منظومهً خورشید

‫معــــاذ الله ز زرق دیــــن فروشــــان‬‫کــــه ایمــــن مانــــده از تیــــغ گزنــــدت‬‫بــــرو واعــــظ رهــــی میــزن کــــز آنجــا‬‫زکات و خمــــ ِس خــــود کیجــــا نهنــدت‬‫نصیحــت بــا کســــانی گــو کــه ایشــان‬‫نیوشــــند آنچــه فرمــا یــــی بــه پنــدت‬‫زهــــی دل وه بــــه خصلتهــــای نکیــوت‬‫علــــ ِو همــــت و طبــــ ِع بلنــــدت‬‫ســــحر خورشــی ِد شــعر از تارک عشــق‬‫ســرودی طرفــه خوانــد حافظپســندت‬ ‫‪49‬‬

‫آتشدان‬‫معــاذ الله از آن زلــ ِف کمنــدت‬‫نعــوذ و بــالله از لبخنــ ِد قنــدت‬‫مگــــردان چهــــره از مــــا و بگــــردان‬‫بــا ی غــــم ز مســــیکن مســــتمندت‬‫بــه حــرزت بســته ام اورا ِد تعویــذ‬‫دخیــل از مصحــف و پازنــد و زنــدت‬‫بلا یــــت بــر ســرم تــــا افتــد ای دوســت‬‫بــــر آتشــــدا ِن دل چشــــمم ســــپندت‬‫زوصفتعاجزموینخودعجبنیســت‬‫نباشــــد عقــــل جزیــــی را خورنــــدت‬‫بگــو میمیــر و جــان نِه بــر کــف دســت‬‫کــــه مــــردن نعمتی باشــــد بــــه بنــدت‬ ‫‪50‬‬

‫دلا گــــر جــــان ســــتانندت عجــب نیســــت‬‫بــــه تاوانــــش دو صــــد جــــان میدهنــــدت‬‫دو صــــد مــــن بــا ِر غــــم بــــر دل بــه غازی‬‫نــــدارد مشــــتری کــــم گــــو بــــه چنــــدت‬‫بــه َگــردت میرســد چــون ذره خورشــید‬‫گــرش م ّنــت نهــد ســم ســمندت‬ ‫‪51‬‬

‫یکلا قبا‬‫بــه شــو ِق آنکــه دلــم را امیــ ِد دیــدار اســت‬‫بــه جــان بــا ِی فــرا ِق تــو را خریــدار اســت‬‫خبــر چــه آوری از جان بــه جا ِن جانــان باز‬‫که بع ِد فاصله از جان به ‪ ‬لب ن ‌ه بسیار است‬‫رهــا نشــد ز خیالــت بــه یــک نفــس در هجر‬‫که د ‌ل به ســینه چو مر ِغ قفس گرفتار اســت‬‫بــدان جمــا ِل ز گل خوشــت ِر بتــی ســوگند‬‫که غنچه ی دهنش رشــ ِک باغ و گلزار اســت‬‫اگــر به قهر قدم برکشــید و رفت وای به دل‌‬‫وگر به ناز قدم رنجه کرد و ماند مختار است‬‫نم ‌ی‌کنــم گلــه از بخــ ِت نیم خفتــه ی خویش‬‫کــه مســ ِت بیهــ ِش گم کــرده را ِه خ ّمار اســت‬ ‫‪52‬‬

‫چــو مــن قلنــد ِر یــکلا قبــا‪ ،‬دلســت کــه او‬‫حریــ ِف پیــ ِر خرابــات و رنــ ِد بــازار اســت‬‫مگــر بــه ســا ِز د ‌ل ِمــا نواخــت مطر ِب عشــق‬‫که نغم ‌هها ِی خوشش در دف و نی و تار است‬‫مکن مغالطه خورشی ِد عشق و شمس که این‬‫چــون آن قیــاس مــع الفــار ِق ُگل و خار اســت‬ ‫‪53‬‬

‫خیالخانه ی یاد‬‫از آن شــرا ِب جگرســو ِز جــان گــداز کجاســت؟‬‫کهسرکشم دوس ‌هپیمانه‪،‬مست‪،‬ب ‌یکم وکاست‬‫بــه کــو ِی مغبچــگان گرچــه د ‌ل نظربازســت‬‫بــه پــاک چشــمی اش امــا ابوالوقــا ِر حیاســت‬‫شراب خورده و خوی کرده‪ ،‬مست و راه گم کرده‬‫کجــا روی‪ ،‬بنشــین‪ ،‬یا ِرغــا ِر تــو اینجاســت‬‫مــ ِن خــرا ِب شــراب‪ ،‬ایــن قــدر کــه م ‌‌یدانــم‬‫کــه زلــ ِف مشــکبی ِز تــو رشــ ِک عنب ِرساراســت‬‫نــگا ِر نــاز ِک مــن چــون گــذر کنــد در بــاغ‬‫بــه شــیوه غبطــه ی ســر ِو چمــا ِن پــا برجاســت‬‫چنیــن کــه جلــوه کنــد در خیالخانــه ی یــاد‬‫به ناز وعشــوه چو طاوو ِس مست و ب ‌ی پرواست‬ ‫‪54‬‬

‫بــه بــوی گل‪ ،‬د ‌ل بلبــل ز دســت رفــت و دریــغ‬‫کنــون بــه گاه خــزان وامــدا ِر خاطــره هاســت‬‫ازآت ِش م ِی خورشید سوز‪ ،‬سوخت جان‪ ،‬که آفتاب‬‫بــه بذ ِل مهــ ِر خود‪ ،‬از گرمی اش نخواهد کاســت‬ ‫‪55‬‬

