19 ວິທີຈັດການຮຽນຮູ້

ຜຊ.ອາຈານ ປ.ໂທ ສກຸ ສາຄອນ ພດຸ ທະວງົ 2020

ກະຊວງສຶກສາທກິ ານ ແລະ ກລິ າ ກມົ ສາ້ ງຄູ ວທິ ະຍາໄລຄຫູ ວຼ ງພະບາງ ວທິ ະຍາໄລຄຫູ ວຼ ງພະບາງ ສາ້ ງວຊິ າຊບີ ຄສູ ຄູ່ ວາມເປນັ ເລດີ ປະເສດີ ດວ້ ຍຄນຸ ນະທາໍ ສງ່ົ ເສມີ ວດັ ທະນະທາໍ ທເີ່ ປນັ ເອກະລກັ ພດັ ທະນາສງ່ີິ ແວດລອ້ ມ ສາ້ ງຄວາມພອ້ ມກາ້ ວສສູ່ າກນົ 19 ວິທີຈດັ ການຮຽນຮູ້ ເພອີ່ ພດັ ທະນາຄວາມຮູ້ ແລະ ທກັ ສະ ແປໂດຍ: ຜຊ. ອາຈານ ປ.ໂທ ສກຸ ສາຄອນ ພດຸ ທະວງົ ກວດແກໂ້ ດຍ: ປ.ໂທ ຫງົ ຄາໍ ບດຸ ດວງທບິ ປ.ໂທ ຖະໜອມຈດິ ມະໂນສານ ປ.ຕີ ສມົ ຈດິ ສສີ ພຸ ັນ ປີ 2020

ຄາໍ ນໍາ ປ້ຶມຫົວນີ້ ໄດ້ແປຂີຶ້ນມາ ເພ່ີອໃຊ້ໃນການປະກອບການສອນ ແລະ ນໍາໃຊ້ເຂົ້ີາໃນການຈັດການຮຽນ-ການ ສອນໃນລາຍວິຊາຕູ່າງໆ ບໍ່ວູ່າ ຊີ້ັນປະຖົມສຶກສາ, ມັດທະຍົມຕົ້ີນ, ມັດທະຍົມ ຫຼ ສາຍວິຊາຊີບ ໂດຍຕອບສະໜອງ ການຮຽນຮູ້ຂອງນັກຮຽນ ໃນຍກຸ ສະຕະວັດທີ 21. ປ້ຶມເຫ້ີັຼມນີ້ ເໝາະສົມກັບທໍາມະຊາດ ແລະ ສະໜອງຄວາມຕ້ອງການ, ຄວາມສົນໃຈ, ຄວາມຖະໜັດຂອງຜູ້ ຮຽນ, ຝກທັກສະຂະບວນການຄິດ, ການຈັດການຮຽນຮູ້ແບບປະເຊີນກັບສະຖານະການ ແລະ ການປະຍຸກຄວາມຮູ້ ມາໃຊ້ເພີ່ອປ້ອງກັນ ແລະ ແກ້ໄຂບັນຫາ ມີການຈັດການຮຽນຮູ້ທີ່ປະສົມຄວາມຮູ້ດ້ານຕູ່າງໆ ລວມທັງການປູກຝັງ ຄນຸ ນະທໍາ ຈາລິຍະທໍາ ຄູາ່ ນິຍມົ ທ່ດີ ີ ແລະ ຄຸນລກັ ສະນະທ່ີຕ້ອງການໃນວິຊານ້ີັນ ການທີຜ່ ູ້ສອນ ຫຼ ຜູ້ທກີ່ ູ່ຽວຂ້ອງຈະ ສາມາດຈັດກິດຈະກໍາໃຫ້ສອດຄູ່ອງກັບຫັຼກການ ຫຼ ວິທີທີ່ກໍານົດໄວ້ຂ້າງເທິງ ຜູ້ສອນຈະຕ້ອງມີຄວາມຮູ້ ຄວາມ ເຂີົ້າໃຈກູ່ຽວກັບຮູບແບບການສອນ, ວິທີສອນ, ເທັກນິກການສອນ ຫຼ ວິທີຈັດການຮຽນຮູ້ແບບຕູ່າງໆ ທີ່ມີຢ່າງ ຫວຼ ງຫຼາຍ ແລະ ເປນັ ທີຮ່ ້ຈູ ັກກນັ ກອູ່ ນທຈີ່ ະອອກແບບການຈດັ ກິດຈະກໍາໃນແຜນການຮຽນຮູ້. ປຶ້ມເຫ້ຼີັມນ້,ີ ໄດ້ແປຂີນ້ຶ ມາ ເພີ່ອໃຊໃ້ ນການສອນນກັ ສກຶ ສາຄູ ຫຼ ຜທູ້ ຕ່ີ ້ອງການນາໍ ໃຊ້. ຫວັງຢ່າງຍ່ິີງວູ່າ ນັກສຶກສາຄູ ຫຼ ຜູ້ຊົມໃຊ້ຫາກຍັງພົບເຫັນບັນຫາໃດທ່ີຍັງບໍ່ເໝາະສົມ, ບ່ໍສອດຄູ່ອງ ແລະ ບ່ໍ ທນັ ກັບສະພາບ, ກະລນຸ າປະກອບຄາໍ ຄິດເຫັນ ເພອ່ີ ຊວູ່ ຍປບັ ປຸງປຶມ້ ເຫັຼ້ີມນໃີ້ ຫສ້ ມົ ບນູ ຂ້ຶີນ.

ສາລະບານ ໜາ້ 1. ການຈັດການຮຽນຮແູ້ ບບບັນລະຍາຍ.............................................................................. 1-4 2. ການຈດັ ການຮຽນຮູ້ແບບອະພິປາຍ................................................................................ 5-11 3. ການຈດັ ການຮຽນຮູ້ແບບອະພິປາຍກຸູ່ມຍ່ອູ ຍ..................................................................... 12-17 4. ການຈັດການຮຽນຮູແ້ ບບສາທິດ................................................................................... 18-24 5. ການຈດັ ການຮຽນຮແູ້ ບບສະແດງບດົ ບາດສົມມຸດ.............................................................. 25-31 6. ການຈດັ ການຮຽນຮໂູ້ ດຍການສະແດງລະຄອນ.................................................................. 32-37 7. ການຈັດການຮຽນຮ້ແູ ບບສະຖານະການຈໍາລອງ................................................................ 38-48 8. ການຈດັ ການຮຽນຮໂູ້ ດຍນໍາໃຊ້ເກມ............................................................................... 49-55 9. ການຈັດການຮຽນຮູ້ທີເ່ ນ້ີນັ ຂະບວນການ.......................................................................... 56-71 10. ການຈັດການຮຽນຮໂູ້ ດຍຂະບວນການກູຸ່ມ........................................................................72-78 11. ການຈັດການຮຽນຮູ້ແບບຮູ່ວມມ...................................................................................79-81 ຮວູ່ ມຫົວຮູ່ວມຄດິ .................................................................................................. 82-83 ຄູຄ່ ິດຄູ່ສາ້ ງ............................................................................................................ 84-85 ຄດິ ຄູ່ສະຫບັຼ ຄຄູ່ ິດ.................................................................................................... 86 ເລົ່າເລີອ່ ງຮອບວົງ.................................................................................................... 87-88 ອັດສະວິນໂຕະມນົ .................................................................................................. 89-90 ຈຸດລວມໃນຄວາມຕູ່າງ............................................................................................. 91-92 ຮວູ່ ມຮຽນ-ຮູວ່ ມຮ.ູ້ ................................................................................................. 93-94 ສບຄີົນ້ ເປັນກຸູ່ມ...................................................................................................... 95-97 ສບເສາະ/ຄີ້ນົ ຫາ/ມາຮູ່ວມກູຸ່ມ..................................................................................... 98-104 12. ການຈດັ ການຮຽນຮໂູ້ ດຍໃຊເ້ ທກັ ນກິ TGT....................................................................105-109 13. ການຈດັ ການຮຽນຮໂູ້ ດຍໃຊ້ເທັກນິກ STAD..................................................................110-114 14. ການຈັດການຮຽນຮ້ໂູ ດຍໃຊ້ເທກັ ນິກຈິກຊ....................................................................115-118 15. ການຈັດການຮຽນຮແູ້ ບບບລູ ະນາການ.........................................................................119-132 16. ການຈດັ ການຮຽນຮແູ້ ບບ Storyline.........................................................................133-149 17. ການຈັດການຮຽນຮູ້ແບບເນນີັ້ ປະສົບການພາສາ...............................................................150-157 18. ການຈັດການຮຽນຮ້ແູ ບບຊ້ີແນະ................................................................................158-171 19. ການຈດັ ການຮຽນຮູ້ແບບເອສຄິວ 3 ອາສ....................................................................172-174 ເອກະສານອ້າງອງີ

ການຈດັ ການຮຽນຮແູ້ ບບບັນລະຍາຍ 1 (Lecture Method) 1. ຄວາມໝາຍ ການຈັດການຮຽນຮູ້ແບບບັນຍາຍຄ ຂະບວນການຮຽນຮູ້ທີ່ຜູ້ສອນເປັນຜູ້ຖູ່າຍທອດຄວາມຮູ້ຕາມເນີ້ອໃນຂອງ ບດົ ຮຽນດ້ວຍການບອກເລ່ົາ, ອະທບິ າຍເນອີ້ ໃນເລ່ອີ ງທີຜ່ ູ້ສອນໄດ້ກະກຽມການສຶກສາຄ້ົີນຄວາ້ ມາເປນັ ຢ່າງດີ ຜຮູ້ ຽນ ເປັນຝ່າຍຮັບຟັງ, ສາທິດໂດຍທີ່ຜູ້ຮຽນເປນັ ຜູ້ຟັງພຽງຢ່າງດຽວ, ອາດມີການບັນທຶກ ເນ້ີອໃນທ່ີສໍາຄັນໃນຂະນະທີ່ຟັງ ຫຼ ອາດຈະເປີດໂອກາດໃຫ້ຊັກຖາມບັນຫາໄດ້ໃນຕອນທ້າຍຂອງການບັນຍາຍ. ວິທີນີ້ເໝາະສົມກັບຜູ້ຟັງທີ່ມີຈໍາ ນວນຫຼາຍ ແລະ ຜູ້ບັນຍາຍຕ້ອງຊູ່ຽວຊານໃນເລີ່ອງນີ້ັນໆ ຕ້ອງການນໍາສະເໜີເນ້ີອໃນຈໍານວນຫຼາຍໃນລັກສະນະຈະ ແຈງ້ ໂດຍໃຊ້ເວລາບໍ່ຫາຼ ຍ ຈີິ່ງເປັນວິທກີ ານທີ່ປະຢັດເວລາ ແລະ ຄາູ່ ໃຊ້ຈາູ່ ຍ. 2. ຈດຸ ປະສງົ 1) ເປັນການສອນທີ່ເນີັ້ນເນ້ີອໃນທີ່ສະເໜີໂດຍຄູຜູ້ສອນ, ຜູ້ບັນຍາຍຈະສະເໜີບັນຫາ, ວິທີການຕູ່າງໆ ໃນການ ແກ້ໄຂບັນຫາ ແລະ ສະຫບຼຸ ວາູ່ ວິທກີ ານໃດເປນັ ວິທກີ ານແກ້ໄຂບັນຫາທດ່ີ ທີ ີ່ສດຸ ຕາມຫັກຼ ການ. 2) ເພອີ່ ໃຫ້ຜູ້ຮຽນໄດຮ້ ບັ ຄວາມຮູ້ຫາຼ ຍໆ ແນວຄິດກູ່ອນທຈີ່ ະສະຫຼບຸ ເປນັ ຂຄໍ້ ດິ , ແນວທາງທີ່ເໝາະສມົ . 3) ເພີ່ອຊູ່ວຍນໍາທາງໃນການສຶກສາຄ້ີົນຄວ້າຂອງຜູ້ຮຽນ ແລະ ຊູ່ວຍສະຫຼຸບສ່ິີງທ່ີສໍາຄັນໃນກລະນີທີ່ຜູ້ສອນໄດ້ ມອບໝາຍໃຫ້ຜຮູ້ ຽນສຶກສາມາລວູ່ ງໜ້າແລ້ວ. 3. ອງົ ປະກອບທສ່ີ າໍ ຄນັ 1. ເນອ້ີ ໃນໃຈຄວາມ ຫຼ ຂ້ໍຄວາມຮູ້ທີຕ່ ້ອງການໃຫ້ຮຽນຮູ້ 2. ການບັນຍາຍ 3. ຜົນການຮຽນຮູ້ຂອງຜຮູ້ ຽນ 4. ຂນ້ີັ ຕອນການຈດັ ການຮຽນ-ການສອນ ການຈດັ ການຮຽນ-ການສອນແບບບັນຍາຍມີຂີ້ນັ ຕອນດົງ່ັ ນີ້ 1. ຂນ້ີັ ກະກຽມ ຜສູ້ ອນຕອ້ ງກະກຽມດ່ງັົ ນີ້ 1.1 ກາໍ ນົດຈດຸ ປະສົງຂອງການບັນຍາຍແຕູ່ລະຄ້ີັງໃຫ້ຊດັ ເຈນ. 1.2 ສຶກສາເບີ້ອງຫັຼງຂອງຜູ້ຮຽນກູ່ຽວກັບຄວາມຮູ້ພີ້ນຖານ, ຄວາມສາມາດ, ປະສົບການເດີມ, ຄວາມຕ້ອງ ການ ແລະ ຄວາມສົນໃຈຂອງຜູ້ຮຽນ ເພອີ່ ເປັນຂໍ້ມນູ ໃນການວາງແຜນການຮຽນ-ການສອນ. 1.3 ກະກຽມເນີອ້ ໃນໃຈຄວາມທ່ີຈະບັນຍາຍໂດຍສຶກສາຄ້ີົນຄວາ້ ຈາກຕໍາລາ, ວາລະສານ ແລະ ແຫຼູງ່ ຄວາມຮູ້ ຕາູ່ ງໆ ລວມທງັ ປະສບົ ການຂອງຜສູ້ ອນ. 1.4 ກໍານດົ ເຄີົ້າໂຄງ ຈດັ ລໍາດບັ ຂ້ີນັ ຕອນຂອງເນ້ອີ ໃນໃຫ້ເໝາະສມົ ກັບເວລາ ແລະ ລກັ ສະນະຂອງຜູຮ້ ຽນ 1

1.5 ກະກຽມເທັກນິກການນໍາສະເໜີ ເພ່ີອໃຫ້ມີບັນຍາກາດດີເຊ່ັົນ ການຍົກຕົວຢ່າງ, ການຍົກອຸທາຫອນ ປຽບທຽບ, ການໃຊຂ້ ມ້ໍ ນູ ສະຖິຕທິ ສ່ີ າໍ ຄນັ , ການໃຊຄ້ າໍ ຖາມກະຕຸ້ນເປນັ ຕນົີ້ . 1.6 ກະກຽມສີຕ່ ູ່າງໆ ທ່ີຈະໃຊ້ປະກອບການບັນຍາຍ ເຊົ່ັນ ຮບູ ພາບ, ແຜນທ່ີ, ຫນູຸ່ ຈໍາລອງ, ວິດີທດັ , ສະໄລ, ແຜນູ່ ໃສ ຫຼ ການນາໍ ສະເໜຜີ ູ່ານໂປແຼ ກມຼ ຄອມພິວເຕີເປນັ ຕົ້ນີ ເຊ່ິງີ ສີ່ຕູ່າງໆ ຈະຕ້ອງຢູໃ່ ນສະພາບການໃຊ້ງານໄດດ້ .ີ 1.7 ກະກຽມວິທີການປະເມີນຜົນທ່ີຈະໃຊ້ ເຊັົ່ນ ການສັງເກດ, ການໃຊ້ຄໍາຖາມ ຫຼ ການໃຊ້ບົດທົດສອບ ກູ່ອນ ແລະ ຫງັຼ ການບນັ ຍາຍເປັນຕ້ົນີ . 2. ຂນ້ັີ ບນັ ຍາຍ 2.1 ຂີັ້ນນໍາ ເປນັ ຂີັນ້ ກະກຽມຄວາມພ້ອມກູ່ອນຮຽນດ້ວຍການໃຊ້ວິທີ - ຊັກຖາມຜູ້ຮຽນ. - ທວນຄນການບນັ ຍາຍຄັ້ງີ ກ່ອູ ນ ເພ່ອີ ເຊ່ີອມໂຍງກັບເນ້ີອເລ່ອີ ງໃໝູ່. - ໃຊ້ບັນຫາເປນັ ສິີ່ງກະຕ້ນຸ ຄວາມສົນໃຈເຊົັ່ນ ຂູ່າວ, ເຫດການທີ່ສາໍ ຄັນ, ການຕັງີ້ ຄໍາຖາມນໍາ. - ທົດສອບກູ່ອນຮຽນເພອີ່ ວັດຄວາມຮຄູ້ ວາມເຂົີາ້ ໃຈກູ່ອນຮຽນ. 2.2 ຂີ້ັນອະທບິ າຍ ເປັນຂີ້ັນສໍາຄັນທີ່ຈະເຮດັ ໃຫ້ຜ້ຮູ ຽນເກີດການຮຽນຮູ້ ຜສູ້ ອນຄວນດໍາເນນີ ດັົ່ງນ້ີ - ບອກໂຄງເລ່ີອງ, ຂອບເຂດຂອງເນີອ້ ໃນ ແລະ ແຈ້ງຈດຸ ປະສງົ ຂອງບົດຮຽນໃຫຜ້ ຮູ້ ຽນໄດຮ້ ູ້ນາໍ - ອະທິບາຍເນ້ີອໃນໃຈຄວາມຕາມລາໍ ດບັ ໃຫຊ້ ດັ ເຈນ ດົັງ່ ນ້ີ  ເວີົາ້ ດ້ວຍນໍາ້ ສຽງທ່ີເປນັ ທາໍ ມະຊາດ.  ທູາ່ ທາງເປນັ ມດິ , ຍີິ້ມແຍມ້ ແຈູ່ມໃສ.  ສຽງດັງພທ່ີທກຸ ຄົນໄດຍ້ ນິ ຊັດເຈນ.  ສຽງເວ້ີົາຈະແຈ້ງ, ບ່ໍໄວ ຫຼ ບຊໍ່ ້າຈນົ ເກີນໄປ.  ນ້ໍາສຽງ ແລະ ຈັົ່ງຫວະໃນການເວ້ີາົ ເນນີ້ັ ປະເດັນທສີ່ ໍາຄັນ.  ສອດແຊກອາລົມຕະລົກໄດ້ຢາ່ ງເໝາະສົມ. - ໃຊ້ສາຍຕາເບ່ີິງຜູ້ຮຽນໃຫ້ທົ່ວເຖິງຂະນະບັນຍາຍ ເປັນການໃຫ້ຄວາມສໍາຄັນກັບຜູ້ຮຽນ ແລະ ເປັນການ ສ້າງຄວາມສໍາພັນທ່ີດີ. ນອກຈາກນັີ້ນ, ຍັງເປັນການສັງເກດ ເພີ່ອປະເມີນພຶດຕິກໍາຂອງຜູ້ຮຽນ ແລະ ບັນຍາກາດໃນ ການຮຽນ. - ໃຊ້ສີ່ຕູ່າງໆ ທ່ີກະກຽມໄວ້ປະກອບການບັນຍາຍໃຫ້ສອດຄູ່ອງກັບເນີ້ອຫາໃນເວລາທີ່ເໝາະສົມ ເພ່ີອ ຊູ່ວຍດຶງດູດຄວາມສົນໃຈຂອງຜຮູ້ ຽນ. - ຄວນຍົກຕົວຢ່າງປະກອບເນີ້ອໃນທ່ີເຂົີ້າໃຈຍາກ ເພ່ີອຄວາມກະຈູ່າງແຈ້ງ ແລະ ປ້ອງກັນຄວາມ ສັບ ສນົ . - ຄວນໃຊ້ເທັກນິກການແບູ່ງກຸູ່ມ, ການລະດົມສະໝອງ, ການສະແດງຄວາມຄິດເຫັນຜູ່ານວິທີການ ຕາູ່ ງໆ, ການອະພິປາຍກູມຸ່ ຍອູ່ ຍ. 2

- ຄວນໃຊ້ຄໍາຖາມລະຫວາູ່ ງການບນັ ຍາຍ ເຊິງ່ີ ອາດປະຕບິ ັດໄດໃ້ ນ 2 ລັກສະນະຄ  ຄໍາຖາມທ່ີຜູ້ສອນຖາມແລ້ວປະໃຫ້ຄິດຂະນະໜີຶ່ງ ແລ້ວຜູ້ສອນຊູ່ວຍຕອບຄໍາຖາມນັ້ີນເອງ ເປັນ ການກະຕຸ້ນຄວາມສນົ ໃຈຜູ້ຮຽນ.  ຄໍາຖາມທຜີ່ ູ້ສອນຖາມແລ້ວຕ້ອງການໃຫຜ້ ູ້ຮຽນຕອບ ເປັນການກະຕຸ້ນໃຫ້ຜູ້ຮຽນຄິດຫາຄໍາຕອບ ແລະ ຄໍາຕອບທີໄ່ ດຮ້ ບັ ເປນັ ການປະເມນີ ຄວາມເຂາົ້ີ ໃຈຂອງຜູ້ຮຽນອກີ ທາງໜ່ຶງີ . 2.3 ຂນີັ້ ສະຫຸບຼ ຄວນດາໍ ເນີນການດົ່ັງນີ້ - ຜູ້ສອນຄວນສະຫຸບຼ ເນີ້ອໃນທ່ີສາໍ ຄັນຂອງການບັນຍາຍ. - ຄວນເປີດໂອກາດໃຫ້ຜູ້ຮຽນຊັກຖາມ ຫຼ ອະພປິ າຍແລກປຽ່ ນຄວາມຄິດເຫນັ . 3. ຂນ້ີັ ປະເມນີ ຜນົ ການຮຽນ ຜູ້ສອນ ແລະ ຜູ້ຮຽນຮວູ່ ມກັນປະເມນີ ຜນົ ການຮຽນຮູ້ດ້ວຍວທິ ກີ ານຕູ່າງໆເຊນົ່ັ ທົດສອບຫງັຼ ການບັນຍາຍ ຫຼ ເຮດັ ບດົ ເຝິກຫດັ ເພີມ່ ເຕມີ . ຂັີ້ນຕອນການຈັດການຮຽນຮແູ້ ບບບັນຍາຍ ສະຫຼບຸ ໄດດ້ ່ັົງນ້ີ 1. ຂນ້ີັ ກະກຽມ - ກາໍ ນດົ ຈດຸ ປະສງົ - ສຶກສາເບ້ີອງຫຼັງຂອງຜຮູ້ ຽນ - ກຽມເນອີ້ ຫາສາລະ - ກາໍ ນົດເຄີົາ້ ໂຄງ ຈັດລາໍ ດບັ ເນີອ້ ຫາ - ກະກຽມເຕກັ ນິກການນໍາສະເໜີ - ກຽມສ່ປີ ະກອບການບັນຍາຍ - ກຽມການປະເມນີ ຜນົ 2. ຂນ້ີັ ບນັ ຍາຍ - ຂັີ້ນນໍາ - ຂັ້ນີ ອະທິບາຍ - ຂ້ີນັ ສະຫຼບຸ 3. ຂນີ້ັ ປະເມນີ ຜນົ ການຮຽນຮູ້ 5. ຂດ້ໍ ີ ແລະ ຂຈໍ້ າໍ ກດັ ກ. ຂດໍ້ ີ 1) ເປັນວິທກີ ານທີໃ່ ຫ້ຄວາມຮູ້ແກູ່ຜູ້ຮຽນໄດຫ້ າຼ ຍ ແຕູ່ໃຊ້ເວລາໜ້ອຍເມອ່ີ ທຽບກັບວທິ ີອນ່ີ . 2) ເປັນວທິ ທີ ່ີໃຊ້ກັບນກັ ຮຽນທີ່ມີຈໍານວນຫຼາຍໄດ.້ 3) ເປັນວທິ ທີ ີ່ສະດວກ ຜູ້ສອນດໍາເນີນການສອນຜູ້ດຽວ, ສາມາດຮັບຮເູ້ ລອ່ີ ງທ່ີຮຽນກງົ ກນັ . 3

4) ດໍາເນີນການສອນໄດ້ໄວ, ເໝາະສໍາລັບເນອ້ີ ຫາທມ່ີ ີຄວາມຫຍຸ້ງຍາກຊັບຊ້ອນ, ຜູ້ຮຽນຟງັ ການບັນຍາຍແລ້ວ ເຂີ້ົາໃຈງູ່າຍກວ່າູ ໄປສຶກສາຄີົນ້ ຄວ້າດວ້ ຍຕົນເອງ ເຊີ່ງິ ຕອ້ ງໄດ້ໃຊ້ເວລານານກວູາ່ ແລະ ອາດບ່ໍເຂ້ີົາໃຈ. 5) ງູ່າຍໃນການສອນເພາະບ່ໄໍ ດ້ກະກຽມສີ່ການສອນ ພຽງແຕູ່ຄູກະກຽມເນ້ອີ ໃນບດົ ຮຽນທີ່ຈະສອນໄວ້ລູ່ວງໜ້າ ກພຽງພ. 6) ສາມາດໃຊ້ສອນໄດ້ໃນເວລາອັນຈໍາກັດ, ສ່ົງເສີມທັກສະໃນການຫຍ້ໍ ແລະ ຂຽນສະຫຼຸບຂໍ້ສັງເກດຂອງວິທີ ສອນແບບບັນຍາຍ ຂ. ຂຈ້ໍ າໍ ກດັ 1) ຫາກຜູ້ຮຽນມຄີ ວາມຕັ້ີງໃຈຟງັ ການບັນຍາຍ ຈະຊູ່ວຍເສີມທັກສະໃນການສະຫບຼຸ . 2) ເປັນວິທີການທບີ່ ່ໍສາມາດສະໜອງຕອບຄວາມຕ້ອງການ ແລະ ຄວາມແຕກຕູ່າງລະຫວູ່າງບຸກຄນົ ໄດ້ ເພາະ ຕອ້ ງຮບັ ຮູ້ເລອ່ີ ງດຽວກນັ ໃນຊ່ວູ ງເວລາດຽວກນັ ໄດ.້ 3) ຜູ້ສອນຕອ້ ງຮຈູ້ ກັ ສ້າງບນັ ຍາກາດດວ້ ຍວາທະສນິ ເພີອ່ ບໃໍ່ ຫ້ຜູ້ຟງັ ສນູ ເສຍຄວາມສົນໃຈ. 4) ເນ້ີອໃນທ່ີໄດ້ຮັບຈາກການບັນຍາຍບໍ່ໄດ້ເກີດຈາກການຮຽນຮູ້ທີ່ເກີດກັບຜູ້ຮຽນໂດຍກົງ ແຕູ່ເປັນເນີ້ອໃນ ການຮຽນຮູ້ທີໄ່ ດຈ້ າກການບອກເລົ່າຈາກຄູຜູ້ສອນ. 5) ຄວາມຮູ້ທ່ີໄດຮ້ ບັ ຈາກການຟັງພຽງຢ່າງດຽວຈະລມໄດງ້ ູາ່ ຍ ເປນັ ຄວາມຈໍາທບີ່ ຖ່ໍ າວອນ. 6) ເປັນວິທີການທີ່ຕ້ອງອາໄສຄວາມສາມາດ, ທັກສະ ເທັກນິກຂອງຜູ້ບັນຍາຍ ຖ້າຜູ້ບັນຍາຍບໍ່ມີສິລະປະ ຫຼ ການສ່ີສານທີ່ດີໃນການດຶງດູດໃຈຜູ້ຮຽນ ຜ້ຮູ ຽນອາດຂາດຄວາມສົນໃຈ ເຮດັ ໃຫ້ຂາດການຮບັ ຮູ້ທີ່ດີ ແລະ ບ່ໍເຂົີ້າໃຈ ເນີ້ອຫາສາລະສາໍ ຄນັ ໄດ.້ 4

ການຈດັ ການຮຽນຮແູ້ ບບອະພປິ າຍ 2 (Discussion Method) 1. ຄວາມໝາຍ ການຈັດການຮຽນຮູ້ແບບອະພິປາຍຄ ຂະບວນການທີ່ຜ້ສູ ອນໃຫ້ນັກຮຽນແລກປຽ່ ນຄວາມຄິດເຫັນເຊ່ີິງກັນ ແລະ ກັນ ຫຼ ລະດົມຄວາມຄິດໃນເລີ່ອງໃດເລ່ີອງໜຶີ່ງ ເຊີ່ິງອາດເປັນເລີ່ອງ ຫຼ ບັນຫາທີ່ກູ່ຽວຂ້ອງກັບບົດຮຽນ ຫຼ ກູຸ່ມມີ ຄວາມສົນໃຈຮູ່ວມກັນ ເພີ່ອຊູ່ວຍກັນແກ້ໄຂປັນຫາໃດໜ່ຶີງ ການອະພິປາຍຈະເຮັດຮູ່ວມກັນລະຫວູ່າງຄູ ແລະ ນັກ ຮຽນ ຫຼ ລະຫວູ່າງນັກຮຽນດ້ວຍກັນໂດຍແມນູ່ ຄູເປັນຜູ້ປະສານງານ ວິທີການສອນແບບອະພິປາຍນີ້ຈະຊູ່ວຍສ່ົງເສີມ ໃຫ້ນັກຮຽນຄິດເປັນ, ເວາ້ົີ ເປນັ ແລະ ສ້າງຄວາມເປນັ ປະຊາທິປະໄຕ. ການຈັດການຮຽນ-ການສອນແບບອະພິປາຍ ຄຂະບວນການທີ່ຜູ້ສອນມີຈຸດປະສົງໃຫ້ຜູ້ຮຽນມີໂອກາດສົນທະ ນາ ແລກປ່ຽນຄວາມຄິດຄວາມເຫັນ ຫຼ ລະດົມຄວາມຄິດໃນເລີ່ອງໃດໜ່ຶີງ ເຊີ່ິງອາດຈະເປນັ ເລີ່ອງ ຫຼ ບັນຫາທີ່ກູ່ຽວ ຂ້ອງກັບບົດຮຽນ ຫຼ ສິ່ີງທ່ີກຸູ່ມມີຄວາມສົນໃຈນໍາກັນ ໂດຍມີຈຸດປະສົງເພ່ີອຫາຄໍາຕອບ ຫຼ ແກ້ບັນຫາຮູ່ວມກັນ ການຈັດການຮຽນ-ການສອນແບບນີ້ແມູ່ນເນີ້ັນໃຫ້ນັກຮຽນມີສູ່ວນຮູ່ວມໃນການຮຽນຮູ້ຄ ຮູ່ວມກັນຄິດ, ຮວູ່ ມກັນ ວາງແຜນ, ຮວູ່ ມກັນຕັດສນິ ໃຈ, ຮູ່ວມກນັ ປະຕິບດັ ວຽກງານ ແລະ ຊົມເຊຍີ ຜນົ ງານນໍາກັນ. 2. ຈດຸ ປະສງົ 1) ເພີ່ອເປດີ ໂອກາດໃຫ້ຜູ້ຮຽນໄດ້ສະແດງຄວາມຄິດເຫັນ ຫຼ ລະດົມຄວາມຄດິ ເຫັນຮູ່ວມກັນ ແລະ ມີສ່ວູ ນຮູວ່ ມ ໃນການຮຽນຮ້ຢູ ່າງທ່ົວເຖິງ. 2) ເພີ່ອສົ່ງເສມີ ການເຮັດວຽກຮວູ່ ມກນັ ແບບປະຊາທິປະໄຕ 3) ເພອ່ີ ເຝກິ ທັກສະໃນການແລກປ່ຽນຄວາມຄິດເຫນັ ເຊງິ່ີ ກນັ ແລະ ກນັ . 4) ເພອ່ີ ເຝກິ ທກັ ສະໃນການເວົີ້າ ແລະ ການສະແດງຄວາມຄດິ ເຫັນສາ້ ງສນັ 5) ເພີ່ອເຝິກການເຮັດວຽກຮູ່ວມກັນເປັນກຸູ່ມ, ການເປັນຜູ້ນໍາ, ການເປັນຜູ້ຕາມ, ການຮັບຟັງຄວາມຄິດເຫັນ ຂອງຜູ້ອີ່ນ ແລະ ການເປັນສະມາຊິກທດີ່ ຂີ ອງກມຸູ່ . 6) ເພີ່ອເປນັ ການເຝິກຄ້ີົນຄວ້າຫາຄວາມຮູ້, ຂໍ້ມນູ ເພີອ່ ມາອະພິປາຍໃຫ້ຜູ້ອນີ່ ຮັບຮູ້ນໍາ. 3. ອງົ ປະກອບທສີ່ າໍ ຄນັ ການຈັດການຮຽນ-ການສອນແບບອະພິປາຍມີອງົ ປະກອບທ່ີສໍາຄັນດງ່ັົ ນ້ີ 1. ເລ່ອີ ງ, ຫວົ ຂ້ໍ, ປະເດັນ ຫຼ ບັນຫາທ່ຈີ ະອະພິປາຍ. 2. ຜູ້ອະພິປາຍ ແລະ ຜຮູ້ ວູ່ ມອະພິປາຍ. 3. ຂະບວນການອະພິປາຍປະກອບດ້ວຍ ວັດຖຸຼປະສົງຂອງການອະພິປາຍ, ຮູບແບບຂອງການອະພິປາຍ, ຂ້ໍສະ ຫຼບຸ ຈາກຜົນການອະພປິ າຍ ແລະ ຂໍ້ສະເໜີແນະປະກອບຂໍ້ສະຫບຸຼ . 4. ຜົນການຮຽນຮູ້ຂອງຜູ້ຮຽນພາຍຫຼັງການອະພິປາຍ. 5

