ເອກະສານບັນຍາຍ-ຈິດຕະວິທະຍາທົ່ວໄປ

II. ການປບັ ຕວົ

ສາເຫດໃນການປບັ ຕວົ ➢ ຄວາມຄັບຂອ້ ງໃຈ ➢ ຄວາມຂັດແຍ້ງ ➢ ຄວາມກດົ ດນັ ➢ ຄວາມຕງຶ ຄຽດ

ວິທີແກໄ້ ຂບນັ ຫາທາງຈດິ ຕະວທິ ະຍາ 1) ເຮົາຕອ້ ງສານກຶ ຮ້ວູ ່າ ໂລກນົີ້ຄືໂລກມະນຸດ ເຊີ່ິງທກຸ ຄົນຈະຕ້ອງເກດີ ມາເພືີ່ອໃຊກ້ າ ແລະ ສາ້ ງຄຸນງາມຄວາມດີ. 2) ຊວີ ດິ ຄກື ານຕ່ໍສູ້ ຫຼື ຄົນເຮົາຢໄູ່ ດເ້ ມ່ອີື ແກ້ໄຂບັນຫາໄດ້. 3) ມະນຸດທຸກຄນົ ບໍມ່ ສີ ະເພາະແຕ່ຈຸດດີ ແລະ ຈຸດອອ່ ນ. 4) ເມີ່ອື ມີບນັ ຫາຄວນປະເມີນສະຖານະການຂອງບນັ ຫາ.

5) ພິຈາລະນາແນວທາງທີຄ່ າດວາ່ ຈະເປນັ ປະໂຫຍດ ແລະເໝາະສມົ ຫາຼ ຍທສີ່ ດຸ 6) ດາເນນີ ການແກໄ້ ຂບນັ ຫາຫງັຼ ຈາກພຈິ າລະນາຕັດສນິ ໃຈເລອື ກວິທີການແລວ້ 7) ປະເມີນຜນົ ການແກໄ້ ຂບນັ ຫາ ແລະຮບັ ຟງັ ຂ້ໍສະເໜແີ ນະ.

ບດົ ທີ 9 ຄນຸ ທາດ ແລະນໄິ ສ

I. ຄຸນທາດ 1. ຄວາມໝາຍຂອງຄນຸ ທາດ ຄນຸ ທາດໝາຍເຖິງ ຈຸດພິເສດຈາເພາະຂອງຄນົ ເຊິ່ງຄວບຄຸມອາການເຄອ່ິ ນໄຫວ ທາງຈິດແລະການປະພດຶ ຂອງຄົນເຮາົ .

2. ປະເພດແລະລກັ ສະນະຕາ່ ງໆ ຂອງຄນຸ ທາດ ຄນຸ ທາດຂອງຄົນເຮົາແບ່ງອອກເປັນ 4 ຄຸນທາດຄ: ຊັງແກງນິກ, ເຟລກັ ມາຕິກ, ໂກ ແລລິກ, ເມລງັ ໂກລິກ. ຊະນດິ ຂອງ ລກັ ສະນະການເຄອ່ິ ນໄຫວ ລກັ ສະນະຈາເພາະ ຄຸນທາດ ລະບົບປະສາດເຄອ່ິ ນໄຫວແຮງ, ມີຄວາມວອງສູງ, ສະແດງອອກດ້ວຍ ທັດສະນະມະຫາຊນົ ກວາ້ ງ ຊັງແກງນກິ ການເຄິອ່ ນໄຫວຫຼາຍຮູບຫຼາຍແບບມກັ ມວ່ນ ຊນ່ິ , ມັກສລິ ະປະ, ກິລາ, ມ ຂວາງ, ເປີດ ເຜີຍດີ, ງາ່ ຍດາຍ ໄວໃຈກາ້ , ໜາ້ ມຶນພໍສົມຄວນ, ປບັ ຕົວໄດ້ດ,ີ ເຂົ້າຄນົ ງາ່ ຍ, ອາລົມຮຸນ ມກັ ເວາ້ົ ມັກລົມ, ມຊີ ວີ ດິ ຊີວາ, ແຮງ ແຕຫ່ າຍໄວ, ລັກສະນະສຂຸ ະທດັ , ມກັ ຄບົ ຄາ້ ສະມາຄົມ, ຫາ້ ວຫັນ, ບໍກ່ ະວົນ ກະວາຍ ທັດສະນະ ສຸ ນາພາແນວຄດິ ຂອງຕົນເອງດີ, ເປັນຄນົ ກາ້ ຫານ, ມັກຮ່າຮຽນ ເອົາບດົ ຮຽນ ຂະທດັ , ວອ່ ງໄວ ໃຈກ້າ ຕ່າງໆ ສາມາດສ້າງຄວາມຊນິ ເຄີຍອັນໃໝ່ໄດ້ໄວ, ໄປໜາ້ ແລວ້ ລມຫັຼງ, ຮບັ ຮູໄ້ ວ ແຕບ່ ່ໍເລກິ ເຊງ່ິ , ປາກເວ້ົາຄອ່ ງ ແຄ້ວ, ບ່ໍມັກຄິດເຖງິ ອະດດີ , ຄວາມຮກັ ບໍ່ໝ້ນົັ ຄົງ, ຫາຼ ຍຊຫ້ າຼ ຍ ແຟນ.

