີ ນນັ້ື ກ່ ມຄີ ວາມຢາກໄດ້ື ເມອງຈນີ ໄວໃື້ ນອານາດໂດຍສະເພາະອັງກດິ ນນັື້ ສະແດງອອກຫຼາຍທ່ ີສຸດເພາະໃນປະເທດເອເຈຍີ ຕວົ ໄດໄ້ື ວຫ້ື ຼາຍ ປະເທດແລວ້ື ຂັນ້ື ທາອິດກ່ ບບີ ບັງຄບັ ໃຫເື້ ປີດປະເທດຕ່ ມາຂເຊ່ າົ ທ່ ີດນິ ເປັນທ່ ີຢ່ ູສາລັບຊາວຕ່ າງປະເທດຂາວຕ່ າງ ປະເທດທ່ ໄີ ປຢ່ ູອາໄສໃນປະເທດຈນີ ນນັ້ື ແນມເບ່ ິງຄນົ ຈນີ ຄຄນົ ຂາດວຍິ ນຍານ ຄ ບ່ ມຄວາມເກງໃຈຢາກຈະເຮດັ ຫຍງັ ກ່ ເຮດັ , ຢາກຈະຈບັ ຜູຍ້ື ງິ ຄນົ ໃດຂ່ ມົ ຊນີ ກ່ ຈບັ ເອາົ ໄປຂ່ ມົ ຂນຕາມສະບາຍເອນີື້ ວ່ າຂ່ ມົ ເຫງັ ນາ້ື ໃຈກນັ ສາຫດັ ຈນົ ຄນົ ຈນີ ທ່ ົວປະເທດສຸດຈະອດົ ກນັ້ື ເພາະເມ່ ອຊາວຈນີ ໄດເື້ ວົາື້ ກນັ ເຖິງການຂ່ ມົ ເຫງັ ຂອງຊາວເອລີ ົບແລວ້ື ທຸກຄນົ ມີ ຄວາມຄຽດແຄນື້ ສຸດທ່ ຈີ ະພນັ ລະນາແຕ່ ກ່ ອດົ ທນົ ເອາົ ໄວເ້ື ພາະຍງັ ບ່ ມຜີ ູນື້ າທ່ ກີ າື້ ຫານພທ່ ທີ າລາຍແອກຈາກເຂາົ ໄດ.ື້ ການທ່ ຊີ າວເອລີ ບົ ຂ່ ມົ ເຫັງນາ້ື ໃຈຄນົ ຈນີ ຈນົ ຕອື້ ງຜດິ ຖ່ ຽງກນັ ອັບຄົນຈນີ ກ່ ເພາະຄວາມມກັ ໃຫຍ່ ໄຝສູງເປັນ ໃຫຍ່ ຂອງຊາວເອລີ ບົ ໃຜຈະຫາຜນົ ປະໂຫຍດຈາກຄນົ ຈນີ ປະຊາຊນົ ຈນີ ເມ່ ອຖກຂ່ ມົ ເຫງັ ນາື້ ໃຈກນັ ຫຼາຍກ່ ສະເໜີໃຫ້ື ຜູປ້ື ົກຄອງຊ່ ວຍເຫຼອຜູປ້ື ົກຄອງສະໄໝນນັື້ ກ່ ຄ, ລາດຊະວງົ ແມນຈູ ຫຼ ລາດຊະວງົ ຊງິ ກ່ ເກດີ ຢື້ານຊາວເອລີ ບົ ອກີ ຈ່ ງົ ຕອື້ ງປອຍໃຫປ້ື ະຊາຊນົ ຂອງຕນົ ຖກົ ຂ່ ມົ ເຫງັ ຢ່ ູຕະຫຼອດຕວົ ຢ່ າງທ່ ເີ ຫນັ ກນັ ຢ່ ູຈະແຈງື້ ເຊ່ ນັ : ການທ່ ຊີ າວອງັ ກດິ ຂ່ ຂາຍ ຢາຝ່ ິນໃຫແ້ື ກ່ ຊາວຈນີ ໂດຍເສລເີ ປັນການທາລາຍຄນົ ຈນີ ໃຫໝື້ ດົ ສະພາບຄວາມເປັນຄນົ ຜູປ້ື ົກຄອງຈາເປັນຕອື້ ງຍອມ ເພາະບ່ ກາື້ ຕ່ ສູກື້ ບັ ຊາວເອລີ ບົ . ນຄີ້ື ບນັ ຫາທາງການເມອງຂອງຈນີ ທ່ ໄີ ດເື້ ກດີ ຂນຶື້ ປະມານກາງພຸ ດສກັ ກະລາດທ່ ີ 25 ເມ່ ອຊາວນາ ຜູຍື້ າກຈນົ ຖກຄນົ ລວຍທ່ ດີ ນິ ເອາົ ລດັ ເອາົ ປຽບແຖມຜູປ້ື ົກຄອງກ່ ເຂາົ້ື ຂາື້ ງຄນົ ມເີ ງນິ ອກີ ດວື້ ຍ ແລະ ເມ່ ອຖກຄນົ ຕ່ າງຊາດດູ ໝ່ ນິ ຢຽດຢາມຜູປ້ື ົກຄອງກ່ ຊ່ ວຍບ່ ໄດແ້ື ຖມຍງັ ເມນີ ເສຍີ ອກີ ເຊ່ ນັ : ນປີື້ ະຊາຊນົ ທ່ ວົ ໄປຈ່ ງຶ ເກດີ ຄວາມຄດິ ວ່ າຜູປ້ື ົກຄອງແບບ ນບີື້ ່ ມປີ ະໂຫຍດອນັ ໃດທ່ ຈີ ະຖຮກັ ສາໄວຈື້ ່ ງຶ ຊ່ ວຍກນັ ທາລາຍລາດຊະວງົ ຊງິ ເມ່ ອປີ ພ.ສ 2455. ເມ່ ອທາລາຍລາດຊະວງົ ຊງິ ແລວື້ ປະເທດຈນີ ກ່ ເປັນປະຊາທປິ ະໄຕຢ່ ູໃນໄລຍະສນັ້ື ໆແຕ່ ເມ່ ອເປັນປະຊາທປິ ະໄຕ ແລວ້ື ກ່ ຫາໄດແື້ ກບ້ື ນັ ຫາທງັ ສອງຢ່ າງນນັ້ື ສາເລດັ ລງົ ໄດບື້ ່ ປະຊາຊນົ ກ່ ຍງັ ທຸກຍາກຄເກ່ າົ ເພາະຄວາມຄຽດແຄນື້ ຂອງ ປ່ ວງຊນົ ດ່ ງັ ກ່ າວມານນັື້ ໄດເື້ ຮດັ ໃຫນ້ື ກັ ປັດຊະຍາທາງການເມອງ ແລະ ວລິ ະບູລຸດຄນົ ໜ່ ງຶ ຂອງຈນີ ເກດີ ຂນຶື້ ທ່ ານຜູນ້ື ນັ້ື ຄ ເໝາົ ເຈຕີ ຸງ ທ່ ານຜູນື້ ມີ້ື ຄີ ວາມຄຽດແຄນື້ ໃຈໃນບນັ ຫາທ່ ບີ ່ ໄດຮ້ື ບັ ຄວາມເປັນທາສອງເລ່ ອງຄ: ຄນົ ຈນົ ຖກກດົ ຂຂີ ່ ມົ ເຫງັ ຈາກຄນົ ລວຍ ແລະ ຊາວຈນີ ຖກຄນົ ຕ່ າງຊາດດໝູ ່ ນິ ເໝາົ ເຈຕີ ຸງ ໄດເ້ື ວາົ້ື ເຖງິ ການແກບ້ື ນັ ຫາຄວາມບ່ ເປັນທາຈາກ ການຄນົ ລວຍເອາົ ປຽບຊາວນາໄວວື້ ່ າ ໃຜກ່ ຕາມທ່ ເີ ອາົ ຊະນະພວກຊາວນາ, ຊາວໄຮ່ ໄດກ້ື ່ ຈະເອາົ ຊະນະປະເທດຈນີ ໄດື້ ແລະໃຜກ່ ຕາມທ່ ສີ າມາດແກບື້ ນັ ຫາເລ່ ອງທ່ ດີ ນິ ໄດື້ ກ່ ສາມາດເອາົ ຊະນະພວກຊາວນາຊາວໄຮ່ ໄດ.ື້ ນຄີື້ ບນັ ຫາພາຍໃນທ່ ນີ ກັ ຄດິ ຂອງຊາວຈນີ ຕອື້ ງວາງແຜນແກໄ້ື ຂ ສ່ ວນບນັ ຫາທ່ ເີ ກດີ ຈາກຊາວເອລີ ບົ ທ່ ກີ ະທາຕ່ ຊາວຈນີ ທ່ ສີ າື້ ງຄວາມແຄນ້ື ເຄ່ ອງໃຫແື້ ກ່ ເໝາົ ເຈຕີ ຸງ ເຊ່ ງິ ຂະໜາດທ່ ີ ເໝາົ ເຈຕີ ຸງຕອ້ື ງຄດິ ກາຈດັ ຊາວເອລີ ບົ ກ່ ໄດແ້ື ກ່ ແຜ່ ນປາື້ ຍທ່ ຕີ ດິ ໄວໄື້ ນສວນສາທານຜະໃນເຂດເຊ່ າົ ນະຄອນສຽງໄຮວ່ າ \"ຄນົ ຈນີ ແລະ ໝາຫາື້ ມ ເຂາົ້ື \". ຂຄ້ື ວາມນສີ້ື ະດກົ ໃຈເໝາົ ເປັນຢ່ າງຫຼາຍ ເໝາົ ປະກາດດວື້ ຍຄວາມແຄນື້ ເຄອງວ່ າພວກອງັ ກດິ ເປັນສດັ ຕູທື້ ່ ຮີ າື້ ຍ ກາດຍ່ ງິ ກວ່ າພວກຢ່ ີປ່ ຸນອກີ ເພາະຂຄ້ື ວາມນນັື້ ປຽບຄນົ ຈນີ ກບັ ໝາຢ່ ູໃນລະດບັ ດຽວກນັ ຄຫາື້ ມເຂາົ້ື ໄປຍ່ າງຫຼິນ້ື ໃນ ສວນສາທາລະນະສວນສາທາລະນະແຫ່ ງນຄີື້ ງົ ເປັນສວນສາທາລະນະໃນເຂດປົກຂອງອງັ ກດິ ດ່ ງັ ນນັ້ື , ຈ່ ງຶ ໄດບ້ື ງັ ອາດ ຂຽນຂຄື້ ວາມນນັ້ື ໄວ.ື້ ແປ່ ໂດຍ ປະລນິ ຍາຕິ ພູລໄິ ຊ ດວງມກິ ສະວງົ 10

ກ່ ອນທ່ ເີ ຮາົ ຈະເວາົ້ື ເຖິງແຮງບນັ ດານໃຫເື້ ໝາົ ເຈຕີ ຸ ງເຮດັ ການປະຕວິ ດັ ຂມາວິຈານເລ່ ອງປາື້ ຍຫາ້ື ມຄນົ ຈີນເຂາົ້ື ສວນສາທາລະນະອນັ ກ່ ອນວ່ າເປັນຫຍງັ ຈ່ ງຶ ຫາ້ື ມ ແລະ ມສີ ດິ ທທິ ່ ມີ ກັ ກະທາໃນການຫາື້ ມ ຫຼ ບ່ ເມອງຊຽງໄຮນນັື້ ເປັນເມອງຊາຍທະເລເໝາະໃນການເຮດັ ການຄາ້ື ອງັ ກດິ ໄດບ້ື ງັ ຄບັ ເຊ່ າົ ຈາກລາດຊະວງົ ແມນຈູ ເພາະສະນນັ້ື ເມ່ ອເປັນ ເຂດເຊ່ ົາແລວື້ ກ່ ໜາ້ື ທ່ ີຜູເ້ື ຊ່ ົາຈະມສີ ິດທິຫາ້ື ມໃຜກຕາມເຂົາື້ ມາໃນເຂດໃນທ່ ີທ່ ີຕົນເອງເຊ່ ົາໄວທ້ື ່ ີນີຖື້ າື້ ເປັນສວນ ສາທາລະນະເປັນທ່ ພີ ກັ ຜ່ ອນຂອງຄນົ ທ່ ວົ ໄປ ແລະ ຜູທ້ື ່ ເີ ປັນເຈາົ້ື ຂອງສວນ ກ່ ຄເທດສະບານ ນະຄອນຊຽງໄຮກ່ ເມ່ ອ ເຈາົ້ື ຂອງຄ: ເທດສະບານເຊ່ ິງເປັນອງົ ກອນປົກຄອງສ່ ວນທອື້ ງຖ່ ິນຂອງຊາວຈນີ ແລວື້ ເປັນຫຍງັ ຊາວຈນີ ຈ່ ງຶ ໄດລ້ື ງັ ກຽດພວກດຽວອນັ ເອງຂະໜາດປາ້ື ຍຫາື້ ມເຂາົ້ື ສວນສາທາລະນະ ດ່ ງັ ນນັ້ື , ການຫາ້ື ມຄນົ ຈນີ ເຂາົື້ ສວນສາທາລະນະນີື້ ຈ່ ງຶ ເປັນການຫາື້ ມທ່ ບີ ່ ເປັນທາຢ່ າງຍ່ ງິ . ສາລບັ ເຫດຜນົ ທ່ ຕີ ອື້ ງຫາື້ ມຄນົ ຈນີ ແລະ ມາເຂາົື້ ສວນສາທາລະນະນນັື້ ມເີ ຫດຜນົ ທ່ ເີ ໝາະຢ່ ູຄອນັ ທ່ ວີ ່ າເໝາະກ່ ຄເພາະຄນົ ຈນີ ໂດຍທ່ ວົ ໄປນນັື້ ມນີ ໄິ ສມກັ ຖ່ ມົ ນາ້ື ລາຍລງົ ພນ້ື ໂດຍບ່ ເລອກທ່ ບີ ່ ອນທ່ ຄີ ນົ ຈນີ ຊຸມນຸມກນັ ຫຼາຍໆເທ່ ງິ ພນ້ື ດນິ ຈະມແີ ຕ່ ນາ້ື ລາຍ ແລະ ຂເີ້ື ທໃີື້ ຜກ່ ຕາມທ່ ເີ ຫນັ ສະພາບນນັື້ ແລວື້ ມກັ ຈະເກດີ ອາການປວດຮາກສະຖານທ່ ສີ ວຍງາມ ກ່ ກາຍເປັນສະຖານທ່ ບີ ່ ໜາ້ື ເບ່ ງິ ເພາະນາ້ື ລາຍ ແລະ ຂເີ້ື ທີ້ື ສາລບັ ໂຕໝາກ່ ຄກນັ ເມ່ ອມນັ ເຂາົື້ ໄປແລວ້ື ກ່ ມກັ ຈະຂຢີ້ື ່ ູທ່ ວົ ໄປສວນສາທາລະນະຖາື້ ເຕມັ ໄປດວື້ ຍຂໝີື້ າ ແລະ ກ່ ນິ ເໝນັ ຂອງຂໝີ້ື າແລວ້ື ກ່ ຄງົ ເປັນສວນທ່ ບີ ່ ໜາື້ ຊ່ ນຊມົ ເມ່ ອສວນ ສາທາລະນະເຕມັ ໄປດວ້ື ຍນາ້ື ລາຍ ແລະ ຂໝີື້ າຈະເປັນສະຖານທ່ ສີ າລບັ ພກັ ຜ່ ອນໄດແ້ື ນວໃດ ເພາະເຫດນີື້ ແລະ ຄນົ ອງັ ກດິ ຈ່ ງຶ ຜກັ ດນັ ໃຫມື້ ປີ ້າື ຍຫາ້ື ມ.ຢ່ າງທ່ ສີ ອງທ່ ສີ າ້ື ງຄວາມຮູສື້ ກຶ ແຄນ້ື ເຄອງໃຫກື້ ບັ ຊາວຈນີ ທຸກຄນົ ແລະ ສະເພາະ ຢ່ າງຍ່ ງິ ເໝາົ ເຈຕີ ຸງ. ບບັ ຫາຄວາມເດອດຮອື້ ນທງັ ສອງປະການນນັ້ື ຊາວຈນີ ເກອບທຸກຄນົ ພະຍາຍາມຄດິ ຈະແກໄ້ື ຂ ແລະ ກ່ ເລ່ ມີ ແກ ້ື ໄຂດວື້ ຍການລມົື້ ລາຊະວງົ ແມນຈູ ແລວື້ ປົກຄອງດວ້ື ຍລະບອບປະຊາທປິ ະໄຕແຕ່ ເຫດການບາື້ ນເມອງກ່ ບ່ ຮຽບຮອື້ ຍ ຄນົ ຈນີ ຫາສງົ ຄາມກາງເມອງອນັ ຕະຫຼອດມານບັ ຕງັື້ ແຕ່ ລມົ້ື ລາດຊະວງົ ແມນຈລູ ງົ ແລວ້ື ແລະ ແມ່ ນຈະປົກຄອງດວ້ື ຍ ລະບອບປະຊາທປິ ະໄຕຊາວນາເຊ່ ງິ ເປັນຄນົ ສ່ ວນໃຫຍ່ ຂອງປະເທດກ່ ບ່ ໄດຮ້ື ບັ ການແກໄື້ ຂຄວາມເດອດຮອ້ື ນກ່ ຍງັ ມີ ຄເກ່ າົ . ເໝາົ ເຈຕີ ຸງເບ່ ງິ ບນັ ຫານໄີ້ື ດທື້ ະລຸທງັ ທ່ ຕີ ວົ ເອງເປັນຄນົ ໄດຮ້ື ບັ ການສກຶ ສານອ້ື ຍບ່ ໄດຈື້ ບົ ປະລນິ ຍາສູງຄກບັ ຄົນ ອ່ ນເພາະເປັນຄນົ ຍາກຈນົ ທ່ ານມຄີ ວາມຄດິ ວາທາງແກບ້ື ນັ ຫາມທີ າງດຽວຄ: ໃຫອື້ ານາດລດັ ເຮດັ ການປະຕຮິ ູບທ່ ດີ ນິ ໃຫປື້ ະຊາຊນົ ທ່ ຍີ າກຈນົ ແລະ ການທ່ ຈີ ະໃຫອ້ື ານາດລດັ ມາເຮດັ ການປະຕຮິ ູບທ່ ດີ ນິ ໄດຈ້ື ະຕອ້ື ງເປັນອານາດລດັ ທ່ ມີ າ ຈາກພັກຄອມມູນິດຈ່ ຶງຈະເຮັດການປະຕິຮູ ບທ່ ີດິນໄດແ້ື ຕ່ ຖາື້ ເປັນອານາດລັດທ່ ີມາຈາກການປົກຄອງແບບ ປະຊາທປິ ະໄຕຄຊາວຕະເວນັ ຕກົ ແລວື້ ອານາດລດັ ແບບນນັື້ ບ່ ສາມາດທ່ ຈີ ະເຮດັ ການປະຕຮິ ູບທ່ ດີ ນິ ໄດ.້ື ຖາມວ່ າ ເພາະເຫດໃດອານາດລດັ ທ່ ມີ າຈາກການປົກຄອງແບບພກັ ຄອມມູນດິ ຈ່ ງຶ ເຮດັ ການປະຕຮິ ູບທ່ ດີ ນິ ໄດ້ື ແລະ ເປັນຫຍງັ ອານາດລດັ ທ່ ມີ າຈາກການປົກຄອງແບບປະຊາທປິ ະໄຕຈ່ ງຶ ເຮດັ ການປະຕຮິ ູບທ່ ດີ ນິ ບ່ ໄດຕື້ ອບວ່ າການ ທ່ ອີ ານາດລດັ ທ່ ມີ າຈາກການປົກຄອງແບບພກັ ຄອມມນູ ດິ ສາມາດເຮດັ ການປະຕຮິ ູບທ່ ດີ ນິ ໄດກ້ື ່ ເພາະວ່ າອານາດລັດທ່ ີ ມາຈາກການປົກຄອງລະບອບຄອມມູນດິ ນນັ້ື ເປັນອານາດທ່ ໄີ ດຮ້ື ບັ ມາຈາກພກັ ຄອມມູນດິ ແລະ ພກັ ຄອມມູນດິ ນນັື້ ເປັນພກັ ທ່ ທີ ງັ ໝດົ ຕວົ ກນັ ຂອງຄນົ ຍາກຈນົ ທ່ ວົ ໄປເປັນການຢຶດອານາດຂອງຊນົ ຊນັ້ື ປະການໜ່ ງຶ ຕາມເງ່ອນໄຂຕວົ ແປ ຂອງສງັ ຄມົ ທ່ ຈີ ະໄດເ້ື ວາົື້ ໃນບດົ ທ່ ີ 7 ເມ່ ອການດົ ທງັ ໝດົ ຕວົ ກນັ ເປັນພກັ ແລະ ສາມາດຢຶດອານາດລດັ ມາເປັນຂອງ ແປ່ ໂດຍ ປະລນິ ຍາຕິ ພູລໄິ ຊ ດວງມກິ ສະວງົ 11

ພກັ ຕນົ ໄດກື້ ານດາເນນີ ເພ່ ອແກບື້ ນັ ຫາບາ້ື ນເມອງກ່ ຄວນຈະປະສບົ ຄວາມສາເລດັ ຕວົ ຢ່ າງ ເຊ່ ນັ : ການຈະແກບ້ື ນັ ຫາ ເລ່ ອງຄນົ ຈນົ ບ່ ມທີ ່ ດີ ນິ ທາມາຫາກນິ ບນັ ຫາເລ່ ອງນພີື້ ກັ ເຫນັ ທາງແກຢ້ື ່ ູແລວື້ ເພາະໃນພກັ ມແີ ຕ່ ຄນົ ທ່ ບີ ່ ມທີ ່ ເີ ຮດັ ກນິ ເກອບທງັ ໝດົ ແລະ ແຕ່ ລະຄນົ ກ່ ມຄີ ວາມທະເຍທີ ະຍານທ່ ຈີ ະຢຶດທ່ ດີ ນິ ຂອງຄນົ ລວຍມາແຈກຄນົ ຈນົ ຢ່ ູແລວື້ ເມ່ ອ ພກັ ສະເໜໂີ ຄງການໄປທ່ ລີ ດັ ຖະບານລດັ ຖະບານກ່ ຕອ້ື ງເລ່ ງັ ດາເນນີ ການໄປຕາມມະຕພິ ກັ ຄ: ຢຶດທ່ ດີ ນິ ຂອງຄນົ ລວຍ ມາແຈກຄນົ ຈນົ ທາມາຫາກນິ ວທິ ນີ ແີ້ື ລະຄ: ທາງສາເລດັ ຂອງການປະຕຮິ ູບທ່ ດີ ນິ ຕາມຄວາມຄດິ ຂອງເໝາົ ເຈຕີ ຸງ. ສ່ ວນຄາຖາມທ່ ວີ ່ າ ເປັນຫຍງັ ການປົກຄອງຕາມລະບອບປະຊາທປິ ະໄຕຈ່ ງຶ ບ່ ສາມາດຫາການປະຕຮິ ູບທ່ ີດິນ ໄດື້ ຄາຕອບກ່ ຄ ເພາະລດັ ຖະບານທ່ ມີ າຈາກລະບອບປະຊາທປິ ະໄຕນນັ້ື ມາຈາກການເລອກຕງັ້ື ຂອງປະຊາຊນົ ທຸກຄນົ ໃນປະເທດລະບບົ ນມີ້ື ແີ ນວໂນມື້ ທ່ ຈີ ະເອນີ ປະໂຫຍດໃຫກັ ບັ ຄນົ ທ່ ມີ ເີ ງນິ ຢ່ ູແລວ້ື ໂດຍທາມະຊາດ ຕວົ ຢ່ າງເຊ່ ນັ : ເມ່ ອ ຈະມກີ ານເລອກຕັງ້ື ຄົນທ່ ຈີ ະລງົ ມາສະໝກັ ເປັນຜູແ້ື ທນຈະຕອື້ ງມເີ ງນິ ຄາປະກນັ ຕາມຈານວນທ່ ີທາງການການດົ ເງນິ ນຈະຄນໃຫເ້ື ມ່ ອໄດຮ້ື ບັ ເລອກເປັນຜູແື້ ທນ ຫຼ ຖາື້ ບ່ ໄດເື້ ປັນຜູແ້ື ທນແຕ່ ໄດຮ້ື ບັ ຄະແນນຫຼາຍພທ່ ທີ າງການຈະກາ ນດົ ໃຫຄື້ ນເງນິ ແຕ່ ເມ່ ອໄດຄື້ ະແນນນອື້ ຍທາງການຈະຮບັ ເງນິ ເຂາົ້ື ຄ່ ງັ ນຄີ້ື : ດາ້ື ນຂນັ້ື ທາອດິ ທ່ ຕີ ອື້ ງໃຊເື້ ງນິ ຕ່ ໄປກ່ ຕອ້ື ງມີ ເງນິ ຫາສຽງຖາື້ ບ່ ມເີ ງນິ ຫາສຽງກ່ ເບ່ ງິ ໜາ້ື ຈະບ່ ໄດຮື້ ບັ ການເລອກຕງັື້ ເພາະສະນນັ້ື ເມ່ ອເບ່ ງິ ແນວທາງຂອງການຈະໄດ້ື ເປັນຜູແື້ ທ່ ນແລວ້ື ເຖິງຈະເປີດກວາື້ ງວ່ າໃຜກ່ ໄດສື້ າມາດມາສະໝກັ ຮບັ ເລອກເປັນຜູແ້ື ທນໄດທື້ ່ ງັ ນນັ້ື ແຕ່ ການດົ ຄົນໃດ ຈະບງັ ອາດມາສະໝກັ ເພາະຈະເອາົ ເງນິ ທ່ ໃີ ດມາຄາປະກນັ ຈະເອາົ ເງນິ ທ່ ີໃດມາຫາສຽງໂດຍປະການທ່ ຄີ ົນທ່ ມີ າສະ ໝກັ ເປັນຜູແື້ ທນກ່ ຄ: ຄນົ ລວຍຄົນມສີ ິດນນັື້ ເອງ ແລະ ເມ່ ອຕົນລວຍໄດເ້ື ປັນຜູແື້ ທນແລວ້ື ຈະຍອມອະນຸມດັ ໃຫື້ ລດັ ຖະບານເຊ່ ງິ ເປັນພວກຄນົ ລວຍຄກນັ ເຮດັ ການປະຕຮິ ູບທ່ ດີ ນິ ໃຫຄ້ື ນົ ຈນົ ຫຼ ນຄີື້ ຄາຕອບທ່ ວີ ່ າເປັນຫຍງັ ອານາດ ລດັ ທ່ ມີ າຈາກການປົກຄອງລະບອບປະຊາທປິ ະໄຕບ່ ສາມາດເຮດັ ການປະຕຮິ ູບທ່ ດີ ນິ ເພ່ ອກະເສດກອນໄດ.້ື ເໝາົ ເຈຕີ ຸ ງເປັນຄວາມຈງິ ຂນ້ື ີຈ້ື ່ ງຶ ໝນັື້ ໃຈວ່ າການດາເນນີ ການດວື້ ຍລະບົບພກັ ຄອມມູນດິ ເທ່ າົ ນນັື້ ທ່ ຈີ ະແກ ື້ ບນັ ຫານໄີື້ ດຈື້ ່ ງຶ ໄດທື້ ງັ ໝດົ ກນັ ກບັ ຄນົ ທ່ ມີ ແີ ນວຄດິ ຫາງດຽວກນັ ຈດັ ຕງັ້ື ພກັ ຄອມມນູ ດິ ຂນຶ້ື ເມ່ ອປີຄ.ສ. 2455 ແລະ ປະສບົ ຄວາມສາເລດັ ເມ່ ອປີ ຄ.ສ. 2492 ທງັ ໝດົ ເວລາ 37 ທ່ ີ ເໝາົ ເຈຕີ ຸງຈ່ ງຶ ສາມາດຢຶດອານາດລດັ ໄດື້ ໃນໄລຍະ 37 ປີນີື້ ເໝາົ ເຈຕີ ຸງຕອື້ ງປະສບົ ຄວາມຍາກລາບາກນານາປະການເຊ່ ງິ ຈະບ່ ເວາົື້ ໃນທ່ ນີ ແີ້ື ຕ່ ຈະເວາົື້ ສະເພາະເລ່ ອງທ່ ເີ ມ່ ອ ເໝາົ ເຈຕີ ຸງໄດອ້ື ານາດແລວ້ື ໄດດື້ າເນນີ ການແກບ້ື ນັ ຫາຂອງປະຊາຊນົ ຢ່ າງເປັນທາ ຫຼ ບ່ . ຈງິ ຢ່ ູເໝາົ ເຈຕີ ຸງນນັື້ ນຍິ ມົ ແນວຄດິ ທາງການເມອງຂອງມາກ ເຊ່ ງິ ເປັນແນວຄດິ ທ່ ກີ າຈດັ ຊນົ ຊນັ້ື ໃນສງັ ຄມົ ໃຫື້ ເຫອຼ ສະເພາະຄນົ ຊນັ້ື ກາມະຊບີ ເຊ່ ງິ ລາຍລະອຽດຈະໄດເື້ ວາົື້ ໃນບດົ ທ່ ີ 7 ຕ່ ໄປ. ຕາມທ່ ເີ ວາົື້ ໄວແ້ື ລວື້ ວ່ າຄນົ ຈນົ ທ່ ວົ ປະເທດຈນີ ຖກເອາົ ລດັ ເອາົ ປຽບ ແລະ ການທ່ ຕີ ່ າງຊາດດູໝນິ ຊາວຈນີ ເປັນ ຕວົ ທ່ ສີ າ້ື ງເໝາົ ເຈຕີ ຸງໃຫເ້ື ກດີ ຂນຶ້ື ມາເວາົ້ື ໃຫເື້ ຂາົ້ື ໃຈງ່າຍໆກ່ ຄ: ເພາະຄວາມຄຽດແຄນື້ ໃນເລ່ ອງທງັ ສອງນນັ້ື ຈ່ ງຶ ເຮດັ ໃຫເ້ື ໝາົ ເຈຕີ ຸງຫາຫນົ ທາງແກໄ້ື ຂເພ່ ອທາລາຍຄວາມເຫຼອມລານນັ້ື ໃຫໝ້ື ດົ ໄປຈາກສັງຄມົ ຈນີ ແລະ ເມ່ ອເໝາົ ເຈຕີ ຸງໄດ້ື ອານາດແລວື້ ກ່ ດາເນນີ ການແກບ້ື ນັ ຫາຄວາມຍາກຈນົ ຂອງຄນົ ຈນີ ຫນັ ທ່ ຄີ : ການປະຕຮິ ູບທ່ ດີ ນິ ຄວາມຈງິ ການປະຕິ ຮູບທ່ ນີ ນັ້ື ເໝາົ ເຈຕີ ຸງໃນຖານະປະທານພກັ ຄອມມູນດິ ໄດດ້ື າເນນີ ການມາແລວ້ື ໃນຂະນະທ່ ກີ ອງທບັ ປະຊາຊົນຕ່ ກບັ ລດັ ຖະບານກກົ ມນີ ຕງັ ເມ່ ອເຂດໃດທ່ ພີ ກັ ຄອມມູນດົ ຄວບຄຸມໄດແ້ື ລວ້ື ທ່ ດີ ິນໃນເຂດນນັື້ ຈະຖກປະຕິຮູ ບ ຄ: ແປ່ ໂດຍ ປະລນິ ຍາຕິ ພູລໄິ ຊ ດວງມກິ ສະວງົ 12

ຖກຢຶດມາໃຫຄ້ື ນົ ຍາກຈນົ ທນັ ທ່ ກີ ານເຮດັ ແບບນເີື້ ຮດັ ໃຫກື້ ອງທບັ ຂອງພກັ ຄອມມູນດິ ເຕບີ ໂຕຂນຶ້ື ເລອ້ື ຍໆ ເພາະຄນົ ຈນົ ມຫີ ຼາຍກວ່ າຄົນລວຍ ເມ່ ອຄົນຈນົ ໃນເຂດຢດຄອງຂອງຄອມມູນດິ ໄດຮ້ື ບັ ແຈກທ່ ດີ ນິ ທາມາຫາກນິ ແລວ້ື ກ່ ມີ ຄວາມດໃີ ຈ ແລະ ເບ່ ງິ ເຫນັ ວ່ າ ເໝາົ ເຈຕີ ຸງເປັນ ຄນົ ເຮດັ ເພ່ ອຄນົ ຍາກຈນົ ແທໆື້ ຄນົ ຈນົ ທ່ ວົ ໄປຈ່ ງຶ ມາເຂາົ້ື ຮ່ ວມກບັ ພກັ ຄອມມນູ ດິ ຫາການຊ່ ວຍເຫ່ ຼອໃນການເຮດັ ສງົ ຄາມດວ້ື ຍຄວາມເຕມັ ໃຈໂດຍບ່ ມເີ ງນິ ເດອນໃນຂະນະທ່ ທີ ະຫານຂອງ ລດັ ຖະບານພກັ ກກົ ມນີ ຕງັ ຮບັ ເອາົ ເງນິ ເດອນຄວາມເຂມັື້ ແຂງຈ່ ງຶ ຕ່ າງກນັ ແລະ ຜນົ ສຸດທາື້ ຍລດັ ຖະບານພກັ ກກົ ມນີ ຕງັ ກ່ ປາລະໄຊໜໄີ ປຕງັື້ ຫກຼັ ຢ່ ູທ່ ເີ ກາະໄຕຫວນັ ຈນົ ເທ່ ງິ ທຸກມນື້ .ິື້ ເມ່ ອພກັ ຄອມມູນດິ ໄດອ້ື ານາດປົກຄອງເມອງຈນີ ແລວ້ື ກ່ ຫາການແກບື້ ນັ ຫາເລ່ ອງທ່ ດີ ນິ ທນັ ທ່ ວີ ທິ ່ ເີ ຮດັ ກ່ ຄ: ໃຊກ້ື ອງທບັ ແດງເປັນເຄ່ ອງມໃນການປະຕຮິ ູບທ່ ດີ ນິ ຂະນະດຽວກນັ ປ່ ອຍໃຫປ້ື ະຊາຊນົ ທ່ ຍີ າກຈນົ ໂດຍສະເພາະທ່ ບີ ່ ເຄຍີ ມທີ ່ ດີ ນິ ເລຍີ ລຸກຮຂື້ ນຶ້ື ຂາື້ ພນັ ເຈາົື້ ຂອງທ່ ດີ ນິ ຕາຍເປັນໃບໄມຫື້ ຼນົ້ື ພວກເຈາົື້ ຂອງທ່ ດີ ນິ ບ່ ມຫີ ນົ ທາງຈະສູກື້ ່ ຈະສູໄ້ື ດ້ື ແນວໃດ ໃນເມ່ ອກອງທບັ ແດງຖປນຄອຍຖາື້ ຄຸມື້ ກນັ ປະຊາຊນົ ຢ່ ູ ແລະ ທ່ ຮີ າື້ ຍໄປກວ່ ານນັ້ື ປະຊາຊນົ ກ່ ຫາຼ ຍກວ່ າຄນົ ລວຍຫາຼ ຍເທ່ າົ ຕວົ ໂດຍທາມະຊາດຕ່ ສູກື້ ນັ ບ່ ໄດຢ້ື ່ ູແລວື້ . ຖາມວ່ າເປັນຫຍງັ ຄນົ ຍາກຈນົ ຈ່ ງຶ ຂາື້ ຄົນມເີ ງນິ ໄດລ້ື ົງຄຕອບວ່ າເພາະເຈາົ້ື ຂອງທ່ ີດນິ ເຫ່ ຼາົ ນນັ້ື ສາື້ ງ ຄວາມເຈບັ ແຄນ້ື ໃຫປື້ ຊາວນາຢ່ າງສາຫດັ ຂໃຫເ້ື ຮາົ ຄດິ ເຖິງເຈາົື້ ຂອງທ່ ດີ ນິ ໃນເມອງໄທກ່ ແລວ້ື ກນັ ວ່ າສາື້ ງ ຄວາມເຈບັ ແຄນື້ ໃຫື້ ຄນົ ຈນົ ແນວໃດ ຢ່ າງເຊ່ ນັ ວ່ າ ຄນົ ຈນົ ເຊ່ າົ ທ່ ນີ າເພ່ ອເຮດັ ນາບາງທ່ ເີ ຮດັ ນາບ່ ໄດຜ້ື ນົ ເພາະຝົນບ່ ຕກົ ຕາມລະດູການ ແຕ່ ຄ່ າ ເຊ່ າົ ນາເຈາົ້ື ຂອງທ່ ດີ ນິ ເອນີ້ື ເກບັ ເທ່ າົ ເກ່ າົ ບ່ ມຍີ ກົ ເວນັື້ ຈະໄປອອື້ ນວອນ ວ່ າເຮດັ ນາບ່ ໄດຜື້ ນົ ບ່ ຕອ້ື ງເກບັ ເລຍີ ເຈາົື້ ຂອງທ່ ີ ດນິ ບ່ ເຄຍີ ກະລຸນາທ່ ັງໆທ່ ເີ ຫນັ ຢ່ ູວ່ າຝົນບ່ ຕກົ ແຕ່ ເພາະຢ້າື ນເລ່ ອງຜນົ ປະໂຫຍດເຊ່ ງິ ແນວໃດກ່ ຕອື້ ງເກບັ ຊາວນາກ່ ຕອື້ ງຊອກກູຢື້ ມມາໃຫ້ື ແລະ ເຈາົ້ື ຂອງທ່ ດີ ນິ ເຮດັ ແບບນບີ້ື ່ ເຄຍີ ຍກົ ເວນັື້ ຖາມວ່ າເມ່ ອເປັນຢ່ າງນແີ້ື ລວ້ື ຈະບ່ ໃຫຄື້ ນົ ຍາກຈນົ ມຄີ ວາມເຈບັ ແຄນື້ ໄດແື້ ນວໃດ ຢ່ າວ່ າແຕ່ ເມອງຈນີ ເລຍີ ແມ່ ນແຕ່ ເມອງໄທເອງຄນົ ເຊ່ າົ ທ່ ດີ ນິ ທ່ ຖີ ກເອາົ ລດັ ເອາົ ປຽບເຈາົ້ື ຂອງທ່ ດີ ນິ ມາແລວ້ື . ຄວາມແຄນື້ ດ່ ງັ ກ່ າວມານີື້ ຖກບນັ ຈໃຸ ນຫວົ ໃຈຄນົ ຍາກຈນົ ນແິື້ ລວ້ື ປີເລ່ າົ ແລະ ຄນົ ແລວ້ື ຄນົ ເລ່ າົ ເມ່ ອເໝາົ ເຈີ ຕຸງ ຜູເື້ ຊ່ ງິ ເກບັ ຄວາມແຄນື້ ໄວໃື້ ນໃຈຂອງຕນົ ຄກນັ ອນັ ເນ່ ອງມາຈາກຕນົ ເອງກ່ ເປັນຄນົ ຈນົ ມາກ່ ອນ ດ່ ງັ ນນັ້ື , ເມ່ ອ ໂອກາດມາເຖິງມນັ ຈ່ ງຶ ລະເບດີ ເຕມັ ທ່ ລີ ກັ ສະນະຂອງການລະເບດີ ກ່ ຄ ຜູເື້ ຊ່ າົ ທ່ ດີ ນິ ຕ່ າງທງັ ໝດົ ຕວົ ກນັ ຂາ້ື ເຈາົ້ື ຂອງທ່ ີ ດນິ ຢ່ າງສະໜຸກສະໜານ ເມ່ ອເຫນັ ເຈາົ້ື ຂອງທ່ ດີ ິນຖກຂາື້ ຖກທາຮາ້ື ຍກ່ ດໃີ ຈທ່ ໄີ ດເື້ ຫນັ ຄນົ ລວຍໄດຮື້ ັບຄວາມທຸກ ທລະມານ ຂາື້ ງຝ່ າຍທ່ ານປະທານເໝາົ ເຈຕີ ຸງ ທ່ ານກ່ ຄງົ ເບ່ ງິ ເຫດການດວື້ ຍຄວາມສະໃຈທ່ ຄີ ນົ ເຫ່ ຼາົ ນຊິື້ ່ ງຶ ເທ່ ອໜ່ ຶງເຄຍີ ເອົາປຽບປະຊາຊນົ ຢ່ າງແສນສາຫັດ ແລວ້ື ການນັື້ ຕນົ ກ່ ມາຮບັ ເອາົ ໄປດວື້ ຍເລ່ າົ ກນັ ວ່ າຄນົ ມເີ ງນິ ຖກຂາ້ື ຕາຍເທ່ ອນີ້ື ເປັນຈານວນລາື້ ນຄນົ . ເມ່ ອມຜ່ ານເຫດການເທ່ ອນໄິື້ ປແລວື້ ຄງົ ຍງັ ມນີ າຍທນຶ ເຈາົື້ ຂອງທ່ ດີ ນິ ແລະ ຜູເ້ື ຄຍີ ຕ່ ຕາ້ື ນພກັ ຄອມມູນດິ ຢ່ ູອກີ ຫຼາຍດ່ ັງນນັ້ື , ເມ່ ອຜ່ ານການປະຕຮິ ູບທ່ ດີ ິນແລວື້ ທ່ ານປະທານ ເໝົາເຈຕີ ຸງ ຈ່ ງຶ ເປີດໂອກາດໃຫຊັ າວນາຜູຍ້ື າກຈນົ ເຫ່ ຼາົ ນນັ້ື ຕງັື້ ສານພຈິ າລະນາປຶກສາໂທດເຈາົື້ ຂອງທ່ ດີ ນິ ແລະ ຕດັ ສນິ ລງົ ໂທດພວກຕ່ ຕາື້ ນຄອມມນູ ດິ ໃນການນີຄ້ື ພວກ ເຈາົື້ ຂອງທ່ ດີ ນິ ໂດຍພຈິ າລະນາໂທດໜກັ ຄ: ປະຫານຊວິ ດິ ຢ່ າງດຽວສ່ ວນພວກຕ່ ຕາ້ື ນພກັ ຄອມມູນດິ ໂດຍວທິ ່ ກີ ານ ແປ່ ໂດຍ ປະລນິ ຍາຕິ ພູລໄິ ຊ ດວງມກິ ສະວງົ 13