4. ປະເພດຂອງການອະພປິ າຍ ການອະພິປາຍນນີັ້ ມີຮູບແບບ ຫຼ ປະເພດການຈດັ ການອະພປິ າຍມີຫຼາຍຮບູ ແບບເຊນ່ົັ : 1) ການອະພປິ າຍເປນັ ຄະນະ (Panel Discussion) ເປັນການອະພິປາຍທ່ີແຍກຄະນະຜ້ອູ ະພິປາຍອອກຈາກຜູ້ຟັງ ໂດຍຄະນະຜູ້ອະພິປາຍຈະປະກອບດວ້ ຍຜູ້ຊົງຄຸນ ວຸດທິ ຫຼ ຜູ້ຊູ່ຽວຊານຈາກສາຂາວິຊາຕູ່າງໆ ໃນເລ່ີອງທີຈ່ ະອະພປິ າຍ 3-6 ຄົນມາຮວູ່ ມກັນແລກປຽ່ ນຄວາມຄດິ ເຫັນ ແລະ ນໍາສະເໜີຄວາມຮູ້ຕູ່າງໆ ຈາກປະສົບການ ຫຼ ຄວາມຊູ່ຽວຊານໃນເລ່ີອງ ຫຼ ຫົວຂໍ້ທ່ີກໍານົດຕ່ໍຜູ້ຟັງ ໂດຍມີຜູ້ດໍາ ເນີນການອະພິປາຍ (Moderator) ຈໍານວນ 1 ຄົນເຮັດໜ້າທ່ີເຊີ່ອມໂຍງຄວາມຄິດເຫັນ ຊັກຖາມ ຄວບຄຸມເວ ລາ ແລະ ສະຫຸຼບຜົນການອະພິປາຍພ້ອມເປີດໂອກາດໃຫ້ຜູ້ຟັງຊັກຖາມ ຫຼ ສະແດງຄວາມຄິດເຫັນ. ວິທີການອະພິ ປາຍ ຈະແບູ່ງເປັນຮອບ ສູ່ວນໃຫຍູ່ບໍ່ເກີນ 2 ຮອບ ໂດຍຈະກໍານົດເວລາຮອບທໍາອິດຫຼາຍກວູ່າຮອບທີສອງຮອບ ທໍາອິດ ຈະໃຫ້ຜູ້ຊົງຄຸນວຸດທິ ຫຼ ຜູ້ຊູ່ຽວຊານນໍາສະເໜີຄວາມຮູ້ໃນເວລາທີ່ກໍານົດໃຫ້ ສູ່ວນຮອບທີສອງໃຫ້ສະຫຸຼບປະ ເດັນ ຫຼ ເຕີມຄວາມຮູ້ຈາກຮອບທໍາອິດ ຫຼ ສະແດງຄວາມຄິດເຫັນເພີ້ມເຕີມ ຈາກນັ້ີນຈ່ຶີງເປີດໂອກາດໃຫ້ຜູ້ຟັງຊັກຖາມ ແລະ ຖ້າກົງກັບເລ່ອີ ງໃດຜຊູ້ ູ່ຽວຊານທາູ່ ນນັ້ີນຈະເປັນຜູ້ຕອບ. ລກັ ສະນະການຈດັ ໂຕະ-ຕົັງ່ ມັກຈັດເປນັ ແບບຫ້ອງຮຽນ ຫຼ ແບບໂຮງລະຄອນ. ຕວົ ຢ່າງຫວົ ຂໍ້ອະພິປາຍເຊັນົ່ : - ວິກດິ ການພະລັງງານ ແລະ ສິ່ງີ ແວດລ້ອມ. - ຄຍູ ຸກໃໝ່ກູ ບັ ICT. 2) ການອະພປິ າຍແບບຟລາໍ (Forum Discussion) ການອະພິປາຍແບບນີ້ເປັນລັກສະນະການອະພິປາຍໃນເລີ່ອງ ຫຼ ຫົວຂໍ້ທີ່ທຸກຄົນສົນໃຈຮູ່ວມກັນໂດຍເຊີນຜູ້ ຊົງຄຸນວຸດທິທ່ີມີຊ່ີສຽງ ຫຼ ຜູ້ຊູ່ຽວຊານເລ່ີອງນີັ້ນໆ ເປັນຢ່າງດີ ຫຼ ບາງທີເຮົາເອ້ີນວູ່າ ການປະຖະກາຖາ (Keynote Speaker) ມາປະຖະກາຖານໍາ ຕໍ່ຈາກນີ້ັນຈີ່ຶງມີການອະພິປາຍໂດຍຜູ້ຊູ່ຽວຊານເຊິ່ີງອາດຫຼາຍກວູ່າ 1 ຄົນ. ຫັຼງຈາກ ຈບົ ການປະຖະກາຖາ ຫຼ ອະພິປາຍແລວ້ ຈະເປດີ ເວທີໃຫຜ້ ້ຟູ ັງຊກັ ຖາມໄດຢ້ ່າງເຕມັ ທີ່. ລັກສະນະການຈັດໂຕະ-ຕັ່ົງ ມັກຈັດແບບຕົວຢູ (U-shape) ແບບຕົວໂອ (O-shape) ແບບເຄິ່ີງວົງມົນ (Sem- icircle) ຫຼ ແບບໂຕະມົນ (Roun Table) ຕົວຢ່າງຫວົ ຂ້ອໍ ະພປິ າຍເຊົນ່ັ : - 30 ບາດຮກັ ສາໄດ້ທຸກໂລກ. - ປນັ ຍາວູ່າດ້ວຍການພດັ ທະນາສະໝອງສອງເບີ້ອງ. 3) ການອະພປິ າຍແບບສາໍ ມະນາ (Seminar Discussion) ເປັນການອະພປິ າຍທ່ມີ ີສະມາຊິກກຸູ່ມຈາໍ ນວນຫາຼ ຍກວູ່າ 20 ຄົນຂີ້ນຶ ໄປໃນຫົວຂໍ້ທີ່ກໍານດົ ໄວ້. ສວູ່ ນຫຼາຍເປັນ ຫົວຂໍ້ ຫຼ ເລ່ີອງທີ່ຕ້ອງການໃຫ້ສະມາຊິກສຶກສາ ຄ້ີົນຄວ້າເລີ່ອງໃດເລ່ີອງໜີຶ່ງ ຫຼ ປະເດັນທີ່ເປັນບັນຫາຂອງຄົນສູ່ວນ ຫຼາຍທີ່ຕ້ອງການຄວາມຄິດເຫັນ ແລະ ຂ້ໍສະເໜີແນະໃນການຕັດສິນໃຈ ໂດຍເປີດໂອກາດໃຫ້ຜູ້ເຂີົ້າຮູ່ວມສໍາມະນາ ໄດ້ຮູ່ວມອະພິປາຍຢ່າງອິດສະຫຼະ ເຊ່ິີງຜູ້ເຂີົ້າຮູ່ວມສໍາມະນາມັກຈະເປັນຜູ້ທີ່ມີຄວາມສົນໃຈ ຫຼ ປະສົບການໃນເລ່ີອງ, ຫວົ ຂ້ໍທີ່ສໍາມະນາ ຫົວຂ້ໍສໍາມະນາມັກຈະເປີດກວ້າງເພ່ີອແບງູ່ ເປັນຫົວຂໍ້ຍູ່ອຍໄດຈ້ ໍານວນຫຼາຍ ໃນການສໍາມະນາຈະມີ ການຈັດກຽມເອກະສານປະກອບການສໍາມະນາ. ສູ່ວນໃຫຍູ່ຈະເຊີນວິທະຍາກອນ ຜູ້ຊງົ ຄຸນວຸດທິ ຫຼ ຜູ້ຊູ່ຽວຊານມາ ໃຫ້ຄວາມຮູ້ ຫຼ ຄໍາແນະນໍາໃນເບ້ີອງຕ້ີົນ. ຫັຼງຈາກນີ້ັນຈະແບູ່ງເປັນກູຸ່ມທີ່ສົນໃຈຕາມຫົວຂ້ໍຍູ່ອຍຂອງເລ່ີອງທ່ີກໍານົດ, ຜູ້ເຂົ້ີາສໍາມະນາຈະເປັນທັງຜູ້ໃຫ້ ແລະ ຜູ້ຮັບຄວາມຮູ້ ຄວາມຄິດເຫັນໃນເວລາດຽວກັນ. ການສໍາມະນາບ່ໍມີການລົງ ມະຕິເປັນພຽງການປະມວນຜົນຄວາມຄິດເຫັນເພີ່ອຕອບປະເດັນ ຫຼ ກະທູ້ທ່ີຕັີ້ງໄວ້ ແລະ ສະຫຼຸບເປັນຂ້ໍສະເໜີແນະ ໄວ້. ຫຼັງຈາກນ້ນີັ ຜູ້ແທນກຸມູ່ ຍອູ່ ຍທຸກກູຸ່ມອອກໄປນໍາສະເໜຄີ ວາມຄິດເຫນັ ຕໍກ່ ຸູ່ມໃຫຍູ່ເພີອ່ ສະຫຼບຸ ລວມຄວາມຄິດ 6

ເຫນັ ຂອງສໍາມະນາສະມາຊກິ . ລັກສະນະການຈັດໂຕະ-ຕ່ົັງໃນໄລຍະທໍາອິດມັກຈັດເປັນແບບຫ້ອງຮຽນ ຫຼ ແບບໂຮງລະຄອນ, ສວູ່ນໃນໄລ ຍະຫັຼງມັກຈັດເປັນກຸູ່ມຍູ່ອຍແບບໂຕະມົນ (Round Table) ແບບຕົວຢູ (U-shape) ຫຼ ແບບຕົວໂອ (O-shape). ຕົວຢາ່ ງຫົວຂ້ສໍ າໍ ມະນາເຊັົນ່ : - ແນວທາງປະຕຮິ ູບການຈັດການຮຽນຮ.ູ້ - ການແກ້ບັນຫາຢາເສບຕດິ ໃນໂຮງຮຽນ. - ການກະຈາຍອໍານາດທາງການສກຶ ສາ. 4) ການອະພປິ າຍຊມິ ໂພຊຽູ່ ມ (Symposium Discussion) ເປນັ ການອະພິປາຍແລກປ່ຽນຄວາມຮູລ້ ະຫວ່າູ ງຜອູ້ ະພປິ າຍຫາຼ ຍຄນົ ເຊິີ່ງຜູ້ຮ່ວູ ມອະພປິ າຍແຕູລ່ ະຄນົ ຈະນາໍ ສະເ ໜີຜນົ ງານ ຫຼ ຂຄ້ໍ ີນ້ົ ພົບທ່ີໄດ້ສກຶ ສາຄົີ້ນຄວາ້ ໃນເລີອ່ ງທີ່ກໍານົດໄວ້ລູ່ວງໜາ້ ມາອະພິປາຍ, ຜດູ້ ໍາເນີນການອະພປິ າຍ ຈະ ເປັນຜູ້ເຊ່ີອມໂຍງເລີ່ອງທີ່ຜູ້ອະພິປາຍແຕູ່ລະຄົນນໍາສະເໜີໃຫ້ຜູ້ຟັງເຂີົ້າໃຈໃນປະເດັນສໍາຄັນຕູ່າງໆ ຫຼາຍຂ້ີຶນ ແລະ ຜູ້ ຟັງເລອກຊັກຖາມຂໍ້ຂ້ອງໃຈຕູ່າງໆ ກັບຜູ້ອະພິປາຍຜູ່ານ ຜູ້ດໍາເນີນການອະພິປາຍ ເຊີິ່ງຈະເປັນຜູ້ດໍາເນີນການໃຫ້ຜູ້ ອະພິປາຍທີ່ກູຽ່ ວຂ້ອງແຕູ່ລະທາູ່ ນເປັນຜ້ຕູ ອບຄໍາຖາມ ໂດຍອາດສະຫຼຸບໃຫ້ກງົ ກັບປະເດນັ ໃນກລະນທີ ີ່ຄໍາຖາມ ຫຼ ຄໍາ ຕອບບ່ຊໍ ດັ ເຈນ. ລັກສະນະການຈັດໂຕະ-ຕັົ່ງເປັນແບບຫ້ອງຮຽນ ຫຼ ໂຮງລະຄອນໂດຍແບູ່ງເປັນຫ້ອງປະຊຼຸມຍູ່ອຍຕາມຫົວ ເລີອ່ ງ ຫຼ ປະເພດຂອງຜນົ ງານ, ຕົວຢາ່ ງຫວົ ຂ້ໍການອະພິປາຍເຊັົ່ນ: - ການນໍາສະເໜຜີ ນົ ງານການວິໄຈໃນຫອ້ ງຮຽນຂອງຄຕູ ວົ ແບບ. - ການຈັດການຮຽນຮ້ຕູ າມແນວທາງປະຕຮິ ບູ ການສກຶ ສາ. - ນະວັດຕະກາໍ ການສອນທາງດາ້ ນວິທະຍາສາດ ແລະ ເທກັ ໂນໂລຊ.ີ 5) ການອະພປິ າຍແບບຊນິ ດເິ ຄດ (Syndicate Discussion) ເປັນການອະພິປາຍແບບກຸູ່ມຍູ່ອຍ ແຕູ່ລະກູຸ່ມຈະປະກອບດ້ວຍສະມາຊິກປະມານ 6-10 ຄົນ ທີ່ມີຄວາມຮູ້ ແລະ ປະສົບການຕູ່າງກັນ, ຈຸດປະສົງຂອງການອະພິປາຍແບບນີ້ເພ່ີອໃຫ້ກູຸ່ມຍູ່ອຍໄດ້ສຶກສາ ຫຼ ພິຈາລະນາເລີ່ອງໃດ ເລ່ີອງໜຶ່ີງທີ່ໄດ້ຮັບມອບໝາຍຈາກທປີ່ ະຊຸຼມໃຫຍ,ູ່ ສະມາຊິກຈະແລກປ່ຽນຄວາມຮູ້ ແລະ ປະສົບການກນັ ໃນເລ່ີອງທີ່ ໄດຮ້ ບັ ມອບໝາຍ ໂດຍປຽ່ ນກນັ ເຮັດໜ້າທປີ່ ະທານ ແລະ ເລຂານຸການກຸ່ມູ . ລັກສະນະການຈັດໂຕະ-ຕັົ່ງເປັນແບບໂຕະມົນ (Round Table) ແບບຕົວຢູ (U-shape) ແບບເຄ່ິີງໂຕະມົນ (Semicircle) ຫຼ ແບບຕວົ ໂອ (O-shape). ຕວົ ຢ່າງຫົວຂ້ໍສາໍ ມະນາເຊ່ັົນ: - ການລຸດປະລິມານຂີເ້ ຫຍີ້ອໃນໂຮງຮຽນ. - ການໃຊ້ສະໝຸນໄພໃນຊີວດິ ປະຈໍາວັນ. 6) ການອະພປິ າຍແບບລະດມົ ສະໝອງ (Brainstorming Discussion) ການອະພິປາຍແບບແບູ່ງກູຸ່ມຍູ່ອຍ ແຕູ່ລະກູຸ່ມປະກອບດ້ວຍສະມາຊິກປະມານ 2-6 ຄົນທ່ີມີຄວາມຮູ້ ແລະ ປະສົບການໃນເລ່ີອງທີ່ຈະອະພິປາຍ, ຈຸດປະສົງຂອງການອະພິປາຍແບບລະດົມສະໝອງເພີ່ອສະແຫວງຫາຄວາມຄິດ ສ້າງສັນຈາກສະມາຊິກທຸກຄນົ ໃຫໄ້ ດຫ້ ຼາຍທີ່ສຸດໃນເວລາທີ່ຈໍາກັດ ແຕູ່ລະກຸູ່ມຈະແຕູ່ງຕ້ັີງປະທານການອະພິປາຍ, ກະ ຕຸ້ນທຸກຄົນໃຫ້ສະແດງຄວາມຄິດເຫັນຢ່າງເສລີ ໂດຍບໍ່ມີການຕັດສິນ ຜິດ, ຖກ, ດີ, ບ່ໍດີ ເພີ່ອລວບລວມຄວາມຄິດ ເຫັນໃຫ້ໄດ້ຫຼາຍທີ່ສຸດ. ສູ່ວນເລຂານຸການກູຸ່ມຈະເຮັດໜ້າທ່ີບັນທຶກຄວາມຄິດເຫັນຂອງກູຸ່ມ, ຂ້ັີນຕ່ໍໄປຈະນໍາຄວາມ 7

ຄິດເຫັນທ່ີລວບລວມໄດ້ມາວິເຄາະຈັດລວມເຂີ້ົາເປັນກູຸ່ມສໍາເລັດແລ້ວຊູ່ວຍກັນປັບປຸງໃຫ້ໄດ້ຄວາມຄິດທີ່ສົມບູນທີ່ ສດຸ . ຫງຼັ ຈາກນນີັ້ , ຈ່ຶງີ ນາໍ ສະເໜກີ ຸູ່ມໃຫຍູ່ຕາມເວລາທ່ີກໍານດົ . ລັກສະນະການຈັດໂຕະ-ຕົ່ັງເປັນແບບໂຕະມົນ (Round Table) ແບບຕົວຢູ (U-shape) ແບບຕົວໂອ (O- shape) ແບບເຄງ່ິີ ໂຕະມນົ (Semicircle) ຫຼ ແບບຕວົ ໄອ (I-shape). ຕວົ ຢາ່ ງຫົວຂສ້ໍ ໍາມະນາເຊັ່ນົ : - ຍຸດທະສາດການຍບຸ ລວມ ໂຮງຮຽນຂະໜາດນ້ອຍ. - ການພັດທະນາຄນຸ ນະພາບໂຮງຮຽນທັງລະບົບ. 7) ການອະພປິ າຍແບບໂຕະມນົ (Round Table Discussion) ການອະພິປາຍແບບນ້ີຄ້າຍຄກັບການອະພປິ າຍແບບຊິນດິເຄດ ຄເປນັ ການອະພິປາຍໃນປະເດັນທໄີ່ ດ້ຮັບມອບ ໝາຍຈາກທີ່ປະຊຼຸມໃຫຍູ່ ຫຼ ຕາມທີ່ສະມາຊິກເລອກຕາມກຸູ່ມສົນໃຈເພ່ີອແລກປ່ຽນຄວາມຮູ້, ຄວາມຄິດເຫັນ ແລະ ປະສົບການເພ່ີອໃຫ້ໄດ້ຂ້ໍສະຫຸຼບຮູ່ວມກັນ ໂດຍມີລັກສະນະເດົ່ັນຄ ເນ້ັີນການອະພິປາຍໃນກູຸ່ມຍູ່ອຍເຊິ່ີງທຸກຄົນ ສາມາດເບ່ີິງເຫັນກັນໄດ້ໝດົ ແລະ ມີສດິ ສະແດງຄວາມຄິດເຫັນໄດ້ເທົ່າທຽມກັນບ່ຈໍ ໍາກັດຈໍານວນຄງ້ັີ . ດັົ່ງນ້ີັນ, ການ ເລອກປະທານໃນແຕ່ລູ ະກມຸູ່ ຈີຶງ່ ເປັນສງ່ີິ ສໍາຄນັ ໃນການຫາຂໍ້ສະຫບຼຸ ຄວາມຄດິ ເຫັນຂອງກຸມູ່ , ປານິປານອມເມີ່ອເກີດຂໍ້ ໂຕ້ແຍ້ງກັນເອງ, ກະຈາຍໂອກາດໃຫ້ທຸກຄົນໄດ້ສະແດງຄວາມຄິດເຫັນໂດຍປາສະຈາກອະຄະຕິ ເຊ່ີິງໃນແຕູ່ລະກຸູ່ມ ອາດອະພປິ າຍໃນປະເດນັ ດຽວກັນ ຫຼ ເປັນປະເດນັ ຍອູ່ ຍພາຍໃຕ້ເລອ່ີ ງດຽວກັນກໄດ.້ ລັກສະນະການຈັດໂຕະ-ຕ່ັງົ ເປນັ ແບບໂຕະມົນ (Round Table) ຫຼ ແບບຕົວໂອ (O-shape). 8) ການອະພປິ າຍແບບວຽນຮອບວງົ (Circular Rerponse Discussion) ເປັນການອະພິປາຍໃນຫົວຂ້ໍທີ່ໄດ້ຮັບມອບໝາຍ ຫຼ ຕາມກຸູ່ມສົນໃຈໂດຍມີກົດເກນ, ກະຕິກາຊັດເຈນເຊັົ່ນ: ໃຫອ້ ະພິປາຍເປັນຮອບໆຈົນຄົບທຸກຄົນ, ແຕູລ່ ະຄົນມສີ ດິ ສະແດງຄວາມຄດິ ເຫັນໄດ້ຮອບລະປະມານ 1-2 ນາທ.ີ ຖ້າ ຕ້ອງການສະນັບສະໜູນ ຫຼ ມີຂ້ໍໂຕ້ແຍ້ງຕ້ອງລຈົນກວູ່າຈະເຖິງຮອບຂອງຕົນ. ຖ້າມີເວລາຫຼາຍພອາດໃຊ້ຈໍານວນ ຮອບຫຼາຍຂຶີ້ນກໄດ້, ສະມາຊກິ ໃນແຕູ່ລະກຸູ່ມບໍ່ຄວນເກີນ 10 ຄົນເປັນຕົີນ້ . ລັກສະນະການຈັດໂຕະ-ຕົງ່ັ ເປັນແບບໂຕະມົນ (Round Table) ຫຼ ແບບຕວົ ໂອ (O-shape). 9) ການອະພປິ າຍແບບປຈຸ ສາວຊິ ສັ ະນາ (Questioning-Answering Discussion) ເປັນການອະພິປາຍທີ່ມີຈຸດປະສົງໃຫ້ສະມາຊິກຜູ້ຮັບຟັງການອະພິປາຍເກີດຄວາມຮູ້, ຄວາມເຂີ້ົາໃຈໃນບັນ ຫາ ຫຼ ເລີ່ອງທີ່ຕ້ອງການສຶກສາໃນດ້ານຕູ່າງໆຢ່າງລະອຽດຕາມຄວາມຕ້ອງການ ແລະ ຄວາມສົນໃຈຂອງຜູ້ຟັງ, ຄະ ນະຜູ້ອະພິປາຍປະກອບດ້ວຍສະມາຊິກປະມານ 6-8 ຄົນ ໂດຍມີຜູ້ດໍາເນີນການອະພິປາຍ ຈໍານວນ 1 ຄົນ, ເຄິ່ີງໜຶີ່ງ ຂອງຜູ້ອະພິປາຍຈະເປັນຜູ້ຊູ່ຽວຊານ ຫຼ ວິທະຍາກອນຜູ້ມີປະສົບການສູງໃນເລ່ີອງທ່ີຈະອະພິປາຍ, ສູ່ວນອີກເຄີິ່ງໜຶີ່ງ ເປັນຕົວແທນຈາກກຸູ່ມຜູ້ຟັງ ເຮັດໜ້າທ່ີສະເໜີຂໍ້ຄໍາຖາມໃຫ້ຜູ້ຊູ່ຽວຊານ ຫຼ ວິທະຍາກອນຕອບ. ສໍາລັບຜູ້ດໍາເນີນ ການອະພິປາຍເຮັດໜ້າທີເ່ ຊ່ີອມໂຍງຄວາມຄດິ ເຫນັ , ຊກັ ຖາມ, ຄວບຄມຸ ເວລາ ແລະ ສະຫຼບຸ ຜນົ ການອະພປິ າຍ. ລັກສະນະການຈດັ ໂຕະ-ຕງັົ່ ເປັນແບບຫ້ອງຮຽນ. ຕົວຢ່າງຫວົ ຂໍ້ສາໍ ມະນາເຊົ່ນັ : - ເບງິ່ີ ເດັກໃນຍກຸ ໂລກາພິວັດ. - ບດົ ບາດ ບ້ານ ກັບການພດັ ທະນາທອ້ ງຖິນີ່ . 10) ການອະພປິ າຍແບບໂຕວ້ າທີ (Debate Discussion) ເປນັ ການອະພິປາຍທ່ີແບູ່ງຜູ້ອະພປິ າຍອອກເປັນ 2 ທມິ ຂອງບນັ ຫາທ່ີມນີ ໍ້າໜກັ ຄວາມໜ້າເຊີ່ອຖໃນສັດສວູ່ ນ ທີ່ໃກ້ຄຽງກັນ, ຝ່າຍໜຶີ່ງເປັນຝ່າຍສະໜັບສະໜູນ ອີກຝ່າຍໜີ່ຶງເປັນຝ່າຍຄ້ານ ໂດຍມີຫົວໜ້າທິມທັງສອງຝ່າຍ ທິມ ໜ່ີຶງປະມານ 3-5 ຄົນ ໃນການອະພິປາຍຈະມີຜູ້ດໍາເນີນລາຍການ 1 ຄົນ ແຕູ່ລະຝ່າຍຈະອະພິປາຍສະແດງເຫດຜົນ 8

ອ້າງອີງຂ້ໍມູນຕູ່າງໆ ໃນການຫັກລ້າງຂ້ໍມູນຂອງອີກຝ່າຍລວມທັງການສ້າງຄວາມໜ້າເຊີ່ອຖທາງຄວາມຄິດ ແລະ ຄວາມເຊີ່ອຂອງຝ່າຍຕົນເພີ່ອໃຫ້ຜູ້ຟັງຄ້ອຍຕາມໃຫ້ຫຼາຍທີ່ສຸດໃນເງ່ີອນໄຂເວລາທ່ີເທ່ົາກັນ. ການອະພິປາຍແບບນີ້ ສູ່ວນຫຼາຍຈະແບູ່ງເປັນສອງຮອບ ແຕູ່ຖ້າຜູ້ຮູ່ວມອະພິປາຍມີຈໍານວນຫຼາຍອາດເຫຼອພຽງຮອບດຽວ ໂດຍໃຫ້ຫົວໜ້າ ທິມແຕູ່ລະຝ່າຍເປັນຜູ້ສະຫຼຸບ. ສູ່ວນຫຼາຍຜູ້ຟັງຈະມູ່ວນໃນການຟັງຄາລົມຂອງຜູ້ເວ້ົີາ ເຊີ່ິງຕ້ອງມີພິກໄຫວ ແລະ ມີວິ ທກີ ານເວ້ີົາທ່ີກະຕນຸ້ ໃຈ. ເມ່ອີ ສິີ້ນສດຸ ການອະພປິ າຍຜຕູ້ ດັ ສນິ ວາູ່ ເຫັນດີກັບຝາ່ ຍໃດຫຼາຍທີສ່ ດຸ ຄຜຟູ້ ງັ . ການອະພປິ າຍແບບນີມ້ ີຮບູ ແບບທ່ີຄ້າຍຄກັນ ອີກແບບໜ່ີຶງເອີນ້ ວູ່າ ການອະພປິ າຍແບບໂຕວ້ າທີ ຈະຕູາ່ ງກັນຢູ່ ບູ່ອນທ່ີຜູ້ຮູ່ວມອະພິປາຍທັງສອງຝ່າຍມີຄວາມຄິດເຫັນກົງກັນໃນຫົວຂ້ໍທີ່ອະພິປາຍຕູ່າງຝ່າຍຕູ່າງຫາເຫດຜົນມາສະ ໜັບສະໜນູ ເຊ່ີິງກນັ ແລະ ກັນ. ລກັ ສະນະການຈດັ ໂຕະ-ຕົັງ່ ເປນັ ແບບຫອ້ ງຮຽນ. ຕົວຢ່າງຫວົ ຂໍ້ສໍາມະນາເຊນັົ່ : - ຊີ້ເຄີອ່ ງໃນຮາ້ ນຄ້າດງັ ດກີ ວາູ່ ຈູ່າຍເງິນໃນຕະຫາຼ ດ. - ສະໝອງຄົນດີກວາູ່ ສະໝອງກນົ . - ຢູ່ບ້ານເກດີ ສກຸ ໃຈກວູ່າຕູ່າງແດນ. 5. ຂນ້ັີ ຕອນການຈດັ ການຮຽນ-ການສອນແບບອະພປິ າຍ 1) ຂນັີ້ ກະກຽມການອະພປິ າຍ ຜູ້ສອນຕ້ອງກະກຽມສີງິ່ ຕ່າູ ງໆ ດົັງ່ ນ້ີ - ກໍານົດຫວົ ຂ,້ໍ ຈຸດປະສງົ , ຮູບແບບການອະພິປາຍ - ຜູ້ສອນກໍານົດບົດບາດໃຫ້ຜູ້ຮຽນ ແລະ ໃຫ້ເວລາຜູ້ຮຽນໃນການກະກຽມການອະພິປາຍ ຫັຼງຈາກຮູ້ຫົວຂໍ້ ໂດຍການຫາຂມ້ໍ ູນ ຫຼ ລາຍລະອຽດເພອ່ີ ເຂີົ້າຮວູ່ ມອະພປິ າຍ. - ສ່ີການຮຽນ ອາດຈະເປັນເອກະສານ ຫຼ ວັດຖຼຸອຸປະກອນຕູ່າງໆທ່ີຈໍາເປັນເຊົ່ັນ: ແຜນພູມ, ແຜູ່ນໃສເປັນ ຕີນ້ົ . - ສະຖານທີ່ ອາດຈະເປັນຫ້ອງຮຽນເຊ່ີິງຜູ້ສອນຄວນຈັດໂຕະ, ຕັົ່ງ ເຊົ່ັນ ຈັດເປັນວົງມົນ, ເຄິີ່ງວົງມົນ, ຮູບ ຕົວຢ,ູ ຮູບຕົວໄອ ເປນັ ຕົ້ີນ. 2) ຂັນ້ີ ດໍາເນີນການອະພປິ າຍ ຜູ້ສອນມີບດົ ບາດສາໍ ຄັນ ໂດຍເປນັ ຜູ້ຄວບຄຸມໃຫກ້ ານອະພປິ າຍດໍາເນີນໄປດ້ວຍດີ ດ່ັົງນັີ້ນ ຜູ້ສອນຄວນດໍາເນີນການດ່ົັງນີ້ - ບອກຫວົ ຂ້ໍ ຫຼ ບັນຫາ ແລະ ຈດຸ ປະສງົ ຂອງການອະພປິ າຍ. - ບອກເງ່ີອນໄຂ, ຫັຼກການຂອງການອະພິປາຍເຊັ່ົນ ຮູບແບບວິທີການອະພິປາຍ, ເວລາທີ່ໃຊ້, ບົດບາດໜ້າ ທີ່, ການຮັບຟັງຜູ້ອີນ່ , ການເຄົາລົບກະຕິກາເປັນຕົ້ີນ. - ດໍາເນີນການອະພປິ າຍ ໂດຍມຜີ ູດ້ ໍາເນີນການອະພປິ າຍຈະຕ້ອງໃຊຄ້ ວາມສາມາດຄວບຄຸມໃຫກ້ ານອະພິ ປາຍດາໍ ເນີນໄປດ້ວຍຄວາມຮຽບຮອ້ ຍ. ຂະນະທຜີ່ ູ້ຮຽນເຂາ້ີົ ກມູຸ່ ອະພປິ າຍຜູ້ສອນບ່ໍຄວນເຂີາ້ົ ໄປກາໍ ກັບ ຫຼ ແຊກແຊງ ຜູຮ້ ຽນຕະຫອຼ ດເວລາ ແຕຄູ່ ວນຄອຍດແູ ລ ກະຕນຸ້ ໃຫເ້ ກດີ ກໍາລງັ ໃຈ, ໃຫ້ຄາໍ ແນະນາໍ ເມ່ອີ ຜູ້ຮຽນຕ້ອງການເທ່ົານນ້ີັ . - ໃຫ້ແບູ່ງນັກຮຽນອອກເປັນ 2 ຝ່າຍຄ ຝ່າຍອະພິປາຍ ແລະ ຝ່າຍຜູ້ຟັງ ຝ່າຍອະພິປາຍປະກອບດ້ວຍປະ ທານ 1 ຄົນມີໜ້າທີ່ດໍາເນີນການອະພິປາຍເປັນຜູ້ສະເໜີບັນຫາ ສະຫຼຸບປະເດັນສໍາຄັນ ແລະ ນໍາການອະພິປາຍບໍ່ໃຫ້ 9

