Important Announcement
PubHTML5 Scheduled Server Maintenance on (GMT) Sunday, June 26th, 2:00 am - 8:00 am.
PubHTML5 site will be inoperative during the times indicated!

Home Explore Бейсенова Ш. Мизамшуақ

Бейсенова Ш. Мизамшуақ

Published by biblioteka_tld, 2020-04-22 06:22:53

Description: Бейсенова Ш. Мизамшуақ

Search

Read the Text Version

Шервдну БЕЙСЕНОВА

Ш э р е а н у БЕЙСЕНОВА О и'иуамшусщ *-■ * г ч о / АЛМАТЫ 2006

Казахстан Республикасынын. М эдсниетжопе аппарат министрлпа Аппарат жэне муратат комитетш щ багдарламасы бойынш а шыгарылды Б 38 Б ей с ен о в а Ш . М и з а м ш у а к ,. Эцгшелер. - Алматы, “©лке”, 2006. - 2 4 0 бет. ISBN 9965-742-56-1 Пул ж ипащг негашен к^ламгердщ соцгы жшдары жазган жаца туындыларытоптастырылганАвтордыцк/лйоцгшесшдебалмасынн а ш е осы KimatiKfi енгятген аудармаларында балмасын эйел жаныныц нэз/к wpbtdepi, к/нп-крбат сырлы сезшдер/ шынайы да табиги кврпис тапк/ж Шр Караганда, оныц кейткерлерi взш!з кунде карт журген щшпайым жандардыц 6ipi секи/di KOpiitedi. Апайда, опардыц б/ртшдеп ашылар жан тебпренпщтк сырлары, рухани бай сезш к/лзыналары ощ ш аны н а т е ер/кса баурап,ор ада.»взтше6ipэлем екешн угындыргандай.Жу/леккежылы muedi, жецт окрлады. Ец бастысы, олардыц ium жан дуниеа ок,ырманды бейжай кучды/счайды. ISBN 9965-742 -5 6 -1 © Б ей сен о в а Ш., 2006 © “©лке” басп асы , 2006

г^)йвл мщы о )ц я м е ^ е р

М изамш уа^ А кж а м ал б уп н езш ерекш е сер гек сезш геш , тап 6ip колты гы ны касты на канат байлап, калы ктан уш ы п жургендей. М ун д ай куй;н ол ко п те н , cip a, бастан кеш пе ген тэр1зднТац к у л а н и е к т е 1п п а т а р -а т н а с т а н б с р 1т а л а й 1с т и 1б а с ы н к а й ы р ы п - а к тастады. К е л Ы мен баласын ояты п алмайы н дегендей аягы ны н уш ы м е н л ы п ы п басы п ж у р ш , е ю у л ке н neM epecin тур гы зы п , ал дап-сул ап к и п ш р ш , е р т е н гш к астары н ы н-ш ы нсы з ituKi3in, уйден алы п ш ы гы п K e rri. Улкенш ж ол д ы н карсы бетш деп м е кте п ауласы на K ip ri3 in ж 1берш , eK in u iicin ор тал ы кта гы бала б акш ага апары п келдн Бул он ы н кун дел ш п icTen ж урге н T ipfliri, 6ip aK б у п н осы ны н 6apiH е з ге ш е кул ш ы н ы спе н ж ш ерл еш п аткарып ж ур. Тангы уйкы T .irri гой. О ны ез басынан 6 ijie ;ii. Ж а с уакытта уйкы сы 6ip канбауш ы едк Ерте туры п, кеш ж ататы н. Сонда ол: «Ц И ркш -ай, алацсыз 6ip уйы ктайтын кун болар ма? Уйкысы канып туратыи адамныц арманы бар ма екен?” —деп ойлаушы ед'|. С о л у й к ы л а р ы б у п н д е 1з-тузЫ з кай д а к е т к е н i б е л п а з , енд1 ж а м б а с ы н а та с б а т к а н д а й д е ц б е к п п п , T y iii б о й ы к в з 1лin flip e алмайты н кездер1 болады. “ Ж а с ко й , уй ы ктай ту р с ы н ш ы \", — деп келппн epTenricin ояткы сы келм ейднак- Балажан неме ебектеп 03i гой турып алатын. Кеш е кеш ке тун ортасына дейш куйбендеп жур1п алып efli, б уп н туруга ш амасы келмед1 бш ем . Балаларды апарып тастап к е л т , аш ытып койган камыры кете рш ген екен, кун ж ум а болга н сон ж е п ш елпек nicip in аруактарга багы ш тап дуга окы ды . Бала мен келш ге ыстык бауы рсакпен шайларын 6epin, кызметтерш е ш ыгары п салды. Сол ею арада ю ш кентай немересш е карайтын кутуип эйел де -4-