‫خرقه ی سالوس‬‫حــرا ِج د ‌ل شــد و هل من یزی ِد عشــق بپاســت‬‫د ِل غیــو ِر همــاور ِد جــو ِر یــار کجاســت؟‬‫زهــی خدنــ ِگ رهــا گشــته زان کمــان ابــرو‬‫خوشــا شــکا ِر مقیــد کــه خســته و تنهاســت‬‫بــه نــاز م ‌یگــذری وز قفــا چــو م ‌‌ینگــری‬‫نــگا ِه شــو ِخ تــو خــوش دلفریــب و پرمعناســت‬‫دلــی ببــر کــه گرفتــا ِر یــا ِر دلشــکنی‌ســت‬‫دلــی کــه تــا ســحر آمــا ِج جــو ِر بــ ‌ی فرداســت‬‫دلــی کــه ملعبــه ی شــو ِخ عافیــت سوزیســت‬‫همــان کــه کیســره تــارا ِج یــا ِر بــ ‌ی پرواســت‬‫بــه دیــده م ّنــ ِت خــا ِک د ِر کســ ‌ی دارد‬‫که وق ِت کشت ِن مشتا ِق خویش سر به هواست‬ ‫‪56‬‬

‫دلــی کــه شــو ِرغمش مایــه پــرو ِر ماهــور‬‫طنیــ ِن نغمــه ی ع ّشــاق و چــارگاه و نواســت‬‫بیــا کــه آتــ ِش مــ ‌‌ی ‪ ‬زد بــه خرقــه ی ســالوس‬‫بــزن پیالــه کــه پــا مــا ِل کفــر و‪ ،‬دیــن پالاســت‬‫گــرو گرفــت دلــم را بــه جامــی از مــ ِی لعــل‬‫کــه مــی فــروش طلبــکا ِر رنــ ِد بــ ‌ی ســر و پاســت‬‫خمیرمایهیخورشی ِدعشق‪،‬حس ِناوستکهدوست‬‫ســرآم ِد همــه ی شــاهدا ِن بــی همتاســت‬ ‫‪57‬‬

‫ز ِر سرخ‬‫صوفــی‪،‬گل و مــل بــا صنــ ِم حــور خوش اســت‬‫معشــوقه بــه گا ِه کا ِم د ‌ل عــور خــوش اســت‬‫در موســ ِم عیــش و چمــ ِن خــ ّر ِم عمــر‬‫مســتی بــه نــوا ِی دف و تنبــور خــوش اســت‬‫مــا را بــه قصــو ِر خــود ببخشــا ای شــیخ‬‫مقصــوره قصــو ِر نســیه قمصــور خوش اســت‬‫بــزدل بــه هویــج و چــوب پویــد ر ِه خلــد‬‫رویــا ی ســرا ِب روضــه بــ ‌ی زور خوش اســت‬‫ســودا ِی بهشــت و خــو ِف دوزخ بگــذار‬‫آوا ِز دهــل شــنیدن از دور خــوش اســت‬‫کا ِن ســخ ِن چــون ز ِر ســرخت خورشــید‬‫در کــو ِه د ‌ل ِ پــر غــ ِم دیجــور خــوش اســت‬ ‫‪58‬‬

‫چر ِخ چموش‬‫مشــتا ِق تو این حلقه به در حلقه به گوش اســت‬‫فرمان چه ده ‌ی خواجه که این بنده به گوش است‬‫آنــ ‌ی تــو در آیینــه نظــر کــن کــه ببینــی‌‬‫زان رو ز چه رو این همه غوغا و خروش اســت‬‫خاتــون بــه د ِر حجلــه بکــش گربه که خــان بیگ‬‫چــون شــی ِر ژیانی کــه بــه دام و تله‪ ،‬موش اســت‬‫سرمســت و خراب از لب چون لع ِل تو ای دوســت‬‫د ‌ل ب ‌یخبــر افتــاده بــه کنجــی و خمــوش اســت‬‫بــر جــان چــو عیــان گشــته وجــودت بــه تجلّــی‬‫بــ ‌ی دغدغــه ی م ّنــ ِت جبریــل و ســروش اســت‬‫چنــدان کــه به جوش آمــده این خمکده از عشــق‬‫ایــن ولولــه در مکیــده زان‪ ‬غلغــل و جوش اســت‪ ‬‬ ‫‪59‬‬

‫بگــذر د ‌ل از ایــن قصــه‪ ،‬کــه افســانه ی افســون‬‫یاســین بــه د ِر گــو ِش کــ ِر چــر ِخ چمــوش اســت‬‫وآنکــو کــه غــ ِم هجــ ِر تــو بشــنفت و نیاشــفت‬‫یــا گــو ِش گــران دارد و یــا رفتــه ز هــوش اســت‬‫خورشــید اگــرت دل هــو ِس مهــ ِر مهــی داشــت‬‫فرمایــ ِش ســر مســت ِی مــی نوشــ ِی دوش اســت‬ ‫‪60‬‬

‫م ‌ی ِساده‬‫بتیکهشیفتهیخویشومستوب ‌ییکشاست‬‫هزارعاشــقش افتــاده در پــس و پیــش اســت‬‫خوشــا به حــا ِل حریفان که بازســاقی‪ ،‬مســت‬‫بــه فکــ ِر حــا ِل خــو ِش دوســتا ِن هم یکش اســت‬‫ز مــی پرســت ِی دیشــب‪ ،‬خمــار دارم صبــح‬‫کــه نــو ِش لعــ ِل لــ ِب جــام همــر ِه نیــش اســت‬‫د ِل خمارکــش از چنــ ِگ مــی از ایــن محفــل‬‫چگونه جان بَ َرد امشــب که شــیر با میش است‬‫ز کــم و یکــ ِف کــم و بیــش فــارغ اســت چــو من‬‫هرآنکه مســت به خلوتگ ِه شــب خویش اســت‬‫زهــی د ‌ل یــکلا قبــا کــه مســت و خــراب‬‫بــه صد ِرمرتبــه ی فقــر‪ ،‬شــا ِه درویــش اســت‬ ‫‪61‬‬