ຊະນດິ ຂອງ ລັກສະນະການເຄອິ່ ນໄຫວ ລັກສະນະຈາເພາະ ຄນຸ ທາດ ເຟລັກມາຕກິ ລະບບົ ປະສາດເຄິ່ອນໄຫວແຮງ, ມຄີ ວາມວອງຕາ່ , ເປັນຄົນບ່ວໍ ່ອງໄວ, ເປັນຄົນມກັ ເມີນເສຍີ , ອົດທົນ, ມກັ ສະຫງບົ ,ທຸ່ນທ່ຽງ, ເຮດັ ຫຍງັ ກ່ເໍ ອົາ ວຽກເອາົ ງານທງັ ຮອບຄອບດແີ ຕໃ່ ຊເ້ ວລາດົນ ຄດິ ຫຼາຍ, ມັກສະຫງບົ ໂກແລລກິ ຊກັ ຊາ້ ເຢນັ ຊາ, ບ່ກໍ າ້ ຕັດສນີ ໃຈອົດທນົ ສູງ, ຮູ້ຈັກແບ່ງກາລງັ ຕົນເອງບາງຄງ້ົັ ມກັ ຢູ່ ສະຫງຽບ, ແນວຄິດ ໂດດດ່ຽວ, ບໍ່ມັກຕສໍ່ ູ້, ມັກຕານຕິ ົນເອງເປນັ ຄນົ ຮກັ ສາ ເດີມ, ບມໍ່ ັກໂຕ້ຖຽງ, ສະນັົ້ນ ເລິກເຊິງ່ , ຄວບຄຸມ ຄົນປະເພດນີ້ົຂີ້ຄົ າ້ ນຫຼາຍກວ່າດຸໝນັ່ , ໃນການເຄິ່ອນໄຫວຮັບຮ້ຖູ ້າຂາດການກວດ ອາລົມໄດທ້ ່ນຸ ທ່ຽງ ແລະ ກາ ຫຼ ຂາດການສກຶ ສາອົບຮມົ ທີ່ິດີກໍຈ່ ະກາຍປນັ ຄົນຂົ້ີຄ້ານ, ເມີນເສຍີ ຕໍ່ກບັ ຄວາມ ຮັກແມ່ນຮກັ ຢ່ໃູ ນໃຈບກໍ່ ້າເວົ້າເປັນຄນົ ດຶກໃນ. ແນ່ ນອນ ມັກຄວາມ ຊດັ ເຈນ. ມີລະບົບປະສາດເຄ່ອິ ນໄຫວແຮງ, ເສົັນ້ ປະສາດແຂງ, ບໍມ່ ີຄວາມ ດນຸ່ ດຽ່ ງເຊ່ງິ ສະແດງ ໃຈຮາ້ ຍໄວ, ບໍ່ມກັ ອອກດວ້ ຍອາລມົ ແຂງກະດ້າງ (ອາລມົ ຮາ້ ຍ) ແມ່ນປະເພດຄົນຫົວແຂງ, ເປັນຄນົ ສະຫງບົ , ມກັ ຄວາມຮນຸ ສ່ອງໄວ, ໃຈກ້າໜ້າດ້ານ, ຊຊີ ແຕ່ເປນັ ຄນົ ທີ່ິມຊີ ວີ ິດຊວີ າ, ມັກມວ່ ນ, ມັກຊມຸ ແຊວ, ແຮງຮາ້ ຍໄວ ດີໄວ, ຂຶ້ນົ ເປັນຄນົ ບໍ່ມລີ ະບຽບວິໄນ, ເປັນຄນົ ເຂົ້າກບັ ກດົ ລະບຽບຂ້ໍການດົ ຂອງການ ຈັດຕງັ້ົ ກັບອາລົມ, ມັກ ຍາກ, ມກັ ຖກົ ຖຽງ ແລະສ້າງຂຂ້ໍ ດັ ແຍງ້ ກັບເພ່ິອນຮວ່ ມງານ, ກັບຫວົ ໜ້າ, ກບັ ກະທົບກະເທອນ, ຄອບຄົວ, ມັກຈົ່ັມດຸ, ມັກເວົ້າ ທີມ່ິ ລີ ັກສະນະ ຮຸກຮານຄນົ ອິນ່ , ແຕເ່ ປນັ ຄົນມກັ ຖກ ທດັ ສະນະສຸຂະທດັ ກະທບົ ກະເທອນໃຈໝ້ນົັ ຄົງ,ໃຈຮ້ອນໄວ ແລະກເໍ ຢນັ ໄວ, ມກັ ໂມ ໂຫໃນວຽກງານ ຕ່ໍ ຕັດສນິ ໃຈໄວໂສໄດ້ໂສ ກັບຄວາມຮັກແມ່ນຮນຸ ແຮງຖ້າບ່ໍ້ົໄດ້ຮັບການສຶກສາທີ່ິເໝາະສມົ ກ່ໍຈະກາຍເປັນ ເສຍ ນັກເລງອນັ ທະພານໄດ້.