ке л ш Kipai. Б а л аны с о га н 6 e p in , 03i а с ы к п а й б ап та н ы м с ы л а н ы п таранды , жецмщ еп боянды , кер ке м ж арасаты н одеMi ко й л е п н тауып киш . K etiinri кезде ж урж -туруга ынгайлы кер ш , yueMi ш ал б ар м ен ж у р е т ж едь Б у г ш 6 ip к е й л е к KHrici к е л г е ж . С о с ы н колына эдем! сумкасын устап, “Д астаркан ” дукенж е тартты. K eJiiH iH iH а й ту ы н а К а ра ганд а, ка л а д а гы е ц дэм д! т о р т т а р осы дукенде гана болатын керж едь Сол рас па, ж о к па ез кв31мен ке р ж кай тпа к. Б уп н ортанш ы HeMepeci — Толганайдьщ туган кумi. Сол шалдуар кара т е н те п ж н м ерекесже тэгп-дамд1 базарлык, ж ем ю -ж идекалы п, б акж ага апарып бермекнп болып ш ы ккан 6 e ii. Тусте тэрбиенп тэтейлер1 тобында туган кун ж этап отпекал. Заманына сай уршс те! Келин мен баласынын мундайга мурш алары мулде ж о к , мурындарынан ш анш ы лы п жургендер1 yueMi. — Апасы, езщ реттейсщ гой, — деп буган карай ысыра салатын эдеттерл А кж ам ал ондайга ш арш аган ба? Кайта к у л ш ы н а Tycin: — Ж арыктары м-ау, мен турганда несже аландайсындар. Кызметтерже соз келм есж, жумыстарынды icre fl берсендероп, — деп, м ектебж е де, бакш асына да, ондагы толы п ж атка н жиналы старьжа да баруды ез м ж детж е алгалы каш ан. Бозала таннан 6epi зы р кагы п, капылы п жургенде аузынан “ тэубасы ” 6ip тускен ж о к . «Ы ры с алды — кы з» деген. О сы жалбы р ш аш ж ам ан немерелерщ бергеж не мьщ да 6ip ш ую р! “ Тэуба, тэуба, тауба\", — дейщ куб!рлей. “ Кудайга тэуб а” , — о н ы ц аузы нан ту с п е й тж сез1. А кж а м а л га н е м е р е л е р ж ж б эр 1 д е ы с ты к. Н у р с а у л е с ж : « К а м ы к к а н коц'иммд1 ж у б а т к а н , с у й с е м MefiipiMfli кд н д ы р га н . K ()3iM /ii а ш ы п KopreniM, ау зы м д ы а ш ы п суйгегпм, телбасым», — деп айналы п толганса, Толганайды: “ М ы рза Кудай ж ом артты кпен атасына уксаты п бере салган ” , - де п е р е к ш е eM ipene ж а к с ы к о р е ш . Т о нпа нд а ган ш ш к е н т а й гана тэм ш ш м уры н кара кы з ы н ы н к е с к ж - келбет1 атасы нан аумайтын. Кы л аягы, саусактарына д е й т, колымен кезж , аузын сурткендеп кимылына ш екп уксайты н. «Алла Тагаланын шеберлнжде ж е к ж о к кой, - деп ойлайды А кжамал. - Э йтпесе, С екен ем1рден озганнан ке й ж с еп з-то гы з ж ы лдан с он т у га н HeMepeciHin к и м ы л -к о з га л ы с ы н а д е й т ат а с ы н а н аум а й ту р с а , К уд а йд ы н KyflipeTi ем ей н е м е н е » . Ж а т к а н ж е р ( ж а р ы к