‫بمیــر شــمع‪ ،‬کــه پروانــه در مقــا ِم فنــا‬‫بــه پــای‪ ،‬مردنش از ســر در آتشــان پیش اســت‬‫ز هج ِر دوست چو پر کرد اشک کاسه ی صبرت‬‫خیــال‪ ،‬مایــ ‌هی دلگرمــ ‌ی ِ د ِل ریــش اســت‬‫دلــی چــو بحــر بیــاور کــه مــوج خیــ ِز بلاســت‬‫کــه مو ‌جهــای بلنــ ِد زمانــه در پیــش اســت‬‫بــری ز شــوق و غــم و هوشــیاری و مستیســت‬‫ورا ِی مســئله ی عشــق‪ ،‬فــارغ از خویــش اســت‬‫ز خــاک مــن بــه مــ ‌ی ِســاده خشــت کــن ســاقی‬‫بســاز کا ِخ‪ ‬محبــت کــه کــو ِخ درویــش اســت‬‫خدنــ ِگ آه د ِل ســوزنا ِک مــن خورشــید‬‫به تی ِرغی ِب غ ِم هج ِر دوســت چون نیش اســت‬ ‫‪62‬‬

‫مغبچه‬‫امشــب ِز د ِم گــر ِم قــدح بــاده بــه کام اســت‬‫مطرب چه نشستی که طرب نیمه تمام است‬‫بــا بانــ ِگ خــوش آهنــگ و دلاویــ ِز شــباهنگ‬‫خوشــتر به حلو ِل م ِه نو خلو ِت شــام اســت‬‫بلبــل چــو بــه آوا ِز طــرب مــژده ی گل داد‬‫زی ِق و زا ِق زغن و زاغ در این باغ تمام است‬‫ســاقی ســ ِر خم باز و تو دمســاز و زمان رام‬‫ســر مســتی ام از لط ِف تو و شر ِب مدام است‬‫ای جــان بــه فــدای تــو و مســتوره ی لعلــت‬‫لب تر کن و بر درگهت این بنده غلام اســت‬‫در مســت ِی م ‌ی از تو چه پنهان که سر از پای‬‫نشناســم و ننگم ز نشــان است و ز نام است‬ ‫‪63‬‬

‫بــ ‌ی وقفــه دوان‪ ،‬خنــ ِگ زمان بر چمــ ِن عمر‬‫ب ‌ی یوغ و عنان‪ ،‬سرک ِش ب ‌ی بند و لگام است‬‫مــر ِغ خــرد از ســبحه و ســجاده حــذر کــن‬‫هــان ُدم به تله نســپری‪ ،‬آن دانه و دام اســت‬‫درمــا ِن د ‌ل از َدر ِد مــدا ِم ســت ِم دهــر‬‫تــا بــاده ی نوشــین برســد ُدر ِد مــدام اســت‬‫د ‌ل‪ ،‬گمشــده‪ ،‬ایــن ره به کجا مکیشــدش باز‬‫آخــر تــو بگــو کلبــه ی خمــاره کــدام اســت‬‫بــازا ِر قلنــدر‪ ،‬ســ ِر میــدا ِن خرابــات‬‫ع ّیــا ِر من آن شــاه ِد مســت از م ‌ی ِخام اســت‬‫آتــش به د ‌ل افکنده ات آن مغبچه‪ ،‬خورشــید‬‫وین شعشــعه ی طلعــت از آن ما ِه تمام اســت‬ ‫‪64‬‬

‫سیاهِ کج‬‫تــا بخــت ِ خــوش موافــق و طالــع معیــن ماســت‬‫دوران بــه کام و گــوی ِ ظفر در زمیــن ماســت‪ ‬‬‫انگشــــتری کــــه آن یــد‪  ‬بیضــا بــــه دل ســپرد‬‫لعلــــش ز ور ِد بــــاده‪ ،‬مرصــــع نگیــــن ماســــت‬‫دل‪  ‬نگســلد ز ِ یــاد ِ تــو یک دم کــه ذکــر اوســت‬‫هــم بعــــد از آن نفــس کــه د ِم واپســین ماســت‬‫بالله کــــه حــــر ِف تلــخ ِ تــو زان کان ِ لعــل قنــد‬‫شــیرین تــر از نبــات و رطــب‪ ،‬انگبین ماســت‬‫آتــــش بــــه امهــــات خــــرد مکیشــــد جنــــون‬‫ویــــن کومــــه مشــــتعل ز ِ دم ِ آتشــــین ماســت‬‫‪ ‬غــم بس نبود و دیده ی گریان زهجر و‪ ،‬دوســت‬‫دیگــر بــه قص ِد دشــنه به قلــب ِ غمین ماســت‬ ‫‪65‬‬

‫بــــر نــــا ِز نــــازکان چمــــن دل نمــی چمــــد‪ ‬‬‫تــــا ســــرو ِ نــاز ِ بــــاغ ِ جنــــان نازنیــن ماســت‬‫مــــی‪  ‬کــم نبــــود و کفــر ِ لبــــش در نمــاز صبــح‬‫وینــک بــه غنــج وغمــزه پــی ِ قتــل ِ دین ماســت‬‫زانــــو چگونــــه در بغــــل آیــــد ز هجــــر اگــــر‬‫یک دست بر دل‪  ‬ازغم و یک دست بر جبین ماست‬‫صیــــد ارچــه دلخــوری ز مجــال ِ شــکار شــیر‬‫غنجــی بزن بــه دل‪  ‬که اســد در کمین ماســت‬‫خونابــــه مــیرود ز قلــم این چه جوهری ســت‬‫کش رشــحه شر ِح شــرحه د ِل غمگزین ماست‬‫دل بینــــات ِ آیــــ ِت حســــنت بخوانــــد و گفــت‬‫چــــون محکمــات ِ طبــــع ِ غــزل آفریــن ماســت‬‫گفتــم بخــر بــــه پــو ِل ســیاه ایــن غلا ِم راســت‬‫گفــت ایــن ســیاه ِ کــج ز کمینــان کمین ماســت‬‫گفتم چه خورده یی که چنین سرخوشی ز کبر‬‫گفتــــا مــــ ِی مغانــــه کــــه مــــاء معیــــن ماســت‬ ‫‪66‬‬