ຊະນິດຂອງ ລັກສະນະການເຄອິ່ ນໄຫວ ລັກສະນະຈາເພາະ ຄຸນທາດ ມີລະບົບປະສາດເຄ່ິອນໄຫວອ່ອນ, ບໍ່ຈູບຈາ້ ວຫາ້ ວຫນັ , ແຂງກະດ້າງ, ກະວົນ ກະວາຍ, ອາລົມ ເມລງັ ໂກລິກ ປບັ ຕວົ ຍາກເພາອັນໃດກໍຄດິ ວາ່ ອນັ ຕະລາຍໄປໝົດ, ບໍ່ມີ ໂສກ ເສົ້າ, ເຢັນຊາ, ທດັ ສະນະທຸຂະທດັ , ຄວາມອດົ ທົນຂາດສະມາທິ, ມກັ ເອາົ ໃຈຕົນເອງ, ມີ ຮັກສາເດີມ, ບ່ໍມັກສັງຄມົ , ມັກສະຫງົບ, ຄວາມຄດິ ຢາ້ ນກົວແບບຂາດເຫດຜົນ, ມຄີ ວາມຢ້ານຕ່ໍ ມັກ ປອບໃຈຕົນເອງ, ບໍມ່ ກັ ສູ້ຊົນ ສະພາບແວດລອ້ ມ, ມກັ ຢຄູ່ ນົ ດຽວ, ບໍ່ມກັ ຄບົ ຄາ້ ສະມາຄົມ, ມກັ ຖະໜອມາອມຕວົ , ບໍ່ທະເຍທີ ະຍານ, ລບົ ຫົ້ກີຼ ຄວາມຄິດ ຂາດການຕດັ ສິນໃຈ, ມອີ າລົມ ໂສກເສົາ້ ,ອ່ອນເພຍ, ຊັກຊາ້ ໜ້າອາຍໃມັກດາລງົ ຊີວດິ ແບບມິດງຽບ, ແຕ່ຄົນ້ ຄດິ ເລກິ ເຊງີ ຂາດຈນິ ຕະນາການ, ມັກຄວາມອ່ອນຫວານ ແຕບ່ າງ ຄົັງ້ ໂສສຸດໂສສວຍ ແຕ່ ຖ້າຢ່ໃູ ນເງອ່ິ ນໄຂທ່ິີບໍ່ດີຈະເປັນຄົນ ເອາົ ໃຈຍາ, ຕ່ໍຄວາມ ຮກັ ແມ່ນຮັກດຽວໃຈດຽວແລະ ໂສຕາຍໄດ້