ຂຽນບດົ ຄວາມໂຈມຕທີ າງໜັງສພມິ ຫຼ ຖະແຫ່ ຼງອອກເຖິງການບ່ ຊອບພກັ ຄອມມູນດິ ນັນ້ື ທ່ ີຕ່ ຕາື້ ນເບ່ ົາໆກຖກ ຕດັ ສນິ ລງົ ໂທດຈາຄຸກເປັນສບິ ໆປີ ສ່ ວນຕ່ ຕາື້ ນໜກັ ກ່ ຖກໜກັ . ທ່ ານນາຍກົ ລດັ ຖະມນົ ຕີ ຈເູ ອນັ ໄລ ຂອງຈນີ ໄດປ້ື ະກາດເມ່ ອປີ ພ.ສ. 2494 ວ່ າຄະດຕີ ່ ຕາ້ື ນພກັ ຄອມມູນດິ ທ່ ນີ າຂນຶ້ື ສານປະຊາຊນົ ພຈິ າລະນາມຢີ ່ ູແປດແສນຄະດເີ ຊ່ ງິ ຈາເລຍໃນຄະດນີ ຖີື້ ກຕດັ ສນິ ປະຫານຊວີ ດິ ໜ່ ງຶ ແສນສາມ ໝນຫາ້ື ພນັ ຄນົ ສ່ ວນທ່ ເີ ຫ່ ອຼ ຈາກນນັ້ື ກ່ ຖກຕດັ ສນິ ຈາຄຸກ. ສະຫຸຼບແລວື້ ການທ່ ເີ ໝາົ ເຈຕີ ຸງຈະສາມາດພິກແຜ່ ນດນິ ຈນີ ສາເລດັ ຕອ້ື ງໃຊຊື້ ີວດິ ຄົນເຂົາ້ື ແລກເປັນຈານວນ ຫຼາຍລາື້ ນຄນົ ຖາມວ່ າການທ່ ເີ ໝາົ ເຈຕີ ຸງໃຊກື້ າລງັ ທາລາຍລດັ ຖະບານເພ່ ອຕວົ ຈະໄດເ້ື ປັນລດັ ຖະບານກ່ ດີ ແລະການ ທ່ ເີ ໝາົ ເຈຕີ ຸງເມ່ ອໄດເ້ື ປັນລດັ ຖະບານແລວ້ື ເຮດັ ການຂາື້ ເຈາົ້ື ຂອງທ່ ດີ ນິ ແລະ ຄນົ ຕາື້ ນພກັ ຄອມມູນດິ ກ່ ດທີ ງັ ໝດົ ນິ ເປັນການກະທາທ່ ຊີ ອບທາ ຫຼ ບ່ . ໃນປະເດນັ ຄາຖາມທາອດິ ທ່ ວີ ່ າການທ່ ເີ ໝາົ ເຈຕີ ຸງໃຊອື້ າວຸດຊ່ ວງຊ່ ງິ ອານາດຈາກລດັ ຖະບານເກ່ າົ ມາໄດຈ້ື ະເປັນ ເລ່ ອງຊອບທາ ຫຼ ບ່ ນນັື້ ຄງົ ຕອບໄດສ້ື ອງແນວທາງ ຄ: ແນວທາງທາອດິ ຖາ້ື ຢຶດຄາສງັ ສອນຂອງພະພຸ ດທະເຈາົ້ື ເປັນ ຫກຼັ ແລະ ຢຶດກດົ ໝາຍເປັນຫກຼັ ແລວື້ ກ່ ຕອ້ື ງຕອບວ່ າຜດິ ເພາະທາລາຍຊວີ ດິ ຄນົ ແລະ ສາ້ື ງຄວາມເດອດຮອ້ື ນໃຫແ້ື ກ່ ປະຊາຊນົ ທຸກຍອມ ສາລບັ ໃນສ່ ວນຂອງກດົ ໝາຍກ່ ຕອື້ ງຜດິ ເພາະເປັນກະບດົ ລົບລາື້ ງລດັ ຖະບານດວ້ື ຍອາວຸດ ແຕ່ ໃນແນວທາງທ່ ສີ ອງ ຖາື້ ຢຶດຄວາມເປັນໄປໃນທາມະດາໂລກແລວ້ື ກ່ ຄງົ ຕອື້ ງຍອມຮບັ ວ່ າການກະທາຂອງເໝາົ ເຈຕີ ຸງ ນນັ້ື ຖກໃຈຄນົ ສ່ ວນໃຫຍ່ ຂອງປະເທດເພາະສະນນັ້ື ເມ່ ອຖກໃຈຄນົ ສ່ ວນໃຫຍ່ ຂອງປະເທດແລວ້ື ຄງົ ຈະບ່ ຕອ້ື ງເວາົື້ ເຖງິ ວ່ າຜດິ ຫຼ ຖກຊອບທາ ຫຼ ບ່ ຊອບທາເພາະຖາ້ື ວ່ າບ່ ຊອບທາໃຜກ່ ເຮັດຫຍງັ ບ່ ໄດເື້ ພາະປະຊາຊນົ ເປັນຈານວນ ຮອ້ື ຍລາ້ື ນທ່ ານຕອ້ື ງການຢ່ າງນນັື້ ຄ: ເຂາົ ຕອ້ື ງການທາລາຍລດັ ຖະບານທ່ ຊີ ່ ວຍເຫຼອພວກທ່ ານບ່ ໄດເ້ື ວລາພວກທ່ ານ ຜດິ ຖ່ ຽງກບັ ເຈາົ້ື ຂອງທ່ ດີ ນິ ທາງລດັ ຖະບານເຂາົ້ື ກບັ ເຈາົ້ື ຂອງທ່ ດີ ນິ ທຸກຄນົ ເມ່ ອເປັນຢ່ າງນກັ້ື ່ ເທ່ າົ ກບັ ວ່ າລດັ ຖະບານ ຖມິື້ ຄນົ ຈນົ ຍງັ ເປັນຄນົ ສ່ ວນໃຫຍ່ ຂອງປະເທດເສຍແຕ່ ຄອບຄຸມຄນົ ສ່ ວນນອື້ ຍ ຄ: ຄນົ ມເີ ງນິ ແລວ້ື ຢ່ າງນລີ້ື ດັ ຖະບານ ນນັ້ື ຈະຢ່ ູໄດແ້ື ນວໃດ. ຍງິ ກວ່ ານນັື້ ຖາື້ ພິຈາລະນາເບ່ ິງອີກດາື້ ນໜ່ ຶງກັບຈະເຫັນວ່ າການທ່ ີປະທານເໝາົ ເຈີຕຸງ ທ່ ານເຮັດການຢຶດ ອານາດຂອງລັດບານເພ່ ອປະໂຫຍດນັນື້ ຂອງຄົນສ່ ວນຫຼາຍກ່ ເບ່ ິງຈະເປັນເລ່ ອງເໝາະສົມໂດຍປະການທັງປ່ ວງ ເພາະວ່ າໃນຂະນະທ່ ລີ ັດຖະບານມາຈາກການເລອກຕງັື້ ຂອງປະຊາຊນົ ນນັ້ື ມແີ ຕ່ ການສະໜບັ ສະໜນູ ສ່ ງົ ເສມີ ຄນົ ມີ ເງນິ ຄນົ ມທີ ່ ດີ ນິ ໃຫລື້ າ້ື ລວຍຍ່ ງິ ຂນຶ້ື ໃນຂະນະດຽວກນັ ຄນົ ຍາກຈນົ ທ່ ມີ ຈີ ານວນມະຫາສານລັດຖະບານກບັ ບ່ ສນົ ໃຈ ເທ່ າົ ທ່ ຄີ ວນໃນປະເດນັ ນຖີ້ື າ້ື ຈະປຽບໃຫເ້ື ຂາົື້ ໃຈງ່າຍກ່ ຄງົ ເປັນໄປໃນທານອງທ່ ີວ່ າທ່ ີຄນົ ມເີ ງນິ ພະຍາຍາມເພ່ ອເພ່ ີມ ຄວາມລວຍຂອງຕນົ ໃຫຫ້ື ຼາຍຂນຶ້ື ລດັ ຖະບານພັກກກົ ມນີ ຕັງກ່ ຊ່ ວຍສ່ ງົ ເສມີ ແຕ່ ທ່ ີຄນົ ຈນົ ສ່ ວນໃຫຍ່ ຂອງປະເທດ ພະຍາຍາມເພ່ ອຫາກນິ ກນັ ລດັ ຖະບານພກັ ກກົ ມນີ ຕັງກບັ ເມນີ ເສີຍ ຫຼ ບາງທ່ ຖີ າື້ ຄວາມພະຍາຍາມຂອງຄົນຈນົ ທ່ ີ ພະຍາຍາມເພ່ ອຫາກນິ ກນັ ນນັ້ື ໄປຂດັ ຂວາງທາງເດນີ ຂອງຄນົ ມເີ ງນິ ເຂາົ້ື ລດັ ຖະບານພກັ ກກົ ມນີ ຕງັ ກບັ ຊ່ ວຍຄນົ ລວຍ ເສຍອກີ ແລວ້ື ແບບນເີ້ື ມ່ ອເໝາົ ເຈຕີ ຸງອາສາເຂາົ້ື ມາປົດປ່ ອຍຄນົ ສ່ ວນຫຼາຍຂອງປະເທດໃຫມ້ື ຄີ ວາມສຸກໃຫພື້ ມກີ ນິ ຂນຶື້ ມາແດແບບນີື້ ເບ່ ງິ ໜາື້ ທ່ ວີ ່ າການກະທາຂອງ ເໝາົ ເຈຕີ ຸງຈະເຂົາ້ື ໃນຫຼກັ ຄາສອນຂອງພະພຸ ດທະເຈາົ້ື ທ່ ວີ ່ າເມ່ ອເຫັນ ແປ່ ໂດຍ ປະລນິ ຍາຕິ ພູລໄິ ຊ ດວງມກິ ສະວງົ 14

ປະໂຫຍດສ່ ວນໃຫຍ່ ແລວ້ື ຈະສະຫຼະປະໂຫຍດສ່ ວນນອ້ື ຍເລຍີ ເພ່ ອຢຶດເອາົ ປະໂຫຍດຂອງຄນົ ສ່ ວນໃຫຍ່ ໄວ.ື້ ຄາວ່ າປະໂຫຍດຂອງຄນົ ສ່ ວນໃຫຍ່ ຖາ້ື ຈະເວາົື້ ເຖງິ ປະເທດຈນີ ກ່ ຕອື້ ງໝາຍເຖິງຄນົ ຍາກຈນົ ທ່ ຕີ ອ້ື ງເຊ່ າົ ທ່ ດີ ນິ ຄນົ ອ່ ນທາມາຫາກນິ ຄນົ ເຫ່ ຼາົ ນມີ້ື ເີ ປັນຈານວນຫຼວງຫຼາຍມະຫາສານໃນແຜ່ ນດນິ ຈີ ຄນົ ເຫ່ ຼາົ ນຕິື້ ອ້ື ງອດົ ມກ້ື ນິ ມແື້ ຖມ ຕອ້ື ງເໜອຍເພາະຕອື້ ງຫາຄ່ າເຊ່ າົ ທ່ ດີ ນິ ມາໃຫແ້ື ກ່ ເຈາົື້ ຂອງຊະນດິ ທ່ ຂີ າດບ່ ໄດແ້ື ມ່ ນຜນົ ຜະລດິ ຈະບ່ ໄດກ້ື ່ ຕອື້ ງຖວ່ າເຊ່ າົ ທ່ ດີ ນິ ຄກນັ ທງັ ນນັື້ ຄ່ າເຊ່ າົ ຈ່ ງົ ຕອື້ ງບ່ ມກີ ານຍກົ ເວນັື້ ຄາວ່ າປະໂຫຍດຈານວນນອື້ ຍກ່ ຄຄນົ ຈນີ ທ່ ຖີ ຄອງທ່ ດີ ນິ ສະໄໝ ກອ່ ນການປະຕວິ ດັ ນນັ້ື ມຈີ ານວນບ່ ຖແຕ່ ລະຄນົ ນນັ້ື ຖຄອງທ່ ດີ ນິ ຄນົ ລະພນັ ໄຮ່ ໝນໄຮ່ ບາງຄນົ ອາດຈະມເີ ຖງິ ແສນ ໄຮ່ ເມ່ ອຄນົ ຈານວນນອື້ ຍຖຄອງທ່ ດີ ນິ ໄວທ້ື ງັ ໝດົ ແບບນຄິ້ື ນົ ຈນົ ເຖິງບ່ ມທີ ່ ດີ ນິ ເປັນຂອງຕວົ ເອງເລຍີ ດ່ ງັ ນນັ້ື , ການທ່ ເີ ໝາົ ເຈຕີ ຸງເຂາົື້ ມາດາເນນີ ການຢຶດທ່ ດີ ນິ ຈາກຄນົ ຈານວນນອ້ື ຍນນັ້ື ແລວ້ື ຍກົ ໃຫຄ້ື ນົ ຈນົ ນາໄປແບ່ ງກນັ ທາມາຫາກນິ ກ່ ເທ່ າົ ກບັ ວ່ າສະຫຼະປະໂຫຍດຂອງຄນົ ສ່ ວນນອ້ື ຍເພ່ ອຍກົ ປະໂຫຍດໃຫກ້ື ບັ ຄນົ ສ່ ວນໃຫຍ່ ຂອງປະເທດ ດ່ ງັ ນນັ້ື , ການ ກະທາຂອງເໝາົ ເຈຕີ ຸງທ່ ພີ ະຍາຍາມທາລາຍລັດຖະບານເກ່ າົ ເພ່ ອສາື້ ງປະໂຫຍດໃຫກ້ື ບັ ສ່ ວນທັງໝົດຈ່ ງຶ ໜາ້ື ຈະ ເປັນຄວາມເໝາະສມົ ຕາມທ່ ເີ ວາົື້ ມາແລວ້ື ທ່ ນີ ມິື້ າເຖິງເປັນຫາທ່ ວີ ່ າເມ່ ອປະທານເໝາົ ເຈຕີ ຸງໄດອ້ື ານາດລດັ ແລວ້ື ດາເນນີ ການປະຕຮິ ູບທ່ ດີ ນິ ໂດຍການຂາື້ ເຈາົ້ື ຂອງທ່ ດີ ນິ ແລະ ຂາ້ື ຄນົ ຕ່ ຕາ້ື ນພກັ ຄອມມູນດິ ນນັື້ ຈະເປັນການຊອບທາ ຫຼ ບ່ ນິື້ ຕອື້ ງຕອບສອງຂຄື້ : ການປະຕຮິ ູບທ່ ດີ ນິ ແລະ ການຂາ້ື ເຈາົື້ ຂອງທ່ ດີ ນິ ການຢຶດທ່ ດີ ນິ ຂອງຄນົ ທ່ ມີ ທີ ່ ດີ ນິ ຫຼນົື້ ເຫອຼ ມາ ແບ່ ງໃຫປື້ ະຊາຊນົ ນນັື້ ໂດຍຫຼກັ ການແລວ້ື ຕອື້ ງຖວ່ າຄ ຖກຕອື້ ງ ແລະ ເປັນການຜນົ ປະໂຫຍດໃຫແື້ ກ່ ປະຊາຊນົ ສ່ ວນ ໃຫຍ່ ແຕ່ ມປີ ະເດັນທ່ ີຕອ້ື ງພິຈາລະນາວ່ າ ການຢຶດນນັື້ ຢຶດມາທັງໝົດແລວື້ ປ່ ອຍໃຫຄື້ ົນທ່ ີເຄີຍມທີ ່ ີດນິ ມາກ່ ອນ ກບັ ກາຍເປັນຄນົ ຂາດທ່ ດີ ນິ ຫຼ ບ່ ຖາ້ື ເປັນການຢຶດມາທງັ ໝດົ ແລວ້ື ປອຍໃຫພ້ື ວກທ່ ານກບັ ກາຍເປັນຄນົ ບ່ ທ່ ທີ າມາຫາ ກນິ ກ່ ຕອ້ື ງຖເປັນຄວາມຜດິ ໃນໜາື້ ທ່ ຂີ ອງຜູປ້ື ົກຄອງເພາະໃນຫຼກັ ທາສາລບັ ຜູປ້ື ົກຄອງທ່ ບີ ນັ ຍດັ ໄວໃື້ ນພຸດທະສາສະ ໜານນັ້ື ມຢີ ່ ູຂໜື້ ່ ຶງວ່ າຜູປ້ື ົກຄອງບາື້ ນເມອງຈະຕອ້ື ງບ່ ບຽດບຽນປະຊາຊົນໃນປົກຄອງຂອງຕນົ ໃຫໄື້ ດຮື້ ັບຄວາມ ເດອດຮອື້ ນ ຊ່ ງຶ ຈະໄດເ້ື ວາົ້ື ຕ່ ໄປໃນບດົ ທ່ ວີ ່ າ ດວ້ື ຍລາຊະທາ. ມຫີ ກຼັ ການຫຍງັ ແດ່ ທ່ ຈີ ະມາຢນຢັນວ່ າການທ່ ລີ ດັ ຢຶດທ່ ດີ ນິ ຂອງປະຊາຊນົ ໄປແບ່ ງໃຫຄ້ື ນົ ຈນີ ໂດຍສະເພາະໃນ ລາຍທ່ ໄີ ດທື້ ່ ດີ ນິ ມາໂດຍຊ່ ສດັ ສຸດຈະລດິ ວາເປັນການກະທາທ່ ຖີ ກຕອື້ ງຄາຕອບຂນ້ື ມິ້ື ວີ ່ າຖາື້ ເປັນຄວາມຕອ້ື ງການຂອງ ມະຫາຊນົ ແລວ້ື ລດັ ຖະບານຫາການຢຶດທ່ ດີ ນິ ເຫ່ າຼົ ນນັ້ື ຕາມສຽງຮຽກຮອື້ ງຂອງມະຫາຊນົ ອນັ ນກິື້ ່ ເປັນຫກຼັ ການທ່ ຢີ ຶນ ຢັນໄດວື້ ່ າການຢຶດທ່ ີດິນຂອງປະຊາຊົນມາແບ່ ງກນັ ເປັນການຖກຕອື້ ງເພາະເມ່ ອມະຫາຊົນຕອ້ື ງການຢ່ າງນັນ້ື ລດັ ຖະບານກ່ ຕອື້ ງອອກກດົ ໝາຍໃຫເ້ື ປັນໄປຕາມນນັື້ ເຖງິ ທງັ ຫຼາຍຈະໄດທ້ື ່ ດີ ນິ ມາດວື້ ຍຄວາມສຸດຈະລດິ ກ່ ຕາມ. ນອກຈາກນນັື້ ຍງັ ມປີ ະເດນັ ອ່ ນໆທ່ ອີ າດນາມາສະໜບັ ສະໜນູ ຫກຼັ ການຍກົ ທ່ ດີ ນິ ຂອງລດັ ຖະບານຄອມມູນດິ ຈນີ ໄດອື້ ອກຫຼາຍຂເື້ ຊ່ ນັ ວ່ າເມ່ ອພຈິ າລະນາດວື້ ຍສາຍຕາທ່ ເີ ປັນທາແລວ້ື ການທ່ ີຄນົ ໜ່ ຶງໆຖຄອງທ່ ດີ ນິ ເປັນພນັ ໄຮ່ ແລວ້ື ປ່ ອຍໃຫປື້ ະຊາຊນົ ອກີ ປະມານພນັ ຄນົ ບ່ ມທີ ່ ທີ າມາຫາກນິ ຕອື້ ງມາເຂາົື້ ທ່ ຂີ ອງຄນົ ຄນົ ດຽວນນັື້ ບ່ ເປັນທາຕ່ ຄນົ ພນັ ຄນົ ນນັ້ື ເລຍີ ແລະ ຍ່ ງິ ກວ່ ານນັ້ື ເຈາົື້ ຂອງທ່ ດີ ນິ ຊາວຈນີ ເຫ່ ຼາົ ນີສື້ ່ ວນໃຫຍ່ ຈະມນີ ດິ ໄສເຫັນແກ່ ຕວົ ບ່ ເຄຍີ ມຄີ ວາມ ສງົ ສານຜູເ້ື ຊ່ າົ ທ່ ຂີ ອງຕນົ ໃນກລະນທີື້ ່ ເີ ຮດັ ຜນົ ຜະລດິ ບ່ ໄດື້ ແຕ່ ບ່ ມກີ ານຫຸຼດຜ່ ອນຄ່ າເຊ່ າົ ໃຫເ້ື ລຍີ ໂດຍຫຼກັ ການນີຈື້ ະ ເປັນການສມົ ສວນ ຫຼ ທ່ ລີ ດັ ຈະປ່ ອຍໃຫຄ້ື ນົ ໜ່ ງຶ ມຄີ ວາມສຸກ ແລະ ຂ່ ມົ ເຫງັ ຄນົ ຍາກຂາດໄດຕື້ າມຄວາມປາດຖະໜາ ແປ່ ໂດຍ ປະລນິ ຍາຕິ ພູລໄິ ຊ ດວງມກິ ສະວງົ 15

ແລວື້ ປ່ ອຍໃຫອື້ ກີ ຝາຍໜ່ ງຶ ຊ່ ງຶ ມຢີ ່ ູເປັນຈານວນຫຼາຍທຸກຍາກ ແລະ ຖກເອາົ ລດັ ເອາົ ປຽບຖາ້ື ເປັນດ່ ງັ ວ່ າມານ່ ກີ ່ ຈດັ ວ່ າ ເປັນການປົກຄອງທ່ ບີ ່ ຍຸດຕທິ າແລວ້ື ແລະ ອກີ ປະການໜ່ ງຶ ຖາື້ ຈະປ່ ອຍໃຫຄ້ື ນົ ເຫ່ ຼາົ ນບີື້ ລຈິ າກ ຫຼ ຂາຍໃຫລ້ື ດັ ແລະ ລດັ ນາມາແຈກອກີ ຕ່ ໜ່ ງຶ ຄງົ ຈະບ່ ມທີ າງສາເລດັ ໄດຄ້ື ກບັ ລະບອບປະຊາທປິ ະໄຕທ່ ເີ ຮດັ ກນັ ຢ່ ູທຸກມນ້ື ທີື້ ງັ ໝດົ ທ່ ເີ ວາົື້ ມາ ຈ່ ງຶ ຢນຢັນໄດກື້ ານຢຶດທ່ ຂີ ອງຄນົ ມທີ ່ ດີ ນິ ເຫຼອເພ່ ອມາແຈກປະຊາຊນົ ເປັນການກະທາທ່ ຖີ ກຕອື້ ງແລວ້ື ຕາມແນວຄດິ ຂອງເໝາົ ເຈຕີ ຸງ. ທ່ ນີ ກີື້ ່ ມາເຖງິ ບນັ ຫາວ່ າການທ່ ເີ ໝາົ ເຈຕີ ຸງເມ່ ອມອີ ານາດປົກຄອງແລວ້ື ປ່ ອຍໃຫປື້ ະຊາຊນົ ສ່ ວນໃຫຍ່ ຂາ້ື ພັນເຈາົື້ ຂອງທ່ ດີ ນິ ແລະ ລດັ ຖະບານຂອງເໝາົ ເຈຕີ ຸງເອງກ່ ທາການປຶກສາໂທດເຈາົ້ື ຂອງທ່ ດີ ນິ ແລະ ຄນົ ທ່ ເີ ຄຍີ ຕ່ ຕາື້ ນພກັ ຄອມມູນິດເປັນການກະທາທ່ ີຊອບທາ ຫຼ ບ່ ຄາຕອບໃນບັນຫານີຕື້ ອບໄດເື້ ລີຍວ່ າບ່ ເປັນທາເອີ້ນື ໄດວື້ ່ າເປັນ ລດັ ຖະບານທະລາດເພາະຫຍງັ ເພາະວ່ າໃຜກຕາມເມ່ ອຂນຶື້ ມາເປັນຜູປື້ ົກຄອງບາ້ື ນເມອງແລວ້ື ຈະຕອ້ື ງເບ່ ງິ ແຍງຄວາມ ເປັນຢ່ ູຂອງປະຊາຊົນຖາື້ ປະຊາຊົນມເີ ລ່ ອງເດອດຮອ້ື ນລດັ ຖະບານຈະຕອ້ື ງເລ່ ງັ ໃຫຊື້ ່ ວຍເຫຼອເມ່ ອໜາ້ື ທ່ ີຂອງຜູື້ ປົກຄອງເປັນແບບນກີື້ ານທ່ ເີ ໝາົ ເຈຕີ ຸງໃນຖານະຜູປ້ື ົກຄອງບາື້ ນເມອງແຕ່ ຫາເລ່ ອງຂາ້ື ປະຊາຊນົ ເພາະພຽງທ່ ານມທີ ່ ດີ ນິ ຫຼາຍ ຫຼ ເປັນຄນົ ລວຍນບັ ເປັນການໃຊອ້ື ານາດທ່ ບີ ່ ຊອບທາຢ່ າງຍ່ ງິ ເບ່ ິງຄວ່ າພດຶ ຕກິ າຂອງເໝາົ ເຈຕີ ຸງນນັ້ື ມຸງື້ ຈະເຮດັ ການຄຽດແຄນ້ື ຄນົ ເຫ່ ຼາົ ນຫີື້ ຼາຍກວ່ າໃນຖານະທ່ ວີ ່ າຄນົ ເຫ່ ຼາົ ນສີື້ ະໄໝທ່ ຍີ ງັ ບ່ ປ່ ຽນແປງການປົກຄອງມຄີ ວາມເປັນຢ່ ູຢ່ າງ ລ່ ລູ ່ າ ເມ່ ອພສິ ດິ ທເິ ໜອຄນົ ອ່ ນໆເຮດັ ໃຫຄື້ ນົ ຍາກຈນົ ເບ່ ງິ ເຫນັ ແລວື້ ເກດີ ຄວາມອດິ ສະຍາ ແລະ ເກດີ ຄວາມແຄນື້ ໃນ ໃຈວ່ າ ເປັນຫຍງັ ພວກທ່ ານຈ່ ງຶ ມຄີ ວາມເປັນຢ່ ູຢ່ າງລູລາໄດແື້ ຖມມກັ ເບ່ ງິ ຖກຄົນຍາກຈນົ ອກີ ດວ້ື ຍ ແລວື້ ເປັນຫຍງັ ພວກເຮາົ ຈ່ ງຶ ຕອ້ື ງຢ່ ູຢ່ າງຈຽມເນອ້ື ຈຽມຕວົ ແບບນຄີ້ື ນົ ຍາກຈນົ ເຫ່ າຼົ ນພີ້ື ໄດອື້ ານາດກ່ ລະບາຍຄວາມແຄນ້ື ອອກມາທນັ ທ່ ີ ດວື້ ຍການທາລາຍລາ້ື ງຄນົ ມເີ ງນິ , ຄນົ ນນັ້ື ສູງ ແລະ ເຈາົື້ ຂອງທ່ ດີ ນິ . ແມ່ ນແຕ່ ຮອງເຕອື້ ງົ ສຸດທາ້ື ຍ ເຊ່ ງິ ໄດເື້ ປັນຮອງເຕໂື້ ດຍບ່ ຮູຕື້ ວົ ເໝາົ ເຈຕີ ຸງກ່ ຈບັ ມາເຂາົື້ ຄາ້ື ຍຝຶກອບົ ຮມົ ໃຫເ້ື ຮດັ ວຽກຄກບັ ສາມນັ ຊນົ ເຊ່ ນັ : ລາື້ ງຫອື້ ງນາ້ື , ຂດັ ຫອື້ ງນາື້ ເປັນຕນົ້ື ໂດຍເໝາົ ເຈຕີ ຸງອາ້ື ງວ່ າເປັນຄນົ ສະບາຍມາຈນົ ເຄີຍຕວົ ຕອື້ ງເຮດັ ວຽກໜກັ ອກີ ດວ້ື ຍ ແລະ ເບ່ ງິ ຄວ່ າເໝາົ ເຈຕີ ຸງຈະລກັ ຄດິ ໃນໃຈວ່ າ \"ພວກມງຶ ສະບາຍມາຫຼາຍແລວ້ື ຕ່ ໄບນີື້ ພວກມງຶ ຝຶກລາບາກດວ້ື ຍຈະໄດຮ້ື ູຈ້ື ກັ ວ່ າຄວາມທຸກຍາກທ່ ພີ ວກກູເຄຍີ ລາບາກນນັື້ ມນັ ເປັນແນວໃດສາລບັ ພວກກູ ເຄຍີ ທຸກທລະມານມາຫາຼ ຍແລວ້ື ຕ່ ໄປທ່ ກີ ກູ ່ ສະບາຍດວື້ ຍຂອື້ ຍຈະໄດຮື້ ູວື້ ່ າລດົ ຊາດຄວາມສະບາຍມນັ ເປັນແນວໃດນີ້ື ຄ ຫກຼັ ຖານທ່ ຄີ າດວ່ າເໝາົ ເຈຕີ ຸງ ອາດເຮດັ ໃຫກ້ື ານເຂນັ ຂາ້ື ປະຊາຊນົ ສູງຂນຶ້ື ດວ້ື ຍຄວາມແຄນື້ ໃນລະບບົ ຊນົ ຊນັື້ ທ່ ຕີ ນົ ເຄຍີ ໄດຮ້ື ບັ ການດຖູ ູກຢຽດຢາມຈາກຄນົ ຊນັື້ ສູງເຫ່ ຼາົ ນມີື້ າກ່ ອນ. ບາງທ່ ເີ ໝາົ ເຈຕີ ຸງ ອາດຈະອາ້ື ງວ່ າເຮດັ ໄປຕາມທດິ ສະດທີ ອງມາກເພາະໃນແນວຄດິ ຂອງມາກນນັື້ ສະເໜີແນະ ໃຫກື້ າຈດັ ຊນົ ຊນັ້ື ອນັ ເນ່ ອງມາຈາກມາກຄດິ ວ່ າເມ່ ອໃດທ່ ຍີ ງັ ມຊີ ນົ ຊນັ້ື ຢ່ ູຄວາມສະຫງບົ ສຸກຄວນຈະບ່ ມອີ ນັ ເນ່ ອງມາ ຈາກຄວາມຂດັ ແຍງື້ ລະຫວ່ າງຊນົ ຊນັ້ື ແຕ່ ເຖ່ ງິ ແມ່ ນເໝາົ ເຈຕີ ຸງຈະປະຕບິ ດັ ໄປຕາມແນວປັດຊະຍາຂອງມາກກ່ ຕາມກ່ ບ່ ໄດເ້ື ຮດັ ໃຫກື້ ານກະທາຂອງເຂາົ ຖກຕອ້ື ງບ່ ເພາະຄວາມຈງິ ແນວຄວາມຄດິ ເລ່ ອງກາຈດັ ຊນົ ຊນັ້ື ຂອງມາກນນັື້ ເມ່ ອເຮາົ ຢຶດສາມນັ ສານກຶ ແລະ ຈາລຍິ ະທາເປັນຫຼກັ ແລວື້ ກ່ ຖໄດວື້ ່ າທດິ ສະດກີ າຈດັ ຊນົ ຊນັື້ ຂອງລດັ ທຄິ ອມມູນດິ ເປັນເລ່ ອງ ຂາດຄຸນນະທາເຖງິ ຈະມໃີ ຜຍອມຮບັ ຫຼວງຫຼາຍໜາດໃດນນັື້ ເປັນພຽງການຍອມຮບັ ເພາະຜນົ ປະໂຫຍດເທ່ າົ ນນັ້ື ແຕ່ ແປ່ ໂດຍ ປະລນິ ຍາຕິ ພູລໄິ ຊ ດວງມກິ ສະວງົ 16

ໂດຍຄຸນນະທາແລວ້ື ຍອມບ່ ມປີ ະຕູເບ່ ງິ ທ່ ຈີ ະຍອມຮບັ ໄດເ້ື ລຍີ ແລະ ຍ່ ງິ ໃນຖານະຜູປື້ ົກຄອງດວື້ ຍແລວື້ ການເຂນັ ຂາື້ ປະຊາຊນົ ເຊ່ ງິ ປຽບຄລກູ ຂອງຕນົ ຄວນຜດິ ຫກຼັ ການຂອງຜູປື້ ົກຄອງໂດຍສນິື້ ເຊ່ ງິ ດ່ ງັ ນນັື້ , ຈ່ ງຶ ຂສະຫຸບຼ ວ່ າການທ່ ເີ ໝາົ ເຈີ ຕຸງເຮດັ ການປະຕຮິ ູບທ່ ດີ ນິ ໂດຍການເຂ່ ນັ ຂາ້ື ເຈາົື້ ຂອງທ່ ດີ ນິ ເປັນເລ່ ອງບ່ ເປັນທາໂດຍປະການທ່ ງັ ປວງ. ການກະທາທ່ ຖີ ກຕອ້ື ງໃນເລ່ ອງນີື້ ເໝາົ ເຈຕີ ຸງໜາ້ື ຈະປະຕບິ ດັ ໃນລກັ ສະນະທ່ ວີ ່ າເມ່ ອໄດອ້ື ານາດລດັ ແລວື້ ກ່ ເຮດັ ການປະຕຮິ ູບທ່ ດີ ນິ ໂດຍຢຶດທ່ ດີ ນິ ຂອງຄນົ ເຫ່ ຼາົ ນນັ້ື ມາແບ່ ງໃຫຄື້ ນົ ຍາກຈນົ ຊະນດິ ບ່ ຕອື້ ງມກີ ານຊ່ ຂາຍ ແລະ ກາ ໜດົ ໃຫປ້ື ະຊາຊນົ ແຕ່ ລະຄນົ ມທີ ່ ດີ ນິ ເທ່ າົ ທ່ ຄີ ວນຈະມເີ ພ່ ອລຽື້ ງຄອບຄົວຕະຫຼອດຈນົ ເຈາົື້ ຂອງທ່ ດີ ນິ ເຫ່ ຼາົ ນນັ້ື ກ່ ຕອ້ື ງ ໃຫສ້ື ດິ ທເິ ທ່ າົ ມທີ ່ ດີ ນິ ເຮດັ ກນິ ລຽ້ື ງຄອບຄວົ ຂອງເຂາົ ດວື້ ຍບ່ ແມ່ ນຢຶດທ່ ດີ ນິ ເຂາົ ມາທງັ ໝດົ ແລວື້ ຂາ້ື ຖມິື້ ຫຼ ປອຍໃຫ້ື ເປັນຄນົ ຍາກຈນົ ຄທ່ ຕີ ວົ ເຄຍີ ເປັນເຊ່ ງິ ເປັນເລ່ ອງຜດິ ຈາລຍິ ະທາເມ່ ອໄດປື້ ະຕບິ ດັ ດ່ ງັ ກ່ າວມາກ່ ເຊ່ ອແນ່ ວ່ າເມອງຈນີ ຄງົ ຈະແກບື້ ນັ ຫາໄດທື້ ຸກບນັ ຫາບ່ ຄທຸກມນ້ື ແີື້ ມ່ ນເໝາົ ເຈຕີ ຸງຈະແກບ້ື ນັ ຫາປາກທອື້ ງຂອງປະຊາຊນົ ໄດແ້ື ຕ່ ກ່ ມບີ ນັ ຫາຢນ ເຂາົ້ື ມາອກີ ເຊ່ ງິ ທຸກມນ້ື ຊີື້ າວຈນີ ກ່ ຮຽກຮອື້ ງຫາຢ່ ູທຸກລມົ ຫາຍໃຈ. ຕາມທ່ ໄີ ດກື້ ່ າວມາແລວື້ ວ່ າໃນຂະນະເໝາົ ເຈຕີ ຸງດາເນນີ ການເພ່ ອຊ່ ວງຊ່ ງິ ອານາດຈາກລດັ ຖະບານກກົ ມນີ ຕງັ ນນັື້ ເໝາົ ເຈຕີ ຸງໄດປື້ ະກາດນະໂຍບາຍກບັ ປະຊາຊນົ ວ່ າເມ່ ອໄດອື້ ານາດແລວ້ື ຈະຢຶດທ່ ດີ ນິ ຂອງຄນົ ຮ່ ງັ ມມີ າແຈກຈ່ າຍບ່ ແມ່ ນພຽງປະກາດໃນແບບທດິ ສະດເີ ທ່ າົ ນນັື້ ແຕ່ ໄດປ້ື ະຕບິ ດັ ດວ້ື ຍກ່ າວຄ: ເມ່ ອເໝາົ ເຈຕີ ຸງຢຶດໄດເ້ື ມອງໃດກ່ ຢຶດທ່ ດີ ນິ ຈາກຄນົ ຮ່ ງັ ມມີ າແຈກຈ່ າຍໃຫແ້ື ກ່ ຄນົ ຍາກຈນົ ທນັ ທ່ ຄີ ນົ ຍາກຈນົ ໃນເຂດປົດປ່ ອຍເມ່ ອເຫນັ ຜນົ ງານຂອງເໝາົ ເຈຕີ ຸງ ແບບນນັ້ື ກ່ ມໃີ ຈສດັ ທາຢ່ າງລນົ້ື ເຫຼອຂ່ າວຄຸນງາມຄວາມດຂີ ອງເໝາົ ເຈຕີ ຸງ ກ່ ກະຈາຍອອກໄປຈາກປາກສ່ ູປາກ ແລວ້ື ກ່ ລາລໄປທ່ ວົ ແດນຈນີ ວ່ າ ເໝາົ ເຈຕີ ຸງຈະເຮດັ ການຢຶດທ່ ດີ ນິ ຂອງເຈາົື້ ຂອງທ່ ດີ ນິ ມາໃຫກື້ ບັ ຄນົ ຍາກຈນົ ແລະ ມພີ ຽງໃຫ້ື ທ່ ດີ ນິ ເທ່ າົ ນນັ້ື ຍງັ ເວາົື້ ກນັ ຕ່ ໄປອກີ ວ່ າຄນົ ຍາກຈນົ ຈະໄດມື້ ໂີ ອກາດຂ່ ມົ ເຫງັ ພວກຄນົ ມເີ ງນິ ຫຼນິື້ ຄເມ່ ອກ່ ອນທ່ ຄີ ນົ ມເີ ງນິ ເຄຍີ ເບ່ ງິ ດູຖູກ ແລະ ຂ່ ມົ ເຫງັ ຄນົ ຈນົ ມາກ່ ອນ ສະນນັື້ , ເມ່ ອຂ່ າວນອີື້ ອກໄປຄນົ ຈນົ ທ່ ມີ ຄີ ອນປະເທດກ່ ທນັ ມາ ເຂາົື້ ຮ່ ວມກບັ ເໝາົ ເຈຕີ ຸງທຸກຄນົ ຍກົ ເວນັ້ື ພວກຄນົ ຮ່ ງັ ມີ ແລະ ພວກຂຸນນາງຝ່ າຍກກົ ມນີ ຕງັ້ື ເທ່ າົ ນນັ້ື ທ່ ເີ ຮດັ ການຕ່ ຕາື້ ນພກັ ຄອມມູນດິ ຖາມວ່ າເປັນຫຍງັ ຄນົ ຈນົ ເຫ່ ຼາົ ນຈີ້ື ່ ງຶ ຫນັ ມາຮ່ ວມມກບັ ເໝາົ ເຈຕີ ຸງຕອບໄດວ້ື ່ າເພາະໄດປ້ື ະໂຫຍດເປັນສອງ ປະການ ຄ: ໄດທ້ື ່ ດີ ນິ ທາມາຫາກນິ ແລະ ໄດມື້ ໂີ ອກາດເຮດັ ການແກແ້ື ຄນ້ື ເຈາົື້ ຂອງທ່ ດີ ນິ ທ່ ເີ ຄຍີ ເອາົ ລດັ ເອາົ ປຽບຄນົ ຍາກຈນົ ມາກ່ ອນເພາະຜນົ ປະໂຫຍດສອງປະການນຈີື້ ່ ງຶ ເຮດັ ໃຫຄ້ື ນົ ຈນົ ສ່ ວນໃຫຍ່ ມາຮ່ ວມມກບັ ເໝາົ ເຈຕີ ຸງ. ຢ່ າງໃດກຕາມເມ່ ອເໝາົ ເຕຕີ ຸງໄດອື້ ານາດທງັ ໝດົ ສາເລດັ ແລວື້ ການປະຕຮິ ູບທ່ ດີ ນິ ແຕ່ ເດມີ ທ່ ບີ ອກວ່ າຈະໃຫ້ື ຄນົ ຈນົ ກ່ ປ່ ຽນໄປເປັນລະບບົ ນາລວມຄ: ໃຫແ້ື ຕ່ ລະຄນົ , ແຕ່ ລະຄອບຄວົ ໄປເຮດັ ການເພາະປູກໃນທ່ ດີ ນິ ທ່ ເີ ບັນຂອງ ລດັ ເມ່ ອໄດຜື້ ນົ ຜະລດິ ແລວື້ ກ່ ຕກົ ເປັນຂອງລດັ ສ່ ວນຄນົ ທາມາຫາການຜະລິດກ່ ໄດຮື້ ັບຜນົ ປະໂຫຍດແບບຄ່ າຈາ້ື ງ ເມ່ ອເປັນແບບນີຄ້ື ວາມດີໃຈທ່ ີໄດຫ້ື ວັງວ່ າຈະໄດທ້ື ່ ີດິນເປັນກາມະສິດທິກ່ ພັງທະລາຍແຕ່ ກ່ ບ່ ກາ້ື ສະແດງອອກ ເພາະແຕ່ ລະຄນົ ມຄີ ວາມນຍິ ມົ ທ່ ານປະທານເໝາົ ເຈຕີ ຸງມາຕະຫຼອດເຖິງຈະເສຍຄວາມຮູສື້ ກຶ ໄປດວື້ ຍໃນເລ່ ອງນນັື້ ອດົ ທນົ ແລະ ນອກຈາກນນັື້ ການດາເນນີ ການຂອງທ່ ານປະທານເໝາົ ແມ່ ນຈະບ່ ໃຫກື້ າສດິ ທໃິ ນທ່ ດີ ນິ ແຕ່ ກ່ ມບີ ່ ອນ ທາມາຫາກນິ ທຸກຄນົ ເອນີ້ື ວ່ າທຸກຄນົ ບ່ ອດົ ຢາກຄແຕ່ ກ່ ອນເພາະຄວາມດຂີ ນ້ື ຈີື້ ່ ງຶ ເຮດັ ໃຫທ້ື ຸກຄນົ ພທນົ ໄດຕື້ ະຫຼອດມາ. ແຕ່ ຕ່ ມາການປົກຄອງຂອງປະທານເໝາົ ເຈຕີ ຸງກ່ ເຂມັ້ື ງວດຍ່ ງິ ຂຶ໊ນຶ ບ່ ມອີ ດິ ສະຫຼະເສລພີ າບຈະເດນີ ທາງໄປໄດກື້ ່ ຕອ້ື ງຂອະນຸຍາດບ່ ມເີ ສລພີ າບໃນການສະແດງຄວາມຄດິ ເຫນັ ຄນົ ໃດເວາົ້ື ວຈິ ານການປົກຄອງຂອງພກັ ຄອມມູນດິ ກ່ ຖກຕາຫຼວດລບັ ຈບັ ໄປລງົ ໂທດທຸກສ່ ງິ ທຸກຢ່ າງໃນປະເທດຈນີ ເປັນໄປຕາມລະບຽບຂອງລດັ ຖະບານແມ່ ນແຕ່ ການນ່ ຸງ ຫ່ ມົ ກ່ ອະນຸຍາດໃຫນ້ື ່ ຸງຫ່ ມົ ຢ່ າງດຽວກນັ ບ່ ມໃີ ຜທ່ ຈີ ະມອີ ະພສິ ດິ ທທິ ່ ຈີ ະແຕ່ ງໃຫງື້ າມເພ່ ອອວດຄນົ ອ່ ນວ່ າຂອື້ ຍເປັນ ແປ່ ໂດຍ ປະລນິ ຍາຕິ ພູລໄິ ຊ ດວງມກິ ສະວງົ 17

ຄນົ ຮ່ ງັ ມທີ ຸກຄນົ ສະເໝກີ ນັ ໃນຄວາມເປັນຢ່ ູ ແລະ ໃນປັດໄຈທ່ ໃີ ຫລື້ ຽງຊວີ ດິ ສະຫຸຼບແລວື້ ຄນົ ຈນີ ທຸກຄນົ ຕອື້ ງຍອມ ເສຍເສລພີ າບທຸກຢ່ າງເພ່ ອແລກກບັ ການມບີ ່ ອນທາມາຫາກນິ ໂດຍທ່ ສີ ຸດແມ່ ນຈະເປັນທ່ ດີ ິນຂອງນາລວມ ຄ ຂອງ ລດັ ກ່ ຍງັ ງດກີ ວ່ າບ່ ມບີ ່ ອນທາມາຫາກນິ ເລຍີ . ແຕ່ ຕ່ ມາປະຊານຄົງຈະທົນບ່ ໄຫວທ່ ີຕອ້ື ງມີຊີວິດຢ່ ູຢ່ າງຂາດເສລີພາບມີຊີວິດຢ່ ູຄຫ່ ຸນຍນົ ແມ່ ນຕ່ ມາເມ່ ອ ປະທານເໝາົ ເຈຕີ ຸງຕາຍແລວື້ ພກັ ຄອມມູນດິ ຈນີ ໄດຜ້ື ່ ອນຄາຍໃຫປ້ື ະຊາຊນົ ເຮດັ ການຜະລດິ ເປັນຂອງສ່ ວນຕົວໄດື້ ດວື້ ຍ ແຕ່ ກຍງັ ບ່ ຖກໃຈຂອງປະຊາຊນົ ເພາະປະຊາຊນົ ຕອ້ື ງການເສລພີ າບບ່ ຕອ້ື ງການຢ່ ູຢ່ າງຍານກວົ ແລະ ຫວາດລະ ແວງຖາື້ ຈະຖາມເປັນຍຫງເັ ປັນແບບນນັ້ື ກ່ ຄງົ ຕອື້ ງຕອບວ່ າເປັນສາມນັ ສານກຶ ຂອງມະນຸດທ່ ວົ ໄປແມ່ ນຈະມກີ ນິ ແຕ່ ຖາື້ ບ່ ມອີ ດິ ສະຫຼະເສລພີ າບກ່ ຈະບ່ ພໃຈຈະຢ່ ູໃນພາບແບບນນັ້ື ແລະ ເມ່ ອພະຍາຍາມເກບັ ກດົ ຄວາມບ່ ພໃຈມາດນົ ຈນົ ຫນົ ບ່ ໄຫວແລວື້ ກ່ ລະເບດີ ຂນຶື້ ມາເມ່ ອປີ ພ.ສ.2532. ການລະເບດີ ຂອງປະຊາຊນົ ຊາວຈນີ ນນັື້ ສບເນ່ ອງມາຈາກສະຖານນະການທາງເອລີ ບົ ຕາເວນັ ອອກເຊ່ ງິ ເຄີຍ ປົກຄອງດວື້ ຍລະບບົ ຄອມມນູ ດິ ປະຊາຊນົ ໄດລ້ື ຸກຮຂ້ື ນຶື້ ເພ່ ອບບີ ບງັ ຄບັ ໃຫມ້ື ກີ ານປົກຄອງແບບປະຊາທປິ ະໄຕ ແລວ້ື ປະເທດເຫ່ ຼາົ ນນັື້ ກ່ ປ່ ຽນຈາກລະບບົ ການປົກຄອງຄອມມນູ ດິ ໄປເປັນປະຊາທປິ ະໄຕຈນົ ໝດົ ແມ່ ນປະເທດລດັ ເຊຍເອງ ກ່ ມກີ ານເລອກຕງັ້ື ຜູແ້ື ທນລາດຊະດອນຄປະເທດປົກຄອງດວ້ື ຍລະບບົ ປະຊາທປິ ະໄຕທ່ ວົ ໄປປະຊາຊົນຈນີ ເຫນັ ເຫດການດ່ ງັ ກ່ າວແລວ້ື ຈ່ ງຶ ພາກນັ ຊຸມນຸມເພ່ ອຮຽກຮອື້ ງປະຊາທປິ ະໄຕຂນຶື້ ມາແດ່ ໂດຍຫວງັ ວ່ າຜູມ້ື ອີ ານາດໃນປະເທດ ຂອງຕນົ ຈະຍອມໃຫມື້ ກີ ານເລອກຕັງ້ື ຄປະເທດຄອມມູນດິ ອ່ ນໆແຕ່ ທ່ ໃີ ດໄດລື້ ັດຖະບານຈນີ ຄອມມູນດິ ກບັ ເອາົ ລູກປນໃຫແື້ ທນເມ່ ອເປັນແບບນີຄື້ ວາມຫວງັ ຂອງປະຊາຊນົ ກ່ ພັງທະຫຼາຍລງົ ເປັນລັນວ່ າປະຊາຊນົ ຊາວຈນີ ຕອື້ ງມີ ຊວີ ດິ ຢ່ ູຢ່ າງຖກກດົ ຂ່ ທີ າງເສລພີ າບກນັ ອກີ ຕ່ ໄປ. ເບ່ ງິ ຄວ່ າເວນກາຂອງຊາວຈນີ ຈະຕອ້ື ງຢ່ ູໃນວງົ ຈອນຢ່ າງນຕີື້ ະຫຼອດເວລາມຄີ ວາມສະຫງບົ ສຸກບ່ ເທ່ າົ ໃດກ່ ມີ ສງົ ຄາມ ແລວື້ ກ່ ສະຫງບົ ສຸກແລວື້ ກ່ ມສີ ງົ ຄາມແມ່ ນໃນຍາມສະຫງບົ ສຸ ກກ່ ມຄີ ວາມສຸກສະເພາະຄນົ ຮ່ ັງມເີ ທ່ າົ ນນັື້ ສ່ ວນຄນົ ຍາກຈນົ ຊ່ ງຶ ມຢີ ່ ູໃນປະເທດກ່ ຕອ້ື ງທຸກທລະມານຄເກາົ ເມ່ ອປະຊາຊົນເໝາົ ເຈຕີ ຸງອ່ ູສາພກິ ແຜ່ ນດນິ ໃຫທື້ ຸກ ຄນົ ມກີ ນິ ເທ່ າົ ກນັ ມຊີ ວີ ິດຄກນັ ແຕ່ ພວກເຂາົ ກ່ ຕອື້ ງສະຫຼະເສລພີ າບຂອງຕນົ ເພ່ ອແລກກບັ ຄວາມມກີ ນິ ດ່ ັງກ່ າວມາ ແລວື້ . ນຄີື້ ແນວທາງແກບື້ ນັ ຫາທາງການເມອງ ແລະ ການປົກຄອງຂອງປະຊາຊນົ ຈນີ ສະໄໝປະຈບຸ ນັ ຂອງ ເໝາົ ເຈີ ຕຸງໄດຢ້ື ຶດແນວຄວາມຄດິ ທາງປັດຊະຍາຂອງກາກມາກມາເປັນແບບສະບບັ ໃນການແກບື້ ນັ ຫາແນວທາງແກບ້ື ນັ ຫາ ນນັື້ ບາງແນວທາງກ່ ແກບ້ື ນັ ຫາໃຫປ້ື ະຊາຊນົ ໄດແື້ ຕ່ ບາງແນວທາງໄດແ້ື ຖມກບັ ສາື້ ງບນັ ຫາອ່ ນໃຫປ້ື ະຊາຊນົ ກບັ ຕອ້ື ງຫາ ທາງແກກ້ື ນັ ຕ່ ໄປອກີ ບ່ ຮູຈື້ ກັ ຈບົ ຈກັ ສນິ້ື . 3.ທາມະກບັ ການແກບ້ື ນັ ຫາການເມອງການປົກຄອງຂອງຈນີ ຍຸກບູຮານ ແຜ່ ນດນິ ຈນີ ເປັນຈດຸ ໜ່ ງຶ ທ່ ຫີ າຄວາມສະຫງບົ ສຸກໄດຍື້ າກຕາມທ່ ເີ ວາົື້ ມາແລວ້ື ມແີ ຕ່ ການລບົ ລາື້ ງຂາື້ ຟັນກນັ ຢ່ ູ ຕະຫຼອດເວລາສະໄໝບູຮານທ່ ຈີ ນີ ປົກຄອງກນັ ເປັນແຄວນ້ື ນອ້ື ຍແຄວນ້ື ນອ້ື ຍປະຊາຊນົ ກ່ ເດອດຮອ້ື ນເພາະເຈາົື້ ຄອງ ແຄວນື້ ແຕ່ ລະແຄວນ້ື ຜດິ ຖ່ ຽງກນັ ແຍ່ ງດນິ ແດນກນັ ແຄວນື້ ໃຫຍ່ ຂ່ ມົ ເຫງັ ແຄວນ້ື ນອື້ ຍເຫດການເປັນຢ່ າງນຫີ້ື ຼາຍຮອື້ ຍປີ ຕ່ ມາເມ່ ອຈນົ ທ່ ຮີ ອງເຕແື້ ຫ່ ງແຄວນ້ື ສໄີ ດເື້ ບ່ ງິ ເຫນັ ວ່ າການທ່ ມີ ລີ ດັ ຕ່ າງໆປົກຄອງໂດຍບ່ ຂນຶ້ື ຕ່ ກນັ ຄວນຈະເປັນສາເຫດ ໃຫວື້ ວິ າດກນັ ແລະ ເຮດັ ໃຫປ້ື ະຊາຊນົ ໄດຮື້ ບັ ຄວາມເດອດຮອ້ື ນຢ່ ູຕະຫຼອດເວລາ ການທ່ ຈີ ະໃຫບ້ື າື້ ນເມອງສະຫງບົ ແປ່ ໂດຍ ປະລນິ ຍາຕິ ພູລໄິ ຊ ດວງມກິ ສະວງົ 18