ອອກນອກທາງ, ຕັດບົດສະມາຊິກທີ່ຖົກຖຽງກັນ, ການນໍາເຂີ້ົາສູ່ຫົວຂ້ໍການອະພິປາຍ ປະທານຕ້ອງແນະນໍາຫົວຂໍ້ທ່ີ ຈະອະພິປາຍ. ຈາກນັນີ້ ແນະນໍາສະມາຊິກຜູ້ຮູວ່ ມອະພປິ າຍແຕູລ່ ະຄນົ . 3) ຂນ້ີັ ສະຫບຼຸ ປະກອບດວ້ ຍ ສະຫຼຸບການອະພປິ າຍ ຕາງໜ້າກູຸມ່ ສະຫບຼຸ ຜົນການອະພິປາຍແລວ້ ນາໍ ສະເໜີຜນົ ການອະພິປາຍຕໝ່ໍ ດົ ທກຸ ຄນົ , ເປັນການແລກປ່ຽນຄວາມຄິດເຫັນ, ເປດີ ໂອກາດໃຫ້ຜູ້ຟັງຊັກຖາມ, ຜູ້ອະພິປາຍຕອບຄໍາຖາມ ແລະ ຜູ້ສອນຄອຍ ຊູ່ວຍເຫອຼ ເພີ່ມເຕີມໃນບາງຄັີ້ງ. 4) ຂີ້ັນສະຫຼຸບບົດຮຽນ ຜູ້ສອນ ແລະ ຜູ້ຮຽນຮູ່ວມກັນສະຫຼຸບເນີ້ອໃນທ່ີສໍາຄັນ ແລະ ບົດຮຽນທີ່ໄດ້ຈາກການ ອະພິປາຍ. 5) ຂັ້ີນປະເມນີ ຜົນການຮຽນ ຜູ້ສອນ ແລະ ຜູ້ຮຽນຮູ່ວມກັນນໍາເອາົ ຂໍ້ມນູ ໄປໃຊ້ໃນການປບັ ປຸງການຮຽນ. ສະຫຸບຼ ຂ້ີັນຕອນການຈັດການຮຽນຮແູ້ ບບອະພປິ າຍໄດ້ດົັງ່ ນ:້ີ 1) ຂນີັ້ ກຽມການອະພປິ າຍ - ກາໍ ນດົ ຫວົ ຂ້ໍ, ຈຸດປະສງົ , ຮູບແບບການອະພິປາຍ - ຜູ້ຮຽນ - ສີກ່ ານຮຽນ - ສະຖານທີ່ 2) ຂນັ້ີ ບນັ ຍາຍ - ບອກຫວົ ຂ້ໍ ຫຼ ບັນຫາ ແລະ ວັດຖຸຼປະສງົ - ບອກເງີອ່ ນໄຂ, ຫຼັກເກນ. - ດາໍ ເນນີ ການອະພປິ າຍ 3) ຂນັ້ີ ສະຫບຼຸ ຜນົ ການອະພປິ າຍ 4) ຂນີ້ັ ສະຫບຸຼ ບດົ ຮຽນ 5) ຂນັ້ີ ປະເມນີ ຜນົ ການຮຽນ ແຜນພມູ ສະແດງຂນ້ັີ ຕອນການຈດັ ການຮຽນຮແູ້ ບບອະພປິ າຍ 6. ຂດ້ໍ ີ ແລະ ຂເ້ໍ ສຍ ກ. ຂດ້ໍ ຂີ ອງການສອນແບບອະພປິ າຍ - ສ່ງົ ເສມີ ໃຫ້ນັກຮຽນທກຸ ຄົນມີໂອກາດສະແດງຄວາມຄດິ ເຫນັ , ວເິ ຄາະ, ວິຈານ, ສງົ່ ເສີມຄວາມຄິດສາ້ ງສນັ ແລະ ຮບັ ຟັງຄວາມຄິດເຫນັ ຂອງຜອູ້ ນ່ີ . - ພດັ ທະນາສະຕປິ ນັ ຍາຂອງນກັ ຮຽນດາ້ ນການຄດິ ຫາເຫດຜນົ . - ສ່ງົ ເສີມການຄ້ີນົ ຄວ້າຫາຄວາມຮູຂ້ ອງນັກຮຽນເພີ່ອນໍາມາໃຊ້ໃນການອະພປິ າຍ. 10

- ຜຮູ້ ຽນສາມາດນໍາວິທກີ ານອະພິປາຍໄປໃຊ້ໄດ້ໃນຊີວິດປະຈາໍ ວັນ. - ຜູ້ຮຽນບໍ່ເບີ່ອ ເພາະມີການປະຕິບດັ ກິດຈະກາໍ ຕະຫຼອດເວລາ. - ຊູ່ວຍໃຫ້ຜູ້ສອນຮຈູ້ ັກຜູ້ຮຽນເປນັ ລາຍບກຸ ຄົນ. ຂ. ຂເໍ້ ສຍຂອງວທິ ສີ ອນແບບອະພປິ າຍ - ໃຊ້ເວລາຫຼາຍຖ້າໃຫ້ຜູ້ຮຽນສະແດງຄວາມຄດິ ເຫັນຢາ່ ງທວ່ົ ເຖິງ. - ຜູ້ຮຽນບາງສວູ່ ນບ່ໍກ້າສະແດງຄວາມຄດິ ເຫນັ ຈະເຮັດໃຫ້ບ່ໍເກີດການຮຽນຮູ້ເທາ່ົ ທີ່ຄວນ. - ຜູ້ຮຽນບາງຄົນອາດຜກູ ຂາດການອະພປິ າຍ ເຮັດໃຫ້ຜູ້ອ່ີນບ່ໍໄດ້ສະແດງຄວາມຄດິ ເຫນັ . - ຫາກຜູ້ດໍາເນີນການອະພິປາຍບ່ໍມີຄວາມສາມາດໃນການອະພິປາຍ ຈະເຮັດໃຫ້ການອະພິປາຍບ່ໍສໍາເລັດຜົນ ແລະ ເສຍເວລາ. - ຫາກການຕງັ້ີ ຫວົ ຂໍ້ບດ່ໍ ີຈະເຮັດໃຫ້ບໍ່ໄດຂ້ ້ໍສະຫບຼຸ ຂອງການອະພປິ າຍ. - ຄູຜູ້ສອນຕ້ອງຄວບຄຸມໃຫ້ການອະພິປາຍດໍາເນີນໄປຕາມຫຼັກການທີ່ຖກຕ້ອງເຊ່ົັນ ປະທານບໍ່ຄວນໃຊ້ ຄວາມຄິດເຫັນຂອງຕນົ ເອງຊີນ້ ໍາຈົນຜູອ້ ະພິປາຍບ່ໄໍ ດໃ້ ຊ້ຄວາມຄິດຂອງຕນົ ເອງ 11

ການຈດັ ການຮຽນຮໂູ້ ດຍໃຊ້ການອະພປິ າຍກມຸູ່ ຍອູ່ ຍ 3 (Small Group Discussion) 1. ຄວາມໝາຍ ການຈັດການຮຽນຮ້ໂູ ດຍໃຊ້ການອະພປິ າຍກູຸ່ມຍ່ອູ ຍຄ ຂະບວນການຮຽນຮ້ທູ ຜ່ີ ູ້ສອນຈັດກມຸູ່ ຜ້ຮູ ຽນອອກເປັນ ກມູຸ່ ຍ່ອູ ຍປະມານ 4-8 ຄນົ ໃຫຜ້ ້ຮູ ຽນໃນກູຸ່ມມີໂອກາດສົນທະນາແລກປຽ່ ນຂ້ໍມູນຄວາມຄິດເຫັນ, ປະສົບການໃນ ປະເດັນ ຫຼ ບັນຫາທ່ກີ ໍານດົ ແລະ ສະຫຼຸບຜນົ ການອະພິປາຍອອກມາເປັນຂສໍ້ ະຫຼບຸ ຂອງກູຸ່ມ. 2. ຈດຸ ປະສງົ 1) ເພອີ່ ເປດີ ໂອກາດໃຫ້ຜູ້ຮຽນໄດສ້ ະແດງຄວາມຄິດເຫັນ ຫຼ ລະດມົ ຄວາມຄິດເຫນັ ຮູ່ວມກັນ ແລະ ມີສູ່ວນຮູວ່ ມ ໃນການຮຽນຮຢູ້ ່າງທ່ົວເຖງິ . 2) ເພ່ີອເຝກິ ການເຮດັ ວຽກຮູ່ວມກັນເປັນກ່ມູຸ , ການເປນັ ຜຸນ້ ໍາ, ຜຕູ້ າມ, ການຮບັ ຟງັ ຄວາມຄິດເຫນັ ຂອງຜູ້ອີ່ນ ແລະ ການເປນັ ສະມາຊກິ ທີ່ດີຂອງກມຸູ່ . 3) ເພອີ່ ເຝິກການຄນີົ້ ຫາຄວາມຮູ້, ຂ້ໍມູນ, ຂ້ໍຄວາມຈິງມາເພີອ່ ອະພປິ າຍໃຫຜ້ ້ອູ ່ີນຮັບຮ້.ູ 3. ອງົ ປະກອນທສີ່ າໍ ຄນັ ການຈດັ ການຮຽນຮູ້ໂດຍໃຊ້ການອະພິປາຍກຸູ່ມຍ່ອູ ຍມອີ ງົ ປະກອບສໍາຄັນດົັງ່ ນ້ີ: 1) ປະເດນັ ທ່ຈີ ະອະພິປາຍ. 2) ມີການອະພິປາຍ, ແລກປ່ຽນຄວາມຄດິ ເຫນັ , ປະສບົ ການລະຫວາູ່ ງຜຮູ້ ຽນ. 3) ມກີ ານນໍາຂສ້ໍ ະຫບຼຸ ຂອງກູຸ່ມມາໃຊ້ໃນການສະຫຼຸບບົດຮຽນ. 4. ຂນີັ້ ຕອນການສອນແບບອະພປິ າຍກມຸູ່ ຍອູ່ ຍ ຂ້ນີັ ຕອນວທິ ີການສອນແບບອະພິປາຍກູມຸ່ ຍູ່ອຍ ແບູ່ງອອກເປນັ 6 ຂນ້ີັ ຕອນດົັ່ງນ:ີ້ 1) ຂນີັ້ ຈດັ ຜຮູ້ ຽນເປນັ ກມຸູ່ ຍອູ່ ຍ - ຜູ້ສອນຈັດຜູ້ຮຽນເປນັ ກູມຸ່ ຍູ່ອຍ ກມຸູ່ ລະປະມານ 4-8 ຄນົ ໂດຍອາດໃຊ້ເທັກນິກວທິ ີການຕູ່າງໆ ໃນການ ແບງູ່ ກູ່ມຸ ເຊັນົ່ ແບູ່ງໂດຍວທິ ີສູຸ່ມ ຫຼ ເລອກສະເພາະເຈາະຈົງ, ແບູງ່ ຕາມເພດ, ໄວ, ຄວາມສົນໃຈ, ຄວາມສາມາດ, ການຈກົ ສະຫາຼ ກ, ການໃຊ້ເພງ ຫຼ ເກມຄໍາສົງ່ັ ເປັນຕນົີ້ . - ຜສູ້ ອນຈດັ ຜູ້ຮຽນເປັນກູຸ່ມໃຫ້ຢູໃ່ ນລກັ ສະນະທທີ່ ກຸ ຄນົ ເບິີ່ງເຫັນ ແລະ ຮັບຟງັ ກັນໄດດ້ ີ, ກລະນີມີຫາຼ ຍກຸູ່ມ ຄວນຈດັ ກູຸ່ມໃຫ້ຫາູ່ ງກນັ ພສົມຄວນ ເພີ່ອບໃ່ໍ ຫສ້ ຽງອະພິປາຍລບົ ກວນກຸູ່ມອີນ່ . 2) ຂນັີ້ ກາໍ ນດົ ບນັ ຫາການອະພປິ າຍ ການອະພິປາຍຈໍາເປັນຈະຕອ້ ງມປີ ະເດັນ ຫຼ ບນັ ຫາຂອງການອະພິປາຍ ແລະ ຈດຸ ປະສົງຂອງການອະພິປາຍຊດັ ເຈນ ເຊງ່ີິ ປະເດນັ ອະພິປາຍອາດມາຈາກຜສູ້ ອນ ຫຼ ຜູ້ຮຽນເປນັ ຜູ້ກາໍ ນົດກໄດ.້ ການອະພິປາຍແຕ່ລູ ະຄງ້ັີ ບຄ່ໍ ວນມີຫຼາຍ ປະເດນັ ບັນຫາ ເພາະອາດເຮັດໃຫກ້ ານອະພິປາຍແຕ່ລູ ະປະເດັນບນັ ຫາບໍ່ໄດ້ເຕັມທ.ີ່ 3) ຂນັີ້ ອະພປິ າຍ - ກໍານົດບົດບາດໜ້າທີ່ໃຫ້ຜູ້ຮຽນ ເຊ່ົັນ ປະທານກູຸ່ມ, ເລຂານຸການ, ຜູ້ຈົດບັນທຶກການປະຊຼຸມ, ຜູ້ນໍາການ ອະພປິ າຍ ເປັນຕ້ີນົ . ພ້ອມທັງໃຫຄ້ ວາມຮ,ູ້ ຄວາມເຂ້ົີາໃຈ ຫຼ ຄໍາແນະນໍາກຸູມ່ ກູ່ອນການອະພປິ າຍ. - ດາໍ ເນີນການອະພິປາຍ ໂດຍມີປະທານ ຫຼ ຜູ້ນໍາການອະພິປາຍ ຄວບຄຸມການອະພິປາຍໃຫ້ຢູ່ໃນຂອບວັດຖຸຼ ປະສົງຂອງການອະພິປາຍ, ໃຫ້ສະມາຊິກມີໂອກາດສະແດງອອກຢ່າງທົ່ວເຖິງ ບ່ໍໃຫ້ຜູ້ໃດຜູ້ໜ່ີຶງຜູກຂາດການອະພິ 12

ປາຍ, ຄວນດໍາເນີນການອະພິປາຍເທ່ີອລະປະເດັນບັນຫາໃຫ້ຄົບຕາມເວລາທ່ີກໍານົດ, ຜູ້ສອນເປັນຜູ້ເບິີ່ງແຍງຊູ່ວຍ ເຫອຼ ໃຫ້ການອະພິປາຍດໍາເນນີ ໄປດວ້ ຍຄວາມຮຽບຮອ້ ຍ. 4) ຂນ້ີັ ສະຫບຸຼ ຜນົ ການອະພປິ າຍ - ເມອີ່ ສ້ີິນສຸດການອະພິປາຍຈະຕອ້ ງສະຫບຼຸ ຜົນການອະພິປາຍ ເພ່ີອໃຫໄ້ ດ້ຄໍາຕອບຕາມສງີິ່ ທີກ່ ໍານົດ. - ແຕູ່ລະກຸູ່ມນໍາສະເໜີຜົນການອະພິປາຍຂອງກູຸ່ມເພີ່ອແລກປ່ຽນຮຽນຮູ້ກັນ ຫຼ ອາດດໍາເນີນການໃນຮູບ ແບບອ່ີນຕ່ໍໄປ. 5) ຂນັີ້ ສະຫບຼຸ ບດົ ຮຽນ ຜູ້ສອນຈະຕ້ອງເຊີ່ອມໂຍງຂໍ້ສະຫຼຸບການອະພິປາຍຂອງກຸູ່ມເຂົ້ີາກັບບົດຮຽນ ຫຼ ຜູ້ສອນ ແລະ ຜູ້ຮຽນອາດ ຮູ່ວມກນັ ສະຫຼຸບບດົ ຮຽນ. 6) ຂນ້ີັ ປະເມນີ ຜນົ ການຮຽນ ຜ້ສູ ອນ ແລະ ຜ້ຮູ ຽນຮູ່ວມກັນປະເມີນຜົນການຮຽນຮູ້ ຂີັນ້ ຕອນການຈັດການຮຽນຮູ້ໂດຍໃຊກ້ ານອະພປິ າຍກຸູ່ມຍູ່ອຍສະຫຸບຼ ໄດ້ດ່ັົງແຜນພູມດົ່ງັ ນີ້: 1) ຂນ້ີັ ຈດັ ຜຮູ້ ຽນເປນັ ກມູຸ່ ຍອູ່ ຍ 2) ຂນີ້ັ ກາໍ ນດົ ປະເດນັ ການອະພປິ າຍ 3) ຂນີັ້ ບນັ ຍາຍ - ກາໍ ນົດບດົ ບາດໜ້າທ່ີໃຫຜ້ ູ້ຮຽນ - ດາໍ ເນີນການອະພປິ າຍ 4) ຂນີ້ັ ສະຫບຸຼ ຜນົ ການອະພປິ າຍ - ກູຸ່ມສະຫຸບຼ ຜນົ ການອະພປິ າຍ - ນາໍ ສະເໜີຕໍ່ກູຸ່ມໃຫຍູ່ 5) ຂນ້ີັ ສະຫບຼຸ ບດົ ຮຽນ - ເຊອ່ີ ມໂຍງຂ້ສໍ ະຫຼຸບກັບບົດຮຽນ 6) ຂນັີ້ ປະເມນີ ຜນົ ການຮຽນ ແຜນພມູ ສະແດງຂນ້ີັ ຕອນການຈດັ ການຮຽນຮໂູ້ ດຍໃຊກ້ ານອະພປິ າຍກູຸ່ມຍ່ອູ ຍ 1. ບດົ ບາດຂອງຜສູ້ ອນ 1) ວາງແຜນການຮຽນ-ການສອນ, ຕີ້ັງແຕູ່ການພິຈາລະນາຫົວຂ້ໍ ຫຼ ປະເດັນການອະພິປາຍ, ຕັີ້ງວັດຖຸຼປະ ສົງຂອງບົດຮຽນ, ກໍານົດຮູບແບບການອະພິປາຍ ແລະ ແບູ່ງກູຸ່ມຜູ້ຮຽນ. 13

2) ຊູ່ວຍໃຫ້ການອະພິປາຍດໍາເນີນໄປຢ່າງມີປະສິດທິພາບ ໂດຍການຊູ່ວຍເຫຼອໃຫ້ກຸູ່ມສາມາດດໍາເນີນ ການໄປດ້ວຍດີເຊັ່ົນ ກະຕຸ້ນໃຫ້ທຸກຄົນມີສູ່ວນຮູ່ວມໃນການນໍາສະເໜີຄວາມຄິດ ແລະ ຮູ່ວມກິດຈະກໍາໄດ້ຢ່າງ ທົ່ວເຖິງ ຫຼ ບ່ໍ, ຄອຍຊີ້ແນະໃຫ້ຄໍາປກສາ ຫຼ ແກ້ບັນຫາເມ່ີອກູຸ່ມຕ້ອງການ. 3) ມີສູ່ວນຮູ່ວມໃນການວິເຄາະ, ຕີຄວາມໝາຍ, ສະຫຼຸບຄວາມຄິດເຫັນຂອງຜູ້ຮຽນ ຫຼ ຜູ້ອະພິປາຍ ລວມທັງການສະຫຸຼບໃນໄລຍະທ້າຍ ເພີ່ອໃຫ້ຜູ້ຮຽນສາມາດສະຫຼຸບເນີ້ອໃນສໍາຄັນໄດ້ຢ່າງຊັດເຈນ. 4) ປະເມີນຜົນມີຂໍ້ດີທ່ີຄວນສ່ົງເສີມ ແລະ ຂໍ້ຈໍາກັດທີ່ຄວນແກ້ໄຂ. 2. ປະເດນັ ຫຼ ຫວົ ຂທ້ໍ ໃີ່ ຊໃ້ ນການອະພປິ າຍ ໃນການອະພິປາຍແຕູ່ລະຄັີ້ງຫົວຂໍ້ທີ່ໃຊ້ໃນການອະພິປາຍ ຈະຕ້ອງກໍານົດໃຫ້ກົງກັບຈຸດປະສົງ ແລະ ລັກສະ ນະຫວົ ຂໍທ້ ີ່ຈະນໍາມາອະພປິ າຍ ສະຫຼບຸ ໄດ້ດົ່ັງນ້:ີ 1) ປະເດັນ ຫຼ ຫົວຂ້ທໍ ່ີເປັນຂ້ໍຄວາມຈິງ ເພ່ອີ ໃຫ້ຜອູ້ ະພປິ າຍດຶງເນີອ້ ໃນທ່ີເປນັ ອງົ ຄວາມຮູ້ ຫຼ ນໍາສະເໜຂີ ້ໍມູນທີ່ ເປນັ ຂໍຄ້ ວາມຈງິ ໃຫ້ຜູ້ຟັງຮບັ ຮ້ໃູ ນແງູ່ທມີ່ ີຫຼາກຫຼາຍມິຕິ ເຊັົ່ນ: ດາວອງັ ຄານມສີ ີິ່ງມີຊີວິດ ຫຼ ບໍ?່ , ໂລກເອດຕດິ ຕ່ກໍ ັນ ງາູ່ ຍດາຍແທບ້ .່ໍ 2) ປະເດັນ ຫຼ ຫົວຂໍ້ທີ່ເປັນເຫດຜົນ ເພ່ີອໃຫ້ຜູ້ຮຽນນໍາສະເໜີຂໍ້ມູນທີ່ສະແດງເຫດຜົນທີ່ສໍາພັນກັບຫົວຂໍ້ທີ່ກໍາ ນດົ , ອະທິບາຍປະກົດການຕູ່າງໆ ທີ່ເປັນເນ້ີອຫາສາລະໃນດ້ານເຫດຜົນເຊັ່ົນ ປະເດັນ ຫຼ ຫົວຂໍ້ທີ່ເປັນຂ້ໍຄໍາຖາມປາຍ ເປດີ ເຊັົ່ນ What, Why, When, Where, Who, How ເປັນຕ້ົີນ. ຕວົ ຢ່າງເຊົ່ນັ ເປນັ ຫຍງັ ສະພາບອາກາດຂອງໂລກເຮົາຈຶງີ່ ມີການປ່ຽນແປງ, ແມ່ນູ ຫຍັງເປັນສາເຫດໃຫ້ເກດີ ແຜູ່ນດນິ ໄຫວ. 3) ປະເດັນ ຫຼ ຫົວຂ້ໍທ່ີເປັນຄູ່ານິຍົມ, ວັດທະນະທໍາ ຫຼ ຄຸນຄູ່າທາງສັງຄົມ ເພ່ີອໃຫ້ຜູ້ຮຽນມີໂອກາດນໍາສະເໜີ ແນວຄິດຈາກທັດສະນະຂອງຕົນ, ຜູ້ຟັງໄດ້ກ່ົັນຕອງ ແລະ ຕັດສິນວູ່າ ອັນໃດຖກ, ອັນໃດຜິດ. ຕົວຢ່າງເຊັ່ົນ: ຍິງ ຫຼ ຊາຍໃຜຮາ້ ຍກວູາ່ ກນັ . 4) ປະເດັນ ຫຼ ຫົວຂ້ໍທີ່ກູ່ຽວຂ້ອງກັບການເມອງ, ການປົກຄອງ ເພີ່ອໃຫ້ຜູ້ຮຽນມີໂອກາດສະແດງຄວາມຄິດ ເຫັນຕໍເ່ ລ່ີອງຕາູ່ ງໆ ທີ່ກູຽ່ ວກັບນະໂຍບາຍຂອງລດັ ຖະບານ, ການເມອງ, ການປກົ ຄອງ ຕົວຢ່າງເຊັົນ່ : ເຫນັ ດນີ ໍາ ຫຼ ບໍ່ ກບັ ນະໂຍບາຍຈັດລະບຽບທາງສງັ ຄົມ. 3. ຂດໍ້ ີ ແລະ ຂຈໍ້ າໍ ກດັ ການຈດັ ການຮຽນຮູ້ໂດຍໃຊກ້ ານອະພິປາຍກຸູ່ມຍູອ່ ຍ ມີຂ້ດໍ ີ ແລະ ຂຈ້ໍ ໍາກັດດງັ່ົ ນ້ີ: - ຂດ້ໍ ີ 1) ເປນັ ວິທີການຮຽນຮູ້ແບບປະຊາທປິ ະໄຕ ໃຫຜ້ ູ້ຮຽນສະແດງຄວາມຄິດເຫັນໄດຢ້ າ່ ງເສລ.ີ 2) ຜຮູ້ ຽນໄດ້ແລກປຽ່ ນຮຽນຮູເ້ ຊງີິ່ ກັນ ແລະ ກນັ , ເຮັດໃຫ້ເກີດການຮຽນຮຢູ້ າ່ ງກວ້າງຂວາງ. 3) ສ່ົງເສີມປະຕິສໍາພນັ ລະຫວູ່າງຜຮູ້ ຽນໃຫ້ພັດທະນາທັກສະໃນດ້ານຕາູ່ ງໆ ເຊ່ົັນ ການຟັງ, ການເວ້ີົາ, ການ ສະແດງຄວາມຄດິ ເຫນັ , ການຕັີງ້ ຄໍາຖາມ, ການເຮດັ ວຽກກຸູ່ມ, ການສະຫຼບຸ ເປັນຕ້ນີົ . 4) ຜ້ຮູ ຽນກຸ່ມູ ໃຫຍມູ່ ໂີ ອກາດສະແດງຄວາມຄດິ ເຫັນ ແລະ ມສີ ູ່ວນຮູວ່ ມໃນກດິ ຈະກໍາການຮຽນຮູ້ໄດ້ຢ່າງທ່ົວ ເຖງິ . 5) ຊວູ່ ຍໃຫ້ຜູ້ຮຽນເກີດຄວາມຕ່ນີ ຕວົ ຕະຫຼອດເວລາ. 14

6) ຜູ້ສອນສາມາດປະເມີນພັດທະນາການທາງສັງຄົມ, ອາລົມ, ສະຕິປັນຍາຂອງຜູ້ຮຽນໂດຍການສັງເກດໄດ້ ງູ່າຍ. 7) ສາມາດໃຊຄ້ ວບຄູກ່ ັບການຈດັ ການຮຽນຮູ້ໂດຍວທິ ອີ ນ່ີ ໆເຊ່ັົນ: ການສາທິດ, ການທົດລອງ, ການແບງູ່ ກຸູ່ມ ເຮດັ ວຽກ, ການໄປທັດສະນະສກຶ ສາ ຫຼ ການນໍາສະເໜີຜົນງານຈາກການຄີົນ້ ຄວ້າເປນັ ຕົີ້ນ. - ຂຈໍ້ າໍ ກດັ 1) ເປັນການຈດັ ການຮຽນຮທູ້ ີ່ໃຊ້ເວລາຫຼາຍ. 2) ກລະນທີ ຜີ່ ້ຮູ ຽນບໍປ່ ະຕິບດັ ຕາມບດົ ບາດ, ໜ້າທີ່ຂອງສະມາຊິກກູມຸ່ , ການອະພປິ າຍອາດບໍ່ໄດ້ຜນົ ເຊັົ່ນ ບ່ກໍ າ້ ສະແດງອອກ, ມຜີ ູຮ້ ຽນສູ່ວນໜ້ອຍຜູກຂາດການອະພປິ າຍ. 3) ຜູ້ສອນເກດີ ຄວາມຂ້ອງໃຈ ຖ້າສະຫຸຼບບໍ່ເປນັ ໄປຕາມວັດຖປຼຸ ະສົງທ່ີຜູ້ສອນຕອ້ ງການ. 4) ກລະນີທຜ່ີ ້ນູ ໍາການອະພປິ າຍຂາດຄວາມສາມາດໃນການຄວບຄຸມກຸູ່ມ ຜົນຈະບໍ່ເກດີ ຕາມທີ່ຄາດຫວງັ ໄວ້. 5) ການມອບໝາຍໃຫສ້ ະມາຊິກຄະນະໜ່ີຶງໄປດາໍ ເນີນການອະພິປາຍຈະບໍ່ໄດຄ້ ວາມຄດິ ເຫນັ ຂອງສະມາຊກິ ທັງ ໝດົ . ຕວົ ຢາ່ ງແຜນຈດັ ການຮຽນຮແູ້ ບບການອະພປິ າຍກມູຸ່ ຍອູ່ ຍ ເລອ່ີ ງ: ການຮຽບຮຽງເລອ່ີ ງໃນການຂຽນ ສຣີ ິວນັ ສາກແກ້ວ 2537 ຈດຸ ປະສງົ ດາ້ ນພດຶ ຕກິ າໍ - ຈັດລໍາດັບເລອີ່ ງໃນການຂຽນໄດຖ້ ກຕອ້ ງ. - ຂຽນຄວາມລຽງໂດຍມກີ ານຮຽບຮຽງເລ່ອີ ງລາວໄດຢ້ ່າງຖກຕ້ອງ. ເນອີ້ ໃນ ການຮຽບຮຽງເລ່ີອງໃນການຂຽນຄ ການຈດັ ລໍາດັບຄວາມຄິດເຫັນ ຫຼ ຂ້ມໍ ູນທີ່ມີຢູ່ ໂດຍຮຽບຮຽງເປັນເລ່ີອງໃຫ້ ມີຄວາມສາໍ ພນັ ຕເໍ່ ນອ່ີ ງກັນ, ການຈດັ ລໍາດັບຄວາມຄດິ ທຖີ່ ກຕອ້ ງຈະເຮດັ ໃຫ້ຜ້ອູ ູ່ານເຂົ້ີາໃຈເລີອ່ ງທ່ີຂຽນໄດ້ງູ່າຍຂ້ນີຶ . ການຮຽບຮຽງເລອ່ີ ງ ມວີ ທິ ກີ ານດງ່ົັ ນີ້ 1) ການຮຽບຮຽງເລ່ີອງຕາມເວລາ ຄ ການຈັດລໍາດັບຄວາມຄິດ ຫຼ ຂ້ໍມູນຕາມລໍາດບັ ເວລາ ຫຼ ຕາມເຫດການທີ່ ເກີດຂນຶ້ີ ຕາມລາໍ ດັບກ່ອູ ນ-ຫຼັງ. 2) ການຮຽບຮຽງເລອ່ີ ງຕາມສະຖານທີ່ ຄ ການຈັດລຽງຄວາມຄິດ ຫຼ ຂ້ມໍ ູນຕາມພີ້ນທີ່ ຫຼ ສະພາບຄວາມເປັນຈິງ ທ່ີເບິີ່ງເຫນັ ກູ່ຽວກັບສະຖານທນ່ີ ້ີັນ. 3) ການຮຽບຮຽງເລ່ີອງຕາມເຫດຜົນ ຄ ການຈັດລຽງຄວາມຄິດທັງສູ່ວນທ່ີເປັນເຫດຜົນ ແລະ ຂ້ໍສະຫຼຸບໃຫ້ມີ ຄວາມໜ້າເຊ່ີອຖ ແລະ ສອດຄູ່ອງເປັນເລ່ີອງດຽວກັນ. ນອກຈາກນີ້, ຕ້ອງມີການຈັດລຽງລະບົບຂອງເຫດຜົນ ຫຼ ຂໍ້ ສະໜັບສະໜນູ ໃຫ້ເໝາະສມົ ເຊ່ນັົ ລຽງຈາກສ່ງິີ ທສ່ີ າໍ ຄັນຫຼາຍ, ສີງ່ິ ທີ່ຄນຸ້ ເຄຍີ ໄປຫາສ່ີງິ ທບ່ີ ຄໍ່ ຸ້ນເຄີຍເປນັ ຕ້ນົີ . ກດິ ຈະກໍາການຮຽນ-ການສອນ 15

1) ຜູ້ສອນແບູ່ງຜູ້ຮຽນອອກເປັນກູຸ່ມຍູ່ອຍ ກຸູ່ມລະປະມານ 5 ຄົນແຕູ່ລະກູຸ່ມເລອກຫົວໜ້າ ແລະ ເລຂານຸການ ຂອງກມູຸ່ ຕາໍ ແໜູ່ງລະ 1 ຄົນ ໂດຍຜູ້ສອນອະທິບາຍບົດບາດ, ໜ້າທ່ີຕູ່າງໆ ຈົນເຂ້ົີາໃຈ ຫຼັງຈາກນີັ້ນ, ໃຫ້ທຸກກູຸ່ມຟັງ ນິ ທານ. 2) ຫຼງັ ຈາກຟງັ ນິທານແລ້ວ ແຕລູ່ ະກູ່ມຸ ຮ່ວູ ມກນັ ອະພປິ າຍຕາມຫົວຂໍດ້ ົ່ັງຕໍ່ໄປນ້ີ 2.1 ນິທານດົັ່ງກູ່າວ ມີການຈັດລາໍ ດັບເລ່ີອງແນວໃດ? 2.2 ນທິ ານດັງ່ົ ກູ່າວ ໃຊ້ວິທີໃນການຈັດລາໍ ດັບແນວໃດ? 3) ແຕູ່ລະກຸູ່ມສ່ົງຕົວແທນອອກມາລາຍງານຜນົ ການອະພິປາຍ. 4) ຜສູ້ ອນຊູ່ວຍເສມີ ຜົນການລາຍງານແຕູ່ລະກມຸູ່ . 5) ຜູ້ສອນແຈກແຜນູ່ ປວິ ຕົວຢ່າງການຮຽບຮຽງເລ່ີອງໂດຍໃຊ້ວທິ ີການຕູ່າງໆ ໃຫ້ແຕູ່ລະກ່ມູຸ ນໍາໄປອະພິປາຍຕາມ ຫົວຂໍ້ດ່ງົັ ຕໍໄ່ ປນ:້ີ - ຂໍຄ້ ວາມແຕລູ່ ະຂໍ້ຄວາມມີການຈັດລາໍ ດັບເລ່ອີ ງເປັນແນວໃດ? - ການໃຊສ້ ບັ ສໍານວນ ສ່ີຄວາມຄດິ ແລະ ການຈດັ ລໍາດັບເລ່ີອງໄດຖ້ ກຕ້ອງພຽງໃດ? - ແຕູ່ລະຂໍຄ້ ວາມໃຊ້ວທິ ີການຈດັ ລາໍ ດັບເລີ່ອງແນວໃດ? 6) ແຕລູ່ ະກຸູ່ມສງ່ົ ຕວົ ແທນອອກມາລາຍງານຜົນການອະພປິ າຍ. 7) ຜູສ້ ອນຊູວ່ ຍເສີມຜົນການລາຍງານຂອງແຕລູ່ ະກຸູມ່ . 8) ຜສູ້ ອນ ແລະ ຜູ້ຮຽນ ຊູ່ວຍກນັ ບອກວິທກີ ານຈດັ ລໍາດັບເລອີ່ ງໃນການຂຽນ. 9) ຜສູ້ ອນໃຫ້ຜຮູ້ ຽນທຸກຄນົ ຂຽນລຽງຄວາມເລ່ີອງ ໂຮງຮຽນຂອງຂອ້ ຍ ໂດຍເນັີ້ນການຈັດລໍາດັບເລີ່ອງໃນການ ຂຽນໃຫຖ້ ກຕອ້ ງແລວ້ ສງົ່ ຜູ້ສອນ. ສກ່ີ ານສອນ 1. ເທັບບນັ ທກຶ ນິທານ 2. ແຜູ່ນປິວຕົວຢ່າງການຂຽນຮຽບຮຽງເລອີ່ ງ ໂດຍໃຊ້ວິທີຕ່າູ ງໆ. ການປະເມີນຜົນ 1. ສັງເກດການຮູ່ວມກິດຈະກາໍ ຂອງຜຮູ້ ຽນ. 2. ສງັ ເກດການສະຫຼບຸ ຂອງຜູ້ຮຽນ. 3. ການກວດໃຫຄ້ ະແນນການຂຽນລຽງຄວາມເລີ່ອງ ໂຮງຮຽນຂອງຂ້ອຍ. 16

