ເອກະສານບັນຍາຍ-ຈິດຕະວິທະຍາທົ່ວໄປ

2) ທິດສະດອີ າລມົ ຂອງ ແຄນນອນ ບາ ທິດສະດີທ່ືີມຄີ ວາມເຊ່ອື ວ່າ ສະໝອງສ່ວນໜຸາ້ ພາກສວ່ ນໄຮໂປທາລາມດ (Hypothalamus) ຈະຄວບຄຸມອາລົມຂອງສ່ິືງທື່ີມີຊີວດິ ເມອື່ ສັ່ງົ ກະຕຸນ້ ມີການສົັ່ງກະແສປະສາດໄປຍງສະໝອງສ່ວນນ້ີ, ຈາກນີນ້ ກະແສປະສາດຈະແຍກໄປ 2 ທາງ, ທາງໜງຶ່ື ຈະສ່ັງົ ໄປຍງອະໄວຍະວະ ໂຕຸ້ຕອບເກີດພດຶ ຕກິ າ ຂີ້ຶນ, ອກີ ທາງໜ່ືຶງສົັ່ງໄປຫາສະໝອງສວ່ ນຄເທກສງັ່ົ ຜົນໃຫເຸ້ ກີດອາລົມຂນີ້ຶ ໃນເວລາ ທ່ືໃີ ກຸ້ຄຽງກນ.

3) ທິດສະດອີ າລມົ ຂອງແຊດເຕີ - ຊງິ ເກີ (SCHACHTER SINGER THEORY) ທດິ ສະດີນີ້ສະເໜີວ່າ ສະໝອງບຈໍ່ າເປັນຕອຸ້ ງມີການຕອບສະໜອງທາງອາລມົ ດຸ້ວຍ ການມພີ ດຶ ຕກິ າ ທືສີ່ ະເພາະຕາຍຕວົ ແຕກ່ ານຮບຮູຸ້ ແລະ ເຂີ້ົາໃຈຕາ່ ງຫາກທ່ືີກໃໍ່ ຫຸ້ເກດີ ການສຸ້າງ ແບບແຜນປະຕິບດ ທາງອາລມົ ໃຫແຸ້ ຕກຕ່າງກນໂດຍຂຶີ້ນຢູກ່ ບຕົວກະຕຸນ້ ປະສົບການຂອງແຕ່ ລະບກຸ ຄນົ . ດັ່ງນນີ້ , ທດິ ສະດນີ ີ້ຈງ່ືຶ ເນ້ນີ ວ່າ ອາລົມຄຄວາມຮຸູ້ສກຶ ທືເີ່ ກີດຈາກການປະເມີນຂອງ ສິ່ງື ກະຕຸນ້ ທືີ່ສະໝອງຮບຮູຸ້ ເຊື່ງິ ເປນັ ການເຮດໜຸ້າທຄີື່ ວບຄມຸ ສະໝອງຂ້ີນຕົນີ້ ເພືອ່ ຮກສາຊີວິດ.

7. ພດທະນາການທາງອາລມົ ການສະແດງອາລົມກຄກບພຶດຕິກາອ່ືນໆ ທີື່ຕຸ້ອງອາໄສວຸດທິພາວະ ແລະ ການຮຽນຮຸູ້ ໂດຍສະເພາະໃນໄລຍະປີທາອດິ ຂອງພດທະນາການຂອງມະນຸດ, ພດທະນາການທາງອາລົມ ຈະ ຂຶີ້ນຢູ່ກບວຸດທິພາວະເປັນສ່ວນໃຫຍ່ ແຕ່ເມ່ືອເດກໃຫຍ່ຂຶີ້ນເດກຈະຄ່ອຍໆຮຽນຮຸູ້ ການສະແດງອອກທາງອາລົມເພີື່ມຂຶ້ີນ, ຈາກການຄົີ້ນຄວຸ້າຂອງ ບຣິດ (Bridges) ສະຫລຸບໄດດຸ້ ງັ່ ພາບລຸມ່ ນ້ີ:

ປະເພດອາລມົ ອາຍຸ ເດອນ ຢ້ານ ຊງ ໃຈ ອດິ ທຸກ ຕນ່ື ດໃີ ຈ ມວ່ ນ ປຕິ ິ ຮກ ຮກໝູ່ ກວົ ຮຸ້າຍ ສາ ເຕນ້ີ ຊ່ືນ ຍິນດີ ພໍແ່ ມ່ ເພອນ 0 3 6 12 18 24 ບຣດິ ໄດຸ້ເນີນ້ ອກີ ວາ່ ພດຶ ຕິກາພດທະນາການທາງອາລົມມີລກສະນະຄຸ້າຍຄຕົີ້ນໄມຸ້ ໝາຍວ່າ ຈະມີ ພດທະນາການຈາກທບື່ີ ່ໍ ຊບຊຸ້ອນ, ງ່າຍດາຍ ແລະ ມີລກສະນະກວຸ້າງໄປສູ່ທີື່ຊບຊຸ້ອນ ຈາກດ ແລະ ມລີ ກສະນະແຄບຈົນເປນັ ນາມະທາ.

8. ການຄວບຄມຸ ອາລມົ ການຄວບຄຸມອາລມົ ສາມາດເຮດໄດຸ້ດງ່ັ ນີ້: 1) ເຝກິ ໃຫ້ຮຸ ຸູ້ລະງບອາລມົ ທີ່ືຮຸນແຮງໂດຍຢດຶ ຫລກຂອງຄວາມອົດທົນເປັນທ່ືີຕງີ້ , ພະຍາຍາມສະແດງອາລົມໃຫຸ້ເໝາະສມົ ຕາມກາລະເທສະຈົນຕິດເປັນນິໄສ. 2) ພະຍາຍາມຫລີກລ່ຽງສະຖານະການທື່ີກໍ່ໃຫຸ້ເກີດຄວາມຕຶງຄຽດໃຫຸ້ຫລາຍທືີ່ສຸດເທົັ່າ ທຈ່ືີ ະ ເຮດໄດຸ້. 3) ເມືອ່ ມເີ ລ່ືອງທ່ືີເຮດໃຫ້ເຸ ກີດຄວາມບໍພ່ ໃຈ ໃຫຸ້ລະບາຍອອກດຸ້ວຍວິທີການຕ່າງໆ ເຊນັ່ : ເລ່ົາັ ໃຫຜຸ້ ອຸູ້ ່ນື ທີື່ໄວວຸ້ າງໃຈຟັງຈະຊ່ວຍຜອ່ ນຄາຍຄວາມຕຶງຄຽດທາງອາລົມລງົ ໄດຸ້. 4) ສຸ້າງອາລມົ ທ່ືີເພິງປາຖະໜາໃຫຸ້ເກີດຂຶ້ີນ ແລະຕ້ງີ ໃຈສຸາ້ ງອາລົມດີດຸ້ວຍຮູບການຕ່າງໆ ໃຫຸ້ ມຕີ ະຫລອດ ເຊ່ັນ: ການໃຊຸ້ເວລາວາ່ ງເຮດສື່ງິ ທເ່ີື ປັນປະໂຫຍດ, ຫລິີນ້ ກິລາ, ຟັງເພງ ເປນັ ຕີົນ້ .

9. ຄວາມສະຫລາດທາງອາລມົ ຄວາມສະຫລາດທາງອາລມົ (Emotion Quotient) ຫລ EQ ເປນັ ຄາເວີາົ້ ທ່ືີນິຍົມໃຊຸ້ກນ ຢາູ່ ງກວຸ້າງຂວາງໃນປັດຈຸບນ. ໃນສະໄໝກ່ອນ, ເມື່ອເວີາົ້ ເຖງິ ເລືອ່ ງຄວາມສະຫລາດ, ທຸກຄນົ ມກ ຈະໃຫ້ຄຸ ວາມສາຄນກບສະເພາະຄວາມສະຫລາດທາງສະຕປິ ັນຍາ (Intelligence Quotient) ຫລ IQ ເປັນສວ່ ນໃຫຍ່ ເຊງ່ືິ ໃນທ່ືີນ້ີ, ນກຈິດຕະວທິ ະຍາໄດຄຸ້ ບ້ົີ ພົບວ່າ ຄວາມສະຫລາດທາງ ອາລົມ ທແື່ີ ທຸ້ຈິງບ່ໍແມນ່ ປັດໄຈດຽວທືີ່ບກຸ ຄນົ ໃຊຸ້ໃນການຢູຮ່ ່ວມກບບຸກຄນົ ອ່ືນໃນສງຄມົ , ແຕມ່ ີ ປັດໄຈອື່ນທືເ່ີ ອອ້ີ ອານວຍໃຫຸ້ບຸກຄົນມວີ ໄິ ສທດຮວ່ ມກບບຸກຄນົ ອນື່ ໄດຸ້. ດ່ງັ ນີ້ນ, ຈ່ຶືງເກດີ ຕວົ ຜນ ປຽູ່ ນໃໝ່ຂຶີ້ນ ໃນການເພມ່ືີ ທກສະໃນການຢູ່ຮ່ວມກບບຸກຄົນອນ່ື ໃນສງຄມົ ຕົວຜນປູ່ຽນນນ້ີ ກຄ ຄວາມສະ ຫລາດທາງອາລົມນນ້ີ ເອງ.

ອົງປະກອບຂອງຄວາມສະຫລາດທາງອາລມົ 1) ຄວາມເກັ່ງ: ບກຸ ຄົນທີື່ມີອົງປະກອບຄວາມສະຫລາດທາງດຸ້ານອາລົມໃນດຸ້ານນີ້ຈະ ຕຸ້ອງ ມີລກສະນະເດ່ັນໆ ຄ ຄວບຄຸມອາລົມ ແລະ ຄວາມຕຸ້ອງການຂອງຕົນເອງໄດຸ້ , ເຫນໃຈຜູຸອ້ ື່ນ, ມຄີ ວາມຮບຜິດຊອບ ແລະ ເຫນແກປ່ ະໂຫຍດສ່ວນຮວມ. 2) ຄວາມດີ: ບຸກຄົນທີື່ມີອົງປະກອບຄວາມສະຫລາດທາງດຸ້ານອາລົມໃນດຸ້ານນີ້ ຈະ ຕຸ້ອງມີ ລກສະນະເດັ່ນໆ ຄ ຮຈູຸ້ ກ ແລະ ມີແຮງຈູງໃຈໃນຕົນເອງ, ມີການຕດສິນໃຈ ແລະ ແກຸໄ້ ຂບນຫາໄດຸ້ ຮວມທງສາຸ້ ງສາພນທະພາບກບຜຸູ້ອື່ນ. 3) ຄວາມສກຸ : ບຸກຄົນທີມ່ື ີອົງປະກອບຄວາມສະຫລາດທາງດຸ້ານອາລົມໃນດຸ້ານນີ້ ຈະ ຕຸ້ອງມີລກສະນະເດັ່ນໆ ຄ ມີຄວາມພູມໃຈໃນຕົນເອງ, ພໃຈໃນຊີວິດ ແລະ ມີຄວາມ ສະຫງົບທາງຈດິ ໃຈ.