‫گفتم ملا ِک دفت ِر خورشــید‪ ،‬طب ِع یکســت گفت‬‫خــود شــم ِس دیــن محم ِد حافــظ‪ ،‬امی ِن ماســت‬ ‫‪67‬‬

‫با ِغ صفا‬‫لولــی وشــی کــه بــد ِر رخش کــس ندیده اســت‬‫رخ در محــا ِق عالــ ِم معنــی کشــیده اســت‬‫دامــن کشــان چــو بگــذرد از کوچــه بــا ِغ نــاز‬‫افــرا شکســته‪ ،‬ســر ِو ســهی را خمیــده اســت‬‫آتــش بیــا ِر معرکــه ی عاشــقان‪ ،‬ز هجــر‬‫قومــی بــه ســو ِز آتــش حرمــان پزیــده اســت‬‫بــا یــک کرشــمه گــو ِی ســبق مــی ربایــد از‬‫حــوری عیــن که ســت ِر خجالــت گزیده اســت‬‫بــا نــاز و غمــزه عقــل و د ‌ل ِ‌ مــرد و زن ربــود‬‫شــهد و شــکر کز آن ل ِب خندان چیکده است‪ ‬‬‫چنــدان کــه عشــوه بــا د ‌ل ِمســیکن روا کنــد‬‫گویی‪ ‬بــه کارزا ِر ظلــم وســتم‪ ،‬کاردیــده اســت‬ ‫‪68‬‬

‫ســیب و بــه و انــار و شــکرپاره و هلــو‬‫بــر شــا ِخ قــ ِد ســرونا ِز ســرافراز چیــده اســت‬‫بگشــوده را ِه بــا ِغ صفــا باغبــان بــه لطــف‬‫گــر دســ ِت کوتهــم لــ ِب حســرت گزیده اســت‬‫گــر آدمــ ‌ی چــو رو ِی پــری دیــده کــس‪ ،‬ولــ ‌ی‬‫آن رو ِی گــش بــه ج ّنــ ِت اعلــ ‌ی ندیــده اســت‬‫تــا لــب بــه حســرت از لــ ِب لعلــش بریــد امیــد‬‫د ‌ل از تبســ ِم لــب غلمــان بریــده اســت‬‫خورشید گر چه غصه ی هجرم نخورده دوست‬‫از هــر هــزار قصــه کیــی را شــنیده اســت‬ ‫‪69‬‬

‫گلستا ِنعشق‬‫د ‌ل از فــرو ِغ مــ ِه بــد ِر دوســت تابندســت‬‫کلاهــدا ِر ســری ِر سروریســت تــا بندســت‬‫به حکــ ِم آنچه بــ ‌ی آغاز بود‪ ،‬نیســت پایانش‬‫قــوا ِم بندگیــم از قدیــم پایندســت‬‫بــه هــوش بــاش کــه رهــوا ِر بــد لــگا ِم فلــک‬‫بــه کشــ ِت خــ ّر ِم دشــ ِت شــباب تازندســت‬‫د ‌ل از مفارقــ ِت وصــ ِل یارفــارغ نیســت‬‫به اشک و خنده بسوزد چو شمع تا زندست‬‫به بو ِی ســود ببــازد هرآنچه جــان اندوخت‬‫کــه بــرد و باختــش از این قمار همانندســت‬‫ببــاز جــان و ســراندر قــدو ِم یــار‪ ،‬هــا‬‫که هر که جان برد از جو ِر دوست بازندست‬ ‫‪70‬‬

‫ن ‌ه هر درخت که چتری زد و گل ‌ی آراســت‬‫چــو ســر ِو نــا ِز خراما ِن دوســت بالندســت‬‫نــ ‌ه هرکــه زهد ز بــازا ِر دین فــروش خرید‬‫قبــا ِی رنــ ِد ســ ِر کــوی را برازندســت‬‫بــه جــد و جهــد ببــاز ای د ِل خراجگــزار‬‫که بذل و بخشــ ِش جمشید سرفرازندست‬‫مــرا بــه بــاده ی بیغــش خــراب کــن ســاقی‬‫که نیم خورده ی دیشب عج ‌ب گدازندست‬‫مــرو ز ره بــه د ِر بــا ِغ ســبز یکــن ترفنــد‬‫شــگر ِد صوفــ ِی از حــرص و آز آکندســت‬‫ز بلبــا ِن غزلخــوا ِن بــا ِغ طــرب‬‫نمانــد مشــ ِت پــری هم کــه او پراکندســت‬‫چــو جــان درآ به گلســتا ِن عشــق کانجا د ‌ل‬‫به شاخســا ِر طرب‪ ،‬عندلی ِب خوانندســت‬‫به ما ِه روی تو ســوگند همچنان خورشــید‬‫بــه دا ِغ عشــ ِق تو تا بنده گشــت تابندســت‬ ‫‪71‬‬

‫بهار‬‫آمــد بهــار و بــاز گ ِل بــا ِغ جــان شــکفت‬‫چشــ ِم نیــا ِز د ‌ل بــه قــ ِد ســرونا ِز توســت‬‫خا ِک‪ ‬عقیــ ِم دی کــه در آوا ِر بــرف بــود‬‫انفــا ِس روحپــرور از او فــر ِش لالــه رســت‬‫گل در وصــا ِل عاشــ ِق خود ســینه چــاک کرد‬‫بلبــل مقامــه خوانــد و از آن حرفها شــنفت‪ ‬‬‫زل ِف بنفشــه گفــت که نازد بــه جع ِد‪ ‬خویش‬‫سنبل به طعنه زد که پریشان چه بود گفت؟‬‫را ِز‪ ‬نبــات‪ ‬از بــ ِن گل تــا جوانه‌‪ ‬کــرد‬‫بلبــل به بانــگ خوش ر ِه ع ّشــاق زد نخســت‬‫آنــت جهــان پیــر جــوان شــد ز فیــ ِض روح‬‫فصــ ِل بهــار آمــد و نــورو ِز ســا ِل نوســت‬ ‫‪72‬‬