ສຸກໄດກື້ ່ ຕອ້ື ງລວບລວມແຄວນື້ ຕ່ າງໆມາຢ່ ູໃນອານາດແຫ່ ງດຽວກນັ ແລວື້ ຈນິ ຊີຮອງເຕກື້ ່ ດາເນນີ ການລວບລວມ ແຄວນື້ ຕ່ າງໆໄດເື້ ປັນຜນົ ສາເລດັ ແຕ່ ກວ່ າຈະສາເລດັ ໄດຕ້ື ອື້ ງໃຫຊ້ື ວີ ດິ ແລະ ຄວາມເດອດຮອື້ ນຂອງປະຊາຊົນເປັນ ລາ້ື ນໆຄນົ . ເມ່ ອປະເທດຈນີ ທງັ ປະເທດເປັນເອກະພາບພາຍໃຕກື້ ານນາຂອງຈນິ ທຊຮີ ອງເຕແື້ ລວື້ ແທນທ່ ຈີ ະສະຫງບົ ສຸກ ຄທ່ ຈີ ນິ ຊຮີ ອງເຕຫ້ື ວງັ ຄວາມທຸກເດອດຮອື້ ນຂອງປະຊາຊນົ ກ່ ຍງັ ມຄີ ເກ່ າົ ແມ່ ນຈະບ່ ແມ່ ນເດອດຮອື້ ນເພາະສງົ ຄາມ ແຕ່ ກ່ ເດອດຮອື້ ນເພາະຖກເກນແຮງງານໄປສາ້ື ງກາແພງເມອງຈີນຄວາມປະສົງຂອງຈນິ ຊີຮອງເຕເື້ ທ່ ອນີ້ືສາື້ ງ ຄວາມທຸກທລະມານໃຫແ້ື ກ່ ປະຊາຊນົ ທັງແຜ່ ນດນິ ເຖິງແຜ່ ນດນິ ຈນີ ທຸກມນ້ື ຈີື້ ະສາື້ ງເອກະພາບຂອງປະເທດໄດອື້ ກີ ພາຍໃຕກ້ື ານປົກຄອງຂອງລດັ ທຄິ ອມມູນດິ ແຕ່ ເບ່ ງິ ຄປະຊາຊນົ ຈະມຄີ ວາມຮູສື້ ກຶ ວ່ າຖກກກັ ກນັ ເສລພີ າບຕອື້ ງມຊີ ີວດິ ຢ່ ູຢ່ າງຢ້ືານກົວເຮົາຈະເຫັນເລ່ ອງນີໄ້ື ດຕ້ື ອນທ່ ີນກັ ສຶກສາ ແລະ ປະຊາຊນົ ລວມຕົວກັນຮຽກຮອ້ື ງການປົກຄອງ ລະບອບປະຊາທິປະຊາທິປະໄຕເມ່ ອບ່ ດົນມານີຈື້ ນົ ລດັ ຖະບານຄອມມູນດິ ຈນີ ຕອ້ື ງຂ່ ູດວື້ ຍການຍງິ ປນເຂົາື້ ໄລ່ ປະຊາຊນົ ທ່ ມີ າຮຽກຮອື້ ງເສລພີ າບຕາຍເປັນໃບໄມລື້ ນົ້ື . ເມ່ ອສະຫຸຼບແລວື້ ຈະເຫນັ ວ່ າປະຊາຊນົ ຊາວຈນີ ນນັື້ ຕອ້ື ງທຸກທລະມານຢ່ ູເປັນປະຈາເພາະເຫດສອງປະການ ຄ: ຜູມື້ ອີ ານາດແຍ່ ງອານາດກນັ ແລະ ທລະລາດປົກຄອງດວ້ື ຍການຂ່ ມົ ເຫງັ ຄວາມທຸກທລະມານຢ່ າງນມີ້ື ຢີ ່ ູເປັນປະ ຈາຈນົ ບບີ ບງັ ຄບັ ໃຫນື້ ກັ ຄດິ ຕ່ າງໆຂອງຈນີ ພະຍາຍາມສາື້ ງຄຸນນະທາຂນຶ້ື ມາໃຫຜື້ ູປ້ື ົກຄອງບາື້ ນເມອງປະຕິບັດທັງນີ້ື ດວ້ື ຍຫວງັ ວ່ າເມ່ ອຜູປື້ ົກຄອງບາ້ື ນເມອງມຄີ ຸນນະທາແລວ້ື ປະຊາຊນົ ຈະໄດບ້ື ່ ພບົ ກບັ ຄວາມເດອດຮອື້ ນທ່ ເີ ກີດຈາກ ການແຍ່ ງອານາດກນັ ແລະ ຈາກທລະລາດປົກຄອງບາື້ ນເມອງ. ຄວາມຂດັ ແຍ່ ງຂອງບນັ ຫາທ່ ສີ າ້ື ງຄວາມເດອດຮອ້ື ນໃຫປ້ື ະຊາຊນົ ທັງສອງເລ່ ອງນນັ້ື ຊາວຈນີ ຫນັ ຫາທາງແກໄ້ື ຂ ຕະຫຼອດເວລາ ແລະ ທາງແກບັ ນັ ຫາດ່ ງັ ກ່ າວຂອງນກັ ປັດຊະຍາການປົກຄອງຂອງຈນີ ກ່ ຄຄຸນນະທາແຕ່ ຄຸນນະທາສາ ລບັ ນກັ ປົກຄອງທ່ ຊີ າວຈນີ ຄດິ ຂນຶື້ ນນັ້ື ບ່ ໄດເື້ ປັນລະບບົ ຄທ່ ພີ ະທຸດທະເຈາົ້ື ໄດບ້ື ນັ ຍດັ ໄວຄ້ື ວາມຕ່ າງກນັ ຂອງຫກຼັ ທາສາ ລບັ ນກັ ປົກຄອງທ່ ພີ ະພຸດທະເຈາົ້ື ບນັ ຍດັ ກບັ ຫກຼັ ທາສາລບັ ນກັ ປົກຄອງທ່ ຊີ າວຈນີ ຄດິ ຂນຶື້ ນນັ້ື ກ່ ຄ: ພະພຸດທະເຈາົ້ື ໄດ້ື ບນັ ຍດັ ຫຼກັ ທາສາລບັ ນກັ ປົກຄອງຄບົ ຊຸດແຕ່ ນກັ ປັດຊະຍາຂອງຈນີ ຄດິ ຫກຼັ ທາສາລບັ ນກັ ປົກຄອງຕາມປະສບົ ການທ່ ີ ໄດື້ ແລະ ຄ່ ອຍເປັນຄ່ ອຍໄປ. ໃນເອກະສານບູຮານທ່ ພີ ເຊ່ ອຖໄດຂ້ື ອງຊາວຈນີ ໄດລ້ື ະບຸຄຸນນທາຂອງນກັ ປົກຄອງໄວ້ື 3 ປະການຄ: ຄວາມ ສະຫ່ ຽຼ ວສະຫາຼ ດຄວາມຖ່ ອມຕນົ ແລະ ຄວາມຊ່ ສດັ ແລະ ຄຸນນະທາຂອງນກັ ປົກຄອງທງັ ສາມນນີື້ ກັ ປັດຊະຍາການ ປົກຄອງຂອງຈນີ ບ່ ໄດຄ້ື ດິ ຂນຶ້ື ມາເອງແຕ່ ໄດເື້ ຫນັ ຕວົ ຢ່ າງຮອງເຕເ້ື ຊ່ ງິ ມລີ ກັ ສະນະແບບນນັ້ື ແລວ້ື ມາປົກຄອງບາ້ື ນເມອງ ໄດຢື້ ່ າງສະຫງບົ ສຸກ ນກັ ປາດໃນຍຸກນນັ້ື ຈ່ ງຶ ເຊ່ ອວ່ າຄຸນນະທາ 3 ປະການ ຄ: ຄວາມສະຫ່ ຼຽວສະຫຼາດ, ຄວາມຊ່ ສດັ ແລະ ການຖ່ ອມຕນົ ນນັື້ ຈະຕອື້ ງເປັນຫກຼັ ທາຂອງນກັ ປົກຄອງທ່ ດີ ແີ ທໆ້ື . ກ່ ຮອງເຕອ້ື ງົ ທ່ ເີ ປັນຕວົ ຢ່ າງໃຫນ້ື ກັ ປາດໄດເື້ ຫນັ ຄຸນນທາຂອງການປົກຄອງນນັື້ ນອກຈາກມຄີ ຸນນະທາທງັ ສາມ ດ່ ງັ ກ່ າວມາແລວ້ື ຍງັ ມຄີ ວາມພເິ ສດທ່ ໜີ າ້ື ງດຶ ງອື້ ກີ ປະການໜ່ ງຶ ຄ: ການຄດັ ເລອກຜູທື້ ່ ຈີ ະມາປົກຄອງບາ້ື ນເມອງເພາະ ພະອງົ ບ່ ໄດເ້ື ລອກາລະໂອກາດໂອລດົ ຂອງພະອດົ ໃຫຄື້ ອງບນັ ລງັ ແຕ່ ກບັ ມາເລອກຄນົ ທ່ ບີ ່ ຄ່ ອຍຈະມຊີ າດຕະກນູ ແຕ່ ແປ່ ໂດຍ ປະລນິ ຍາຕິ ພູລໄິ ຊ ດວງມກິ ສະວງົ 19

ເປັນຄນົ ມຄີ ວາມດຈີ ນົ ປາກດົ ແກ່ ສາຍຕາຂອງຄົນທ່ ວົ ໄປມາເປັນຜູປື້ ົກຄອງບາ້ື ນເມອງແທນພະອົງ ລກັ ສະນະຂອງ ພດຶ ຕກິ າແບບນຄີ້ື ງົ ຈະຈດັ ເປັນຄຸນນະທາຂຄ້ື ວາມຊ່ ສດັ ເພາະວ່ າຊ່ ສດັ ຕ່ ປະປະຊາຊນົ ໃນປະເດ່ ນັ ທ່ ວີ ່ າຖາ້ື ຈະໃຫລື້ າດ ໂອລດົ ຂອງພະອງົ ຄອງລາບນັ ລງັ ແລວື້ ປະຊາຊນົ ຄງົ ຈະເດອດຮອື້ ນແນ່ ນອນເພາະຊງົ ເຫນັ ວ່ າລາດໂອລດົ ຂອງພະອງົ ມີ ນໄິ ສໂລເລ່ ທາລຸນໂຫດຮາ້ື ຍບ່ ສມົ ຄວນທ່ ຈີ ະມາປົກຄອງປະຊາຊນົ ໃນທາງກງົ ກນັ ຂາື້ ມ ຖາ້ື ພະອງົ ບ່ ດຕີ ່ ປະຊາຊນົ ແລວື້ ພະອງົ ກ່ ຕອ້ື ງຍກົ ຊບັ ສມົ ບດັ ໃຫລື້ າດໂອລດົ ຂອງພະອງົ ຕາມຊາວໂລກທ່ ຕີ ອ້ື ງເຫນັ ແກ່ ຄນົ ໃນຄອບຄວົ ຂອງຕນົ ແລະ ຜນົ ຈາກການທ່ ພີ ະອງົ ປະຕບິ ດັ ການເລອກຜູປື້ ົກຄອງດ່ ງັ ກ່ າວມາດນົ ຈ່ ງຶ ໄດກື້ າຍເປັນປະເພນກີ້ື ານເລອກຜູປື້ ົກຄອງ ໂດຍບ່ ຍກົ ລາດໂອລດົ ຂນົ ຄອງບນັ ລງັ ເປັນປະເພນໃີ້ື ນສະໄໝຕ່ ໆມາ. ເພ່ ອເປັນການຍກົ ຍອື້ ງຮ່ ອງເຕຜ້ື ູມ້ື ຄີ ວາມຊ່ ສດັ ຕ່ ປະຊາຊນົ ໂດຍບ່ ໄດເື້ ຫນັ ແກ່ ພະລາດໂອລດົ ຂອງພະອງົ ຈ່ ງຶ ຂ ການປະຕວິ ດັ ຂອງພະອງົ ມາເລ່ າົ ໂດຍສງັ ເຂບດ່ ງັ ຕ່ ໄປນ:ີ້ື ກ່ ອນຄ.ສ 1712 ປີ ພະເຈາົື້ ເຕຫື້ ງຽວ ປົກຄອງບາ້ື ນເມອງມລີ າດຊະນພີື້ ະອງົ ມລີ າດໂອລດົ ທງັ ໝດົ 10 ພະອງົ , ພະທດິ າ 2 ອງົ ການຕ່ ມາໄດເ້ື ກດີ ອຸທກົ ກະໄພຝົນຕກົ ໜກັ ນາ້ື ຖວື້ ມບາື້ ນເມອງທງັ ນາື້ ທະເລກ່ ຖວື້ ມໄຮ່ ນາເສຍຫາຍ ປະຊາຊນົ ໄດຮ້ື ບັ ຄວາມເດອດຮອື້ ນຢ່ າງໜກັ . ຝ່ າຍພະເຈາົື້ ເຕຫ້ື ງຽວເມ່່ ອໄດເ້ື ຫນັ ຄວາມເດອດຮອື້ ນຂອງປະຊາຊນົ ກ່ ເກດີ ຄວາມສງົ ສານຈ່ ງຶ ໄດໃ້ື ຫທ້ື ງັ ທ່ ານ ອາມາດຜູໃ້ື ຫຍ່ ວ່ າ ຮອຍບຸນບາມານມຂີ ອງເຮາົ ມນີ ອ້ື ຍບ່ ພແກ່ ການປົກປອ້ື ງປະຊາຊນົ ທ່ ເີ ພ່ ງິ ບາລະມໃີ ຫຢື້ ່ ູເຢັນເປັນ ສຸກໄດລື້ ກູ ຂອງເຮາົ ແຕ່ ລະຄນົ ກ່ ເບາົ ຄວາມຄດິ ມນີ ໄິ ສມຸທະລຸຫາຼ ຍໄປດວື້ ຍໂທສະຖາ້ື ໃຫປື້ ົກຄອງບາ້ື ນເມອງ ເຫດໃດ ເລຍີ ຈະເຮດັ ໃຫບ້ື າື້ ນເມອງຮ່ ມົ ເຢັນເປັນສຸກໄດໜ້ື າື້ ຈະທາໃຫພື້ ນົ ລະເມອງເດອດຮອ້ື ນເສຍຫຼາຍກວ່ າຖາ້ື ຈາເປັນຕອ້ື ງ ສະແຫວງຫາຄນົ ມປີ ັນຍາມຄີ ວາມສາມາດມາປົກຄອງບາ້ື ນເມອງຕ່ ໄປເມ່ ອດລດັ ດ່ ງັ ນແີື້ ລວື້ ຈ່ ງຶ ຊງົ ມພີ ະລາດອງົ ການ ໃຫອື້ ານາດຜູໃ້ື ຫຍ່ ແສວງຫາຄນົ ດມີ ຄີ ວາມສາມາດພທ່ ຈີ ະເປັນທ່ ເີ ພ່ ງິ ຂອງອະນາປະຊາຊນົ ໄດມື້ າປົກຄອງນາື້ ນເມອງ. ຝ່ າຍງ່ ຕີ ່ ງົ ອານາດຜູໃ້ື ຫຍ່ ໄດຮ້ື ູເື້ ລ່ ອງລາວຂອງນາມພະຄົນໜ່ ຶງນາມວ່ າໄຕສ່ ຸນເປັນລູກຂອງກູເຊົາມີຄວາມ ກະຕນັ ຍູຕ່ ພ່ ແມ່ ຫຼາຍຕ່ ມາເມ່ ອແມ່ ຕາຍພ່ ໄດຍື້ ງິ ອ່ ນມາເປັນພນັ ລະຍາແມ່ ນແມ່ ລຽື້ ງຂອງໄຕສຸນຈະມຄີ ວາມຈ່ ງົ ກຽດ ຊງັ ໄຕສຸນແຕ່ ໄຕສຸນກ່ ບ່ ໄດຖື້ ສາຍງັ ມຄີ ວາມເຄາົ ລບົ ພ່ ແມ່ ຄເກ່ າົ ຊາື້ ຍງັ ເປັນຄນົ ວ່ ານອນສອງ່າຍພ່ ແມ່ ໃຊໃ້ື ຫເ້ື ຮັດຫຍງັ ກ່ ໄປເຮດັ ບ່ ໄດມື້ ກີ ານຖຽງແຕ່ ປະການໄດ.້ື ຕ່ ມາເມ່ ອເວລານາ້ື ທ່ ວມໜກັ ກເູ ຊ່ າົ ໃຊໃ້ື ຫໄື້ ຕສຸນໄປເຮດັ ນາທ່ ເີ ນນີ ພູເພາະບ່ ມທີ ່ ຈີ ະທາມາຫາກນິ ແລວ້ື ໄຕສຸນ ກ່ ໄປເຮດັ ນາຕາມຄາສ່ ັງຂອງພ່ ໄຕສຸ ນນອກຈາກຈະເປັນຄນົ ກະຕນັ ຍູ ແລະ ວ່ ານອນສອນງ່າຍແລວ້ື ຍງັ ເປັນຄົນມີ ຄວາມຄດິ ມຄີ ວາມສາມາດຈະເຫນັ ໄດໃ້ື ນເລ່ ອງທ່ ໄີ ຕສ່ ຸນໄປເຮດັ ນາເຂາົ ໄດນື້ າຊາ້ື ງມາລຽື້ ງເພ່ ອຊ່ ວຍໃນການໄຖ່ ນາ ແລະ ລຽງນກົ ຊຽກໄວຊ້ື ່ ວຍໃນການຫວ່ ານພດຄນົ ທັງຫຼາຍໄດເ້ື ຫນັ ເຫດການປະຫຼາດແບບນນັື້ ກ່ ເກດີ ຄວາມນຍິ ມົ ນບັ ຖໄຕສຸນ ແລວື້ ກ່ ພາກນັ ມາຢ່ ູທ່ ພີ ູເຂາົ ເເລະ ຊວົ ເພ່ ອເຮດັ ນາກບັ ໄຕສຸນກ່ ແບ່ ງທ່ ໃີ ຫກ້ື າ້ື ງຖ່ າງພງົ ແລວ້ື ເຮດັ ໄຮ່ ໄຖ່ ນາ ເຂາົ້ື ກາື້ ກ່ ອຸດມົ ສມົ ບູນໄຕສຸນກ່ ນາເຂາົ້ື ໄປໃຫບື້ ດິ າມານດາຢ່ ູເປັນປະຈາເມ່ ອວ່ າງຈາກການເຮດັ ໄຮ່ ໄຖ່ ນາ ກ່ ພາກນັ ໄປ ຫາປາທ່ ບີ ່ ງຶ ລຸຍເຈກັ ແລະ ປັນຖວ້ື ຍຂາ້ື ມແຄມຝ່ ັງແມ່ ນາື້ ຄວາມອຸດມົ ສມົ ບູນກ່ ເພ່ ມີ ຂນຶ້ື ຄນົ ຈານວນຫຼາຍອບົ ພະຍບົ ມາຢ່ ູກບັ ໄຕສຸ ນບ່ ຂາດສາຍ ໄຕສຸ ນກ່ ຈດັ ແຈງ້ື ທ່ ີເຮັດນາໃຫື້ ແລະ ຊ່ ວຍກນັ ສາ້ື ງທ່ ພີ ັກໃຫເ້ື ປັນກ່ ຸມເປັນກອ້ື ນເປັນ ແປ່ ໂດຍ ປະລນິ ຍາຕິ ພູລໄິ ຊ ດວງມກິ ສະວງົ 20

ລະບຽບຮຽບຮອື້ ຍເພາະເຫດທ່ ໄີ ຕສຸນເປັນຄນົ ນອບນອື້ ມຕ່ ຜູໃື້ ຫຍ່ ຍອມຮບັ ຟັງຄາຊແີ້ື ຈງ້ື ຂອງຜູມື້ ຄີ ວາມຮູທ້ື ັງເປັນ ຄນົ ມຄີ ວາມກະຕນັ ຍູຈ້ື ່ ງຶ ແນະນາຄນົ ທງັ ຫຼາຍໃຫມ້ື ຄີ ວາມກະຕັນຍູ,້ື ມຄີ ວາມເຍ່ ອໃຍ່ ຮກັ ໃຄ່ ຍາດພີນອື້ ງ, ຮກັ ມດີ ສະຫາຍເມດຕາປານຕີື້ ່ ຄນົ ທ່ ວົ ໄປທງັ ຊາຍ ແລະ ຍງິ ຄນົ ທງັ ຫຼາຍກ່ ເຊ່ ອຟັງໄຕສຸນເປັນອນັ ດຄີ ວາມສະຫງບົ ຮ່ ມົ ເຢັນກ່ ເກດີ ຂນຶ້ື ໃນຊຸມຊນົ ຂອງເຂາົ ກດິ ຕສິ ກັ ຂອງໄຕສຸ ນກໂດງດງັ ໄປແດນໄກຄນົ ທງັ ຫາຼ ຍເປັນຈານວນຫຼາຍເມ່ ອໄດຍ້ື ນິ ກດິ ຕສິ ກັ ກ່ ພາກນັ ອບົ ພະຍບົ ມາຢ່ ູທ່ ພີ ູເຂາົ ເລຊິ ວົ ເປັນທະວຄີ ູນຈນົ ເປັນໝ່ ູບາື້ ນໃຫຍ່ ໝ່ ູຄນົ ໃນຊຸມຊົນພູເຂາົ ເລະຊົວຈ່ ງຶ ພອ້ື ມໃຈກນັ ຍກົ ຍອ້ື ງໄຕສຸນໃຫເື້ ປັນຫວົ ໜາ້ື ເບ່ ງິ ແຍ່ ງແຂວງນນັື້ ຕ່ ມາ. ງຕີ ່ ງົ ໄດບ້ື ອກເລ່ ອງລາວຂອງໄຕສຸນໃຫພື້ ະເຈາົື້ ເຕຫ້ື ງຽວໃຫຮ້ື ູໄື້ ດພື້ ຈິ າລະນາເຫນັ ວ່ າຄນົ ຜູນ້ື ຈີື້ ະສາມາດຄອງ ແຜ່ ນດນິ ໄດ້ື ຈ່ ງຶ ພະລາດຊະທານພະລາດຊະທດິ າຂອງພະອງົ ທງັ ສອງໃຫໄ້ື ປເປັນພນັ ລະຍາຂອງໄຕສຸນເພ່ ອຈະໄດທື້ ດົ ສອບຄວາມສາມາດຂອງໄຕສຸນຂາ້ື ງຝ່ າຍໄຕສຸນກ່ ຈາໃຈຮບັ ພະລາດຊະທດິ າທງັ ສອງໄວເື້ ພາະເກງພະລາດອາຍາເມ່ ອ ໄດພ້ື ະລາດຊະທດິ າມາເປັນພນັ ລະຍາແລວື້ ໄຕສຸນກ່ ແນະນາໃຫພ້ື ນັ ລະຍາທງັ ສອງຊ່ ວຍກນັ ປະຕບິ ດັ ຕ່ ພ່ ແມ່ ຂອງໄຕ ສຸນຄສະໃພທື້ ່ ວົ ໄປພະລາດຊະທດິ າທງັ ສອງກ່ ປະຕິບດິ ຕາມຖອື້ ຍຄາຂອງສາມປີ ະຕບິ ດັ ງານທຸກຢ່ າງໃນບາື້ ນດວື້ ຍ ຄວາມເຕມັ ໃຈ ແລະ ງານກ່ ຮຽບຮອື້ ຍຕະຫອຼ ດມາ. ຄວາມໄດຮ້ື ູໄ້ື ປເຖງິ ພະເຈາົື້ ເຕຫ້ື ງຽວວ່ າໄຕສຸນເປັນຄນົ ດແີ ທໆ້ື ຈດັ ການງານໄດຮ້ື ຽບຮອ້ື ຍທງັ ພນັ ລະຍາເຊ່ ງິ ເປັນ ພະທດິ າກ່ ຍອມຢ່ ູໃນໂອວາດຊ່ ງຶ ດພີ ະໄທຫາຼ ຍຈ່ ງົ ໂປດໃຫນ້ື າພະລາດໂອລດົ ເກາົ້ື ອງົ ທ່ ປີ ະສູດຈາກພະສະນມົ ໄປມອບ ໃຫຢ້ື ່ ູໃນປົກຄອງຂອງໄຕສຸນເພ່ ອໃຫໄື້ ຕສ່ ຸນຝຶກຫັດໄຕສຸນກ່ ຮັບພະລາດໂອລດົ ທງັ ເກາົ້ື ອົງນນັ້ື ດວ້ື ຍຄວາມເຄົາລົບ ແລວື້ ກ່ ໃຊໃ້ື ຫພື້ ະລາດໂອລົດທງັ ເກາົ້ື ອົງນັນື້ ເຮັດວຽກທ່ ົວໄປທ່ ັງໜັກ ແລະ ເບ່ ົາ ແລະ ອບົ ຮມົ ໃຫຮ້ື ູຈ້ື ກັ ຂະນົບ ທານຽມອນັ ດງີ າມ ພະລາດໂອລດົ ທ່ ງັ ເກາົື້ ອງົ ກ່ ເຊ່ ອຟັງຖອື້ ຍຄາຂອງໄຕສ່ ຸນຢ່ າງດຕີ ະຫຼອດມາ. ພະເຈາົ້ື ເຕຫ້ື ງຽວໄດຮື້ ູວ້ື ່ າ ໄຕສຸນປົກຄອງພະລາດຊະທດິ າ ແລະ ພະລາດໂອລດົ ທ່ ງັ ສບິ ເອດັ ພະອງົ ໃຫຢື້ ່ ູເຢັນ ເປັນສຸກທຸກຄນົ ເຊ່ ອຟັງຄາຂອງໄຕສຸນເປັນຢ່ າງດກີ ່ ຊງົ ແນ່ ພະໄທວ່ າໄຕສຸນຈະປົກຄອງບາື້ ນເມອງໃຫຢ້ື ່ ູເຢັນເປັນສຸກ ໄດດ້ື ງັ ປະສງົ ຈ່ ງຶ ຮບັ ໃຫສື້ າື້ ງເມອງຂນຶ້ື ທ່ ແີ ຄມແມ່ ນາື້ ອຸຍສຸຍຊ່ ວ່ າເມອງອວິ ງແລວື້ ໃຫໄ້ື ຕສ່ ຸນເຊ່ ງິ ເປັນພະລາດຊະບຸດ ເຂຍີ ໄປຄອງເມອງນນັື້ . ເມ່ ອໄຕສຸນໄດເື້ ປັນເຈາົ້ື ເມອງແລວ້ື ກ່ ຮບັ ພ່ ແມ່ ແລະ ນອ້ື ງໆເຊ່ ງິ ເກດີ ກບັ ແມ່ ລຽ້ື ງມາຢ່ ູພອື້ ມໜາື້ ກນັ ເຖິງຈະມີ ຕາແໜ່ ງເປັນເຈາົື້ ເມອງແຕ່ ໄຕສຸນຫາໄດທ້ື ະເຍທີ ະຍານໄປຕາມຖານະຕາແໜ່ ງບ່ ຄົງເອົາໃຈໃສ່ ປະຕິບດັ ບດີ າມານ ດາຄທເກ່ າົ ທງັ ມຄີ ວາມເຄາົ ລບົ ນບັ ຖຖອ້ື ຍຄາຂອງບດີ າມານດາບ່ ໄດເື້ ສອມຄາຍແຕ່ ແມ່ ນໄຕສຸນຈະມຄີ ວາມເຄາົ ລບົ ຢາເກງບດິ າ ແລະ ມານດາລຽື້ ງກຈງິ ແຕ່ ພ່ ແລະ ແມ່ ລຽ້ື ງພອ້ື ມນອື້ ງຕ່ າງແມ່ ກ່ ຍງັ ມຄີ ວາມຄດິ ລດິ ຊະຍາພະຍາຍາມຈະ ຂາື້ ໄຕສຸນໃຫຕ້ື າຍເພ່ ອຕນົ ເອງຈະໄດຄື້ ອງເມອງແຕ່ ໄຕສຸນກ່ ພະຍາຍາມເອາົ ຄວາມດເີ ຂາົື້ ມາແກໄື້ ຂສະຖານການຈນົ ແມ່ ລຽ້ື ງໝດົ ຄວາມລດິ ຊະຍາຝ່ າຍພ່ ກ່ ໝດົ ຄວາມງມົ ງາຍເພາະການຍຸຂອງພນັ ລະຍາສາລບັ ນອ້ື ງຕ່ າງແມ່ ກ່ ໃຫຄື້ ວາມ ເຄາົ ລບົ ນບັ ຖ. ພະເຈາົື້ ເຕຫ້ື ງຽວ ຕງັ້ື ແຕ່ ມອບເມອງໃຫປື້ ົກຄອງແລວ້ື ກ່ ຄອຍຖາ້ື ຟັງຂ່ າວຢ່ ູຕ່ ມາໄດຮື້ ູວ້ື ່ າໄຕສຸນເອາົ ຄວາມກະ ຕນັ ຍູເ້ື ວທ່ ປີ ົດປ່ ອຍຄວາມລດິ ຊະຍາຂອງແມ່ ລຽື້ ງ ແລະ ຄວາມງມົ ງາຍຂອງພ່ ຈນົ ນໄິ ສຂອງບດິ າມານດາລຽ້ື ງ ແລະ ແປ່ ໂດຍ ປະລນິ ຍາຕິ ພູລໄິ ຊ ດວງມກິ ສະວງົ 21

ນອ້ື ງຕ່ າງແມ່ ມຄີ ວາມສະໝກັ ຮກັ ໃຄກນັ ຈ່ ງຶ ຊງົ ຮບັ ສ່ ງັ ໃຫອ້ື ານາດຜູໃື້ ຫຍ່ ໄປຕາມຕວົ ໄຕສຸນມາເຝົື້າເພ່ ອຈະແຕ່ ງຕງັ້ື ໃຫ້ື ເປັນຜູສື້ າເລດັ ລາດຊະການແຜ່ ນດນິ ໄຕສຸນໃນຕາແໜ່ ງຜູສື້ າເລດັ ລາດຊະການແຜ່ ນດນິ ໄດນື້ າຄວາມຮ່ ມົ ເຢັນເປັນສຸກ ມາໃຫປ້ື ະຊາຊນົ ຢ່ າງທ່ ວົ ເຖິງ ແລະ ຕ່ ມາເມ່ ອພະເຈາົ້ື ເຕຫື້ ງຽວສະຫວນັ ນະຄດົ ແລວ້ື ໄຕສຸນໄດຮື້ ບັ ການສະຖາປະນາ ເປັນຮ່ ອງເຕປື້ ົກຄອງບາື້ ນເມອງແທ່ ນພະເຈາົ້ື ເຕຫ້ື ງຽວສບຕ່ ມາ. ນຄີ້ື ຕວົ ຢ່ າງທ່ ສີ ະແດງໃຫເ້ື ຫນັ ວ່ າພະເຈາົື້ ແຜ່ ນດນິ ທ່ ຊີ ງົ ຫ່ ວງໃຍປະຊາຊນົ ນນັື້ ບ່ ໄດຊື້ ງົ ເຫນັ ແກ່ ພະຍາດວງົ ຂອງ ພະອງົ ກບັ ມອບຊບັ ສມົ ບດັ ໃຫແື້ ກ່ ຜູທ້ື ່ ພີ ະອງົ ພຈິ າລະນາແລວ້ື ເຫນັ ວ່ າຈະນາຄວາມສຸກຮ່ ມົ ເຢັນມາໃຫກື້ ບັ ປະຊາຊນົ ໄດຫື້ າຼ ຍກວ່ າການທ່ ໃີ ຫພ້ື ະລາດໂອລດົ ປົກຄອງ. ຂງົ ຈ ປະທບັ ໃຈໃນຄຸນນະທາຂອງພະເຈາົື້ ເຕຫ້ື ງຽວ ແລະ ໄຕສຸນເປັນຢ່ າງຫຼາຍເມ່ ອເຂົາຈະເວາົື້ ເຖິງນັກ ປົກຄອງເຂົາຈະຍກົ ເອາົ ຄຸນນະທາຂອງບຸກຄົນທັງສອງນັນ້ື ມາເປັນຕົວຢ່ າງ ແລວ້ື ເຂາົ ກ່ ຖເອົາວ່ າຄວາມສະຫ່ ຼຽວ ສະຫຼາດຄວາມຖອມຕນົ ແລະ ຄວາມຊ່ ສດັ ເຊ່ ງິ ເປັນຄຸນນະທາປະຈາຕວົ ຂອງພະເຈາົ້ື ເຕຫ້ື ງຽວ ແລະ ພະເຈາົື້ ໄຕສຸນ ນນັ້ື ເປັນຄຸນນະທາຂອງນກັ ປົກຄອງເພາະຫຍງັ ຂງົ ຈຈ່ ງຶ ໄປຢຶດເອາົ ຄຸນນະທາຂອງກະສດັ ທງັ ສອງນນັ້ື ມາທງັ ເປັນຄຸນນະ ທາຂອງຜູປ້ື ົກຄອງບາື້ ນເມອງຕອບວ່ າເພາະກະສດັ ທງັ ສອງສ່ ງິ ມຄີ ຸນນະທາດ່ ງັ ກ່ າວມາແລວ້ື ນນັ້ື ປົກຄອງບາ້ື ນເມອງໄດ້ື ສະຫງບົ ສຸກປະຊາຊນົ ຢ່ ູເຢັນເປັນສຸກປາກສະຈາກສງົ ຄາມ, ດ່ ງັ ນນັ້ື ຈ່ ງຶ ເທ່ າົ ກບັ ຂງົ ຈ ຄນົ້ື ພບົ ວ່ າຄຸນນະທາຄວາມຖ່ ອມ ຕນົ ແລະ ຄວາມຊ່ ສດັ ຂອງກະສດັ ທງັ ສອງນນັື້ ແລະ ຄຄຸນນະທາຂອງນກັ ປົກຄອງນຄີ້ື ວທິ ່ ກີ ານສະແຫວງຫາຄຸນນະ ທາສາລບັ ນກັ ປົກຄອງຂອງນກັ ປາດຈນີ ທ່ ວີ ່ າຄອຍເປັນຄອຍໄປ. ບາງຄງັ້ື ເຮາົ ຈະພົບວ່ ານກັ ປາດຂອງຈນີ ເຊ່ ັນ ຂງົ ຈ ເປັນຕນົ ໄດວ້ື າງຫຼກັ ທາຂອງນກັ ປົກຄອງໄວຢື້ ່ າງກວາ້ື ງໆບ່ ເຈາະເລກິ ລງົ ໄປໃນແນວປະຕບິ ດັ ການວາງຫຼກັ ການໄວຢື້ ່ າງນຍີື້ ອມບ່ ສາມາດນາໄປປະຕບິ ດັ ໄດເື້ ພາະບ່ ຮູວື້ ່ າຈະເຮດັ ແນວໃດ ຫຼ ຈະປະຕບິ ດັ ແນວໃດຄກບັ ຄາເວາົ້ື ຂອງຄນົ ທ່ ວົ ໄປທ່ ວີ ່ າເມ່ ອເຈບັ ເປັນແລວື້ ກ່ ຕອື້ ງກນິ ຢາເມ່ ອຖາມເຈາະ ເລກິ ລງົ ໄປວ່ າຄນົ ເຈບັ ທອື້ ງຕອື້ ງກນິ ຢາຫຍງັ ຄນົ ທ່ ເີ ວາົ້ື ວ່ າເຈບັ ແລວ້ື ຕອື້ ງກນິ ຢາກ່ ຕອບບ່ ໄດວ້ື ່ າປວດທອື້ ງຕອ້ື ງກນິ ຢາ ຫຍງັ ຫກຼັ ທາຂອງຂງົ ຈໃນລກັ ສະນະດ່ ງັ ກ່ າວມານມີ້ື ຢີ ່ ູຫາຼ ຍປະໂຫຍກ ເຊ່ ນັ : ທ່ ຂີ ງົ ຈເວາົື້ ໄວວ້ື ່ າ \"ຖາື້ ຫາກຜູປ້ື ົກຄອງເອງ ເປັນຜູຕື້ ັງື້ ຢ່ ູໃນທາຄົນທັງໝດົ ກ່ ຈະຕງັ້ື ຢ່ ູໃນທາໂດຍບ່ ຕອື້ ງບງັ ຄບັ ເລີຍແຕ່ ຖາ້ື ຜູປ້ື ົກຄອງບ່ ຕັງ້ື ຢ່ ູໃນທາແລວ້ື ແມຈ້ື ະ ອອກຄາສ່ ງັ ເທ່ າົ ໃດປະຊາຊນົ ທງັ ຫາຼ ຍກ່ ຄງົ ຈະບ່ ເຊ່ ອຟັງ”. ທ່ ວີ ່ າຫກຼັ ການນກີື້ ວາ້ື ງເກນີ ໄປຍາກທ່ ຈີ ະປະຕບິ ດັ ກ່ ເພາະວ່ າທານນັື້ ກວາ້ື ງຂວາງບ່ ຮູວື້ ່ າຈະຕອ້ື ງປະຕບິ ດັ ທາດາື້ ນ ໃດເມ່ ອບ່ ຮູວື້ ່ າຈະປະຕບິ ດັ ທາດາ້ື ນໃດຈ່ ງຶ ເປັນການຍາກຂອງນກັ ປົກຄອງທ່ ບັ ່ ມຄີ ວາມຊານານໃນເລ່ ອງການປະຕິບດັ ທາ ແລະ ແຖມບ່ ຮູວື້ ່ າທາຂອງນກັ ປົກຄອງມຫີ ຍງັ ແດການທ່ ເີ ວາົ້ື ອອກມາແບບນກີື້ ່ ເພາະຢດຄາສອນໃນພະພຸດທະສາ ສະໜາເປັນຫຼກັ ເວາົ້ື ຄ:ໃນພະພຸດທະສາສະໜານນັື້ ພະພຸດທະເຈາົື້ ຊງົ ບນັ ຍດັ ຫກຼັ ທາສາລບັ ນກັ ປົກຄອງໄວແ້ື ບບເຈາະ ລກຶ ສາມາດນາໄປປະຕບິ ດັ ໄດເ້ື ລຍີ ເປັນຕນົື້ ວ່ າຜູປື້ ົກຄອງຈະຕອ້ື ງໃຫທ້ື ່ ານຈະຕອື້ ງມສີ ນິ ຫາ້ື ການບັນຍດັ ໄວຊື້ ດັ ເຈນ ແບບນເີື້ ຮດັ ໃຫຮ້ື ູວ້ື ່ າຈະຕອື້ ງປະຕບິ ດັ ແນວໃດເມ່ ອນກັ ປົກຄອງຕອ້ື ງການປະພດຶ ທາກ່ ໃຫທື້ ່ ານ ແລະ ຖຮກັ ສາສນິ ຫາ້ື ເປັນຕົນື້ ກ່ ຈະໄດຖ້ື ວ່ າຜູປ້ື ົກຄອງຕັງື້ ຢ່ ູໃນທາຊ່ ຶງໃນເລ່ ອງນີຈ້ື ະໄດເ້ື ວົາ້ື ຢ່ າງລະອຽດໃນບົດໜາື້ ທ່ ີວ່ າດວ້ື ຍບັນຫາ ການເມອງ ແລະ ການປົກຄອງຂອງອນິ ເດຍ. ແຕ່ ໃຊຄື້ າສອນຂອງຂງົ ຈຈະມລີ ກັ ສະນະດ່ ງັ ກ່ າວມານນັ້ື ທງັ ໝດົ ຄາສອນກຽວກບັ ການປົກຄອງຂອງຂງົ ຈ ບາງ ແປ່ ໂດຍ ປະລນິ ຍາຕິ ພູລໄິ ຊ ດວງມກິ ສະວງົ 22