EQ ສງູ IQ ສູງ ເພດຊາຍ - ມກເຂາີົ້ ສງຄມົ , ເປດີ ເຜຍີ , ມ່ວນຊນື່ - ໝ້ີນໃຈໃນຕນົ ເອງ, ຮອບຮໃູຸ້ ນໜາຸ້ ທ່ືີ ການງານ - ສາມາດເຮດໃຫຜຸ້ ອຸູ້ ນື່ ມຄີ ວາມ ສກຸ ໄດຸ້ - ສນົ ໃຈສງິ່ື ທກືີ່ ຽ່ ວກບຕນົ ເອງ, ມກ ວິພາກ ງ່າຍ, ບໍ່ຢ້ານກວົ , ຮກສາຄາເວາີ້ົ . ວິຈານ ແລະ ລາລລິ າໄລຈຈູຸ້ .້ີ ເພດຍງິ - ໝນ້ີ ໃຈໃນຕນົ ເອງໃນລະດບ ທ່ືີເໝາະ - ເຊອ່ື ໝນ້ີ ໃນຄວາມຄດິ ຂອງຕນົ ເອງ, ວຕິ ກົ ສມົ ເປດີ ເຜຍີ . ກງວນົ ແລະ ຄດິ ຫລາຍ ບາງຄງີ້ ບກ່ໍ າຸ້ ສະແດງຈດຸ ຢນື ຫລ ຄວາມຮສຸູ້ ກຶ ທີ່ື ແທ້ຈຸ ງິ . - ຄວາມຮສຸູ້ ກຶ ກງົ ໄປກງົ ມາ, ມີຄວາມ ຮສູຸ້ ກຶ ທດື່ີ ກີ ບຕນົ ເອງ ແລະ ຮູສຸ້ ຶກສະໜກຸ ສະໜານ ກບຊວີ ດິ . ຕາຕາລາງປຽບທຽບເພດຍິງສາມາດຮບຮູຸ້ ແລະ ມຄີ ວາມອ່ອນໄຫວທາງອາລົມໄດຸຫ້ ລາຍກວ່າ ເພດ ຊາຍ , ໃນຂະນະທ່ເີື ພດຊາຍມີຄວາມໝນີ້ ຄົງທາງດຸ້ານອາລົມຫລາຍກວາ່ ເພດຍງິ

9. ປະໂຫຍດຂອງອາລມົ 1) ສາມາດປະຍຸກໃຊເຸ້ ພື່ອພດທະນາເດກ ແລະ ເຍາົ ວະຊົນໃຫຸມ້ ບີ ຸກຄະລິກະພາບທີ່ືດີ ໂດຍ ສະເພາະ ຢ່າູ ງຍື່ງິ ວດຸ ທພິ າວະທາງອາລມົ ທ່ືມີ ີຄວາມເໝາະສມົ ກບທກຸ ສະຖານະການ. 2) ສາມາດປະຍຸກໃຊຸ້ເພອື່ ການສື່ສານໃຫມຸ້ ີສາພນທະພາບ ແລະປະສານງານຮ່ວມກນ ໃຫ້ເຸ ກີດ ປະໂຫຍດຮ່ວມກນລະຫວາ່ ງບຸກຄົນໄດຢຸ້ າູ່ ງມີປະສິດທິພາບ ເຊ່ນັ : ຮບຟັງບນຫາຂອງຜຸອູ້ ື່ນ ຢູ່າງຕ້ງີ ໃຈ. 3) ສາມາດປະຍຸກໃຊຸ້ເພ່ືອພດທະນາອົງກອນໃຫຸ້ສາມາດເຮດວຽກຮ່ວມກນໄດຸ້ຢູ່າງມີປະສິດ ທິພາບ, ຫລຸດຜ່ອນບນຫາການຂດແຍຸ້ງ, ຜ່ອນສີ້ນຜ່ອນຍາວ, ເຄົາລົບຮບຟັງຄວາມຄິດເຫນຂອງ ຜຸູ້ ອນ່ື , ຮຈຸູ້ ກເອົາໃຈເຂົາມາໃສ່ໃຈເຮາົ ໄດຸ້ຫລາຍຂຶ້ີນ. 4) ສາມາດປະຍຸກໃຊຸ້ ເພື່ອພດທະນາພາວະຜູຸ້ນາໃຫຸ້ເກີດຄວາມສາເລດໃນການບລິຫານ, ສາມາດ ໂນຸ້ມນ້າຸ ວຜອູຸ້ ່ືນໃຫຸເ້ ຮດໃນສ່ງິື ທ່ືີຕົນຕຸ້ອງການໄດຸ້.

ແຮງຈງູ ໃຈ II. ແຮງຈງູ ໃຈ (MOTIVE) ໝາຍປາຍທາງ. 1. ຄວາມໝາຍຂອງແຮງຈງູ ໃຈ ໝາຍເຖິງຂະບວນການທີືອ່ ິນຊີຖກກະຕຸ້ນຈາກສືິ່ງກະຕຸ້ນໃຫມຸ້ ີພຶດຕິກາມ່ງຸ ໄປສ່ຈູ ຸດ 2. ຂະບວນການຂອງແຮງຈງູ ໃຈ ຮ່າງກາຍເກີດຄວາມຕອຸ້ ງການ ເກດີ ແຮງຍຸູ້ ກະທາພດຶ ຕິກາເພື່ອໃຫຸ້ (Drive) ໄດຸ້ໃນສງ່ືິ ທ່ືີຕົນຕຸ້ອງ (Drive Determinants) ການ ຄວາມຕອ້ ງການໄດຮ້ ບັ ການຕອບ ສະໜອງ (Goal attainment) ແຮງຍູ້ດຸ ນຈະຫລຸດລງົ ( Drive reduction )

3. ປະເພດຂອງແຮງຈງູ ໃຈ ສາມາດຈາແນກແຮງຈູງໃຈເປນັ 3 ປະເພດຄ 1. ແຮງຈູງໃຈເພ່ືອຄວາມຢູ່ລອດ: 2. ແຮງຈງູ ໃຈທາງສງຄມົ : 3. ແຮງຈງູ ໃຈກ່ຽວກບຕົນເອງ: ເປັນແຮງຈູງໃຈທີ່ືຊ່ວຍໃຫຸ້ຄົນເຮົາ ເປັນແຮງຈູງໃຈ ທີ່ືເກີດຂຶ້ີນ ແຮງຈູງໃຈຊະນິດນີ້ ຂຸ້ອນຂຸ້າງ ສາມາດດາ ລົງຊີວິດຢູ່ໄດຸ້ ແຮງຈູງ ຈາກການຮຽນຮູຸ້ທາງສ ງຄົມ ຈະຊບຊຸ້ອນພສົມ ຄວນ ແລະ ໃຈຊະນິດນີ້ ຈະສ າພ ນກ ບສິື່ງ ອ າ ດຈ ະ ໄດ ຸ້ ຮ ບ ອ ິ ດ ທິ ພົ ນໂ ດ ຍ ເປັນສິື່ງຊຸກດ ນໃຫຸ້ຄ ົນເ ຮົາ ເບີ້ອງຕົີ້ນທີື່ຄົນເຮົາຕຸ້ອງ ການໃນ ກົງມາຈາກສິ່ືງກະຕຸ້ນທີື່ເປັນ ພະຍາຍາມປັບຕົວໄປໃນທາງທ່ືີ ຊີວິດ ເຊັ່ນ: ອາຫານ, ນ້າ, ບຸກຄົນ ຫລຈາກວດຖຸທີ່ືເບິ່ືງ ດີຂຶີ້ນເຊ່ັນ: ແຮງຈູງໃຈທີື່ກ່ຽວ ອາກາດ, ການຂບຖ່າຍ ແລະ ເຫນໄດຸ້, ຈບບາຍໄດຸ້ ຫລ ມາ ກ ບຄວາມສ າເລ ດ ໃນໜຸ້າທືີ່ ອ່ນື ໆ. ຈາກພາວະທາງສງຄົມທີ່ືເບິ່ືງບ່ໍ ການງານ ຫລຄວາມສາເລດໃນ ເຫນກໄດຸ້ ເຊ່ັນ: ການມີອິດທິ ຊີວິດ ເປັນຕົີ້ນ. ພົນເໜອຜຸູ້ອືນ່ , ການເປັນຜູຸ້ນາ, ການສາຸ້ ງມິດຕະ ພາບ.

4. ວິທີວດແຮງຈງູ ໃຈ ນກຈດິ ຕະວິທະຍາມວີ ິທີວດແຮງຈູງໃຈດງ່ັ ນີ້: 1) ວດຈາກການສງເກດລະດບການກະທາກດິ ຈະກາທັົ່ວໆ ໄປຂອງບຸກຄົນ 2) ວດຈາກການກະທາທີ່ໄື ດຮຸ້ ຽນຮຸູ້ແລວຸ້ 3) ວດຈາກຄວາມພະຍາຍາມທື່ີຈະເອົາຊະນະອປຸ ະສກ 4) ວດຈາກການເລອກ 5. ການພວົ ພນລະຫວາ່ ງອາລມົ ຈດິ ແລະ ແຮງຈງູ ໃຈ ໂດຍທ່ົັວໄປແລຸ້ວອາລົມ ແລະ ແຮງຈູງໃຈມີການພວົ ພນຢູ່ 3 ລກສະນະຄ: 1) ອາລມົ ມໜີ ຸ້າທື່ີເປນັ ແຮງຈງູ ໃຈ 2) ອາລົມມໜີ ຸ້າທືີເ່ ປັນເປ້າົ ໝາຍຂອງແຮງຈູງໃຈ 3) ອາລົມເກີດຄຽງຄກູ່ ບແຮງຈງູ ໃຈ ເຊ່ັນ: ຄວາມຫິວເຮດໃຫຸ້ຄົນເຮົາປະຮບປະທານອາຫານ