‫جــا ِم شــقایق از م ِی شــبنم چو گشــت مســت‬‫ســاقی به عز ِم باده به پا خاست تند وچست‬‫صوفی نما ِز شب به صبوحی شکست‪ ،‬مست‬‫عابــد شکســت توبــه ی دیرو ِز خود درســت‬‫پیــ ِر زمیــن بــه دشــت‪ ،‬جوان ‌ی ز ســر گرفت‬‫دریــاب آنچــه مانــده ز باقــ ‌ی ِ عمــ ِر توســت‬‫خورشــید‪ ،‬گن ِج شــع ِر پــر از لع ِل خوشــتراش‬‫از کنــ ِج ایــن خرابــه عیــان گشــت از نهفــت‬ ‫‪73‬‬

‫فا ِل نکو‬‫طلعــ ِت رخســا ِر دوســت مــژده ی فــا ِل نکوســت‬‫در دو جهانــم دمــی دیــد ِن او آرزوســت‬‫اینهمــه نقــ ِش بدیــع‪ ،‬بــر ور ِق روز و شــب‬‫رشــح ‌ه یــی از جوهــ ِر کلــ ِک قلــم ســا بَراوســت‬‫رهــز ِن هشــیار و مســت‪ ،‬کس ز کمندش نرســت‬‫جان به ســامت نبــرد‪ ،‬هرکه نه در دا ِم اوســت‬‫وه چــه نکــو بردریــد جامــ ‌هی زهــ ِد پلیــد‬‫صوفــ ِی شــهر الفــرار جامــه قبــا کــو به کوســت‬‫لعــ ِل لبــش را بگــوی تــا کــه مــرا کــو بــه کــوی‬‫تشــنه ل ِب چشــمه بر تشــنه تر آور به دوســت‬‫ســی ِل سرشــکم روان درعقبــش بــ ‌ی امــان‬‫گرچه به دریای دوســت ســیل دمان آ ِب جوســت‬ ‫‪74‬‬

‫مــژده بــه رنــدان بریــد‪ ،‬دفــع خمــاری رســید‬‫ســاق ِی مجلس که اوســت باده به جام و سبوست‬‫ای د ‌ل ِ شــوریده ســر‪ ،‬بوالهــوس ای خیــره ســر‬‫مژده به جان بر که دوست در نظرت رو بروست‬‫آینــه گــردا ِن نــور‪ ،‬شــمع صفــا ِی حضــور‬‫بــدر مــ ِه ســور و شــور‪ ،‬پاد ِو خورشــید اوســت‬ ‫‪75‬‬

‫نامه‬‫آمــد ز ‪ ‬درم قاصــد و گفــت ام‪ :‬خبــر از دوســت‬‫پیغــا ِم خــوش از جانــ ِب ســیمینب ِر خوشروســت‬‫گفتــم چــه خبــر داری از او؟ مــژده رســان بــاش‬‫ن ّظــاره بــه در منتـــظر منظــ ِر مهروســت‬‫کــو او کــه بــه هر کوچــ ‌ه و کو کوکــو ِی این کوی‬‫وردش همه شب تا به سحر ک ‌ی ک ‌ی و کو کو ست‬‫کــو لیلــ ِی لولی‪ ‬وشــم ای پیــ ِک قــدم خیــر؟‬‫رحمی به د ‌ل ِخسته که جان بسته به یک موست‬‫گف ‌تام صله‪ ،‬مجنون‪ ،‬هله‪ ،‬لیلی در عماری‌ســت‬‫ویــن نامــه بــه توشــی ِح مبــارک قلــ ِم اوســت‬‫تا‪ ‬نامــه گشــودم د ‌ل و جــان لخلخــه ســا گشــت‬‫زان نفحــه کــه چــون رایحــه ی نافه ی آهوســت‬ ‫‪76‬‬

‫مضمــو ِن قلــم اینکــه‪  ‬ز هجــرم به چــه حال ‌ی؟‪ ‬‬‫گفتــم کــه نگنجــد دلم از شــو ِق تو در پوســت‪ ‬‬‫ن‌اگفته چو دان ‌ی‪ ،‬ز چه پرســ ‌ی؟ چه دهم شرح؟‬‫اســپن ِد د ‌ل از آتــ ِش عشــقت بــه تکاپوســت‪ ‬‬‫گفــ ‌تام بــه خیالی د ‌ل ِخود خــوش کن و میباش‬‫گفتم که زهی خوی و مرامی‪ ‬که چه نکیوست‬‫گفــ ‌تام اثــ ِر تیــ ِغ جــدا یــی بــه دلــت چیســت؟‬‫گفتــم چو خدنگی کــه فرو رفته به پهلوســت‬‫بــارم لغــز و طعنــه‪ ‬ز لیچــا ِر گــران کــرد‬‫یارب که چه شیرین سخن و نرم و پری خوست‬‫بــه به ‪ ‬بــه نگاه ‌ی که در آ ‌ن دیده ی جادوســت‬‫ق ّتــا ِل بــه خون تشــن ‌ه که شــاد ِی غم از اوســت‬‫تیــری کــه کمانــدا ِر نگاهــ ‌ی بــه دلــم دوخــت‬‫زان صفــزده مــژگان و کمــا ِن خــ ِم ابروســت‬‫عم ‌ری که به پایت ســپری گشت و به سررفت‬‫دیــدم چــو زلا ِل گــذران در گــذ ِر جوســت‬ ‫‪77‬‬

‫بیــرون کشــدم زور ِق برگشــته‪ ،‬ز غرقــاب‬‫غــم نــاوی و‪ ،‬دل بحر و‪ ،‬طلب پاره ی پاروســت‬‫خــوا ِب شــ ِب دی طــی شــد و تــا دیــده گشــودم‬‫دیــدم همــه رویــا ِی محال اســت و هیاهوســت‬‫خورشــی ِد بلنــد اختــ ِر دولــت بدرخشــید‬‫ویــن مجمــره دا ِن د ‌ل ِخون مشــتعل از اوســت‬ ‫‪78‬‬