II.ນໄິ ສ

1. ຄວາມໝາຍຂອງນໄິ ສ ນິໄສແມ່ນການສັງລວມເອົາບັນດາຄຸນະພາບທາງດ້ານຈິດຕະຂອງອັດຕະບຸກ ຄນົ ເຊິງ່ ສາ້ ງບົນພຶ້ົນຖານຄວາມເຊອິ່ ດ້ານຄນຸ ສມົ ບັດ ແລະ ສະແດງອອກຢູ່ໃນການປະ ພຶດ ຄນຸ ສມົ ບດັ ໃນການພວົ ພັນລະຫວາ່ ງຄນົ ກັບຄນົ ແລະ ຄົນກບັ ສງັ ຄົມ.

2. ໂຄງປະກອບຂອງນໄິ ສ ນໄິ ສ ແມ່ນສວ່ ນປະກອບຂອງອດັ ຕະບຸກຄນົ ທສິ່ີ ະແດງອອກໃຫເ້ ຫັນລັກສະນະຄົບ ຖວ້ ນ ນິໄສຂອງຄນົ ເຮາົ ປະກອບດ້ວຍ: 1) ຄຸນະພາບດາ້ ນການດັດແປງຕນົ ເອງ 2) ຄຸນະພາບດາ້ ນເຈດຈານງົ 3) ຄຸນະພາບທາງດາ້ ນໂລກະທດັ 4) ຄຸນະພາບທາງດາ້ ນຄນຸ ສມົ ບດັ 5) ຄຸນນະພາບການອອກແຮງງານ 6) ຄຸນະພາບດາ້ ນສງັ ຄມົ 7) ຄຸນະພາບດາ້ ນການພວົ ພັນຕໍກ່ ັບຕົນເອງ

3. ການສກຶ ສາອບົ ຮມົ ນໄິ ສ ການສຶກສາອບົ ຮົມນດິ ໄສຂອງເຮົາແມ່ນ ອິງໃສ່ບັນດາຄຸນະພາບທາງນິໄສ ເພິ່ອ ສກຶ ສາ ອົບຮົມນິໄສຂອງຄົນເຮົາ ມັກກາເນີດເກີດຂຶ້ົນຢູ່ໃນວິວັດການເຄ່ິອນດາລົງຊີວິດ ແລະວຽກງານເຊິ່ງ ບໍ່ແມ່ນມີມາຕັ້ົງແຕ່ກາເນີດ, ສະນັ້ົນ ສາມາດເສີມຂະຫຍາຍ ແລະ ດັດແປງໄດ້ດ້ວຍວິທີການໃຫ້ ຖກຕາມຫຼັກວິທະຍາສາດ ແລະຄວາມເປັນເອກະພາບ ຂອງຜູ້ໃຫຍ່ (ຜູ້ປົກຄອງ) ກັບໂຮງຮຽນ ແລະສັງຄົມ, ຢາກສຶກສາອົບຮົມນິໄສຂອງຄົນ ໄປໃນທາງທີ່ິດີນັົ້ນ, ຄູມີຄວາມຈາເປັນຕ້ອງໄດ້ສຶກ ສາຄົ້ນຄ້ວາເບິ່ງຈຸດພິເສດທາງດ້ານ ຄຸນທາດຂອງນັກສຶກສາ ເພາະຄຸນທາດເປັນແຫຼ່ງກາເນີດນິດໄສ, ໂດຍອີງໃສ່ຈຸດດີ ແລະ ອອ່ ນຂອງແຕລ່ ະຊະນດິ ຄຸນທາດແລວ້ ຊອກຫາວິທີການສຶກສາໃຫ້ແທດເໝາະ, ແຕ່ຕ້ອງ ໃຊເ້ ວລາ ແລະຄວາມພະຍາຍາມພາກພຽນສູງຈ່ິງຶ ສາມາດບນັ ລຸຜນົ ສາເລັດ ຢາູ່ ງງາມໄດ້