ຈົບການນາສະເໜີ THANKS FOR WATCHING

ບົດທີ 6 ການຮບັ ຮູ້ ແລະ ການຮຽນຮູ້

❖ ການສາໍ ຜດັ 1. ຄວາມໝາຍຂອງການສາໍ ຜດັ ການສາໍ ຜັດໝາຍເຖງິ ຄວາມຮູ້ສຶກ (Sensation) ເປນັ ການຕອບສະໜອງຕສໍ່ ງ່ິ ກະ ຕນູ້ ທ່ມີິ າກະທບົ ໃສ່ປະສາດສາໍ ຜັດຂອງຮ່າງກາຍໃນຄັ້ງທໍາອດິ . 2. ປະເພດຂອງປະສາດສາໍ ຜດັ ອະໄວຍະວະຮັບຄວາມຮູ້ສຶກ (sensory Organ) ຂອງມະ ນດມີ 7 ປະເພດ ຈະ ເຮັດໜູາ້ ທີ່ິຮັບຄວາມຮູ້ສຶກຕາ່ ງກັນຕາມລກັ ສະນະຂອງສິ່ງກະຕນູ້ , ອະໄວຍະວະຮັບຄວາມຮູ້ສກຶ , ໃນຈດິ ຕະວິທະຍາໄດູ້ແຍກປະເພດການຮັບຄວາມຮສູ້ ກຶ ຂອງມະນດອອກເປັນ 7 ປະເພດ ແລະ ໄດ້ແູ ບງ່ ລະບບົ ຮັບສໍາຜັດອອກເປນັ 3 ລະບົບຄື:

ລະບບົ ສໍາຜັດ ໜາູ້ ທິຂ່ີ ອງການຮັບສໍາຜັດ (sensory System) Receptor Function ປະສາດສາໍ ຜດັ ສ່ວນໄກ 1. ຕາ ເປັນອະໄວຍະວະຮັບສາຜັດໃນການເບງິ່ ເຫັນແສງພາບ ຫລື ສິ່ງກະຕູ້ນທັງໄລຍະໃກູ້, ໃກທຕ່ິີ າ Higher sense ຫລື ສາມາດໃນການເບງ່ິ ເຫນັ Exeroceptors ປະສາດສາໍ ຜັດສວ່ ນໃກູ້ 2. ຫ ເປນັ ເຄອືິ່ ງຮັບຄວາມຮູ້ສກຶ ໃນການໄດູ້ຍິນສຽງຕ່າງໆ ເຊິ່ງເປັນ ສ່ິງກະຕນູ້ ທີ່ຫິ ສາມາດຮັບຄວາມ Lower Sense ຫລື ຮູ້ສຶກໄດູ້ໃນໄລຍະໄກ ແລະ ໃກູ້ Properioceptors 3. ດງັ ເປນັ ອະໄວຍະວະຮບັ ຄວາມຮສູ້ ກຶ ໃນການດົມກ່ິນ ເຊງ່ິ ສ່ງິ ກະຕູ້ນຈະຕູ້ອງຢູ່ໃກໆູ້ ຈິງ່ຶ ຈະເຮດັ ໃຫູ້ ດງັ ຮບັ ຄວາມຮູ້ສກຶ ຂອງກິ່ນໄດູ້ ປະສາດສາໍ ຜດັ ສ່ວນເລິກ Deep Sense ຫລື 4. ລນີັ້ ເປັນອະໄວຍະວະຮບັ ຄວາມຮູ້ສກຶ ໃນການຮບັ ຮສູ້ ່ິງກະຕູ້ນທິ່ີ ເຮດັ ໃຫເູ້ ກີດການຮັບລົດຊາດ ເຊງ່ິ Interceptors ຈະມາແຕະຕ້ອູ ງ ຫລືກະທົບກບັ ລນີັ້ 5. ຜວິ ໜງັ ເປັນອະໄວຍະວະຮັບຄວາມຮສູ້ ຶກທາງກາຍກ່ຽວກັບການ ເຈັບ, ອນຫະພມ, ຄວາມອົບ ອນ່ , ຄວາມເຢັນ, ຄວາມກົດ ເຊງິ່ ສ່ິງກະ- ຕ້ນູ ທີຈິ່ ະຕອູ້ ງຊນຸ ຫລກື ະທົບໃສ່ຜິວໜງັ ຈ່ິງຶ ຈະຮຮູ້ ້ສູ ຶກໄດູ້ 6. ການເຄືິ່ອນໄຫວເປນັ ອະໄວຍະວະຮບັ ຄວາມຮ້ສູ ຶກ ເຊ່ິງຢ່ກູ ູ້າມເນືອ້ັ , ເອນັ ແລະ ໃນຂ້ໍຕ່ໍຕາ່ ງໆ ເຮັດ ໜາູ້ ທໃິ່ີ ຫູ້ມະນດຮ້ວູ ່າຮ່າງກາຍມີ ການເຄອ່ິື ນໄຫວແນວໃດ ແລະຢູໃ່ ນສະພາບແນວໃດ. 7. ການຊງົ ຕວົ ເປັນອະໄວຍະວະຮບັ ຄວາມຮສູ້ ກຶ ທິ່ເີ ຮັດໜູ້າທິ່ີໃຫມູ້ ະນດມີການຊງົ ຕົວຢູ່ໃນສະພາບ ຂອງຮາ່ ງກາຍໃຫູ້ຢ່ໃູ ນຄວາມປົກກະຕິ, ອະໄວຍະວະຮບັ ຄວາມຮ້ສູ ຶກກຽ່ ວກບັ ການຊງົ ຕວົ ນ້ັີຢູ່ພາຍໃນ ຂອງຫເຮົາ

3. ຊະນດິ ຂອງອະໄວຍະວະຮບັ ສາໍ ຜດັ ຊະນດິ ຂອງອະໄວຍະວະຮັບສາໍ ຜັດຂອງຄນົ ເຮົາ ແບງ່ ເປນັ 7 ຊະນດິ ດັ່ງນ:ີ້ັ 1. ການເຫນັ ໄດແູ້ ກ່ ຕາ (Eye) 2. ການໄດຍູ້ ິນໄດູ້ແກ່ ຫ (Ear) 3. ການໄດູ້ກິ່ນໄດູ້ແກ່ ດັງ (Nose) 4. ການໄດລູ້ ົດຊາດໄດູແ້ ກ່ ລນັ້ີ (Tongue) 5. ການຮັບສາຜດັ ທາງຜວິ ໜງັ (Skin) 6. ການເຄື່ິອນໄຫວ (Kinesthetic) 7. ການຊົງຕວົ (Vestibular Sense) ຫລື Equilibrium

I. ການຮບັ ຮູ້ 1. ຄວາມໝາຍຂອງການຮບັ ຮູ້ ການຮັບຮູ້(Perception) ເປັນຂະບວນການທອິີ່ ິນຊີ ຫື ສງ່ິ ທິມີ່ ີຊີວິດ ພະຍາຍາມເຂາ້ັົ ໃຈກບັ ສງ່ິ ແວດລູ້ອມ ໂດຍຜາ່ ນທາງອະໄວຍະວະສໍາພັດທັງ 5 ຄ:ື ຕາ, ຫ, ດັງ, ລິັ້ນ ແລະ ຜິວໜງັ . ຂະບວນການນັ້ີ ຈະເລັ້ມີ ຈາກອະໄວຍະວະສາ ພັດ(Sensory Organ) ສາພັດກັບສິງ່ ກະຕູ້ນ ແລູ້ວສັົງ່ ກະແສປະສາດໄປຍັງ ລະບົບປະສາດສວ່ ນກາງ ຈາກນ້ັນສະໝອງຈະແປຄວາມໝາຍຂອງອາ ການສໍາ ພັດ(Sensation) ອອກມາເປັນການຮບັ ຮູ້. 2. ທາໍ ມະຊາດຂອງການຮບັ ຮູ້ ການຮບັ ຮຂູ້ ອງບກຄົນເປັນໄປຕາມທາໍ ມະຊາດຕາມລະບົບສະລີລະສາດ ເຊງິ່ ມຈີ ດໜ້າູ ສົນໃຈດ່ັງນ້ີັ: 1) ການເລືອກທ່ິີຈະຮບັ ຮູ້ (Selectivity) ເພາະສິ່ງແວດລອູ້ ມມີ ຫລາຍເກີນກວາ່ ຄວາມສາມາດຂອງມະນດທ່ິຈີ ະຮັບຮູ້ໄດູ້, ສະນັ້ນຈງິ່ຶ ມກີ ານ ເລອື ກເອາົ ສະເພາະສ່ິງແວດລູ້ອມທກີ່ິ ່ຽວຂອູ້ ງ ຫລື ຖືວ່າເປັນສິ່ງກະຕູ້ນທມ່ິີ ີ ລັກສະນະ ເຊ່ັນວ່າ: ຍງິ ສາວງາມ, ເກັງ່ , ດີ, ແປກປະຫລາດ (ແຕ່ງຕວົ , ກິລຍິ າ). 2) ການຈັດໝວດໝຂ່ ອງສິ່ງທິ່ຈີ ະຮັບຮູ້ (Organization) ກ່ອນທິ່ີ ຈະເກດີ ການຮບັ ຮູ້ຈະຈັດລະບຽບຂອງສິງ່ ກະຕູ້ນເຂ້ັົາເປັນໝວດໝ່.