ການຈດັ ການຮຽນຮແູ້ ບບສາທດິ 4 (Demonstration Method) 1. ຄວາມໝາຍ ວິທີສອນແບບສາທິດເປັນວິທີສອນທີ່ຄູສະແດງໃຫ້ນກັ ຮຽນເບິີ່ງໄປພອ້ ມໆກັບການບອກ, ການອະທິບາຍ ແລະ ໃຫ້ຄວາມຮູ້ແກູ່ນັກຮຽນ ຜູ້ຮຽນຈະເກີດມີຄວາມຮູ້ຈາກການສັງເກດຂະບວນການ, ຂັ້ີນຕອນການສາທິດນີັ້ນ ແລ້ວ ໃຫ້ຜູ້ຮຽນຊັກຖາມ, ອະພິປາຍ ແລະ ສະຫຼຸບບົດຮຽນຈາກການສາທິດ. ການຈັດການຮຽນ-ການສອນແບບສາທິດ ຈ່ີິງເໝາະສົມສໍາລັບການສອນທີ່ຕ້ອງການໃຫ້ຜູ້ຮຽນເຫັນຂ້ີນັ ຕອນຂອງການປະຕບິ ັດ, ຂ້ີັນຕອນການໃຊ້ສີກ່ ານສອນ ທ່ີເປັນຮບູ ປະທໍາ ແລະ ຜູ້ຮຽນໄດປ້ ະສົບການໂດຍກົງ. ການສອນແບບສາທດິ ໄດແ້ ບູ່ງອອກເປນັ ດັົ່ງນ້ີ ຜູ້ສອນເປນັ ຜູ້ສາທິດ, ຜູ້ສອນ ແລະ ຜູ້ຮຽນຮວູ່ ມກນັ ສາທິດ, ຜູ້ ຮຽນສາທິດເປນັ ກຸູ່ມ, ຜູ້ຮຽນສາທິດເປັນລາຍບຸກຄົນ ແລະ ການສາທິດແບບມດິ ງຽບໂດຍໃຫ້ນັກຮຽນສງັ ເກດເອງ. 2. ຈດຸ ປະສງົ ເພີ່ອຊວູ່ ຍໃຫ້ຜູ້ຮຽນເກີດການຮຽນຮູ້ໄດໄ້ ວ ໂດຍໄດເ້ ຫນັ ຂ້ີັນຕອນຕາູ່ ງໆ ຈາກການສະແດງ ຫຼ ການປະຕິບັດຕົວ ຈິງໃຫ້ເບິ່ງີ ແລະ ສາມາດປະຕິບັດຕາມໄດ.້ 3. ອງົ ປະກອບທສີ່ າໍ ຄນັ ການຈດັ ການຮຽນ-ການສອນແບບສາທດິ ມອີ ງົ ປະກອບສາໍ ຄັນດ່ົັງນີ້ 1) ເລ່ອີ ງ ຫຼ ສີິ່ງທຈ່ີ ະສາທິດ 2) ການສາທດິ 3) ຜົນການຮຽນຂອງຜູ້ຮຽນທເ່ີ ກດີ ຈາກການສາທິດ 4. ປະເພດຂອງການຈດັ ການຮຽນ-ການສອນ ປະເພດຂອງການສາທິດປະກອບມີ 6 ແບບຄ 1) ຜູ້ສອນສາທດິ ເປັນວທິ ີທີ່ດທີ ່ີສຸດ ເພາະສາມາດຄວບຄຸມລະບຽບໃນຫ້ອງຮຽນໄດ້ ແລະ ນໍາເຂົີ້າສູ່ບົດຮຽນ ໄດງ້ ູ່າຍ. 2) ຜູ້ສອນ ແລະ ຜູ້ຮຽນສາທິດ ເປນັ ການສາທດິ ທຜ່ີ ູ້ສອນ ແລະ ຜູ້ຮຽນຮູ່ວມກນັ ປະຕບິ ັດ ໂດຍໃຫ້ຜູ້ຮຽນປະຕິ ບດັ ເອງ ອາດເປັນກູຸ່ມນ້ອຍ ຫຼ ຄົນດຽວ ການສາທດິ ແບບນດ້ີ ີໃນດ້ານຜູ້ຮຽນໄດຮ້ ຽນຮູ້ແບບມີສູ່ວນຮູ່ວມ. 3) ຜູ້ຮຽນສາທດິ ເປນັ ກ່ມູຸ ການສາທດິ ແບບນຈ້ີ ະເກດີ ຜົນດີກຕເໍ່ ມ່ີອຜູ້ຮຽນໃຫ້ຄວາມຮູ່ວມມຢ່າງຈິງຈັງ ຄວນ ຈະໃຊ້ໃນບາງໂອກາດເພີອ່ ເປນັ ການປຽ່ ນບັນຍາກາດ ເພາະຖ້າໃຊ້ນກັ ຮຽນໃນຫອ້ ງທບ່ີ ່ໍພໃຈໃນການສາທິດ ຈະເຮັດໃຫ້ ການຮຽນບໍ່ປະສບົ ຄວາມສໍາເລັດດີເທ່ົາທຄີ່ ວນ. 4) ຜູ້ຮຽນສາທິດເປນັ ລາຍບຸກຄົນ ຈະເປັນຜົນດີ ຖ້າຫາກຜູ້ຮຽນເຊິ່ີງເປນັ ຜູ້ສາທດິ ເປນັ ຜູ້ທໝ່ີ ູ່ເພ່ີອນນິຍົມຊົມ ຊອບ ແລະ ເຂົາຈະພາກພູມໃຈທໄີ່ ດເ້ ປນັ ຜູ້ສາທດິ . 17

5) ວິທະຍາກອນສາທດິ ໂດຍການເຊີນວທິ ະຍາກອນທີ່ມີຄວາມຊໍານານມາສາທິດ ເປັນຜນົ ດີທ່ີຜູ້ຮຽນຈະຮສູ້ ກຶ ຕ່ີນເຕ້ນັີ ເພາະຄວາມແປກໃໝູ່ ແລະ ໄດປ້ ່ຽນບນັ ຍາກາດໃນການຮຽນ. 6) ການສາທດິ ແບບມດິ ງຽບ ໂດຍຜູ້ສອນຈະສາທິດຢາ່ ງເປັນຂີັ້ນຕອນ ຜູ້ຮຽນໃຊ້ຄວາມສາມາດໃນການສັງ ເກດ, ການບັນທກຶ ຂ້ໍມູນ ແລະ ແປຄວາມໝາຍຂອງຂໍ້ມູນເອງ ໂດຍທຜີ່ ູ້ສອນບ່ໍໃຫ້ຂ້ສໍ ະເໜີແນະ ການ ສາທິດແບບນີຈ້ ະເປນັ ປະໂຫຍດໃນດ້ານທີ່ຜູ້ຮຽນໄດ້ໃຊ້ຄວາມສາມາດຂອງຕົນເອງຢ່າງເຕມັ ສູວ່ ນ. 5. ຂນັີ້ ຕອນການຈດັ ການຮຽນ-ການສອນແບບສາທດິ ລໍາດັບຂນ້ີັ ຕອນການຈັດການຮຽນຮູ້ແບບສາທິດ ອໍານາດ ຈະເລີນສິນ 2525 (ອ້າງໃນ ພົດຈະນີ ວະຣາລັກ 2530 ແລະ ອາພອນ ໃຈທຽູ່ ງ 2540) ໄດນ້ າໍ ສະເໜີໄວດ້ ົັງ່ ນ້ີ: 1) ຂນັີ້ ກະກຽມການສອນ - ກາໍ ນດົ ຈຸດປະສງົ ໃນການສາທດິ ໃຫ້ຈະແຈ້ງ. - ສກຶ ສາເນ້ອີ ໃນໃຈຄວາມບົດຮຽນໃຫລ້ ະອຽດ. - ຈັດລໍາດັບເນີ້ອໃນບົດຮຽນໃຫ້ເໝາະສົມ. - ກະກຽມກິດຈະກໍາການຮຽນ-ການສອນ, ສີ່ິງທ່ີຈະໃຫ້ນັກຮຽນປະຕິບັດ, ຕະຫຼອດຈົນຮອດຄໍາຖາມທີ່ຈະ ໃຊໃ້ ຫຮ້ ອບຄອບ. - ກະກຽມສີກ່ ານສອນ, ອຸປະກອນການສອນ, ເອກະສານໃຫ້ພຽງພກບັ ຜູ້ຮຽນ. - ກາໍ ນດົ ເວລາໃນການສາທິດໃຫ້ເໝາະສມົ . - ກໍານົດວທິ ີການປະເມນີ ຜນົ ໃຫ້ຊດັ ເຈນ. - ກະກຽມສະພາບຫອ້ ງຮຽນໃຫ້ເໝາະສົມເພອີ່ ໃຫຜ້ ຮູ້ ຽນສາມາດເຫັນການສາທິດໄດຢ້ ່າງທ່ວົ ເຖິງ ເພາະຖ້າຜູ້ ຮຽນເບ່ິີງບເ່ໍ ຫນັ ຈະເຮດັ ໃຫກ້ ານຮຽນ-ການສອນໃນຊົ່ວໂມງນີັ້ນບ່ໍມີຄວາມໝາຍ, ຜູ້ຮຽນຈະເກດີ ຄວາມ ເບອີ່ ໜູ່າຍ. - ທດົ ລອງສາທດິ ກູ່ອນສອນຕົວຈງິ ເພ່ອີ ບໍ່ໃຫ້ເກດີ ຄວາມຜດິ ພາດ. 2) ຂນີ້ັ ສາທດິ - ແຈງ້ ຈດຸ ປະສງົ ໃນການສາທິດໃຫ້ຜູ້ຮຽນຮູ້, ເນອ້ີ ໃນໃຈຄວາມທຈີ່ ະຮຽນ. - ບອກກດິ ຈະກໍາທີ່ຜູ້ຮຽນຈະຕອ້ ງປະຕິບດັ ເຊ່ນົັ ຜູຮ້ ຽນຈະຕ້ອງບັນທຶກ, ສງັ ເກດ, ສະຫຼບຸ ຂີ້ັນຕອນ, ຕອບ ຄາໍ ຖາມ ເປັນຕ້ີນົ . - ແນະນໍາໃຫ້ນັກຮຽນຮູ້ບົດບາດຂອງຕົນເອງເຊນ່ັົ ການນໍາສະເໜີ, ການບນັ ທຶກ, ການສະຫຼບຸ . - ແນະນາໍ ສີກ່ ານສອນແຕູ່ລະຢາ່ ງໃຫ້ນກັ ຮຽນຮູ້. - ຜສູ້ ອນດໍາເນີນການສາທິດຕາມລໍາດັບຂີ້ັນຕອນທ່ໄີ ດ້ກະກຽມໄວ້ຢ່າງຊ້າໆ ເພີອ່ ໃຫຜ້ ູ້ຮຽນເບີ່ງິ ໄດ້ທັນ ປະ ກອບການອະທບິ າຍຢາ່ ງຊັດເຈນ. - ຜູ້ສອນສງັ ເກດຜູ້ຮຽນວາູ່ ສັງເກດໄດຢ້ ່າງທ່ົວເຖງິ ຫຼ ບໍ່. 3) ຂນັ້ີ ສະຫບຸຼ - ຜູ້ສອນ ແລະ ຜູ້ຮຽນຮູ່ວມກັນສະຫຼຸບຜນົ ທເີ່ ກດີ ຈາກການສາທດິ ເພອ່ີ ປະເມີນວູ່າ ຜູ້ຮຽນມີຄວາມເຂ້ີົາໃຈ 18

ໃນການຮຽນນີນ້ັ . - ສນົ ທະນາເພ່ອີ ໃຫ້ຜູ້ຮຽນພຈິ າລະນາຂ້ີັນຕອນຕາູ່ ງໆ ມີຄວາມຖກຕອ້ ງ ຫຼ ບໍ,່ ການຍອມຮັບຮ່ວູ ມກນັ ຂອງ ຜູ້ຮຽນ. - ຜູ້ສອນເປນັ ຜູ້ສະຫຼບຸ ຄວາມສໍາຄັນ ຂັີ້ນຕອນຂອງສ່ິີງທສີ່ າທດິ ນນ້ີັ ດ້ວຍຕົນເອງ. - ຜູ້ສອນໃຫ້ຜູ້ຮຽນບັນທກຶ ຂໍຄ້ ວາມທຈ່ີ ົດນ້ີຈະຕອ້ ງເປັນທັງຂອງຜສູ້ ອນ ແລະ ຜຮູ້ ຽນສງັ ລວມເນອ້ີ ໃນຢ່າງ ຖກຕອ້ ງ. 4) ຂນັ້ີ ວດັ ແລະ ປະເມນີ ຜນົ - ຜູ້ຮຽນທດົ ລອງສາທດິ ໃຫ້ຜູ້ອີ່ນເບງ່ິີ ພອ້ ມທງັ ບອກຜນົ ແລະ ຂຄ້ໍ ດິ ທ່ີໄດ.້ - ໃຫ້ຜູ້ຮຽນຕອບແບບທດົ ສອບທ່ີຄສູ ້າງຂຶ້ນີ ແລະ ຄາດຫວັງຄໍາຕອບ ພດຶ ຕິກໍາທີ່ບນັ ລຸຈດຸ ມ່ງູຸ ໝາຍທ່ີວາງໄວ້ ໃນຕອນຕ້ນີົ ແລ້ວ. - ຜູ້ສອນອາດໃຊ້ວທິ ີການຕູ່າງໆ ເພີອ່ ປະເມນີ ຄວາມເຂົາີ້ ໃຈຂອງຜູ້ຮຽນວູາ່ ມີຄວາມເຂີ້າົ ໃຈແນວໃດ ດ້ວຍ ການໃຫ້ຂຽນລາຍງານ, ຕອບຄາໍ ຖາມຈາກແບບເຝິກຫດັ ແລະ ສະແດງຄວາມຄດິ ເຫັນ. - ຜູ້ສອນຄວນເປດີ ໂອກາດໃຫ້ຜູ້ຮຽນໄດຊ້ ກັ ຖາມ ແລະ ສະແດງຄວາມຄິດເຫັນ ຫຼັງຈາກສາທດິ ແລວ້ . ຂນີັ້ ຕອນການຈດັ ການສາທດິ ສະຫບຼຸ ເປນັ ຕາຕະລາງ ຂ້ນີັ ຕອນ ກດິ ຈະກາໍ ຂ້ນີັ ທີ 1 ກະກຽມການສອນ - ກາໍ ນົດຈຸດປະສງົ - ສຶກສາເນອ້ີ ໃນ - ຈດັ ລໍາດັບເນ້ີອໃນ - ກະກຽມກິດຈະກໍາ - ກະກຽມສກີ່ ານສອນ - ກໍານົດເວລາ - ກາໍ ນດົ ວທິ ີການວັດ ແລະ ປະເມນີ ຜົນ - ກະກຽມຫອ້ ງເພອ່ີ ສາທດິ , ທົດລອງການສາທິດ ຂັີນ້ ທີ 2 ການສາທິດ - ແຈງ້ ຈຸດປະສົງໃນການສາທິດ ຂັີ້ນທີ 3 ສະຫຸຼບ - ບອກກິດຈະກາໍ - ແນະນໍາສ່ີການສອນ - ດາໍ ເນນີ ການສາທິດ - ຜູ້ສອນ ແລະ ຜູ້ຮຽນຮ່ວູ ມກັນສະຫຸຼບ ຂ້ີັນທີ 4 ວັດ ແລະ ປະເມນີ ຜົນ - ວັດຜນົ ດ້ວຍວິທີການຕູ່າງໆ 19

6. ຂດໍ້ ີ ແລະ ຂເໍ້ ສຍ ການຈັດການຮຽນຮູ້ແບບສາທິດມີຂໍດ້ ີ ແລະ ຂ້ໍເສຍດ່ັົງນີ້: ຂດ້ໍ ີ - ເປັນວິທີທີ່ຊູ່ວຍໃຫ້ຜູ້ຮຽນເຂີ້າົ ໃຈວທິ ີປະຕບິ ັດໄດ້ດີ ເພາະໄດ້ຮັບປະສົບການໂດຍກງົ , ຈັບບາຍໄດ້ ແລະ ໄດ້ ເຫັນຂັ້ີນຕອນການປະຕິບັດຢາ່ ງຊັດເຈນ. - ປະຢັດເວລາການລອງຜິດລອງຖກຂອງນັກຮຽນ ແລະ ປະຢັດອຸປະກອນໃນການຈັດການຮຽນ-ການສອນ ເມີອ່ ສາທິດໃຫ້ເບີິ່ງເປນັ ໝູຄ່ ະນະ ຫຼ ໝດົ ທັງຫ້ອງ. - ເປນັ ວທິ ທີ ີ່ສາມາດໃຊ້ສອນຜູ້ຮຽນໄດເ້ ປັນຈໍານວນຫຼາຍ. - ສາ້ ງຄວາມສົນໃຈ ແລະ ຄວາມກະຕລລົີນ້ ໃຫ້ແກູ່ນກັ ຮຽນ. - ເຝິກການສງັ ເກດ, ເຝກິ ການສະຫບຼຸ ຜົນ, ເຝກິ ການບນັ ທກຶ ແລະ ເຝິກການຈດັ ຂ້ັີນຕອນ. - ຊູ່ວຍປ້ອງກັນອັນຕະລາຍທີ່ຈະເກີດຂຶີ້ນກັບຜູ້ຮຽນ ໂດຍສະເພາະໃນການທົດລອງວິທະຍາສາດໃນການໃຊ້ ສານເຄມີ ຫຼ ອປຸ ະກອນຕ່າູ ງໆທີ່ອາດຈະເກດີ ອນັ ຕະລາຍໄດເ້ ມີອ່ ປະຕບິ ັດການເກີດຄວາມຜດິ ພາດ. - ເປັນການກະຕຸ້ນການຮຽນ-ການສອນໃຫ້ມີຄວາມໜ້າສົນໃຈ ເພາະເປີດໂອກາດໃຫ້ຜູ້ຮຽນຮູ່ວມກັນປະຕິ ບັດກິດຈະກາໍ ໃນທກຸ ຂີ້ນັ ຕອນ. ຂເ້ໍ ສຍ - ການສາທິດບາງຄີ້ັງບໍ່ສາມາດໃຊ້ກັບນັກຮຽນກູຸ່ມໃຫຍູ່ໄດ້ ອາດເຮັດໃຫ້ຜູ້ຮຽນບໍ່ສາມາດເບີ່ິງເຫັນການ ສາທດິ ໄດຢ້ ່າງທວົ່ ເຖງິ . - ຜູ້ສອນຕ້ອງແນະນາໍ ຂັນ້ີ ຕອນ, ອປຸ ະກອນທ່ີໃຊ້ໃນການສາທດິ ຢາ່ ງຊັດເຈນ. - ຜູ້ສອນຕ້ອງສຶກສາຄວາມຮູ້ພີ້ນຖານຂອງນັກຮຽນທຸກຄົນ ແລະ ໃຫ້ຄວາມຮູ້ພີ້ນຖານແກູ່ນັກຮຽນກູ່ອນດໍາ ເນນີ ການສາທດິ . - ເປັນວິທີທ່ີຜູ້ຮຽນບໍ່ໄດ້ລົງມປະຕິບັດຕົວຈິງ ອາດເຮັດໃຫ້ການຮຽນຮູ້ຂອງນັກຮຽນບ່ໍເລິກເຊ່ິີງເທ່ົາທີ່ຄວນ ເພາະຂາດການລງົ ມປະຕິບັດຕົວຈິງ. - ການສາທິດຈະໃຊ້ຄຽງຄູ່ໄປກັບການບັນຍາຍ ຫຼ ອະທິບາຍ ແຕູ່ເວລາທີ່ຈະເປີດໂອກາດໃຫ້ນັກຮຽນອະພິ ປາຍ ຫຼ ຖາມຂຂໍ້ ອ້ ງໃຈອາດຈະມບີ ່ໍພຽງພສໍາລັບທກຸ ຄນົ . - ຜູ້ສອນຕ້ອງທົດລອງການສາທິດກູ່ອນສອນໃຫ້ຊໍານານ ແລະ ຖກຕ້ອງເພ່ີອລຸດຜູ່ອນຂ້ໍຜິດພາດທີ່ອາດຈະ ເກດີ ຂີ້ນຶ ໄດ.້ 20

ຕວົ ຢາ່ ງການຈດັ ການຮຽນ-ການສອນແບບສາທດິ ເລອ່ີ ງ: ການສະທອ້ ນຂອງແສງ ວຊິ າວທິ ະຍາສາດ ປະຍຸກຈາກ: ພດົ ຈະນີ ວຣາລັກ - ຄວາມຄິດລວມຍອດ: ແສງຈະສະທ້ອນໄດ້ດີເມ່ີອກະທົບວັດຖຼຸທຶບແສງທ່ີພີ້ນມັນ ແລະ ມູມຕົກກະທົບເທ່ົາ ກັບມຸມສະທອ້ ນ. - ວດັ ຖປຸຼ ະສງົ : ເພ່ອີ ໃຫຜ້ ້ຮູ ຽນ 1. ສາມາດສງັ ເກດ ແລະ ບນັ ທຶກຊ່ອີ ຸປະກອນທີໃ່ ຊໃ້ ນການສາທິດໄດດ້ .ີ 2. ສາມາດສັງເກດ ແລະ ບັນທຶກຂີັ້ນຕອນຕາູ່ ງໆ ຂອງການສາທດິ ໄດ.້ 3. ສາມາດສະຫຸຼບຜົນການທົດລອງໄດ້ວູ່າ ແສງຈະສະທ້ອນເມີ່ອກະທົບວັດຖຼຸທຶບແສງ ແລະ ຈະສະທ້ອນໄດ້ດີ ເມີ່ອວັດຖຸນຼ ັນ້ີ ທບຶ ແສງ ແລະ ພນ້ີ ລຽບມັນ. 4. ອະທບິ າຍຄວາມໝາຍຂອງຄໍາຕ່ໍໄປນີ້ ຄ ມມຸ ຕົກກະທົບ, ມຸມສະທອ້ ນ, ລງັ ສີຕກົ ກະທົບ ແລະ ເສັນ້ີ ປກົ ກະຕິ 5. ເຝິກຕງ້ີັ ສມົ ມຸດຖານເພ່ອີ ການທົດລອງຈາກປະສົບການທີ່ໄດ້ຈາກການສາທດິ . 6. ອະທບິ າຍໄດເ້ ຖງິ ສາເຫດທີສ່ າມາດເບີງ່ິ ເຫັນວັດຖຼຸ. - ເນອີ້ ໃນ: ການສະທ້ອນຂອງແສງ ແສງຈະສະທ້ອນເມີ່ອກະທົບວັດຖຼທຸ ຶບແສງ ແລະ ຈະສະທ້ອນໄດ້ດເີ ມີ່ອກະທົບວັດ ຖຸຼ ທີ່ພີ້ນລຽບມັນເຊ່ັົນ ແວູ່ນ, ແຜູ່ນສັງກະສີ ແລະ ການທ່ີເຮົາເບີ່ິງເຫັນວັດຖຼຸກເພາະແສງຈາກວັດຖຸຼສະທ້ອນມາເຂົີ້າຕາ ເຮົາ ຄວາມໝາຍຂອງຄາໍ ທ່ີກຽູ່ ວຂ້ອງກບັ ການສະທ້ອນຂອງແສງມດີ ົງ່ັ ນີ້: 1. ເສນີັ້ ປກົ ກະຕິ ຄ ເສ້ນີັ ທີຂ່ ດີ ຕີງັ້ ສາກກັບແນວຂະໜານຂອງວດັ ຖຼທຸ ສີ່ ະທ້ອນແສງ. 2. ລັງສຕີ ົກກະທບົ ຄ ເສີນັ້ ທຂີ່ ດີ ແທນເລົາແສງຕົກກະທົບ. 3. ລັງສສີ ະທອ້ ນ ຄ ເສີນ້ັ ທີ່ຂດີ ແທນເລົາແສງສະທອ້ ນ. 4. ມຸມຕົກກະທົບ ຄ ມຸມທີ່ລັງສີຕົກກະທບົ ກັບເສນ້ີັ ປກົ ກະຕິ. 5. ມຸມສະທອ້ ນ ຄ ມຸມທີ່ລັງສີສະທອ້ ນກັບເສ້ີັນປົກກະຕິ. - ສກີ່ ານສອນ 1. ໄຟສາຍ, ແວູ່ນ, ແຜນູ່ ແກວ້ ໃສ. 2. ເຈ້ຍແຂງ, ແຜ່ນູ ໄມ້, ເຈຍ້ ແຂງສີດາໍ , ດິນນໍ້າມັນ. 3. ສຂຽນແກ້ວ, ໄມ້ບັນທັດ. 4. ແບບບັນທຶກການສາທດິ ການທົດລອງ. 5. ແບບເຝກິ ທັກສະຂະບວນການທາງວິທະຍາສາດ. 6. ລູກເທນັ ນດິ 1 ໜູ່ວຍ. 7. ແຜນພມູ ສະແດງຂັີ້ນຕອນການສາທິດ ປະກອບດ້ວຍ: - ປເູ ຈຍ້ ສດີ າໍ ເທງິ ໂຕະ. - ຕີ້ັງແຜ່ນູ ແກ້ວໃສເທງິ ເຈຍ້ ສີດໍາ. - ສາຍໄຟເປັນມຸມ 45 ອງົ ສາ ແລະ 90 ອງົ ສາ ກັບແຜນູ່ ແກວ້ ໃສ. 21

- ນາໍ ແວູ່ນ, ເຈ້ຍແຂງ, ແຜູ່ນໄມ້ ມາຕັ້ີງແທນແກວ້ ໃສ ທາໍ ນອງດຽວກນັ ຂີດເສັນີ້ ປົກກະຕິ, ມຸມ ແລະ ລັງ ສີຕົກກະທົບ, ມຸມ ແລະ ລງັ ສີສະທອ້ ນ. - ຂນ້ີັ ຕອນການຈດັ ການຮຽນ-ການສອນ 1. ຂນ້ີັ ນາໍ ຜູ້ສອນນໍາລູກເທັນນິດໃຫ້ຜູ້ຮຽນເບິີງ່ ແລວ້ ຖາມວາູ່ : ນີແ້ ມູ່ນຫຍງັ ? - ຜູສ້ ອນໂຍນລູກເທັນນດິ ລງົ ພນ້ີ ຫ້ອງ 2-3 ຄັ້ີງ ແລວ້ ຖາມວູ່າ: ເກີດຫຍັງຂ້ນຶີ ເມອ່ີ ໂຍນລູກເທນັ ນິດລົງ ພນ້ີ . ຄາໍ ຕອບຄ: ລກູ ເທັນນິດກະເດນັ ຂີຶ້ນມາ. - ຜູ້ສອນໃຫ້ຜູ້ຮຽນຄິດເບິ່ີງວູ່າ: ຖ້າສາຍແສງລົງພີ້ນແສງຈະສະທ້ອນກັບມາໄດ້ ຫຼ ບໍ່. ຜູ້ຮຽນບາງຄົນ ອາດຕອບວ່າູ ໄດ້ ບາງຄົນອາດຕອບວາູ່ ບ່ໍໄດ້. - ຜູ້ສອນສະຫຼຸບວູ່າ ເຮົາຈະຕ້ອງທົດລອງໃຫ້ເຫັນຄວາມຈິງວູ່າ ແສງສາມາດສະທ້ອນໄດ້ ຫຼ ບໍ່ ໂດຍຜູ້ ສອນຈະສາທດິ ໃຫເ້ ບງ່ີິ . - ຜສູ້ ອນໃຫ້ຜູ້ຮຽນສງັ ເກດ ແລະ ຕິດຕາມຜນົ ການສາທິດ ໂດຍບັນທຶກສ່ງິີ ທີສ່ ັງເກດໄດລ້ ົງໃນແບບບັນ ທຶກການສາທິດການທົດລອງທ່ີຢາຍໃຫ້. - ຜສູ້ ອນໃຫຜ້ ຮູ້ ຽນຊູ່ວຍກັນປດິ ປະຕູ ແລະ ປອ່ ງຢຽ້ ມຂອງຫ້ອງຮຽນເພອ່ີ ໃຫເ້ ກດີ ຄວາມມດ. 2. ຂນັ້ີ ສາທດິ ການທດົ ລອງ - ຕິດແຜນພູມສະແດງຂັີ້ນຕອນການສາທິດ ພ້ອມທັງອູ່ານ ແລະ ອະທິບາຍປະກອບໃຫ້ພເຂົ້ີາໃຈ ເກັບ ແຜນພມູ ອອກ. - ແນະນໍາໃຫ້ຜູ້ຮຽນຮູ້ຈັກອຸປະກອນທັງໝົດທ່ີໃຊ້ໃນການສາທິດເທີ່ອລະຢ່າງ ໂດຍຍົກອຸປະກອນຂ້ີຶນ ແລະ ເອີນ້ ຊອີ່ ປຸ ະກອນນນ້ັີ . - ວາງເຈຍ້ ແຂງສີດາໍ ເທງິ ໂຕະທີ່ຈະເຮັດການສາທດິ . - ຕີັ້ງແຜູ່ນແກ້ວໃສເທິງເຈ້ຍດໍາແລ້ວຕິດໄວ້ດ້ວຍດິນນໍ້າມັນ ຜູ້ສອນຖາມຜູ້ຮຽນວູ່າແຜູ່ນແກ້ວໃສເປັນ ຕົວກາງຊະນິດໃດ? (ຕົວກາງໂປ່ງແສງ). - ສາຍໄຟເປັນມຸມ 45 ອົງສາ ແລະ ມຸມ 90 ອົງສາ ກັບແຜູ່ນແກ້ວໃສ ແລ້ວຖາມຜູ້ຮຽນວູ່າ: ເລົາແສງ ສະທ້ອນ ຫຼ ບ່ໍ? ຫຼ ລໍາແສງໄປໃສ? (ເລາົ ແສງຜາູ່ ນແຜູນ່ ແກ້ວໃສ) - ເອົາແຜູ່ນແກ້ວໃສອອກແລ້ວເອົາແວູ່ນໄປຕັ້ີງແທນ ໃຊ້ສຂີດເສີ້ັນຕັ້ີງສາກກັບແວູ່ນແລ້ວບອກກັບຜູ້ ຮຽນວູ່າ ເສນ້ີັ ນີ້ເອ້ນີ ວູາ່ ເສນ້ີັ ປົກກະຕິ. - ສາຍໄຟໃນມຸມ 45 ອົງສາກັບແວູ່ນ ແລ້ວຖາມຜູ້ຮຽນວູ່າ ເຫັນເລົາແສງທີ່ຕົກກະທົບກັບແວູ່ນ ແລະ ເລົາແສງທີ່ສະທ້ອນຫຼ ບ່ໍ? ຜູ້ສອນໃຊ້ສຂີດເສີ້ັນຕາມເລົາແສງທີ່ຕົກກະທົບແລ້ວບອກວູ່າ ເສັ້ີນນ້ີເອີ້ນວູ່າ ລັງສີຕົກ ກະທົບ ແລະ ຂີດເສ້ັີນຕາມເລົາແສງສະທ້ອນ ເຊ່ີິງເອີ້ນວູ່າ ລັງສີສະທ້ອນ. ສູ່ວນມຸມທີ່ເກີດຈາກລັງສີຕົກກະທົບກັບ ເສນັີ້ ປກົ ກະຕິ ເອີ້ນວາູ່ ມມຸ ຕກົ ກະທົບ ແລະ ມຸມທ່ີເກີດຈາກລງັ ສີສະທ້ອນກັບເສ້ັນີ ປົກກະຕິເອີນ້ ວູາ່ ມມຸ ສະທ້ອນ. - ສາຍໄຟໃນແນວຕັີ້ງສາກກັບແວູ່ນ ແລ້ວຖາມຜູ້ຮຽນວູ່າ ເລົາແສງສະທ້ອນມີ ຫຼ ບ່ໍມີ? ຖ້າຕອບວູ່າບ່ໍມີ ຜູສ້ ອນຕ້ອງອະທິບາຍວາູ່ ທີຈ່ ິງມີແຕູ່ແນວເດມີ ກັບເລາົ ແສງຕົກກະທົບ. - ຜູ້ສອນນໍາແຜູ່ນເຈ້ຍແຂງມາຕີັ້ງແທນແວູ່ນແລ້ວສາຍໄຟໃນແນວ 45 ອົງສາ ແລະ 90 ອົງສາກັບ ແຜູ່ນເຈ້ຍແຂງ ຜູສ້ ອນໃຫ້ຜຮູ້ ຽນສງັ ເກດ ເລາົ ແສງ ແລະ ປຽບທຽບເລົາແສງສະທອ້ ນຂອງແວນູ່ . 22