ບົດທີ 10 ຄວາມຕອ້ ງການ ແລະ ທັກສະ ນາສະເໜໂີ ດຍ: ສມົ ແພງ ດວງປະເສດີ

I. ຄວາມຕອ້ ງການ 1. ຄວາມໝາຍຂອງຄວາມຕອ້ ງການ ຄວາມຕອ້ ງການ ເປັນແຮງຊຸກດັນທີ່ເກດີ ຂືນ້ ພາຍໃນຕົວບກຸ ຄນົ ເພາະໃນຊີວິດຂອງຄົນ ເຮົານືນັ້ ຈະຕ້ອງຊອກຫາຫນົ ທາງເພີອ່ ຕອບສະໜອງຄວາມຕ້ອງການຕາ່ ງໆທີເ່ ກີດຂື້ນ ແລະ ທິດ ທາງຂອງພດຕິກາກໍຈະຖກການົດໂດຍແຮງຊຸກດນັ ຂອງຄວາມຕອ້ ງການທເີ່ ກີດຂນ້ື ໃນຂະນະນນັື້ .

2. ທິດສະດຄີ ວາມຕ້ອງການ  ທິດສະດີຄວາມຕອ້ ງການ ຈະນາສະເໜີ ທດິ ສະດຄີ ວາມຕອ້ ງງການຂອງທ່ານ ອັບ ບຣາຮາ ມາສໂລ (Maslow‘s the theory) ທາ່ ນ ມາສະໂລ ໄດ້ນາຄວາມຕ້ອງການຂອງມະນດຸ ມາຈດັ ຮຽງເປັນລາດບັ ຂັນ້ື ໄວ້ດງັ່ ນືີ້: 1. ຄວາມຕອ້ ງການດາ້ ນຮ່າງກາຍ 2. ຄວາມຕ້ອງການດ້ານຄວາມປອດໄພ 3. ຄວາມຕອ້ ງການດ້ານຄວາມຮກັ ແລະຄວາມເປັນເຈາົື້ ຂອງ 4. ຄວາມຕ້ອງການດາ້ ນທ່ີຈະໄດຮ້ ບັ ການຍກົ ຍອ້ ງ 5. ຄວາມຕ້ອງການດ້ານທີ່ຈະເກີດຄວາມເຂ້າືົ ໃຈ

Maslow ໄດນ້ າສະເໜີຄວາມຕ້ອງການຂອງຄົນເຮົາ ມດີ ງ່ັ ນ້ີື: 1. ຄວາມຕ້ອງການດາ້ ນຮາ່ ງກາຍ 2. ຄວາມຕ້ອງການດ້ານຄວາມປອດໄພ 3. ຄວາມຕອ້ ງການດາ້ ນທຈີ່ ະເກດີ ຄວາມເຂາົື້ ໃຈ ແລະ ຮບັ ຮຕ້ ນົ ເອງຢາ່ ງຖອ່ ງແທ້ 4. ຄວາມຕອ້ ງການທຈ່ີ ະໄດຮ້ ບັ ການຍກົ ຍອ້ ງ 5. ຄວາມຕອ້ ງການດາ້ ນຄວາມຮກັ ແລະຄວາມເປນັ ເຈາົື້ ຂອງ

II. ທກັ ສະ 1. ຄວາມໝາຍທກັ ສະ ທັກສະ ແມ່ນຄວາມຊານິຊານານໃນສີລະປະວິທະຍາການໃດວິທະຍາການໜີ່ງ ເຊິ່ີງ ເຄີຍເຝິກຝົນ ແລະ ມີປະສົບການແລ້ວ, ສາມາດສະແດງອອກໃນພດຕິກາທີ່ຄ່ອງແຄ້ວຢ່າງມີ ປະສດິ ທພິ າບ.