3. ຫລກັ ການຕາ່ ງໆ ໃນການຮບັ ຮູ້ ຫກັ ການໃນການຮັບຮູ້ ມີ 5 ຫກັ ການດັງ່ ນ:້ັີ 1) ຫລກັ ການຈດັ ໝວດໝໃ່ ນການຮບັ ຮູ້ ຫລຈື ດັ ລະບຽບການຮບັ ຮູ້ ນກັ ຈິດຕະວທິ ະຍາກ່ມ ເກັດສະຕອນ ເວ້ັົາວ່າການຮັບຮູຂ້ ອງມະນດນ້ັນມທີ ່າອຽ່ ງໃນການ ຈັດ, ຫລຮື ບັ ຮູ້ສິ່ງຕາ່ ງໆ ທີິ່ເຂົາເຫນັ , ທິ່ເີ ຂາົ ຮູ້ສຶກໄດູ້ອອກ ເປນັ ກມ່ ໆ ເປັນໝວດໝຫ່ ລາຍກວາ່ ທ່ິີຈະຮັບຮູ້ເປນັ ສວ່ ນຍອ່ ຍໆ. 2) ຫລກັ ແຫງ່ ຄວາມຄາູ້ ຍຄກື ນັ (The Principle of Similarity)ວັດຖຸໃດຖູ້າມີຮບຮາ່ ງ, ຂະໜາດ, ສີ ໄປໃນທາງດຽວກນັ , ຄາູ້ ຍຄືກັນ, ມະນດມັກຮັບຮູ້ ເປນັ ກ່ມດຽວກນັ ໄດູ້. 3) ຫລກັ ແຫງ່ ຄວາມໃກຊູ້ ດິ (The Principle of Proximity) ພາບຂອງວັດຖຸ ຫລສື ິ່ງກະຕູ້ນໃດໆ ກຕາມ ເມືິ່ອປາກົດໃນທິີດ່ ຽວກນັ ແລະ ມຄີ ວາມໃກູ້ຊິດກນັ ແລູ້ວ ມະນດເຮົາຈະມີທ່າອ່ຽງໃນການຮບັ ຮເູ້ ປນັ ໝວດດຽວກັນ ຫລາຍກວ່າ. 4) ຫລກັ ແຫງ່ ຄວາມຕເໍ່ ນອ່ິື ງ (The Principle of Continuity) ສິ່ງກະຕນູ້ ຫລວື ັດຖຸທັງທີິ່ເປນັ ພາບທ່ິີ ເຄື່ິອນໄຫວ ຫລືພາບນງ້ິັ ກຕາມທປີ່ິ າກົດຂນ້ຶັ ໄປໃນທິດທາງດຽວກນັ ກໍ່ໃຫູ້ເກີດພາບງ່າຍກວ່າສ່ງິ ກະຕູ້ນ ຫລື ວດັ ຖຸທິ່ີ ຂາດການຕໍ່ເນື່ິອງກນັ ເພາະມະນດມີທ່າອ່ຽງໃນການຮັບຮູ້ພາບເປັນໝວດໝ່ດຽວກນັ ນັນ້ ເອງ. 5) ຫລກັ ແຫງ່ ຄວາມສມົ ບນ (The Principle of closure) ການຮັບຮູ້ຂອງມະນດ ຈະຮບັ ຮູ້ໃນພາບທີ່ິສົມບນແຕ່ ໃນຂະນະດຽວກັນ, ມະນດກມີຄວາມ ສາມາດໃນການຮບັ ຮູ້ ພາບທິີ່ມີລັກສະນະບ່ໍສົມບນ ຫື ຂາດຫາຍໄປບາງສ່ວນພຽງເລັກນູ້ອຍ ໄດູ້ທັງ ນີເ້ັ ພາະມະນດມແີ ນວໂນູ້ມທິຈ່ີ ະຕໍ່ຕິ່ືມສ່ວນທ່ີິຂາດຫາຍໄປໃຫູ້ສົມບນໄດູ້.

4. ການຮບັ ຮຕູ້ ນົ ເອງ ແລະ ຜ້ອູ ່ນິື ❖ ການຮບັ ຮຕູ້ ນົ ເອງ ການຮັບຮູ້ກ່ຽວກັບຕນົ ເອງ ແມ່ນການຮັບຮູ້ກຽ່ ວກັບຄວາມສາມາດ ແລະ ຈະລິຍະທໍາຂອງຕົນເອງ ແລະ ເປັນ ການຮັບຮູ້ວ່າຜ້ອູ ນ່ືິ ຍອມຮັບຕົນເອງຄືແນວໃດ, ການຮັບຮູ້ຕນົ ເອງອາດຈະປ່ຽູ ນແປງໄດເູ້ ປັນໄປຕາມເຫດຜົນ, ທັງ ເຫດຜນົ ທີ່ິຖກື ຕ້ອູ ງ ແລະ ທັງເຫດຜົນທິ່ີບິດເບືອນໄປຈາກຄວາມຈງິ ຫລື ອາດຈະປູ່ຽນແປງໄປຕາມຫລກັ ການທ່ົັວໄປ ຫລື ອາດຈະປ່ຽູ ນແປງໄປຕາມສະຖານະການທິີເ່ ກີດຂ້ັຶນ.

❖ ການຮບັ ຮຜູ້ ອູ້ ນ່ືິ ການຮັບຮູກ້ ຽ່ ວກັບຜ່ອິນື່ ເປັນ “ຂະບວນການສວນທາງ” ກັນຄໃື ນເມືິ່ອເຮົາເບິງ່ ຜອູ້ ືິ່ນ ເວລານນ້ັ ຜູ້ອນ່ືິ ກຈະ ເບ່ງິ ມາທ່ິີເຮົາເອງເຊັ່ນກນັ . ການຮັບຮູ້ກ່ຽວກັບຜູ້ອື່ິນ ນອກຈາກຈະເປັນຂະບວນການສວນທາງແລວູ້ ເຮົາຍັງສາມາດເວາັົ້ ໄດູວ້ ່າຍັງເປນັ “ ຂະ ບວນການລງົ ຄວາມເຫນັ ” ເຊິ່ງເປັນຂະບວນການທີ່ິບກຄນົ ລງົ ຄວາມເຫັນກ່ຽວກັບບກຄະລິກະ ພາບຂອງຜອູ້ ິ່ນື . III. ວດທພິ າວະ ແລະ ການຮຽນຮູ້ ❖ ວຸດທພິ າວະ 1. ຄວາມໝາຍວດທພິ າວະ ວດທິພາວະຍັງ ໝາຍເຖິງສະພາບແຫ່ງການຈະເລນີ ເຕນີ ໂຕງອກງາມ ແລະ ພດັ ທະນາການ ທາງດາູ້ ນສະລລີ ະວທິ ະຍາ, ອາລມົ , ສັງຄມົ ແລະ ມັນສະໝອງ.

ໃນດູ້ານຄວາມໝາຍຂອງວດທິພາວະ ມລີ າຍລະອຽດດງ່ັ ນັີ້: 1) ວດທພິ າວະດາູ້ ນສະລລີ ະວທິ ະຍາ ໝາຍເຖງິ ລະດັບການຈະເລີນເຕີບໂຕ ຂອງຮ່າງກາຍ ແລະ ພັດທະ ນາການທາງດູ້ານອະໄວຍະວະສ່ວນຕາ່ ງໆ ຮວມທັງລະ ບົບ ກູ້າມເນັ້ອື , ໂຄງກະດກ, ສັດສ່ວນຂອງຮ່າງກາຍ ແລະບດົ ບາດໜາູ້ ທິີອ່ ັນສງສດຕາມໄວ ອາຍ. 2) ວດທພິ າວະດາູ້ ນອາລມົ ໝາຍເຖງິ ລະດັບການຈະເລນີ ເຕບີ ງອກງາມ ແລະ ພັດທະນາ ການທາງອາລົມຈດິ ເຖິງຂັນ້ ສງສດເຮັດໃຫ້ສູ າມາດຄວບຄມຄັດເລອື ກສະແດງ ອອກ ເຊງ່ິ ອາລົມທ່ິີ ເໝາະສົມຕາມໄວອາຍຂອງບກຄົນຕາມທສີ່ິ ງັ ຄມົ ເຂົານຍິ ົມກັນ, ທັງ ສາມາດເຂັ້ົາໃຈກິດຈະກໍາໄດູ້ ໂດຍປາສະຈາກຄວາມຕງຶ ຄຽດທາງອາລົມ. 3) ວດທພິ າວະດາູ້ ນສງັ ຄມົ ໝາຍເຖິງລະດັບຄວາມຈະເລີນ ແລະ ພດັ ທະນາ ການທາງດູາ້ ນ ທັດສະນະຄະຕິ, ຄວາມຮູ້ສຶກ, ຄວາມເຂັາ້ົ ໃຈ ແລະ ທັກສະຂອງບກຄນົ ໃນກ່ມກ່ຽວຂູອ້ ງສໍາພນັ ກບັ ຜູອ້ ່ິນື ແລະ ສະຖາບັນທາງສງັ ຄົມ ໄດູຢ້ ູ່າງຖືກຕູ້ອງ ແລະ ເ ໝາະສົມກບັ ຄວາມເປນັ ຈງິ ໃນສັງຄມົ . 4) ວດທພິ າວະດາູ້ ນມນັ ສະໝອງ ໝາຍເຖງິ ລະດບັ ການຈະເລີນ ແລະ ພດັ ທະ ນາການທາງ ດູ້ານມັນສະໝອງເຖງິ ຂັ້ນສງສດຂອງແຕ່ລະໄວອາຍ ເຊງ່ິ ເຮດັ ໃຫູກ້ ານ ປະຕິບັດກິດຈະກາໍ ທາງມັນສະໝອງໄດຢູ້ ູ່າງມີປະສິດທພິ າບ.

❖ ການຮຽນຮູ້ 1. ຄວາມໝາຍຂອງການຮຽນຮູ້ ການຮຽນຮູ້ ໝາຍເຖິງຂະບວນການປ່ຽູ ນແປງພດຶ ຕກິ ໍາທີິ່ຂອູ້ ນຂູ້າງຖາວອນ ເພາະເປນັ ຜົນມາຈາກປະສົບ ການ ແລະ ການເຝກິ ແອບ, ແຕ່ບ່ໍ ຮວມເຖິງການປູ່ຽນແປງພຶດຕິກໍາ ອັນເປນັ ຜົນຂອງການພດັ ທະນາການ ແລະ ວດທິພາວະ, ຄວາມ ເຈັບໄຂ້ໄູ ດ້ປູ ູ່ວຍ, ຄວາມອິດເມິອ່ື ຍ ແລະ ສານພິດ ຫລືຜົນຂອງລິດຢາຕາ່ ງໆ. 2. ລກັ ສະນະສາໍ ຄນັ ຂອງການຮຽນຮຄູ້ :ື - ການຮຽນຮວູ້ າ່ ແມ່ນຂະບວນການປ່ຽູ ນແປງຂອງພດຶ ຕິກາໍ - ການຮຽນຮູ້ ເປນັ ຜນົ ມາຈາກການເຝກິ ແອບ ແລະ ປະສົບການ - ການຮຽນຮູເ້ ປັນການປູ່ຽນແປງພດຶ ຕິກາໍ ທິຂີ່ ອູ້ ນຂ້າູ ງຖາວອນ 3. ຂະບວນການຮຽນຮູ້ (Learning process) ໂດຍທວົັ່ ໄປແລວູ້ ຂະບວນການຮຽນຮູຂ້ ອງບກຄນົ ປະກອບດູ້ວຍຂະບວນການທ່ສິີ ໍາຄັນ 5 ຂັນ້ ຕອນຄື: ສິງ່ ກະຕນູ້ ການສາໍ ຜດັ ການຮບັ ຮູ້ ມະໂນທດັ ການຕອບສະໜອງ