б олгы р кайрам С е кси! кы з баланы катты ж а ксы Kopyuii eni гой. вздер'ш де кы з болмады , туы ска нда ры ны и кыздары н обектеп, ел in кала ж азд ай ты н . Е ндь Mine, С е к е н н щ с о л nneyiHe, Кудай KeJiiiiiHiH е т е п н е ж а р ы л к а п , к ы з суй in о т ы р га н ы ш ы га р . Э р нем ерес!тугаи самым А кж а м ал ж у р е п ж ары ла куанатын, к е й кезде осы c a rr i С е ке м к о р м е д н а у де п ею нет1 н М1акта р ы да бар. Сойтсе де жамым ж егем муцым iurre тунш ы кты ры п , арка- ж а р ка куа н ы ш ка epiK б е р е ги де eKiueci ж е р ге ана тустан 6 ip , мыма т у с та н 6 ip TMiri б а з а р м е н п е р зентх а наны н, арасы н ж ол кы л ы п, куйы м даты п, ж а с б осан ган кел1н1не сорпа-су та сы п Н1а п к ы л а п ж у р г е н н К ы з т у п л , к ы з ы л ж у н г е за р болым жургендер аз ба? ©йтпегенде, Кудай, А руакка ш ет болармын де п к о р ка т ы м . Ю ш к е н т а й А р д а г ы н ы н ж он1 TinTi б е л е к. С у т а н кы га н 6o 6e riM in Mici ж у п а р , б ы л д ы р л а га н TUii балдам т э т п . К у р т а к а м д а й б о л ы п -а к eKi э п к е а н е aMipin ж у р п з г е н г е бапандай, айтканы н ктетп ей коймайды. Б1рде А кж а м ал Н урсэулеге: — Ж е н а з еркелеген!нд1 каш ам коясы к? Кудайдьщ ж огы н сурайсын да ж уресщ . Эжептау1р улкен кы з болып калдын, а к ы л ы н к а ш а н Kipep е к е н о с ы c e H in , — д е п к ейГсе, кел1н1 А й ж а н кул in: - А п а с ы -а у , к у р та к а н д а й А р д а гы н ез1н1Н. к у к ы м та лап ет ш , ж е р те м ш л еген де, MyniKi е в д ж о м ем ес пе? — де п ж а т ы р . И о-ау десещш . Э ркайсы сы ны н кылыгы эр баска. Осылардьщ кызыгы н кы зы ктап, куаныш тарын куаныштау он ы м Ka3ipri TipniriH iH. б а р м;ммне а й н а л га н д а й . Б у га н д а тэ уб а !!! А кж а м ал ен/и Т эш рден, бауы ры нан ерген у р п а гы ны н ж а пы ра к ж а й ы п , жел1 та р тка н б акы ты м узагы на н с у й а н ш р уш Hacin ету;и T in e itA i— А кж а м а л ж у м ы с ы н ы н 6ip ж ер д е й 6iTKeHiHe куамды. К е л iнiнiк айтканы рас екен. Тэгп-дэм д1 дегенщ бул арада молш ы лы к кер1недн Сорелер! кай ы сы п-а к тур. Ол “ Д а с т а р ка н н ы н ” е'н 6 ip эдем ! то р ты н та ндап алды. Ka3ip коктем алтын кун ш уагы н аяусыз куйган сарыала куздщ бас кез1. Ж е м ш т щ канд айы ке р е к, сам са п тур. А л м а ты н ы н ез1нде eceTiHi б ар , он .туст!к ош рден эк е л ш , yflin-Torin койганы бар, ко зш н ж ауы м алардай. А кж а м а л у ы л ж ы п [некем будан ш иеден, баданадай-баданадай шабдалыдан калаганынш а -6-