2. ລກັ ສະນະຂອງທກັ ສະ ເດຊີໂກ ເວົາື້ ວ່າ ທກັ ສະມີ 2 ລັກສະນະຄ: 1) ການຕອບສະໜອງທີຕ່ ່ໍເນ່ີອງກັນເປັນຕ່ອງໂສ້: ແມ່ນສາຍໂສ້ຂອງການຕອບສະໜ ອງ ທາງກົນໄກເປັນການເຄ່ີອນທາງກ້າມເນ້ືອ ເຊັ່ນ: ນີື້ວມ, ແຂນ, ຂາ, ຕາ ...ເມ່ີອສິີ່ງໃດມາ ກະທົບ, ຄົນເຮົາກໍຈະຕອບສະໜອງ ດ້ວຍການເຄ່ີອນໄຫວໃຫ້ສອດຄ່ອງກັບການກະຕຸກນັື້ນ ແບບເປນັ ຄໆ່ ໄປໃນຮບ S-R Theory ຂອງ Thorndike ທັກສະຈະເປນັ ສາຍໂສ້ທີ່ເຊີ່ອມ ການເຄອ່ີ ນໄຫວ ຫ ການຕອບສະໜອງ.

2. ການເຄອີ່ ນໄຫວທປີ່ ະສມົ ປະສານກນັ (Response patterns) : ທກັ ສະຂອງຄນົ ສວ່ ນຫາຍ ເປັນທັກສະປະກອບເຂົາ້ື ທີຊ່ ັບຊອ້ ນ, ເປັນຂະບວນການຂອງ ການຕອບສະໜອງທງັ ໝດົ ຂອງທັກ ສະ ເຊງ່ິີ ປະກອບເຂືົ້າກັນຢ່າງມລີ ະບຽບ ດວ້ ຍສ່ີິງກະຕກຸ ແລະ ການຕອບສະໜອງສະ ໜອງ ຫາຍໆ ຄ່ ເຊິີ່ງຕໍເ່ ນອ່ີ ງກນັ ເປັນຕ່ອງໂສ້.

ພີມດດິ . 3. ປະເພດຂອງທກັ ສະ ທກັ ສະຂອງຄນົ ເຮາົ ປະກອບມີ 4 ທັກສະຄ: 1. ທກັ ສະແບບຕເ່ໍ ນອ່ີ ງ: ແມນ່ ທກັ ສະທ່ມີ ີການກະທາຕເໍ່ ນອີ່ ງກັນເຊນ່ັ : ທັກສະຂອງການ 2. ທກັ ສະແບບບຕໍ່ ເ່ໍ ນອ່ີ ງ: ແມນ່ ທັກສະທີ່ສິ້ືນສຸດລົງໃນໄລຍະເວລາສັື້ນໆ ເຊ່ັນ: ຍິງປນື , ຕບົ ຍຸງ 3. ທກັ ສະແບບປດິ : ແມນ່ ທັກສະທີສ່ ນ້ິື ສຸດສະຖານະການຂອງການຄງົ ທເີ່ ໜອນເດມີ ບໍ່ແປງ ເຊ່ັນ: ການຍາ່ ງ, ການເລອື້ ຍໄມ້ 4. ທກັ ສະແບບເປດີ : ແມ່ນທັກສະທີ່ສະຖານະການຂອງກະທົບປຽ່ ນແປງໄປ ເຊັນ່ : ການ ເຕະກະຕ.້ໍ ການຕດັ ເສື້ອຜາ້ , ການຂັບລດົ ຕ່າງໆ.