ຢ່ າງກ່ ລະບຸໃນເລ່ ອງການປະຕບິ ດັ ໄວຄື້ ກນັ ເຊ່ ນັ : ຄາເວາົື້ ຂອງຂງົ ຈທ່ ວີ ່ າ \"ຈ່ ງົ ໃຊກື້ ດົ ໝາຍນາປະຊາຊນົ ແລະ ເຮດັ ໃຫື້ ກດົ ໝາຍເປັນທ່ ຢີ ືາ້ ນກ່ ວົ ແກ່ ປະຊາຊນົ ໂດຍອາໄສ່ ການລງົ ໂທດແລວ້ື ປະຊາຊນົ ຈະຢາື້ ນຄຸກເອງແຕ່ ຖາື້ ປະຊາຊນົ ຍງັ ບ່ ມຄີ ວາມຮູສື້ ກຶ ລະອາຍໃຈຈ່ ງົ ໃຊຄື້ ຸນຄວາມດນີ າປະຊາຊນົ ແລະ ຈ່ ງົ ອາໄສ່ ກດົ ແຫ່ ງຄວາມປະພດຶ ທ່ ດີ ງີ າມຄວບຄຸມ ປະຊາຊນົ ແລວື້ ປະຊາຊນົ ຈະມຄີ ວາມຮູສ້ື ກຶ ລະອາຍໃຈ ແລະ ຍ່ ງິ ໄປກວ່ ານນັື້ ກ່ ຄຈະກາຍເປັນຄນົ ດຕີ ່ ໄປ. ຂຄື້ ວາມທ່ ລີ ະບຸເຖງິ ແນວທາງປະຕບິ ດັ ໄດຂ້ື ອງນກັ ປົກຄອງໃນຄາເວາົື້ ຂອງຂງົ ຈທ່ ເີ ວາົ້ື ມາແລວື້ ຂາື້ ງເທ່ ງິ ນນັື້ \"ຢ່ ູ ບ່ ອນຂຄ້ື ວາມທ່ ວີ ່ າເຮດັ ກດົ ໝາຍໃຫເື້ ປັນທ່ ຢີ ້ືານກ່ ວົ ຂອງປະຊາຊນົ ໂດຍການລງົ ໂທດຕາມກດົ ໝາຍ \" ນກັ ປົກຄອງ ບາງຄນົ ອາດຈະຍງັ ບ່ ຮູກ້ື ່ ໄດວື້ ່ າການທ່ ຈີ ະເຮດັ ໃຫບື້ າື້ ນເມອງສະຫງບົ ນນັ້ື ຈະຕອ້ື ງໃຫປ້ື ະຊາຊນົ ປະຕບິ ດັ ຕາມກດົ ໝາຍ ແລະ ການທ່ ຈີ ະເຮດັ ໃຫປ້ື ະຊາຊນົ ປະຕບິ ດັ ຕາມກດົ ໝາຍນນັ້ື ຂນັື້ ທາອດິ ປະຊາຊນົ ຕອ້ື ງເຫນັ ຄວາມສກັ ສດິ ຂອງກດົ ໝາຍກ່ ອນກ່ ເມ່ ອຜູປ້ື ົກຄອງບາງຄນົ ບ່ ຮູຂ້ື ມ້ື ູນດ່ ງັ ກ່ າວແລວື້ ກ່ ມກັ ຈະບ່ ເຮດັ ກດົ ໝາຍໃຫເ້ື ປັນກດົ ໝາຍເວາົ້ື ຄ: ຖາ້ື ເປັນ ປະຊາຊົນເຮັດຜິດກດົ ໝາຍກ່ ພະຍາຍາມນາຕົວມາລົງໂທດແຕ່ ຖາ້ື ເປັນພວກຄົນມີອານາດກ່ ມກັ ຈະບ່ ກາື້ ນາມາ ລງົ ໂທດລກັ ສະນະດ່ ງັ ກ່ າວນມີື້ ຢີ ່ ູທ່ ວົ ໄປໃນສງັ ຄມົ ຂອງຊາວຈນີ ໃນສະໄໝອະດດີ ແລະ ເຖງິ ໃນປະເທດອ່ ນກ່ ມຄີ ກນັ ບ່ ສະເພາະຈນີ ເທ່ າົ ນນັື້ . ແຕ່ ຂມື້ ູນທ່ ເີ ວາົື້ ມານຂີື້ ງົ ຈຮູ ື້ ແລະ ສງັ ຄມົ ຈນີ ຕ່ ມາກ່ ຮູຈື້ ່ ງຶ ພະຍາຍາມເນນັື້ ເລ່ ອງຄວາມຍຸດຕທິ າເຮດັ ກດົ ໝາຍ ໃຫເື້ ກດີ ຄວາມສກັ ສດິ ເຮາົ ຈະເຫນັ ຫກຼັ ຖານເລ່ ອງນໄີ້ື ດໃື້ ນເລ່ ອງການສາ້ື ງວນັ ນະກາເລ່ ອງເປົາບຸນຈນິື້ ໃນເລ່ ອງເປົາບຸນ ມທີ າງພິຈາລະນາໄດສ້ື ອງແນວທາງ ຄ: ຖາ້ື ເປັນເລ່ ອງຈງິ ກ່ ສະແດງວ່ າຮ່ ອງເຕໃື້ ນລາຊະວົງໂຈຕອ້ື ງການຈະມີຜູື້ ປະຕບິ ດັ ຕາມກດົ ໝາຍຢ່ າງເຄ່ ງັ ຄດັ ໂດຍບ່ ເຫນັ ແກ່ ໜາື້ ໃຜຈ່ ງົ ຂໃຫຟ້ື າື້ ດນິ ເພ່ ອຂໃຫສື້ ່ ງົ ຜູຊື້ ງົ ຄວາມຍຸດຕທິ າມາເກດີ ທ່ ງັ ນເີ້ື ພ່ ອໃຫປື້ ະຊາຊນົ ຢາື້ ນກ່ ວົ ກດົ ໝາຍ ທ່ ເີ ວາົື້ ມານເີື້ ປັນການເວາົື້ ຕາມປະຫວດັ ທ່ ວີ ່ າໄວໃື້ ນເລ່ ອງເປົາບຸນຈນີ້ື ນນັື້ ເອງ. ທາງພຈິ າລະນາອກີ ແນວໜ່ ງຶ ຖາ້ື ເປັນເລ່ ອງບ່ ຈງິ ຄ: ເປັນພຽງເລ່ ອງທ່ ຄີ ນົ ຄດິ ຂຽນຂນຶ້ື ເພ່ ອຕອບສະໜອງຄວາມ ຕອ້ື ງການຂອງຄນົ ທ່ ົວໄປທ່ ຢີ າກເຫນັ ຄນົ ຊ່ ວົ ຖກລງົ ໂທດເຖິງວ່ າຈະເປັນເລ່ ອງບ່ ຈງິ ກ່ ສະແດງໃຫເື້ ຫັນວ່ າ ຜນົ ງານ ເລ່ ອງເກດີ ຂນຶື້ ເພາະຄວາມພະຍາຍາມທ່ ຈີ ະສາ້ື ງກດົ ໝາຍໃຫເ້ື ປັນກດົ ໝາຍນນັື້ ເອງ. ການເຮດັ ໃຫກື້ ດົ ໝາຍໃຫເ້ື ປັນທ່ ຢີ າື້ ນກ່ ວົ ຂອງມະຫາຊນົ ຕາມຄາສອນຂອງຂງົ ຈກງົ ກບັ ທດົ ພລິ າດຊະທາຂທື້ ີ 6 ຄ: ການມຕີ ະປະການມຕີ ະປະໃນທດົ ພລິ າດຊະທານທີ້ື ່ ານໝາຍເຖງິ ພະມະຫາກະສດັ ເຮດັ ຕວົ ພະອງົ ເອງໃຫເື້ ປັນທ່ ີ ຢ້ືານກ່ ວົ ຂອງຄນົ ຊ່ ວົ ທ່ ີຈະເຮດັ ຜດິ ກດົ ໝາຍເຊ່ ິງຈະໄດເື້ ວາົ້ື ຢ່ າງລະອຽດໃນບດົ ທ່ ີວ່ າດວ້ື ຍບັນຫາການເມອງການ ປົກຄອງຂອງອນິ ເດຍ. ບາງຄນົ ແປຄາວ່ າ “ຕະປະ” ໃນທດົ ພລິ າດຊະທານວີ້ື ່ າຄວາມພຽນການແປແບບນເີື້ ບ່ ງິ ທ່ າຈະຜດິ ເພາະຄວາມຈງິ ຕປະ ແປວ່ າ ຄວາມເລ່ າົ ຮອ້ື ນເຊ່ ງິ ທ່ ານໝາຍເອາົ ການເຮດັ ກເິ ລດໃຫເ້ື ລ່ າົ ຮອ້ື ນແຕ່ ເມ່ ອມາໃຊເື້ ປັນຄຸນນະທາຂອງພະ ລາຊາ ຜູປື້ ົກຄອງບາື້ ນເມອງຈະຕອື້ ງແປວ່ າຕະປະ ຄ: ຄຸນນະທາເຮດັ ຄນົ ຊ່ ວົ ໃຫເ້ື ລ່ າົ ຮອື້ ນໂດຍຄວາມໝາຍທ່ ເີ ຂົາ້ື ໃຈ ງ່າຍ ກ່ ຄ: ພະເດຊານພຸ າບນນັ້ື ເອງ. ທ່ ໄີ ດເ້ື ວາົ້ື ເຖງິ ທດົ ພລິ າດຊະທາຂນຶ້ື ມາກ່ ເພ່ ອຍກົ ມາປຽບທຽບວ່ າຊາວຈນີ ໄດສື້ າ້ື ງຄຸນນະທາຂອງນກັ ປົກຄອງ ບາ້ື ນເມອງໄວຄື້ ກບັ ພະພຸ ດທະເຈາົ້ື ຄກັນ ຄ: ສາື້ ງຄຸນນະທາຂນ້ື ີກ້ື ງົ ກັບທົດພິລາດຊະທາຂອງພະພຸ ດທະເຈາົື້ ຂນື້ ີ້ື ເປັນຕນົື້ . ຖາື້ ໄດອື້ ່ ານປະຫວດັ ສາດຂອງຈນີ ເຮາົ ຈະພບົ ວ່ າ ສງັ ຄມົ ຈນີ ເຕມັ ໄປດວື້ ຍຄວາມຮຸນແຮງເຊ່ ນັ : ເມ່ ອຈະແກແ້ື ຄນ້ື ກ່ ແກແື້ ຄນື້ ຢ່ າງໂຫດຫຽ້ື ມໂດຍບ່ ມຄີ ວາມປານຕີື້ ່ ກນັ ເລຍີ ທງັ ນເີື້ ບ່ ງິ ຊາວຈນີ ຈະມສີ ານກຶ ກງົ ກນັ ວ່ າການແກແ້ື ຄນ້ື ເປັນ ແປ່ ໂດຍ ປະລນິ ຍາຕິ ພູລໄິ ຊ ດວງມກິ ສະວງົ 23

ເລ່ ອງຊອບທາແມ່ ນຊາວຈນີ ສະໄໝກ່ ອນຈະເປັນຊາວພຸດແຕ່ ຄາສອນເລ່ ອງການບ່ ຈອງເວນເບ່ ງິ ຄຈະລະເລຍີ ກນັ ໝດົ ດ່ ັງເຮົາຈະເຫັນຄາເປັນສຸພາສດິ ສະທອ້ື ນຄວາມສານກຶ ຂອງສງັ ຄມົ ຈນີ ໄດໃ້ື ນຄາວ່ າ \"ບຸນຄຸນຕອ້ື ງທດົ ແທນຄວາມ ແຄນ້ື ຕອ້ື ງຊາລະ”. ເພາະມສີ ານກຶ ດ່ ງັ ກ່ າວ ສັງຄມົ ຈນີ ຈ່ ງຶ ຫາຄວາມສະຫງບົ ຍາກເພ່ ອເປັນການແກແື້ ຄນ້ື ບາງທ່ ແີ ມ່ ທັບກ່ ຂາ້ື ປະຊາຊນົ ຖິມື້ ທງັ ເມອງ ຫຼ ບາງທ່ ມີ ຄີ ວາມຄບັ ແຄນື້ ຫຼາຍໆເຮດັ ຫຍງັ ບ່ ໄດກື້ ່ ເອາົ ຫວົ ຕາເສາົ ຕາຍເລ່ ຍີ ຫຼ ບາງທ່ ກີ ່ ກດັ ລນິື້ ຕາຍ ເຊ່ ງິ ເບ່ ງິ ເປັນເລ່ ອງໜາ້ື ຫວາດກ່ ວົ ຫຼາຍ ເພາະຄວາມຮຸ ນແຮງດ່ ງັ ກ່ າວມານີື້ ແລະ ຈ່ ງຶ ເຮດັ ໃຫສື້ ງັ ຄມົ ຂອງຄນົ ຈນີ ເຕມັ ໄປດວ້ື ຍການລບົ ລາື້ ງຂາື້ ຟັນກນັ ທ່ ງັ ເລອດທງັ ນາື້ ຕານ່ ອງແຜ່ ນດນິ ເມ່ ອເປັນແບບນຄີ້ື ວາມຜາສຸກຂອງປວງຊນົ ຈະມໄີ ດແ້ື ນວໃດ ຂງົ ຈ ເບ່ ງິ ເຫນັ ຄວາມເດອດຮອື້ ນຂອງຊາວຈນີ ເປັນຢ່ າງນຈີື້ ່ ງຶ ໄດກື້ ່ າວວ່ າ \"ການປົກຄອງທ່ ດີ ຜີ ູຢ້ື ່ ູໃກ ື້ ຕອ້ື ງມຄີ ວາມສຸກ ແລະ ຜູຢ້ື ່ ູໄກກ່ ຮູສ້ື ກຶ ສນົ ອກົ ສນົ ໃຈ\" . ຈ່ ງິ ຢ່ ູຈດຸ ໝາຍຂອງການປົກຄອງກ່ ຄ: ເຮດັ ໃຫປື້ ະຊາຊນົ ມຄີ ວາມສຸກແຕ່ ການປົກຄອງທ່ ຈີ ະເຮດັ ໃຫປື້ ະຊາຊນົ ມຄີ ວາມສຸກນນັ້ື ຈະຕອ້ື ງປະກອບດວື້ ຍຄຸນນະທາຫຼາຍຂແ້ື ຕ່ ເມ່ ອຈະປຽບຄຸນນະທາຂອງຂງົ ຈ ຂນື້ ວີ້ື ່ າກງົ ກບັ ຄຸນນະ ທາໃນລາດຊະທາຂໃ້ື ດກ່ ຄງົ ຈະປຽບໄດກື້ ບັ ຂວື້ ່ າ ອະວຫິ ງິ ສາ ຄວາມບ່ ບຽດບຽນເມ່ ອບ່ ບຽດບຽນກ່ ມຄີ ວາມສຸກສມົ ຄວາມມຸງ້ື ໝາຍຂອງການປົກຄອງ ຈງິ ຢ່ ູການປົກຄອງທ່ ດີ ນີ ນັື້ ກ່ ຄ: ການປົກຄອງທ່ ເີ ຮດັ ໃຫປ້ື ະຊາຊນົ ມຄີ ວາມສະຫງບົ ສຸກແຕ່ ການທ່ ຜີ ູປື້ ົກຄອງ ຈະດາເນນີ ການໃຫເ້ື ຖິງຈດຸ ນນັ້ື ບ່ ໄດເ້ື ຮດັ ໄດງ້ື ່າຍໆ ຕອ້ື ງມວີ ທິ ກີ ານເພ່ ອດາເນນີ ການປົກຄອງໃຫເື້ ຖງິ ຈດຸ ນນັ້ື ກ່ ວທິ ີ ການທ່ ຈີ ະດາເນີນໃຫເ້ື ຖິງຈຸດດ່ ັງກ່ າວນນັ້ື ຂົງຈ ແນະວ່ າຈະຕອ້ື ງມສີ ່ ິງຈາເປັນສາລບັ ການປົກຄອງ 3 ປະການຄ: ອາຫານຕອ້ື ງພຽງພກອງທບັ ຕອື້ ງແຂງແຮງ ແລະ ປະຊາຊນົ ມຄີ ວາມໄວວ້ື າງໃຈ. ສູດທ່ ງັ ສາມປະການຂອງຂງົ ຈນີ້ື ເບ່ ງິ ຄຈະເປັນສູດທ່ ໄີ ດຈ້ື າກປະສບົ ການຂະເມ່ ອເກດີ ສງົ ຄາມກ່ າວຄ: ເມ່ ອ ເກດີ ສງົ ຄາມແລວື້ ບນັ ຫາທາອດິ ທ່ ຕີ ອ້ື ງຄດິ ກ່ ຄ: ສະບ່ ຽງອາຫານເຊ່ ງິ ທງັ ຝ່ າຍຮຸກຮານ ແລະ ຝ່ າຍຕງັື້ ຮບັ ຈະຕອ້ື ງກຽມ ໄວເ້ື ປັນອນັ ດບັ ທາອດິ ຖາ້ື ຂາດອາຫານແລວື້ ກ່ ໝດົ ກາລງັ ຄ ຖາ້ື ເປັນຝ່ າຍຮຸກຮານເມ່ ອໝດົ ອາຫານກ່ ຕອື້ ງຖອຍກບັ ຕີ ເມອງທ່ ານບ່ ສາເລດັ ແຕ່ ຖາື້ ເປັນຝ່ າຍຕງັ້ື ຮບັ ເມ່ ອຂາດອາຫານກ່ ຕອື້ ງພ່ າຍແພໃ້ື ນຂະນະດຽວກນັ ເມ່ ອມອີ າຫານພອ້ື ມ ແລວ້ື ຖາື້ ກອງທບັ ມບີ ່ ພ ຫຼ ບ່ ເຂມັ້ື ແຂງກ່ ຕອື້ ງປາລະໄຊຄກນັ ດ່ ງັ ນນັ້ື , ຜູປື້ ົກຄອງບາື້ ນເມອງເມ່ ອຫວງັ ຈະປົກຄອງ ບາ້ື ນເມອງດົນໆກ່ ຕອື້ ງກະກຽມອາຫານ ແລະ ກອງທບັ ໃຫພ້ື ຽງພສ່ ວນຄວາມໄວວື້ າງໃຈຂອງປະຊາຊົນນັນ້ື ມີ ຄວາມຈາເປັນທງັ ຍາມສະຫງບົ ແລະ ຍາມສງົ ຄາມເພາະບ່ ວ່ າເວລາໃດຖາ້ື ປະຊາຊນົ ບ່ ໄວໃື້ ຈຜູປ້ື ົກຄອງເລຍີ ແລວ້ື ຜູ້ື ປົກຄອງກ່ ຈະຢ່ ູບ່ ໄດເື້ ພາະປະຊາຊນົ ຈະບ່ ໃຫຄ້ື ວາມຮ່ ວມມສ່ ງິ ທ່ ໜີ າ້ື ສງັ ເກດສາລບັ ເລ່ ອງທ່ ປີ ະຊາຊນົ ບ່ ໄວວ້ື າງໃຈຜູ ້ື ປົກຄອງນນັື້ ໜາື້ ຈະມາຈາກການທ່ ຜີ ູປ້ື ົກຄອງ ຫຼ ຮ່ ອງເຕ້ື ບ່ ສນົ ໃຈປະຊາຊນົ ກ່ ອນລກັ ສະນະທ່ ຜີ ູປ້ື ົກຄອງບ່ ສນົ ໃຈ ປະຊາຊນົ ມຫີ ຼາຍຮູບແບບແຕ່ ເມ່ ອສະຫຸຼບແລວື້ ຈະມລີ ກັ ສະນະຢ່ ູຢ່ າງຄຽວຄ: ບ່ ເບ່ ງິ ແຍງສຸກທຸກຂອງລາດຊະດອນ ໜາື້ ທ່ ໃີ ດທ່ ຜີ ູປື້ ົກຄອງຕອື້ ງເຮດັ ເພ່ ອຄວາມສຸກຂອງປະຊາຊນົ ກ່ ບ່ ເຮດັ ງບົ ປະມານໃດທ່ ຕີ ອ້ື ງຈ່ າຍເພ່ ອຄວາມສະຫງບົ ສຸກຂອງປະຊາຊນົ ກ່ ບ່ ຍອມຈ່ າຍກບັ ນາໄປບາເລຕີ ົວເອງເສີຍເມ່ ອຜູປ້ື ົກຄອງເປັນແບບນນັື້ ປະຊາຊນົ ກ່ ໝດົ ສັດທາ ເມ່ ອປະຊາຊົນໝົດສດັ ທາກ່ ບ່ ສນົ ໃຈຜູປື້ ົກຄອງເມ່ ອບ່ ສົນໃຈກນັ ແລວ້ື ກ່ ຕ່ າງຄົນຕ່ າງຢ່ ູເມ່ ອປະຊາຊນົ ບ່ ສນົ ໃຈຜູ ້ື ແປ່ ໂດຍ ປະລນິ ຍາຕິ ພູລໄິ ຊ ດວງມກິ ສະວງົ 24

ປົກຄອງນນັ້ື ໝາຍເຖງິ ຈດຸ ສນິ້ື ສຸດຂອງຜູປື້ ົກຄອງເຮາົ ຈະເຫນັ ໄດໃື້ ນເລ່ ອງຄວາມລມົ້ື ຈ່ ມົ ຂອງລາດຊະວງົ ຊງິ ລາຊະວງົ ສຸດທາ້ື ຍຂອງຈນີ ເຊ່ ງິ ກ່ ເຖງິ ຄວາມລມົ້ື ຈ່ ມົ ເພາະປະຊາຊນົ ບ່ ສດັ ທາເມ່ ອບ່ ສດັ ທາແລວື້ ຢ່ ູເສຍີ ໆກ່ ຍງັ ດແີ ຕ່ ສງັ ຄມົ ຈນີ ບ່ ເປັນແບບນນັື້ ສດັ ທາບ່ ມຕີ ່ າງຫາກຍງັ ແຖມຈະຍກົ ກອງທບັ ມາຈບັ ຮ່ ອງເຕຂື້ າ້ື ຖມິື້ ຖາື້ ບ່ ລາອອກຈາກລາດຊະບນັ ລງັ ຜນົ ສຸດທາ້ື ຍຮ່ ອງເຕອ້ື ງົ ສຸດທາ້ື ຍຂອງຈນີ ຈາເປັນຕອື້ ງລາອອກຈາກລາດຊະບນັ ລງັ ໃຫປ້ື ະຊາຊນົ ທ່ ານປົກຄອງກນັ ເອງນຄີື້ : ຄວາມສາຄນັ ແລະ ຄວາມຈາເປັນຂອງຄວາມໄວວື້ າງໃຈຂອງປະຊາຊນົ ທ່ ມີ ຕີ ່ ຜູປ້ື ົກຄອງບາ້ື ນເມອງຕາມທ່ ຂີ ງົ ຈໄດ້ື ເວາົື້ ໄວ.ື້ ມຄີ ນົ ຖາມຂງົ ຈວ່ າຄວາມຈາເປັນທງັ ສາມຢ່ າງນນັື້ ຫຍງັ ມຄີ ວາມຈາເປັນແທໆ້ື ທ່ ຖີ ິມ້ື ບ່ ໄດຂື້ ງົ ຈຕອບວ່ າ ຄວາມ ເຊ່ ອຖເປັນເລ່ ອງຈາເປັນສາລບັ ຜູປື້ ົກຄອງເມ່ ອເຮາົ ເບ່ ງິ ຄວາມເປັນໄປຂອງແຕ່ ລະປະເທດເຮາົ ຈະພບົ ຄວາມຈງິ ໃນຂນ້ື ີື້ ບ່ ສະເພາະປະເທດຈນີ ເທ່ າົ ນນັື້ ທ່ ເີ ມ່ ອປະຊາຊນົ ບ່ ໄວວື້ າງໃຈແລວື້ ລາດຊະວງົ ນນັ້ື ກ່ ລມົ້ື ທຸກປະເທດທ່ ລີ າດຊະວງົ ຕອ້ື ງ ລມົື້ ສະລາຍໄປເປັນເພາະປະຊາຊນົ ບ່ ສດັ ທາ ທງັ ນນັ້ື ເຊ່ ນັ : ລາດຊະວງົ ໂຣມນັ ນອບຂອງລດັ ເຊຍ, ໄກເຊແີ ຫ່ ງເຢຍລະ ມນັ ແລະ ພະເຈາົ້ື ຫຸຍຼ ທ່ ີ 16 ແຫ່ ງ ຝຣ່ ງັ ເສດເປັນຕນົ້ື ພະມະຫາກະສດັ ເຫ່ ຼາົ ນລີ້ື ວື້ ນແຕ່ ລມົື້ ສະລາຍໄປເພາະປະຊາຊົນບ່ ສດັ ທາ ທງັ ນນັື້ ນຄີື້ : ຄວາມເປັນຈງິ ຕາມທ່ ຂີ ງົ ຈບອກກ່ າວໄວຄ້ື ຸນນະທາຂນ້ື ຂີ້ື ອງຂງົ ຈຄງົ ຈະທຽບໄດກື້ ບັ ຄຸນນະທາທ່ ີ ພະພຸດທະເຈາົ້ື ບນັ ຍດັ ໄວສື້ າລບັ ຜູປື້ ົກຄອງໃນໝວດລາດສງັ ຄົດວັດຖຸ ຂທື້ ່ ວີ ່ າປະພດຶ ພະອງົ ໃຫເ້ື ປັນຄບວື້ ງຄອງໃຈ ປະຊາຊນົ ເຊ່ ງິ ຈະໄດເ້ື ວາົ້ື ຕ່ ໄປໃນບດົ ທ່ ວີ ່ າດວື້ ຍລາດສງົ ເຄາະ. ໃນສງັ ຄມົ ຈນີ ສະໄໝຂງົ ຈ ຄງົ ຈະປາກດົ ເຖງິ ຄວາມບ່ ປະຕບິ ດັ ຕ່ ໜາ້ື ທ່ ຂີ ອງບຸກຄນົ ຕ່ າງໆໃນສງັ ຄມົ ກນັ ຢ່ າງແຜ່ ຫາຼ ຍການບ່ ປະຕບິ ດັ ໃນໜາື້ ທ່ ຂີ ອງຄນົ ໃນຍຸກນນັ້ື ກ່ ຄງົ ບ່ ຕ່ າງໄປຈາກສະໄໝນຄີື້ : ຜູປື້ ົກຄອງມຄີ ວາມລາອ່ ຽງເຄ່ ງັ ຄດັ ຕ່ ກດົ ໝາຍສະເພາະຄນົ ທ່ ເີ ປັນຄນົ ຂນັື້ ຕ່ າແຕ່ ປ່ ອຍໃຫຄ້ື ນົ ຂນັື້ ສູງ ຫຼ ພວກພອ້ື ງຢ່ ູເໜອກດົ ໝາຍຜນົ ຈາກການນນິ ທາໃຫື້ ຄນົ ທ່ ວົ ໄປໄດຮື້ ບັ ຄວາມເດອດຮອື້ ນ ແລະ ຄງົ ບ່ ແມ່ ນຊນົ ຊນັ້ື ປົກຄອງເຫ່ ຼາົ ນນັື້ ແມ່ ນແຕ່ ພ່ ແມ່ ກບັ ລກູ ກ່ ບ່ ປະຕິບດັ ໜາ້ື ທ່ ຕີ ່ ກນັ ຄ: ພ່ ແມ່ ກ່ ບ່ ອບົ ຮມົ ລູກເມ່ ອພ່ ແມ່ ບ່ ອບົ ຮມົ ລູກລູກກ່ ເປັນຄນົ ບ່ ດເີ ມ່ ອເປັນຄນົ ບ່ ດກີ ເຮດັ ຄວາມເດອດຮອ້ື ນ ໃຫຄ້ື ນົ ທ່ ວົ ໄປນກີື້ ່ ເປັນທາງໜ່ ງຶ ທ່ ເີ ຮດັ ໃຫປ້ື ະຊາຊນົ ເດອດຮອື້ ນ ດ່ ງັ ນນັ້ື , ເມ່ ອມຜີ ູຖື້ າມຂງົ ຈວ່ າການປົກຄອງຄວນ ເຮດັ ແນວໃດຂງົ ຈຕ໊ຶ ອບວ່ າ \"ຂໃຫເ້ື ຈາົ້ື ຊາຍເປັນເຈາົ້ື ຊາຍເສນາບດເີ ປັນເສນາບດີ ພ່ ເປັນພ່ ແລະ ລູກເປັນລູກ\". ນກັ ປັດຊະຍາ ຫຼ ນກັ ຄດິ ທ່ ມີ ຄີ ນົ ຍອມຮບັ ນບັ ຖນນັ້ື ເວລາເວາົ້ື ຫຍງັ ມກັ ຈະເວາົື້ ເປັນຄາຄມົ ໃຫຄື້ ນົ ຄດິ ປະການ ໜ່ ຶງກ່ ເພ່ ອໃຫຄ້ື ົນຟັງງດຶ ງໃ້ື ນຄາຄົມຂອງຕົນ ແລະ ອກີ ປະການໜ່ ຶງກ່ ເພ່ ອໃຫຄື້ ົນສນົ ໃຈຕ່ ຄາຄມົ ນນັື້ ແລວື້ ຈະໄດ້ື ພາກນັ ຂບັ ຄດິ ຄວາມຈງິ ຄາວ່ າຂໃຫເ້ື ຈາົ້ື ຊາຍເປັນເຈາົື້ ຊາຍ, ເສນາບດເີ ປັນເສນາບດີ ແລະ ພ່ ເປັນພ່ ລູກເປັນລູກໂດຍ ແນວປະຕບິ ດັ ກ່ ຄ: ຄວາມຊ່ ຕງົ , ມຄີ ວາມຈງິ ໃຈຕ່ ບຸກຄນົ ທຸກຝ່ າຍທ່ ຄີ ນົ ກຽວຂອ້ື ງດວື້ ຍນນັື້ ເອງເພາະມຄີ ວາມຈງິ ຢ່ ູ ວ່ າເມ່ ອແຕ່ ລະຄນົ ເຮດັ ໜາ້ື ທ່ ີຂອງຕົນແລວື້ ຄວາມສາເລດັ ຂອງການງານກ່ ຄວນຈະສາເລັດສະເໝີຈາກການວິເຄາະ ດ່ ງັ ນຈີ້ື ່ ງຶ ສະຫຸຼບໄດວ້ື ່ າ ຄາເວາົື້ ຂອງຂງົ ຈຂນື້ ຄີື້ ງົ ຈະກງົ ກນັ ກບັ ລາດຊະທາຂອງພະພຸ ດທະເຈາົ້ື ຂວ້ື ່ າອາຊະວະຄວາມຊ່ ຕງົ ຫຼ ອາດຈະເຂາົື້ ກບັ ຂຄ້ື ວາມອະວໂິ ຣດນະຄວາມໜກັ ແໜນ້ື ໃນທາຂອງຜູປື້ ົກຄອງກ່ ໜາ້ື ຈະໄດ.ື້ ຄວາມໄວວ້ື າງໃຈທ່ ປີ ະຊາຊນົ ມອບໃຫຜື້ ູປ້ື ົກຄອງບາ້ື ນເມອງນນັ້ື ບ່ າງຄງັື້ ກ່ ເຮດັ ໃຫຜ້ື ູປື້ ົກຄອງ ບາື້ ນເມອງຫຼງົ ໄຫ່ ຼ ໄປໄດຕ້ື ່ າງໆ ແລະ ເບ່ ິງຄຈະເປັນກນັ ແບບນີທ້ື ່ ວົ ໆໂລກເວາົື້ ຄ: ເມ່ ອໄດມື້ ອີ ານາດເພາະປະຊາຊົນມອບຄວາມໄວື້ ແປ່ ໂດຍ ປະລນິ ຍາຕິ ພູລໄິ ຊ ດວງມກິ ສະວງົ 25

ວາງໃຈໃຫແື້ ລວື້ ກ່ ມກັ ເຂາົ້ື ໃຈໄປວ່ າຄວາມຍງິ ໃຫຍ່ ນີຟື້ ັາເປັນຜູມ້ື ອບໃຫຄ້ື າວ່ າຟາື້ ໃນພາສາຈນີ ໝາຍເຖິງສະຫວັນ ສະຫວນັ ໝາຍເຖງິ ເທວະດາໂດຍຄວາມໝາຍກ່ ຄ:ຕາແໜ່ ງ ຮອງເຕ້ື ນນັ້ື ຊາວຈນີ ສະໄໝໂບຮານຖວ່ າເປັນໂອລດົ ເທບ ທ່ ເີ ທບພສີ ່ ງົ ມາປົກຄອງມະນດຸ ຈາກຄວາມເຊ່ ອດ່ ງັ ກ່ າວນນັ້ື ແລະ ປະສມົ ກບັ ເມ່ ອຮ່ ອງເຕແ້ື ຕ່ ລະອງົ ປົກຄອງປະຊາຊນົ ໂດຍທາຈ່ ງຶ ເຮັດໃຫປື້ ະຊາຊົນມອບຄວາມໄວວ້ື າງໃຈໃຫເື້ ມ່ ອແຕ່ ລະຝ່ າຍໄດປື້ ະໂຫຍດນາກນັ ຄ: ປະຊາຊົນໄດ້ື ປະໂຫຍດກງົ ກບັ ທ່ ີຮ່ ອງເຕເື້ ບ່ ງິ ແຍງຄວາມສຸກທຸກໃຫເ້ື ມ່ ອໄດຮື້ ັບຄວາມເດອດຮອ້ື ນອດົ ຢາກ ສ່ ວນຮ່ ອງເຕເ້ື ມ່ ອ ປະຊາຊນົ ຍກົ ຍອື້ ງມອບໃຫເື້ ປັນຜູມ້ື ອີ ານາດກ່ ເອນີື້ ວ່ າໄດປ້ື ະໂຫຍດຈາກປະຊາຊນົ ແລວື້ ຄວາມສນັ ຕສິ ຸກກ່ ຄວນຈະ ເກດີ ໄພທ່ ງັ ທ່ ຜີ ູປ້ື ົກຄອງ ແລະ ປະຊາຊນົ . ແຕ່ ບາງສະໄໝທ່ ຜີ ູປື້ ົກຄອງບາ້ື ນເມອງມວົ ແຕ່ ພູມໃຈວ່ າຕວົ ເອງເປັນໂອລດົ ສະຫວນັ ຖກສະຫວນັ ສ່ ງົ ມາເກດີ ເພ່ ອປົກຄອງມະນຸດກ່ ຖສດິ ວ່ າປະຊາຊນົ ຈະຕອ້ື ງຍອມຕນົ ຝ່ າຍດຽວຕນົ ມຄີ ວາມຕອ້ື ງການຫຍງັ ກ່ ຕອ້ື ງໄດໂື້ ດຍບ່ ຄາ ນ່ ງຶ ວ່ າຜດິ ຫຼ ຖກເພາະຖວ່ າຕນົ ເປັນໂອລດົ ສະຫວນັ ເມ່ ອຮ່ ອງເຕປື້ ະຕບິ ດັ ພະອງົ ແບບນີດ້ື ນົ ໄປປະຊາຊນົ ກ່ ຈະໝດົ ຄວາມໄວວື້ າງໃຈທງັ ນເີື້ ຮາົ ຈະເບ່ ງິ ເຫນັ ວ່ າ ຮອງເຕ້ື ຂາດມາດຖານສາຄນັ ຄ: ສນິ ທາແລວື້ ປະຊາຊນົ ຈ່ ງົ ໝດົ ຄວາມໄວ້ື ວາງໃຈແມ່ ນຈະຍງັ ມຄີ ວາມເຊ່ ອວ່ າຮ່ ອງເຕອື້ ງົ ນນັື້ ເປັນໂອລດົ ສະຫວນັ ຢ່ ູແຕ່ ເມ່ ອຂາດສນິ ທາແລວ້ື ປະຊາຊນົ ກ່ ບ່ ໄດື້ ຍອມຮບັ ວ່ າເປັນໂອລດົ ສະຫວນັ ຕ່ ໄປອກີ ບ່ ແລວ້ື ກ່ ຊ່ ວຍກນັ ທາລາຍຖມິ້ື . ໃນປະຫວດັ ສາດຂອງຈນີ ມຢີ ່ ູຫຼາຍສະໄໝທ່ ີປະຊາຊນົ ຂັບໄລ່ ຮ່ ອງເຕອື້ ອກຈາກລາດຊະສົມບັດເພາະບ່ ມີ ຄວາມເປັນທາໃນການປົກຄອງ ເຖງິ ມະຕທິ າງຝ່ າຍຮ່ ອງເຕ້ື ຜູບື້ ່ ມຄີ ຸນນະທາຈະອາື້ ງວ່ າພະອງົ ເປັນໂອລດົ ສະຫວນັ ໃຜ ຈະທາລາຍບ່ ໄດື້ ແຕ່ ຝ່ າຍຜູທື້ າລາຍກ່ ຈະອາ້ື ງສະຫວນັ ຄກນັ ໂດຍເວາົື້ ວ່ າ “ຟາ້ື ໄດເ້ື ລອກ ແລະ ໄດມື້ ບີ ນັ ຊາໃຫຄື້ ນົ ບາງ ໝ່ ູ ເປັນຜູປື້ ົກຄອງຊນົ ເຜ່ າົ ຕ່ າງໆຂອງໂລກ ແລະ ທາຍາດຂອງພວກເຂາົ ກ່ ອາດໃຊອື້ ານາດທ່ ຫີ າື້ ມອບໃຫຕື້ ດິ ຕ່ ໄປໄດ້ື ຕາບທ່ ີພວກເຂາົ ຍງັ ປະຕິບັດໜາື້ ທ່ ີທາງດາື້ ນສາສະໜາ ແລະ ທາງດາ້ື ນການປົກຄອງດວື້ ຍຄວາມເມດຕາກະລຸນາ ດວື້ ຍປັນຍາ ແລະ ດວື້ ຍຄວາມຍຸດຕທິ າຢ່ ູແຕ່ ຖາ້ື ຄຸນນະທາຂອງຄອບຄວົ ຫຼ ຕະກູນທ່ ປີ ົກຄອງບາ້ື ນເມອງເສ່ ອມລງົ ຖາື້ ຊນົ ຊນັ້ື ປົກຄອງບ່ ສນົ ໃຈເທບທງັ ຫຼາຍ ແລະ ລະຖມິື້ ວຖິ ີທາງທ່ ຊີ ອບທາເຊ່ ງິ ເຕ່ ມີ ເປັນນມິ ດີ ໝາຍສະແດງວ່ າເຂາົ ເປັນຜູມ້ື ຄີ ຸນຄ່ າຄວນແກ່ ຄາສ່ ງັ ທ່ ຈີ ະປົກຄອງບາ້ື ນເມອງລະກ່ ຟາື້ ກ່ ຈະເສຍີ ຕ່ ພວກເຂາົ ເລຍີ ແລະ ເລອກສະກຸນໃໝ່ ຂນຶື້ ມາປົກຄອງໂລກຕາມທ່ ຟີ າື້ ການດົ ”. ຄາເວາົື້ ທ່ ຍີ ກົ ມານນັື້ ເປັນຄາເວາົື້ ຂອງກ່ ຸມຄນົ ທ່ ຕີ ອື້ ງການກາຈດັ ລາດຊະວງົ ທ່ ປີ ົກຄອງບາ້ື ນເມອງຢ່ າງຂາດຄຸນ ນະທາເພ່ ອກ່ ຸມຕນົ ຈະໄດປ້ື ົກຄອງບາ້ື ນເມອງຕ່ ໄປແຕ່ ເພາະເຫດທ່ ປີ ະຊາຊນົ ສ່ ວນໃຫຍ່ ຂອງຈນີ ມຄີ ວາມເຊ່ ອວ່ າ ຮ່ ອງ ເຕື້ ຄ: ໂອລດົ ສະຫວນັ ການທ່ ີໃຜກຕາມທ່ ຄີ ິດຈະກາຈດັ ໂອລດົ ສະຫວັນເທ່ າົ ກບັ ຜດິ ຕ່ ສະຫວັນດວື້ ຍເພາະຄວາມ ເຊ່ ອຂອງປະຊາຊນົ ມຢີ ່ ູແບບນເີື້ ພ່ ອທ່ ຈີ ະທາລາຍຄວາມເຊ່ ອຂອງຄນົ ທງັ ຫາຼ ຍແລວ້ື ທາງເດນີ ຂອງຕນົ ຈະໄດສ້ື ະດວກ ຂນຶື້ ຈ່ ງຶ ໄດສ້ື າ້ື ງແນວຄດິ ດ່ ງັ ກ່ າວຂນຶື້ ເຊ່ ງິ ປະຊາຊນົ ຄງົ ຈະເຊ່ ອຕາມໄປເພລະເຫນັ ຢ່ ູແລວ້ື ວ່ າລາດຊະວງົ ເກ່ າົ ຂາດຄຸນນະ ທາຄວນທ່ ຈີ ະທາລາຍຖມິື້ ໄດຕ້ື າມບນັ ຊາຂອງສະຫວນັ . ການອາື້ ງຟາ້ື ອາ້ື ງເທວະດາເພ່ ອຊ່ ວຍສາ້ື ງຄວາມຍ່ ງິ ໃຫຍ່ ໃຫຕື້ ນົ ນນັື້ ເບ່ ງິ ຄເປັນເລ່ ອງທາມະດາຂອງທຸກປະເທດ ທ່ ວົ ໂລກທ່ ເີ ມ່ ອຕວົ ຈະເຮດັ ຫຍງັ ສ່ ງິ ໃດໜ່ ງຶ ທ່ ຍີ ງິ ໃຫຍ່ ກ່ ຕອ້ື ງອາື້ ງຟາັ ດນິ ມາຊ່ ວຍເພ່ ອຄນົ ຟງັ ຈະໄດຊ້ື ່ ວຍສ່ ງົ ເສມີ ເພາະ ແປ່ ໂດຍ ປະລນິ ຍາຕິ ພູລໄິ ຊ ດວງມກິ ສະວງົ 26

ຄນົ ສະໄໝບູຮານມກັ ມສີ ດັ ທາຕ່ ສ່ ງິ ມອີ ານາດລກຶ ລບັ ຢ່ ູແລວື້ ພດຶ ຕກິ ານເີື້ ບ່ ງິ ຄຈະບ່ ສະອາດປານໃດເພາະເທ່ າົ ກບັ ຫຼອກ ຫຼວງຊາວໂລກເພ່ ອປະໂຫຍດຂອງຕນົ ໃນເລ່ ອງທານອງດຽວກນັ ນຖີື້ າ້ື ເຮາົ ໄປເບ່ ງິ ໃນປະຫວດັ ກາເນດີ ການປົກຄອງ ຂອງອນິ ເດຍທ່ ເີ ວາົ້ື ໄວໃນພະພຸ ດທະສາສະໜາເຮາົ ຈະພບົ ວ່ າການສະຖາປະນາຜູຍ້ື ່ ງິ ໃຫຍ່ ປົກຄອງແຜ່ ນດນິ ບ່ ໄດມ້ື ີ ການກ່ າວອາ້ື ງເຖີງເທວະດາ ຫຼ ສ່ ງິ ສກັ ສດິ ຫຍງັ ເລຍີ ເປັນພຽງວ່ າເມ່ ອມກີ ານທາຄວາມຕວົ ຫາຼ ຍຂນຶ້ື ມະນຸດໃນຍຸກນນັ້ື ຈ່ ງຶ ຄດິ ວ່ າຕອ້ື ງຫາຜູປ້ື ົກຄອງມາເຮດັ ໜາ້ື ທ່ ລີ ງົ ໂທດຄນົ ເຮັດຄວາມຜດິ ເພ່ ອຄວາມຢ່ ູສຸກຂອງກ່ ຸມຄນົ ແລະໃນການ ສະແຫວງຫາຜູປື້ ົກຄອງກ່ ພຽງລງົ ມະຕເິ ປັນເອກກະສນັ ເລອກຄົນທ່ ມີ ບີ ຸກຄະລກິ ດເີ ປັນທ່ ເີ ຄາົ ລບົ ນບັ ຖຂອງຜູພື້ ບົ ເຫນັ ເທ່ າົ ນນັ້ື ມາເປັນພະເຈາົື້ ແຜ່ ນດນິ ເຊ່ ງິ ເບ່ ງິ ເປັນຄວາມຄດິ ທ່ ສີ ະອາດ ແລະ ເປັນວທິ ະຍາສາດດແີ ທໃື້ ນລາຍລະອຽດ ຂອງເລ່ ອງຈະໄດກ້ື ່ າວໃນບດົ ທ່ ວີ ່ າດວ້ື ຍບນັ ຫາການເມອງການປົກຄອງຂອງອນິ ເດຍຕ່ ໄປ. ຄວາມຈງິ ເບ່ ງິ ຄວ່ າ ຄນົ ບູຮານທ່ ເີ ປັນປັດຊະຍາຊາວຈນີ ຈະຮູດື້ ວີ ່ າປະຊາຊນົ ເທ່ າົ ນນັ້ື ມສີ ່ ວນ ສາຄນັ ໃນການ ມອບອານາດການປົກຄອງໃຫຮື້ ່ ອງເຕື້ ທງັ ນເີື້ ພາະມຫີ ກຼັ ຖານກ່ າວໄວໃັ ນປະຫວດັ ສາດວ່ າເມ່ ງຈີ້ື ສດິ ເອກຂອງຂງົ ຈໄດື້ ກ່ າວໄວວື້ ່ າ “ເພາະເຈຍ ແລະ ໂຈ ໄດສື້ ູນເສຍປະຊາຊນົ ພະອງົ ຈ່ ງຶ ຕອ້ື ງສູນເສຍຈກັ ກະພດັ (ການປົກຄອງບາ້ື ນເມອງ) ແລະ ເພາະພະອງົ ສູນເສຍຫວົ ໃຈຂອງປະຊາຊນົ ພະອົງຈ່ ງຶ ສູນເສຍປະຊາຊນົ ວທິ ີທ່ ຈີ ະເອາົ ຊະນະຈກັ ກະພດັ (ການ ປົກຄອງ) ໄດກື້ ່ ຄ: ຈ່ ງົ ຊະນະປະຊາຊນົ ເຖີດ ແລວ້ື ທ່ ານຈະຊະນະຈກັ ກະພດັ ເອງວທິ ທີ ່ ຈີ ະເອາົ ຊະນະປະຊາຊນົ ກ່ ຄວ່ າ ຈ່ ງົ ຊະນະໃຈປະຊາຊນົ ເຖີດແລວ້ື ທ່ ານຈະຊະນະປະຊາຊນົ ເອງວທິ ທີ ່ ີຈະເອາົ ຊະນະໃຈປະຊາຊົນກ່ ຄ: ຈ່ ງົ ໃຫ້ື ແລະ ຈ່ ງົ ມສີ ່ ວນຮ່ ວມກບັ ປະຊາຊົນໃນສ່ ິງທ່ ີປະຊາຊົນມກັ ແລະ ຈ່ ງົ ຢາປະຕິບັດຕ່ ປະຊາຊນົ ໃນສ່ ິງທ່ ີປະຊາຊນົ ບ່ ມກັ ປະຊາຊນົ ຈະຫນັ ມາຫາຜູປື້ ົກຄອງທ່ ມີ ຈີ ດິ ໃຈທ່ ປີ ະກອບດວ້ື ຍເມດຕາກະລຸນາ ເຊ່ ນັ ດຽວກບັ ນາຍ່ ອຍໄຫຼລງົ ສ່ ູທ່ ີຕາ ແລະ ສດັ ປ່ າຍອມແລ່ ນເຂາົື້ ໄປຫາປ່ າ\". ຂຄ້ື ວາມທ່ ຍີ ກົ ມາເວາົ້ື ອາ້ື ງຂາ້ື ງເທງິ ນນັ້ື ສະແດງໃຫເື້ ຫນັ ຄວາມຄດິ ທ່ ບີ ລສີ ຸດທ່ ກີ ຽ້ື ວກບັ ອານາດຂອງ ຮ່ ອງເຕວ້ື ່ າ ຢ່ ູທ່ ປີ ະຊາຊນົ ເທ່ າົ ນນັື້ ບ່ ແມ່ ນຢ່ ູທ່ ກີ ານບ່ ງົ ການຂອງສະຫວນັ ຕາມຄວາມເຊ່ ອຂອງຄນົ ບາງກ່ ຸມເຮາົ ຈະເຫນັ ຄວາມມຄີ ່ າ ຂອງຖອ້ື ຍຄາເອງເມ່ ງຈ ທຸກປະໂຫຍກ ເຊ່ ນັ : ຄາວ່ າ \"ເພາະເຈຍ ແລະໂຈ່ ວ ໄດື້ ສູນເສຍປະຊາຊນົ ພະອງົ ຈ່ ງຶ ຕອ້ື ງສູນ ເສຍຈກັ ກະພດັ . ຄາວ່ າ ເຈຍ ແລະໂຈ່ ວ ໝາຍເຖງິ ລາດຊະວງົ ເຈຍ ແລະ ລາດຊະວງົ ໂຈ່ ວ ລາດຊະວງົ ທງັ ສອງນນັ້ື ຕອ້ື ງລມົ້ື ສະ ລາຍໄປເພາະການຂບັ ໄລ່ ຂອງປະຊາຊນົ ເປັນຫຍງັ ປະຊາຊນົ ຈ່ ງຶ ຂບັ ໄລ່ ຕອບວ່ າເພາະບ່ ສນົ ໃຈປະຊາຊນົ ປົກຄອງບາື້ ນ ເມອງເອາົ ແຕ່ ໃຫປ້ື ະຊາຊນົ ຈະທຸກຍາກແນວໃດບ່ ເຄຍີ ຫຼຽວແລເປັນ ຄ: ຄວາມໝາຍທ່ ວີ ່ າ \"ໄດສື້ ູນເສຍປະຊາຊນົ \" ລາດຊະວງົ ລມົ້ື ສະລາຍແລວື້ ອານາດການປົກຄອງທຸກຢ່ າງກ່ ສູນສນິ ກຽດຕຍິ ດົ ກ່ ສູນສນິ້ື ຄ: ຄວາມໝາຍທ່ ວີ ່ າ \"ພະ ອງົ ຕອື້ ງສູນເສຍຈກັ ກະພດັ \". ການສູນເສຍປະຊາຊນົ ນນັ້ື ເມ່ ງຈ ກ່ າວວ່ າ \"ເພາະສູນເສຍຫວົ ໃຈປະຊາຊນົ \" ຄວາມໝາຍຂອງການສູນເສຍ ຫວົ ໃຈປະຊາຊນົ ກ່ ຄ: ປະຊາຊນົ ບ່ ໄວວື້ າງໃຈໃຫປ້ື ົກຄອງອກີ ຕ່ ໄປຄງົ ບ່ ຕອື້ ງຫາຄາຕອບວ່ າເປັນຫຍງັ ປະຊາຊນົ ຈ່ ງຶ ບ່ ໄວວື້ າງໃຈ ເພາະບ່ ມຫີ ຍງັ ອ່ ນທ່ ຈີ ະເຮດັ ໃຫປ້ື ະຊາຊນົ ເສ່ ອມຄວາມນຍິ ມົ ໃນຕວົ ຜູປື້ ົກຄອງໄດນື້ ອກຈາກຄວາມບ່ ມີ ຄຸນນະທາເທ່ າົ ນນັື້ . ປະໂຫຍກສຸກທາ້ື ຍເມ່ ງຈ ໄດກື້ ່ າວເຖິງວິທີທ່ ີຈະເອາົ ຊະນະປະຊາຊນົ ໄວສ້ື ອງປະການ ຄ: ເຮດັ ໃນສ່ ິງທ່ ີ ແປ່ ໂດຍ ປະລນິ ຍາຕິ ພູລໄິ ຊ ດວງມກິ ສະວງົ 27