4. ທດິ ສະດກີ ຽ່ ວກບັ ການຮຽນຮູ້ ➢ ທດິ ສະດເີ ຊອ່ືິ ມໂຍງ (Bond Theory) ຂອງທອນໄດ ທິດສະດີນີັ້ ເນັນ້ ຄວາມສໍາພນັ ລະຫວາ່ ງສິງ່ ກະຕູ້ນ ແລະ ການຕອບສະໜອງ ທາ່ ນ ທອນໄດ ອະທິບາຍວ່າການຮຽນຮູ້ ເກີດຂັຶ້ນເມ່ອືິ ອນິ ຊີປະເຊນີ ບັນຫາທຕ່ິີ ູ້ອງກະວົນ ກະວາຍ ດວູ້ ຍວິທກີ ານຕ່າງໆ ເພິອື່ ໃຫ້ຫູ ລດພ້ົັນຈາກຈາກບັນຫາທິ່ີບ່ໍມີຫລກັ ການຫືຈດມ່ງໝາຍທີິ່ ແນ່ນອນເປັນການ ທົດຜດິ ລອງຖກື (Trial and Error) ຕເ່ໍ ມື່ິອປະເຊີນກັບບັນຫານັ້ນອີກກຈະສາມາດແກູ້ໄຂບນັ ຫານນັ້ ໄດູ້ ວ່ອງໄວຂຶັ້ນ. ການຮຽນຮູ້ເກດີ ຂຶນ້ັ ຈາກຄວາມສາມາດໃນການເຊືອິ່ ມໂຍງ ຄວາມສໍາພນັ ລະຫວາ່ ງສ່ິງກະຕູ້ນ ກັບປະຕິກິລຍິ າຕອບສະໜອງ. ຫລັກການ ແລະ ລາໍ ດັບຂ້ັນຂອງການຮຽນຮແູ້ ບບລອງຜິດລອງຖືກມດີ ັ່ງນ້ັີ: 1. ສິງ່ ທ່ເິີ ປນັ ບັນຫາເປນັ ສິ່ງກະຕູ້ນໃຫ້ອູ ນິ ຊສີ ະແດງພຶດຕກິ ໍາອອກມາ 2. ອິນຊີຈະສະແດງປະຕິກິລຍິ າຕອບສະໜອງຫລາຍໆຢູ່າງ ເພື່ິອແກູ້ໄຂບັນ ຫາທີິເ່ ກີດຂຶນ້ັ 3. ປະຕິກິລິຍາ ຫລພື ຶດຕິກາຕອບສະໜອງທບ່ີິ ໍເ່ ຮັດໃຫູ້ເກດີ ຄວາມພໃຈຈະຖກື ຕັດຖ້ິັມໄປ 4. ອິນຊຈີ ະຖເື ອົາກິລິຍາຕອບສະໜອງທິ່ຖີ ກື ຕອູ້ ງ ແລະ ຈະສະແດງການຕອບສະໜອງຕ່ໍ ສິ່ງກະ ຕ້ນູ ເມິື່ອສິງ່ ກະຕູນ້ ນນ້ັ ມາກະທບົ ອກີ .

ຈບົ ການນາໍ ສະເໜີ The End

ບົດທີ 7 ການຄນົ້ ຄດິ ແລະ ຈິນຕະນາການ

I. ການຄນ້ົ ຄດິ (Thinking) 1. ຄວາມໝາຍຂອງການຄນົ້ ຄດິ ການຄນ້ົ ຄດິ ແມ່ນພຶດຕິກາພາຍໃນຂອງມະນຸດ ທ່ີສ່ອງແສງເຖິງລກັ ສະນະ ທາດແທ້, ສາຍພວົ ພັນ ແລະ ຄວາມສາພນັ ພາຍໃນທ່ີມີລັກສະນະກົດເກນຂອງວັດຖຸ ປະກດົ ການ ຕົວຈິງ ເຊ່ງີິ ກອ່ ນໜ້ານົ້ນັ ຄນົ ເຮົາຍງັ ບຮໍ່ ້. 2. ຈຸດພເິ ສດຂອງການຄນົ້ ຄດິ 1) ລັກສະນະ “ມີບັນຫາ” ຂອງການຄນົ້ ຄດິ : ການຄນ້ົ ຄດິ ຈະເກີດ ຂົ້ນຶ ຢ່າງແທ້ຈງິ ນ້ັົນກຕ່ເໍ ມ່ອີ ຄົນເຮາົ ຕກົ ຢ່ໃນສະຖານະການຈາເປັນ ເຊິ່ີງເວລານນ້ັົ ຈະເກດີ ມີ ເປ້າົ ໝາຍໃໝ່ຂນົ້ຶ ມາ, ແລະ ລາພງັ ບນັ ດາອຸປະກອນ; ວທິ ກີ ານເກ່ົາໆທ່ເີ ຄີຍ ປະຕິບັດມາ ພັດບພໍ່ ຽງພ (ເຖງິ ແມນ່ ວາ່ ຈາເປັນ) ເພ່ີອບນັ ລເຸ ປ້າົ ໝາຍໃໝ່ນ້ັນົ . ສະຖານະການດົ່ງັ ກາ່ ວ ນົ້ັນເອີນ້ົ ວ່າ ສະຖານະການມີບນັ ຫາ.

2) ລກັ ສະນະທາງອອ້ ມຂອງການຄນົ້ ຄດິ : ການຄນ້ົ ຄດິ ສ່ອງແສງບັນດາ ວດັ ຖຸປາກົດການຕາ່ ງໆໂດຍທາງອ້ອມດວ້ ຍພາສາ ເຊິີງ່ ແຕກຕ່າງຈາກການຮັບຮຂ້ ົ້ັນສາຜັດ ຖານ. ການຄ້ນົ ຄິດສະແດງອອກທີ່ພາສາ. ບນັ ດາກົດເກນ, ຫລກັ ການ, ເຫດການ, ບັນດາສາຍ ພົວພນັ ຕ່າງໆ ໄດຖ້ ກສງັ ຮວມເຂົ້າ ແລະ ບນັ ຍາຍອອກເປນັ ຄາສບັ ຕາ່ ງໆ. ອີກດາ້ ນໜີ່ງຶ , ບັນດາ ຜນົ ງານການປະດິດຕ່າງໆ, ໝາກຜນົ ການຄ້ົນຄິດຂອງບຸກຄົນຕ່າງໆກຄບນັ ດາ ປະສົບການ ຂອງເຂົາເຫລາົ່ ນ້ັນົ ກລ້ວນແຕ່ແມນ່ ເຄີ່ອງມສາຄນັ ສາລັບມະນດຸ ທກຸ ຄົນທຈີ່ ະຄົ້ນຫາ ໂລກ ພາວະວໄິ ສ ເພີ່ອແກ້ໄຂບນັ ຫາໃໝ່ທີເ່ ກີດຂນົຶ້ . ນອກຈາກນນ້ັົ , ບນັ ດາເຄອີ່ ງມ; ອປຸ ະກອນຕ່າງ ໆ ທຄີ່ ົນເຮົາສ້າງຂ້ຶນົ ບວ່ໍ ່າຈະເປນັ ບາຫລອດ, ໂມງ, ເຄອ່ີ ງມໄຟຟ້າຕ່າງໆ... ກສາມາດຊ່ວຍ ໃຫ້ຄນົ ເຮາົ ສາມາດຮບັ ຮບ້ ັນດາປາກົດການໃນຕົວຈງິ ເຊີິ່ງບ່ສໍ າມາດຈະຮັບຮ້ພວກມນັ ແບບ ສາຜດັ ຖານ ໂດຍກົງໄດ.້

3) ລກັ ສະນະນາມະທາແລະ ສງັ ຮວມຂອງການຄນ້ົ ຄດິ : ການຄົ້ນຄິດສາມາດໄຈ້ ແຍກລັກສະນະຍກິ ຍອ່ ຍ, ລັກສະນະສະເພາະອອກຈາກວດັ ຖປຸ າກົດການໄດ້,ເກັບໄວພ້ ຽງ ແຕລ່ ັກສະນະທາດແທທ້ ່ສີ ຸດ, ກວມຮວມທ່ີສຸດຂອງວັດຖຸ ແລະ ປາກົດການ. ບົນພົ້ນຖານ ດັງ່ົ ກ່າວນົ້ນັ , ມນັ ຈະສັງຮວມເອາົ ບັນດາປາກົດການຍກິ ຍອ່ ຍ, ແຕກຕາ່ ງກັນ ແຕມ່ ີ ລກັ ສະນະທາດແທ້ຢ່ນາກນັ ເຂົ້າເປນັ ໝວດ, ກຸ່ມດຽວກັນ. ຫລເວົ້າອີກຢ່າງໜີງ່ຶ , ການຄົ້ນ ຄິດມີ ລກັ ສະນະນາມະທາ ແລະ ລກັ ສະນະສງັ ຮວມ. ຍອ້ ນຈດຸ ພິເສດດັົ່ງກ່າວນັົນ້ ຈ່ຶງີ ຊ່ວຍ ໃຫຄ້ ົນເຮົາສາມາດເບີງິ່ ກວາ້ ງເຫັນໄກໃນອະນາຄດົ ໄດ້, ໝາຍຄວາມວ່າ ສາມາດວາງແຜນ ແກ້ໄຂບັນຫາທຈ່ີ ະ ເກີດຂົຶນ້ ພາຍໜ້າ ບສ່ໍ ະເພາະແຕແ່ ກ້ບັນຫາສະເພາະໜ້າໄດ້. 4) ການຄນົ້ ຄດິ ມສີ າຍພວົ ພນັ ຢາ່ ງໃກຊ້ ດິ ກບັ ພາສາ: ສາເຫດທີກ່ ານຄ້ນົ ຄົ້ນຄດິ ມີຈຸດ ພເິ ສດດັງ່ົ ກ່າວໄປຂ້າງເທງິ ແມ່ນເນີ່ອງຈາກວ່າ ການຄົ້ນຄິດ ຂອງຄົນເຮາົ ຕິດພັນກັບພາສາ , ເອາົ ພາສາເປັນພາຫະນະ. ການຄ້ົນຄດິ ບໍ່ສາມາດຄງົ ຕວົ ຢໄ່ ດ້ໂດຍ ປາສະຈາກພາສາ, ກງົ ກນັ ຂ້າມພາສາກບໍ່ສາມາດເກີດຂນ້ຶົ ໄດຖ້ ້າບໍ່ອີງໃສ່ການຄົ້ນຄິດ. ການຄົນ້ ຄິດ ກັບພາສາ ມີຄວາມເປັນເອກະພາບນາກັນ ບໍແ່ ຍກອອກຈາກກນັ ແຕບ່ ່ໍແມນ່ ສງີ່ິ ດຽວກັນ. ສາຍພວົ ພນັ ດງັ່ົ ກາ່ ວແມ່ນສາຍພວົ ພັນລະຫວ່າງເນ້ອົ ໃນກັບຮບການ.