- ຜູສ້ ອນນາໍ ແຜູ່ນໄມ້ມາທດົ ລອງເຊ່ົັນດຽວກນັ . 3. ຂນັີ້ ອະພປິ າຍ ແລະ ສະຫບຼຸ - ຜູ້ສອນຢາຍແບບເຝິກທັກສະຂະບວນການທາງວິທະຍາສາດໃຫ້ຜູ້ຮຽນເຮັດຫັຼງຈາກບັນທຶກຜົນການ ສາທດິ ການທດົ ລອງສາໍ ເລັດຮຽບຮ້ອຍແລວ້ . - ຜູ້ສອນເກັບແບບການສາທິດການທົດລອງ ແລະ ແບບເຝິກທັກສະຂະບວນການທາງວິທະຍາສາດ ເມ່ອີ ຜູ້ຮຽນເຮັດສໍາເລັດຮຽບຮ້ອຍແລ້ວ. - ຜູສ້ ອນ ແລະ ຜຮູ້ ຽນຮູ່ວມກັນສະເລີຍແບບເຝກິ ແລະ ອະພິປາຍຜົນການທົດລອງໃນປະເດນັ ຕ່ໄໍ ປນີ້:  ແວນູ່ , ແກ້ວໃສ, ເຈຍ້ ແຂງ ແລະ ແຜ່ນູ ໄມ້ ວັດຖຸຊຼ ະນດິ ໃດສະທອ້ ນແສງໄດ້ດ.ີ  ແວູ່ນມຄີ ຸນສົມບັດແນວໃດ? ຈງ່ຶີ ເຮດັ ໃຫສ້ ະທອ້ ນແສງໄດ້ດີ.  ເສັີນ້ ປົກກະຕ,ິ ລັງສຕີ ົກກະທົບ, ລັງສີສະທ້ອນ, ມຸມຕກົ ກະທົບ ແລະ ມມຸ ສະທ້ອນຄ ເສີ້ັນໃດ? ຫຼ ມຸມໃດທ່ີຜູສ້ ອນຂດີ ເສ້ັີນໄວ້ ແລະ ມລີ ກັ ສະນະຄແນວໃດ? - ຜູ້ສອນຖາມວາູ່ ເພາະເຫດໃດໃນເວລາກາງຄນ ຜຮູ້ ຽນຈຶ່ີງເບິງີ່ ບເໍ່ ຫນັ ສງິີ່ ຕູ່າງໆ (ເພາະມດບ່ໍມີແສງ). - ຜູ້ສອນອະທິບາຍວູ່າ ເຮົາຈະເບ່ີິງເຫັນສິີ່ງຕູ່າງທໄດ້ກຕ່ໍເມີ່ອ ແສງຈາກວັດຖຼຸນ້ັີນສະທ້ອນມາເຂ້ີົາຕາເຮົາ ຖ້າວດັ ຖຸນຼ ັີ້ນເປນັ ຕົວກາງໂປງ່ ໃສ ຫຼ ອາກາດ ຈງີຶ່ ມບີ າງຄນົ ຍູາ່ ງຕໍາແວນູ່ ໃສເພາະຄດິ ວ່າູ ບ່ໍມີຫຍງັ ກີັ້ນຢ່.ູ - ຜູ້ສອນໃຫ້ຜູ້ຮຽນເຝິກຕັ້ີງສົມມຸດຖານເພ່ີອທົດລອງຈາກປະສົບການທີ່ໄດ້ຈາກການເບ່ີິງການສາທິດ ການທົດລອງເຊ່ົນັ ແຜ່ນູ ເງນິ ສະທອ້ ນແສງໄດ້ດີກວູາ່ ແຜູ່ນສງັ ກະສີ. - ຜສູ້ ອນ ແລະ ຜູ້ຮຽນຮ່ວູ ມກັນສະຫຼບຸ ກ່ຽູ ວກັບການສະທ້ອນຂອງແສງ. - ການວດັ ແລະ ປະເມນີ ຜນົ 1. ການສງັ ເກດ 1.1 ຄວາມຕງີ້ັ ໃຈ ແລະ ຄວາມສນົ ໃຈໃນການຮູ່ວມກດິ ຈະກາໍ . 1.2 ຄວາມສາມາດໃນການຍົກປະເດນັ ທ່ສີ ໍາຄນັ ຂີຶນ້ ມາຮວູ່ ມອະພປິ າຍ. 1.3 ການສະແດງຄວາມຄິດເຫນັ ຢ່າງມີເຫດຜນົ . 1.4 ການຕ້ີັງສົມມຸດຕຖິ ານ. 2. ການກວດຜນົ ງານ 2.1 ແບບບນັ ທກຶ ການສາທິດການທດົ ລອງ. 2.2 ແບບເຝິກທກັ ສະຂະບວນການທາງວິທະຍາສາດ. 23

ການຈດັ ການຮຽນຮແູ້ ບບສະແດງບດົ ບາດສມົ ມດຸ 5 (Role Playing) 1. ຄວາມໝາຍ ວິທີສອນແບບສະແດງບົດບາດສົມມຸດ ແມູ່ນຂະບວນການທ່ີຜູ້ສອນກໍານົດຫົວຂ້ໍ, ບັນຫາ ຫຼ ສ້າງສະຖານະການ ຂຶ້ີນມາໃຫ້ຄ້າຍຄກັບສະພາບຄວາມເປັນຈິງແລ້ວໃຫ້ຜູ້ຮຽນສະແດງບົດບາດນ້ັີນຕາມຄວາມຮູ້ສຶກນຶກຄິດ ແລະ ປະ ສົບການຂອງຜູ້ຮຽນທີ່ຄິດວູ່າຄວນຈະເປັນ ພາຍຫຼັງການສະແດງບົດບາດສົມມຸດຈະຕ້ອງມີການອະພິປາຍກູ່ຽວກັບ ການສະແດງອອກທາງດາ້ ນຄວາມຮູ້ ແລະ ພດຶ ຕກິ ໍາຂອງຜູ້ສະແດງ ເພ່ີອການຮຽນຕາມຈຸດປະສົງ. 2. ຈດຸ ປະສງົ 1. ເພອ່ີ ເຝິກໃຫ້ຜູ້ຮຽນຮບັ ຮູ້ ແລະ ເຂາີົ້ ໃຈໃນຄວາມຮູ້ສກຶ ແລະ ພດຶ ຕກິ າທງັ ຂອງຕົນເອງ ແລະ ຂອງຜູ້ອນີ່ . 2. ເພ່ີອເຝິກໃຫ້ຜູ້ຮຽນໃຊ້ຄວາມຮູ້ ແລະ ທັກສະໃນການແກ້ໄຂບັນຫາ ແລະ ຕັດສິນໃຈໃນການປະເຊີນໜ້າກັບ ສະຖານະການຕາູ່ ງໆ. 3. ເພອ່ີ ໃຫ້ຜູ້ຮຽນປັບພດຶ ຕກິ ໍາ ແລະ ການປະຕບິ ັດຂອງຕົນໃນສັງຄົມໄດຢ້ ່າງຖກຕ້ອງ ແລະ ເໝາະສມົ . 4. ເພ່ີອໃຫ້ຜູ້ຮຽນມີສວູ່ ນຮວູ່ ມໃນການຮຽນຮູ້, ມໂີ ອກາດສະແດງອອກ ແລະ ໄດຮ້ ຽນຢ່າງມ່ວູ ນຊ່ນີ . 3. ອງົ ປະກອບທສີ່ າໍ ຄນັ ອົງປະກອບທສີ່ າໍ ຄນັ ໃນການຮຽນແບບສະແດງບົດບາດສົມມຸດຄ 1. ການກໍານົດສະຖານະການສົມມດຸ , ຫົວຂໍ້ເລ່ອີ ງ ຫຼ ບັນຫາ. 2. ການກາໍ ນົດບົດບາດສົມມຸດທີ່ຕອ້ ງການພອ້ ມລາຍລະອຽດ. 3. ການສະແດງບດົ ບາດສົມມຸດ. 4. ກະຕິກາຄວບຄຸມການສະແດງບົດບາດສົມມຸດ. 5. ການອະພປິ າຍທີ່ກຽູ່ ວກັບຄວາມຮູ້, ຄວາມຮູ້ສຶກ ແລະ ພຶດຕິກາໍ ການສະແດງບດົ ບາດສົມມຸດ. 6. ການສະຫຼຸບຜນົ ການຮຽນ. 4. ຂນີ້ັ ຕອນການຈດັ ການຮຽນ-ການສອນ ການຈດັ ການຮຽນ-ການສອນແບບສະແດງບດົ ບາດສົມມດຸ ປະກອບດວ້ ຍ 7 ຂັນີ້ ຕອນດ່ົັງຕໄ່ໍ ປນ້ີ 1. ຂນ້ັີ ກະກຽມ ຜູ້ສອນຄວນກໍານົດຈຸດປະສງົ ໃຫ້ຊດັ ເຈນ, ສາ້ ງສະຖານະການ ແລະ ກໍານດົ ບດົ ບາດສົມມດຸ ເຊິີງ່ ບດົ ບາດສົມ ມດຸ ທ່ີໃຊ້ປະກອບການຮຽນ-ການສອນແຍກອອກເປັນ 3 ວິທີດົັງ່ ນີ້ 24

1.1 ການສະແດງບົດບາດສົມມຸດແບບບ່ໍມບີ ດົ ກຽມໄວ້ ເຊ່ງິີ ຜູ້ສະແດງບ່ໍຈໍາເປັນຕ້ອງເຝິກຊ້ອມກູ່ອນທີ່ຈະສະ ແດງ ເມ່ີອຮຽນເຖິງຕອນໃດ ເລ່ີອງໃດກສະແດງໄດ້ທນັ ທີ ໂດຍສະແດງໄປຕາມຄວາມຮສູ້ ຶກນຶກຄິດຂອງຕົນເອງເຊັ່ົນ ເປັນຄູ, ເປັນທະຫານ, ເປັນໝໍ ຫຼ ບກຸ ຄົນສາໍ ຄນັ ຕູາ່ ງໆເປນັ ຕ້ີົນ. 1.2 ການສະແດງບົດບາດສົມມດຸ ແບບກຽມບດົ ໄວ້ພ້ອມ ຜູ້ສອນຈະກຽມບົດໄວ້ລູ່ວງໜ້າ ບອກຄວາມຄິດ ລວມຍອດ ແລະ ບົດບາດຂອງຜູ້ສະແດງຮູ້ ເຊງີ່ິ ຜູ້ສະແດງອາດສະແດງຕາມບົດທກ່ີ ໍານົດ ຫຼ ອາດຄິດບົດບາດຂີນຶ້ ມາ ເອງຕາມຄວາມຄດິ ຄວາມພໃຈຂອງຕົນເອງ ແຕູ່ຕອ້ ງກົງກັບເນີອ້ ໃນທ່ີກໍານົດໄວ້. 1.3 ການສະແດງບດົ ບາດສມົ ມດຸ ແບບສະແດງລະຄອນ ຜູ້ສອນກໍານົດບດົ ບາດໄວ້ແລ້ວຜູ້ສະແດງຈະຕອ້ ງ ເຝກິ ຊ້ອມສະແດງ ແລະ ເວົາ້ີ ຕາມບດົ ທີ່ຜູ້ສອນກໍານົດຂ້ຶີນ. 2. ຂນ້ີັ ເລມີ່ ບດົ ຮຽນ ຄວນກະຕຸ້ນຄວາມສົນໃຈຂອງຜູ້ຮຽນໃຫ້ຄິດ ແລະ ຢາກຕິດຕາມເລ່ີອງຕູ່າງໆ ເຊິີ່ງອາດປະຕິບັດໄດ້ຫຼາຍວິທີ ເຊ່ົັນ - ການເຊີ່ອມໂຍງປະສົບການທີ່ໃກ້ຕົວຂອງຜູ້ຮຽນ. - ການເຊີ່ອມໂຍງປະສບົ ການທຜີ່ ູ້ຮຽນໄດຮ້ ັບໃນອະດດິ . - ການເລົ່າເລ່ີອງ ຫຼ ສະຖານະການສມົ ມຸດທີ່ກຽມມາແລວ້ - ການຊ້ີແຈງໃຫ້ເຫັນປະໂຫຍດຈາກການເຂ້ົີາຮວູ່ ມສະແດງ ແລະ ຮູ່ວມກັນຄິດແກ້ໄຂບັນຫາ. - ການໃຊ້ຄໍາຖາມນໍາ ເຊ່ງີິ ເປັນຄໍາຖາມຫຼກັ ໃນເລີ່ອງທີ່ຕ້ອງການກະຕຸ້ນໃຫ້ເກດີ ການຄິດ. 3. ຂນ້ີັ ເລອກຜສູ້ ະແດງ ການເລອກຜູ້ສະແດງຂີຶ້ນກັບຈຸດປະສົງທີ່ຕ້ອງການໃຫ້ເກີດກັບຜູ້ຮຽນ ແລະ ຄວນໃຫ້ໂອກາດແກູ່ຜູ້ຮຽນອາ ສາສະໝັກສະແດງບດົ ບາດດ້ວຍຄວາມເຕມັ ໃຈ ເມີ່ອເລອກຜູ້ສະແດງຄົບຖວ້ ນດວ້ ຍວິທີໃດໜີຶ່ງແລວ້ ຄວນໃຫ້ເວ ລາ ໃນການກະກຽມການສະແດງ ແລະ ເຝິກຊອ້ ມພສມົ ຄວນເຊົ່ນັ - ເລອກຜູ້ສະແດງທີ່ມລີ ັກສະນະເໝາະສົມກບັ ບດົ ບາດ ເພີ່ອໃຫ້ການສະແດງເປນັ ໄປຕາມຈຸດປະສງົ . - ເລອກຜູ້ສະແດງທີມ່ ີລກັ ສະນະກງົ ກນັ ຂ້າມກັບບົດບາດທີ່ກໍານົດໃຫ້ ເພີອ່ ໃຫ້ຜູ້ຮຽນໄດຮ້ ັບປະສບົ ການໃໝູ່ ເກີດຄວາມເຂີົ້າໃຈໃນຄວາມຮູ້ສຶກ ແລະ ພດຶ ຕກິ າໍ ຂອງຜູ້ທມີ່ ລີ ັກສະນະແຕກຕູ່າງຈາກຕົນເອງ. - ເລອກຜູ້ສະແດງຈາກອາສາສະໝັກ ຫຼ ຄວາມສະໝກັ ໃຈທ່ີຜູ້ສະແດງແຕລູ່ ະຄນົ ສົນໃຈ. - ເລອກຜູ້ສະແດງແບບເຈາະຈງົ ເພີອ່ ໃຫ້ບຸກຄົນນັ້ີນເກີດການຮຽນຮູ້ ໄດຂ້ ໍຄ້ ດິ ຈາກບົດບາດນັນ້ີ . 4. ຂນີັ້ ກາໍ ນດົ ຕວົ ຜສູ້ ງັ ເກດການ ຫຼ ຜຊູ້ ມົ ຜູ້ສອນຄວນຊ້ອມຄວາມເຂົີ້າໃຈ ຊີ້ແຈງໃຫ້ຜູ້ຊົມ ຫຼ ຜູ້ສັງເກດ ເຖິງຈຸດປະສົງຂອງການສະແດງບົດບາດສົມ ມຸດ ທີ່ຈັດຂຶ້ີນນ້ີ ບໍ່ໄດ້ນໍາສະເໜີເພ່ີອຄວາມມູ່ວນຊີ່ນ, ຄວາມບັນເທິງເທ່ົານັ້ີນ ຄວາມຈິງແລ້ວຈຸດປະສົງທີ່ສໍາຄັນ ແມູ່ນເພີ່ອໃຫ້ເກີດການຮຽນຮູ້ແກູ່ຜູ້ສະແດງ, ຜູ້ເບີິ່ງຜູ້ຊົມ ຫຼ ຜູ້ສັງເກດການ ດັົ່ງນັີ້ນ ຜູ້ເບິີ່ງຜູ້ຊົມຄວນສັງເກດ ແລະ ມີແບບການບັນທຶກການສງັ ເກດ ເພ່ອີ ສະດວກໃນການເກັບກາໍ ຂໍ້ມນູ ຕູ່າງໆ ໃຫ້ໄດຄ້ ົບຖ້ວນ. 25

5. ຂນີັ້ ສະແດງ ການໃຊ້ວັດຖຼຸອຸປະກອນປະກອບໃນການສະແດງ ຄວນໃຊ້ວັດຖຼຸທີ່ເສດເຫຼອ ເພ່ີອເປັນການປະຢັດ, ໃຊ້ຊັບ ພະຍາກອນທີ່ມຢີ ູ່ໃຫ້ເກີດປະໂຫຍດ, ຄຸ້ມຄູ່າ ຈັດເປນັ ສາກເພີອ່ ເບິງ່ີ ແລ້ວໃຫ້ສມົ ຈິງ ເມ່ີອທຸກຝ່າຍພ້ອມແລ້ວກໃຫ້ເລ່ີ ມສະແດງຕາມການກໍານົດຜູ້ສະແດງຄວນດູແລກໍາກັບການສະແດງຢ່າງໃກ້ຊິດ, ການສະແດງບໍ່ຄວນໃຊ້ເວລາຫຼາຍ ເກີນໄປ ຫຼ ສະແດງອອກນອກເລ່ີອງ ຫຼ ກ້ຽວໄປວຽນມາ ຈະເຮັດໃຫ້ຜູ້ຊົມເກີດຄວາມລໍາຄານ, ສັບສົນ ແລະ ບໍ່ສາ ມາດຈັບເນອ້ີ ໃນທສີ່ ໍາຄນັ ໄດ.້ 6. ຂນ້ີັ ວເິ ຄາະ ແລະ ອະພປິ າຍຜນົ ການສະແດງ ຂັີນ້ ຕອນນເີ້ ປນັ ຂ້ນັີ ຕອນທີສ່ ໍາຄນັ ທີ່ຊ່ວູ ຍໃຫ້ນກັ ຮຽນເກີດການຮຽນຮູ້ກງົ ກັບຈດຸ ປະສງົ ຂອງການຮຽນ ເທັກ ນິກທີ່ຈໍາເປັນຄການສໍາພາດຄວາມຮູ້ສຶກຂອງຜູ້ສະແດງ ແລະ ການຈົດບັນທຶກ ຕໍ່ຈາກນີັ້ນຈີິ່ງສໍາພາດຜູ້ຊົມ, ຜູ້ສັງ ເກດການຕູ່າງໆ ຈາກຂໍ້ມູນທີ່ບັນທຶກໄວ້ ເພ່ີອນໍາຂໍ້ມູນເຫົຼ່ານັ້ີນມາເປັນປະເດັນໃນການອະພິປາຍສະທ້ອນຄວາມຄິດ ເຫນັ ແລະ ສະຫບຸຼ ປະເດນັ ສໍາຄນັ ໃນການຮຽນຮູ້. ຄູຜູ້ສອນຕ້ອງລະມັດລະວັງໃນການຄວບຄຸມການອະພິປາຍ ໂດຍເນີັ້ນຜູ້ຮູ່ວມອະພິປາຍທຸກຄົນໃຫ້ຄິດເຖິງ ຈຸດປະສົງຂອງການສະແດງບົດບາດສົມມຸດວູ່າ ບົດບາດທີ່ຜູ້ສະແດງ ສະແດງອອກມານັີ້ນເປັນເຄ່ີອງມໃນການດຶງ ຄວາມຮູ້ສຶກນຶກຄິດ, ການຮັບຮູ້, ເຈຕະຄະຕິ ຫຼ ອະຄະຕິຕູ່າງໆ ທີ່ຢູ່ໃນສູ່ວນເລິກຂອງຜູ້ສະແດງແຕູ່ລະຄົນອອກມາ ເພ່ີອເປັນຂໍ້ມູນໃນການຮຽນຮູ້. ດ່ົັງນັ້ີນ, ການອະພິປາຍຈີິ່ງຄວນເນ້ັີນເຖິງສະເພາະແຕູ່ພຶດຕິກໍາທີ່ຜູ້ສວມບົດບາດສະ ແດງອອກມາ ຕະຫຼອດຈົນສະທ້ອນຄວາມຮູ້ສຶກຂອງຜູ້ສວມບົດບາດທີ່ສະແດງຕາມບົດບາດນັ້ີນໆ ເຊັ່ົນ ມີພຶດຕິກໍາ ອັນໃດແດູ່ທ່ີໜ້າສົນໃຈ ເປັນຫຍັງຈ່ີິງສະແດງພຶດຕິກໍາແບບນີັ້ນ, ພຶດຕິກໍານ້ີັນຈະກໍ່ໃຫ້ເກີດຜົນອັນໃດແດູ່ເປັນຕ້ົີນ. ສ່ິີງສໍາຄັນຜູ້ຮູ່ວມອະພິປາຍບ່ໍຄວນວິຈານການສະແດງລາຍບກຸ ຄົນເຊົັ່ນ ສະແດງໄດດ້ ີ, ສະແດງບໍ່ໄດ້ດີ, ເໝາະສົມກັບ ບົດ ຫຼ ບ,່ໍ ການແຕ່ງູ ຕົວຖກຕອ້ ງເໝາະສົມ ຫຼ ບ,່ໍ ຮູບຮູ່າງໜ້າຕາດີບໍ່ ອີ່ນໆ ນອກຈາກຈະເຮັດໃຫ້ຜູ້ສະແດງທີ່ຕັ້ີງໃຈ ສະແດງຕາມບົດບາດທີ່ໄດຮ້ ັບມອບໝາຍຖກວິພາກວຈິ ານຈົນເສຍຄວາມຮູສ້ ຶກແລ້ວຍັງຜິດຈຸດປະສົງທ່ີຕ້ອງການ ຫຼ ເອີນ້ ວ່າູ ການອະພິປາຍບ່ໍກົງກບັ ປະເດັນທີຕ່ ອ້ ງການ. 7. ຂນ້ັີ ແລກປຽ່ ນປະສບົ ການ ແລະ ສະຫບຼຸ ເມ່ີອໄດ້ວິເຄາະ ແລະ ອະພິປາຍຜົນຂອງການສະແດງແລ້ວ ຄູຈະເປັນຜູ້ກະຕຸ້ນ ແລະ ຈູງໃຈນັກຮຽນໄດ້ແລກ ປຽ່ ນປະສບົ ການຕູ່າງໆ ເພ່ີອໃຫ້ເກີດແນວຄດິ ກ້ວາງຂວາງຂີ້ຶນ ໂດຍໃຫ້ຂ້ໍຄດິ ວູ່າ ສງ່ິີ ທີ່ໄດ້ຮຽນຮູ້ ຫຼ ພົບເຫັນມານ້ີັນ ເປັນສີິ່ງທ່ີມີສູ່ວນກູ່ຽວຂ້ອງກັບພີ້ນຖານຄວາມເປັນຈິງໃນວິຖີຊີວິດຈິງແລ້ວໃຫ້ນັກຮຽນຊູ່ວຍກັນກໍານົດຂອບເຂດ ແນວຄວາມຄດິ ຂອງເລອ່ີ ງ, ສະຫຼຸບໃຫ້ກົງກບັ ຈດຸ ປະສົງຂອງການສະແດງທີ່ກາໍ ນດົ ໄວ້. 26

ຂນ້ີັ ຕອນການຈັດການຮຽນ-ການສອນແບບສະແດງບົດບາດສມົ ມດຸ ສາມາດສະຫຸຼບເປັນແຜນພູມດ່ົັງນ້ີ ຂີັ້ນກະກຽມ ຂນີັ້ ເລີ່ມບົດຮຽນ ຂີ້ັນເລອກຜູ້ສະແດງ ຂີັ້ນກໍານົດຜູ້ສັງເກດ ຫຼ ຜູ້ຊມົ ຂນັີ້ ສະແດງ ຂັນີ້ ວເິ ຄາະ ແລະ ອະພິປາຍຜນົ ການສະແດງ ຂີັນ້ ແລກປ່ຽນປະສົບການ ແລະ ສະຫບຸຼ 5. ຂສໍ້ ະເໜແີ ນະ ຂສໍ້ ະເໜີແນະໃນການເພີ່ມປະສດິ ທພິ າບໃນການຈັດການຮຽນ-ການສອນແບບການສະແດງບົດບາດສົມມດຸ ມີດົ່ງັ ນ້ີ 1. ບນັ ຍາກາດໃນການຮຽນ-ການສອນ ການເສມີ ສ້າງບັນຍາກາດໃນການຮຽນທເີ່ ປນັ ອິດສະຫຼະ, ມູວ່ ນຊີ່ນ, ມຊີ ີວດິ ຊວີ າໂດຍເລມີ່ ຈາກ - ຄວາມສະມັກໃຈຂອງຜູ້ສະແດງ ໂດຍການເລອກແບບອາສາສະມັກຫາຼ ຍກູ່ວາການບັງຄັບ. - ການແບູ່ງໜ້າທີ່ ແລະ ຄວາມຮບັ ຜດິ ຊອບເຊ່ັົນ ຜູ້ເບິ່ີງຜູ້ຊມົ , ຜູ້ສະແດງ, ຜູ້ຄວບຄມຸ ເວລາ, ຜູ້ວຈິ ານ, ຜູ້ເຮັດ ໜ້າທ່ີສະຫຼຸບຜນົ ເປນັ ຕົີ້ນ. - ການຮູ່ວມມກັນໃນການເຮັດວຽກເປັນກູຸ່ມເຊ່ົັນ ການປະດັບປະດາສາກ, ເຄີ່ອງນຸູ່ງ, ການກະກຽມສະຖານ ທີ່, ການຊ່ວູ ຍກນັ ຊ້ອມບດົ ບາດເປນັ ຕົີ້ນ. 27

- ການໃຫ້ອິດສະຫຼະທາງຄວາມຄິດ ຄູເປັນຜູ້ໃຫ້ຄໍາເປິກສາ ແລະ ຜູ້ສະໜັບສະໜູນການເຮັດວຽກຂອງນັກ ຮຽນ. 2. ຂຕ້ໍ ກົ ລງົ ເບອ້ີ ງຕນີົ້ ຜູ້ສອນຄວນສ້າງຂຕ້ໍ ົກລົງເບ້ອີ ງຕົ້ນີ ຫຼ ສາ້ ງສນັ ຍາ (Commitment) ຮວູ່ ມກັນກູອ່ ນເຊນ່ົັ - ຊ້ີແຈງຈຸດປະສງົ ໃນການສະແດງບດົ ບາດສມົ ມດຸ ແລະ ສີ່ງິ ທຕ່ີ ້ອງການໃຫເ້ ກດີ ການຮຽນຮູ້. - ກໍານົດກະຕິກາຕູ່າງໆ ເຊົັ່ນ ຂອບເຂດຂອງການວິພາກວິຈານ ຄວາມສົມຈິງຂອງການສະແດງບົດບາດຂອງ ຜ້ສູ ະແດງ. - ກໍານົດໄລຍະເວລາຂອງການເຮັດວຽກໃຫ້ເໝາະສົມ ເຊ່ົັນ ການຊ້ອມ, ການກະກຽມສະແດງແຕູ່ລະບົດ ບາດ, ການສະຫຼຸບເປັນຕີ້ນົ . 3. ການປະເມນີ ຜນົ ຄູຄວນປະເມີນຜົນຈາກການສັງເກດ ຜົນຈາກການສະຫຼຸບຂ້ໍຄິດເຫັນຂອງນັກຮຽນ, ສອບຖາມທຸກຄ້ັີງ ແລະ ນາໍ ຜນົ ການປະເມນີ ໄປໃຊເ້ ພ່ອີ ປັບປຸງໃນການສະແດງຄັີງ້ ຕໍ່ໄປ. 6. ຂດ້ໍ ີ ແລະ ຂເ້ໍ ສຍ ກ. ຂດໍ້ ີ 1. ເປີດໂອກາດໃຫ້ຜູ້ຮຽນມີສູ່ວນຮູ່ວມໃນການຮຽນຢ່າງມູ່ວນຊີ່ນ ສາມາດເວົີ້າໄດ້ວູ່າ ເປັນເທັກນິກ ການ ສອນແບບຫ້ີນຼ ປົນຮຽນ. 2. ເປນັ ລກັ ສະນະການຈດັ ການຮຽນ-ການສອນທ່ີມຄີ ວາມໝາຍສາໍ ລັບຜູ້ຮຽນ. 3. ເປັນການຮຽນທ່ີມສີ ະພາບໃກ້ຄຽງກບັ ຄວາມເປັນຈິງທຜ່ີ ູ້ຮຽນສາມາດສໍາພັດໄດ.້ 4. ຊູ່ວຍພັດທະນາໃຫ້ຜູ້ຮຽນເກີດຄວາມເຂີົ້າໃຈໃນຄວາມຄິດ, ຄວາມຮູ້ສຶກຂອງຜູ້ອີ່ນ ແລະ ສາມາດເກີດ ການປ່ຽນແປງເຈຕະຄະຕິ ແລະ ພດຶ ຕິກໍາຂອງຜູ້ຮຽນໄດ.້ ຂ. ຂເ້ໍ ສຍ 1. ເປັນວິທີການສອນທີ່ໃຊ້ເວລາຫຼາຍສົມຄວນ ດ່ົັງນ້ີັນ ຜູ້ສອນຈະຕ້ອງວາງແຜນການໃຊ້ເວລາໄວ້ລູ່ວງໜ້າ ແລະ ຄວນກໍານົດເວລາແບບຢືດຢນຸ່ ໄດ້. 2. ເປນັ ວິທກີ ານສອນທີ່ມີຂີັ້ນຕອນຂອ້ ນຂ້າງຫຼາຍ ຜູ້ສອນຕ້ອງຕຽມການຢ່າງຮັດກຸມ. 3. ຜູ້ສອນຕ້ອງມປີ ະສາດສໍາພັດທີໄ່ ວຕໍ່ການຮັບຮູ້ (Sensitivity), ສາມາດສັງເກດ, ເຂົ້ີາໃຈພຶດຕິກາໍ ທັງຜູ້ສະ ແດງ ແລະ ຜູ້ຊົມໄດຕ້ ະຫຼອດເວລາ ເພອ່ີ ນໍາຂໍ້ມນູ ເຫ່ົາຼ ນ້ີນັ ມາໃຊ້ໃນການວິເຄາະ ແລະ ອະພິປາຍຜນົ ໃນການສະແດງ. 4. ຜູ້ສອນຕ້ອງມີຄວາມສາມາດໃນການແກ້ໄຂບັນຫາ ຫຼ ປັບສະຖານະການໄດ້ດີ. ໃນກລະນີທ່ີຜູ້ຮຽນບໍ່ສາ ມາດສະແດງໃຫ້ເປນັ ໄປຕາມຄວາມຄາດຫວງັ ຂອງຜູ້ສອນ ຫຼ ເກດີ ການຕິດຄດັ ໃນການສະແດງຢ່າງກະທນັ ຫນັ . 28

ຕວົ ຢາ່ ງການຈດັ ການຮຽນຮແູ້ ບບສະແດງບດົ ບາດສມົ ມດຸ ເລອ່ີ ງ: ວໄິ ນໃນຕົນເອງເລອ່ີ ງການເຂ້ີົາແຖວຊ້ີອາຫານ  ອງົ ປະກອບ 1. ສະຖານະການ: ໃນອາຄານຫ້ອງອາຫານຂອງໂຮງຮຽນ ນັກຮຽນສູ່ວນຫຼາຍເຂ້ົີາແຖວຊີ້ອາຫານຢ່າງເປັນ ລະ ບຽບ ຮຽບຮ້ອຍ ໃນຂະນະທ່ີ ທ້າວ ສົມສັກ ເຊິີ່ງມາທີຫຼັງບໍ່ຕໍ່ແຖວ ແຕູ່ບຽດເຂີົ້າໄປກາງແຖວເຮັດໃຫ້ບ່ໍເປັນ ລະບຽບ. 2. ຊຼຸດຂອງບົດບາດ ພອ້ ມລາຍລະອຽດຂອງແຕູລ່ ະບົດບາດ 2.1 ບົດບາດຂອງນັກຮຽນທ່ີເຂີ້ົາແຖວເປັນລະບຽບຈໍານວນ 10 ຄົນ (ໃຊ້ບັດບົດບາດຊຸຼດດຽວກັນ) ດງັົ່ ນ້ີ ເຈີົາ້ ເປັນນັກຮຽນຄົນໜ່ີຶງກໍາລັງຢືນເຂີ້ົາແຖວລວມກັບຜູ້ອ່ນີ ໆ ອີກ 9 ຄົນຢ່າງເປນັ ລະບຽບ ເພ່ີອຊີ້ອາ ຫານໃນຫ້ອງອາຫານ ເມີ່ອ ທ້າວ ສົມສັກ ມາບຽດເຂົີ້າກາງແຖວລະຫວູ່າງຄົນທີ 1 ແລະ ທີ 2 ເຈົີ້າ ສະແດງຄວາມບ່ພໍ ໃຈດວ້ ຍການສະແດງສີໜ້າ ແລະ ທາູ່ ທາງ ພອ້ ມຈົມ່ ດ້ວຍຄາໍ ເວ້ົີາ 2.2 ບົດບາດຂອງນກັ ຮຽນທີ່ບ່ເໍ ຂົີ້າແຖວໃຫ້ເປນັ ລະບຽບຈໍານວນ 1 ຄນົ ເຈີ້ົາເປັນ ທາ້ ວ ສມົ ສັກ ເປນັ ຄົນທີ່ມາທຫີ ຼັງ ເພ່ີອຊີ້ອາຫານໃນຫ້ອງອາຫານ ເຈ້ີົາບໍ່ຕ່ໍທາ້ ຍແຖວ ເພາະ ຄດິ ວູ່າ ຊ້າບ່ໍທັນໃຈ ຈງ່ຶີ ບຽດເຂ້າີົ ແຖວລະຫວູ່າງຄນົ ທີ 1 ແລະ ທີ 2 ເຖງິ ວູາ່ ເພີ່ອນທເ່ີ ຂົ້າີ ແຖວຢກູ່ ອູ່ ນ ຈະສະແດງຄວາມບໍພ່ ໃຈດ້ວຍອາການຕາູ່ ງໆ ເຈີ້ົາກບໍສ່ ົນໃຈ ເຈາົີ້ ຢນື ເສີຍໆ 3. ບນັ ຫາ ຫຼ ງານຂອງແຕລູ່ ະບດົ ບາດ 3.1 ວຽກຂອງນກັ ຮຽນທ່ີມີລະບຽບວິໄນໃນຕົນເອງເຂົີ້າແຖວຢາ່ ງເປນັ ລະບຽບຄ ເຂີ້ົາແຖວຢ່າງມລີ ະບຽບ ແລະ ສະແດງອາການບໍ່ພໃຈເມອີ່ ທາ້ ວ ສົມສັກ ມາບຽດເຂາ້ີົ ກາງແຖວ. 3.2 ວຽກຂອງນັກຮຽນທີ່ສະແດງເປນັ ທ້າວ ສົມສກັ ຄ ບຽດເຂາ້ີົ ແຖວທາງກາງ ເຮັດໃຫ້ແຖວແຕກແຍກ ບໍເ່ ປັນລະບຽບ ສາ້ ງຄວາມບ່ໍພໃຈໃຫ້ຜອູ້ ີ່ນທ່ີເຂົ້ີາແຖວຢ່ກູ ູອ່ ນ. 4. ກະຕກິ າຄວບຄມຸ ການຫນ້ຼິີ - ສະແດງຕາມບດັ ບົດບາດທີແ່ ຈກໃຫ້ ບ່ສໍ ະແດງນອກບດົ - ສະແດງບດົ ບາດສົມມຸດພາຍໃນເວລາທີ່ກໍານົດໃຫ້  ຂນີ້ັ ຕອນການຈດັ ການຮຽນຮູ້ 1. ຂນ້ັີ ກະກຽມການ ຜ້ສູ ອນກະກຽມສະຖານະການ ແລະ ຊດຸຼ ຂອງບດົ ບາດຕາມທີ່ລະບຸໄວ້ໃນອງົ ປະກອບຂ້າງເທິງ 2. ຂນັີ້ ເລມ່ີ ຮຽນ ຜູ້ສອນ ສະເໜີສະຖານະການ ຫຼ ບັນຫາທີ່ຈະຮຽນຮູ້ ດ້ວຍການຊີ້ແຈງວູ່າ ຈະຮຽນສະຖານະການການຊ້ີ ອາຫານທ່ເີ ຮາົ ພບົ ໃນຊວີ ດິ ປະຈາໍ ວນັ ໂດຍຜູຮ້ ຽນຈະໄດ້ຮຽນຮູຈ້ າກການສະແດງບົດບາດສມົ ມດຸ 3. ຂນ້ີັ ເລອກຜສູ້ ະແດງ 3.1 ຜສູ້ ອນໃຫ້ໂອກາດຜູ້ຮຽນສະມກັ ສະແດງບດົ ບາດສົມມຸດຈໍານວນ 11 ຄນົ 3.2 ຜູ້ສອນນໍາບົດບາດທ່ີກະກຽມໄວ້ໃຫ້ຜູ້ຮຽນທີ່ຈະສະແດງອູ່ານ ແລະ ວິເຄາະ ເພ່ີອທໍາຄວາມເຂົີ້າໃຈ ບົດບາດທີໄ່ ດຮ້ ບັ 29