ປະຊາຊນົ ມກັ ແລະ ລະເວນັ້ື ໃນສ່ ິງທ່ ີປະຊາຊົນບ່ ມກັ ຄາແນະນາດ່ ັງນີຄື້ ວນຄຸມື້ ການດາເນີນການປົກຄອງທຸກຢ່ າງ ເພາະການປົກຄອງນນັື້ ເປັນພາລະກດິ ທ່ ຜີ ູປື້ ົກຄອງໄດປື້ ະຕບິ ດັ ຕ່ ປະຊາຊນົ ໂດຍກງົ ຢ່ ູແລວ້ື ດ່ ງັ ນນັ້ື , ເມ່ ອການປົກຄອງ ຊະນດິ ໃດປະຊາຊນົ ຈານວນຫຼາຍບ່ ມກັ ແມ່ ນຈະຖກໃຈຂອງຜູປ້ື ົກຄອງການດາເນນີ ການນນັ້ື ຈະຕອ້ື ງຍກົ ເລກີ ສ່ ວນ ການປົກຄອງວທິ ໃີ ດແມ່ ນຈະບ່ ຖກໃຈຜູປື້ ົກຄອງໂດຍປະການໃດກຕາມແຕ່ ຖາ້ື ຖກໃຈປະຊາຊນົ ຈານວນຫຼາຍແລວື້ ການປົກຄອງວທິ ນີ ນັ້ື ຄວນດາເນີນຕ່ ໄປ ເມ່ ງຈ ໄດປື້ ຽບທຽບຢ່ າງໜາ້ື ຟັງວ່ າເມ່ ອໄດເື້ ຮດັ ໃນສ່ ິງທ່ ຖີ ກໃຈປະຊາຊນົ ແລວື້ ປະຊາຊນົ ທງັ ມ່ ວນຈະຫນັ ກບັ ມາຫາຜູປ້ື ົກຄອງຢ່ າງງ່າຍດາຍຄຄວາມງ່າຍຂອງນາ້ື ທ່ ມີ ແີ ຕ່ ຈະໄຫຼລງົ ສ່ ູທ່ ຕີ າ ແລະ ຄຄວາມງ່າຍຂອງສດັ ປ່ າທ່ ມີ ກັ ແຕ່ ຈະແລ່ ນເຂາົື້ ຫາປ່ າອນັ ເປັນກນິ ຂອງຕນົ . ສະນນັ້ື , ຖອ້ື ຍວາທະຂອງເມ່ ງຈ ທ່ ຍີ ກົ ມາເປັນການຢນຢັນໄດຕື້ າມຕວົ ອກັ ສອນວ່ າ ເມ່ ງຈ ເຊ່ ອຖານະອານາດ ຂອງຮ່ ອງເຕວື້ ່ າຢ່ ູທ່ ປີ ະຟາ້ື ແຕ່ ບາງຖອື້ ຍວາທະຂອງທ່ ານຜູນື້ ບີື້ າງຄງັື້ ກ່ ສະແດງວ່ າຍງັ ເຊ່ ອການບ່ ງົ ການຂອງຟາ້ື ຢ່ ູຄກນັ ການທ່ ເີ ມ່ ງຈ ຍງັ ມຄີ ວາມເຊ່ ອເລ່ ອງບນັ ຊາຂອງຟາ້ື ຄງົ ຈະເກດີ ຈາກຄວາມບ່ ຊດັ ເຈນໃນການອຸຕບິ ດັ ຂອງຮອງເຕື້ ເວາົື້ ຄ: ການທ່ ຮີ ່ ອງເຕອື້ ຸ ຕິບັດຂນຶ້ື ມາໃນພະຄັນນນັ້ື ຄົນໃນສະໄໝບູຮານ ຫຼ ໂດຍສະເພາະເມ່ ງຈຄົງຈະເຊ່ ອວ່ າຟາື້ ຫຼ ເທວະດາຈະຕອື້ ງສ່ ງົ ໃຫມ້ື າເກດີ ແນ່ ຫຼ ຄົນທ່ ເີ ກດີ ໃນຕະກຸນສາມນັ ຊົນແຕ່ ມຄີ ວາມສາມາດຈນົ ໄດເື້ ປັນຮ່ ອງເຕື້ ຄວາມເຊ່ ອຂອງເມ່ ງຈກ່ ຄງົ ຈະເຊ່ ອວ່ າເປັນບນັ ຊາຂອງສະຫວນັ ຄກນັ ເພາະຖາ້ື ບ່ ແມ່ ນບນັ ຊາຂອງສະຫວນັ ແລວື້ ຄນົ ລະດບັ ຕ່ າໆຢ່ າງນນັື້ ຈະໄດເ້ື ປັນຮ່ ອງເຕໄື້ ດແ້ື ນວໃດ. ນອກຈາກຈະຢດຖຄວາມລກຶ ລບັ ຂອງກາເນດີ ເຮດັ ໃຫເ້ື ກດີ ຄວາມເຊ່ ອເລ່ ອງໂອລດົ ສະຫວນັ ແລວື້ ຍງັ ມອີ ກີ ສ່ ງິ ໜ່ ງຶ ທ່ ເີ ຮດັ ໃຫຄ້ື ນົ ບູຮານ ຫຼ ຄນົ ສະໄໝນເີ້ື ຫນັ ກນັ ເກດີ ຄວາມເຊ່ ອເລ່ ອງບນັ ຊາຂອງຟາື້ ເລ່ ອງດ່ ງັ ກ່ າວ ຄ: ຄວາມສາ ເລດັ ທ່ ຍີ ່ ງິ ໃຫຍ່ ແຕ່ ລະຂນັື້ ຕອນຂອງຜູຍື້ ່ ງິ ໃຫຍ່ ເບ່ ງິ ຄຄນົ ທ່ ຢີ ດຕດິ ໃນອານາດລກຶ ລັບຈະມຄີ ວາມເຊ່ ອວ່ າ ຟັາດນິ ຫຼ ສ່ ງິ ສກັ ສດິ ຊ່ ວຍທ່ ງັ ນນັື້ ທງັ ໆທ່ ຄີ ວາມຈງິ ແລວ້ື ຄວາມສາເລດັ ແຕ່ ລະຂນັ້ື ຕອນນນັ້ື ເກດີ ມາຈາກຄວາມພະຍາຍາມຂອງ ມະນດຸ ເອງທງັ ນນັື້ . ຕວົ ຢ່ າງເຫນັ ຜູມ້ື ຄີ ວາມພະຍາຍາມຈະເປັນຮ່ ອງເຕ້ື ນງີ້ື ເຈາົ້ື ຊາຍກ່ ດີ ຫຼ ສາມນັ ຊນົ ກ່ ດແີ ຕ່ ລະຄນົ ລວ້ື ນແຕ່ ຫາ ພວກ ແລະ ພະຍາຍາມດາເນີນນະໂຍບາຍດດີ ວື້ ຍຊ່ ົວດວ້ື ຍເພ່ ອຈະໃຫຕື້ ນົ ໄດປ້ື ະສບົ ຄວາມສາເລັດ ແລະ ເມ່ ອ ປະສບົ ຄວາມສາເລດັ ແລວື້ ກ່ ເກດິ ຄວາມຍນິ ດເີ ຫຼອປະມານແລວ້ື ກ່ ເພຝີ ັນຄຸນງາມຄວາມດຂີ ອງສະຫວນັ ທ່ ຊີ ່ ວຍໃຫື້ ປະສບົ ຄວາມສາເລດັ . ເມ່ ອວເິ ຄາະມາຢ່ າງນແີື້ ລວື້ ຈ່ ງຶ ຢາກຈະສະຫຸຼບວ່ າເມ່ ງຈ ຫຼ ຄນົ ບູຮານອ່ ນໆທ່ ມີ ຄີ ວາມເຊ່ ອເລ່ ອງອານາດຟາ້ື ດນິ ໜາ້ື ຈະມສີ າເຫດມາຈາກຄວາມບ່ ເຂາົື້ ໃຈໃນສອງເລ່ ອງດ່ ງັ ກ່ າວມານນັື້ . ແຕ່ ເມ່ ອເຖງິ ເວລາດາເນນີ ການປະຈບຸ ນັ ເມ່ ງຈ ໄດຢື້ ນຢັນຄວາມມເີ ຫດຜນົ ທ່ ເີ ຫນັ ຢ່ ູຢ່ າງຊັດເຈນຄາວ່ າດາ ເນີນການປະຈຸບັນໝາຍເຖິງວ່ າເມ່ ອເປັນຮ່ ອງເຕແ້ື ລວ້ື ຈະດາລົງຄວາມເປັນຮ່ ອງເຕຢ້ື ່ ູໄດດື້ ນົ ຫຼ ບ່ ນນັ້ື ເປັນເພາະ ປະຊາຊນົ ໂດຍສ່ ວນດຽວບ່ ກຽວກບັ ຟາ້ື ດນິ ແຕ່ ຢ່ າງໃດຫກຼັ ຖານໃນເລ່ ອງນເິ້ື ຮາົ ຈະເຫນັ ໄດໃ້ື ນວາທະຂອງເມ່ ງຈ ທ່ ວີ ່ າ \"ປະຊາຊນົ ຢ່ ູໃນຕາແໜ່ ງຜູປື້ ົກຄອງສູງທ່ ສີ ຸດ ຜູປ້ື ົກຄອງຢ່ ູໃນຕາແໜ່ ງຕ່ າທ່ ສີ ຸດ\". ຈາກວາທະປະໂຫຍກທ່ ເີ ຮດັ ໃຫເ້ື ຊ່ ອວ່ າຄນົ ຈນີ ສະໄໝບູຮານມຄີ ວາມເຊ່ ອເລ່ ອງອານາດຂອງປະຊາຊນົ ມາດນົ ແປ່ ໂດຍ ປະລນິ ຍາຕິ ພູລໄິ ຊ ດວງມກິ ສະວງົ 28

ແລວ້ື ຫນັ ມາເບ່ ງິ ເມອງໄທດວື້ ຍເຮາົ ຈະພບົ ວ່ າເມອງໄທສະໄໝເກ່ າົ ຍງັ ບ່ ເຄຍີ ມຄີ ວາມເຊ່ ອຢ່ າງນນັື້ ເລຍີ ຄນົ ໄທເຮົາສະ ໄໝບູຮານເຊ່ ອຢ່ າງດຽວວ່ າ ແຜ່ ນດນິ ທ່ ເີ ປັນຂອງພະເຈາົ້ື ແຜ່ ນດນິ ແລະ ພະເຈາົື້ ແຜ່ ນດນິ ເປັນໃຫຍ່ ທ່ ສີ ຸດໃນປະເທດ ທ່ ໃີ ນສະໄໝທ່ ີໄທເຮົາປົກຄອງດວື້ ຍລະບອບລາຊາທິປະໄຕບ່ ມີໃຜຈກັ ຄນົ ໜຶງກ່ າວວ່ າປະຊາຊົນເປັນໃຫຍ່ ໃນ ແຜ່ ນດນິ ນີື້ ຄນົ ເວາົ້ື ແບບນຄີື້ ງົ ຈະຖກນາໄປປະຫາຍນຊວີ ດິ ແນ່ ວຄຽວທ່ ເີ ຮາົ ມເີ ວາົ້ື ຢ່ າງທ່ ແີ ລວ້ື ເຊ່ ງິ ເປັນຄາເວາົື້ ຫຼງັ ຈາກ ປ່ ຽນລະບອບການປົກຄອງຈາກສມົ ບູນຍາສດິ ທລິ າດມາເປັນລະບອບປະຊາທປິ ະໄຕທຸກມນື້ .ີື້ ຈາກຄາເວາົ້ື ທ່ ວີ ່ າປະຊາຊນົ ຢ່ ູໃນຕາແໜ່ ງສູງທ່ ສີ ຸດ ແລະ ຜູປື້ ົກຄອງຢ່ ູໃນຕາແໜ່ ງທ່ ຕີ າທ່ ສີ ຸດຄງົ ຄສານວນທ່ ເີ ຮາົ ເວົາື້ ກນັ ຢ່ ູສະໄໝທ່ ີວ່ າ ຜູປ້ື ົກຄອງຄ ຄົນຮບັ ໃຊປື້ ະຊາຊົນການທ່ ີປຽບຜູປ້ື ົກຄອງເປັນຄົນຮັບໃຊກ້ື ່ ເພາະມີໜາື້ ທ່ ີ ບລກິ ານຄວາມສະດວກສະບາຍ ຫຼ ທຸລະກດິ ອ່ ນໃຫກັ ບັ ປະຊາຊົນຄ ຄນົ ຮບັ ໃຊທື້ ່ ຢີ ່ ູຕາມບາື້ ນຄອຍຖາ້ື ຮບັ ໃຊເ້ື ຈາົື້ ຂອງບາ້ື ນແນວນນັື້ . ຈະຢ່ າງໃດກຕາມເມ່ ອພຈິ າລະນາເຖິງຄວາມຄດິ ທາງການເມອງ ຫຼ ແນວປັດຊະຍາທາງການເມອງຂອງຄນົ ຈນີ ລຸນ້ື ເກ່ າົ ເຊ່ ນັ ຂງົ ຈ ແລະ ເມ່ ງຈເປັນຕນົ້ື ແລວ້ື ຄງົ ຕອື້ ງຍອມຮບັ ກນັ ວ່ າເປັນແນວຄດິ ທ່ ທີ ນັ ສະໄໝຈນົ ທຸກມທ້ື ່ ີ ບ່ ມີ ໃຜກາື້ ຄດັ ຄາ້ື ນໄດເື້ ລຍີ ແຕ່ ກ່ ເປັນຄວາມຈງິ ພຽງລມົ ປາກທ່ ເີ ວາົື້ ກນັ ໃນໝ່ ນູ ກັ ປັດຊະຍາ ຫຼ ນກັ ຄດິ ເທ່ າົ ນນັື້ ບ່ ໄດນ້ື າມາ ໃຊໃື້ ຫເ້ື ປັນຮູບທາໃນລະບບົ ການເມອງຂອງຈນີ ເລຍີ ຕະຫຼອດເວລາທ່ ຂີ ງົ ຈຄອງໃຈຊາວຈນີ ຢ່ ູເກອບສອງພນັ ກວ່ າທ່ ີ ສະຖາບນັ ການປົກຄອງຂອງຈນີ ກ່ ຄ: ຮ່ ອງເຕື້ ເປັນຜູມື້ ບີ ດົ ບາດສາຄນັ ໃນການປົກຄອງສ່ ວນປະຊາຊນົ ທ່ ຂີ ງົ ຈ ແລະ ເມ່ ງຈ ເວົາື້ ວ່ າເປັນສະຖາບັນທ່ ຍີ ່ ງິ ໃຫຍ່ ກ່ ເປັນພຽງຕວົ ປະກອບຄເກ່ າົ ເປັນແຕ່ ວ່ າເມ່ ອໃດເຂົາຈະຕອື້ ງອາໄສແຮງ ປະຊາຊນົ ລມົ້ື ອານາດເກ່ າົ ເພ່ ອປະໂຫຍດຂອງຕນົ ເຂາົ ກ່ ລາພນັ ວ່ າປະຊາຊນົ ນນັ້ື ແລະ ເປັນສ່ ວນສາຄນັ ທ່ ສີ ຸດໃນການ ປົກຄອງເພາະສະນນັື້ ພວກເຮາົ ຕອ້ື ງຊ່ ວຍກນັ ທາລາຍລາດຊະວງົ ຄນໃຫໄ້ື ດເື້ ພ່ ອທ່ ປີ ະຊາຊນົ ຈະໄດມື້ ຄີ ວາມສຸກກນັ ທ່ ວົ ໜາື້ ຈວບຈນົ ກະທງັ ຊຸນຢັດເຊນ ນາເອາົ ແນວຄວາມຄດິ ຈາກຕະເວນັ ຕກົ ທ່ ຢີ ນຢັນຄກບັ ແນວຄດິ ຂອງຈນີ ບູຮານ ວາປະຊາຊນົ ເປັນຜູມື້ ອີ ານາດຢ່ ູສູງສຸດມາປະຕບິ ດັ ໂດຍໃຫັປະຊາຊນົ ເລອກຜູປ້ື ົກຄອງຕນົ ເອງແລວ້ື ຈນີ ກ່ ປ່ ຽນຈາກ ລະບບົ ການປົກຄອງລາຊາທິປະໄຕມາເປັນປະຊາທິປະໄຕພຽງແຕ່ ໄລຍະໜ່ ງຶ ເທ່ ົານນັື້ ຜນົ ສຸດທາື້ ຍກ່ ກາຍມາເປັນ ລະບບົ ການປົກຄອງແບບຄອມມທູ ່ ສີ ຸດໂດຍການນາຂອງເໝາົ ເຈຕີ ຸງຕາມທ່ ໄີ ດເ້ື ວາົື້ ມາແລວ້ື ໃນຕອນຕນົ້ື . 4.ບດົ ສະຫຸຼບ ບນັ ຫາການເມອງການປົກຄອງສະໄໝເໝາົ ເຈຕີ ຸງ ເກດີ ຂນຶ້ື ເພາະເຈາົ້ື ຂອງທ່ ດີ ິນຄົນຮ່ ັງມີ ແລະ ຄນົ ຂຶນ້ື ສູງ ພາກນັ ເອາົ ລດັ ເອາົ ປຽບປະຊາຊນົ ທ່ ຍີ າກຈນົ ເຊ່ ງິ ເປັນປະຊາຊນົ ສ່ ວນໃຫຍ່ ຂອງປະເທດຄວາມທຸກຄວາມເດອດຮອື້ ນ ຂອງຄນົ ຍາກຈນົ ເຫ່ ຼາົ ນນັ້ື ຜູປື້ ົກຄອງປັານເມອງມກັ ບ່ ສນົ ໃຈເມ່ ອຄວາມຂດັ ແຍງ້ື ລະຫວ່ າງຄົນຈນົ ກບັ ຄົນມຮ່ ງັ ມມີ າ ເຖງິ ມຜີ ູປ້ື ົກຄອງບາ້ື ນເມອງຜູປື້ ົກຄອງກ່ ມກັ ຈະເຂາົື້ ຂາັ ງຄນົ ຮ່ ງັ ມຄີ ວາມທຸກຂອງຄນົ ຍາກຈນົ ຈ່ ງຶ ເພ່ ມີ ຄວາມຄບັ ແຄນື້ ຜູື້ ປົກຄອງເຂາົ້ື ໄປອກີ ເລ່ ອງໜ່ ງຶ ເໝາົ ເຈຕີ ຸງຈ່ ງຶ ຢຶດແນວທາງຄອມມູນດິ ມາຫາການຊ່ ວງສງິ ອານາດຈາກລດັ ຖະບານປະຊາ ທປິ ປະໄຕໄດຮື້ ູຜ້ື ະເດດັ ການເພ່ ອແກບ້ື ນັ ຫາດ່ ງັ ກ່ າວເມ່ ອເໝາົ ເຈຕີ ຸງໄດອື້ ານາດແລວື້ ກ່ ເຮດັ ການຢຶດທ່ ດີ ນິ ຂອງເຈາົື້ ຂອງ ທ່ ດີ ນິ ມາເປັນຂອງລດັ ເພ່ ອໃຫປື້ ະຊາຊນົ ທາມາຫາກນິ ຜນົ ຈາກການປະຕວິ ດັ ຂອງເໝາົ ເຈຕີ ຸງ ເຮດັ ໃຫປື້ ະຊາຊນົ ມທີ ່ ີ ດນິ ທາມາຫາກນິ ແຕ່ ຕອື້ ງເສຍອດິ ສະຫະຼ ເສລພີ າບບາງສ່ ວນຂອງມະນດຸ ໄປດວ້ື ຍ. ເຈາະເລກິ ລງົ ໄປໃນອະດດີ ປະຊາຊນົ ຊາວຈນີ ມຄີ ວາມທຸກຍາກເດອດຮອື້ ນເພາະເຈາົື້ ຄອງນະຄອນແຕ່ ລະລດັ ຮບົ ຂາ້ື ຟັນກນັ ບ່ ຮູຈື້ ກັ ຢົດຢ່ ອນບາງສະໄໝຜູປ້ື ົກຄອງບາ້ື ນເມອງພະຍາຍາມລວບລວມເມອງຕ່ າງໆເຂາົື້ ມາເປັນລັດ ແປ່ ໂດຍ ປະລນິ ຍາຕິ ພູລໄິ ຊ ດວງມກິ ສະວງົ 29

ດຽວກນັ ເພ່ ອຈະບ່ ຕອື້ ງເກດີ ສງົ ຄາມແຕ່ ເມ່ ອຜູປ້ື ົກຄອງລວບລວມລັດຕ່ າງໆໄດແ້ື ລວື້ ກ່ ປົກຄອງບາ້ື ນເມອງດວື້ ຍ ຄວາມຫຼົງໃນອານາດສາ້ື ງຄວາມເດອດຮອື້ ນນານາປະການໃຫປື້ ະຊາຊົນ ຂງົ ຈ ແລະ ເມ່ ງຈຈ່ ງຶ ພະຍາຍາມສະເໜີ ແນວທາງການປົກຄອງບາ້ື ນເມອງດວ້ື ຍຄຸນນະທາ ແລະໃຫຜື້ ູປ້ື ົກຄອງເບ່ ິງເຫນັ ຄວາມສາຄນັ ຂອງປະຊາຊົນອິດທິ ພນົ ຄາສອນທາງການປົກຄອງຂອງຂງົ ຈຶ້ື ແລະ ເມ່ ງຈຶື້ ໄດຮື້ ບັ ການຍອມຮບັ ກນັ ມາຫຼາຍພນັ ປີຈນົ ມາເຖິງສະໄໝເໝາົ ເຈຕີ ຸງ ຄວາມນຍິ ມົ ຂງົ ຈຶື້ ແລະ ນກັ ຄດິ ເກ່ າົ ໆຂອງຈນີ ກ່ ຖກເໝາົ ເຈຕີ ຸງທາລາຍລງົ ໄປເກອບໝດົ . ຄາຖາມບດົ ທ່ ີ 2 1. ຕາມທ່ ທີ ່ ານໄດຮື້ ຽນມາໃນບນັ ຫາປັດຊະຍາຂອງໂລກຕະເວນັ ອອກທ່ ານເຫນັ ວ່ າການທ່ ເີ ຈາົື້ ຂອງທ່ ດີ ນິ ແລະ ລດັ ຖະບານເອາົ ປຽບຄນົ ຍາກຈນົ ນນັ້ື ເພາະຂາດຄຸນນະທາຂອງປົກຄອງຕາມທ່ ເີ ວາົື້ ໄວໃ້ື ນພະຫຸທດົ ສາດນາຂື້ ໃດຈ່ ງົ ອະທບິ າຍ? 2. ການທ່ ຄີ ນົ ຍາກຈນົ ທ່ ເີ ກດີ ຂນຶື້ ໃນເມອງຈນີ ຫຼ ທ່ ອີ ່ ນໃດກຕາມທ່ ານເຫນັ ວ່ າເປັນເພາະການກດົ ຂ່ ຂີ ອງເຈາົື້ ຂອງທ່ ດີ ນິ ແລະ ການບ່ ເອາົ ໃຈໃສ່ ຂອງລດັ ຖະບານຢ່ າງດຽວແມ່ ນ ຫຼ ບ່ ຫມຼ ເີ ຫດຜນົ ອນອກີ ຈ່ ງົ ອະທບິ າຍ ມາຕາມຄວາມເຂາົື້ ໃຈຂອງທ່ ານ? 3. ຈ່ ງົ ອະທບິ າຍການເຮດັ ສງົ ຄາມແຍງື້ ອານາດກນັ ຂອງຈນີ ໃນສະໄໝເໝາົ ເຈຕີ ຸງວ່ າເປັນເພາະສາເຫດມາຈາກ ຄວາມຫງຼົ ໄຫ່ ຕຼ າມທ່ ພີ ະພຸດທະເຈາົ້ື ເວາົື້ ໄວື້ ຫຼ ບ່ ແນວໃດ? 4. ການທ່ ເີ ໝາົ ເຈຕີ ຸງຢຶດທ່ ດີ ນິ ຂອງເຈາົື້ ຂອງທ່ ດີ ິນມາແຈກລາດຊະດອນມສີ ່ ວນດີ ແລະ ສ່ ວນເລຍີ ແນວໃດ ດວື້ ຍຈ່ ງົ ເວາົ້ື ມາ? 5. ການກາຈດັ ຊນົ ຊນັື້ ຕາມແນວປັດຊະຍາຂອງມາກຊສີ ທ່ ານເຫນັ ວ່ າຜດິ ຫຼກັ ທາ ຫຼ ບ່ ຖາ້ື ຜດິ ທ່ ານເຫນັ ວ່ າ ຜດິ ຄຸນນະທາຂໃື້ ດ? ຈ່ ງົ ອະທບິ າຍ 6. ຄວາມສະຫຼຽວສະຫຼາດການຖ່ ອມຕນົ ແລະ ຄວາມຊ່ ສດັ ຕາມທ່ ເີ ວາົື້ ວ່ າເປັນຄຸນນະທາຂອງຜູປ້ື ົກຄອງນນັ້ື ຢາກຮູວື້ າຄຸນນະທາເຫ່ ຼາົ ນນັື້ ຖກກບັ ຄຸນນະທາຂອງນກັ ປົກຄອງທ່ ີພະພຸ ດທະເຈາົື້ ເວາົ້ື ໄວໃ້ື ນຂໃ້ື ດແດ່ ? ຈ່ ງົ ອະທບິ າຍ. 7. ເມ່ ອທ່ ານອ່ ານປະຫວດັ ຂອງໄຕສຸນແລວ້ື ທ່ ານເຫນັ ວ່ າໄຕສຸນນນັ້ື ໄດຮ້ື ບັ ການສະຖາປະນາເປັນຮອງເຕເື້ ພາະ ຄຸນງາມຄວາມດຂີ ໃື້ ດ? ຈ່ ງົ ອະທບິ າຍ 8. ມສີ າເຫດຂໃ້ື ດດວ້ື ຍທ່ ບີ ນັ ດານໃຈໃຫຂື້ ງົ ຈ ແລະ ສານສຸ ດິ ພະຍາຍາມເຜຍີ ແຜ່ ຫກຼັ ການປົກຄອງໃຫຮ້ື ອງເຕ້ື ແລະຂາື້ ລາດຊະການໄປປະຕບິ ດັ ໃນການປົກຄອງບາ້ື ນເມອງຈ່ ງົ ເວາົື້ ມາ. 9. ເມງັ ຈເຊ່ ອວ່ າຖານອານາດຂອງຮອງເຕ້ື ຢ່ ູບ່ ອນໃດ? ຈ່ ງົ ອະທບິ າຍ ພອື້ ມອາື້ ງຫກຼັ ຖານປະກອບມາດວ້ື ຍ. 10. ທ່ ານຢາກໃຫນື້ ກັ ປົກຄອງຂອງທ່ ານປະຕບິ ດັ ຕາມຫຼກັ ການຂໃ້ື ດ ແລະ ຂອງຜູໃ້ື ດລະຫວ່ າງເໝາົ ເຈຕີ ຸງ ແລະ ຂງົ ຈ ອະທບິ າຍມາ? ແປ່ ໂດຍ ປະລນິ ຍາຕິ ພູລໄິ ຊ ດວງມກິ ສະວງົ 30

ບດົ ທີ 3 ທາມະກບັ ບນັ ຫາການເມອງຂອງການປົກຄອງອນິ ເດຍ ເນອື້ ໃນການການຮຽນ - ການສອນບດົ ທີ 3 1) ບດົ ທ່ ວົ ໄປ 2) ທາມະກບັ ການແກບ້ື ນັ ຫາການເມອງການປົກຄອງຂອງມະຫາຕະມະຄານທີ 3) ລະບບົ ການປົກຄອງຂອງພະພຸດທະເຈາົື້ 4) ທາມະກບັ ລະບບົ ການປົກຄອງ ເປົື້າໝາຍຂອງບດົ ທີ 3 1. ອະທບິ າຍໄດວື້ ່ າຫຍງັ ຄ ບນັ ຫາການເມອງການປົກຄອງຂອງອນິ ເດຍ 2. ອະທບິ າຍໄດວື້ ່ າມະຫາດຕະມະຄານທໄີ ດທ້ື າມະໃນການແກບື້ ນັ ຫາຢ່ ູການເມອງການປົກຄອງແນວໃດ? 3. ອະທບິ າຍໄດວື້ ່ າລະບບົ ການປົກຄອງຂອງພະພຸດທະເຈາົື້ ເປັນແນວໃດ? 4. ອະທບິ າຍໄດວື້ ່ າການປົກຄອງຈາເປັນຕອື້ ງໃຊທ້ື າມະແນວໃດ? 1. ບດົ ທ່ ວົ ໄປ ໃນບດົ ທີ 2 ເຮາົ ໄດເ້ື ຈາະເຫດການທາງການເມອງຂອງຈນີ ຈາກປະຈບຸ ນັ ລງົ ໄປສ່ ູອະດດີ ໂດຍເນນັ້ື ຫາຄວາມ ເປັນທາຈາກການແກບື້ ນັ ຫາຂອງບາ້ື ນເມອງຂອງນກັ ປັດຊະຍາທາງການເມອງຈາກຍຸກຂອງ ເໝາົ ເຈຕີ ຸງ ລງົ ໄປສ່ ູຍຸກ ຂອງຂງົ ຈ, ສານສຸ ດິ ແລະ ເມ່ ອເບ່ ງິ ຢອ້ື ນຄນມາຈາກອະດດີ ເຖງິ ປະຈບຸ ນັ ເຮາົ ຈະພບົ ວ່ າຈນີ ນນັ້ື ມລີ ະບບົ ການປົກຄອງ ຄເພ່ ອນຮ່ ວມໂລກທງັ ຫຼາຍ ເວາົື້ ຄ: ມກີ ະສດັ ເປັນຜູປື້ ົກຄອງບາ້ື ນເມອງມສີ ງັ ຄມົ ປະກອບໄປດວື້ ຍຊນົ ຊນັື້ ຄ ຂຸນເສກິ , ຂຸນນາງ, ຄນົ ລວຍ, ຄນົ ຈນົ ແຕ່ ພມາເຖງິ ຍຸກ ເໝາົ ເຈຕີ ຸງ ຄນົ ຄນົ ນກີື້ ່ ພກິ ປະເທດຂອງຕນົ ໃຫຜ້ື ດິ ຈາກຊາວໂລກ ຄ: ທາລາຍລາ້ື ງຊນົ ຊັນ້ື ທາງສງັ ຄມົ ສາ້ື ງສງັ ຄົມຂອງປະເທດໃຫມື້ ຊີ ົນຊນັ້ື ພຽງຊນົ ດຽວຕາມແນວທາງແກບ້ື ນັ ຫາຂອງ ມາກຊດິ ມີ ແລະ ລະບບົ ນກີ້ື ່ ຍງັ ຄງົ ຢ່ ູໃນປະຈບຸ ນັ ແຕ່ ກ່ ງ່ອນແງ່ນເຕມັ ທ່ ແີ ລວ້ື ທ່ ຄີ : ຄວາມປ່ ຽນແປງທໜີ າື້ ຂອງຈນີ ທ່ ີ ເຮາົ ຄວນສກຶ ສາໄວ.້ື ສາລບັ ໃນບດົ ທີ 3 ທວີ ່ າດວື້ ຍທາມະກບັ ບນັ ຫາການເມອງການປົກຄອງຂອງອນິ ເດຍກ່ ຈະດາເນນີ ໃນແນວ ດຽວກນັ ຄ: ເຈາະຈາກປະຈບຸ ນັ ໄປສ່ ູອະດດີ ໃນດາ້ື ນຂອງການໃຫຄ້ື ຸນນະທາໃນການແກບ້ື ນັ ຫາທາງການເມອງການ ເຈາະເລກິ ຈາກປະຈບຸ ນັ ໄປຫາອະດດີ ໃນວທິ ກີ ານແກບື້ ນັ ຫາການເມອງການປົກຄອງຂອງອນິ ເດຍຈະເລ່ ມີ ຈາກມະຫາ ຕະມະຄານທໄີ ປສ່ ູພະພຸດທະເຈາົ້ື ແລະ ເມ່ ອເຮາົ ເບ່ ງິ ຢອື້ ນຈາກອະດດີ ຂນື້ ມາເຖງິ ປະຈບຸ ນັ ຂອງອນິ ເດຍເຮາົ ຈະພົບວ່ າ ພະພຸດທະເຈາົື້ ຊງົ ເຜຍີ ແຜ່ ທາມະໃນການແກບ້ື ນັ ຫາການປົກຄອງມາຕະຫຼອດຈນົ ມາເຖງິ ຍຸກທ່ ານມະຫາຕະມະຄານ ທີ ເຊ່ ງິ ທ່ ານກ່ ໃຫທື້ າມະກູບ້ື າ້ື ນເມອງຂອງທ່ ານທ່ ຄີ ກົ ເປັນເມອງຂນື້ ປະເທດອງັ ກດິ ຄກນັ . ການກູເື້ ອກກະລາດຂອງທ່ ານຜູນ້ື ເີ້ື ປັນເລ່ ອງແປກປະຫຼາດທ່ ີວ່ າແປກປະຫຼາດເພາະວ່ າທາມະດາການກູບ້ື າື້ ນ ເມອງຂອງທຸກປະເທດຈະໃຊວື້ ທິ ຈີ ບັ ອາວຸດຂນ້ື ຂາື້ ຄນົ ທມີ າປົກຄອງປະເທດໂດຍວທິ ທີ ກີ ວ່ າຈະໄດເ້ື ອກກະລາດມາກ່ ຕອ້ື ງເສຍຊວີ ດິ ຜູຄ້ື ນົ ໃນປະເທດໄປເປັນເຮອນໝນແຕ່ ທ່ ານມະຫາດມະຄານທຜີ ູອື້ ຸບດັ ໃນແຜ່ ນດນິ ຮ່ ວມກບັ ພະພຸດ ແປ່ ໂດຍ ປະລນິ ຍາຕິ ພູລໄິ ຊ ດວງມກິ ສະວງົ 31

ທະເຈາົ້ື ທ່ ານບ່ ໄດເ້ື ຮດັ ແບບນນັ້ື ບ່ ຈບັ ອາວຸດຂາ້ື ໃຜພຽງແຕ່ ບ່ ປະຕບິ ດັ ຕາມກດົ ໝາຍທ່ ຄີ ນົ ອງັ ກດິ ດນາມາບງັ ຄບົ ໃຫກ້ື ບັ ຄນົ ໃນປະເທດອິນເດຍເຫ່ ຼາົ ນນັ້ື ວທິ ກີ ານຂອງທ່ ານເອີນ້ື ວ່ າຫຼກັ ອະຫງິ ສາແປວ່ າຫຼກັ ການບ່ ຂາ້ື ຟັນໃຫໄ້ື ດຮື້ ບັ ຄວາມ ເດອດຮອື້ ນ ວທິ ກີ ານກູເ້ື ອກກະລາດຂອງທ່ ານມຫາຕະມະຄານທເີ ປັນເລ່ ອງແປກປະຫຼາດທຄີ ນົ ຟັງແລວ້ື ບ່ ຢາກຈະເຊ່ ອແຕ່ ກ່ ເປັນເລ່ ອງຈງິ ທ່ ເີ ກດີ ຂນື້ ແລວື້ ໃນໄລຍະວລາໄຫ່ ລຼ ່ ຽງກບັ ທ່ ເີ ໝາົ ເຈຕີ ຸງດາເນນີ ການພກິ ປະເທດຂອງທ່ ານດວ້ື ຍ ການໃຊວື້ ທິ ຂີ າື້ ລາ້ື ງເຜ່ າົ ພນັ ນຄີ້ື : ຄວາມແປກປະຫຼາດຂອງອນິ ເດຍທ່ ຄີ ວນສກຶ ສາໄວ.ື້ ດວື້ ຍປະການສະນໃິື້ ນບດົ ທີ 3 ຈ່ ງຶ ມຫີ ວົ ເລ່ ອງທ່ ຄີ ວນສກຶ ສາ 3 ປະເພດ ຄ: 1. ທາມະກບັ ການແກບ້ື ນັ ຫາການເມອງຂອງມະຫາຕະມະຄານທີ 2. ລະບບົ ການປົກຄອງຂອງພະພຸດທະເຈາົ້ື 3. ທາມະກບັ ລະບບົ ການປົກຄອງ 2.ທາມະກບັ ການແກບ້ື ນັ ຫາການເມອງຂອງມະຫາຕະມະຄານທີ ອນິ ເດຍເປັນປະເທດທໃີ ຫຍ່ ໂຕມປີ ະຊາກອນເກອບແປດຮອ້ື ຍລາ້ື ນຄນົ ເພາະເປັນປະເທດທມີ ປີ ະຊາຊົນຫຼວງ ຫຼາຍນເີື້ ອງຈ່ ງຶ ເຮດັ ໃຫຊັ ນັ ຊາດບ່ ມຄີ ວາມສາມກັ ຄຜີ ນົ ສຸດທາື້ ຍກ່ ຕກົ ເປັນປະເທດເມອງຂນຶ້ື ຂອງອງັ ກດິ ເຊ່ ງິ ລກັ ສະນະ ນກີື້ ່ ຄປະເທດຈນີ ທ່ ເີ ປັນປະເທດໃຫຍ່ ມປີ ະຊາກອນເກອບພນັ ລາື້ ນຄນົ ແຕ່ ກ່ ມຄີ ວາມອ່ ອນແອຈນົ ຕກົ ຢ່ ູໃຕອ້ື ດິ ທພິ ນົ ຂອງຊາວຕະເວນັ ຕກົ ແຕ່ ສອງປະເທດນມີ້ື ຄີ ວາມແຕກຕ່ າງກນັ ຢ່ ູທີວ່ າປະເທດຈນີ ເປັນປະເທດທ່ ີຄນົ ໃນຊາດນຍິ ມົ ຄວາມຮຸ ນື້ ແຮງສ່ ວນປະເທດອິນເດຍຄນົ ໃນຊາດເປັນຄນົ ຄ່ ອນຂາ້ື ງອ່ ອນບ່ ນຍິ ມົ ຄວາມຮຸ ນື້ ແຮງນໄິ ສສ່ ວນທັງໝົດ ຄ່ ອນຂາື້ ງຈະບ່ ມກັ ການຂ່ ມົ ເຫງັ ຂ່ ມົ ເຫງມກັ ຈະໃຝ່ ຢ່ ູໃນຄາສອນໃນສາດສະໜາເປັນສ່ ວນໃຫຍ່ . ເພາະໃຜ່ ຢ່ ູໃນຄວາມສະຫງບົ ນເີື້ ອງ ແມ່ ນເມ່ ອຈະເຮດັ ການກູເື້ ອກະລາດໃຫບ້ື າ້ື ນເມອງກ່ ບ່ ຢາກຈະມກີ ານ ເຂ່ ນັ ຂາື້ ກນັ ແຕ່ ໃຊວື້ ທິ ກີ ານບ່ ຍອມຮ່ ວມມແທນເຊ່ ງິ ວທິ ກີ ານນມີ້ື ະຫາດຕະມະຄານທທີ ່ ານເອນີ້ື ວ່ າ ອະສງິ ຫາທາ. ແມວ້ື ່ າຟາື້ ຈະສ່ ງົ ທ່ ານມະຫາດມະຄານທໃີ ຫມ້ື າກູເື້ ອກກະລາດຂອງອິນເດຍກ່ ຈງິ ແຕ່ ເບ່ ງິ ຄວ່ າແຕ່ ເດມີ ນນັ້ື ທ່ ານບ່ ໄດຄື້ ດິ ຈະກອບກູເ້ື ອກກະລາດແຕ່ ຢ່ າງໃດເພາະທ່ ານຮຽນຈບົ ກດົ ໝາຍຈາກອງັ ກດິ ແຕ່ ງຊຸດນອກຄຊາວອັງກດິ ນຍິ ມົ ຂອງຊາວອງັ ກດິ ແຕ່ ເລ່ ອງການກູເ້ື ອກກະລາດຂອງອນິ ເດຍມາເລ່ ມີ ຕນົ້ື ຕອນທທີ ່ ານເດນີ ທາງໄປທາມາຫາກນິ ໃນ ປະເທດອາຟິກາໃດ້ື ຊ່ ງຶ ເປັນປະເທດທ່ ເີ ປັນເມອງຂນ້ື ຂອງອງັ ກດິ ຄກນັ . ຊາວອງັ ກດິ ຫຼ ຊາວຜວິ ຂາວທຢີ ່ ູໃນອາຟລກິ າໃຕ້ື ພາກນັ ລງັ ກຽດຄນົ ຜວິ ດາ ແລະ ຜວິ ເຫອຼ ງແມ່ ນຂະໜາດຈະ ນ່ ງັ ລດົ ໄຟຕູດື້ ຽວກນັ ກ່ ມຄີ ວາມລງັ ກຽດບ່ ຍອມໃຫນ້ື ່ ງັ ແລະ ແລວ້ື ຈດຸ ກ່ ໄຟສະແຫວງຫາອດິ ສະຫຼະພາບກ່ ເກດີ ຂຶນື້ ເມ່ ອຄນົ ຜວິ ຂາວຈບັ ຄານທໂີ ຍນລງົ ຈາກລດົ ໄຟໄປນອນເທ່ ງິ ດນີ ໃນຖານະທບີ ງັ ອາດຊປ້ື ີື້ລດົ ໄຟຂນຶ້ື ນ່ ງັ ຮ່ ວມມາກບັ ຄນົ ຜວິ ຂາວ. ທ່ ານ ຄານທີ ມຄີ ວາມເຈບັ ແຄນື້ ຢາງຫຼາຍນບັ ຈາກວາລະນນັື້ ທ່ ານຄນົ ນພີ້ື ະຍາຍາມປຸກໃຈຄນົ ອນິ ເດຍທ່ ໄີ ປ ອາໄສທາມາຫາກນິ ຢ່ ູອາຟລກິ າໃຕໃ້ື ຫລ້ື ຸກຢນຕ່ ສູກ້ື ບັ ຄວາມບ່ ເປັນທາທ່ ຊີ າວຜວິ ຂາວຍດັ ຢຽດໃຫເື້ ມ່ ອທ່ ານດາເນນີ ການຍຸຍງົ ໃຫຊ້ື າວອນິ ເດຍໃຫຕື້ ່ ສູກ້ື ບັ ຊາວຜວິ ຂາວກ່ ຄຽດແຄນ້ື ແລວ້ື ກພາກນັ ທຸບຕທີ ່ ານທ່ ທີ ່ າເຮ່ ອໃນອາຟຣກິ ກາໃຕື້ ຈນົ ເກອບຈະເອາົ ຊວີ ດິ ບ່ ຫຼອດການທ່ ຊີ າວຜວິ ຂາວເຮດັ ກບັ ທ່ ານມະຫາຕະມະຄານທທີ ງັ ສອງເທ່ ອນເີື້ ຮດັ ໃຫຄ້ື ນົ ອນິ ເດຍໃນອາຟລກິ ກາໃຕມ້ື ຄີ ວາມກມົ ກຽ້ືວກນັ ຫຼາຍຂນຶື້ ແມ່ ນຄນົ ຕ່ າງຊາດໃນອາຟຣກິ ກາໃຕກ້ື ເອາົ ໃຈຊ່ ວຍຄກນັ . ທາງຜູສື້ າເລັດລາດຊະການຂອງອັງກດິ ໃນອາຟລິກາໃຕເ້ື ຫນັ ວ່ າຖາື້ ຫາກປ່ ອຍພວກນີໄ້ື ວຄ້ື ົງຈະສາ້ື ງຄວາມ ວຸນື້ ວາຍໃຫກື້ ບັ ລດັ ຖະບານໄດຈ້ື ່ ງົ ຫາທາງກດົ ຂ່ ໃີ ຫໜ້ື ກັ ຂນຶ້ື ອກີ ເປັນຕນົ້ື ວ່ າອອກກດົ ໝາຍຈາກດັ ເຂດຊາວອນິ ເດຍໃຫື້ ແປ່ ໂດຍ ປະລນິ ຍາຕິ ພູລໄິ ຊ ດວງມກິ ສະວງົ 32