5) ລກັ ສະນະຕກັ ກະຖານຂອງການຄນົ້ ຄດິ : ມພີ ຽງແຕ່ການຄ້ນົ ຄິດເທ່ົານັົນ້ ທ່ີຈະຊ່ວຍ ໃຫ້ມະນຸດເຮົາສາມາດສ່ອງແສງເຖິງລກັ ສະນະທາດແທ້ຂອງວັດຖຸ ແລະ ປາກດົ ການ, ບນັ ດາສາຍພົວພັນ ແລະ ຄວາມສາພັນທ່ີມີລັກສະນະກົດເກນຂອງພວກມັນ ເພາະວ່າ ການ ຄົ້ນຄິດເທົ່ານ້ນັົ ທີ່ຈະສາມາດຈະຂ້າມຜ່ານເຂດແດນຮບປະທາ (ປະຈກັ ຕາ) ຂອງການຮັບຮ້ ຂນ້ັົ ສາຜັດຖານໄດ້. ແຕກ່ ບ່ໝໍ າຍວ່າທຸກການຄົ້ນຄດິ ຈະສາມາດສອ່ ງແສງບນັ ດາວດັ ຖຸ, ປາກົດການຢ່າງເລກິ ເຊງີິ່ , ຖກຕອ້ ງໝົດ. ການຄົນ້ ຄດິ ຈະຖກຕ້ອງ, ເຖງິ ຖອງນ້ັົນ ຍງັ ຂຶ້ົນຢ່ ກັບຍດຸ ທະວິທີ ແລະ ວິທກີ ານຄົ້ນຄດິ ອີກດວ້ ຍ. 6) ລກັ ສະນະຕກັ ກະຖານຂອງການຄນົ້ ຄດິ : ມີພຽງແຕ່ການຄົນ້ ຄິດເທົ່ານນົ້ັ ທ່ີຈະ ຊ່ວຍ ໃຫ້ມະນຸດເຮົາສາມາດສອ່ ງແສງເຖງິ ລກັ ສະນະທາດແທ້ຂອງວັດຖຸ ແລະ ປາກົດການ, ບນັ ດາສາຍພວົ ພນັ ແລະ ຄວາມສາພນັ ທີ່ມລີ ັກສະນະກົດເກນຂອງພວກມັນ ເພາະວ່າ ການ ຄົນ້ ຄດິ ເທົ່ານນົ້ັ ທ່ີຈະສາມາດຈະຂ້າມຜາ່ ນເຂດແດນຮບປະທາ (ປະຈັກຕາ) ຂອງການຮັບຮ້ ຂັົ້ນສາຜັດຖານໄດ້. ແຕກ່ ບໍໝ່ າຍວ່າທຸກການຄນົ້ ຄດິ ຈະສາມາດສອ່ ງແສງບນັ ດາວັດຖຸ, ປາກດົ ການຢາ່ ງເລິກເຊ່ງີິ ຖກຕ້ອງໝົດ. ການຄົນ້ ຄິດຈະຖກຕ້ອງເຖິງຖອງນນັ້ົ ຍງັ ຂ້ນົຶ ຢ່ກັບ ຍຸດທະວທິ ີ ແລະ ວິທີການຄົນ້ ຄິດອີກດ້ວຍ.

2. ຊະນດິ ຂອງການຄນົ້ ຄດິ ການຄົ້ນຄິດມີ 2 ຊະນດິ ຄ: 1. ການຄົນ້ ຄດິ ຄນ: ແມ່ນການຄົນ້ ຄດິ ບນັ ຫາເກ່ົາ, ບດົ ຮຽນຊີວິດ ທີ່ຜ່ານມາ 2. ການຄົນ້ ຄດິ ປະດດິ ສ້າງ: ແມ່ນການຄົນ້ ຄດິ ປະດິດແຕງ່ ອນັ ໃໝ່ ເຊີ່ງິ ບທໍ່ ນັ ເຄຍີ ມມີ າກອ່ ນ

II. ຈນິ ຕະນາການ 1. ຄວາມໝາຍຂອງຈນິ ຕະນາການ ຈິດຕະນາການ ແມ່ນຂະບວນການຮັບຮ້ໜີຶງ່ ທີ່ສ່ອງແສງເຖິງສງີິ່ ທບີ່ ໍ່ມີໃນປະ ສົບການທ່ີຜ່ານມາຂອງອດັ ຕະບຸກຄົນ ດ້ວຍວິທກີ ານສາ້ ງພາບໃໝຂ່ ຶ້ົນບົນພົ້ນຖານບນັ ດາ ສັນຍະລັກທ່ີມີຢ່. 2. ບົດບາດຂອງຈນິ ຕະນາການ ຈິນຕະນາການມີບດົ ບາດສາຄນັ ການເຄີອ່ ນໄຫວຂອງຄນົ ເຮົາຫຼາຍດ້ານເຊັ່ົນ: 1) ດ້ານການອອກແຮງງານ: ເຮດັ ໃຫ້ຄນົ ເຮົາສາ້ ງຮບພາບຜນົ ຂອງການ ຜະລດິ ໄວກ້ ່ອນໄດ້, ໝາຍຄວາມວາ່ ສາ້ ງ ຮບພາບຜນົ ຂອງການອອກແຮງງານຢ່ໃນມນັ ສະໝອງໄວກ້ ອ່ ນ. 2) ດ້ານການເຄອີ່ ນໄຫວວທິ ະຍາສາດ: ຊ່ວຍໃຫ້ບັນດານັກວິທະຍາສາດ ໃນການສາ້ ງສນັ ນິດຖານວິທະຍາສາດ ເພີ່ອບັນລຸຜົນສາເລດັ , ຖ້າບໍ່ມີການສັນນິດຖານກ ຈະບ່ໍມີຫຍງັ ຄົນ້ ຄວ້າອກີ , ຫວຼ ຽກງານສິລະປະກາ ແລະອີ່ນໆ ເຊ່ົັນ ປ້ັນົ , ແຕ້ມ, ຂວດັ ຈະ ຕອ້ ງແມ່ນຜທ້ ມີ່ ຈີ ນິ ຕະນາການສງທສີ່ ດຸ ຈ່ີງຶ ສາມາດເຮດັ ໄດ້.

3) ດາ້ ນການສດິ ສອນ: ໃນວວິ ດັ ການຮຽນ - ການສອນນັກຮຽນ ຄອາ ຈານຕ້ອງໃຊຈ້ ິນຕະນາການສງເຂົາ້ ໃນ ການຄນົ້ ຄວາ້ ຮ່າຮຽນ ແລະສດິ ສອນ ໂດຍສະເພາະ ແມ່ນການສ້າງພາບໃຫຄ້ ົນຍຸກໃໝ່ໃນສງັ ຄົມຍຸກປັດຈຸບັນໃຫ້ໄດ້ໃຊ້ມັນສະໝອງ, ຈາກ ນນັ້ົ ຈງີ່ຶ ວາງທດິ ທາງ, ຫລກັ ການ ແລະວທິ ກີ ານສຶກສາໃຫ້ແທດ ເໝາະຕາມທິດທາງກ່ສໍ ້າງ ຄົນໃໝທ່ ພີ່ ກັ ແລະລັດວາງອອກ. 4) ດາ້ ນການສາ້ ງບກຸ ຄະລກິ ະພາບ: ເມີ່ອພວກເຮາົ ມີຈນິ ຕະນາການລ່ວງ ໜ້າ ພວກເຮົາຈຶງ່ີ ສາມາດດັດແປງກິລິຍາທາ່ ທີຂອງ ຕນົ ເອງໃຫຖ້ ກຕ້ອງເໝາະສົມກັບຄາດຫວງັ ຂອງສງັ ຄມົ ວາງໄວ້.

3. ຊະນດິ ຂອງຈນິ ຕະນາການ ຈນິ ຕະນາການລວມມີ 2 ຊະນິດຄ: 1) ຈນິ ຕະນາການເຈຕະນາ : ແມນ່ ຈິນຕະນາການທວ່ີ າງຈດຸ ປະສົງ, ມີແຜນການວາງ ໄວລ້ ່ວງໜາ້ , ໝາຍຄວາມວ່າ ກາເນີດຂ້ນົຶ ດວ້ ຍຄວາມຕງັົ້ ໃຈ ແລະມກີ ານກະກຽມຢ່າງ ຄກັ ແນ່ ເຊິີງ່ ມສີ ອງຮບການຄ:  ຈິນຕະນາການຄນ  ຈນິ ຕະນາການປະດິດສ້າງ 2) ຈິນຕະນາການບມ່ໍ ເີ ຈດຕະນາ: ແມນ່ ຈນິ ຕະນາການທີ່ບ່ໍໄດຕ້ ງ້ົັ ໃຈ, ບ່ໍໄດ້ວາງ ແຜນ ແລະວທິ ີການໄວ້ລວ່ ງໜ້າ, ເປັນຈິນຕະນາການທີ່ເກີດຂ້ົຶນເອງແບບບັງເອນີ ໃນເມ່ີອ ພົບເຫັນວດັ ຖປຸ ະກົດການໃດໜີຶ່ງ ຕວົ ຢ່າງ ໃນເມີ່ອເຮົາຫາກໄດຍ້ ນິ ເລ່ີອງທກຸ ຍາກຂອງ ບກຸ ຄົນໃດໜຶ່ງີ ເຮົາອາດຈະນກຶ ເຫັນພາບ ແລະສະພາວະຂອງ ເຂົາເຈາົ້ .