4. ຂນີັ້ ກາໍ ນດົ ຕວົ ຜສູ້ ງັ ເກດການ ຫຼ ຜຊູ້ ມົ ຜູ້ສອນແຈກເອກະສານເນ້ອີ ໃນທສີ່ ັງເກດ ແລະ ມອບໝາຍໜ້າທກ່ີ ານສັງເກດແກ່ຜູ ູ້ສັງເກດ 5. ຂນ້ີັ ສະແດງ ຜູ້ສະແດງບົດບາດສົມມຸດຕາມທີ່ໄດ້ຮບັ 6. ຂນ້ີັ ວເິ ຄາະ ແລະ ອະພປິ າຍຜນົ ການສະແດງ ເມ່ີອການສະແດງຈບົ ລົງ ຜູສ້ ອນນໍາອະພິປາຍເປນັ ຂັີນ້ ຕອນດົງ່ັ ນີ້ 6.1 ໃຫ້ຜສູ້ ະແດງລະບາຍຄວາມຮ້ສູ ກຶ ໃນການສະແດງ ເຊັນ່ົ ຄວາມພໃຈໃນການສະແດງ ຫຼ ສ່ີິງທີອ່ ຶດອັດ ໃນຂະນະສະແດງ ເປັນຕີນ້ົ 6.2 ໃຫ້ຜູ້ສະແດງບອກຄວາມຮູ້ສຶກໃນຖານະທີ່ເປັນຜູ້ທີ່ຕົນເອງສວມບົດບາດ ແລະ ຜູ້ສັງເກດການລາຍ ງານສິີງ່ ທີ່ສງັ ເກດໄດ້ ເຊັົ່ນ - ຄນົ ທີບ່ ຽດແຊກເຂາ້ີົ ກາງແຖວ ຮສູ້ ຶກແນວໃດ ເຫດໃດຈງ່ີຶ ທໍາເຊົນັ່ ນັນີ້ - ຄົນທີ່ຢູ່ໃນແຖວຄົນທີ 1 ແລະ ຄົນທ່ີຢູ່ທ້າຍແຖວ ມຄີ ວາມຮູ້ສຶກແນວໃດ ເມ່ີອມີຄົນມາແຊກເຂີົ້າ ກາງແຖວ - ຜູສ້ ງັ ເກດການເຫນັ ທ່າູ ທາງ ຄວາມຮສູ້ ຶກຂອງຜູ້ສະແດງ ແຕລູ່ ະຄົນແນວໃດແດູ່ ໃຫລ້ າຍງານ - ການກະທໍາຂອງ ທ້າວ ສົມສັກ ນັກຮຽນມີຄວາມຄິດເຫັນແນວໃດ ສົ່ງຜົນກະທົບຕໍ່ໃຜ ມີຜົນດີ- ຜນົ ເສຍແນວໃດ ທັງຕ່ບໍ ຸກຄນົ ແລະ ສວູ່ ນລວມ 7. ຂນ້ີັ ແລກປຽ່ ນປະສບົ ການ ແລະ ສະຫບຼຸ ຜູ້ສອນໃຊ້ຄໍາຖາມກະຕຸ້ນ ຫຼ ຈູງໃຈໃຫ້ຜູ້ຮຽນໄດ້ແລກປ່ຽນປະສົບການ ອາດເປັນລັກສະນະ ການອະພິ ປາຍເພ່ີອເຊີ່ອມໂຍງສະພາບຄວາມເປັນຈິງ ແລະ ສະຫຼຸບວິທີການປະຕິບັດທ່ີເໝາະສົມໃນການເຂີ້ົາແຖວຊີ້ອາຫານ ໂດຍເຊອີ່ ມໂຍງ ແລະ ເນັນ້ີ ເລີ່ອງການມວີ ິໄນໃນຕົນເອງເຊັົ່ນ - ຖາ້ ໃນສງັ ຄມົ ມີຄົນເໝອນ ທ້າວ ສມົ ສັກ ຫຼາຍໆ ສງັ ຄມົ ຈະເປັນແນວໃດ - ຖາ້ ນັກຮຽນຢູໃ່ ນເຫດການ ຈະເຮດັ ແນວໃດຕໍ່ ທ້າວ ສົມສັກ ເຫດໃດຈ່ຶີງເຮດັ ເຊນັ່ົ ນັນ້ີ - ວິໄນໃນຕນົ ເອງມີຄວາມສໍາຄນັ ແລະ ຈໍາເປັນຕ່ໍສງັ ຄມົ ແນວໃດ 30

ການຈດັ ການຮຽນຮໂູ້ ດຍການສະແດງລະຄອນ 6 (Dramatization) 1. ຄວາມໝາຍ ການຈັດການຮຽນຮູ້ ໂດຍໃຊ້ການສະແດງລະຄອນຄ ຂະບວນການຮຽນຮູ້ທີ່ຜູ້ສອນໃຫ້ຜູ້ຮຽນເກີດການຮຽນຮູ້ ຕາມຈຸດປະສົງ ໂດຍການໃຫ້ຜູ້ຮຽນສະແດງລະຄອນ ເຊ່ິີງເປັນເລ່ີອງທີ່ຕ້ອງການໃຊ້ຜູ້ຮຽນໄດ້ຮຽນຮູ້ຕາມເນ້ີອໃນ ແລະ ບົດລະຄອນທີ່ໄດ້ກໍານົດໄວ້ແຕູ່ຕົີ້ນຈົນຈົບ ເຊິີ່ງຜູ້ຮຽນຈະຕ້ອງສະແດງບົດບາດ ຫຼ ສົມມຸດວູ່າຕົນເອງເປັນ ຫຼ ເຮັດເປັນຕົວເຂົາເອງ ຫຼ ຄົນອ່ີນ ຫຼ ຕົວລະຄອນຕົວໃດຕົວໜີ່ຶງໂດຍຈະຕອ້ ງສະແດງບົດບາດການໃຊ້ພາສາ, ສະແດງ ສີໜ້າ, ທູ່າທາງກັບການເຄ່ີອນໄຫວປະກອບການສົນທະນາຕາມບົດລະຄອນທີ່ໄດ້ແຕູ່ງໄວ້ແລ້ວ ແລະ ຜູ້ສະແດງຈະ ບ່ນໍ ໍາເອົາບຸກຄະລິກພາບ ແລະ ຄວາມຮູ້ສກຶ ນຶກຄິດຂອງຕົນເອງເຂ້ົີາໄປມີສູ່ວນກູ່ຽວຂ້ອງ ເຊິີງ່ ຈະມີສູ່ວນເຮັດໃຫ້ເກີດ ຜົນເສຍຫາຍຕໍ່ການສະແດງບົດບາດນ້ັີນໆ ວິທີການນ້ີຈະເຮັດໃຫ້ຜູ້ຮຽນໄດ້ມີປະສົບການໃນການທີ່ຈະເຂ້ີົາໃຈໃນ ຄວາມຮສູ້ ຶກ, ເຫດຜົນ ແລະ ພຶດຕິກາໍ ຂອງຜູອ້ ນ່ີ ແລະ ຈະສາມາດຈົດຈໍາເລີອ່ ງລາວນັນ້ີ ໄດດ້ ນົ ນານ. 2. ຈຸດປະສົງ 1. ເພ່ອີ ໃຫ້ຜູຮ້ ຽນໄດ້ເຫັນພາບຂອງເລ່ີອງລາວທີ່ຕ້ອງການຮຽນຮູ້ ແລະ ໄດ້ເຫັນດ້ວຍຕາຂອງຕນົ ເອງ, ເກີດການ ຮຽນຮ້ທູ ີ່ຊັດເຈນ ແລະ ຈົດຈໍາໄດ້ນານ. 2. ເພີອ່ ສົ່ງເສມີ ໃຫ້ຜ້ຮູ ຽນເກີດຄວາມຮບັ ຜິດຊອບໃນການຮຽນຮຮູ້ ູ່ວມກັນ ແລະ ເຮັດວຽກຮູວ່ ມກັບຜູອ້ ນ່ີ . 3. ອົງປະກອບທີ່ສໍາຄນັ ການຈັດການຮຽນຮູໂ້ ດຍໃຊກ້ ານສະແດງລະຄອນມອີ ງົ ປະກອບທີ່ສາໍ ຄນັ ດົງ່ັ ນ:ີ້ 1. ບດົ ລະຄອນ ຄ ເລ່ອີ ງທີມ່ ເີ ນ້ີອຫາ ແລະ ບົດເວາີົ້ ຫຼ ບດົ ສະແດງທີ່ກໍານດົ ໄວ້ແລ້ວຕີ້ັງແຕູຕ່ ົນີ້ ຈົນຈົບ. 2. ຜູ້ສະແດງບດົ ບາດຕາູ່ ງໆ ຕາມທກີ່ າໍ ນົດໄວ້ ແລະ ຜ້ຊູ ົມການສະແດງ. 3. ການສະແດງຕາມບດົ ທ່ີກາໍ ນົດ. 4. ການອະພິປາຍກູ່ຽວກັບເລ່ີອງ, ເນີ້ອຫາການສະແດງ ແລະ ພຶດຕິກໍາການສະແດງຂອງຜູ້ຮັບບົດບາດເພ່ີອການ ຮຽນຮູ້. 4. ລັກສະນະການສະແດງລະຄອນເພີອ່ ການຮຽນຮູ້ ລັກສະນະການສະແດງລະຄອນເພີ່ອການຮຽນຮູ້ມີຫຼາຍລັກສະນະເຊີ່ິງ ທິດສະໜາ ແຂມມະນີ (2544, 60-61) ໄດ້ສະເໜໄີ ວ້ດ່ງົັ ນີ້: 1) ການສະແດງລະຄອນແບບເປນັ ທາງການ ຫຼ ການສະແດງນາດຕະການ (Dramatization) ເປັນການສະແດງ ລະຄອນທີ່ມີການກະກຽມບົດລະຄອນຕີ້ັງແຕູ່ຕົີ້ນຈົນຈົບໄວ້, ຜູ້ສະແດງຕ້ອງມີການເຝິກຊ້ອມກູ່ອນການສະແດງ ຈົນ ຜູ້ສະແດງສາມາດສະແດງໄດ້ຕາມບດົ ແລະ ມີການຈັດສາກ, ຈັດເວທີໃຫ້ສມົ ຈິງ ຕວົ ຢ່າງ ການສະ ແດງນາຕະການທີ່ ນຍິ ມົ ຫາຼ ຍ ໄດແ້ ກູ່ ການສະແດງເຫດການປະຫວັດສາດ ຫຼ ຊວີ ະປະຫວັດຂອງບກຸ ຄນົ ສໍາຄັນໆ ເປັນຕນົີ້ . 2) ການສະແດງລະຄອນແບບບ່ເໍ ປັນທາງການ ຫຼ ເອນີ້ ວູາ່ ການສະແດງ (Acting) ເປັນການສະແດງເລີ່ອງລາວ ຫຼ ເຫດການສັີນ້ ໆ ສະເພາະຈດຸ , ສະເພາະເລອ່ີ ງ ເພີອ່ ຊູວ່ ຍໃຫເ້ ລ່ີອງລາວ, ເຫດການ, ຈຸດ ເຫົ່າຼ ນ້ີນັ ມີຄວາມກະຈ່າູ ງ ແຈ້ງຂີຶ້ນ. ການສະແດງແບບນ້ີ ຜສູ້ ອນສາມາດໃຊສ້ ອນສອດແຊກໃນການສອນ, ເນີ້ອຫາສາລະຕູາ່ ງໆ ໄດ້ຫາຼ ຍເຊົ່ນັ 31

ການສະແດງວິທີການຈັດໂຕະອາຫານ, ການສະແດງພິທີການແຕູ່ງງານ, ພິທີສູ່ຂັວນ, ວິທີການຜາຍປອດ, ວິທີການ ຊູ່ວຍເຫຼອຜູ້ປະສົບອຸປະຕິເຫດ, ອຸປະຕິໄພ, ວິທີການປ້ອງກັນຕົວ ຕະຫຼອດຈົນການສະແດງ ບົດບາດໜ້າທ່ີຂອງບຸກ ຄນົ ໃນອາຊບີ ຕູາ່ ງໆ ເປນັ ຕີົນ້ . 3) ການສະແດງລະຄອນໃບ້ ເປນັ ການສະແດງທີ່ຜູ້ສະແດງໃຊກ້ ານສະແດງອອກທາງທູ່າທາງ ສ່ຄີ ວາມໝາຍເລ່ີອງ ລາວໃຫ້ຜູ້ຊົມເຂີ້ົາໃຈໂດຍບໍ່ໃຊ້ພາສາເວ້ີົາເລີຍ ແຕູ່ອາດມີການໃຊ້ການບັນຍາຍປະກອບທູ່າທາງໄດ້ ເພ່ີອຊູ່ວຍໃຫ້ຜູ້ ຊົມມີຄວາມເຂົ້ີາໃຈຫຼາຍຂີຶ້ນເຊ່ັົນ ການສະແດງລະຄອນໃບ້ສ່ີຄວາມໝາຍກູ່ຽວກັບປັດຊະຍາໃນການດໍາລົງຊີວິດ, ຄວາມຄັບຂ້ອງ, ການແກ້ບນັ ຫາຕ່າູ ງໆ ເປັນຕົີ້ນ. 4) ການສະແດງລະຄອນລຽນແບບ ເປັນການສະແດງທີ່ຜູສ້ ະແດງພະຍາຍາມສະແດງລັກສະນະທູ່າທາງລຽນແບບ ບຸກຄົນ, ສັດ ຫຼສິີ່ງຂອງຕູ່າງໆ ເຊ່ັົນ ການສະແດງລະຄອນລຽນແບບດາລາ, ນັກຮ້ອງທີ່ມີຊີ່ສຽງ. ການສະແດງທູ່າ ທາງ ແລະ ສຽງຮ້ອງລຽນແບບສັດຕູ່າງໆ ເຊັົ່ນ ໝາ, ແມວ, ສິງ, ນົກຕູ່າງໆ ຫຼ ອາດສະແດງລຽນແບບກົນໄກການ ເຮດັ ວຽກຂອງສງ່ິີ ຕາູ່ ງໆ ເຊ່ັນົ ຫູ່ນຸ ຍົນ, ຄອມພວິ ເຕີ, ລົດເມ, ເຮອບິນ ເປນັ ຕົີນ້ . 5) ການສະແດງລະຄອນລໍ້ລຽນ ເປັນການສະແດງລະຄອນທີ່ມີເນີ້ອຫາສຽດສີບຸກຄົນ, ສັງຄົມ, ເລີ່ອງລາວ ຫຼ ເຫດການຕູ່າງໆ ເພ່ີອເນີັ້ນເຈຕະຄະຕິ, ຄູ່ານິຍົມ ຫຼ ພຶດຕິກໍາໃດໆ ທ່ີຕ້ອງການໃຫ້ເກີດຂຶນີ້ ແກູ່ຜູ້ຮຽນ ໂດຍການ ສະ ແດງເຖິງຄວາມບມໍ່ ັກດ້ວຍເຫດ ແລະ ຜົນຂອງສິ່ີງນັ້ີນເຊ່ັນົ ການສະແດງລະຄອນລລ້ໍ ຽນພຶດຕິກໍາທາງການເມອງຂອງ ນກັ ການເມອງ, ການສະແດງລໍລ້ ຽນເລ່ອີ ງລາວ ຫຼ ເຫດການທາງສັງຄນົ ເປນັ ຕ້ີົນ. 6) ການສະແດງການເຊດີ ຫນຸູ່ ລະຄອນ ເປນັ ການສະແດງທ່ີຜູ້ສະແດງໃຊ້ຫຸູ່ນ ຫຼ ວັດຖຼຸອ່ີນໆ ເປັນຕົວແທນຕົນໃນ ການສະແດງອອກຜູ້ສະແດງຈະບ່ໍປະກດົ ກາຍ ຫຼ ສະແດງພດຶ ຕກິ າໍ ຕາູ່ ງໆ ໃຫ້ເຫນັ ແຕູ່ຈະເຊີດຕວົ ຫນູຸ່ ໃຫສ້ ະແດງຕາມ ທີ່ຕົນປາຖະໜາ ເຊ່ີິງກຄ ການເຊີດຫຸູ່ນໃຫ້ສະແດງຕາມບົດ ແລະ ເລີ່ອງລາວທີ່ໄດ້ກະກຽມໄວ້. ຫູຸ່ນທ່ີໃຊ້ໃນ ການສະແດງມີຫຼາກຫຼາຍປະເພດເຊົັ່ນ ຫູຸ່ນກະບອກໄມ້, ຫຸູ່ນນີ້ວມ, ຫຸູ່ນສຽບໄມ້, ຫູຸ່ນດິນ ເປັນຕົີ້ນ. ຫຸູ່ນດັ່ົງກູ່າວ ອາດເປັນຫຸູ່ນຮູບຄົນ, ຫຸູ່ນຮູບສັດ ຫຼ ຫຸູ່ນຮູບສີິ່ງຂອງຕູ່າງໆ ຫູຸ່ນເຫົ່ຼານ້ີເປັນຕົວແທນໃນການສະແດງອອກທາງທູ່າ ທາງຂອງຜູ້ສະແດງ ແຕູ່ຜູ້ສະແດງ (ຜູ້ເຊີດຫຸູ່ນ) ຍັງເປັນຜູ້ສະແດງອອກທາງບົດເວ້ີົາຢູ່ ຫຼ ໃນບາງກລະນີທ່ີຜູ້ເຊີດຫູຸ່ນ ຍງັ ບໍ່ມີຄວາມຊໍານານ ອາດມີຜູສ້ ະແດງຫຼາຍຄົນ ເຊນັ່ົ ຄົນໜ່ຶີງເປນັ ຜູ້ເຊີດຫຸູ່ນ ອີກຄົນໜຶີ່ງເປັນຜູ້ພາກ, ຜູ້ສະແດງບົດ ເວ້ົີາອາດມີຄນົ ດຽວ ຫຼ ຫຼາຍຄົນກໄດ້ ແລ້ວແຕູ່ຄວາມສາມາດຂອງຜູ້ສະແດງ. ການສະແດງລະຄອນບໍວ່ ູ່າຈະເປັນແບບໃດ ຫາກຈະໃຫ້ມີປະສິດທພິ າບ ຄ ຜູ້ຮຽນເກີດການຮຽນຮູ້ຕາມວັດຖຼຸ ປະສົງ ຜູ້ສອນຄວນມີການກຽມການ ແລະ ດໍາເນນີ ການຢາ່ ງເໝາະສມົ . 5. ຂັີນ້ ຕອນການຈດັ ການຮຽນຮູ້ ຂັ້ນີ ຕອນຂອງການຈດັ ການຮຽນຮູ້ໂດຍໃຊກ້ ານສະແດງລະຄອນມດີ ັງ່ົ ນີ້: 1) ຂັີນ້ ກະກຽມ 1.1 ຜູ້ສອນ ແລະ ຜູ້ຮຽນຮູ່ວມກັນອະພປິ າຍເຖິງວັດຖຼຸປະສງົ ຂອງການທີຈ່ ະໃຊບ້ ົດລະຄອນ ເພ່ີອການຮຽນຮູ້ ຕາມວັດຖຸຼປະສງົ ທີ່ກາໍ ນດົ . 1.2 ຜູ້ສອນກຽມບົດລະຄອນໄວ້ໃຫ້ຜູ້ຮຽນສະແດງຕັີ້ງແຕູ່ຕົ້ີນຈົນຈົບ ໂດຍອາດໃຫ້ໂອກາດຜູ້ຮຽນມີສູ່ວນ ຮູວ່ ມໃນການເລອກ ເລອ່ີ ງທຈ່ີ ະສະແດງບດົ ເວ້ົີາຂອງຕົວລະຄອນຕ່າູ ງໆ. 1.3 ຜ້ສູ ອນ ແລະ ຜຮູ້ ຽນຮູ່ວມກນັ ສຶກສາເນີ້ອຫາ ເລອ່ີ ງລາວຈາກແຫງູ່ຼ ຂໍມ້ ູນຕ່າູ ງໆ ເພີ່ອໃຫໄ້ ດ້ເນອີ້ ຫາ 32

ເລີ່ອງລາວທ່ີກົງກັບຄວາມເປັນຈິງຫຼາຍທ່ີສຸດ ຫຼ ອາດຈະຕ້ອງສະແຫວງຫາຜູ້ທ່ີມີຄວາມຮູ້ ປະສົບການ ຫຼ ຄວາມ ຊູ່ຽວຊານກຽູ່ ວກັບເລ່ີອງນີ້ນັ ໆ ມາໃຫຄ້ ໍາປກສາເຊັ່ົນ ການສະແດງລະຄອນທາງປະຫວັດສາດເປັນຕນ້ີົ . ດ້ານໜ່ີຶງການໃຊ້ການລະຄອນເພ່ີອການຮຽນຮູ້ນັີ້ນ ອາດຈະບໍ່ຈໍາເປັນທີ່ຈະຕ້ອງເຮັດໃຫ້ທຸກສ່ີິງທຸກຢ່າງມີ ຄວາມສົມບູນຄກັບຄວາມຈິງ, ແຕູ່ສີິ່ງທ່ີຜູ້ສອນຈະຕ້ອງໃຫ້ຄວາມເອົາໃຈໃສູ່ ແລະ ພິຖີພິຖັນ ຄ ເນີ້ອໃນຄວາມຮູ້ ຫຼ ສາລະຕູ່າງໆ ທີ່ຕ້ອງການໃຫ້ຜູ້ຮຽນເກີດການຮຽນຮູ້ຈະຕ້ອງຊັດເຈນດາ້ ນອົງປະກອບອນ່ີ ໆ ເປັນສວູ່ ນເສມີ ເຊ່ີງິ ແຕກ ຕາູ່ ງກັບການສະແດງລະຄອນທີ່ເປັນສລິ ະປະການສະແດງທີ່ຈະຕ້ອງຈັດທຸກຢ່າງໃຫ້ມຄີ ວາມສມົ ບູນກົງກບັ ຄວາມເປັນ ຈງິ ໃຫ້ຫຼາຍທີ່ສດຸ . 2) ຂນັ້ີ ສກຶ ສາບົດລະຄອນ ແລະ ເລອກຜູສ້ ະແດງ 2.1 ຜສູ້ ອນ ແລະ ຜຮູ້ ຽນຮວູ່ ມກນັ ສກຶ ສາ ແລະ ທໍາຄວາມເຂົ້າີ ໃຈກັບບດົ ລະຄອນ. 2.2 ຜູ້ສອນ ແລະ ຜູ້ຮຽນຊູ່ວຍກັນພິຈາລະນາຄັດເລອກຜູ້ສະແດງ ໂດຍຄໍານຶງເຖິງຄວາມເໝາະສົມ ແລະ ຄວາມສາມາດຂອງຜຮູ້ ຽນກັບບດົ ບາດທີຈ່ ະມອບໃຫສ້ ະແດງ ຄວນຈະເລອກຜທູ້ ີ່ມີບກຸ ຄະລກິ ລກັ ສະນະກົງກບັ ເລີອ່ ງ ແລະ ມີຄວາມສາມາດທ່ີຈະຕີບົດແຕກ ລວມທັງຜູ້ສະແດງນັີ້ນ ຄວນຈະສະມັກໃຈ ຫຼ ມີຄວາມເຕັມໃຈທີ່ຈະສະແດງ ຈະສ່ົງຜົນໃຫ້ການສະແດງນີນັ້ ກງົ ກບັ ເລ່ີອງລາວ ແລະ ໃກ້ຄວາມເປນັ ຈິງຫຼາຍທສ່ີ ຸດ. 3) ຂີັ້ນສກຶ ສາບົດ, ຊ້ອມການສະແດງ, ກະກຽມວັດສະດຸອປຸ ະກອນ ແລະ ຜຊູ້ ົມການສະແດງ 3.1 ຜສູ້ ະແດງແຕູ່ລະຄົນຈະຕ້ອງສກຶ ສາເລີ່ອງ ແລະ ບົດບາດຂອງຕນົ ໃຫ້ເລິກເຊິີ່ງ, ຈຈ່ີ ໍາ ແລະ ເຝິກຊ້ອມບົດ ຂອງຕນົ ເອງໃຫ້ຄູ່ອງແຄວ້ . 3.2 ຈັດໃຫ້ມີການເຝກິ ຊອ້ ມຮູ່ວມກັນເພາະຫຼງັ ຈາກເຝິກຊອ້ ມແລ້ວ ບາງກລະນອີ າດຈະມີຄວາມຈໍາເປັນຕ້ອງ ປ່ຽນຕົວຜູ້ສະແດງ ຫາກເຫັນວູ່າຜູ້ທີ່ເລອກໄວ້ບ່ໍມີຄວາມສາມາດສະແດງໄດ້ດີພທີ່ຈະສີ່ຄວາມໝາຍໄດ້ກົງກັບເລ່ີອງ ລາວ ຫຼ ເນອ້ີ ຫາທີ່ເປນັ ຈຸດປະສົງສໍາຄັນຂອງການຮຽນຮ.ູ້ 3.3 ຜສູ້ ອນຄວນຈັດແບູ່ງງານ ຫຼ ມອບຄວາມຮັບຜດິ ຊອບໃຫ້ແກູ່ຜຮູ້ ຽນທ່ີບໍ່ໄດ້ສະແດງ ເພາະໂດຍປກົ ກະຕິ ການຮຽນຮູໂ້ ດຍໃຊ້ການສະແດງລະຄອນນ້ີັນ ຜູ້ຮຽນຈະບ່ໍໄດ້ສະແດງທັງໝົດ ຜູ້ທ່ີບ່ໍສະແດງກຈະເປນັ ຜູ້ຊົມການ ສະ ແດງ ຫຼ ເປັນຜູ້ຊູ່ວຍຈັດການສະແດງເຊ່ັົນ ເປັນຜູ້ກໍາກັບການສະແດງ, ບອກບົດ, ຈັດສາກ, ແຕູ່ງຕົວຜູ້ສະແດງ, ຈັດ ຫາວັດຖຼຸອປຸ ະກອນການສະແດງ ເປນັ ຕ້ີົນ. ດົັ່ງນີນ້ັ , ຜູ້ສອນຈຶີ່ງຄວນຈດັ ແບູ່ງງານໃຫ້ຜູ້ຮຽນທີ່ເຫອຼ ຕາມຄວາມສົນໃຈ ຫຼ ຕາມຄວາມສາມາດຂອງຜູ້ຮຽນ ພ້ອມທັງໃຫ້ຄໍາແນະນາໍ ໃນການຊົມການສະແດງ ການສັງເກດ ຫຼ ປະເດັນສໍາຄັນ ຂອງເລ່ີອງທີ່ຈະນາໍ ໄປສູ່ການຮຽນຮ.ູ້ 4) ຂນ້ັີ ສະແດງ 4.1 ຜູ້ສະແດງຈະຕ້ອງຕັງ້ີ ໃຈທໍາການສະແດງຕາມບດົ ບາດ ແລະ ຕາມຂີນ້ັ ຕອນທ່ກີ າໍ ນົດໄວໃ້ ຫດ້ ີທ່ີສຸດ. 4.2 ຜູ້ສອນ ແລະ ຜູ້ຊົມການສະແດງ ຄວນຊົມການສະແດງດ້ວຍຄວາມຕ້ັີງໃຈ ໃຫ້ກໍາລັງໃຈຜູ້ສະແດງເຊັ່ົນ ຕົບມໃຫ້ເປນັ ໄລຍະ ເປັນຕີນົ້ . 4.3 ຜູ້ຊົມຈະຕ້ອງຕັ້ີງໃຈສັງເກດການສະແດງໃນປະເດັນສໍາຄັນໆ ທີ່ຜູ້ສອນແນະນໍາໄວ້ ຫຼ ອາດມີການຈັດ ບັນທຶກໄວ້ເພ່ອີ ກນັ ການລມ. 5) ຂນ້ີັ ອະພປິ າຍ ແລະ ສະຫບຼຸ 5.1 ຜູ້ສອນ ແລະ ຜູ້ຮຽນອະພິປາຍຮູ່ວມກັນ ໂດຍມູຸ່ງເຖິງການອະພິປາຍເລີ່ອງລາວທີ່ສະແດງອອກມາຕາມ ຄວາມສາມາດຂອງຜູສ້ ະແດງ ແລະ ປະເດັນທີເ່ ປັນເນ້ີອຫາສາລະສາໍ ຄນັ ຂອງການຮຽນຮູ.້ 33

5.2 ຜ້ສູ ອນ ແລະ ຜູ້ຮຽນຮູ່ວມກັນສະຫຼຸບສາລະສໍາຄນັ ຂອງການຮຽນຮູ້ທ່ີໄດຈ້ າກການສະແດງລະຄອນ. ຂັີນ້ ຕອນການຈດັ ການຮຽນຮ້ໂູ ດຍໃຊ້ການສະແດງລະຄອນ ສະຫຼບຸ ໄດ້ດົັ່ງນ້ີ 1. ຂັ້ນີ ກະກຽມ - ອະພປິ າຍວດັ ຖຸຼປະສງົ ການໃຊບ້ ດົ ລະຄອນ - ກຽມການ - ສຶກສາເນ້ອີ ຫາເລອີ່ ງລາວ 2. ຂັີ້ນສຶກສາບດົ ລະຄອນ ແລະ ເລອກຜ້ສູ ະແດງ - ສກຶ ສາບົດລະຄອນ - ຄັດເລອກຜູ້ສະແດງ 3. ຂນັີ້ ສຶກສາບົດ, ຊອ້ ມການສະແດງ, ກະກຽມວັດສະດຸ ອປຸ ະກອນ ແລະ ຜູ້ຊົມການສະແດງ - ສຶກສາເລອີ່ ງລາວ ແລະ ບດົ ບາດ - ເຝກິ ຊອ້ ມ - ຈດັ ແບູ່ງງານ 4. ຂັີ້ນສະແດງ - ສະແດງລະຄອນ - ຜ້ຊູ ມົ ການສະແດງສງັ ເກດການ 5. ຂນ້ີັ ອະພປິ າຍ ແລະ ສະຫຼບຸ - ອະພປິ າຍ - ສະຫບຼຸ ເນີອ້ ໃນສໍາຄັນ ແຜນພມູ ສະແດງຂນ້ັີ ຕອນການຈດັ ການຮຽນຮໂູ້ ດຍໃຊກ້ ານສະແດງລະຄອນ 6. ຂໍດ້ ີ ແລະ ຂຈໍ້ າໍ ກັດ ການຈດັ ການຮຽນຮູ້ໂດຍໃຊ້ການສະແດງລະຄອນມີຂ້ດໍ ີ ແລະ ຂ້ຈໍ ໍາກດັ ດ່ງົັ ນີ້: ຂໍດ້ ີ 1. ຜຮູ້ ຽນໄດເ້ ຫນັ ສະຖານະການການສະແດງດ້ວຍຕນົ ເອງ ເຮັດໃຫ້ການຮຽນຮູ້ເຫນັ ພາບຄວາມເປັນຈິງ ມີ ຄວາມຊດັ ເຈນ ແລະ ຈ່ຈີ າໍ ໄດດ້ ົນ. 2. ຜຮູ້ ຽນຕີ່ນຕົວ, ກະຕລລີນ້ົ ແລະ ຮຽນຮູ້ຢາ່ ງມູວ່ ນຊ່ີນ. 3. ຜູ້ຮຽນເກີດຄວາມຮ່ວູ ມມ ແລະ ມສີ ວູ່ ນຮວູ່ ມໃນການຮຽນຮສູ້ ູງ. 4. ເປັນວິທີການທີ່ເປີດໂອກາດໃຫ້ຜູ້ຮຽນໄດ້ເຝິກທັກສະຕູ່າງໆ ເຊັົ່ນ ທັກສະການເວີ້ົາ, ການສະແດງ, ການ ຈັດການ, ການຕັດສິນໃຈ, ການເຮດັ ວຽກເປັນກຸ່ມູ ເປັນຕ້ົນີ . 34