ຢ່ ູສະເພາະໃນພນ້ື ທ່ ໄີ ປໃສ່ ບ່ ໄດອື້ ອກກດົ ໃຫຄ້ື ນົ ອນິ ເດຍຕອື້ ງມບີ ດັ ປະຈາຕວົ ແລະ ອອກກດົ ໝາຍເລ່ ອງການແຕ່ ງ ງານວ່ າການແຕງງານທ່ ຖີ ກຕອ້ື ງຈະຕອື້ ງແຕ່ ງງານແນບຄຣີສຕຽນເທ່ າົ ນນັ້ື . ເບ່ ງິ ຄວ່ າຊາວອງັ ກດິ ຈະເບ່ ງິ ບ່ ອອກວ່ າ ການກະທາແບບນນັ້ື ຈະເຮັດໃຫຊື້ າວອິນເດຍລຸກຮຂື້ ນຶື້ ຫຼາຍຍ່ ິງຂຶນ້ື ເພາະແຕ່ ລະກດົ ທ່ ອີ ອກມານນັື້ ເຮດັ ຄວ່ າຄນົ ອນິ ເດຍບ່ ແມ່ ນຄນົ ທ່ ານຄານທຈີ ່ ງຶ ເປັນຫວົ ໜາ້ື ຊາວອນິ ເດຍໃນອາຟຣກິ າ ຕ່ ຕາື້ ນກດົ ໝາຍເຫ່ າຼົ ນນັື້ ກ່ າວຄ ກດົ ໝາຍທຫີ າ້ື ມຊາວອນິ ເດຍອອກນອກພນ້ື ທ່ ຖີ າ້ື ຈະອອກຈະຕອ້ື ງຂອະນຍຸ າດ ທ່ ານ ຄານທຈີ ່ ງຶ ນາຊາວອນິ ເດຍຍ່ າງຜ່ ານເຂດຕ່ າງໆໜາ້ື ຕາເສຍີ ໂດຍບ່ ຂອະນຸຍາດຜນົ ປະກດົ ວ່ າຖກຈບັ ເຂາົ້ື ຄຸກທຸກຄນົ ກ່ ຍນິ ດຢີ ່ ູໃນຄຸກກດົ ເລ່ ອງຊາວອນິ ເດຍຕອ້ື ງເຮດັ ບດັ ປະຊາຊນົ ໃນຂະນະທ່ ຄີ ນົ ຊາດອ່ ນບ່ ຕອ້ື ງເຮດັ ທ່ ານຄານທກີ ່ ນາຊາວ ອນິ ເດຍໄປເຮດັ ບດັ ແລວື້ ກຈດູ ບດັ ເຫ່ ຼາົ ນນັື້ ຖມິື້ ເລຍີ ລດັ ຖະບານອງັ ກດິ ຄງົ ຈະແຄນ້ື ເຄອງຫຼາຍກ່ ເຮດັ ການປາບປາມຍງິ ດວື້ ຍກບັ ເຂາົື້ ຄຸກດວ້ື ຍບາງເທ່ ອຄຸກບ່ ພທ່ ຈີ ະຂງັ ຊາວອນິ ເດຍຜນົ ສຸດທາ້ື ຍລດັ ຖະບານອງັ ກດິ ໃນອາຟລກິ ກາຕອ້ື ງຍອມ ເຈລະຈາກບັ ທ່ ານຄານທີ ແລະ ຍອມຍກົ ເລກີ ກດົ ໝາຍທ່ ບີ ່ ເປັນທາຕ່ າງໆທງັ ໝດົ ເປັນອນັ ວ່ າທ່ ານຄານທໄີ ດນື້ າຊາວ ອນິ ເດຍຕ່ ສູກື້ ບັ ຄວາມບ່ ເປັນທາທ່ ເີ ກດີ ຂນຶ້ື ໃນອາຟລກິ າໃຕຈ້ື ນົ ປະສບົ ຄວາມສາເລດັ . ເພາະການປະສບົ ຄວາມສາເລດັ ໃນອາຟຣກິ ກາໃຕຂື້ ອງ ທ່ ານ ຄານທີ ນນັ້ື ເອງເປັນເຊ່ ອໃຫທື້ ່ ານເກດີ ຄວາມ ຄດິ ທ່ ຈີ ະປົດປ່ ອຍປະເທດອນິ ເດຍຂອງທ່ ານເພາະໃນຂະນະທທີ ່ ານເຮດັ ການຕ່ ຕາື້ ນກດົ ໝາຍໃນອາຟລກິ າໃຕນ້ື ນັື້ ຂ ສຽງຂອງທ່ ານດ່ ງັ ກອື້ ງໄປທ່ ົວໂລກປະຊາຊົນໃນອິນເດຍຮຽກຮອ້ື ງໃຫທື້ ່ ານກບັ ໄປອນິ ເດຍເພ່ ອຫາການກອບກູື້ ອິດສະຫຼະພາບຂອງປະເທດທ່ ານຕກົ ລົງທັນທ່ ເີ ພາະງານຂອງທ່ ານໃນອາຟລິກາໃຕສື້ າເລດັ ແລວ້ື ທ່ ານຄານທີໄດື້ ເດນີ ທາງກບັ ຖ່ ນິ ມາຕຸພູມຂອງທ່ ານໃນປີ ພ.ສ. 2458 ແລວື້ ກເລ່ ມີ ສກຶ ສາແຜນການເພ່ ອຕ່ ສູກື້ ບັ ເລ່ ຫຽຼ ມຂອງອງັ ກດິ ໃນອນິ ເດຍຕ່ ໄປ. ຈດຸ ເລ່ ມີ ຕນົ້ື ແຫ່ ງການຕ່ ສູຂອງທ່ ານເລ່ ມີ ທໝີ ່ ບູ າື້ ນອາປາລານໃນລດັ ພຫິ ານບນັ ຫາໃນໝ່ ູບາື້ ນນມີື້ ຢ່ ູວ່ າທ່ ດີ ນິ ໃນ ໝ່ ບູ າື້ ນນເີື້ ປັນຂອງຊາວອງັ ກດິ ແລະ ຊາວອງັ ກດິ ໃຫຄ້ື ນົ ອນິ ເດຍເຊ່ ງິ ເຄຍີ ເປັນເຈາົ້ື ຂອງແຜ່ ນດນິ ເຊ່ າົ ທາມາຫາກນິ ໂດຍ ເຮດັ ສນັ ຍາກນັ ວ່ າ 15% ຂອງພນື້ ທ່ ເີ ຊ່ າົ ຄນົ ເຊ່ າົ ຕອ້ື ງປູກຕນົື້ ຄາມໃຫເື້ ຈາົ້ື ຂອງແທນຄ່ າເຊ່ າົ ບນັ ຫານຄີື້ ນົ ອນິ ເດຍພຍອຍ ໃຫໄ້ື ດແ້ື ຕ່ ຕ່ ມາພດຊະນດິ ນບີ້ື ່ ເປັນທ່ ຕີ ອ້ື ງການຂອງຕະຫຼາດເຈາົື້ ຂອງທ່ ຈີ ່ ງຶ ໃຫເ້ື ລກີ ປູກຄາມເມ່ ອບ່ ໄດຄື້ ່ າເຊ່ າົ ເປັນພດ ຜນົ ເຊ່ ງິ ເຮລັ າຍໄດໃ້ື ຫມ້ື ະຫາສານຈ່ ງຶ ຄດິ ຄ່ າເຊ່ າົ ເປັນເງນິ ແລະ ຄດິ ແພງຂນຶື້ ເພ່ ອຊດົ ເຊຍີ ທ່ ຕີ ອື້ ງສູນເສຍລາຍໄດຈື້ າກ ຕນົ້ື ຄາມຊາວນາຄນົ ໃດບ່ ຍອມກ່ ໄລ່ ອອກຈາກພນ້ື ທ່ ບີ ນັ ຫານີ້ື ແລະ ທ່ ທີ ່ ານ ຄານທີ ດາເນນີ ການເປັນເລ່ ອງທາອິດໃນ ແຜ່ ນດນິ ອນິ ເດຍ. ວິທີການຂອງທ່ ານເລ່ ີມຕົນ້ື ດວື້ ຍການເຂົາື້ ໄປໃນໝ່ ູບາື້ ນອາປາລານ ແລະ ຂເຂົາ້ື ໄປລົມກບັ ເລຂານຸການ ສະມາຄມົ ເຈາົື້ ຂອງທດີ ນິ ຊາວອງັ ກດິ ເລຂານຸການຂອງສະມາຄມົ ຄງົ ຈະຮູຈື້ ກັ ແລວ້ື ວ່ າຄນົ ນເີື້ ປັນໃຜ ແລະ ຄງົ ບ່ ພໃຈ ເປັນຢ່ າງຫາຼ ຍທ່ ທີ ່ ານຄານທເີ ຂາົ້ື ມາກຽື້ ວຂອ້ື ງໃນເລ່ ອງນີື້ ແລະ ຂະນະດຽວກນັ ຢາ້ື ນວ່ າທ່ ານຄານທຈີ ະເຂາົ້ື ມາຊ່ ວຍປະ ຊາຊນົ ຄກບັ ໃນອາຟລກິ າໃຕ້ື ດ່ ັງນນັ້ື , ເມ່ ອທ່ ານເຂາົ້ື ມາປາກດົ ຕົວທາງເລຂານຸການສະມາຄົມຈ່ ງຶ ບ່ ຍອມຕອ້ື ນຮບັ ແລະ ເວາົ້ື ທານອງວ່ າທ່ ານເປັນຄົນນອກບ່ ຄວນເຂາົື້ ມາຍຸງເມ່ ອທ່ ານຖກປະຕເິ ສດຈາກຄົນອງັ ກດິ ທ່ ານກ່ ບ່ າງອອກ ຈາກສານກັ ງານຂອງເຂາົ ແຕ່ ໃນຂະນະທ່ ທີ ່ ານເດນີ ທາງອອກຈາກສະມາຄມົ ທ່ ານຄງົ ຈະຕອ້ື ງເອາົ ຄວາມໃນໃຈອອກ ໄປດວ້ື ຍເພາະຖກຕ່ ວ່ າຫາເລ່ ອງ ທ່ ານກຕອ້ື ງມກີ ຄວາມຮູສ້ື ກຶ ວ່ າຈະຕອ້ື ງຈດັ ການກບັ ພວກນໃີ້ື ຫໄ້ື ດ.້ື ມຮື້ ່ ຸ ງແຈງ້ື ຂນຶື້ ທ່ ານ ຄານທີ ກຂ່ ີຊາ້ື ງອອກຢຽມລາດຊະດອນທ່ ີເຊ່ ົາທ່ ຂີ ອງຄນົ ອງັ ກດິ ການເຄ່ ອນໄຫວຂອງ ທ່ ານຈະຕອື້ ງເປັນທ່ ຮີ ູກື້ ນັ ໂດຍທ່ ວົ ໄປຊາວອງັ ກດິ ຄງົ ຢ້າື ນວ່ າທ່ ານຈະເຂາົື້ ມາຫາການປົດປ່ ອຍຊາວອນິ ເດຍເຊ່ ິງຈະ ເຮດັ ໃຫພ້ື ວກທ່ ານເສຍຜນົ ປະໂຫຍດ ດ່ ງັ ນນັື້ , ທາງສະມາຄມົ ຈ່ ງຶ ບອກຕາຫຼອດໃຫຂ້ື ບັ ໄລ່ ທ່ ານຄານທໃີ ຫອື້ ອກຈາກ ແປ່ ໂດຍ ປະລນິ ຍາຕິ ພູລໄິ ຊ ດວງມກິ ສະວງົ 33

ພນື້ ທ່ ໄີ ປເສຍໂດຍໄວທາງຕາຫຼວດເຊ່ ງິ ກເປັນຄນົ ອນິ ເດຍຄກນັ ກ່ ສະໜອງຕອບຊາວອງັ ກດິ ຢ່ າງທັນທທີ ັນໃດໂດຍ ຂະນະເມ່ ອທ່ ານຂ່ ຊີ າ້ື ງຢຽມລາດຊະດອນຢ່ ູຕາຫຼວດກ່ ເອນີ້ື ໃຫທື້ ່ ານລງົ ຈາກຊາ້ື ງແລວື້ ຢນຄາຂາດໃຫອ້ື ອກຈາກເມອງ ນດີື້ ຽວນແີື້ ລວ້ື ຫາື້ ມເຂາົື້ ມາອກີ ພອື້ ມກນັ ນນີ້ື ຕາຫຼວດກ່ ໃຫທ້ື ່ ານເຊນັ ຮບັ ຮູຄ້ື າສງັ ທ່ ານກ່ ຍອມເຊນັ ຮບັ ຮູແື້ ຕ່ ກ່ ຂຽນສະ ລກັ ຫງຼັ ໃນໃບຄາສງັ ວ່ າທ່ ານຈະບ່ ອອກຈາກເມອງນຕີ້ື າມຄາສງັ ຂອງຕາຫຼວດເດດັ ຂາດ. ນຄີ້ື ການທາ້ື ທາຍອານາດຂອງຊາວອງັ ກດິ ຄງັື້ ທາອດິ ໃນອນິ ເດຍຂອງທ່ ານ ທາງຕາຫຼວດເມ່ ອເຫນັ ທ່ ານແຂງຂມ້ື ື້ ຮ່ ຸ ງແຈງື້ ຂນຶື້ ກ່ ຈບັ ທ່ ານຂນຶື້ ສານຫາວ່ າທ່ ານທາຕວົ ເໜອກດົ ໝາຍທ່ ານກ່ ຍອມໄປສານດວື້ ຍດແີ ຕ່ ທ່ ານຄານທບີ ່ ໄດໄ້ື ປ ຄນົ ດຽວປະຊາຊນົ ໃນໝ່ ບູ າ້ື ນນນັ້ື ນບັ ເປັນພນັ ຄນົ ກ່ ຍ່ າງຕາມທ່ ານໄປທ່ ສີ ານດວື້ ຍ. ການທ່ ປີ ະຊາຊນົ ພາກນັ ໄປໃຫກ້ື າລງັ ໃຈທ່ ານຢ່ າງຫວຼ ງຫຼາຍຢ່ າງນເີື້ ຮດັ ໃຫທ້ື າງການເກດີ ຄວາມບ່ ໝນັື້ ໃຈເພາະ ການກ່ າວຫານນັ້ື ບ່ ມນີ າໜກັ ຄນົ ອນິ ເດຍທຸກຄນົ ສາມາດຍ່ າງໄປບ່ ອນໃດກ່ ໄດ້ື ໃນປະເທດ ອນິ ເດຍບ່ ມກີ ດົ ໝາຍຫາື້ ມ ດ່ ັງນນັື້ , ການທ່ ີທາງສະມາຄົມຊາວອັງກິດເວົາື້ ກບັ ຕາຫຼວດຈບັ ທ່ ານເປັນການກະທາທີບ່ ຖກກດົ ໝາຍເຊ່ ິງທາງ ສະມາຄມົ ກຮູຕື້ ວົ ດີ ແລະ ຍ່ ງິ ກວ່ ານນັ້ື ເມ່ ອເຫນັ ປະຊາຊນົ ຍ່ າງຂະບວນມາໃຫກື້ າລງັ ໃຈທ່ ານເປັນພນັ ໆຄນົ ຈ່ ງຶ ເກີດ ຄວາມຢື້ານກວົ ບ່ ກາ້ື ຕດັ ສນີ ຄະດໃີ ນມນື້ ນັ້ື ຂເລ່ ອນການຕດັ ສນິ ໄປມອ້ື ່ ນເມ່ ອເລ່ ອນການຕດັ ສນິ ກຕອື້ ງໃຫຜື້ ູຕື້ ອ້ື ງຫາ ປະກນັ ຕວົ ໄປ ຫຼ ກ່ ຕອ້ື ງຂງັ ຜູຕ້ື ອື້ ງຫາໄວຈ້ື ະຂງັ ທ່ ານຄານທີ ຫຼ ຕາຫຼວດກ່ ບ່ ກາ້ື ຈ່ ງຶ ອອກປາກໃຫທື້ ່ ານປະກນັ ຕວົ ໄປ ແຕ່ ທ່ ານບອກວ່ າທ່ ານບ່ ມຄີ ວາມຜດິ ຫຍງັ ທ່ ຈີ ະຕອື້ ງປະກນັ ຕວົ ເພາະສະນນັື້ ທ່ ານຈ່ ງຶ ບ່ ປະກນັ ຕວົ . ທາງການຂອງອງັ ກດິ ບ່ ຮູຈ້ື ະບງັ ຄບັ ທ່ ານຢ່ າງໃດຈ່ ງຶ ຕອ້ື ງປ່ ອຍຕວົ ທ່ ານໄປຊ່ ວົ ຄາວໂດຍບ່ ຕອື້ ງມປີ ະກນັ ແລະ ເມ່ ອເຖິງວນັ ຕດັ ສນິ ສານກ່ ຕອື້ ງຕດັ ສນິ ຍກົ ຟອ້ື ງທ່ ານຄານທເີ ມ່ ອທ່ ານພນົ້ື ຂຫື້ າແລວື້ ກດາເນນີ ການຊ່ ວຍເຫຼອຄນົ ອນິ ເດຍທເີ ຊ່ າົ ທ່ ຄີ ນົ ອງັ ກດິ ທາມາຫາກນິ ທາງອງັ ກດິ ກຍນິ ຍອມຫຸຼດຄາເຊ່ າົ ທ່ ດີ ນິ ຕາມທ່ ປີ ະຊາຊນົ ຮຽກຮອື້ ງ ຜນົ ງານອນັ ທາອດິ ຂອງທ່ ານຄງັ້ື ນເີື້ ຮດັ ໃຫຊ້ື າວອນິ ເດຍຊ່ ນຊມົ ທ່ ານຫຼາຍເຖງິ ກບັ ຂະໜານນາມທ່ ານວ່ າມະຫາຄະມະຄານທແີ ລວ້ື ຄນົ ອນິ ເດຍທງັ ມ່ ວນກ່ ໄວວັ າງໃຈທ່ ານຍອມຮ່ ວມມກບັ ທ່ ານເພອກູເື້ ອກກະລາດຂອງອນິ ເດຍຕ່ ໄປ. ນບັ ຈາກທທີ ່ ານມະຫາຕະມະຄານທີ ໄດຈື້ ດູ ສະນວນຂນຶ້ື ທ່ ໝີ ່ ບູ າ້ື ນຊາປາລານແລວື້ ຄນົ ອນິ ເດຍທ່ ວົ ປະເທດກ່ ຕ່ ນຕວົ ເຄ່ ອນໄຫວເພ່ ອຂເອກກະລາດຄນຈາກອງັ ກດິ ບາງທອື້ ງຖຸ ່ ິນກ່ ປະທວື້ ງດວ້ື ຍວທິ ຮີ ຸ ນແຮງທາລາຍສ່ ງິ ຂອງຕ່ າງໆ ຂອງທາງລາດຊະການຈນົ ໄດຮ້ື ບັ ຄວາມເສຍຫາຍແມ່ ນທ່ ານມະຫາຕະມະຄານທຈີ ະບ່ ເຫນັ ດວ້ື ຍກບັ ການໃຊວື້ ທິ ີຮຸ ນ ແຮງແຕ່ ກ່ ຄວບຄຸມບ່ ໄດໝ້ື ດົ ການທ່ ທີ ່ ານມະຫາຕະມະຄານທທີ ່ ານບ່ ຍອມໃຊວື້ ທິ ີຮຸ ນແຮງກ່ ເພາະທ່ ານຄິດວ່ າເມ່ ອ ເຮາົ ຮຸ ນແຮງໄປທ່ ານກ່ ຕອື້ ງຮຸ ນແຮງມາແລວ້ື ເຫດການນນັື້ ກ່ ເປັນໄປຕາມທທີ ່ ານຄາດກ່ າວຄ ເມ່ ອລດັ ຖະບານອງັ ກດິ ໃນອນິ ເດຍໄດເ້ື ປັນຊາວລັດປັນຈາບເຮດັ ການປະທວ້ື ງຢ່ າງຮຸ ນແຮງທາງການອັງກິດຈ່ ງຶ ສ່ ັງຈດັ ການຢ່ າງຮຸ ນແຮງທ່ ີ ເມອງອາທສິ າວທິ ປີ າບຂອງອງັ ກດິ ກ່ ຄສ່ ງັ ຍງິ ເຂາົື້ ໄປໃນທ່ ຊີ ຸມນຸມປະທວື້ ງຂເອກກະລາດຄນຈາກອງັ ກດິ ຜນົ ກຄ: ຄນົ ຕາຍ 379 ສບົ ບາດເຈບັ 1.137 ຄນົ ເລອດນອງທ່ ວົ ບລເິ ວນ. ອງັ ກດິ ຫວງັ ວ່ າ ເມ່ ອຂາື້ ຕາຍອນັ ຢ່ າງຫຽມໂຫດຢ່ າງນແີ້ື ລວື້ ປະຊາຊນົ ຊາວອນິ ເດຍຄງົ ຈະເຂດັ ຂາດບ່ ກາື້ ຕ່ ວ່ າ ອກີ ຕ່ ໄປແຕ່ ບ່ ອນໃດໄດຄື້ ວາມແຄນ້ື ກບັ ເພ່ ມີ ທະວຍີ ່ ງິ ຂນຶື້ ແຕ່ ເທ່ ອນທີື້ ານມະຫາຕະມະຄານທຂີ ຮອື້ ງໃທເື້ ລກີ ໃຊວ້ື ທິ ີ ຮຸ ນແຮງໂດຍຫນັ ມາໃຊວື້ ທິ ບີ ່ ຊສ້ື ນິ ຄາ້ື ຂອງຊາວອງັ ກດິ ໂດຍສະເພາະຢ່ າງຍ່ ງິ ເຄ່ ອງນ່ ຸງຫ່ ມົ ທ່ ອີ ງັ ກດິ ຜູກຂາດຂາຍໃຫື້ ຊາວອນິ ເດຍມກີ າໄລມະຫາສານນນັື້ ຖາື້ ຊາວອິນເດຍບ່ ຊເ້ື ລີຍແລວ້ື ຊາວອງັ ກດິ ກ່ ຈະຂາດທຶນໜກັ ໜ່ ວງໃນຂະນະ ດຽວກນັ ທ່ ານມະຫາຕະມະຄານທກີ ່ ສະໜບັ ສະໜນູ ໃຫປື້ ະຊາຊນົ ທຸກຄນົ ປັນຝາື້ ຍເຄ່ ອງນ່ ຸງຫ່ ມົ ໃສ່ ເອງຜນົ ຈາກການ ຂດັ ເທ່ ອນປີື້ ະສບົ ຜນົ ສາເລດັ ຢ່ າງຈບົ ງາມ ຄ ຊາວອນິ ເດຍໃຫຄື້ ວາມຮ່ ວມມກບັ ທ່ ານຄວ້ື ຍຄວາມເຕມັ ໃຈທງັ ປ່ ັນຝື້າຍ ກນັ ເອງ ແລະ ບ່ ຄຜາ້ື ຂອງຊາວອງັ ກດິ ເຮດັ ໃຫເ້ື ສດຖະກດິ ຂອງອງັ ກດິ ໃນອນິ ເດຍຊຸດໜກັ . ແປ່ ໂດຍ ປະລນິ ຍາຕິ ພູລໄິ ຊ ດວງມກິ ສະວງົ 34

ໃນຂະນະທທີ ່ ານເຮດັ ການບ່ ຍອມຊສ້ື ນິ ຄາື້ ຂອງອງັ ກດິ ນນັ້ື ທ່ ານກຕດິ ຕ່ ກບັ ອງັ ກດິ ໄປດວ້ື ຍ ວ່ າຂໃຫປື້ ົດປ່ ອຍ ອນິ ເດຍ ແຕ່ ອງັ ກດິ ກ່ ເມນີ ເສຍີ ເມ່ ອທາງອັງກິດເມນີ ເສີຍທ່ ານກຮຽກຮອ້ື ງໃຫຄ້ື ົນອນິ ເດຍທໄີ ດຮ້ື ັບແຕ່ ງຕັງ້ື ເປັນ ສະມາຊກິ ສະພາຄອນເກດຖອນຕວົ ອອກຈາກສະພາເສຍຢາໄດຢ້ື ່ ູໃນສະພາເພ່ ອອອກກດົ ໝາຍມາຫຼິນ້ື ງານຄົນອິນ ເດຍດວື້ ຍກນັ ອກິ ຕ່ ໄປ ຄນົ ທງັ ນນັື້ ກ່ ປະຕບິ ດັ ຕາມທ່ ານຄລາອອກຈາກສະພາ ແລະ ບ່ ຮ່ ວມມທາງດາື້ ນກດົ ໝາຍກບັ ອງັ ກດິ ອກິ ຕ່ ໄປ ແລະ ທ່ ໜີ ກັ ໄປກວ່ ານນັ້ື ກ່ ຄບ່ ຍອມເສຍພາສໃີ ຫກື້ ບັ ລດັ ຖະບານອງັ ກດິ ອກິ ດວື້ ຍ. ການບ່ ຍອມເສຍພາສີໃຫກື້ ບັ ລັດຖະບານອງັ ກດິ ທ່ ເີ ຮດັ ໃຫລ້ື ດັ ຖະບານອງັ ກດິ ຄຽດຫຼາຍກຄ: ການບ່ ເສຍ ພາສເີ ກອການທທີ ່ ານມະຫາຕະມະຄານທໃີ ຊເ້ື ກອເປັນເຄ່ ອງມຕ່ ຕາ້ື ນອງັ ກດິ ກ່ ເພາະວ່ າເກອໃນອນິ ເດຍມລີ າຄາແພງ ແລະ ລັດຖະບານອັງກິດກ່ ຜູກຂາດການຜະລິດເກອແຕ່ ພຽງຜູດື້ ຽວທ່ ານມະຫາຕະມະຄານທີອາື້ ງວາຄົນຈົນ ເດອດຮອື້ ນ ເພາະຕອື້ ງຊເື້ ກອແພງວິທຕີ ່ ຕາື້ ນພາສເີ ກອຂອງທານກຄ ນາປະຊາຊນົ ຊາວອນິ ເດຍເປັນພັນໆຄົນໄປ ຜະລດິ ເກອໃຊເ້ື ອງທ່ ທີ ະເລຄນັ ຄຜີ ນົ ຂອງການນເີື້ ຮດັ ໃຫປ້ື ະຊາຊນົ ບ່ ຕອ້ື ງຊເ້ື ກອຈາກລດັ ຖະບານອງັ ກດິ ແຖມຍງັ ຜູທ້ື ່ ີ ບ່ ໄດໄ້ື ປເຮດັ ເຮດັ ວຽກເກອຈາກກຖ່ ມອາສາສະໝກັ ຂາຍເກອຂອງ ທ່ ານ ມະຫາຕະມະຄານທໄີ ດ.້ື ລດັ ຖະບານອງັ ກດິ ຄຽດຫາຼ ຍ ຫຼ ວ່ າເກອຂອງທ່ ານມະຫາຕະມະຄານທເີ ປັນເກອເຖ່ ອນເພາະບ່ ເສຍພາສີ ແລະ ລກັ ນາື້ ທະເລມາຜະລດິ ເກອຈ່ ງຶ ໃຫທື້ ະຫານຊາວຊກິ ໄປຂດັ ຂວາງການຜະລດິ ເກອຂອງທ່ ານ ແລະ ກ່ ອນທຈີ ະຜະລດິ ການຂດັ ຂວາງການຜະລິດເກອກຈບັ ທ່ ານມະຫາຕະມະຄານທີໄປຂງັ ຄຸກໄວກື້ ່ ອນ ສ່ ວນຜູຄ້ື ນົ ທ່ ເີ ຮັດເກອຢ່ ູກ່ ຖກ ທະຫານທຸບດດີ ວ້ື ຍໄມກ້ື ະບອງຫວົ ລາື້ ງຂາ້ື ງແຕກໄປຕາມໆກນັ ແຖວໜາ້ື ລມົ້ື ລງົ ແຖວຫຼງັ ກ່ ໜນູ ຂນ້ື ມາບ່ ຮູຈື້ ກັ ຢູດ ຢ່ ອນ ຕໄີ ດຕ້ື ໄີ ປທ່ ບີ ່ ຖກຕກີ ່ ໄປຕກັ ນາື້ ເຂາົື້ ມາຕມົື້ ເຮດັ ເກອກນັ ໄປ ຕາຫຼວດກ່ ທຸບຕຄີ ນົ ເຮດັ ເກອບຢູຫາ້ື ມກ້ື ່ ໝດົ ກາລງັ ທ່ ຈີ ະຕເີ ພາະປະຊາຊນົ ໜຸນກນັ ມາບ່ ຂາດສາຍຈ່ ງຶ ຢຸດເຮດັ ການຂດັ ຂວາງປ່ ອຍໃຫເື້ ຮດັ ເກອໄປຕາມສະດວກ. ການຕ່ ຕາື້ ນອງັ ກດິ ເພ່ ອຂເອກະລາດຄນໂດຍວທິ ເີ ຮດັ ເກອໃຊເື້ ອງແລວ້ື ບ່ ຍອມເສຍພາສໃີ ຫລ້ື ດັ ຖະບານອັງກດິ ນເີ້ື ປັນແນວທາງທ່ ສີ ະແດງອອກວ່ າບ່ ຕອ້ື ງການໃຫຄ້ື ນົ ອັງກດິ ມາປົກຄອງອິນເດຍອກີ ຕ່ ໄປແຕ່ ເມ່ ອຄນົ ອງັ ກດິ ຍງັ ດື້ ດາ້ື ນຂນື້ ປົກຄອງອນິ ເດຍຢ່ ູ ຊາວອນິ ເດຍກ່ ຈະບ່ ຍອມໃຫຄ້ື ວາມຮ່ ວມມດວ້ື ຍເປັນຕນົື້ ວ່ າບ່ ເສຍພາສໃີ ຫລ້ື ດັ ຖະບານ ເມ່ ອລດັ ຖະບານບ່ ມເີ ງນິ ໃຊກ້ື ່ ປົກຄອງບາື້ ນເມອງບ່ ໄດນື້ ຄີ້ື ການທວງເອກະລາດຄນທ່ ສີ ມົ ເຫດສມົ ຜນົ ຂອງທ່ ານມະ ຫາຕະມະຄານທ.ີ ຈາກການທ່ ຊີ າວອນິ ເດຍລຸກຂນຶື້ ປົດແອກຈາກອັງກດິ ແລະ ອງັ ກດິ ເຮດັ ການປາບປາມຢ່ າງທາລຸນຕ່ ຊາວອິນ ເດຍທງັ ທ່ ເີ ຮດັ ການປະທວື້ ງຢ່ າງສະຫງບົ ນນັື້ ເຮດັ ໃຫຊື້ າວໂລກປະນາມລດັ ຖະບານອງັ ກດິ ຢ່ າງຮຸ ນແຮງໂດຍສະເພາະ ການປາບປາມຄນົ ເຮດັ ເກອເປັນທ່ ນີ າອດົ ສູໃຈຍງິ ເພາະທະຫານຊາວອນິ ເດຍແຕ່ ມຜີ ູບ້ື ງັ ຄບັ ບນັ ຊາເປັນຄນົ ອງັ ກດິ ເຮດັ ການຕຄີ ນົ ອນິ ເດຍດວື້ ຍກນັ ເອງທ່ ມີ ແີ ຕ່ ມເປ່ ົາເຫດການເທ່ ອນເີື້ ຮດັ ໃຫລ້ື ດັ ຖະບານອງັ ກດິ ບ່ ສະບາຍໃຈຫຼາຍຢືາ້ ນປະ ເທດອິນເດຍຈະຫຸຼດມໄປ ດ່ ັງນນັ້ື , ຈ່ ງຶ ຫາທາງຂດັ ຂວາງເຕັມທ່ ີວິທີທ່ ີຂດັ ຂວາງກ່ ຄຢຸແຢ່ ໃຫຄື້ ນົ ຮນິ ດູກບັ ມຸດລິມ ຜດິ ຖ່ ຽງກນັ ຂາ້ື ກນັ ເລອດນອງແຜ່ ນດນິ ອນິ ເດຍວທິ ກີ ານນເີື້ ຮດັ ໃຫກ້ື ານຄນເອກະລາດຊະງກັ ລງົ ສມົ ຄວາມມຸງື້ ໝາຍ ຂອງລດັ ຖະບານອງັ ກດິ ທ່ ານມະຫາດຕະມະຄານທແີ ກເື້ ກມນດີ້ື ວື້ ຍການອດົ ເຂາົ້ື ທ່ ານປະກາດວ່ າທ່ ານຈະອດົ ເຂາົື້ ຈນົ ກວ່ າຄນົ ຮນິ ດກູ ບັ ມຸດລມິ ຈະຢຸດຜດິ ຖ່ ຽງກນັ ຫຼ ບ່ ຈນົ ກວ່ າ ທ່ ານຈະຕາຍໄປ. ຄນົ ຮນິ ດກູ ບັ ມຸດລມິ ເມ່ ອຮູຂ້ື ່ າວທ່ ານມະຫາຕະມະຄານທອີ ດົ ເຂາົ້ື ປະທວື້ ງກ່ ຫນັ ມາປອງດອງກນັ ເຫດທ່ ຫີ ນັ ມາ ປອງດອງກນັ ໄດກື້ ່ ເພາະເຫນັ ວ່ າອນິ ເດຍຍງັ ບ່ ໄດຮ້ື ບັ ເອກະລາດຜູນ້ື າໃນການຂເອກະລາດຄ: ທ່ ານມະຫາຄະມະຄານ ທຈີ ະຕາຍຍງັ ບ່ ໄດ້ື ເພາະຖາື້ ປ່ ອຍໃຫທ້ື ່ ານຕາຍໄປແລວ້ື ຈະໄດໃື້ ຜມາເປັນຜູນ້ື າປະຊາຊນົ ຕ່ ຕາ້ື ນອງັ ກດິ ເພາະເຫດຜນົ ຂ້ື ນຈີື້ ່ ງຶ ເຮດັ ໃຫຄ້ື ນົ ຮນິ ດກູ ບັ ມຸດລມິ ຢຸດຜດິ ຖ່ ຽງກນັ ແລວ້ື ກ່ ພາກນັ ມາຫາທ່ ານບອກວ່ າຢຸດຜດິ ຖ່ ຽງກນັ ແລວື້ ຂໃຫທ້ື ່ ານ ແປ່ ໂດຍ ປະລນິ ຍາຕິ ພູລໄິ ຊ ດວງມກິ ສະວງົ 35

ເລກີ ອດົ ອາຫານເມ່ ອທ່ ານເຫນັ ວ່ າຄນົ ຮນິ ດູ ແລະ ຄນົ ມຸດລມິ ຢຸດຜດິ ຖ່ ຽງກນັ ແລວ້ື ທ່ ານກ່ ຍອມກນິ ອາຫານຄເກ່ າົ . ເມ່ ອຄນົ ໃນຊາດມຄີ ວາມສາມກັ ຄກີ ນັ ແລວື້ ທາງອນິ ເດຍກ່ ເຮດັ ການຂເອກະລາດຄນຕ່ ອງັ ກດິ ຕ່ ໄປອງັ ກດິ ກ່ ພະຍາຍາມດງຶ ໄວ່ ໂດຍແຈງ້ື ວ່ າ ຖາ້ື ມອບເອກະລາດໃຫອື້ ນິ ເດຍຕອື້ ງແບ່ ງອອກເປັນສອງປະເທດ ຄ ຮນິ ດູສະຖານກບັ ປາກສີ ະຖານ ທ່ ານມະຫາຕະມະຄານທບີ ່ ຍອມເມ່ ອບ່ ຍອມທາງລດັ ຖະບານອງັ ກດິ ກ່ ບ່ ຍອມມອບເອກະລາດຄນ ໃຫທື້ ່ ານມະຫາຕະມະຄານທພີ ະຍາຍາມສູຊ້ື ນົ ໃຫເ້ື ຖິງທ່ ສີ ຸດເພ່ ອຈະບ່ ໃຫແ້ື ຜ່ ນດິນອິນເດຍແຍກອອກເປັນສອງ ປະເທດແຕ່ ຜນົ ສຸດທາ້ື ຍ ທ່ ານຕອ້ື ງຍອມພ່ າຍແພເ້ື ພາະຖາື້ ບ່ ຍອມແຍກແຜ່ ນດນິ ອງັ ກດິ ກ່ ບ່ ຍອມມອບເອກະລາດໃຫື້ ຄກນັ ຕກົ ລງົ ເມ່ ອທາງອິນເດຍຍອມປ່ ອຍໃຫທື້ ອ້ື ງຖ່ ິນມຸດສະລມິ ໜາ້ື ແໜນື້ ແຍກຕວົ ໄປປົກຄອງຕນົ ເອງແລວ້ື ທາງ ລດັ ຖະບານອງັ ກດິ ກ່ ມອບເອກກະລາດໃຫເ້ື ມ່ ອປີ ພ.ສ 2491 ເຊ່ ງິ ເປັນໄລຍະກ່ ອນທ່ ປີ ະເທດ ຈນີ ຈະເຮດັ ກາຣົການ ປະຕວິ ດັ ສາເລດັ ໜ່ ງຶ ປີ.. ປະເທດອນິ ເດຍ ເຊ່ ງິ ຕກົ ເປັນເມອງຂນຶ້ື ຂອງອງັ ກດິ ມາເປັນຮອ້ື ຍປີກ່ ໄດຮ້ື ບັ ເອກະລາດຕາມເຈດຈານງົ ຂອງ ປະປາຊນົ ໂດຍການນາຂອງທ່ ານມະຫາຕະມະຄານທແີ ຕ່ ກ່ ເປັນເລ່ ອງໜາື້ ສາົື້ ທ່ ໃີ ນຂະນະທ່ ປີ ະຊາຊນົ ຫຼາຍຮອື້ ຍລາື້ ນ ຄົນໄດອື້ ິດສະຫຼະເສລພີ າບແຜນດິນກ່ ຕອ້ື ງແຍກອອກເປັນສອງປະເທດ ຄ ປະເທບອິນເດຍ ແລະ ປະເທດປາກີ ສະຖານ ເທ່ າົ ນນັ້ື ຍງັ ບ່ ພເມ່ ອແຍກກນັ ປົກຄອງຕາມເງ່ອນໄຂຂອງສາສະໜາໄດແ້ື ລວ້ື ້ື ຊາວມຸດສະລມິ ກ່ ເຮດັ ການຂາື້ ທ່ ານມະຫາຕະມະຄານທຖີ ມຶື້ ເລຍີ ຫຼາຍຄນົ ຄງົ ຢາກຮູວ້ື ່ າເປັນຫຍງັ ຄນົ ອນິ ເດຍນບັ ຖສາສະໜາອດິ ສະລາມຈ່ ງຶ ເຮັດກບັ ທ່ ານມະຫາຕະມະຄານທຜີ ູມ້ື ບີ ຸນຄຸນການຕ່ ປະເທດອນິ ເດຍ ແລະ ປາກສີ ະຖານຢ່ າງມະຫາສານໄດຄື້ ວາມສ່ ງົ ໄສນຂີື້ ຕອບດວື້ ຍຄາສາລະພາບຂອງຈາເລີຍທ່ ເີ ຮັດການປົດຊີວດິ ທ່ ານຜູເື້ ປັນບດິ າຂອງຄນົ ອນິ ເດຍທ່ ີໃຫກ້ື ານຕ່ ສານວາ\" ຂາື້ ພະເຈາົື້ ເຄຍີ ເຫນັ ຄວາມໂຫດຮາ້ື ຍທາລຸນຂອງການເຂ່ ນັ ຂາ້ື ກນັ ໃນປາກສີ ະຖານ ແລະ ຄວາມກດົ ຂ່ ຕີ ່ າງໆ, ດ່ ງັ ນນັ້ື ຈ່ ງເຂາົ້ື ຮ່ ວມກບັ ພວກຫວົ ຮຸນແຮງເປັນຂະບວນການສງັ ຫານມະຫາຕະມະຄານທເີ ພ່ ອໃຫຫື້ າຍແຄນື້ ’’. ເມ່ ອເຮາົ ໄດອື້ ່ ານປະຫວດັ ການຕ່ ສູເ້ື ພ່ ອປົດປ່ ອຍຄນົ ຈນີ ຂອງ ເໝາົ ເຈຕີ ຸງ ທຽບກບັ ປະຫວດັ ການຕ່ ສູຂ້ື ອງ ທ່ ານ ມະຫາດຕະມະຄານທີ ຜູນ້ື າໃນການປົດປ່ ອຍອນິ ເດຍແລວ້ື ເຮາົ ຈະພບົ ຄວາມແຕກຕ່ າງກນັ ຫຼວງຫຼາຍກ່ າວຄ ໃນຂະນະທ່ ີ ເໝາົ ເຈຕີ ຸງໃຊຄ້ື ວາມຮຸ ນແຮງທຸກຊະນດິ ເພ່ ອຊະນະໃນການປະຕວິ ດັ ສ່ ວນທ່ ານມະຫາຕະມະຄານທີ ໃຊທື້ າມະຄ ການບ່ ບຽດບຽນເອາົ ຊະນະການກູເື້ ອກະລາດເມ່ ອຖກເຮດັ ການປາບປາມບ່ ຕ່ ສູເ້ື ອາົ ຄວາມອ່ ອນນອ້ື ມ ເຂາົື້ ມາປະທະການຕ່ ສູ.ື້ ວທິ ທີ ເີ ອາົ ຄວາມອ່ ອນນອ້ື ມເຂາົື້ ມາຕ່ ສູກ້ື ບັ ຄວາມຮຸນແຮງເບ່ ງິ ຄຈະຊະນະໃຈຄນົ ທມີ າປາບປາມໄດດື້ ພີ ສມົ ຄວນເພາະເຫດວ່ າຕາມທາມະດາຄນົ ເຮາົ ທຸກຄນົ ເມ່ ອຖກທາຮາ້ື ຍ ແລະ ເມ່ ອເຮາົ ທາຮາ້ື ຍຕອບມນັ ກ່ ຈະຕອື້ ງຕ່ ສູກື້ ນັ ຈນົ ກວ່ າຈະຍອມກນັ ໄປຂາື້ ງໜ່ ງຶ ເຊ່ ງິ ກ່ ຈະສູນເສຍທງັ ສອງຝ່ າຍ ແຕ່ ຖາ້ື ຖກທາຮາື້ ຍແລວ້ື ຄນົ ຖກທາຮາື້ ຍບ່ ໂຕຕື້ ອບ ເຖງິ ທ່ ສີ ູດກ່ ບ່ ມກີ ານດ່ າໃຫເ້ື ຈບັ ໃຈ ຄນົ ທ່ ເີ ຮດັ ການປາບປາມກ່ ຄງົ ຈະເກດີ ຄວາມອດົ ສູໃຈໄປເອງວທິ ກີ ານແບບນກີ້ື ່ ຄ ເອາົ ຄວາມດຊີ ະນະຄວາມຊ່ ວົ ຄທ່ ພີ ະພຸດທະເຈາົື້ ເວາົ້ື ວ່ າຄວນເອາົ ຊະນະຄົນເວາົື້ ເຫຼາະແຫຼະດວື້ ຍການເວາົ້ື ຄວາມຈງິ ແລະ ເອາົ ຊະນະຄນົ ຄຽດດວື້ ຍຄວາມເມດຕາເປັນຕນົ້ື . ຫາກຈະມຄີ ນົ ຖາມວ່ າ ການທທີ ່ ານມະຫາດຕະມະຄານທີ ເຮດັ ການຕ່ ຕາື້ ນກດົ ໝາຍຂອງລດັ ຖະບານອງັ ກດິ ນນັ້ື ຈະຖວ່ າຜດິ ກດົ ໝາຍ ຫຼ ບ່ ຂສື້ ່ ງົ ໄສນໜີື້ າ້ື ຈະຕອບວ່ າບ່ ຜດິ ກດົ ໝາຍ ແລະ ເມ່ ອຕອບວ່ າບ່ ຜດິ ກດົ ໝາຍກ່ ຕອື້ ງ ຖາມຢ້ືອນໄປດວື້ ຍວ່ າ ຄນົ ຕ່ າງຊາດທ່ ໄີ ປຮຸ ກຮານເອາົ ແຜ່ ນດນິ ຂອງຄນົ ອ່ ນແລວ້ື ກດົ ຂ່ ຄີ ນົ ໃນປະເທດທ່ ານຜດິ ຫຍງັ ຫຼ ບ່ ເມ່ ອເບ່ ງິ ປະເດນັ ປີແລວ້ື ຈະເຫນັ ວ່ າຄນົ ທ່ ບີ ່ ມມີ ະໂນທາມກັ ໄປຮຸ ກຮານຊາດເພ່ ອນບາື້ ນເພ່ ອຫາຜນົ ປະໂຫຍດ ແປ່ ໂດຍ ປະລນິ ຍາຕິ ພູລໄິ ຊ ດວງມກິ ສະວງົ 36