‫شه ِد مر ّکب‬‫دل را ســ ِر ســودا ِی بــ ِت بوالهوســی هســت‬‫کو را به ســر اندیشــه ی آزا ِر کســ ‌ی هســت‬‫در خــون بتپــی ای د ‌ل ِ هرجــا یــ ِی شــبگرد‬‫بــاز امشــبت از لعــ ِل لبــش ملتمســی هســت‬‫تــا قافلــه ســالا ِر ره از بــاده خــراب اســت‬‫کــس نشــنود ار بانــ ِگ درا یا جرســی هســت‬‫خوشمجم ِرجانرا‪ ‬زغمتدودودمیهست‬‫ویــن عــو ِد پر از دو ِد دخان را قبســی هســت‬‫تــا بــا ِد صبــا شــمه یــی از زلــ ِف تــو آورد‬‫بــو ِی خــو ِش انفــا ِس تــوام هــر نفســی هســت‬‫ســهل اســت اگرت ســای ‌هی لطف ‌ی به من افتد‬‫تا گل به چمن را گ ِل من خار و خس ‌ی هست‬ ‫‪79‬‬

‫از بــس کــه تو شــیرین ‌ی و در وصــ ِف تو گویم‬‫گــر ِد قلــم از شــه ِد مر ّکــب مگســی هســت‬‫آزا ِر تــو را گــر شــنود بلبــل از ایــن دســت‬‫داند که جگرخون تر از او در قفســی هست‬‫گــردن بنهــد بر خ ِط حکم ات که مطاع اســت‬‫بــر ام ِر تو جان را ن ‌ه ر ِه پیش و پســی هســت‬‫دانــد نشــوم وسوســه ی حــوری و غلمــا ‌ن‬‫چنــدان که دلم را به ل ِب وی هوســی هســت‬‫خورشــید اگــرت گوه ِر وصلش نشــد حاصل‬‫افتــاده ز پــا در طلبــش خســته بســ ‌ی هســت‬ ‫‪80‬‬

‫انفا ِس صبا‬‫تــا در طلــ ِب وصــ ِل تــو د ‌ل را هوســی هســت‬‫پویــد بــه مغیــا ِن جفــا تــا نفســی هســت‬‫انفــا ِس صبــا شــمه یــی از زلــ ِف تــو آورد‬‫زان بــو ِی خــو ِش زلــ ِف تــو ام هر نفســی هســت‬‫گــردن بنهــد وانچــه تــو گویــی بپذیــرد‬‫برحکــ ِم تو جــان را ن ‌ه ر ِه پیش و پســی هســت‬‫بلبــل اگــر آزا ِر مــرا از تــو بدانــد‬‫خوانَد که پریشان تر از او خسته کس ‌ی هست‬‫در خــون بتپــی ای د ِل هرجــ‌ا یــ ِی بــد مســت‬‫هربــاره ات از لعــ ِل لبــی ملتمســی هســت‬‫دود اســت و بــرون میدمــد از مجمــ ِر جانــم‬‫ویــن دود و د ِم ســو ِز درون را قبســی هســت‬ ‫‪81‬‬

‫دیــدا ِر حبیبــان بــه محبــان بــه قیامــت‬‫افتــاده مگــر رو ِز جــزا دادرســی هســت‬‫گفتــم کــه مگر جلــوه کنــ ‌ی زانچه نهان اســت‬‫گفتــا کــه عیــان درنظــرت جلوه بســ ‌ی هســت‬‫گفتــم چــه شــود گــر ز گلــت پــرده برافتــد‬‫گفتــا مگر این خلو ِت هر خار و خســ ‌ی هســت‬‫لــب تشــنه بپــو را ِه ســرابم که چو خورشــید‬‫افتــاده بــه صحــرای طلب تشــنه بســی هســت‬ ‫‪82‬‬

‫شور انگیز‬‫خوشــم بــه در ِد غ ِم هجر اگر وصالی هســت‬‫کــه غم چو عم ِر شــرر دانمش زوالی هســت‬‫خمیــد پشــتم از آ ‌ن طــا ِق ابــروا ِن دوتــا‬‫بــه گــر ِد مــا ِه ر ِخ یــا ِر مــن هلالــی هســت‬‫امیــ ِد بخ ِت پریشــان بــه بو ِی وصل افســوس‬‫خیــا ِل خــا ِم امــل‪ ،‬در عمــل محالــی هســت‬‫ازآ ‌ن طرف همه ناز اســت و اجتناب و گریز‬‫وزاینطرفهو ِسشوروشوقوحالیهست‬‫ز وص ِف رو ِی تو درســر خیا ِل خامی هســت‬‫کــزو ز خــا ِل چنان رخ به د ‌ل خیالی هســت‬‫چنین که ب ‌ی تو ملولم عجب مکن ‌ای دوست‬‫کــه بــر دلــم ز مــام ات چنین ملالی هســت‬ ‫‪83‬‬

‫بــه دا ِغ غــم نزنــد د ‌ل جبیــن‪ ،‬بــه پیشــانی‬‫زنــد دو دســ ِت ندامــت گرش مجالی هســت‬‫چنــان بــه یا ِد تــو در گفتگــوی بــود د ‌ل با من‬‫که ک ّل ِ کوچه خبر شد که قیل و قالی هست‬‫خمش مشو د ِ‌ل خوشخوان‪ ،‬ز شع ِر شور انگیز‬‫که لح ِن دلکشــت از چشــمه ی زلالی هست‬‫به غی ِر آت ِش خورشی ِدعشــق و دولت دوست‬‫بــه هر چــه دو جهان بنگری زوالی هســت‬ ‫‪84‬‬