ຂຈໍ້ ໍາກດັ 1. ເປນັ ວິທກີ ານທີໃ່ ຊ້ເວລາຫຼາຍເພາະຈະຕ້ອງຈດັ ກະກຽມບົດລະຄອນ ແລະ ການສະແດງທີ່ຂ້ອນຂ້າງຫຍຸ້ງ ຍາກ. 2. ເປັນວິທີການທີ່ມີຄູ່າໃຊ້ຈູ່າຍສູງ ເພາະຈະຕ້ອງໃຊ້ອຸປະກອນ, ເຄີ່ອງແຕູ່ງກາຍປະກອບການສະແດງ ເປັນຕ້ົນີ . ການປຽບທຽບລະຫວາູ່ ງບດົ ບາດສມົ ມດຸ ກບັ ລະຄອນ (ທມີ່ າ: ແຮມສະມອນ ຢສູ່ ະຖາພອນ 2536: 30-32) ບດົ ບາດສມົ ມດຸ ລະຄອນ ຄ: ການສະແດງພຶດຕກິ າໍ ຂອງ ຄ: ການສະແດງທີ່ກໍານົດຂ້ີຶນເປັນເລີ່ອງລາວໂດຍກໍານົດສະ ບກຸ ຄົນອີນ່ ທ່ກີ ໍານົດໃນສະຖານະ ຖານະການ, ບົດບາດ, ອາລົມ, ຄໍາເວີ້ົາ ຕະຫຼອດຈົນ ການຢ່າງໜີ່ງຶ ການສະແດງພຶດຕິກໍາຕູ່າງໆ ໄວ້ໃນບົດລະຄອນຢ່າງ ສົມບູນແລ້ວ ຜູ້ສະແດງ: ຍດຶ ຫັຼກຄວາມຈິງ, ເຫດຜົນ, ອາ ຜູ້ສະແດງ: ສະແດງໄປຕາມບົດບາດທີ່ກໍານົດໄວ້ນັ້ີນໃຫ້ດີທ່ີສຸດ ລົມ ແລະ ຄວາມຮູ້ສຶກທ່ີຄິດວູ່າ ເວີາ້ົ -ຮອ້ ງ-ຟ້ອນລໍາ ຫຼ ເຈລະຈາ ໄປຕາມບດົ ລະຄອນ ບຸກຄົນນ້ັີນໆ ຄວນຈະເປັນ ແລ້ວ ສະແດງອອກຕາມຄວາມຮູ້ ສຶກ ຂອງຕົນ ໃຊ້ຄໍ າເວີ້ົາ, ສໍານວນ ພາສາ, ຕາມທີ່ຕົນເອງຕ້ອງການ ຈະເວາີ້ົ ເອງ ເປັນກດິ ຈະກາໍ : ທສ່ີ ົງ່ ເສີມບັນຍາກາດໃນ ເປັນກດິ ຈະກໍາ: ທ່ີດຶງດດູ ຄວາມສົນໃຈໃຫ້ຕດິ ຕາມລີລາການ ການຮຽນຮູ້ດວ້ ຍຄວາມເຂົີ້າໃຈ, ສະແດງຕາມບດົ ທ່ີກໍານົດໄວ້ ເຮດັ ໃຫຜ້ ູ້ສະແດງ ຫຼ ຜູ້ ຮບັ ຮຄູ້ ວາມຮູ້ສກຶ ແລະ ແນວ ຮຽນເຂາ້ີົ ໃຈ, ຈີຈ່ ໍາເນີອ້ ຫາໄດງ້ ່າູ ຍ ແລະ ຈ່ີຈໍາໄດດ້ ົນ. ຄດິ ຂອງຜູ້ອ່ນີ (ຜ້ສູ ອນ/ຜູ້ຊົມ ຮັບຮູ້ຄວາມຮູ້ສຶກນຶກຄດິ ຂອງຜູ້ ຮຽນ/ຜສູ້ ະແດງ) ຈດຸ ເນນີັ້ : ຕ້ອງມີການອະພິປາຍເຖິງການ ຈດຸ ເນັີ້ນ: ຜສູ້ ະແດງຕອ້ ງອ່າູ ນບົດໃຫເ້ ຂ້ີົາໃຈ(ຕີບົດແຕກ)ແລ້ວ ສະແດງອອກຂອງຜູ້ສະແດງເພອີ່ ສະແດງໃຫດ້ ີທີສ່ ດຸ ຕາມບດົ ບາດຂອງຕົນ ບໍ່ວູາ່ ຈະ ໃຫເ້ ຂົ້ີາໃຈເຫດຜົນ ແລະ ຮັບຮູ້ ສະແດງເປັນໃຜ ຕອ້ ງສະແດງໃຫ້ໄດ້ຄກັບລກັ ສະນະຂອງ ຄວາມຮູ້ສຶກຂອງຜ້ສູ ະແດງທີ່ສະ ບຸກຄນົ ນີັນ້ ໆ (ຜສູ້ ະແດງອູາ່ ນໃຈຂອງຜຂູ້ ຽນບົດລະຄອນ ແດງອອກມາເປັນພຶດຕິກໍານນ້ີັ ໆ ກູ່ອນການ ສະ ແດງ ແຕູບ່ ໍ່ມີການອະພປິ າຍ ເພອ່ີ ອູ່ານໃຈ (ຜູຊ້ ມົ ອະພປິ າຍຫັງຼ ຈາກຈົບ ຜສູ້ ະແດງ ນອກຈາກອະພິປາຍເພີອ່ ຕິ-ຊົມ ການສະແດງ ການສະແດງເພີອ່ ອູາ່ ນໃຈຂອງຜູ້ ເທົາ່ ນັ້ີນ. ສະແດງ) ວັດຖຸຼປະສົງ: ວັດຖຼຸປະສງົ : 35

1. ເພ່ອີ ໃຫເ້ ຂ້ີົາໃຈຄວາມຮສູ້ ຶກ ແລະ ພດຶ ຕິ 1. ເພີ່ອໃຫ້ຜຮູ້ ຽນເຮດັ ວຽກຮູວ່ ມກັນ ແລະ ມີຄວາມ ກາໍ ການສະ ແດງອອກຂອງຜູ້ອນ່ີ . ຮບັ ຜດິ ຊອບ. 2. ເພອ່ີ ປບັ ແລະ ປ່ຽນທັດສະນະຄະຕິ ແລະ 2. ເພອ່ີ ສ່ົງເສີມຈິນຕະນາການ ແລະ ຄວາມຄິດສ້າງສນັ . ພດຶ ຕກິ າໍ ການປະຕບິ ັດຕົນໃນສັງຄົມໄດ້. 3. ເພອ່ີ ໃຫ້ຮູຈ້ ັກແກບ້ ນັ ຫາ ແລະ ຕດັ ສິນ 3. ເຝກິ ຄວາມກ້າໃນການສະແດງອອກ ແລະ ຄວາມເຊ່ີອໝີັ້ນໃນ ໃຈ. ຕນົ ເອງ. 4. ເພີ່ອໃຫຜ້ ູ້ຮຽນລດຸ ຄວາມຕຶງຄຽດ. 4. ເພ່ີອທົບທວນເນີ້ອໃນບົດຮຽນໃຫຈ້ ໄ່ີ ດ້ ແລະ ນາໍ ໄປປະຕິບດັ . ຄວາມແຕກຕາູ່ ງລະຫວູ່າງການສະແດງບົດບາດສົມມດຸ ກັບການສະແດງລະຄອນ ບດົ ບາດສມົ ມດຸ ການສະແດງລະຄອນ - ມຈີ ດຸ ເນ້ີນັ ເລີ່ອງຄວາມຮູ້ສຶກ ແລະ ການສະແດງອອກ - ມຈີ ດຸ ເນນ້ີັ ສິລະປະການສະແດງຕາມບດົ ຄ ຕ້ອງຕີບດົ - ຜູສ້ ະແດງແຕ່ລູ ະຄນົ ອາດຈະສະແດງອອກບໍ່ຄກັນ ໃຫແ້ ຕກ - ຜສູ້ ະແດງແຕູ່ລະຄົນຈະສະແດງຄກນັ ແຕູ່ເກັົ່ງບ່ໍເທົາ່ - ກາໍ ນດົ ໃຫສ້ ະເພາະສະຖານະການ ຜສູ້ ະແດງຕອ້ ງຄດິ ກັນ ບົດບາດ ແລະ ຄາໍ ເວົີ້າຂອງຕົນເອງ - ກາໍ ນົດບົດບາດ ແລະ ຄາໍ ເວີ້ົາໄວ້ໃຫ້ຜສູ້ ະແດງປະຕິບັດ - ເນ້ີອຫາ ເລີອ່ ງລາວ ມພີ ຽງສະພາບ ຫຼ ເຫດການບາງ ຕາມບົດ ສູ່ວນເທົາ່ ນັນີ້ - ເນອ້ີ ຫາ ເລ່ອີ ງລາວຂຽນໄວສ້ ົມບນູ ເປັນບົດລະຄອນ - ຄນົ ເບ່ີິງອູ່ານໃຈຜສູ້ ະແດງ ຕັງ້ີ ແຕູ່ຕົີ້ນຈົນຈບົ ເລ່ອີ ງ - ຕອ້ ງອະພິປາຍຫງຼັ ການສະແດງ ເພ່ີອຮບັ ຮູເ້ ຫດຜນົ - ຜສູ້ ະແດງອາູ່ ນໃຈຜຂູ້ ຽນບົດ - ບຈ່ໍ ໍາເປນັ ຕ້ອງອະພປິ າຍ ນອກຈາກຕິ-ຊົມບດົ ບາດຫຼັງ ແລະ ຄວາມຮສູ້ ຶກຂອງຜສູ້ ະແດງ ການສະແດງ 36

ການຈດັ ການຮຽນຮແູ້ ບບສະຖານະການຈໍາລອງ 7 (Simulation) 1. ຄວາມໝາຍ ການຈັດການຮຽນຮູ້ແບບສະຖານະການຈໍາລອງ ຄ ຂະບວນການຮຽນຮູ້ທີ່ຜູ້ສອນໃຫ້ຜູ້ຮຽນເຂີົ້າໄປຢູ່ໃນສະຖາ ນະການທີ່ສ້າງຂຶີ້ນມາ ເຊ່ິີງສະຖານະການນ້ີັນຈະມີລັກສະນະຄ້າຍຄກັບສະພາບຄວາມເປັນຈິງຫຼາຍທີ່ສຸດ ທັງສະພາບ ແວດລ້ອມ ແລະ ການປະຕິສໍາພັນໂດຍມີການກໍານົດບົດບາດ, ຂໍ້ມູນ ແລະ ກະຕິກາໄວ້ ເພ່ີອໃຫ້ຜູ້ຮຽນໄດ້ເຝິກການ ຄດິ ແກ້ໄຂບັນຫາ ແລະ ຕດັ ສິນໃຈຈາກສະພາບການທີ່ເຂົາກໍາລັງປະເຊີນຢູ່ ເຊີິ່ງຜູ້ຮຽນຈະຕ້ອງໃຊ້ຂໍ້ມູນທັງໝົດທ່ີໄດ້ ຮັບປະກອບກັບວິຈາລະຍານຂອງຕົນເອງໃຫ້ປະຕິບັດໜ້າທີ່ຕາມສະຖານະການນັ້ີນໃຫ້ດທີ ີ່ສຸດ ເຊີ່ິງການຮຽນຮູ້ແບບ ສະຖານະການຈາໍ ລອງນີ້ຈະຊູ່ວຍໃຫ້ຜຮູ້ ຽນເກີດການເຊີອ່ ມໂຍງການຮຽນໄດ້ດີ ແລະ ສາມາດນາໍ ໄປໃຊ້ແກໄ້ ຂບັນຫາ ໃນຊີວິດຈິງໄດ.້ 2. ຈດຸ ປະສງົ 1. ເພີ່ອໃຫ້ຜູ້ຮຽນໄດ້ຮຽນຮູ້ສະພາບຄວາມເປັນຈິງ ເກີດຄວາມເຂີົ້າໃຈໃນສະຖານະການຕູ່າງ ຫຼ ເລີ່ອງທີ່ມີຕົວ ປຽ່ ນຈາໍ ນວນຫຼາຍທມີ່ ີຄວາມສາໍ ພນັ ກັນຊດັ ເຈນ. 2. ເພອ່ີ ເຝິກການເຮັດວຽກເປັນກູຸ່ມ ການສາ້ ງຄວາມສໍາພັນກັບສະມາຊິກກມູຸ່ ການຍອມຮັບຄວາມຄດິ ເຫັນຂອງ ຜູອ້ ີນ່ . 3. ເພີ່ອເຝິກການຄິດ ວິເຄາະ, ແກ້ໄຂບັນຫາ, ຄວບຄຸມສະຖານະການ, ການຕັດສິນໃຈໃນສະຖານະການທີ່ຜູ້ ຮຽນອາດພບົ ໄດ້ໃນຊວີ ດິ ຈງິ . 3. ອງົ ປະກອບທສ່ີ າໍ ຄນັ ການຈັດການຮຽນຮແູ້ ບບສະຖານະການຈໍາລອງມີອງົ ປະກອບດົັ່ງນີ:້ 1. ສະຖານະການ, ຂ້ໍມນູ , ບົດບາດ ແລະ ກະຕິກາທີ່ສະທ້ອນຄວາມເປັນຈງິ . 2. ຜູ້ຮຽນທໍາໜາ້ ທີຜ່ ູ້ສະແດງບດົ ບາດຕ່າູ ງໆ ຕາມທກີ່ ໍານດົ ໄວ້. 3. ການແກບ້ ັນຫາ ຫຼ ການຕດັ ສິນໃຈທີເ່ ກີດຈາກວຈິ າລະຍານຂອງຜ້ສູ ະແດງ. 4. ການອະພິປາຍກູ່ຽວກັບສະຖານະການ, ຂ້ໍມູນ, ກະຕິກາ, ບົດບາດ ຫຼ ການສະແດງພຶດຕິກໍາ ແລະ ຜົນການ ສະແດງເພອີ່ ການຮຽນຮ.ູ້ 4. ລກັ ສະນະຂອງສະຖານະການຈາໍ ລອງ ສະຖານະການຈໍາລອງໂດຍທົ່ວໄປມີຢູ່ 2 ລກັ ສະນະຄ: 1. ສະຖານະການແທ້ຈໍາລອງ ເປັນສະຖານະການທ່ີກໍານົດຂ້ຶີນ ເພ່ີອໃຫ້ຜູ້ຮຽນໄດ້ສະແດງເພ່ີອຮຽນຮູ້ຄວາມຈິງ ເຊົ່ັນ ການຈໍາລອງສະຖານະການປະຫວັດສາດຂຶ້ີນມາໃຫ້ຜູ້ຮຽນສະແດງ ໂດຍຜູ້ສະແດງຈະຕ້ອງໃຊ້ຂໍ້ມູນທີ່ເປັນຈິງ ຂອງສະຖານະການນີັ້ນໆ ໃນການຕດັ ສນິ ໃຈໃນເຫດການຕູ່າງໆ. 2. ເກມຈໍາລອງສະຖານະການ ມີລັກສະນະເປັນເກມການຫຼ້ີນທ່ີສະທ້ອນຄວາມເປັນຈິງ ແບູ່ງອອກເປັນ 2 ປະ ເພດໄດແ້ ກູ່ 2.1 ເກມຈໍາລອງສະຖານະການແບບບ່ໍມກີ ານແຂູ່ງຂັນ ເຊ່ັນົ ເກມຈາໍ ລອງການເລອກອາຊີບ ເປັນຕນີົ້ . 2.2 ເກມຈາໍ ລອງສະຖານະການແບບມກີ ານແຂູ່ງຂນັ ເຊ່ົນັ ເກມຈໍາລອງສະຖານະການການຄາ້ ຂາຍ ເປັນຕນົີ້ . 37

5. ຮບູ ແບບຂອງສະຖານະການຈາໍ ລອງ ຮບູ ແບບຂອງສະຖານະການຈໍາລອງທີ່ດີ ຄວນເປັນສະຖານະການຈໍາລອງທີ່ມລີ ັກສະນະຕໄປນ້ີ: 1. ຜູ້ໃຊ້ສາມາດເຂົີ້າໃຈໂຄງສາ້ ງ ແລະ ການເຮັດວຽກໄດ້ງູ່າຍ. 2. ມຈີ ຸດປະສົງ ແລະ ເປຶ້າົ ໝາຍທີ່ແນູນ່ ອນ ຊດັ ເຈນ. 3. ບ່ໍມີຈຸດບອດ ຫຼ ຂຜໍ້ ິດພາດໃນການເຮດັ ວຽກ. 4. ຜໃູ້ ຊສ້ າມາດຄວບຄຸມສະຖານະການ ແລະ ໃຊງ້ ານໄດຢ້ າ່ ງສະດວກ. 5. ໃຫ້ຜົນຕາມວັດຖຸປຼ ະສງົ . 6. ສາມາດນໍາໄປປັບປຸງ, ປຽ່ ນແປງ ເພີອ່ ໃຊ້ໃນລະບົບການເຮັດວຽກງານອີ່ນໄດ້ງູ່າຍ. 7. ສາມາດນໍາໄປໃຊ້ໃນການແກ້ໄຂບັນຫາໄດ້ ຕ້ີັງແຕູ່ບັນຫາທີ່ງູ່າຍຈົນເຖິງບັນຫ າທີ່ມີຄວາມຫຍຸ້ງຍາກ, ຊບັ ຊອ້ ນຫຼາຍຂ້ີຶນ. 6. ຂນັີ້ ຕອນໃນການອອກແບບສະຖານະການຈາໍ ລອງ Twelker (1969: 64-70 ອາ້ ງໃນ ສົມເຊົາ ເນດປະເສີດ, 2518: 26) ກູ່າວເຖງິ ໃນຫຼັກການທີ່ຈະນາໍ ມາໃຊພ້ ິ ຈາລະນາອອກແບບສະຖານະການຈໍາລອງເພ່ີອພັດທະນາການສອນ ໂດຍສະຫຼຸບວູ່າ ຜູ້ສອນຈະຕ້ອງພິຈາລະນາເຖິງ ເນີ້ອຫາທ່ີຕ້ອງການສອນ ວິທີການຈັດການຮຽນຮູ້ທີ່ໃຫ້ຜົນດີທີ່ສຸດ ແລະ ເຮັດແນວໃດລະບົບທີ່ອອກແບບຈີ່ຶງຈະ ສມົ ບນູ ໂດຍມີລາໍ ດັບຂັນ້ີ ຕອນໃນການອອກແບບສະຖານະການຈໍາລອງດງົ່ັ ນີ້: 1. ວາງຂອບເຂດບນັ ຫາການສອນ ສງີ່ິ ຈໍາເປັນທີ່ຕອ້ ງຮູ້ໃນການກາໍ ນົດບັນຫາຢາ່ ງໃດຢ່າງໜ່ີຶງແລ້ວ ຄວນຈະ ໃຊ້ຫຍັງ ເປັນເຄີ່ອງມ ຫຼ ສ່ີທີ່ຈະມາຊູ່ວຍພັດທະນາການຮຽນຮູ້ ຫຼ ການແກ້ບັນຫາເຫຼົ່ານ້ີັນ ຫຼ ຈະໃຊ້ຫຍັງເປັນແຮງ ຈງູ ໃຈ ແລະ ຜູກ້ ໍານົດບັນຫາຈະຕ້ອງຮູ້ໃຫເ້ ລິກເຊ່ງິີ ວູ່າ ບັນຫານນ້ີັ ແມູ່ນຫຍັງ ບນັ ຫາທີ່ເກດີ ຂຶີ້ນນັນ້ີ ມຈີ ຸດມູ່ງຸ ໝາຍນີ້ັນ ແມນູ່ ຫຍງັ ເຮົາຈະອາໄສຫຍັງເປນັ ສະພາວະແວດລ້ອມທີ່ຈະຊ່ວູ ຍໃຫເ້ ຂ້າີົ ໃຈບັນຫາ. 2. ພຈິ າລະນາສະພາບຂອງລະບົບທຈີ່ ະນໍາມາໃຊ້ໃນສະຖານະການ ຜູ້ອອກແບບຈະຕອ້ ງພຈິ າລະນາວູ່າ ຈະໃຊ້ ກັບຜຮູ້ ຽນຈັກຄົນ ແລະ ໃຊ້ກໍາລງັ ຄນົ ເທົາ່ ໃດ, ໃຊ້ເຄີອ່ ງມອນັ ໃດຊູ່ວຍ, ໃຊ້ວທິ ີການແນວໃດ, ວັດຖຼຸອປຸ ະກອນມອີ ັນ ໃດແດູ່? ຫຼັກການດໍາເນີນການຈະໄປໃນລັກສະນະໃດ? ແລະ ຈະສ້າງປັດຊະຍາໃນການສອນໃນແບບໃດ? ຫຼ ເວ້ົີາ ໂດຍຫຍ້ໍກຄ ຈະຕ້ອງຄໍານຶງເຖິງສູ່ວນປະກອບຕູ່າງໆ ທີ່ຈະມີສູ່ວນຊູ່ວຍໃນການວາງຂອບເຂດຂອງບັນຫາໄດ້ໃຫ້ມີ ຄວາມເໝາະສມົ ແລະ ຖກຕອ້ ງກັບຈດຸ ປະສົງ. 3. ປບັ ສະພາບການເຂົ້ີາສູ່ບນັ ຫາ ເພີ່ອທ່ີຈະໃຫ້ບັນຫານ້ັີນເປນັ ໄປຕາມວດັ ຖຸຼປະສົງ ເຮົາຈະຕ້ອງອາໄສສະພາບ ການທ່ີພິຈາລະນາແລ້ວເຫັນວູ່າເໝາະສົມກັບບັນຫາ ຫຼ ເລອກວທິ ີການທ່ີຈະຊູ່ວຍນໍາບັນຫາໄປສູຈ່ ຸດໝາຍ ປາຍທາງ ທີ່ກໍານົດໄວ້. 4. ກາໍ ນດົ ວດັ ຖຼຸປະສງົ ສະເພາະ ຕອ້ ງກາໍ ນດົ ອອກມາໃນຮບູ ຂອງພດຶ ຕກິ ໍາທສີ່ າມາດວດັ ໄດ້. 5. ກໍານົດເກນໃນການວັດຜົນ ເນ່ີອງຈາກເກນການວັດຜົນແບບນີ້ ຈະຕ້ອງໃຊ້ວັດພຶດຕິກໍາຂອງຜູ້ຮຽນຈຶີ່ງ ຕ້ອງສ້າງເກນອອກເປນັ 2 ແບບຄ: 1) ວັດຜົນຂັີນ້ ສຸດທາ້ ຍໃນການຮຽນຮູ້ 2) ວດັ ຂີດລະດັບຄວາມສາມາດທ່ປີ ່ຽນແປງໄປ 38

6. ສະເໜຜີ ນົ ຂອງສະຖານະການຈໍາລອງ ຜນົ ຂອງສະຖານະການຈໍາລອງມີຂໄ້ໍ ດ້ປຽບວທິ ກີ ານຮຽນຮູ້ແບບອ່ີນ ອກີ ຫາຼ ຍຢ່າງຄ: 1) ສາມາດສາ້ ງອາລົມ ແລະ ສາ້ ງທັດສະນະຄະຕິໃຫເ້ ປັນໄປຕາມວັດຖປຸຼ ະສງົ . 2) ສະຖານະການຈໍາລອງສາມາດລວບລວມພຶດຕິກໍາທີ່ຈະຊ້ີຄວາມສາມາດຂອງຜູ້ຮຽນ ແລະ ຄວາມຈໍາ ໄວນ້ າໍ ກັນຄ ຜຮູ້ ຽນຈະມພີ ດັ ທະນາການ ທງັ ທາງດາ້ ນຄວາມຈາໍ ແລະ ພັດທະນາການທາງດາ້ ນຄວາມສາມາດ. 3) ສະຖານະການຈາໍ ລອງຈະຈງູ ໃຈໃຫ້ຜູຮ້ ຽນປະກອບກດິ ຈະກາໍ ໄດນ້ ານ. 4) ຜ້ຮູ ຽນຈະສາມາດເລອກຕອບສະໜອງ ຕໍ່ສະພາບການທາງສງັ ຄມົ ຈາກສະຖານະການຈໍາລອງໄດ.້ 5) ສະຖານະການຈາໍ ລອງຈະຊູ່ວຍປັບຄວາມແຕກຕ່າູ ງລະຫວູາ່ ງບຸກຄົນຂອງຜູ້ຮຽນໃຫ້ເຂີົາ້ ກັນໄດ້ເປນັ ຢ່າງ ດີ ແລະ ເປັນໄປຕາມທີຕ່ ອ້ ງການ. 6) ສະຖານະການຈໍາລອງຈະດຶງຄວາມສົນໃຈຂອງຜູ້ຮຽນໄວ້ໄດ້ທັງໃນການເຮັດບົດເຝິກຫັດ ແລະ ໃນ ການຮຽນເນ້ີອໃນບົດຮຽນ. 7) ສະຖານະການຈາໍ ລອງສາມາດທີ່ຈະຊັກຈູງຜູຮ້ ຽນໃຫເ້ ຂາີ້ົ ສູພ່ ດຶ ຕກິ າໍ ທຕີ່ ້ອງການໄດ້. 7. ກໍານດົ ຊະນິດຂອງເຄ່ີອງມ ທີຈ່ ະນາໍ ມາສ້າງເປັນສວູ່ ນຂອງສະຖານະການຈໍາລອງເຊນົ່ັ ໃຊເ້ ປນັ ເຄີ່ອງມຊວູ່ ຍ ສອນ ຫຼ ສ່ີແນວອນີ່ ເຊົັ່ນ ເກມສະຖານະການຈໍາລອງເປັນຕົນ້ີ . 8. ເລອກສຫ່ີ ຼາຍໆຢາ່ ງເຂີົາ້ ມາໃຊ້ ເລອກເອາົ ສທີ່ ີມ່ ີປະສດິ ທພິ າບຫຼາຍທີ່ສດຸ ມາເປັນເຄອີ່ ງມພດັ ທະນາສະຖານະ ການຈໍາລອງ. 9. ພັດທະນາລະບົບສະຖານະການຈໍາລອງ ແກ້ໄຂຂໍ້ບົກຜູ່ອງໃນແຕູ່ລະຂີັ້ນຕອນ ເພີ່ອໃຫ້ສະຖານະການຈໍາ ລອງສມົ ບນູ ທສ່ີ ດຸ . 10. ທົດລອງໃຊ້ສະຖານະການຈໍາລອງ ເພີ່ອຫາຂໍ້ຈໍາກັດຂອງສະຖານະການຈໍາລອງທ່ີສ້າງຂີຶ້ນ ອາດຈະທົດ ລອງກັບກູຸ່ມຄົນໜ້ອຍ ຫຼ ແບບໜຶີ່ງຕໍ່ໜີຶ່ງກໄດ້ ການທົດລອງອາດຈະເຮັດໄດ້ທັງແບບເປີດ ແລະ ແບບປິດ ຄ ໃຫ້ຜູ້ ຮບັ ການທົດລອງເຮດັ ເຄີອ່ ງໝາຍໃນບອູ່ ນທ່ມີ ີບນັ ຫາ ແລະ ອາດໃຊ້ວິທີເປດີ ການອະພິປາຍກບັ ຜູ້ສາ້ ງໂດຍກງົ . 11. ປ່ຽນແປງ ແກ້ໄຂສະຖານະການຈໍາລອງ ຫຼັງຈາກການທົດລອງ ຖ້າຫາກພົບຂ້ໍບົກຜູ່ອງ ຕ້ອງນໍາກັບມາ ປັບປຸງ ປ່ຽນແປງ ເພ່ອີ ໃຫເ້ ໝາະສົມ ແລະ ເປນັ ໄປຕາມທ່ີຕອ້ ງການ. 12. ໃຊ້ສະຖານະການຈາໍ ລອງ ເປນັ ສ່ວູ ນໜຶີງ່ ຂອງການສອນຈງິ ເພ່ີອກວດສອບປະສດິ ທິພາບ. 13. ປບັ ປຸງ ປຽ່ ນແປງ ເພ່ີອໃຫເ້ ໝາະສົມກັບສະພາບການໃນອານາຄດົ ເຊີິ່ງມັກຈະພບົ ເຫນັ ຄວາມປຽ່ ນແປງ ຢເູ່ ລອ້ີ ຍໆ ເມ່ອີ ເປນັ ເຊົນັ່ ນີເ້ ຮົາຈີ່ງຶ ຕອ້ ງກຽມປັບປຸງສະຖານະການຈາໍ ລອງໃຫ້ທັນສະໄໝຢູ່ສະເໝ.ີ 7. ຂຄໍ້ ວນຄາໍ ນງຶ ກຽູ່ ວກບັ ການສາ້ ງສະຖານະການຈາໍ ລອງ 1. ຫາຄວາມຮູ້ກູ່ຽວກັບເຫດການ ຫຼ ປະສົບການໃຫ້ຫຼາຍທີ່ສຸດ ຈະຊູ່ວຍໃຫ້ເຮົາສ້າງສະຖານະການຈໍາລອງທີ່ ເໝາະສມົ ໄດດ້ ີ ມີຄນຸ ນະພາບຫາຼ ຍຂນີຶ້ . 2. ສຶກສາສະຖານະການຈໍາລອງທ່ີຜູ້ອ່ີນສ້າງໄວ້ ໃຫ້ເຂ້ົີາໃຈຢ່າງເລິກເຊິີ່ງ ກູ່ອນທີ່ຈະສ້າງສະຖານະການຈໍາລອງ ຂຶີນ້ ເອງ. 3. ສະຖານະການຈໍາລອງທ່ີເປັນໄປໄດ້ ຫຼ ຄ້າຍຄກັບສະພາບຄວາມເປັນຈິງຫຼາຍທີ່ສຸດ ຈະເປັນສະຖານະການຈໍາ ລອງທີດ່ ີທສີ່ ຸດທເ່ີ ຮົາຕອ້ ງການເຊ່ັົນດຽວກັນ. 39

4. ສູ່ວນປະກອບຕູ່າງໆ ຂອງເຄ່ີອງມໃນສະຖານະການຈໍາລອງເປັນພຽງສ່ີທ່ີຈະນໍາໄປສູ່ຈຸດໝາຍຕາມວັດຖຼຸປະ ສົງທີ່ຕງີ້ັ ໄວ.້ 8. ຂນັີ້ ຕອນການຈດັ ການຮຽນຮູ້ ຂ້ນີັ ຕອນການຈັດການຮຽນຮູ້ແບບສະຖານະການຈໍາລອງມີດ່ົັງນ:້ີ 1. ຂນ້ີັ ກະກຽມ ຜູ້ສອນກະກຽມສະຖານະການຈໍາລອງທ່ີຈະໃຊ້ຈັດການຮຽນຮູ້ ເຊິ່ີງຜູ້ສອນອາດຈະສ້າງສະຖານະການຂ້ຶີນເອງ ຫຼ ເລອກສະຖານະການຈໍາລອງທີ່ມີຜູ້ສ້າງໄວ້ແລ້ວ ລວມທັງການກຽມວັດສະດຸອຸປະກອນ ສ່ີິງຈໍາເປັນຕູ່າງໆ ແລະ ສະຖານທ່ີ. ໃນຂັີ້ນຕອນນ້ີ ຜູ້ສອນຈະຕອ້ ງສຶກສາ ແລະ ທໍາຄວາມເຂ້ີົາໃຈໃນສະຖານະການຈໍາລອງນ້ັີນ ແລະ ຄວນຈະທົດ ລອງປະຕິບັດດ້ວຍຕົນເອງ ເພີ່ອຈະໄດ້ຮູ້ເຖິງບັນຫາ ອຸປະສັກ ຂໍ້ຂັດຂ້ອງຕູ່າງໆ ຈະໄດ້ກະກຽມຫາທາງປ້ອງກັນ ຫຼ ຫາທາງແກ້ໄຂໄວ້. 2. ຂນີັ້ ນາໍ ສະເໜສີ ະຖານະການຈາໍ ລອງ ແລະ ແນວທາງການປະຕບິ ດັ ໂດຍປົກກະຕິ ສະຖານະການຈໍາລອງ ສູ່ວນໃຫຍູ່ຈະມີຄວາມຊັບຊ້ອນພສົມຄວນ ການນໍາສະເໜີສະຖານະ ການຈໍາລອງ, ບົດບາດ ແລະ ກະຕິກາຕູ່າງໆ ຈີຶ່ງຈໍາເປັນທ່ີຜູ້ສອນຈະຕ້ອງມີການກະກຽມເປັນຢ່າງດີ, ກະກຽມຂ້ໍມູນ ທຸກຢ່າງໄວ້ໃຫ້ພ້ອມ ໃນການນໍາສະເໜີສະຖານະການນີ້ັນໆ ຜູ້ສອນຈະຕ້ອງສະເໜີໃຫ້ເປັນໄປຕາມລໍາດັບຂັ້ີນຕອນ ໂດຍເລີ່ມດ້ວຍການບອກເຫດຜົນ, ວັດຖຼຸປະສົງ, ພາບລວມຂອງສະຖານະການຈໍາລອງທັງໝົດ ແລ້ວຈ່ຶີງໃຫ້ຂໍ້ມູນ ລາຍລະອຽດທ່ີຈໍາເປັນເຊັ່ົນ ບົດບາດ, ກະຕິກາ ພ້ອມທັງເປີດໂອກາດໃຫ້ຜູ້ຮຽນ ຫຼ ຜູ້ສະແດງຊັກຖາມເພີ່ອຄວາມ ເຂາ້ົີ ໃຈໄດ້. 3. ຂນີ້ັ ມອບໝາຍບດົ ບາດໃຫຜ້ ຮູ້ ຽນ ເມີ່ອຜູ້ຮຽນເຂ້ົີາໃຈພາບລວມ, ບົດບາດ, ກະຕິກາຂອງສະຖານະການຈໍາລອງນ້ີັນ ຜູ້ຮຽນທຸກຄົນຄວນໄດ້ຮັບ ບົດບາດໃນການສະແດງ ເຊງິ່ີ ຜູ້ສອນອາດເປີດໂອກາດໃຫ້ຜູ້ຮຽນເລອກບົດບາດເອງ ຫຼ ຜູ້ສອນອາດເປັນຜ້ກູ ໍານົດບົດ ບາດໃຫ້ຜູ້ຮຽນໄດ້ຕາມຄວາມເໝາະສົມ ເຊີ່ິງບາງຄັ້ີງ ຜູ້ຮຽນບາງຄົນອາດຈະໄດ້ຮັບບົດບາດທ່ີເໝາະສົມກັບບຸກຄະ ລິກກະພາບ ຫຼ ໃກ້ຄຽງກັບຊີວິດຈິງຂອງຕົນ ແຕູ່ບາງຄົນອາດຈະໄດ້ຮັບບົດບາດທີ່ບ່ໍກົງກັບບຸກຄະລິກກະພາບ ຫຼ ແຕກຕ່າູ ງຈາກຊີວດິ ຈງິ ເຊີງ່ິ ຈະເຮດັ ໃຫ້ຜ້ຮູ ຽນເກດີ ການຮຽນຮູ້ແນວຄິດໃໝູໆ່ ຂນຶ້ີ ມາໄດ.້ 4. ຂນ້ີັ ສະແດງ ໃນຂ້ີນັ ນ,ີ້ ຜຮູ້ ຽນທ່ີຮວູ່ ມສະແດງໃນສະຖານະການຈໍາລອງຈະຕອ້ ງໃຊຂ້ ້ໍມູນທັງໝົດທ່ີໃຫ້ໄວ້ປະກອບກັບວິຈາ ນະຍານຂອງຕົວເອງ ເພ່ີອປະຕິບັດໜ້າທີ່ ຫຼ ແກ້ບັນຫາຕາມສະຖານະການນີັ້ນໃຫ້ດີທີ່ສຸດ ໂດຍຜູ້ຮຽນຈະຕ້ອງພິ ຈາລະນາວູ່າ: - ຈະເວົີາ້ ຫຍັງ? - ຈະເວີາ້ົ ກບັ ໃຜ? - ຈະເລອກໃຊພ້ າສາໃຫເ້ ໝາະສມົ ກັບບດົ ບາດແນວໃດ? ສາໍ ລບັ ຜສູ້ ອນຄວນຈະເຮດັ ໜ້າທ່ີ - ຄວບຄມຸ , ຕດິ ຕາມ, ສັງເກດພດຶ ຕກິ າໍ ຂອງຜສູ້ ະແດງຢ່າງໃກຊ້ ິດ. - ຈດົ ບັນທກຶ ຂມ້ໍ ນູ ທຈ່ີ ະເປັນປະໂຫຍດຕໍ່ການຮຽນຮ້ຂູ ອງຜຮູ້ ຽນໄວ້. 40