ໃສ່ ຕນົ ຈດັ ເປັນຄນົ ອນັ ທະພານຢ່ ູແລວື້ , ດ່ ງັ ນນັື້ ການທ່ ຄີ ນົ ໃນຊາດທ່ ຖີ ກຮຸກຮານ ທ່ ານຈະບ່ ຍອມປະຕບິ ດັ ຕາມກດົ ໝາຍຂອງຄນົ ທຮີ ຸກຮານຊາດອ່ ນຈ່ ງຶ ບ່ ໜາ້ື ຈະຜດິ ກດົ ໝາຍເພາະເຫດຜນົ ທ່ ກີ ່ າວມານ.ີ້ື ການຕ່ ສູຂື້ ອງທ່ ານມະຫາດຕະມະຄານທີ ນອກຈາກຈະໃຊຄ້ື ວາມອ່ ອນນອ້ື ມແລວື້ ຍງັ ມຄີ ຸນນະທາທ່ ີເດ່ ນັ ຈະແຈງື້ ອກີ ຂໜື້ ່ ງຶ ຄ: ຄວາມອດົ ທນົ ທ່ ານມະຫາຕະມະຄານທີ ຍ່ າງໄປທ່ ວົ ແຜ່ ນດນິ ອນິ ເດຍ ເຊ່ ງິ ກວາ້ື ງຂວາງມະຫາ ສານເພ່ ອຮຽກຮອື້ ງປະຊາຊນົ ຊາວອນິ ເດຍທຸກສາສະໜາໃຫຮື້ ່ ວມມກນັ ຕ່ ຕາື້ ນອງັ ກດິ ດວື້ ຍວທິ ກີ ານທ່ ສີ ະຫງບົ ທ່ ໜີ າື້ ແປກໃຈກຄ ຕອນທທີ ່ ານຍ່ າງນາປະຊາຊນົ ໄປຍງັ ຄນັ ຄີ ເພ່ ອຜະລດິ ເກອໃຊເື້ ອງນນັ້ື ທ່ ານອາຍຸເຖງິ 61 ບແີ ລວື້ ແຕ່ ທ່ ານ ຍງັ ເດນິ ທາງດວ້ື ຍຕນີ ເປັນໄລຍະທາງເຖງິ 21 ໄມ ນຕີື້ ອື້ ງມຄີ ວາມອດົ ທນົ ແທໆ້ື ເພາະຖາື້ ບ່ ອດົ ທນົ ແລວື້ ຄງົ ຈະເດີນທາງ ໄປບ່ ເຖງິ ຈດຸ ໝາຍແນ່ ນອນ. ນອກຈາກມຄີ ວາມອດົ ທນົ ໃນການເດນີ ທາງແລວື້ ທ່ ານຍງັ ມຄີ ວາມສະຫຼາດໃນການລະດມົ ພນົ ເປັນກອງທບັ ປະຊາຊນົ ເພ່ ອໄປເຮດັ ເກອອກີ ດວື້ ຍເລ່ ອງເປັນຢ່ າງໃດຄວ່ າເມ່ ອຂະນະທທີ ່ ານຜ່ ານເມອງຕ່ າງໆໄປເຮດັ ເກອນນັື້ ປະຊາ ຊນົ ກ່ ຮູຂ້ື ່ າວທ່ ວົ ກນັ ແລວ້ື ວ່ າທ່ ານຈະຍ່ າງໄປເຮດັ ເກອເພ່ ອຕ່ ຕາື້ ນອງັ ກດິ , ດ່ ງັ ນນັ້ື ທຸກຄນົ ໃນເມອງທທີ ່ ານຜ່ ານກ່ ຄອຍ ຖາ້ື ຢ່ ູເພ່ ອໄປກບັ ທ່ ານ ແລະ ເມ່ ອທ່ ານຜ່ ານໄປແຕ່ ລະຄນົ ກ່ ຮ່ ວມສມົ ທບົ ໄປເຮດັ ເກອດວ້ື ຍນບັ ເປັນຈານວນເປັນໝນ ຄນົ ນຄີ້ື ການວາງແຜນອນັ ສະຫຼາດຂອງທ່ ານ. ທ່ ານມະຫາຕະມະຄານທີ ນອກຈາກຈະມຄີ ຸນນະທາດາ້ື ນອ່ ນໆແລວ້ື ທ່ ານຍງັ ມຄີ ວາມຍຸດຕທິ າທ່ ເີ ດ່ ນັ ຈະແຈງ້ື ອກີ ຂໜື້ ່ ງຶ ດວ້ື ຍເຮາົ ຈະພບົ ຄວາມຍຸດຕທິ າໃນຊ່ ວງການຕ່ ສູເ້ື ພ່ ອເອກະລາດຂອງອນິ ເດຍສອງເລ່ ອງກ່ າວຄ ເລ່ ອງທາ ອດິ ທ່ ານມຄີ ວາມຍຸດຕທິ າລະຫວ່ າງຄນົ ໃນສາສະໜາຮນິ ດູ ແລະ ຄນົ ໃນສາດສະໜາອດິ ສະລາມໃນ ປະເທດອິນ ເດຍນນັື້ ມຊີ າວຮນິ ດູຫຼາຍກ່ ວາອດິ ສະລາມເປັນຈານວນມະຫາສານ ແມ່ ນທ່ ານມະຫາຕະມະຄານທເີ ອງ ທ່ ານກ່ ເປັນ ຮນິ ດູແຕ່ ແມ່ ນຈະນບັ ຖພະເຈາົື້ ຂອງຮິນດູແຕ່ ບາງເທ່ ອທ່ ານກເຂາົື້ ຂາ້ື ງຄນົ ອິດສະລາມ ແລະ ຄນົ ອດິ ສະລາມກ່ ຮັກ ທ່ ານເມ່ ອຕອນທ່ ຄີ ນົ ຮນິ ດູກບັ ຄນົ ອດິ ສະລາມເຮດັ ສງົ ຄາມກາງເມອງກນັ ທ່ ເີ ມອງກນັ ກດັ ຕາທ່ ານບອກຊາວ ຮນິ ດູໃຫື້ ເລກີ ທາຮາ້ື ຍຄນົ ອດິ ສະລາມຄນົ ຮນິ ດູກ່ ຍອມເພ່ ອທ່ ານແຕ່ ຕ່ ມາບ່ ດນົ ຊາວອດິ ສະລາມມາຂາື້ ຄນົ ຮນິ ດູຕາຍຄນົ ຮນິ ດູ ຄຽດຫຼາຍ ຈ່ ງຶ ນາພາຂອງຄນົ ຮນິ ດູໄປທ່ ບີ າ້ື ນຂອງທ່ ານມະຫາດຕະມະຄານທີ ພອ້ື ມນາອາວຸດໄປດວື້ ຍ ແລວື້ ຖາມ ທ່ ານວ່ ານີ້ື ຫຼ ທ່ ໃີ ຫຄ້ື ນົ ຮນິ ດເູ ລກີ ທາຮາ້ື ຍຄນົ ອດິ ສະລາມແຕ່ ເມ່ ອຄນົ ອດິ ສະລາມທາຮາ້ື ຍຊາວຮນິ ດູຈະເຮດັ ແນວໃດ ຄນົ ເຫ່ ຼາົ ນນັ້ື ເວາົ້ື ດວ້ື ຍຄວາມຄຽດ ຂະນະນນັື້ ຊາວອດິ ສະລາມເຫນັ ວ່ າທ່ ານອາດຈະໄດຮ້ື ບັ ອນັ ຕະລາຍຈາກຄນົ ຮນິ ດູ ຈ່ ງຶ ພາກນັ ມາຍງັ ບາ້ື ນຂອງທ່ ານ ແລວ້ື ຊ່ ວຍກນັ ອາຮກັ ຂາທ່ ານຢ່ າງດທີ ່ ນີ ຄີື້ ນາໃຈທ່ ຊີ າວອດິ ສະລາມມຕີ ່ ທ່ ານ. ຄວາມຍຸດຕິທາອກີ ເລ່ ອງໜ່ ຶງທ່ ີທ່ ານໄດເື້ ຮດັ ລົງໄປທັງທ່ ີຜິດຄາສອນໃນສາສະໜາຮິນດູ ຄ ການຮ່ ວມກນິ ຮ່ ວມນອນກບັ ຄນົ ວນັ ນະຈນັ ທານ ສາສະໜາຮນິ ດູຖວ່ າກນວນັ ນະຈນັ ທານເປັນວນັ ນະຕາເປັນວນັ ນະທ່ ສີ າື້ ງຄວາມ ເປັນອບັ ມງົ ຄນົ ໃຫແ້ື ກ່ ຜູໄ້ື ດສື້ າຜດັ ແມ່ ນແຕ່ ເງາົ ຂອງຄນົ ຈນັ ທານຖາ້ື ທກັ ຜູໃື້ ດກ່ ຄວາຜູນື້ ນັ້ື ເປັນອບັ ມງົ ຄນົ , ດ່ ງັ ນນັື້ ຄນົ ຮນິ ດູທຸກຄນົ ຈ່ ງຶ ບ່ ມໃີ ຜຄບົ ກບັ ຄນົ ວນັ ນະນີ້ື ບນັ ຍດັ ທາງສາສະໜາຫາ້ື ມຮບັ ຂອງກນິ ຈາກຄນົ ວນັ ນະນີ້ື ແຕ່ ທ່ ານມະ ຫາຕະມະຄານທບີ ່ ຍອມປະຕບິ ດັ ຕາມຄາສອນໃນສາສະໜາຮນິ ດູໃນຂນື້ ີື້ ທ່ ານກບັ ຖວາທຸກຄນົ ສກັ ສຄີ ກນັ ກບັ ທ່ ພີ ະ ພຸດທະເຈາົື້ ສອນໄວຄື້ ວາມຍຸດຕທິ າຂອງທ່ ານໃນເລ່ ອງເດດັ ຂາດຫຼາຍເພາະສະແດງເຖງິ ວ່ າທ່ ານຍອມຖມິື້ ຄາສອນທ່ ີ ຜດິ ຂອງສາສະໜາແລວ້ື ຍອມຮບັ ເອາົ ຄນົ ວນັ ນະຈນັ ທານເຂາົ້ື ມາເປັນພວກຂອງທ່ ານ. ແປ່ ໂດຍ ປະລນິ ຍາຕິ ພູລໄິ ຊ ດວງມກິ ສະວງົ 37

ນຄີ້ື ອະຫງິ ສາທາ ທ່ ເີ ປັນແນວທາງການແກໄ້ື ຂການກດົ ຂຂີ ່ ມົ ເຫງັ ຂອງຊາວອງັ ກດິ ທ່ ໄີ ດເ້ື ຮດັ ຕ່ ຊາວອນິ ເດຍນບັ ເປັນແນວທາງທ່ ແີ ປກປະຫຼາດທ່ ບີ ່ ມໃີ ຜເຮດັ ແຕ່ ທ່ ານກ່ ເຮດັ ສາເລດັ ໂດຍໃຫຊື້ າວອນິ ເດຍທຸກຄນົ ໄດມື້ ອີ ດິ ສະຫຼະພາບ ເສລຢີ ່ າງທ່ ເີ ຫນັ ກນັ ຢ່ ູທຸກມນື້ .ີ້ື 3.ລະບບົ ການປົກຄອງຂອງພະພຸດທະເຈາົື້ ເມ່ ອເຮົາເຈາະຈາກປະຈຸບັນໄປສ່ ູອະດີດໃນແຜ່ ນດິນຂອງອິນເດຍເຮົາຈະພົບຄວາມຍ່ ິງໃຫຍ່ ຂ ອງ ມະຫາຕະມະຄານທໃີ ນການແກບື້ ນັ ຫາທາງການເມອງໃນຍຸກປະຈບຸ ນັ ແລະ ພບົ ຄວາມຍ່ ງິ ໃຫຍ່ ຂອງພະທຸດທະເຈາົ້ື ໃນສະໄໝອະດີດທ່ ໄີ ດວື້ າງຫຼກັ ທາເພ່ ອແນວທາງຕ່ າງໆໄວຫື້ ຼວງຫຼາຍໂດຍສະເພາະຫຼກັ ທາໃນການແກບ້ື ັນຫາການ ປົກຄອງບາ້ື ນເມອງມະຫາຕະມະຄານທນີ ອກຈາກຈະເປັນທຍີ ອມຮັບກນັ ໃນປະເທດອນິ ເດຍແລວ້ື ຊາວໂລກຍງັ ຍອມຮບັ ນບັ ຖອກີ ດວື້ ຍ ພະທຸດທະເຈາົື້ ກ່ ເຊນັ ກນັ ເປັນທ່ ຍີ ອມຮບັ ຂອງປະຊາຊນົ ຊາວອນິ ເດຍ ສະໄໝບູຮານແລວື້ ຊາວໂລກກ່ ຍອມຮບັ ນບັ ຖກາບໄຫວກ້ື ນັ ທ່ ວົ ໂລກຈນົ ເຖງິ ທຸກມອື້ ກີ ດວື້ ຍ. ການປົກຄອງເປັນວທິ ກີ ານແບບໜ່ ງຶ ທ່ ມີ ະນຸດສາື້ ງຂນຶ້ື ມາເພ່ ອເປັນເຄ່ ອງມໃນການປົກຄອງປະຊາຊນົ ທັງນກີື້ ່ ດວື້ ຍວ່ າປະຊາຊນົ ທ່ ຢີ ່ ູຮ່ ວມກນັ ເປັນຈານວນຫຼາຍໆນນັ້ື ຄວນຍອມມນີ ໄິ ສບ່ ຄກນັ ບາງຄົນທາຕວົ ໃຫເື້ ປັນປະໂຫຍດ ແກ່ ຕນົ ແລະ ປະຊາຊນົ ໂດຍສ່ ວນລວມແຕ່ ບາງຄນົ ເຮດັ ຄວາມເດອດຮອ້ື ນໃຫແ້ື ກ່ ປະຊາຊນົ ໂດຍສ່ ວນລວມຖາ້ື ບ່ ມີ ຜູປື້ ົກຄອງຄອຍຖາື້ ຫາການເບ່ ງິ ແຍງໃຫໂື້ ທດກ່ ຈະສາື້ ງຄວາມເດອດຮອ້ື ນໃຫຄື້ ນົ ອ່ ນດວ້ື ຍເຫນັ ສງັ ຄມົ ແຕ່ ລະສງັ ຄມົ ຈ່ ງຶ ໄດສື້ າ້ື ງຜູປື້ ົກຄອງຂນຶ້ື ມາເພ່ ອປະໂຫຍດດ່ ງັ ກ່ າວ. ໃນປະຫວດັ ສາດ ຫຼ ໃນພງົ ສະວາດານຂອງຊາດຕ່ າງໆມກັ ຈະມກີ ານອາ້ື ງເຖິງຜູປື້ ົກຄອງບາື້ ນເມອງກ່ ຽວກບັ ເທວະດາເປັນສ່ ວນໃຫຍ່ ທງັ ນເີ້ື ພ່ ອຈະຍກົ ຍອ້ື ງຜູປ້ື ົກຄອງໃຫມື້ ອີ ະພນິ ຫິ ານຍ່ ງິ ໃຫຍ່ ນນັ້ື ເອງແຕ່ ໃນຄາພພິ ຸດທະສາສະ ໜາກ່ າວເຖງິ ການສະຖາປະນາຜູປື້ ົກຄອງບາ້ື ນເມອງຄງັື້ ທາອດິ ຂອງໂລກດວື້ ຍວທິ ກີ ານຄດັ ເລອກບຸກຄນົ ທ່ ມີ ຮີ ູບສວຍ ງາມມສີ ະງ່າໜາື້ ເກ່ ງໃຈກວ່ າຄນົ ອ່ ນໆຕາມທ່ ປີ າກດົ ໃນພະໄຕ່ ພດີ ກົ ໃນສະໄໝທ່ ມີ ະນຸດຜ່ ານວວິ ດັ ທະນາການມາເຖິງ ຍຸກທ່ ມີ ເີ ຂາົື້ ສາລເີ ປັນອາຫານ (ກ່ ອນໜາື້ ນງີ້ື ວື້ ນຄນິ , ກະປິຄນິ ເປັນຕນົື້ ເປັນອາຫານ) ໃນຍຸກນມີ້ື ະນດຸ ເຫ່ ຼາົ ນນັື້ ຍງັ ບ່ ມີ ການປົກຄອງເປັນລະບບົ ມຄີ ວາມເປັນຢ່ ູຢ່ າງຕ່ າງຄນົ ຕ່ າງຢ່ ູໃນຍຸກດ່ ງັ ກ່ າວນມີື້ ະນຸດຍງັ ບ່ ຕອື້ ງເຮດັ ກະເສດຕະກາລຽ້ື ງ ຊບີ ເພາະເທງິ ແຜ່ ນດນິ ທ່ ວົ ໄປມເີ ຂາົື້ ສາລງີ ອກຢ່ ູທ່ ວົ ໃຜຫວິ ຂນຶ້ື ມາກ່ ໄປກຽວເຂາົື້ ສາລມີ າຊອ້ື ມແລວື້ ໜງຶື້ ກນິ ການທ່ ີຕ່ າງ ຄນົ ຕ່ າງໄປກຽວເຂາົື້ ສາລມີ າບລໂິ ພກໂດຍເສລແີ ບບນໜີື້ າ້ື ຈະເຮດັ ໃຫເື້ ກດີ ການຍາດກນັ , ດ່ ງັ ນນັື້ ມະນຸດເຫ່ ຼາົ ນນັື້ ຈ່ ງຶ ມາຕກົ ລງົ ກນັ ວ່ າພວກເຮາົ ຄວນແບ່ ງເຂດເຂາົ້ື ສາລເີ ປັນເຂດໆ ເຂດໃດເປັນຂອງໃຜຄນົ ນນັື້ ກ່ ມາກ່ ຽວເຂາົື້ ສາລໃີ ນເຂດ ຂອງຕນົ ໄປບລໂິ ພກ ເມ່ ອຕກົ ລງົ ແບງເຂດເຂາົື້ ສາລກີ ນັ ແລວ້ື ສ່ ວນໃຫຍ່ ກ່ ປະຕບິ ດັ ໄປຕາມກະຕກິ າທ່ ຕີ ກົ ລງົ ກນັ ເມ່ ອ ເປັນແບບນຄີື້ ວາມສະຫງບົ ຮມົ ເຢັນກ່ ມຢີ ່ ູທວົ ໄປໂດຍບ່ ຕອື້ ງມຜີ ູປື້ ົກຄອງແຕ່ ຢ່ າງໃດ ທ່ ານວ່ າໃນສະໄໝນນັ້ື ມະນດຸ ບ່ ໄດປື້ ະພດຶ ຊ່ ວົ ແຕ່ ຢ່ າງໃດເລຍີ . ດນົ ນານມາແລວື້ ມຄີ ນົ ໂລບຢ່ ູຄນົ ໜ່ ງຶ ມຄີ ວາມຄດິ ຊ່ ວົ ຂນຶື້ ວ່ າຖາ້ື ເຮາົ ກ່ ຽວເຂາົື້ ສາລຂີ ອງເຮາົ ຢ່ ູແບບນເີື້ ຂາົ້ື ຂອງ ເຮາົ ກ່ ຈະໝດົ ສນິື້ ໄປຢ່ າງນນັື້ ເລຍີ ເຮາົ ລກັ ໄປກຽວເຂາົື້ ສາລຂີ ອງຄນົ ອ່ ນຈະດກີ ວ່ າແລວື້ ເຂາົ ກ່ ລກັ ໄປກຽວເຂາົ້ື ສາລີຂອງ ຄນົ ອ່ ນເຮດັ ຢ່ ູແບບນຈີື້ ນົ ຄນົ ອ່ ນຈບັ ໄດເື້ ມ່ ອຖກຈບັ ໄດຄື້ ງັ້ື ທາອດິ ກ່ ຖກຕກັ ເຕອນຕ່ ມາຄງັື້ ທີ 2 ຂນຶ້ື ເຮດັ ລງົ ໄປອກີ ຖກ ຈບັ ໄດອ້ື ກີ ຄງັ້ື ທີ 3 ກ່ ລກັ ໄປກ່ ຽວເຂາົ້ື ສາລຂີ ອງຄນົ ອ່ ນອກີ ແລວື້ ກ່ ຖກຈບັ ໄດອື້ ກີ ເທ່ ອນມີື້ ະນດຸ ຄນົ ອ່ ນພາກນັ ກຽດຊ່ ງັ ແປ່ ໂດຍ ປະລນິ ຍາຕິ ພູລໄິ ຊ ດວງມກິ ສະວງົ 38

ຄນົ ຊ່ ວົ ຄົນນນັື້ ປະພດຶ ຕນົ ບ່ ດທີ ັງທ່ ບີ ່ ມໃີ ຜຫາມາກ່ ອນເພາະຄວາມກຽດຊ່ ງັ ຈ່ ງຶ ທາຮາ້ື ຍຄົນຜູນ້ື ນັ້ື ເວາົື້ ຄ ບາງຄນົ ຕບົ ດວ້ື ຍຝ່ າມ, ບາງຄນົ ຂວາ້ື ງດວື້ ຍກອ້ື ນດນິ ແລະ ບາງຄນົ ຕດີ ວ້ື ຍທອື້ ນໄມ.ື້ ຄວາມຊ່ ວົ ຮາື້ ຍທ່ ບີ ່ ເຄຍີ ມມີ າເລຍີ ກ່ ເລ່ ມີ ມປີ າກດົ ຂນຶ້ື ເພາະເຫດຂອງຄນົ ຊ່ ວົ ຄນົ ນມີ້ື ະນດຸ ທ່ ເີ ຫນັ ເຫດການໃນຄງັື້ ນນັື້ ໄດປື້ ຶກສາຫາລກນັ ວ່ າຕງັື້ ແຕ່ ເຮາົ ເກດີ ມາບນົ ໜາື້ ໂລກນພີ້ື ວກເຮາົ ຍງັ ບ່ ເຄຍີ ພບົ ຄວາມຊ່ ວົ ປາກດົ ມແີ ຕ່ ຢ່ າງໃດເລຍີ ແຕ່ ບດັ ນພີື້ ວກເຮາົ ເຫນັ ຄວາມຊ່ ວົ ຫຼາຍຢ່ າງໄດເ້ື ກດີ ຂນຶ້ື ໃນໝ່ ມູ ະນຸດ ການຂລີື້ ກັ ແຕ່ ກ່ ອນບ່ ເຄຍີ ມີ ດຽວນມີື້ ຂີ ນຶື້ ແລວື້ ການຕຕິ ຽນກນັ ແຕ່ ກ່ ອນບ່ ເຄຍີ ມດີ ຽວນໄີື້ ດມື້ ແີ ລວ້ື ການເວາົື້ ຕວົ ະກນັ ແຕ່ ກ່ ອນບ່ ເຄຍີ ມດີ ຽວນໄີື້ ດມື້ ແີ ລວ້ື ການທາຮາ້ື ຍ ກນັ ແຕ່ ກ່ ອນບ່ ເຄຍີ ມດີ ຽວນມີ້ື ຂີ ນຶື້ ແລວື້ ຫາກເຮາົ ປ່ ອຍໃຫເື້ ປັນໄປແບບນຕີື້ ່ ໄປຄວາມຊ່ ວົ ຮາ້ື ຍຕ່ າງໆອາດຈະເກດີ ຂນຶື້ ອກີ ທາງທ່ ດີ ພີ ວກເຮາົ ຄວນ ແຕ່ ງຕງັ້ື ໃຜຄນົ ໃດຄນົ ໜ່ ງຶ ຂນຶື້ ມາເປັນຜູປື້ ົກຄອງເບ່ ງິ ຍແຍ່ ງເຂາົື້ ສາລີ ແລະ ໃຫຜ້ື ູນ້ື ນັ້ື ເປັນຜູື້ ວ່ າກ່ າວຕກັ ເຕອນຄນົ ຜູທື້ ບີ ່ ຢ່ ູໃນກະຕກິ າຂອງຊຸມຊນົ ຄນົ ໃດລະເມດີ ກະຕກິ າຈນົ ເຖຶງຕອ້ື ງລງົ ໂທດກ່ ໃຫຜື້ ູປື້ ົກຄອງ ລງົ ໂທດຄນົ ໃດລະເມດີ ກະຕກິ າເບາົ ໆກ່ ໃຫຜື້ ູປ້ື ົກຄອງນນັື້ ຕກັ ເຕອນພາກທນັ ສາລບັ ຄວາມເປັນຢ່ ູຂອງຜູປ້ື ົກຄອງນນັື້ ພວກເຮາົ ກ່ ເບ່ ງເຂາົື້ ສາລທີ ່ ເີ ຮາົ ເກບັ ກຽວແລວ້ື ມອບໃຫເື້ ປັນສ່ ວຍສາອາກອນທຸກຄນົ ກ່ ເຫນັ ດວ້ື ຍກບັ ມະຕທິ ່ ປີ ຶກກສາ ຫາລກນັ ນນັື້ . ເມ່ ອໄດຕ້ື ກົ ລງົ ໃຈກນັ ແນ່ ນອນແລວ້ື ມະນຸດເຫ່ ຼາົ ນນັ້ື ກພາກນັ ຄດັ ເລອກບູລຸດຮູບຮ່ າາງສວຍງາມຜວິ ພນັ ຜ່ ອງ ໃສໜາື້ ຕາມສີ ະຫງ່າລາສເີ ປັນທໜີ າ້ື ຢື້ານກ່ ວົ ຂອງຜູພື້ ບົ ເຫນັ ໃຫເ້ື ປັນຫວົ ໜາ້ື ຜູປື້ ົກຄອງໃນສະໄໝນນັື້ ມະນຸດເອນີ້ື ຫວົ ໜາື້ ຜູປ້ື ົກຄອງວ່ າ \"ມະຫາສະໝຸດ\" ແປວ່ າຜູທື້ ່ ປີ ະຊາຊນົ ລງົ ມະຕສິ ະຖາປະນາໃຫເື້ ປັນຫວົ ໜາ້ື ອກີ ນາມໜ່ ງຶ ພາກນັ ເອນີື້ ວ່ າ \"ຂດັ ຕຍິ ະ’’ ແປວ່ າ ຜູປ້ື ົກຄອງເບ່ ງິ ແຍງນາ ແລະ ອກີ ນາມໜ່ ງຶ ພາກນັ ຮຽກວ່ າ \"ລາຊາ” ແປວ່ າ \"ຜູສື້ າ້ື ງຄວາມ ສຸກຄວາມຍນິ ນດໃີ ຫຜື້ ູອ້ື ນ\". ຈາກວກັ ຖຸປະສ່ ງົ ດ່ ງັ ເດມີ ໃນການສາ້ື ງລະບບົ ການປົກຄອງສະໄໝເລ່ ມີ ຕນົ້ື ເຮາົ ຈະເຫນັ ວ່ າເຂາົ ສາື້ ງຜູປື້ ົກຄອງ ຊຸມຊນົ ຂນຶ້ື ມາເພາະເຫດ 2 ປະການ ຄ: ໃຫມື້ ໜີ າ້ື ທເີ ບ່ ງິ ແຍງນາເຂາົື້ ສາລີ ເວາົື້ ຄ: ໃຫມ້ື ອີ ານາດກ່ ວາໃຜຕອື້ ງການນາ ເຂາົ້ື ສາລເີ ທ່ າົ ໃດ “ຂດັ ຕຢິ ະ” ຈະເປັນຜູອື້ ະນຸຍາດໃຫື້ ຫຼ ໃຜລກັ ໄປເກບັ ກຽວເຂາົື້ ສາລຂີ ອງຄນົ ອ່ ນ “ຂກັ ດຕຢິ ະ”ຈະ ເປັນຜູຈ້ື ບັ ກ່ ຸມຜູນ້ື ນັ້ື ມາລງົ ໂທດ ແລະ ເພາະເຫດທ່ ເີ ມ່ ອຂດັ ຕຢິ ະໄດເື້ ຮດັ ໜາ້ື ທ່ ປີ ົກຄອງເບ່ ງິ ແຍງ,ນາເຂາົ້ື ສາລດີ ວື້ ຍດີ ແລວື້ ກ່ ຈະສາມາດໃຫໄ້ື ດບ້ື ນັ ລຸວດັ ຖຸປະສງົ ໃນຂທື້ ີ 2 ຄ: ສາື້ ງຄວາມສຸກ, ຄວາມຢິນດໃີ ຫກື້ ບັ ຜູຢ້ື ່ ູໃຕປື້ ົກຄອງນີຄ້ື ວດັ ຖຸປະສງົ ເລ່ ທີ າອດິ ຂອງການສາ້ື ງລະບບົ ການປົກຄອງຂອງຊຸມຊນົ ບູຮານ. ປະເທດໄທເຮາົ ເປັນເມອງທ່ ນີ ບັ ຖພະພຸດທະສາດສະໜາຈ່ ງຶ ໄດຮ້ື ບັ ຮູກື້ າເນດີ້ື ລະບບົ ການປົກຄອງຕາມທ່ ທີ ່ ານ ເວາົື້ ໄວໃື້ ນຄາພນີ ພະພຸດທະສາດສະໜາ ແລະ ປະທດໄທເຮາົ ກ່ ໃຫສ້ື າມນັ ຫວົ ໜາື້ ຜູປ້ື ົກຄອງຂອງເຮາົ ວ່ າ \"ສມົ ມຸດຕິ ລາດ\" ຄທ່ ມີ ະນຸດສະໄໝທະອດິ ທ່ ານເອນີ້ື ຫວົ ໜາ້ື ຂອງເຂາົ ວ່ າ \"ມະຫາສະໝຸດ\" ແລະ ເຮາົ ກ່ ຖວາຍພະນາມໃຫຫ້ື ວົ ໜາ້ື ຜູປື້ ົກຄອງຂອງເຮາົ ວ່ າ \"ພະເຈາົ້ື ແຜ່ ນດນິ \" ຫຼ \"ພະມະຫາກະສດັ \" ເພາະເຮດັ ໜາື້ ທ່ ຢີ ່ າງດຽວກບັ ໜາ້ື ທ່ ຂີ ັດຕຢິ ະ ຂອງມະນຸດສະໄໝບູຮານເວາົື້ ຄໜາ້ື ທ່ ປີ ົກຄອງແຜ່ ນດນິ ຫຼ ເປັນເຈາົ້ື ຂອງແຜ່ ນດິນເວລາຜູຢ້ື ່ ູໃຕປ້ື ົກຄອງຕອື້ ງການ ແຜ່ ນດນິ ທາມາຫາກນິ ພະເຈາົື້ ແຜ່ ນດນິ ກ່ ຈະອະນຸຍາດໃຫຕື້ າມຄວາມປະສງົ ຄວາມຈງິ ຄາວ່ າ \"ພະເຈາົ້ື ແຜ່ ນດນິ ’’ ນນັື້ ມຄີ ວາມໝາຍກງົ ກນັ ກບັ \"ພະມະຫາກະສດັ \" ເພາະຄາວ່ າ \"ກະສດັ \" ມາຈາກຄາວ່ າ “ຂດັ ຕຢິ ະ” ແລະ ຄາວ່ າຂດັ ຕຢິ ະ ກ່ ແປວ່ າຜູປື້ ົກຄອງເບ່ ງິ ແຍງນາກງົ ຄາວ່ ານາ ກ່ ຄ: ແຜ່ ນດນິ ນນັື້ ເອງນອກຈາກເຮາົ ຈະຖວາຍພະນາມຫວົ ໜາ້ື ຜູປ້ື ົກຄອງ ແປ່ ໂດຍ ປະລນິ ຍາຕິ ພູລໄິ ຊ ດວງມກິ ສະວງົ 39

ຂອງເຮາົ ວ່ າ \"ພະມະຫາກະສດັ \" ຢ່ າງມະນດຸ ສະໄໝບູຮານແລວື້ ເຮາົ ຍງັ ໄດຖ້ື ວາຍພະນາມຜູປື້ ົກຄອງຂອງເຮາົ ວ່ າ \"ລາ ຊາ\" ຄມະນຸດໃນສະໄໝບູຮານອກີ ດວ້ື ຍທງັ ນີ້ື ເປັນເພາະວ່ າຫວົ ໜາ້ື ຂອງເຮາົ ພະອງົ ສາື້ ງຄວາມຮ່ ມົ ເຢັນເປັນສຸກໃຫ້ື ກບັ ປະຊາຊນົ ສມົ ເຈດຕະນາຂອງຄນົ ສະໄໝບູຮານທ່ ເີ ຂາົ ຕງັື້ ລາຊາຂນຶ້ື ມາດ່ ງັ ນນັື້ ພວກເຮາົ ຈ່ ງຶ ຮຽກຜູປື້ ົກຄອງຂອງເຮາົ ວ່ າລາຊາ. ປະຫວດັ ການປົກຄອງສະໄໝທາອດິ ຕາມທໄີ ດກື້ ່ າວມານສີ້ື ະແດງໃຫເື້ ຫນັ ວ່ າວດັ ຖຸປະສງົ ໃນການສາື້ ງລະບອບ ປົກຄອງນນັ້ື ກ່ ເພ່ ອບາບດັ ທຸກອນັ ອາດຈະເກດີ ຂນຶ້ື ເພາະການແຍ່ ງກນັ ທາມາຫາກນິ ດ່ ງັ ທ່ ປີ າກດົ ໃນປະຫວດັ ວ່ າສາື້ ງຕາ ແໜ່ ງ “ຂດັ ຕຢິ ະ” ຂນຶ້ື ມາເພ່ ອກາຈດັ ຄວາມເດອດຮອ້ື ນທ່ ເີ ກດີ ຂນຶື້ ເພາະການແຍ່ ງອາຫານມາບລໂິ ພກ ແລະ ວດັ ຖຸ ປະສງົ ໃນການສາື້ ງລະບອບການປົກຄອງອກີ ປະການໜ່ ງຶ ຄ: ສາ້ື ງສນັ ຕສິ ຸກໃຫກ້ື ບັ ຊຸມຊນົ ດ່ ງັ ທ່ ປີ າກດົ ໃນປະຫວດັ ວ່ າ ຫວົ ໜາື້ ຜູປື້ ົກຄອງໄດນ້ື າມວ່ າ \"ລາຊາ\" ເພາະມໜີ າ້ື ທ່ ສີ າື້ ງຄວາມສະຫງບົ ສຸກໃຫກື້ ບັ ຊຸມຊນົ ຕາມທ່ ເີ ວາົ້ື ມານເີື້ ຮາົ ຈະ ເຫນັ ວ່ າວດັ ຖຸປະສງົ ຂອງລະບອບປົກຄອງໄດຖື້ ກຮກັ ສາສບທອດເຈດຕະນາລມົ ມາຕະຫອຼ ດຕງັ້ື ແຕ່ ຍຸກທາອດິ ຈນົ ກະ ທງັ ເຖງິ ຍຸກບດັ ຈບຸ ນັ . ການປົກຄອງທ່ ມີ ະນຸດສາື້ ງລະບບົ ກນັ ຂນຶ້ື ມານນັື້ ບາງລະບບົ ກ່ ສາ້ື ງຄວາມຮ່ ມົ ເຢັນໃຫກື້ ບັ ປະຊາຊນົ ບາງລະບບົ ກ່ ສາ້ື ງຄວາມເດອດຮອື້ ນໃຫປ້ື ະຊາຊນົ ທງັ ນກີ້ື ່ ເພາະວ່ າຜູສື້ າ້ື ງລະບບົ ສ່ ວນໃຫຍ່ ມຄີ ວາມຄດິ ພຽງຄນົ ທາຄາແຖມມຜີ ນົ ປະໂຫຍດຂອງຕນົ ເຂາົ້ື ໄປພວົ ພນັ ຢ່ ູດວື້ ຍ, ດ່ ງັ ນນັື້ ຄວາມຄດິ ເລ່ ອງການປົກຄອງຈ່ ງຶ ບ່ ພນົ້ື ຄວາມເຫນັ ແກ່ ຕນົ ເປັນຫຼກັ ປະເທດໄທເຮາົ ນບັ ຖພະພຸດທະສາດໜາມາດນົ ແລວື້ ແຕ່ ຈະມໃີ ຜຈກັ ຄນົ ທ່ ຈີ ະຮູວື້ ່ າພະພຸ ດທະເຈາົ້ື ສະແດງວທິ ກີ ານ ປົກຄອງໄວແ້ື ຕ່ ຄນົ ໄທສະໄໝບູຮານເລ່ ອງການປົກຄອງທ່ ພີ ະພຸດທະເຈາົື້ ຄດິ ໄວເ້ື ພາະວ່ າໃນສະໄໝບູຮານຄນົ ໄທເຮາົ ຮຽນໜງັ ສໃນວດັ ແລະ ຕາລາທ່ ພີ ະສງົ ນາມາສອນກ່ ຄ: ຄາສອນຂອງພະພຸດທະເຈາົື້ ທ່ ມີ ຢີ ່ ູໃນພະຄາພໄີ ຕປີດກົ ພະ ເຈາົ້ື ແຜ່ ນດນິ ສະໄໝກ່ ອນແທບທຸກພະອງົ ຄງົ ໄດສ້ື ກຶ ສາຫຼກັ ການປົກຄອງມາທຸກພະອງົ ເພາະປາກດົ ວ່ າມກີ ານນາຫກຼັ ທາຂອງພະເຈາົື້ ແຜ່ ນດນິ ທ່ ພີ ະພຸດທະເຈາົ້ື ປະທານໄວມ້ື າປະຕບິ ດັ ເຊ່ ນັ ທດົ ພລີ າດສະທາຈກັ ກະວດັ ແລະ ລາດລງັ ຄະຫວດັ ຖຸການປາກດົ ຂອງທາຂອງນກັ ປົກຄອງເຫ່ າຼົ ນສີື້ ະແດງວ່ າເຂາົ ເຫ່ ຼາົ ນນັ້ື ຮູຈ້ື ກັ ຫກຼັ ທາຂອງຜູປ້ື ົກຄອງຢ່ າງດີ ແຕ່ ປະຈບຸ ນັ ນຄີື້ ວາມຮູໃື້ ນພຸດທະສາສະໜາບ່ ໄດມ້ື ໃີ ຜສນົ ໃຈອກີ ຫກຼັ ການປົກຄອງທ່ ດີ ຈີ ່ ງຶ ຖກລະເລຍີ ໄປ ພຽງຮູຈື້ ກັ ຫຼກັ ທາແຕ່ ຊ່ )ເທ່ າົ ນນັ້ື ແຕ່ ບ່ ມກີ ານປະຕບິ ດັ ເພ່ ອໃຫຄື້ ນົ ລຸນື້ ນໄີື້ ດຮ້ື ູຈ້ື ກັ ຫກຼັ ການປົກຄອງໃນພະພຸ ດທະສາສະໜແລະ ເຫນັ ຄວາມສາຄນັ ຂອງການປະຕບິ ດັ ຕາມຫກຼັ ການປົກຄອງຈ່ ງຶ ສະເໜຫີ ກຼັ ການປົກຄອງຂອງພະພຸ ດທະເຈາົື້ ມາສກຶ ສາກນັ ຕ່ ໄປ. ໃນຄາພພີ ະພຸດທະສາສະໜາ ເອນີ້ື ການປົກຄອງວ່ າ ອະທບິ ເຕຍຢະ ຄາວ່ າ ອະທບິ ເຕຍຢະ ໝາຍເຖງິ ການ ປົກຄອງແຕ່ ຄນົ ໄທເຮາົ ປ່ ຽນຄາວ່ າ ອະທບິ ເຕຍຢະ ເປັນອະທປິ ະໄຕ ແລະ ແປຄາ ອະທປິ ະໄຕ ວ່ າຄວາມເປັນໃຫຍ່ ການແປແບບນບີື້ ່ ຖກຕາມສບັ ເພາະຕາມຄວາມໝາຍຂອງສບັ ເຂາົ ແປວ່ າ ການຄຸມ້ື ຄອງທ່ ຍີ ງິ ໃຫຍ່ ຮາກຄາສບັ ທ່ ມີ າ ຈາກ ອທິ + ປາ + ຕິ ຄາວ່ າ ອທິ ແປວ່ າຍ່ ງິ ໃຫຍ່ ປາ ແປວ່ າ ຄຸມື້ ຄອງ ຕເິ ປັນປັດໄຈມຄີ ວາມໝາຍພຽງໃຫສື້ ບັ ນເີື້ ປັນ ນາມເມ່ ອຮ່ ວມກນັ ແລວື້ ຈ່ ງຶ ໄດສ້ື ບັ ວ່ າ ອະທບິ ຕິ ແລວ້ື ແຜ່ ລງົ ມາເປັນ ອະທບິ ເຕຍຢະ ຫຼ ອະທປິ ະໄຕ ແປຕາມຕວົ ວ່ າ ການຄຸມ້ື ຄອງທ່ ຍີ ງິ ໃຫຍ່ ຫຼ ເຮາົ ຈະແປໃຫຊ້ື ນິື້ ເຄຍີ ຄນົ ໄທດວ້ື ຍກນັ ກຈະເປັນໄດວ້ື ່ າ ການປົກຄອງທ່ ຍີ ງິ ໃຫຍ່ ການ ປົກຄອງທ່ ຍີ ງິ ໃຫແື້ ມ່ ນຫຍງັ ຄາຖາມນເີື້ ຮາົ ສາມາດຕອບໄດື້ 2 ແນວທາງຄ: 1. ການປົກຄອງທ່ ມີ ອີ ານາບລເິ ວນກວາ້ື ງຂວາງມຄີ ນົ ຫຼາຍ 2. ການປົກຄອງທ່ ດີ າເນນີ ໃຫເື້ ປັນໄປຕາມຈດຸ ໝາຍນນັື້ ຍາກຢ່ າງຍງິ . ແປ່ ໂດຍ ປະລນິ ຍາຕິ ພູລໄິ ຊ ດວງມກິ ສະວງົ 40