‫چر ِخ حیلت باز‬‫بــه د ‌ل شــرا ِر تــ ِب عشــ ِق عافیــت سوزیســت‬‫کــه گر به جــا ِن کس افتد‪ ،‬بلا ِی جانسوزیســت‬‫غمــی کــه داعیــه ی زو ِر پنجــه بــا د ‌ل داشــت‬‫بــه جــا ِم باده بکشــتم‪ ،‬که رنج وغم سوزیســت‬‫به شــب شــرا ِب ســرا ِب وصا ِل توســت بــه کام‬‫ســحربلا ِی خمــاری کــه خانمــان سوزیســت‬‫بریزســاق ‌ی اگــر بــاده ایت هســت از شــ ِب نوش‬‫کــه ســر در آت ِش اوهــا ِم عقل و دین سوزیســت‬‫بنــوش در خــو ِر ایــن تهنیــت کــه دولــ ِت وصل‬‫ســ ‌ه قفله بســته به ور ِد طلســ ِم د ‌ل دوزیســت‬‫خیــا ِل بحــ ِر وصالــش بــه ســر پــزد هیهــات‬‫کــه د ‌ل چــو ماهــ ‌ی ِدلتنــ ِگ تنــ ِگ نوروزیســت‬ ‫‪85‬‬

‫حــذر ز طنــ ِز غ ‌مانگیــ ِز چــر ِخ حیلــت بــاز‬‫که زهرخنده اش گ ِه دق مرگ بر دک و پوزیست‬‫چــه ســال هــا کــه برآیــد ُگل از ِگلم کــه هنوز‬‫عجوزه ســفله ی ســفلی چمیده چون قوزیست‬‫زهــی بــه بــدر رخ یــا ِر دلســتان‪ ،‬خورشــید‬‫کــه در رکا ِب جنابــش قمــر بــه دریوزیســت‬ ‫‪86‬‬

‫خیا ِل خام‬‫د ‌ل را کــه عشــق با رگ و پی در تعاملیســت‬‫گــر زیــن بــا رها گشــت‪ ،‬جــا ِی ‪ ‬تأملیســت‬‫از ایــن طــرف به جهــد روانم به بــو ِی وصل‬‫وز آن طــرف جمــود و ســکون و تعللیســت‬‫دردی کــه میرســد بــه د ‌ل از جو ِر دوســتان‬‫صورت مبین‪ ،‬به ســیرت و معنی تفضلیست‬‫بــر آتــ ِش امیــد بــه دیــ ِگ خیــا ِل خــام‬‫خوشتر ز خم ِر پر ک ِف خود جوش‪ ،‬غلغلیست‬‫گیســو ِی پــر ز چیــن و خــ ِم زلــ ِف تابــدار‬‫بــر تارکــش ز عنبــ ِر مرغــول کاکلیســت‬‫د ‌ل وصــ ِل وی طلــب کند و دوســت هج ِر او‬‫افســوس بیــ ِن میــ ِل د ‌ل و وی تقابلیســت‬ ‫‪87‬‬

‫صرفنظــر ز بوســ ‌ه کــه از مــا دریــغ داشــت‬‫ِصر ِف نظر به دوســت‪ ،‬به دیده تناولیســت‬‫مــن در حســا ِب جبــ ِر زمــان گیــج مانــده ام‬‫یکن جمع عیش‪ ،‬حاص ِل قسم ‌اش تفاضلیست‬‫تکبیــر گــو بــه منبــ ِر قضبــان‪ ،‬بــه ذکــ ِر گل‬‫از هــر کنــار‪ ،‬حمــد و مناجــا ِت بلبلیســت‬‫ویــن عطر‪ ،‬از نســی ِم شــمی ِم چنان گلیســت‬‫کز او به رشــک‪ ،‬نسترن و یاس و سنبلیست‬‫خورشــی ِد پــر فــرو ِغ دل از آفتــا ِب مهــر‬‫در بــا ِغ شــعر‪ ،‬در پــ ‌ی ِاحیــا ی نــو گلیســت‬ ‫‪88‬‬

‫بازیچه‬‫اید ‌لخبرازحا ِلتوچونغ ّصهکس ‌ینیست‬‫یکن حا ِل پریشــان بجز او کا ِر کس ‌ی نیست‬‫تو ب ‌ی عمل ‌ی چون من و ب ‌ی مایه فطیر اســت‬‫با بوالهوســی چون تو پری را هوســی نیست‬‫واعــظ خبــر از دوزخ و جنــت بــه بشــارت‬‫آرد ز صراطی که در او پیش و پســی نیست‬‫بلبل مشــو بازیچه‪ ،‬که ســودای محالیســت‬‫پادا ِش تو از خرم ِن گل خار و خســ ‌ی نیســت‬‫آوخ‪ ،‬چــه بــا یــی بــه ســر آورده ات آن گل‬‫کآنــت‪ ،‬ز خزان و غ ِم بال و قفســی نیســت‬‫گر جان به لب آید ز غ ِم عشق عجبی نیست‬‫ما را به از او یا ِر شــفیق‪ ،‬همنفســی نیســت‬ ‫‪89‬‬

‫جــز جــا ِم مــدام و خــ ِم پــر بــاده و ســاقی‬‫از دیــ ِر خرابــا ِت مغــان ملتمســی نیســت‬‫منعــم بــه ســ ِر ســفره ی درویــ ِش ســخی طبــع‬‫نان خشکه بفرما که به خوانش عدس ‌ی نیست‬‫در دیــ ِگ ســیا ِه ســ ِر اربــا ِب عمایــم‬‫جــز خو ِن د ‌ل ِخل ِق ســیه کاســه بســ ‌ی نیســت‬‫خورشــید اگــرت تــاب تــب مهــ ِر مهــ ‌ی نیســت‬‫بیهــوده چــه تابــی چو به نارت قبســی نیســت‬ ‫‪90‬‬