ເພ້ີມົ ເຕີມ ການຈີ່ ແລະ ການລມ I. ການຈ່ີ 1. ຄວາມໝາຍຂອງການຈ່ີ ການຈີ່ ໝາຍເຖງິ ຂະບວນການທສ່ີ ະໝອງເກັບຮກັ ສາຂ້ໍມນໄວ້ໄດ້ ແລະເມີ່ອມີ ຄວາມຈາ ເປັນທີ່ຈະຕ້ອງໃຊ້ຂໍ້ມນນົ້ນັ ກໍ່ສາມາດດຶງອອກມາໃຊໄ້ ດ້ ລວມທັງຂ້ໍມນເຫຼົ່າ ນ້ົັນກສາມາດທີ່ຈະຖກລມໄປໄດຕ້ າມໄລຍະເວລາທີ່ຜາ່ ນໄປ. ➢ ຮບການຂອງການຈີ່ ແມ່ນມີ 3 ໄລຍະຄ: 1) ການຈີໂ່ ດຍການຮັບສາຜັດ (Sensory Memory) ເປັນການຈ່ີທ່ີເກີດຂນົຶ້ ຈາກ ການຮັບສາຜດັ ເຊິງ່ີ ລວມມີຊ່ວງໄລຍະເວລາພຽງສ້ນົັ ໆ ຕົງັ້ ແຕນ່ ້ອຍກວ່າ 1 ວນິ າທີ ໄປ ຈົນເຖງິ ເປນັ ເວລາ ຫຼາຍວິນາທີ. 2) ການຈີ່ໄລຍະສ້ນົັ (Short term memory) ຈາກຄວາມຈຈ່ີ າການຮັບສາຜດັ ຖາ້ ບຸກຄນົ ໃຫ້ຄວາມສນົ ໃຈຂ້ໍມນນັນ້ົ ໆ ຄວາມຈີຈ່ າຈາກການສາຜດັ ກຈະປຽ່ ນໄປເປນັ ຄວາມຈີ່ຈາໄລຍະ ສົ້ັນ ເຊ່ັົນ: ສາມາດຈ່ີຈາເບໂີ ທລະສບັ ທ່ີຈະໂທອອກໄດ້ 3) ການຈ່ີຈາໄລຍະຍາວ (Long term memory) ເປັນການຈ່ຈີ າທ່ີບຸກຄົນເກັບ ຮກັ ສາ ໄວ້ໄດ້ເປັນໄລຍະເວລາຍາວນານ, ອາດຕະລອດຊວີ ດິ ຂອງບຸກຄນົ ເຊັ່ົນ: ການຈ່ີຊີ່ ຂອງຕນົ ເອງໄດ້

2. ຂະບວນການຂອງການຈຈີ່ າ ໃນການຈດັ ການກັບຂ້ໍມນໃນແຕ່ລະໄລຍະຄວາມຈາ ອາດທຽບໄດ້ກບັ ການປະເມີນ ຂ້ໍມນ ທາງຄອມພວິ ເຕີ, ເຊ່ີງິ ປະກອບດ້ວຍການໃສລ່ ະຫດັ ຂໍ້ມນ (Encoding) ການເກັບ ຮັກສາຂໍ້ມນ (Storage) ແລະການກ້ຂ້ໍມນກັບຄນ (Retrieval) ເຊ່ີງິ ໃນການທ່ີ ບຸກຄນົ ບສໍ່ າມາດກ້ຂ້ໍມນຄນມາໄດ້ ກຈະເກີດການລມ (Forgetting) ເກດີ ຂຶົ້ນ. 3. ວິທກີ ານວດັ ການຈຈີ່ າ ໃນການວດັ ການຈີ່ຈາຂອງບກຸ ຄນົ ສາມາດມີວິທີວດັ 3 ວທິ ຄີ : 1) ການລະນຶກ (Recall) 2) ການຈ່ໄີ ດ້ (Recognition) 3) ການຮຽນຊ້າ (Relearning) 4. ວິທກີ ານເພມີ່ ປະສດິ ທພິ າບຂອງການຈຈ່ີ າ 1. ວິທີ S Q 3 R (The SQ3R method): Survey, Question, 3R(Read, Recite, Review) 2. ການກະຈາຍການເຝິກຫັດ (Distributed Practice) 3. ວທິ ີເຮັດຈດຸ ດາ (The page word method)

II. ການລມ 1. ຄວາມໝາຍຂອງການລມ ການລມ ໝາຍເຖງິ ເປັນຄວາມບ່ໍສາມາດທີ່ຈະກຂ້ ້ໍມນທີ່ເກັບຮັກສາເອົາໄວ້ແຕ່ ກອ່ ນໄດ້, ເຊິີ່ງມຜີ ນົ ເຮດັ ໃຫບ້ ກຸ ຄົນຕອ້ ງສນເສຍຂໍ້ມນທີ່ມີປະໂຫຍດ, ເມ່ີອມຄີ ວາມຈາ ເປັນທີຕ່ ອ້ ງໃຊຂ້ ້ມໍ ນ ຈງຶີ່ ຕອ້ ງເສຍເວລາໃນການຮຽນຮໃ້ ໝ່. 2. ສາເຫດຂອງການລມ ມີສາເຫດຫາຼ ຍຢາ່ ງທ່ນີ ັກຈິດຕະວິທະຍາອະທິບາຍວ່າເປັນສາເຫດຂອງການລມ ເຊ່ນົັ : 1) ການເສ່ອີ ມສະລາຍຂອງຮອ່ ງຮອຍ (Trace decay) 2) ການແຊກແຊງ (Interference) 3) ແຮງຈງໃຈ (Motivation) 4) ການເຂາົ້ ລະຫດັ ໂດຍສະເພາະ (Encoding specificity)

III. ການໃສໃ່ ຈ 1. ຄວາມໝາຍ ຂອງການໃສໃ່ ຈ ການໃສ່ໃຈ ໝາຍເຖງິ ການສຸມຈິດສານກຶ ໃສ່ເປ້າົ ໝາຍໃດໜຶີ່ງຫຫຼ າຼ ຍເປົາ້ ໝາຍ ເຊີິງ່ ເປົ້າໝາຍນັນົ້ ມຄີ ວາມໝາຍໃດໜຶ່ງີ ແນນອນຕ່ກໍ ບັ ບກຸ ຄົນ, ແນໃສເ່ ຮັດໃຫເ້ ປ້າົ ໝາຍ ນ້ນັົ ຖກສອ່ ງແສງ ຢ່າງຮອບດາ້ ນຢ່ໃນມັນສະໝອງຂອງຄນົ ເຮົາ. 2. ຊະນດິ ຂອງການໃສໃ່ ຈ ການໃສ່ໃຈຂອງຄນົ ເຮາົ ລວມມີ 3 ຊະນິດຄ: 1) ການໃສໃ່ ຈມເີ ຈຕະນາ 2) ການໃສໃ່ ຈບມໍ່ ເີ ຈຕະນາ

3. ຈຸດພເິ ສດຂອງການໃສໃ່ ຈ ການໃສໃ່ ຈລວມມີ 3 ຈຸດພິເສດຄ: 1) ການໃສໃ່ ຈສງ: ການໃສ່ໃຈສງແມນ່ ການສ່ອງແສງ ເປົາ້ ໝາຍໃຫໄ້ ດດ້ ີທ່ສີ ຸດ, ຂອບ ເຂດຍິງີ່ ແຄບເທ່ົາໃດ ການໃສ່ໃຈກໍຍ່ ິ່ງີ ສງເທ່ົານນ້ັົ ແລະຄວາມເຂັ້ົມຂອງການໃສ່ໃຈກ່ຍໍ ີ່ງິ ເຂ້ັົມຂນຸ້ ຂ້ນຶົ ຜນົ ໄດ້ຮັບຂອງການເຄີ່ອນໄຫວກຍງ່ີິ ຫຼາຍ ແລະການໃສໃ່ ຈ ສງຈະສະແດງທ່ີ ໝາກຜນົ ເຊັ່ົນການສອ່ງແສງເປາ້ົ ໝາຍຖກຕ້ອງ ແລະມຄີ ວາມຊັດເຈນສງ. 2) ການແບງ່ ການໃສໃ່ ຈ: ແມນ່ ຄວາມສາມາດໃສໃ່ ຈໄດ້ຢ່າງພຽງພກບັ ຫາຼ ຍເປ້ົາໝາຍ ຫຼຫຼາຍການເຄ່ີອນໄຫວແຕກຕ່າງກນັ ຢາ່ ງມີຈດຸ ປະສົງ , ການແບ່ງຄວາມໃສ່ໃຈມຄີ ວາມ ສາຄັນພເິ ສດຕ່ໍການສດິ ສອນ ແລະສຶກສາ (ວຊິ າຊບີ ຄ) ຖ້າຫາກບໍ່ຮ້ການແບ່ງປນັ ການ ໃສໃ່ ຈແລ້ວກໍ່ຍາກທີ່ຈະເປັນຄໄດຕ້ າມມາດຕະຖານ 3) ການຍາ້ ຍການໃສໃ່ ຈ: ແມນ່ ຄວາມສາມາດຍ້າຍການເຄ່ີອນໄຫວນີົ້ໄປຫາການ ເຄີອ່ ນໄຫວອ່ີນ ໄດ້ຢ່າງໄວວາໃນຕວົ ຈງິ ແລວ້ ການຍ້າຍຄວາມໃສໃ່ ຈໄດ້ມີສ່ວນໃດໜງ່ີຶ ທີ່ຕິດພັນ ສະໜດິ ແໜ້ນກັບ ການແບ່ງປັນການໃສ່ ໃຈ ໂດຍສະເພາະແລວ້ ແມ່ນການເຄີ່ອນໄຫວນັົ້ນຍງັ ບໍ່ທັນ ໄດ້ຫັນມາ ເປັນຄວາມຊານຊິ ານານຕໍ່ກັບບຸກຄົນ.

ບົດທີ 8 ບຸກຄະລກິ ະພາບ ແລະ ການປບັ ຕວົ

I. ບກຸ ຄະລກິ ະພາບ ( PERSONALITY )

ຄວາມໝາຍຂອງບກຸ ຄະລກິ ະພາບ ບກຸ ຄະລິກະພາບ ແມນ່ ການຮວບຮວມລກັ ສະນະທີ່ສາຄນັ ຂອງບກຸ ຄົນ ເຊັ່ນ: ຮບູ ຮາ່ ງ, ໜ້າຕາ, ທາ່ ທ,ີ ຄວາມສາມາດ, ກາລງັ ໃຈ ແລະ ການສະແດງອອກທາງດາ້ ນອາລົມ.

ໂຄງສາ້ ງຂອງບກຸ ຄະລກິ ະພາບ ໂຄງສາ້ ງບຸກຄະລິກະພາບຕາມແນວຄິດຂອງ ຊກິ ມນັ ຟຣອຍມີ 3 ລັກສະນະຄື: 1) ອດິ (ID) 2) ອໂີ ກ້ (EGO) 3) ຊຸບເປອີ ໂີ ກ້ (SUPER EGO)

ທດິ ສະດບີ ກຸ ຄະລກິ ະພາບ ທີດສະດີບຸກຄະລິກະພາບ ເປັນທິດສະດີທີ່ອະທິບາຍໃຫ້ຮູ້ເຖິງລັກສະນະໂດຍທາມະ ຊາດຂອງບຸກຄະລິກະພາບ ໄດ້ຮັບການສຶກສາຄົ້ນຄວ້າມາຈາກນັກຈິດຕະວິທະຍາຫຼາຍ ທ່ານ. ມີບາງທິດສະດີກໍເນັ້ົນໜັກໄປໃນເລືີ່ອງແຮງຈູງໃຈເປັນສີ່ງສາຄັນ, ບາງທິດສະດີກໍ ເນັ້ົນໝັກໄປໃນເລື່ີອງອິດທິພົນຂອງສັງຄົມ ແລະ ວັດທະນະທາ. ບາງທິດສະດີກໍເນັົ້ນໜັກ ໄປທາງດາ້ ນການຮບັ ຮູ້.