ການປົກຄອງທ່ ມີ ອີ ານາບລເິ ວນກວາື້ ງຂວາງ ແລະ ມຄີ ນົ ຫຼາຍການປົກຄອງທ່ ເີ ຮາົ ກາລງັ ເວາົື້ ເຖິງນີື້ ໝາຍເຖງິ ການປົກຄອງລະດບັ ປະເທດ ເຊ່ ງິ ການປົກຄອງລະດບັ ດ່ ງັ ກ່ າວນນັ້ື ຈະຕອື້ ງມພີ ນື້ ທ່ ກີ ວາື້ ງຂວາງຄກບັ ພນ້ື ທ່ ປີ ົກຄອງ ຂອງປະເທດໄທມປີ ະລມິ ານເຖິງ 223 ລາ້ື ນໄຮ່ ກ່ ພຶ໊ນທ່ ກີ ວາ້ື ງຂວາງຂະໜາດນນັ້ື ເປັນຂອງແນ່ ນອນທ່ ຕີ ອື້ ງມຊີ ບັ ສບົ ບດັ ເທ່ ງິ ແຜ່ ນດນິ ທ່ ຜີ ູປ້ື ົກຄອງຕອ້ື ງດູແລຮກັ ສາ ກ່ ຊບັ ສມົ ບດັ ເທງິ ແຜ່ ນດນິ ທ່ ຜີ ູຄື້ ຸມື້ ຄອງຕອື້ ງດູແລຮກັ ສານນັື້ ມຫີ ຼວງ ຫາຼ ຍເຊ່ ນັ ຕອ້ື ງດແູ ລຮກັ ສາຄນົ ເທງິ ແຜ່ ນດນິ ຕອື້ ງຈດັ ການໃຫທ້ື ຸກຄນົ ໄດຮື້ ບັ ແຜ່ ນດນິ ສາລບັ ຢ່ ູ ແລະ ທາມາຫາກນິ ຢ່ າງ ຍຸດຕທິ າຕອື້ ງເບ່ ງິ ແຍງ ແລະ ແຈກຈ່ າຍຊແັ ຮ່ ທາດພອື້ ມປ່ າໄມໃື້ ຫປ້ື ະຊາຊົນຢ່ າງຍຸ ດຕທິ າຕອື້ ງເບ່ ງິ ແຍງແລະ ແຈກ ຈ່ າຍຊບັ ພະຍາກອນໃນນາ້ື ທ່ ວົ ປະເທດໃຫປື້ ະຊາຊນົ ຢ່ າງຍຸດຕທິ າຕອື້ ງມພີ າລະຖຮກັ ສາພນ້ື ແຜ່ ນດນິ ທ່ ມີ ຢີ ່ ູແລວ້ື ນໃີື້ ຫື້ ຄງົ ຢ່ ູບ່ ໃຫປື້ ະເທດອ່ ນມາແຍງເອາົ ໄປພາລະຕາມທກີ ່ າວມານນັ້ື ມຢີ ່ ູທ່ ວົ ອານາບລເິ ວນປະເທດໄທ ເມ່ ອມພີ າລະຫຼວງ ຫຼາຍຂນຶ້ື ເຂາົ ຈ່ ງຶ ຮຽກການຄຸມື້ ຄອງລະດບັ ນວີື້ າ ການຄຸມ້ື ຄອງທ່ ຍີ ່ ງິ ໃຫຍ່ . ການປົກຄອງທ່ ຈີ ະດາເນນີ ໃຫເື້ ປັນໄປຕາມຈດຸ ໝາຍນນັ້ື ຍາກຢ່ າງຍງິ ການປົກຄອງບ່ ວ່ າລະດບັ ໃດລວື້ ນມຈີ ດຸ ໝາຍຢ່ ູທ່ ບີ າບດັ ທຸກບາລຸງສຸກຂອງປະຊາຊນົ ເມ່ ອຕອື້ ງປົກຄອງຜູຄ້ື ນົ ທງັ ປະເທດເຊ່ ນັ ນນັື້ ການທຈີ ະເຮດັ ໃຫຜື້ ູຄື້ ນົ ທຸກຄນົ ປາດສະຈາກທຸກມແີ ຕ່ ຄວາມຮ່ ມົ ເຢັນເປັນສຸກຢ່ າງທ່ ວົ ໜາື້ ນນັື້ ຄງົ ເປັນໄດຍື້ າກເຫຼອຫຼາຍທເີ ປັນໄປໄດຍ້ື າກ ນນັ້ື ກເພາະເຫດ 2 ປະການ ຄ: ເບ່ ງິ ແຍງບ່ ທ່ ວົ ເຖິງ ແລະ ມຄີ ວາມລາອ່ ຽງໃນການປົກຄອງທ່ ເີ ບ່ ງິ ແຍງບ່ ທ່ ວົ ເຖິງ ກ່ ເພາະມຄີ ນົ ທ່ ຕີ ອ້ື ງເບ່ ງິ ແຍງຫຼວງຫຼາຍເມ່ ອຄນົ ຫຼວງຫຼາຍແບບນຈີື້ ່ ງຶ ເຮດັ ໃຫຜ້ື ູປ້ື ົກຄອງແນມເບ່ ງິ ບ່ ເຫນັ ຄນົ ທ່ ຖີ ກຂ່ ົມ ເຫັງຄນົ ທ່ ີຖກຂມົ ເຫັງ ເມ່ ອເປັນແບບນີຈື້ ່ ງຶ ເຮດັ ໃຫກື້ ານປົກຄອງບ່ ບນັ ລຸຈຸດໝາຍຂອງການປົກຄອງສ່ ວນທ່ ວີ ່ າມີ ຄວາມລາອ່ ຽງໃນການປົກຄອງກ່ ເພາະວ່ າໃນບາງກລະນຜີ້ື ູປື້ ົກຄອງເບ່ ງິ ເຫນັ ຢ່ ູວ່ າຜູຢ້ື ່ ູໃຕປ້ື ົກຄອງຂອງຕນົ ຖກຂ່ ມົ ເຫງັ ແຕ່ ກ່ ບ່ ຊ່ ວຍເຫຼອຫຍງັ ເພາະວ່ າຄນົ ທ່ ຂີ ່ ມົ ເຫງັ ນນັື້ ເປັນເພ່ ອນມດີ ສະຫາຍຂອງຕນົ ເອງເມ່ ອຜູປ້ື ົກຄອງມຄີ ວາມລາອ່ ຽງ ແບບນີື້ ຈ່ ງຶ ເປັນການຍາກເຫອຼ ເກນີ ທ່ ຈີ ະປົກຄອງປະຊາຊນົ ໃຫມ້ື ຄີ ວາມຮ່ ມົ ເຢັນເປັນສຸກ. ໃນທາງກງົ ກນັ ຂາ້ື ມ ຖາື້ ຫາກວ່ າຜູປື້ ົກຄອງໃດສາມາດປົກຄອງແຜ່ ນດນິ ທ່ ກີ ວາ້ື ງຂວາງຂະໜາດນີື້ ແລະທ່ ຍີ າກ ເຫອຼ ເກນີ ຂະໜາດນໃີື້ ຫປ້ື ະສບົ ຄວາມສາເລດັ ໄດື້ ຄ ໃຫປື້ ະຊາຊນົ ມຄີ ວາມຮ່ ມົ ເຢັນເປັນສຸກໄດກື້ ານປົກຄອງນນົື້ ເຂາົ ເອນີ້ື ວ່ າ ການປົກຄອງທ່ ຍີ ່ ງິ ໃຫຍ່ . ການປົກຄອງທ່ ຈີ ະໃຫບື້ ນັ ຈດຸ ມຸງື້ ໝາຍນນັ້ື ພະພຸດທະເຈາົ້ື ເວາົ້ື ໄວື້ 3 ລະບບົ ຄ: 1. ການປົກຄອງລະບບົ ອດັ ຕາທປິ ະໄຕ 2. ການປົກຄອງລະບບົ ໂລກາທປິ ະໄຕ 3. ການປົກຄອງລະບບົ ທາມາທປິ ະໄຕ ➢ ການປົກຄອງລະບບົ ອດັ ຕາທປິ ະໄຕ ການປົກຄອງລະບບົ ນໃີ້ື ນປະຈບຸ ນັ ເອນີ້ື ວ່ າ ລະບອບຜະເດດັ ຈການໃນສະໄໝກ່ ອນຄນົ ໄທເຮາົ ເອນີື້ ວ່ າລະບບົ ສມົ ບູນຜາຍາສດິ ທລິ າດການປົກຄອງລະບອບນພິ ະລາຊາມອີ ານາດສດິ ທຂິ າດໃນການປົກຄອງແຜ່ ນດນິ ແນວໂນມ້ື ໃນການປົກຄອງລະບບົ ນີມ້ື ກັ ໜ່ ວງນາໄປສ່ ູຜນົ ສອງຢ່ າງ ຄ: ນາຄວາມເດອດຮອ້ື ນມາສ່ ູປະຊາຊນົ ເພາະພະລາຊາ ປົກຄອງໂດຍອະທາ ແລະ ນາຄວາມຜາສຸກມາສ່ ູປະຊາຊນົ ເພາະພະລາຊາມອີ ານາດເດດັ ຂາດໃນການທ່ ຈີ ະດາເນີນ ການເພ່ ອຄວາມຜາສຸກຂອງປະຊາຊນົ . ການທ່ ເີ ວາົື້ ວ່ າການປົກຄອງລະບບົ ນນີິື້ າໄປສ່ ູຜນົ ສອງຢ່ າງກເພາະວ່ າການປົກຄອງທ່ ຜີ ູມ້ື ອີ ານາດຕດັ ສນິ້ື ພຽງ ແປ່ ໂດຍ ປະລນິ ຍາຕິ ພູລໄິ ຊ ດວງມກິ ສະວງົ 41

ຄນົ ດຽວງ່າຍທ່ ຜີ ູມື້ ອີ ານາດຈະທ່ າລຸນປະຊາລາດຊະດອນກອບໂກຍສມົ ບດັ ເພ່ ອສະເຫວຍີ ສຸກຕນົ ເອງ ແລະ ຍາດພີ ນອ້ື ງ ແລະ ໃນທານອງດຽວກນັ ມນັ ກ່ ງ່າຍຄກນັ ທ່ ກີ ານປົກຄອງລະບບົ ນຈີ້ື ະດາເນນີ ການປົກຄອງທ່ ເີ ປັນປະໂຫຍດຕ່ ມະຫາຊນົ ເພາະຖາື້ ມອີ ານາດເດດັ ຂາດແລວື້ ເມ່ ອເຫນັ ວ່ າການດາເນນີ ການແບບນມີ້ື ປີ ະໂຫຍດຕ່ ມະຫາຊນົ ກ່ ຈະດາ ເນນີ ການທນັ ທ່ ໂີ ດຍບ່ ຟັງສຽງຄນົ ອ່ ນເພາະຖາື້ ຟັງຄົນອ່ ນບາງທ່ ຄີ ນົ ທ່ ຢີ ່ ູອອື້ ມຂາ້ື ງຜູມ້ື ອີ ານາດເມ່ ອເຫນັ ການດາເນີນ ການປົກຄອງຢ່ າງນຈີື້ ະເຮດັ ໃຫຕື້ ນົ ເສຍຜນົ ປະໂຫຍດຈ່ ງຶ ຄດັ ຄາ້ື ນທາມະດາຄນົ ຄດັ ຄາ້ື ນກມກັ ຈະອາ້ື ງເຫດຜນົ ໄດສ້ື ະ ຊາຍເພ່ ອໃຫຄື້ າເວງົື້ ຂອງຕນົ ນມນີ າ້ື ໜກັ ເມ່ ອຜູມ້ື ອີ ານາດຈານນົ ຕ່ ສຽງສ່ ວນໃຫຍ່ ກ່ ດາເນນີ ການບ່ ໄດເ້ື ມ່ ອດາເນີນ ການບ່ ໄດປ້ື ະໂຫຍດທຈີ ະຕນົ ຢ່ ູກບັ ມະຫາຊນົ ຈ່ ງຶ ບ່ ເກດີ ມບີ ນັ ມາແຕ່ ເມ່ ອການບກົ ຄອງທ່ ມີ ອີ ານາດເດດັ ຂາດແລວື້ ບ່ ຈາ ເປັນຕອ້ື ງຟັງຄົນອ່ ນ ເມ່ ອເຫນັ ວ່ າເປັນປະໂຫຍຕ່ ມະຫາຊົນແລວື້ ກດາເນນີ ການໄດທ້ື ັນທ່ ຜີ ນົ ປະໂຫຍດກ່ ຈະຕົກຢ່ ູ ກບັ ມະຫາຊນົ . ເຮາົ ອາດຈະຍກົ ເຫດການຕອນລາດຊະການທີ 5 ເລກີ ຂາື້ ທາດມາເປັນຕົວຢ່ າງໃນປະເດ່ ັນເຮາົ ໄດຖ້ື າື້ ໄດຟື້ ັງ ຄວາມຄດິ ເຫນັ ຂອງຄນົ ອ່ ນແນ່ ນອນພະອງົ ຈະເລກີ ຂາື້ ທາດບ່ ໄດເ້ື ພາະຂຸນນາງທ່ ຮີ ບັ ໃຊຕື້ ່ າງລະເນດລະນາ ຕ່ າງກ່ ມຂີ າື້ ທາດກນັ ທງັ ນນັື້ , ດ່ ງັ ນນັ້ື ເມ່ ອພະອົງຄິດຈະເລີກລະບົບການມຂີ າ້ື ທາດແລວ້ື ປະຊຸມຂຸ ນນາງເພ່ ອຂຟັງຄວາມເຫນັ ແລະ ໄດອ້ື ະນຸຍາດໃຫຂ້ື ຸ ນນາງສະແດງຄວາມຄດິ ເຫນັ ໄດອື້ ດິ ສະຫຼະແລວື້ ກ່ ເປັນການແນ່ ນອນວ່ າຂຸ ນນາງສ່ ວນໃຫຍ່ ຈະບ່ ເຫນັ ດວື້ ຍໃນການເລກີ ຂາື້ ທາດ ແຕ່ ທ່ ເີ ຫດການນບີ້ື ່ ໄດເື້ ປັນແບບນກີ້ື ເພາະພະອງົ ມອີ ານາດໃນການດາເນນີ ການ ຢ່ າງເດດັ ຂາດ ແລະ ພະອງົ ຄດິ ດາເນນີ ການໄບຕາມແຜນຂອງພະອງົ ໂດຍບ່ ໄດຄື້ ານງຶ ເຖງິ ຄວາມຄດິ ຂອງຄນົ ອ່ ນແຕ່ ຈະ ວ່ າພະອງົ ບ່ ໄດຄ້ື ານງເຖງິ ຄວາມຄດິ ເຫນັ ຂອງຄນົ ອ່ ນເລຍີ ທ່ ດີ ຽວກ່ ໄດເ້ື ພາະວາໃນການດາເນນີ ການເລກີ ຂາື້ ທາດນນັ້ື ພະອງົ ບ່ ໄດດື້ າເນນີ ການຢ່ າງວູບວາບແຕ່ ຄ່ ອຍເປັນຄອຍໄປທງັ ນກີ້ື ່ ດວື້ ຍຫວງັ ວ່ າຈະໄດບື້ ່ ເກດີ ປະຕກິ ລິ ຢິ າຫຼວງຫຼາຍ ນກັ ແຕ່ ເຖງິ ແນວນນັ້ື ກ່ ຍງັ ມຂີ ຸນນາງບາງຄນົ ສະໄໝນນັ້ື ບ່ ໄດປື້ ະຕຕິ າມພະລາດອງົ ການໂດຍບ່ ຍອມໃຫຂື້ າື້ ທາດຂອງ ຕນົ ພນົ້ື ຈາກຄວາມເປັນຂາື້ ທາດ. ຕາມທກີ ່ າວມານຄີື້ : ຄວາມໝາຍຂອງຄາເວາົື້ ທ່ ວີ ່ າ ການປົກຄອງທ່ ມີ ອີ ານາດເດັດຂາດມກັ ນາໄປສ່ ູການດາ ເນນີ ທ່ ເີ ປັນປະໂຫຍດຕ່ ປະຊາຊນົ ໄດງ້ື ່າຍຄກນັ ຖາື້ ຜູນື້ ນັ້ື ມຄີ ຸນນະທາ. ➢ ການປົກຄອງລະບບົ ໂລກາທປິ ະໄຕ ການປົກຄອງລະບອບນປີື້ ະເທດໄທເຮາົ ເອີນ້ື ວ່ າ ປະຊາທປິ ະໄຕການທ່ ທີ ່ ານຜູຮ້ື ູທ້ື ່ ານບນັ ຍດັ ສບັ ຂນຶື້ ໃໝ່ ວ່ າ ປະຊາທປິ ະໄຕກ່ ຄງົ ຈະເນ່ ອງມາຈາກຈນິ ຕະນາການວ່ າ ໃນຄວາມຮູສ້ື ກຶ ຂອງຄນົ ໄທ ຄາວ່ າ ໂລກ ໝາຍເຖງິ ໂລກທ່ ີ ເຮາົ ອາໄສຢ່ ູຖາ້ື ເກດີ ໃຊຄື້ າວ່ າ ໂລກາທປິ ະໄຕເຂາົ້ື ແທໆ້ື ແລວື້ ຈະຕອ້ື ງມຄີ ວາມໝາຍວ່ າການປົກຄອງທ່ ຢີ ຶດຖຄວາມ ເຫນັ ຂອງຊາວໂລກເປັນຫຼກັ ເພ່ ອຫຼກີ ລຽງຄວາມຮູສ້ື ກຶ ດ່ ງັ ກ່ າວ ທ່ ານ ຈ່ ງຶ ບນັ ຍດັ ສບັ ຂນື້ ໃໝ່ ວ່ າ ປະຊາທປິ ະໄຕໂດຍ ເອາົ ຄາວ່ າ “ປະຊາ” ມາແທນຄາວ່ າ ໂລກ ຄວາມຈງິ ຄາວ່ າໂລກໃນທ່ ນີ ໄີ້ື ດໝື້ າຍເຖງິ ໂລກທ່ ເີ ຮາົ ອາໄສຢ່ ູແຕ່ ໝາຍເຖິງ ຄນົ ຫຼ ສດັ ອ່ ນ ດ່ ງັ ທ່ ທີ ່ ານກ່ າວໄວື້ ຄາພທີ ຖິ ານບັ ທປີ ີກາວ່ າຊ່ ຂອງສດັ ມຫີ າຼ ຍຊ່ ເຊ່ ນັ : ປານ,ີື້ ຊນົ ຕຸ, ປະຂາ ແລະ ໂລກ ເປັນຕນົ້ື ຂຢ້ື ນຢັນທ່ ຈີ ະເຫນັ ໄດອ້ື ກີ ປະການໜ່ ງຶ ຄ: ທຸກມນື້ ປີື້ ະເທດອນິ ເດຍທ່ ເີ ປັນເຈາົ້ື ຂອງພາສາມະຄດົ ເຂາົ ເອນີ້ື ວ່ າ ສະພາຜູແື້ ທນລາດຊະດອນຂອງເຂາົ ວ່ າໂລກສະພາໂດຍຄວາມໝາຍກ່ ຄ ສະພາຂອງຄນົ ທ່ ວົ ໄປນນັ້ື ເອງ. ການປົກຄອງທ່ ເີ ອນີື້ ວ່ າ ໂລກາທປິ ະໄຕມຕີ ວົ ຢ່ າງໃຫເ້ື ຫນັ ໃນສະໄໝພຸ ດການ ເຊ່ ນັ ການປົກຄອງຂອງແຄວນ້ື ແປ່ ໂດຍ ປະລນິ ຍາຕິ ພູລໄິ ຊ ດວງມກິ ສະວງົ 42

ວດັ ຊີ ແລະ ການປົກຄອງຂອງແຄວນ້ື ມນັ ລະ ແຄວນື້ ວດັ ຊມີ ເີ ມອງຫຼວງຊ່ ວ່ າເວສາລລີ ດັ ນມີື້ ຕີ ະກູນລດິ ສະວເີ ປັນຜູ້ື ປົກຄອງກ່ ລະບອບການປົກຄອງຂອງຕະກູນລດິ ສະວໃີ ຊລ້ື ະບບົ ໝຸນວຽນກນັ ເປັນພະລາຊາເວລານຕີ້ື ະກູນລດິ ສະວີ ສາຂານນັ້ື ເປັນພະມະຫາກສດັ ຕ່ ໄປກ່ ຕະກູນລດິ ສະວສີ າຂານນັື້ ເປັນພະມະຫາກະສດັ ແທ່ ນແທນໝຸນວຽນກນັ ໄປຢ່ າງ ນີ້ື ສາລບັ ການບລຫິ ານລາດຊະການບາ້ື ນເມອງຕະກູນລດິ ສະວີ ທຸກຕະກນູ ຕອື້ ງເຂາົ້ື ຮ່ ວມປະຊມົ ເພ່ ອປຶກສາຫາລກນັ ພະມະຫາກະສດັ ອງົ ດຽວຕດັ ສນິ ພະໄທບ່ ໄດຖ້ື າື້ ຄນເຮດັ ກ່ ຖວ່ າຜດິ ປະເພນກີ້ື ານປົກຄອງຮູບແບບນນັ້ື ເປັນຮູບແບບ ທ່ ເີ ອນີື້ ວ່ າການປົກຄອງໂລກາທປິ ະໄຕ ຄປຶກສາຫາລກນັ ກ່ ອນ ສ່ ວນໃຫຍ່ ຈະເອາົ ແນວໃດ ແລວ້ື ຈ່ ງຶ ດາເນນີ ໄປຕາມ ມະຕຂິ ອງທປີ ະຊຸມນນັ້ື . ລກັ ສະນະການປົກຄອງລະບອບຂອງລດິ ສະວນີ ນັ້ື ຖາື້ ຈະນາໄປປຽບທຽບກບັ ແຄວນ້ື ມະຄດົ ແລວ້ື ຈະເຫນັ ຄວາມແຕກຕ່ າງກນັ ໄກເວາົື້ ຄ ພະເຈາົື້ ພມິ ພສິ ານພະເຈາົື້ ແຜ່ ນດນິ ມະຄດົ ມອີ ານາດສດິ ຊຂີ້ື າດໃນການປົກຄອງລດັ ພະ ອງົ ຈະດາເນນີ ການປົກຄອງໄປແນວໃດ ກ່ ຈະມລີ າດຊະອງົ ການໃຫດ້ື າເນນີ ໄປຕາມນນັື້ ສ່ ວນຂອງເຈາົື້ ລິດສະວີຈະ ດາເນນີ ການຫຍງັ ໄປຈະຕອ້ື ງເອນີ້ື ຕະກູນລດິ ສະວທີ ງັ ໝດົ (ຄງົ ຈະສະເພາະຫວົ ໜາ້ື ຄອບຄວົ ) ມາປະຊຸມປຶກສາກນັ ກ່ ອນ ຖາ້ື ທ່ ປີ ະຊຸມເຫນັ ດວື້ ຍຈ່ ງຶ ຈະດາເນນີ ການໄດ.້ື ສ່ ວນລະບບົ ການປົກຄອງຂອງລດັ ມນັ ລະກເປັນເຊ່ ນັ ດຽວກບັ ລດັ ເວສາລີ ລດັ ມນັ ລະມເີ ມອງຫຼວງຊ່ ກຸສນິ າ ລາ ຕະກນູ ທ່ ປີ ົກຄອງລດັ ປາວາ ມຊີ ່ ວ່ າ ວາສດິ ຖະ ຫຼ ມນັ ລະຕະກູນນໝີ້ື ຸນວຽນປ່ ຽນກນັ ປົກຄອງເປັນໄລຍະ ຍງັ ຄນົ້ື ບ່ ພບົ ວ່ າ ຜູທື້ ່ ດີ າລງົ ຕາແໜ່ ງພະມະຫາກະສດັ ມວີ າລະຕະຫຼອດອາຍຸ ຫຼ ມວີ າລະເປັນຈານວນປີ ເຊ່ ງິ ຈະຕອ້ື ງຄນົື້ ຫາ ກນັ ຕ່ ໄປແຕ່ ທ່ ແີ ນ່ ນອນກ່ ຄ ກະສດັ ທ່ ຄີ ອງກຸງສນິ າລາຢ່ ູເມ່ ອໝດົ ວາລະຂອງຕນົ ແລວື້ ຕນົ ຫາມສີ ດິ ທທິ ່ ຈີ ະມອບການ ປົກຄອງໃຫລື້ ກູ ຫາຼ ນຂອງຕນົ ໄດບື້ ່ ວາລະການປົກຄອງຈະຕອື້ ງເປັນຂອງເຈາົ້ື ມນັ ລະອງົ ຕ່ ໄປ ເຊ່ ງິ ເປັນລາດບັ ທ່ ກີ າໜດົ ໄວແື້ ລວື້ ຕາມກດົ ທະນຽມລດັ ຖະບານ. ອາດຈະມກີ ານສງົ ໄສວ່ າເຈາົ້ື ມນັ ລະອງົ ທ່ ຍີ ງັ ບ່ ເຖີງວາລະການເປັນກະສດັ ຈະມອີ າຊບີ ເຮດັ ຫຍງັ ໃນໂອລດົ ກາ ມະຫາປະລນິ ບິ ພານສູດ ທ່ ານກ່ າວວ່ າ ເຈາົ້ື ມນັ ລະທງັ ຫຼາຍທ່ ຍີ ງັ ບ່ ເຖິງວາລະການປົກຄອງບາ້ື ນເມອງສ່ ວນໃຫຍ່ ຈະ ຢຶດອາຊບີ ເປັນພ່ ຄາື້ ຫາຊັບສິນເງນິ ທອງຕະຫຼອດເວລາທ່ ປີ ະກອບອາຊີບສ່ ວນຕົວນີ້ື ເຈາົື້ ມນັ ລະມອີ າວຸໂສສູງຂອງ ຕະກນູ ຈະເບ່ ງິ ແຍ່ ງຄວາມປະພດຶ ຂອງເຈາົື້ ມນັ ລະອງົ ຕ່ ໄປທ່ ມີ ສີ ດິ ທໃິ ນລາດຊະສມົ ບດັ ຖາື້ ເກດີ ວ່ າເຈາົື້ ມນັ ລະອົງທ່ ຈີ ະ ໄດວ້ື າລະເປັນກະສດັ ຕ່ ໄປມຄີ ວາມປະພດຶ ບ່ ເໝາະສມົ ທາງຕະກູນມນັ ລະກ່ ຈະຕດັ ສດິ ທໃິ ນການຄອງລາດຍກົ ອງົ ເຈາົ້ື ມນັ ລະອງົ ນນັ້ື ສະຫຼະສດິ ກດົ ຂນ້ື ເີ້ື ປັນຄກດົ ຂອງເຈາົື້ ລດົ ສະວແີ ຫ່ ງນະຄອນເວສາລສີ າລບັ ສະຖານທ່ ປີ ະຊຸມລາດຊະ ການບາ້ື ນເມອງຂອງແຄວນ້ື ອດັ ຊີ ແລະ ມນັ ລະມຂີ ຄື້ ກນັ ຄ ສນັ ຖາຄານແປວ່ າເຮອນປະຊຸມຫກຼັ ຖານຂນ້ື ມີ້ື ປີ ະກດົ ຢ່ ູ ໃນມະຫາປະລນິ ບິ ພານສູດໂດຍສະຫຸຼບວ່ າເມ່ ອເວລາທ່ ພີ ະສາມາສາພຸ ດທະເຈາົື້ ສະເດດັ ໄປເຖີງສານວະໂນທະຍານ ເມອງກຸສນິ າລາເພ່ ອພະປະສງົ ຈະມາປະລນິ ບິ ພານ ເມອງກຸງສນິ າລານນັ້ື ເມ່ ອພະອານນົ ໄດຈ້ື ດັ ແຈງຕຽງປະລນິ ບິ ພານ ຖວາຍພະພຸດທະອງົ ແລວ້ື ພະອງົ ກສາເລດັ ສໄີ ສຍາດ ຄ ນອນຕະແຄງຂວາໂດຍຕງັື້ ພະໄທວ່ າຈະບ່ ລຸກຂນຶ້ື ອກີ ຕ່ ໄປຫຼງັ ຈາກນນັື້ ພະພຸດທະອງົ ກ່ ສ່ ງົ ພະອານນົ ໄປແຈງ້ື ຂ່ າວການປະລນິ ບິ ພານຂອງພະອງົ ໃຫເ້ື ຈາົື້ ມນັ ລະຮູພ້ື ະອານນົ ໄດໄ້ື ປຍງັ ສນັ ຖາຄານໃນຂະນະທເີ ຈາົ້ື ມນັ ລະທງັ ຫຼາຍກາລງັ ປະຊຸມກລະນກີື້ ດິ ບາງຢ່ າງຢ່ ູພຟັງຂ່ າວວ່ າພະພຸດທະອງົ ຈະມາປະລິ ນບິ ພານໃນເຂດນະຄອນຂອງຕນົ ແລະ ຈະປະລນິ ບິ ພານໃນຄນ້ື ນເີ້ື ຈາົື້ ມນັ ລະທງັ ຫາຼ ຍທ່ ກີ າລງັ ປະຊຸມຢ່ ູກ່ ຍຸດຕກິ ານ ແປ່ ໂດຍ ປະລນິ ຍາຕິ ພູລໄິ ຊ ດວງມກິ ສະວງົ 43

ປະຊຸມລາດຊະການບາ້ື ນເມອງຫນັ ມາກອດຄກນັ ຮອື້ ງໄຫດ້ື ວື້ ຍຄວາມອາໄລອາວອນຈາກນນັື້ ເຈາົື້ ມນັ ລະທງັ ຫຼາຍ ຫຼ ຊນົ ຊາວວາສດິ ຖະທຸກຕະກູນກ່ ພາກນັ ມານ່ ງັ ເຝົ້າື ພະພຸດທະອງົ ໃນປ່ າສາລະວນັ . ເມ່ ອຫຼກັ ຖານໃນເລ່ ອງນແີື້ ລວື້ ເຮາົ ຈະເຫນັ ວ່ າເຈາົ້ື ມນັ ລະໄດສ້ື າ້ື ງສະພາສາລບັ ເປັນສະຖານທ່ ປີ ະຊຸມລາດຊະ ການບາ້ື ນເມອງຂອງຕນົ ເປັນເອກະເທດຕ່ າງຫາກຈາກບາື້ ນທ່ ເີ ປັນທ່ ຢີ ່ ູອາໄສຫາກເຮາົ ຖວ່ າການສາື້ ງສະຖານທ່ ີເຮັດ ວຽກທາງການລດັ ຖະບານເປັນເຄ່ ອງວດັ ການພດັ ທະນາທາງການເມອງແລວ້ື ເຮາົ ຈະເຫນັ ວ່ າແຄວນ້ື ວດັ ຊີ ແລະແຄວນ້ື ມນັ ລະໄດພ້ື ກັ ທະນາການເມອງມາດນົ ແລວື້ ກ່ ອນນະຄອນລດັ ເອເທນກ່ ອນຊາື້ ນກັ ລດັ ຖະສາດທ່ ວົ ໄປມກັ ຈະຄດິ ວ່ າ ຈດຸ ເລ່ ມີ ຕນົື້ ຂອງການປົກຄອງລະບອບປະຊາທິປະໄຕນນັ້ື ຄ ນະຄອນລດັ ເອເທນຂອງເກຼກັ ເມ່ ອສບປະຫວັດການ ເລ່ ມີ ຕນົື້ ຂອງການປົກຄອງລະບອບປະຊາທປິ ະໄຕຂອງແຄວນື້ ວັດຊີ ແລະ ແຄວນ້ື ມນັ ລະກບັ ນະຄອນລດັ ເອເທນ ແລວ້ື ຈະພບົ ວ່ າແຄວນື້ ວດັ ຊີ ແລະ ມນັ ລະເລ່ ມີ ຕນົື້ ມາກ່ ອນ ໂດຍຈດຸ ເລ່ ມີ ຕນົື້ ປະຊາທປິ ະໄຕຂອງເອເທນ ເລ່ ມີ ເມ່ ອ ກ່ ອນຄຼສິ ຕະການ 500 ປີ ເມ່ ອທຽບກບັ ພຸດທະສກັ ກະລາດແລວ້ື ຈະຕກົ ປະມານຫຼງັ ພຸດທະປະລນິ ບິ ພານ 43 ປີ ສ່ ວນວດັ ຊີ ແລະ ມນັ ລະໄດໄື້ ຂລ້ື ະບບົ ນມີ້ື າກ່ ອນພະພຸ ດທະເຈາົື້ ເກດີ ຂຶນື້ ຈ່ ງຶ ເອີນ້ື ໄດວື້ ່ າທງັ ສອງລດັ ນີປື້ ົກຄອງໂດຍ ສະພາມາກ່ ອນ ແຕ່ ຄວາມເປັນປະຊາທປິ ະໄຕຂອງແຄວນື້ ວດັ ຊີ ແລະ ມນັ ລະ ຝ່ າຍໜ່ ງຶ ກບັ ເອເທນຝ່ າຍໜ່ ງຶ ນນັື້ ຕອື້ ງ ຍອມຮບັ ວ່ າຂອງເອເທນມລີ ກັ ສະເປີດກວາ້ື ງຫຼາຍກວ່ າວດັ ຊີ ເພາະແຄວນ້ື ວດັ ຊກີ ບັ ມນັ ລະນນັ້ື ມວີ າລະການປົກຄອງ ໝຸນວຽນຢ່ ູສະເພາະໃນໝ່ ູຕະກູນຂອງກດິ ສະວກີ ບັ ຕະກູນວາສດິ ຖະ ຫຼ ມນັ ລະເທ່ າົ ນນັື້ ສ່ ວນເອເທນໄດຍື້ ນິ ຍອມ ໃຫຕື້ ະກູນຄນົ ຍາກຈນົ ເຂາົ້ື ມາມສີ ່ ວນຮ່ ວມໃນການປົກຄອງດວື້ ຍ. ມຄີ ວາມແປກຢ່ ູອກີ ຢ່ າງໜ່ ງຶ ໃນລະບອບການປົກຄອງຂອງແຄວນ້ື ມນັ ລະເວາົ້ື ຄແຄວນ້ື ໄດແ້ື ບ່ ງອອກເປັນສອງ ລດັ ມນັ ລະລດັ ໜ່ ງຶ ມຄີ ນົ ປາວາເປັນເມ່ ອງຫຼວງສ່ ວນມນັ ລະລດັ ອກີ ສ່ ວນໜ່ ງຶ ມເີ ມອງກຸສນິ າລາເປັນເມອງຫຼວງລກັ ສະ ນະການປົກຄອງແບບນບີື້ ່ ຄ່ ອຍຈະພບົ ບ່ ອນໃດຕ່ ມາເມ່ ອປະເທດສະຫະລດັ ອາເມລກິ າເກດີ ຂນຶື້ ແລະໃຊລື້ ະບບົ ການ ປົກຄອງແບບລດັ ແຕ່ ລະລດັ ມອີ ານາດປົກຄອງຕນົ ເອງແຕ່ ການຕ່ າງປະເທດການຄັງ ແລະ ການທະຫານຂຶນ້ື ຢ່ ູລັບ ລດັ ຖະບານກາງ ລກັ ສະນະການປົກຄອງຂອງສະຫະລດັ ນີ້ື ນກັ ປາ ຄນົ ໄທສະໄໝກ່ ອນເຂາົ ເຫນັ ວ່ າມກີ ານປົກຄອງ ແບບມນັ ລະລັດຂອງຕະກູນວາສດິ ຖະ, ດ່ ງັ ນນັ້ື ທ່ ານຈ່ ງຶ ບນັ ຍດັ ສັບລດັ ເອີນ້ື ລດັ ແຕ່ ລະລັດຂອງອາເມລິກາວ່ ມນັ ລດັ ເຊ່ ນັ : ມນັ ລດັ ຄາລຟິ ິເນຍ ຫຼ ມນັ ລດັ ຫາວາຍ ເປັນຕນົື້ ທງັ ນໂີ້ື ດຍເອາົ ຊ່ ຂອງແຄວື້ ນມນັ ລະມານາໜາື້ ເພ່ ອໃຫຮື້ ູວື້ ່ າ ລດັ ເຫ່ ຼາົ ນປີື້ ົກຄອງແບບມນັ ລະກະສດັ ໃນສະໄໝພຸດທະການ. ການປົກຄອງລະບອບນເີື້ ອນີ້ື ກນັ ສນັ້ື ໆວ່ າ ການປົກຄອງແບບລດັ ຖະສະພາ ສ່ ວນສະພາຈະກອບໄປດວື້ ຍໃຜ ມາຈາກໃດນນັ້ື ຈະຕອື້ ງເວາົື້ ກນັ ອກີ ຄງັ້ື ໜ່ ງຶ ໃນຂນັື້ ຕອນນຂີື້ ເວາົ້ື ເລ່ ອງການປົກຄອງລະບບົ ນຈີື້ ະນາໄປສ່ ູການບາບັດ ທຸກບາລຸງສຸກໃຫປ້ື ະຊາຊນົ ໄດ້ື ຫຼ ບ່ ກ່ ອນຕາມທ່ ເີ ວາົື້ ມາແລວື້ ວ່ າລະບບົ ການປົກຄອງອດັ ຕາທປິ ະໄຕມຄີ ວາມໜ່ ວງ ນາໄປທາງທ່ ີອານວຍປະໂຫຍດໃຫແ້ື ກ່ ຜູປ້ື ົກຄອງເປັນສ່ ວນໃຫຍ່ ເພາະອານາດຢ່ ູທ່ ີຜູປື້ ົກຄອງຄົນດຽວ ແລະ ຜູ້ື ປົກຄອງຄນົ ດຽວມກັ ຈະຄດິ ຈະເຮດັ ສະເພາະສ່ ງິ ທ່ ສີ າື້ ງປະໂຫຍດໃຫແ້ື ກ່ ຕວົ ເອງ ແລະ ຄອບຄວົ ຂອງຕນົ ເທ່ າົ ນນັ້ື ຈະ ມເີ ຈ່ ອຈານປະໂຫຍດໃຫແ້ື ກ່ ຜູຢື້ ່ ູໃຕປ້ື ົກຄອງດວ້ື ຍກ່ ຫຼາຍເທ່ ອ, ດ່ ງັ ນນັ້ື ຮູບແບບການປົກຄອງລະບບົ ໂລກາທປິ ະໄຕ ຈ່ ງຶ ສາມາດສາື້ ງປະໂຫຍດໄດຫ້ື ຼາຍກວ່ າທັງນເີື້ ພາະລະບົບການປົກຄອງໂລກາທປິ ະໄຕນມີ້ື ຄີ ວາມໜ່ ວງນາໄປທາງທ່ ີ ອານວຍປະໂຫຍດໃຫແື້ ກ່ ມະຫາຊນົ ຫຼາຍກວ່ າລະບບົ ອດັ ຕາທປິ ະໄຕ. ແປ່ ໂດຍ ປະລນິ ຍາຕິ ພູລໄິ ຊ ດວງມກິ ສະວງົ 44

ຖາ້ື ຈະຖາມວ່ າການປົກຄອງລະບບົ ໂລກາທປິ ະໄຕ ຫຼ ທ່ ຄີ ນົ ໄທເຮາົ ຮູຈື້ ກັ ກນັ ວ່ າປະຊາທປິ ະໄຕນສີ້ື າມາດບາບດັ ທຸກບາລຸງສຸກໃຫອື້ ານາປະຊາລາດໄດຄື້ ບົ ລວ້ື ນທຸກຄນົ ຫຼ ບ່ ຄາຕອບກ່ ຄບ່ ໄດເື້ ພາະລກັ ສະນະການປົກຄອງລະບອບ ນີື້ ແມ່ ນຈະມີຄວາມໜ່ ວງນາໄປທາງທ່ ີອານວຍປະໂຫຍດໃຫແື້ ກ່ ຄົນສ່ ວນຫຼາຍກ່ ຕາມແຕ່ ກ່ ບ່ ແນ່ ວ່ າຈະຊ່ ວຍ ຫຸຼດຜ່ ອນຄວາມທຸກໄດທ້ື ຸກຄນົ ເພາະຫາກວ່ າຄນົ ສ່ ວນໃຫຍ່ ທ່ ເີ ຂາົື້ ມາໃນສະພາເປັນຊນົ ກ່ ຸມດຽວກນັ ທ່ ານກ່ ຈະສາື້ ງ ກດົ ໝຍໃຫເື້ ປັນປະໂຫຍດໃນສະເພາະກ່ ຸມຂອງຕນົ ກ່ ຸມອ່ ນກຈະເສຍປະໂຫຍດໄປຍກົ ຕວົ ຢ່ າງເຊ່ ັນ ການຖ່ ຄອງທ່ ີ ດນິ ຕາມປະມວນກດົ ໝາຍທ່ ດີ ນິ ໃຫຄ້ື ນົ ໄທແຕ່ ລະຄນົ ຄອບຄອງທ່ ດີ ນິ ໃຫຄື້ ນົ ລະ 50 ໄຮ່ ເກນີ ກວ່ ານນັ້ື ກ່ ບ່ ໄດ້ື ແຕ່ ຜູນ້ື າສະໄໝຕ່ ມາໃຊອ້ື ານາດປະຕວິ ດັ ແກໄ້ື ຂເພ່ ມີ ເຕມີ ໃຫຄ້ື ອບຄອງທ່ ດີ ນິ ໄດຫື້ ຼາຍກວ່ າ 50 ໄຮ່ ຈະຮອື້ ຍໄຮ່ ຫຼ ພນົ ໄຮ່ ກ່ ບ່ ຫາື້ ມເມ່ ອເປັນແບບນແີື້ ຜ່ ນດນິ ສ່ ວນໃຫຍ່ ຈ່ ງຶ ໄປຕກົ ຢ່ ູທ່ ຄີ ນົ ມເີ ງນິ ກ່ ຸມດຽວແຜ່ ນດິນສ່ ວນອ່ ນກ່ ເປັນປ່ າສະ ຫງ່ວນຄນົ ຈນົ ໄປຈບັ ຈອງກ່ ຈະຖກລງົ ໂທດເຄີຍມຜີ ູເ້ື ບ່ ງິ ເຫນັ ຄວາມເປັນທາໃນເລ່ ອງນແີື້ ລວ້ື ພະຍາຍາມຈະແກກ້ື ດົ ໝາຍເພ່ ອໃຫທ້ື ຸກຄນົ ໃນປະເທດມທີ ່ ທີ າກນິ ເທ່ າົ ໆກນັ ໃນກອນນນັື້ ຈະເຮດັ ໄດກື້ ່ ຕອື້ ງແກກື້ ດົ ໝາຍການຄອບຄອງທ່ ີ ດນິ ໃໝ່ ແຕ່ ກດົ ໝາຍກ່ ອອກບ່ ໄດເື້ ພາະສະພາບ່ ໃຫອ້ື ອກຖາມວ່ າເປັນຫຍງັ ສະພາບ່ ໃຫອື້ ອກກ່ ຕອບວ່ າເພາະສະພາ ສ່ ວນໃຫຍ່ ເປັນຄນົ ມເີ ງນິ ເປັນຄນົ ມທີ ່ ດີ ນິ ຫຼາຍ ຖາ້ື ອອກກດົ ໝາຍມາຈາກດັ ສດິ ທກິ ານຄອບຄອງທ່ ດີ ນິ ກ່ ເທ່ າົ ກບັ ທາ ລາຍຜນົ ປະໂຫຍດຂອງຕວົ ເອງ ຈ່ ງຶ ສະຫຸຼບຄວາມໄດວ້ື ່ າລະບບົ ນຈີື້ ະສາ້ື ງປະໂຫຍດໃຫຄື້ ົນທງັ ປະເທດໄດື້ ກ່ ຕ່ ເມ່ ອ ການສາ້ື ງນນັື້ ບ່ ກະທບົ ຜນົ ປະໂຫຍດຂອງຕນົ ຫຼ ກ່ ຸມຂອງຕນົ ຖາ້ື ກດົ ໝາຍສະບບັ ໃດແມ່ ນຈະມປີ ະໂຫຍດຕ່ ຄນົ ທງັ ປະເທດແຕ່ ຖາື້ ທາລາຍປະໂຫຍດຂອງຕນົ ແລວື້ ກ່ ຈະຫາເລ່ ອງທາລາຍຖິມ້ື ຫາກທາລາຍບ່ ໄດກ້ື ່ ພະຍາຍາມດຶງໃຫື້ ອອກຊາື້ ໆ. ໃນທານອງດຽວກນັ ຖາື້ ຄນົ ຈນົ ເຊ່ ງິ ເປັນກ່ ຸມທ່ ມີ ຈີ ານວນຫາຼ ຍຂອງທຸກໆປະເທດໄດອື້ ານາດຂນື້ ມາກ່ ຈະແສວງ ຫາຜນົ ປະໂຫຍດໃຫແ້ື ກ່ ກ່ ຸມຂອງຕນົ ຄກນັ ແລະ ກ່ ຈະພະຍາຍາມທາລາຍຜນົ ປະໂຫຍດຂອງຄນົ ລາລວຍ ຕວົ ຢ່ າງ ແບບນເີ້ື ຮາົ ຈະເຫນັ ໄດໃື້ ນປະເທດທ່ ປີ ົກຄອງດວ້ື ຍລະບບົ ຄອມມູນດິ ທຸກປະເທດທ່ ປີ ົກຄອງດວື້ ຍລະບບົ ຄອມມູນດິ ນນັື້ ຈະມພີ ກັ ຄອມມູນດິ ເປັນຜູບື້ ລຫິ ານສະມາຊກິ ພກັ ຄອມມູນກິ ່ ບ່ ແມ່ ນໃຜທ່ ໃີ ດຄນົ ຈນົ ໃນປະເທດນນັື້ ໆເອງໄດື້ ລວມຕວົ ກນັ ເປັນກ່ ຸມກອື້ ນ ເອນີື້ ກ່ ຸມຂອງຕນົ ວ່ າຊນົ ຊນັ້ື ກາມາຊບີ ເມ່ ອໄດອ້ື ານາດແລວ້ື ກ່ ຫາທາງຢຶດຊບັ ສນິ ຂອງຄນົ ລວຍເຊ່ ງິ ຖກເອນີ້ື ວ່ ານາຍທນຶ ພດຶ ຕກິ າຂອງພກັ ເຮດັ ກບັ ນາຍທນຶ ມທີ ່ າທຄີ ແກແື້ ຄນ້ື ໃນທານອງວ່ າເຈາົ້ື ລາລວຍມາຫຼາຍ ແລວ້ື ເທ່ ອນເີື້ ຖງິ ເທ່ ອເຮາົ ແລວ້ື ກຢຶດຊບັ ສນິ ມາເປັນຂອງລດັ ເຊ່ ງິ ບາງທ່ ກີ ຢຶດມາເປັນຂອງລດັ ແທໆື້ ແລວື້ ກ່ ແຈກຍາຍ ໄປສກຶ ນຍາກຈນົ ໃຫສ້ື ະເໝກີ ນັ ແຕ່ ບາງທ່ ກີ ່ ອາື້ ງລດັ ບງັ ໜາື້ ແລວ້ື ກໄຖ່ ເທເຂາົື້ ກະເປົາ້ື ຕວົ ເອງ ແລວື້ ຕວົ ເອງກ່ ເປັນຄນົ ມີ ເງນິ ເປັນນາຍທນຶ ເອງສະຫຸຼບແລວື້ ລະບບົ ປະຊາທປິ ະໄຕໃຜກ່ ຸມໃດໄດອື້ ານາດການປົກຄອງກ່ ສາ້ື ງປະໂຫຍດໃຫກື້ ່ ຸມ ຂອງຕນົ ເປັນສ່ ວນໃຫຍ່ ແຕ່ ກຍງັ ຖວ່ າຄ ເພາະຢຶດປະໂຫຍດຂອງຄນົ ກ່ ຸມໃຫຍ່ ໃນປະເທດເປັນໃຫຍ່ ບ່ ຄອດັ ຕາທປິ ະ ໄຕ ຫຼ ລະບບົ ຜະເດດັ ການມກັ ຈະສາ້ື ງປະໂຫຍດສະເພາະຄອບຄວົ ຕນົ ແລະ ຄນົ ໃກຄື້ ຽງເທ່ າົ ນນັື້ . ➢ ການປົກຄອງແບບລະບບົ ທາມາທປິ ະໄຕ ການປົກຄອງລະບບົ ນໃີື້ ນປະຈບຸ ນັ ເອນີື້ ວ່ າ ລະບອບຜະເດດັ ການໃນສະໄໝກ່ ອນຄນົ ໄທເຮາົ ເອນີ້ື ວ່ າລະບບົ ສມົ ບູນຜາຍາສດິ ທລິ າດການປົກຄອງລະບອບນພິ ະລາຊາມອີ ານາດສິດທຂິ າດໃນການປົກຄອງແຜ່ ນດນິ ແນວໂນມື້ ໃນການປົກຄອງລະບົບນີມື້ ກັ ໜ່ ວງນາໄປສ່ ູຜນົ ສອງຢ່ າງ ຄ: ນາຄວາມເດອດຮອ້ື ນມາສ່ ູປະຊາຊົນເພາະພະລາຊາ ປົກຄອງໂດຍອະທາ ແລະ ນາຄວາມຜາສຸກມາສ່ ູປະຊາຊນົ ເພາະພະລາຊາມອີ ານາດເດດັ ຂາດໃນການທ່ ຈີ ະດາເນນີ ການເພ່ ອຄວາມຜາສຸກຂອງປະຊາຊນົ . ແປ່ ໂດຍ ປະລນິ ຍາຕິ ພູລໄິ ຊ ດວງມກິ ສະວງົ 45