‫دی ِر مغان‬‫خــوش آن دلــی کــه گرفتــا ِر یــا ِر یغماییســت‬‫هماوکهمسن ِدعشقاستوشوروشیداییست‬‫چنین که م ‌ی کشــدم با خود این سو و آن سوی‬‫عجب مکن که دلم هرز‌ه گرد‪ ،‬یار هرجاییست‬‫بــه حــ ِق مــر ِغ د ِل ذکــر گــو ِی دیــ ِر مغــان‬‫کــه خســته ی ســت ِم کــودکا ِن ترساییســت‬‫بــزن بــه ســن ِگ ملامت‪،‬بــه خــاک وخونش کش‬‫کــه قتــ ِل د ‌ل بــه د ‌ل ِ ســن ِگ تــو تماشاییســت‬‫بــه وعــده ی ســ ِرخرمن چــو ره زنــد واعــظ‬‫بســا بــه فکــ ِر کــم و یکــ ِف مــا ِل دنیاییســت‬‫مگــر کــه خانــه برانــدا ِز د ‌ل ندیمــش بــود‬‫کــه بیــن ایــن دو چنین الفــت و هم آواییســت‬ ‫‪91‬‬

‫دل از تجلــ ِی انــوار مــی چراغانیســت‬‫به لط ِف مطرب و ساقی چه شور و غوغاییست‬‫بــه رو ِی زرد و تــب جانگــدا ِز دل خورشــید‬‫چگونــه بگــذردت روز و شــب معماییســت‬‫بــه شــام ظلمــ ِت یلــدا امیــد بســت بــه فــردا‬‫وثــو ِق دل بــه شــگو ِن دوبــاره فرداییســت‬ ‫‪92‬‬

‫سبا‬‫آن یــا ِر نظــر کــرده کــه بــر مــا نظ ‌ری داشــت‬‫تیــزا ِب فراقــش چــه جگر ســوز اثری داشــت‬‫د ‌لکاسهییازاش ِکپرازخونبهرهشریخت‬‫کان یــا ِر ســبک ســی ِر من عز ِم ســفری داشــت‬‫‪ ‬از هدهــ ِد خــوش گــو به ســبا مژده رســانید‬‫‪ ‬اورنــ ِگ ســلیمان فــ ِر والا گهــری داشــت‬‫هــر کــس که بدید آنچــه فرا ِق تو بــه د ‌ل کرد‬‫چشمازد ‌ل ِخونلعلوبهد ‌لچش ِمتریداشت‬‫در خلوت و جلوت ش ِب وی‌ تار و سیه گشت‬‫روزش بتــر از شــب شــب ِح تیــره تــری داشــت‬‫گفتــم کــه بــه پــرگا ِر تــو در دایــره افتــم‬‫افتــادم و قائــم بــه مماســت وتــری داشــت‬ ‫‪93‬‬

‫ِکشــتم کــه مگــر بــر دهــدم بــذ ِر امــل حیــف‬‫حاصــل در عمــل ســر ِو امــل کــ ‌ی ثمری داشــت‬‫کلــ ِب فلکــی کــ ‌ی بــه کمــا ِل ســ ِگ تازیســت‬‫در جفتــه زنــ ‌ی منقبــ ِت ماچــه خــری داشــت‬‫خورشــید اگــرت شــر ِح د ‌ل ِشــرحه بــه دفتــر‬‫آتش کشــد هر رشــح ‌هی کلکت شــرری داشــت‬ ‫‪94‬‬

‫ح ّلاج‬‫ترســا صنمــی مســت بــه ایــوا ِن کنشــت‬‫ایــن نکتــه ی ســنجیده بــه دیوار نوشــت‬‫گیرم که همان درو کند شخص که کشت‬‫بــا خود ببرد مــزد چه دوزخ چه بهشــت‬‫عالِــم ز کــرم بــه پرسشــی پاســخ گــوی‬‫معقــول اگــرت بــود ســوألم یــا زشــت‬‫بــا وعــده ی جنــت و وعیــ ِد دوزخ‬‫حــاج جبــار به افســاد شــتابد به بهشــت‬‫گــر باعــ ِث فعــ ِل او قصــوری ذاتیســت‬‫دارنــده چــرا سرشــ ِت معیــوب سرشــت‬‫ور می ِل به شــر وسوســه یی شیطانیست‬‫تخــ ِم لــ ِق معصیــت چــرا در د ‌ل کشــت‬ ‫‪95‬‬

‫ور آفــ ِت عافیــت تبــ ّری ســت ز یکــش‬‫حــ ّاج زد ش پنبــه چو دین رشــته برشــت‬‫ور تمایــ ِز نکیــی و شــر منجــ ِی اوســت‬‫هرکس که به زع ِم خود نهد پای که هشــت‬‫ور شــیوه ‌ی تربیــت گنهــکارش کــرد‬‫تــاوا ِن چنیــن گنــاه پــا ِی کــه نوشــت‬‫خورشید هر آن بار به باغ است یا خار به راغ‬‫بیــرون ز گلیــ ِم فطرتــش پــای نهشــت‬ ‫‪96‬‬

‫سع ِدمیمون‬‫زهــی ســع ِد میمــون ســراغم گرفــت‬‫دلیــ ِل بلاغــت چراغــم گرفــت‬‫کــه شــیرین زبانــ ‌ی بیامــوزدم‬‫شــدم طوطــی و او بــه باغــم گرفــت‬‫غلامــی ســیه‪ ،‬لکیــن الکــن بــه گفــت‬‫کــه شــا ِه فصاحــت بــه داغــم گرفــت‬‫ِز زا ِق زغــن و ز ِز ِر زنجــره‬‫چــو بلبــل د ‌ل از زیــ ِق زاغــم گرفــت‬‫کمنــدی فکنــدم کــه اســبیت گیــرم‬‫کشــیدم بیــارم‪ ،‬الاغــم گرفــت‬‫بــه تعبیــ ِر خوابــم چــه گویی کــه دوش‬‫هــوا ِی لبــش در دماغــم گرفــت‬ ‫‪97‬‬

‫د ِم گــر ِم خورشــیدم آتــش زنــد‬‫هــر آن بــ ‌ی امــان کــو فراغــم گرفــت‬ ‫‪98‬‬