- ໃຫຄ້ ໍາປກສາ ຫຼ ຕາມຄວາມຈໍາເປນັ ຊູ່ວຍແກ້ບັນຫາຕູ່າງໆ ທອີ່ າດຈະເກດີ ຂີ້ຶນ. - ກໍານດົ ວາູ່ ຈະເລີມ່ ຕີ້ນົ ຫຼ ຍຸດຕກິ ານສະແດງເມອີ່ ໃດ? 5. ຂນ້ັີ ອະພປິ າຍ ເນອີ່ ງຈາກການຈັດການຮຽນຮູ້ແບບສ້າງສະຖານະການຈາໍ ລອງ ເປນັ ວິທີການທ່ີໃຫຜ້ ູ້ຮຽນມີຄວາມຮູ້, ຄວາມ ເຂີ້ົາໃຈກູ່ຽວກັບສະພາບຄວາມເປັນຈິງ ຫຼ ໃກ້ຄຽງຄວາມເປັນຈິງທີ່ສະຖານະການຈໍາລອງຂ້ຶີນມາ. ດົັ່ງນ້ັີນ, ຫັຼງຈາກ ສະແດງແລ້ວຈໍາເປັນຕ້ອງມີການອະພິປາຍປະເດັນການຮຽນຮູ້ຈາກສະຖານະການໃນເລີ່ອງນີ້ັນໆ ມີຫຍັງແດູ່ເປັນປັດ ໄຈທີ່ມີອິດທິພນົ ຕ່ສໍ ະຖານະການນນ້ັີ ສິ່ີງເຫາົ່ຼ ນຈີ້ ະເຮັດໃຫຜ້ ຮູ້ ຽນເກດີ ຄວາມຮ,ູ້ ຄວາມເຂ້າີົ ໃຈຢ່າງເລກິ ເຊງີິ່ . 6. ຂນ້ີັ ສະຫບຸຼ ແລະ ປະເມນີ ຜນົ ຜູ້ສອນ ແລະ ຜຮູ້ ຽນສະຫຼຸບເນອ້ີ ໃນສາໍ ຄນັ ແລະ ປະເມີນຜນົ ການຮຽນຮູ້ ຂັນ້ີ ຕອນການຈັດການຮຽນຮູ້ແບບສະຖານະການຈໍາລອງສາມາດສະຫຼຸບໄດດ້ ັງົ່ ນ້:ີ 1. ຂນີັ້ ກະກຽມ 2. ຂນ້ັີ ນໍາສະເໜສີ ະຖານະການຈາໍ ລອງ ແລະ ແນວທາງປະຕບິ ັດ 3. ຂ້ັີນມອບໝາຍບົດບາດໃຫ້ຜູຮ້ ຽນ 4. ຂີ້ນັ ສະແດງ 5. ຂນ້ີັ ອະພິປາຍ 6. ຂັີ້ນສະຫບຼຸ ແລະ ປະເມີນຜົນ ແຜນພມູ ສະແດງຂນ້ັີ ຕອນການຈດັ ການຮຽນຮແູ້ ບບສະຖານະການຈາໍ ລອງ 9. ຂດ້ໍ ີ ແລະ ຂຈ້ໍ າໍ ກດັ ການຈັດການຮຽນຮູ້ ແບບສະຖານະການຈໍາລອງມີຂດໍ້ ີ ແລະ ຂຈ້ໍ ໍາກັດດງ່ົັ ນີ້: ຂດໍ້ ີ 1. ເປັນການໃຫ້ໂອກາດຜູ້ຮຽນໄດ້ເຝິກທັກສະຂະບວນການຕູ່າງໆ ເຊ່ົັນ ຂະບວນການແກ້ບັນຫາ, ຂະບວນ ການສ່ີສານ, ຂະບວນການຄິດ ເປນັ ຕົີນ້ . 2. ຜູ້ຮຽນມີສູ່ວນຮູ່ວມໃນການຮຽນຮູ້ສູງ ເກີດຄວາມມູ່ວນຊີ່ນໃນການຮຽນຮູ້ ເປັນການຮຽນຮູ້ທ່ີມີຄວາມ ໝາຍສໍາລບັ ຜຮູ້ ຽນ. 3. ສາມາດຈັດປະສົບການທີ່ເພີ່ມປະສິດທິພາບຄວາມຈໍາໄດ້ດີ ສາມາດຖູ່າຍທອດສ່ີິງຕູ່າງໆ ທ່ີກູ່ຽວກັບສະ ພາບຄວາມເປນັ ຈງິ ໃນຊີວິດໄດຢ້ າ່ ງມປີ ະສດິ ທພິ າບ. 4. ສາມາດຈັດທົດລອງຈິງໄດ້ຕາມສົມມຸດຖານ, ການທົດສອບ ແລະ ການປະຍຸກໃຊ້ ຊູ່ວຍໃຫ້ຜູ້ຮຽນປະ ສົບຜົນສໍາເລດັ ໃນວິທກີ ານຮຽນຮູ້ແບບແກ້ບນັ ຫາ. 5. ຄວບຄຸມເວລາໃນການຈດັ ການຮຽນຮູ້ໄດດ້ ີ ແລະ ສາມາດປະເມີນຜົນໄດຢ້ າ່ ງຖກຕອ້ ງ. 41

ຂຈ້ໍ າໍ ກດັ 1. ເປນັ ວິທກີ ານຮຽນຮ້ທູ ີ່ຕອ້ ງໃຊ້ເວລາຫາຼ ຍ ເຊນັົ່ ການກຽມການ, ການສະແດງ ແລະ ການອະພິປາຍ. 2. ເປນັ ວິທີການຮຽນຮູ້ທີ່ຕອ້ ງໃຊຄ້ ູ່າໃຊຈ້ ູ່າຍສງູ ຫຼາຍ ເພາະຕອ້ ງໃຊວ້ ັດຖຼຸອປຸ ະກອນ ແລະ ຂໍມ້ ູນຕູ່າງໆ ສາໍ ລັບ ຜູ້ສະແດງ. 3. ເປັນວິທີການທີ່ຕ້ອງເພ່ີິງສະຖານະການຈໍາລອງ ຖ້າຫາກຜູ້ສອນບ່ໍມີຄວາມຮູ້, ຄວາມເຂ້ີົາໃຈໃນການສ້າງ ສະຖານະການພຽງພ ຫຼ ກໍານົດສະຖານະການໄດ້ບໍ່ດພີ ການຮຽນຮູໃ້ ນຄີັງ້ ນ້ນີັ ຈະບເໍ່ ກີດຜົນສາໍ ເລັດ. 4. ການອະພປິ າຍ ແລະ ສະຫຼບຸ ຜນົ ເປນັ ຂນັ້ີ ຕອນສໍາຄັນ ຕອ້ ງອາໄສຄວາມຊໍານານຂອງຜູ້ສອນຈີ່ຶງຈະເຮັດໃຫ້ ເກດີ ການຮຽນຮຢູ້ ່າງແທ້ຈິງ. 42

ຕວົ ຢາ່ ງການຈດັ ການຮຽນຮແູ້ ບບສະຖານະການຈາໍ ລອງ ເລອ່ີ ງ: ເກມການຄາ້ ຂາຍແລກປຽ່ ນ(1) ອາມາລາ ລົດສຸກ: 2529 ການຫີິ້ຼນເກມນ້ີເປັນການຊ້ີ-ຂາຍ ປັດໄຈ 4 ເຊີິ່ງໄດ້ແກູ່ ອາຫານ, ເຄີ່ອງນຸູ່ງຫົ່ມ, ທີ່ຢູ່ອາໄສ ແລະ ຢາຮັກສາ ໂລກ. ເພີ່ອໃຫ້ໄດ້ສງິີ່ ທ່ຈີ ໍາເປນັ ແກູ່ການດໍາລົງຊວີ ິດ ໃນລະຫວູ່າງການຫ້ີຼນ ບາງຄ້ີັງຜຫູ້ ້ີນຼ ຈະປະສບົ ກັບເຫດການຕ່າູ ງໆ ຕາມທີລ່ ະບຸໄວໃ້ ນບດັ ໂຊກສະຕາ ເຊິງ່ີ ຈະເກດີ ຂີຶນ້ ຄກັບຊີວດິ ຈິງ. 1) ອຸປະກອນການຫິີຼ້ນ (ສາໍ ລບັ ຜູ້ຫີນ້ຼ 2-6 ຄົນ) - ແປນ້ ກະດານ - ຕົວເດີນ(ໝາກເດນີ 6 ອັນ) - ໃບຕາດນິ - ບດັ ສິນຄາ້ - ບດັ ໂຊກສະຕາ - ເງນິ - ໝາກກະລອ໋ ກ 2) ກ່ອູ ນການຫ້ີຼນິ ຜູ້ຫ້ິຼີນທຸກຄົນຈະໄດ້ຮັບເງິນຜູ້ລະ 15000 ກີບ (ໃບ 5000 ສອງໃບ, ໃບ 1000 ສີ່ໃບ, ໃບ 500 ໜີ່ຶງ ໃບໃບ 100 ສີ່ໃບ, ໃບ 50 ໜຶີ່ງໃບ, ໃບ 10 ຫ້າໃບ) ແລະ ບັດໃບຕາດິນຜູ້ລະ 3 ໃບ ຕາມແຕູ່ຈະໄດ້ຮັບແຈກ ໂດຍບມໍ່ ີການໄດ້ເລອກ ພ້ອມກັບໝາກເດນີ ຜູ້ລະ 1 ອັນ ໂດຍເອາົ ໄປວາງບອູ່ ນຈດຸ ເລ່ີມຕີນົ້ ແລະ ແຕູ່ງຕັີ້ງພະນກັ ງານ ທະນາ ຄານ 1 ຄນົ ຈາກຜູ້ຫຼິີ້ນ. 3) ວທິ ີຫິີ້ນຼ ທໍາອິດຜູ້ທີ່ໂຍນໝາກກະລ໋ອກໄດ້ຫຼາຍທີ່ສຸດ ຈະເລີ່ມຫ້ີິຼນກູ່ອນໂດຍໃຊ້ໝາກເດີນຂອງຕົນເອງໄປຕາມ ຊູອ່ ງໃຫ້ເທົາ່ ກັບຈາໍ ນວນໝາກກະລອ໋ ກທ່ີໂຍນໄດ້ (ຜູ້ຫີ້ິຼນທ່ີໂຍນໝາກກະລ໋ອກໄດ້ຄກັນທັງ 2 ໜູ່ວຍ ມສີ ິດໄດ້ໂຍນ ໃໝູ່ ແຕູ່ຫາກວູ່າໝາກກະລ໋ອກທ່ີອອກມາມີແຕ້ມຄກັນທັງ 2 ໜູ່ວຍຕິດຕໍ່ກັນເຖິງ 3 ຄັີ້ງ ຜູ້ນີ້ັນຕ້ອງ “ເຂີ້ົາຄຸກ”) ເມ່ີອຜູ້ຫ້ີິຼນເດີນໄປຢຸດຢູ່ບູ່ອນດິນທີ່ຍັງຫວູ່າງ ຜູ້ຫຼ້ິີນມີສິດທີ່ຈະຊີ້ທີ່ດິນໄດ້ຈາກທະນາຄານຕາມລາຄາທີ່ລະບຸໄວ້ໃນ ຊູອ່ ງນ້ີັນ ແລ້ວຂໃບຕາດິນຕອນນັີ້ນມາເປນັ ກໍາມະສິດ. ເມ່ີອຜູ້ຫຼິີ້ນຊ້ີທີ່ດິນແລ້ວ ກຈະມີສິດຊີ້ສິນຄ້າຕາມລາຄາທ່ີກໍານົດໄວ້ໃນໃບຕາດິນ. ຈາກນີັ້ນ, ຈະຊີ້ສິນຄ້າ ໄດ້ອີກ ເມ່ີອໄດ້ຮັບເງິນ 2000 ກບີ ເຊິີ່ງທະນາຄານຈະຈູ່າຍໃຫ້ທຸກຄ້ີັງທ່ເີ ດີນຄົບຮອບ ແລະ ຜ່າູ ນຈດຸ ເລີ່ມຕີົ້ນມາຢຸດ ຢູ່ ທີ່ດນິ ຂອງຕນົ ເອງ. ເຈາີົ້ ຂອງທີ່ດນິ ມສີ ິດເກັບຄາູ່ ເຊົ່ານາໍ ຜທູ້ ມີ່ າຢດຸ ຢູທ່ ີ່ດິນຂອງຕນົ ເອງ ຕາມອດັ ຕາທລີ່ ະບຸໄວ້ໃນໃນຕາດນິ . ໃນລະຫວາູ່ ງການຫຼິີ້ນ ຜູ້ທ່ີລົ້ີມລະລາຍຈະຕ້ອງອອກຈາກເກມການຫີ້ຼິນໄປ ຜູ້ທີ່ມີປັດໄຈ 4 ຫຼາຍທີ່ສຸດຈ່ຶີງ ຈະຖວາູ່ ເປນັ ຜູ້ຊະນະ. 4) ທະນາຄານ ທະນາຄານມີໜ້າທີເ່ ກັບເງິນ, ໃບຕາດິນ, ບັດສິນຄ້າ ກູ່ອນທີຈ່ ະມກີ ານຊີ້ຂາຍ ໂດຍເກບັ ແຍກຈາກເງິນ 43

15000 ທ່ີໄດ້ຮັບເຊັົ່ນດຽວກັບຜອູ້ ີ່ນ. ທະນາຄານເປັນຜູ້ຈ່າູ ຍເງິນ, ຂາຍທີ່ດິນ, ເປີດປະມູນ, ຊຂ້ີ າຍສິນຄ້າ, ຮັບຈໍາ ນອງທ່ີດນິ , ຈູ່າຍ ແລະ ຮັບເງິນຕາມຄໍາທໍານາຍຂອງໂຊກສະຕາ. ທະນາຄານມີເງນິ ບໍ່ຈໍາກັດ ແລະ ມີສິດພິມເງນິ ເພີ່ມ ຂ້ຶີນ ໂດຍຂຽນຈໍານວນເງນິ ລງົ ໃນແຜນູ່ ເຈ້ຍ. 5) ຂາຍ ແລະ ຈາໍ ນອງ ຈໍານອງໄດ້ສະເພາະທີ່ດິນເທົ່ານ້ັີນ ໃນລາຄາ 50 ເປີເຊັນຂອງລາຄາຊ້ີ ຈະໄຖູ່ຄນໄດ້ໃນລາຄາດຽວກັນກັບ ທີ່ຈໍານອງໄວ້ ແຕູ່ຈະຕ້ອງເສຍດອກເບ້ຍຕູ່າງຫາກອີກ 100 ກີບທຸກຄີັ້ງໄປ ແຕູ່ກູ່ອນທີ່ຈະຈໍານອງທີ່ດິນຕ້ອງຂາຍ ສິນຄ້າ ຫຼ ເຮອນ ຕາມທີ່ລະບຸໄວ້ໃນໜັງສກັບທະນາຄານໃນລາຄາ 50 ເປີເຊັນ ຂອງລາຄາທ່ີຊ້ີໄວ້ ທ່ີດິນຢູ່ໃນລະ ຫວູ່າງການຈໍານອງຈະບໍ່ມີການເກັບເງິນຄູ່າເຊ່ົາ ແລະ ແຍກໜັງສໄວ້ຕູ່າງຫາກ ກລະນີຜູ້ຫີິ້ຼນລົີ້ມລະລາຍເອງ ຈະຕ້ອງ ມອບໜັງສຄນໃຫ້ກບັ ທະນາຄານ. 6) ໂຊກສະຕາ ຫາກຜູ້ຫ້ີິຼນເດີນມາຢຸດບູ່ອນໂຊກສະຕາ ຈະຕ້ອງເປີດບັດໂຊກສະຕາທີ່ວາງຂວ້ໍາຢູ່ເທິງໂຕະ ແລະ ປະຕິບັດ ຕາມຂຄ້ໍ ວາມທ່ກີ າໍ ນົດໄວ້ ສາໍ ເລດັ ແລ້ວປອ່ ນບັດນໄີ ວ້ກ້ອງກອງບດັ ທີວ່ າງໄວ.້ 7) ການປະມູນ ເມ່ີອຜູ້ຫີິຼ້ນບໍ່ປະສົງທີ່ຈະໃຊ້ສິດຂອງຕົນໃນການຊ້ີທີ່ດິນ ຜູ້ອ່ີນມີສິດຂໃຫ້ນາຍທະນາຄານເປີດການປະມູນ ທີ່ດນິ ຕອນນ້ນີັ ເຊງິີ່ ການປະມນູ ຈະເລ່ີມຕີ້ງັ ແຕລູ່ າຄາເທົາ່ ໃດກໄດ້ ໂດຍຕົນເອງສາມາດເຂົີ້າຮູວ່ ມການປະມູນນີ້ນັ ໄດ.້ 8) ຄກຸ ເມອີ່ ຜູ້ຫຼ້ິນີ ເດີນໄປຢດຸ ບອູ່ ນ “ໄປເຂາົີ້ ຄຸກ” ຈະຕອ້ ງໄປເຂ້ົາີ ຄກຸ ທນັ ທີ (ແລະ ເມ່ີອເຖິງເວລາທ່ຄີ ົນຈະຕ້ອງໄປ ໂຍນໝາກກະລ໋ອກ ຈະຕ້ອງເສຍຄູ່າປັບໃໝ 500 ກີບ ກູ່ອນຈຶີ່ງໂຍນໝາກກະລ໋ອກໄດ້) ຂະນະຜູ້ຫິ້ຼີນຢູ່ໃນຄຸກບໍ່ມີ ສດິ ຮວູ່ ມການປະມູນທີດ່ ິນ ແຕຍູ່ ັງຄງົ ເກັບເງນິ ຄ່າູ ເຊາົ່ ໄດ້ຕາມປົກກະຕິ. 44

ຕວົ ຢາ່ ງການຈດັ ການຮຽນຮແູ້ ບບສະຖານະການຈາໍ ລອງ ເລອີ່ ງ: ເກມການຄາ້ ຂາຍແລກປຽ່ ນ (2) ອາມາລາ ລົດສກຸ : 2529 ແບູ່ງຜູ້ຫິ້ີນຼ ອອກເປນັ 3 ກ່ມຸູ ຄ ກມູຸ່ ຜູ້ຜະລດິ , ພໍ່ຄ້າຂາຍສ່ົງ ແລະ ພ່ໍຄາ້ ຂາຍຍູ່ອຍ ແຕູ່ລະກມູຸ່ ປະກອບດວ້ ຍຜູ້ມີ ອາຊີບຕ່າູ ງກັນດັ່ົງນ:ີ້ ຜຜູ້ ະລດິ ພຄໍ່ າ້ ຂາຍສງົ່ ພຄໍ່ າ້ ຂາຍຍອູ່ ຍ - ຊາວນາ - ພຄ່ໍ າ້ ຂາຍເຂາົີ້ ສານ - ພໍ່ຄ້າຂາຍເຂາີົ້ ສານ - ເຈີ້ົາຂອງໂຮງສີ - ພໍ່ຄາ້ ຂາຍເສ້ີອຜາ້ - ພໍ່ຄ້າຂາຍເສອ້ີ ຜ້າ - ເຈີ້າົ ຂອງໂຮງງານຜະລິດເສອ້ີ ຜ້າ - ພຄ່ໍ າ້ ຂາຍຢາ - ພ່ຄໍ າ້ ຂາຍຢາ - ເຈາີ້ົ ຂອງໝບູ່ າ້ ນຈັດສັນ - ເຈີາົ້ ຂອງໂຮງງານຜະລິດຢາ ຈາໍ ນວນຜູ້ຫຼນີິ້ ອາຊີບລະ 2 ຄົນ ຜູ້ຫຼີ້ິນແຕູລ່ ະອາຊີບຂອງແຕູ່ລະກຸູ່ມ ຈະໄດຮ້ ັບຊອງ 1 ຊອງ ພາຍໃນຊອງປະກອບດ້ວຍ 1. ຮູບພາບສະແດງອາຊີບ 2. ບັດຄາໍ ສົງ່ັ ເຊີງ່ິ ຈະອະທບິ າຍໜາ້ ທ່ີ ທ່ີແຕູລ່ ະອາຊບີ ຈະຕອ້ ງປະຕບິ ດັ 2.1 ຖາ້ ເປນັ ກຸູ່ມຜູ້ຜະລິດຈະໄດ້ຮັບບັດ ເຊ່ິີງມີພາບຂອງຜນົ ຜະລິດ ແລະ ຕົວເລກທີສ່ ະແດງຈາໍ ນວນຜົນ ຜະລດິ ທີຕ່ ນົ ເອງຜະລິດໄດ້. 2.2 ຖາ້ ເປັນກູ່ມຸ ພ່ຄໍ າ້ ຈະໄດຮ້ ບັ - ບນັ ຊສີ ະແດງລາຍຈູາ່ ຍຂອງພໍຄ່ ້າ - ເງນິ (ທະນາບັດ) ສາໍ ລບັ ຊີສ້ ິນຄາ້ ຕາມຈໍານວນທກີ່ ໍານົດໃຫ້ພຄໍ່ ້າແຕ່ລູ ະປະເພດໄດ້ຮັບ. 3. ບດັ ຄໍາຕອບ ສໍາລັບໃຫ້ຜູ້ຫຼິນີ້ ຕມີ່ ລາຍການສນິ ຄ້າ ແລະ ລາຄາສນິ ຄາ້ ທຊີ່ ມີ້ າ ວທິ ີການຫ້ຼິີນ ເມ່ອີ ຜູ້ຫຼິ້ີນໄດ້ຮບັ ຊອງແລ້ວໃຫປ້ ະຕບິ ັດຕາມທໄີ່ ດ້ກາໍ ນດົ ໄວໃ້ ນບັດຄາໍ ສົັງ່ ເຊ່ົັນ ກຸູ່ມຜູ້ຜະລິດຕອ້ ງກໍານດົ ລາຄາຂອງ ຜນົ ຜະລິດທີ່ຕົນເອງໄດ້ຜະລິດຂຶີ້ນໃຫ້ເໝາະສົມກັບທຶນທີ່ໄດ້ລົງໄປ, ສູ່ວນກູຸ່ມພໍ່ຄ້າ ຖ້າເປັນພໍ່ຄ້າຂາຍສົ່ງຈະຕ້ອງຕິດ ຕໍ່ຂຊ້ີສິນຄ້າຈາກກຸູ່ມຜູ້ຜະລິດ ເພ່ີອນໍາໄປຂາຍຕໍ່ໃຫ້ພ່ໍຄ້າຂາຍຍູ່ອຍອີກຕ່ໍໜີ່ຶງ ເມ່ີອພ່ໍຄ້າຂາຍຍູ່ອຍຊ້ີສິນຄ້າຈາກພໍ່ຄ້າ ຂາຍສ່ົງແລ້ວໃຫ້ນໍາມາຂາຍຢູ່ຕະຫຼາດ ແລ້ວໃຫ້ຜູ້ຫິຼ້ີນກຸູ່ມອ່ີນໆ ມາຊ້ີສິີ່ງຈໍາເປັນໃນການດໍາລົງຊີວິດທ່ີຍັງຂາດຢູ່ໃຫ້ ຄົບຖ້ວນ ເມອ່ີ ຊີມ້ າແລ້ວໃຫຂ້ ຽນລາຍການສິນຄ້າ ແລະ ລາຄາສນິ ຄ້າທີ່ຊີ້ມາລົງໃນບັດຄໍາຕອບ. ຫັງຼ ຈາກການຫີິຼ້ນສ້ນີິ ສດຸ ລົງ ໃຫຜ້ ູ້ຫນີິຼ້ ສນົ ທະນາກນັ ຫຼ ຕອບຄໍາຖາມກູ່ຽວກບັ ເລີອ່ ງຕໍ່ໄປນ:ີ້ 1. ຄົນເຮົາຈະມີຊີວດິ ຢໄູ່ ດຕ້ ້ອງອາໄສຫຍັງ ແລະ ເຮາົ ໄດ້ສ່ິງີ ເຫ່ົຼານີ້ັນມາໄດແ້ ນວໃດ? 2. ບັນຫາກູ່ຽວກັບການຄ້າຂາຍ ແລກປຽ່ ນທີຜ່ ູ້ຫີ້ນິຼ ພົບຈາກສະຖານະການຈາໍ ລອງ. 3. ທະນາຄານມີຄວາມສໍາຄັນຕໍ່ການຄ້າຂາຍແນວໃດ? 4. ຄຸນລກັ ສະນະຂອງຜຊູ້ ີ້ ແລະ ຂອງຜູ້ຂາຍ 45

ຕວົ ຢາ່ ງການຈດັ ການຮຽນຮແູ້ ບບສະຖານະການຈາໍ ລອງ ເລອີ່ ງ: ເກມການຄາ້ ຂາຍແລກປຽ່ ນ (3) ອາມາລາ ລົດສກຸ : 2529 ການຫີຼ້ິນເກມສະຖານະການຈໍາລອງ ປະກອບດວ້ ຍການຫິີນ້ຼ 2 ຮອບ ຮອບທີ 1 1. ຢາຍບັດໃຫ້ຜູ້ຫ້ິຼີນ ຜູ້ລະ 4 ບັດ ບັດແຕູ່ລະບັດຈະມີພາບ ແລະ ຂໍ້ຄວາມຕູ່າງ ກັນຄ ອາຫານ, ເຄີ່ອງນູຸ່ງ ຫົມ່ , ທີ່ຢູ່ອາໄສ, ຢາຮກັ ສາ ແລະ ຈະມີຕົວເລກ ເຊ່ິີງໝາຍເຖງິ ຄະແນນຂອງບັດນ້ນັີ . 2. ໃຫຜ້ ຫູ້ ີນຼ ພະຍາຍາມແລກປ່ຽນບັດທ່ີມຂີ ຄໍ້ ວາມຕູ່າງກັນນີ້ນັ ໃຫໄ້ ດ້ຄບົ ທງັ 4 ຂໍ້ຄວາມ. 3. ວິທີການແລກປ່ຽນ ຜູ້ຫິີ້ຼນຢືນເປັນວົງມົນ ໂດຍປ່ິນໜ້າເຂົ້ີາຫາກັນ, ໃຫ້ຜູ້ຫິ້ີຼນຄົນໜ່ຶີງເປັນຜູເ້ ລ່ີມຕ້ົີນກູ່ອນ ໂດຍຜູ້ທີ່ມີສິດແລກບັດເປັນຄົນທໍາອິດຈະຕ້ອງຂຈັບມນໍາຜູ້ທ່ີຕົນຂແລກປ່ຽນບັດນໍາ ຖ້າຜູ້ນ້ັີນຍອມໃຫ້ຈັບມຈ່ີຶງຈະ ດໍາເນີນການແລກປ່ຽນໄດ້(ການແລກປ່ຽນອາດຈະບໍ່ປະສົບຜົນສໍາເລັດ ຖ້າບັດທີ່ຂແລກນັ້ີນບ່ໍເປັນທີ່ຕ້ອງການຂອງ ອກີ ຝ່າຍໜີຶ່ງ) ເມອ່ີ ແລກປ່ຽນຮຽບຮ້ອຍແລ້ວໃຫ້ກັບມາຢນື ທີ່ເກົ່າ ແລ້ວປ່ຽນໃຫ້ເພີອ່ ນອອກໄປແລກປ່ຽນບັດຕ່ໍ ສໍາ ລບັ ຜທູ້ ບ່ີ ຕໍ່ ອ້ ງການແລກປຽ່ ນກັບໃຜໃຫກ້ ອດເອິກໄວ້. 4. ເມີ່ອຜູ້ໃດຫາກແລກປ່ຽນບັດໄດ້ຄົບ(ຄ ໄດ້ບັດເຊ່ິີງມີພາບ ອາຫານ, ເຄອ່ີ ງນຸູ່ງຫົ່ມ, ເຮອນຢູ່ ແລະ ຢາຮັກ ສາ) ໃຫ້ອອກມາຢນື ຢນູ່ ອກວງົ ຖ້າຄບົ 8 ຄົນໃຫ້ຢດຸ ຕກິ ານຫຼນ້ີິ . 5. ລວມຄະແນນຕາມຕວົ ເລກທີ່ປະກດົ ຢ່ໃູ ນບດັ ຜທູ້ ີ່ມີບດັ ຄບົ ຊດຼຸ ທັງ 4 ບດັ ຈະໄດ້ຄະແນນສູງສຸດ. ຮອບທີ 2 ແບູ່ງຜູ້ຫີນິ້ຼ ຕາມຄະແນນທແ່ີ ຕລູ່ ະຄົນໄດ້ຮັບ ເຊງ່ິີ ຈະແບູ່ງອອກເປັນ 3 ກມຸູ່ - ກຸູ່ມທໄີ່ ດ້ຄະແນນສງູ ສດຸ ເປນັ ພໍ່ຄ້າຂາຍສງົ່ - ກຸູ່ມທ່ີໄດ້ຄະແນນໃນອັນດັບທີສອງ ເປັນພໍ່ຄ້າຂາຍຍູ່ອຍ - ກູຸມ່ ທີ່ໄດ້ຄະແນນໃນອັນດັບທີສາມ ເປັນຜູ້ຜະລດິ ໃນແຕູລ່ ະກຸູມ່ ປະກອບດ້ວຍຜ້ມູ ີອາຊບີ ຕາູ່ ງກັນດ່ງົັ ນີ້: ຜຜູ້ ະລດິ ພຄໍ່ າ້ ຂາຍສງົ່ ພຄໍ່ າ້ ຂາຍຍອູ່ ຍ - ຊາວນາ - ພຄ່ໍ າ້ ຂາຍເຂີາົ້ ສານ - ພໍ່ຄ້າຂາຍເຂາົ້ີ ສານ - ເຈ້ົີາຂອງໂຮງສີ - ພຄໍ່ ້າຂາຍເສີ້ອຜາ້ - ພຄ່ໍ າ້ ຂາຍເສ້ອີ ຜາ້ - ເຈາີົ້ ຂອງໂຮງງານຜະລິດເສ້ອີ ຜ້າ - ພຄໍ່ າ້ ຂາຍຢາ - ພໍ່ຄາ້ ຂາຍຢາ - ເຈົີາ້ ຂອງໝູບ່ ້ານຈັດສັນ - ເຈີ້າົ ຂອງໂຮງງານຜະລດິ ຢາ ຜູ້ຫຼິີ້ນແຕລູ່ ະອາຊີບຂອງແຕລູ່ ະກູຸມ່ ຈະໄດ້ຮັບຊອງ 1 ຊອງ ພາຍໃນຊອງປະກອບດ້ວຍ 1. ຮບູ ພາບສະແດງອາຊບີ 2. ບດັ ຄໍາສງັ່ົ ເຊງີິ່ ຈະອະທິບາຍໜາ້ ທ່ີ ທີແ່ ຕູ່ລະອາຊບີ ຈະຕອ້ ງປະຕບິ ດັ 3. ບດັ ພາບທ່ີໄດຮ້ ບັ ຈະແຕກຕາູ່ ງກັນ 46