1) ທດິ ສະດີ ບຸກຄະລກິ ະພາບ ຂອງ ຄານ ຈງຸ (CARL JUNG, 1875 - 1961) ທ່ານ ໄດ້ແບ່ງປະເພດບຸກຄະລິກະພາບຂອງບກຸ ຄນົ ອອກເປນັ 2 ປະເພດຄື: ກ. ປະເພດບຸກຄົນມັກສັງຄົມ (EXTRAVERT): ປະເພດນີົ້ມີລັກສະນະເດັ່ນຄື: ເປັນຄົນ ເປີດເຜີຍ, ມ່ວນຊື່ີນເບີກບານ, ມັກອອກສັງຄົມ ບໍ່ມັກເກັບຕົວຄົນດຽວ, ເປັນຄົນມີຄວາມເຊືີ່ອໝັ້ົນ ຕົນ ເອງພືົ້ນຖານຂອງຄວາມເປັນຈງິ , ມນີ ໄິ ສທີ່ປຽ່ ນແປງໄດຕ້ າມຄວາມເໝາະສມົ ຕາມສະພາບແວດລ້ອມ ແລະ ກຽມພອ້ ມທຈ່ີ ະປບັ ຕວົ , ປ່ຽນແປງຕາມສະພາບການໃໝໆ່ ທີ່ເໝະສົມ. ຂ. ປະເພດບຸກຄົນບໍ່ມັກເຂົ້າສັງຄົມ (INTROVERT): ປະເພດນີ້ົມີລັກສະນະເດັ່ນຄື: ເປັນຄົນ ບໍມ່ ກັ ເປີດເຜີຍ, ເປັນຄົນເລິກລັບ, ມັກເກັບຕົວ ແລະຜູກພັນກັບຕົນເອງຫຼາຍກວ່າຜູກພັນກັບສັງຄົມ, ເປັນ ຄົນທີມ່ ີກົດເກນແນນ່ ອນໃນການຄວບຄຸມນິໃສຂອງຕນົ , ເປັນຄົນເຊີອ່ື ຖືຕົນເອງ ແລະມັກຕັດ ສົນໃຈໂດຍ ໃຊຕ້ ນົ ເອງເປັນຫກັຼ .

2) ທາ່ ນ ແອດເລີ (ADLER, 1870 - 1937) ທິດສະດີ ບຸກຄະລິກະພາບຂອງທ່ານແມ່ນ: ຄົ້ນຄວ້າກ່ຽວກັບປົມດ້ອຍ ປົມເດັ່ນ ຂອງຄົນເຮົາມທີ ່ມີ ີມາແຕ່ກາເນີດມັນສະແດງອອກຄື: ໃນເມືີ່ອຕົນຫາກຊ່ວຍເຫຼືອຕົນບໍ່ ໄດ້ກຮໍ່ ູ້ສຶກຕນົ ບໍໄ່ ດກ້ ່ໍຮສູ້ ກຶ ວ່າຕນົ ເອງບກົ ພ່ອງໃນຕົວ ຕົວຢ່າງ: ຄົນໃດ ມີຮູບຮ່າງນ້ອຍ ກໍຈ່ ະທດົ ແທນດວ້ ຍ ການວາງອານາດຄື ປາກເວາ້ົ ສຽງດັງ, ປົມດ້ອຍເກີດຂຶ້ົນເມື່ີອບຸກຄົນສາມາດແກ້ໄຂບັນຫາແກ້ໄຂໄດ້, ທັງແນ່ໃຈວ່າຕົນ ເອງຈະແກ້ໄຂບັນຫານັົ້ນບໍ່ໄດ້ແນ່ນອນ, ເມື່ີອຄົນໃດເກີດມີປົມດ້ອຍຍອມຈະເກີດມີ ຄວາມຕງຶ ຄຽດສະເໝີ ຈ່ງີຶ ເກດີ ມີບນັ ຄວາມດົນ້ິ ຮນົ ເພືີ່ອຈະຫາທາງຜ່ອນຄາຍຄວາມຕຶງ ຄຽດຫືຫຼ າທາງແກຕ້ ວົ ໂດຍການ ຊອກຫາຄວາມຮສູ້ ກຶ ດມີ າປຽ່ ນແທນ.

3) ທ່ານ ຄານີ (KARNEY) ນກັ ຈິດຕະວິທະຍາຄົນເຍຍລະມັນ ທ່ານມີຄວາມຄິດເຫັນຄືກັບ ທ່ານ ແອດເລີ ທີ່ເຫັນວ່າໄວເດັກເປັນໄວທີ່ສາຄັນ, ຄອບຄົວ, ໂຮງຮຽນ ແລະສິ່ີງແວດລ້ອມລ້ວນແຕ່ມີ ອິດທິພົນຕໍ່ກັບບຸກຄະລິກະພາບຂອງເດັກຄົນນັ້ົນ, ຖ້າເດັກຂາດຄວາມຮັກ, ຄວາມອົບ ອຸ່ນ ຈາກຄອບຄົວທີ່ພໍ່ແມ່ເປັນໂລກຈິດຫຼືໂລກປະສາດ ຫຼື ພໍ່ແມ່ມັກໃຊ້ຮູບການສຶກສາ ແບບຮຸນແຮງຈມ່ັົ ດາ່ , ຂາດຄວາມເອົາໃຈໃສ່ຢ່າງໃກຊ້ ດິ ຕດິ ແທດ, ສ່ງິີ ດັ່ງກ່າວເຫ່າຼົັ ນັ້ົນຈະ ເຮັດໃຫ້ເດັກມີອະຄະຕິອັນບໍ່ດີ, ເມືີ່ອໃຫ່ຍຂຶົ້ນມາກໍ່ຈະເປັນຄົນທີ່ບໍ່ມີຄວາມຮັກ, ຄວາມ ເປນັ ເພີ່ອື ນມິດ, ບຮໍ່ ຮູ້ ກັ ພຮ່ີ ກັ ນອ້ ງ ແລະ ບໄ່ໍ ວວ້ າງໃຈຄນົ ອນ່ີື ອກີ . ທາ່ ນຍງັ ສະຫບຸຼ ວາ່ : ຖາ້ ເຮົາລ້ຽງດູເດກັ ບດໍ່ ີ, ມນັ ຈະເກີດລງັ່ ເລໃຈຫເືຼ ກດີ ມີການ ອດົ ກົັ້ນຢູ່ ພາຍໃນຈິດໃຈ.

4) ທາ່ ນ ຄາໂລເຈີ (CARL ROGER) ນັກຈິດຕະວິທະຍາຄົນເຢຍລະມັນ ທ່ານໄດ້ໃຫ້ຄາເຫັນວ່າ: ບຸກຄະລິກະພາບ ຂອງບຸກຄນົ ຂນົຶ້ ຢບູຸ ການຮຽນຮຕູ້ ົນເອງ, ຖ້າບຸກຄົນຫາກມີການຮຽນຮູ້ແບບໃດ, ບຸກຄະ ລິກະພາບຂອງເຂົາກໍ່ຈະພັດທະນາໄປຕາມແບບນັົ້ນ, ໝາຍຄວາມວ່າ: ບຸກຄະລິກະພາບ ຂອງຄົນມີການປ່ຽນແປງໄດ້. ທາ່ ນໄດ້ນາຫຼັກການນໄີ້ົ ປໃຊຕ້ ໍກ່ ານຮັກສາຄົນປ່ວຍທ່ີເປັນໂລກຈິດຄື ພະຍາຍາມ ໃຫ້ຄົນເຈັບໄດ້ປ່ຽນແປງການຮັບຮູ້ໃໝ່,ໃຫ້ເຂົາຮູ້ວ່າຕົນເອງແມ່ນໃຜ, ຄວນສວມ ບົດບາດແນວໃດ,ໃນເມື່ີອຄົນເຈັບຫາກເຂົ້າໃຈຕົນເອງດີ, ອາການທາງໂລກປະສາດກ່ໍ ຈະຄ່ອຍໆ ຫາຍໄປ.

ການພັດທະນາບກຸ ຄະລກິ ະພາບ ນັກຈິດຕະວທິ ະຍາຫາຼ ຍໆ ທ່ານໄດ້ສຶກສາເລືອີ່ ງພດັ ທະນາການທາງບກຸ ຄະລິກະ ພາບຂອງບຸກຄນົ ໄວດ້ ່ງັ ນ້ົີ: 1) ທ່ານ ຊກິ ມັນ ຟຣອຍ (SIGMUND FREUD) ທ່ານໄດ້ເວົ້າແບບເນັົ້ນໜັກວ່າ ລັກສະນະພັດທະນາການ ແລະ ປະສົບການໃນໄວ ເດັກເປັນຮາກຖານບຸກຄະລິກະພາບຂອງມະນຸດເມືີ່ອເປັນຜູ້ໃຫຍ່ ພັດທະນາໄປເປັນຂັົ້ນ ຕອນຕາມລ າດັບ ຈາກທ າອິດຈົນ ສິ້ົນສຸດໃນຊ່ວງໄວລຸ້ນເອີົ້ນພັດທະນານີົ້ວ່າ “PSYCHOSEXUAL DEVELOPMENT STAGE”,

• ທາ່ ນ ຊກິ ມັນ ຟຣອຍໄດແ້ ບງ່ ຂົ້ນັ ຕອນການພດັ ທະນາບຸກຄະລກິ ະພາບໄວ້ 5 ຂັົ້ນຕອນ ຄື: 1) ຂົັ້ນຊອກສະແຫວງຫາຄວາມສຸກທາງປາກ (ORAL STAGE) ອາຍຸຕົັງ້ ແຕເ່ ກີດ ຫາ 2 ປ.ີ 2) ຂັົ້ນຊອກສະແຫວງຫາຄວາມສກຸ ຈາກອະໄວຍະວະຂບັ ຖາ່ ຍ (ANAL STAGE) ອາຍຸ 2 ຫາ 3 ປ.ີ 3) ຂ້ນັົ ຊອກສະແຫວງຫາຄວາມສຸກທາງອະໄວຍະວະເພດ (PHALLIC STAGE) ອາຍຸ 3 ຫາ 6 ປ.ີ 4) ຂັົ້ນຊອກສະແຫວງຫາຄວາມສຸກຈາກສີິ່ງແວດລ້ອມອ້ອມຂ້າງ (LATENCY STAGE) ອາຍຸ 6 ຫາ 11 ປີ. 5) ຂນົັ້ ຊອກສະແຫວງຫາຄວາມສຸກແຮງກະຕ້ນຸ ຈາກອະໄວຍະວະເພດ (GENITAL STAGE) ອາຍຸ 12 ຫາ 20 ປີ.