салдырып алды. Базарга бары п ж урге нш е деп, ет бсш м ш е согы п, тур!лген сем1з казы мен 6ip кесек ж аяны да осы арадан ала салганды жом кор дь C e fiT in ол ко р ж ы н ы н да, кенм п и де тогайты п кеш еге ш ыкты . Колындагыосыншамазаттары мененд1 автобус,тролейбуска отыру киындау ш ыгар. Аялдамага бармастан турган ж ерж де ж еш л кол ж у стауга окталды . К о п кутке н де ж о к , кол KOTepreni сол efli, та йпалга н а к сур маш ина колденендей к е л т , алдына тура калганы. — Абай дацгы лы мен Сейф уллин K om ecinin киы лы сы на дейш апары п тастамас па екенснз? — деп отпил ол, м аш инаны н аш ы ктерезесш ен ж урпзунйм ен сэлемдескен соц. — Элбетте, неге болмасы н! — деп, лы п ете калган ж урпзунп машинадан ш ы гы п к е л т , муны н колындагы заттарын алы п, арткы оры нга жайгасты ры п, алдынгы орынга ез1н к о л т ы гы н а н д е м еп о т ы р гы з га н ы . А к ж а м а л о й л а н ы п калд ы . “ Бул Meni та ны п, одеfti то кта д ы -а у ш а м а сы ,” — деп туй ге н ол, кезппн киы гы мен карап едк буры н-сонды кормеген адамы сиякты . М ейл !, апарып тастаса болды гой, он ы н ю м екешнде м е н т ш аруам канш а д еп койды iuiineH . Б1раз ж ургеннен кеш н: — О здей сулу келш ш ек кол ко те р т турган сон, оны-муны за ттар ы ц ы зд ы Kopin, а п а р ы п т а с т а й ы н ш ы д е п эде(н б ур ы л д ы м , - дейд1 ж 1 г!т а га с ы ж а с ы н д а гы ш а ш ы н к ы р а у ш а л га н , с ы пта й KHinreii с ы р б а з ж ург1зуш 1 ш ы н ы б о л с а д а , к а л ж ь щ ы б о л с а да а гы н а н ж а р ы л га н т у р т а н ы т ы п . А к ж а м а л к о л coMKecin TiseciHe к о й ы п , к а р ы та л га н ко л ы н у ка л а п о т ы р ед1, капел1мде с ас ы п калды. — A -а! Сулу келш ш ек дегеж ш з мен бе? Алла разы болсын ендеше. Ж асар ты п “ ксл 1нш е к\"д еп кешл1мд1 e c ip in тастады ны з гой, — деп кулш , эзшдей ж ауап катты. — Н агы з хан орталыкта турады екенс1з гой. — Е -е -е , агасы ci3 6i3fli уйге бара ж а т ы р деп оты р екенс1з гой. Ж о к, бала бакш ага бара ж аты р ещм. Сейфуллин KoiueciMen б у р ы л ы п , сэл к е т е р ш с е ш з , ж о л д ы ц к а р а м а -ка р с ы бетжде “ Б олаш ак ” деген улкен бакш а бар. Сол арага жетк1:йп тастасацыз болар едь Ж ур п зуш 1 де 6ip сей ле п калга н Kici е ке н , о н ы -м уны ны ц

басын шалып оты ры п, о дегенш е б акш аны н тусына да келш калыпты. — Ж ол д ы Kecin eTin ж у р е а з бе? О дан да мен айналып к е л е й ш ,—д е п .С э т б а е в к о ш е с ш е д е й ш к е т е р ш п .б а г д а р ш а м н ы н тусынан буры лы п келш , бала б акш аны н дэл ecirm in алдына то кта ды . Ш ы н риза болганнан Лкж амал алгысы н жаудырды. — Б азарлы гы ны з мол екен, 6ip той бар-ау мунда? — Иа, кызымнын туган куш ед . Веско толды. Соган экеле ж а т к а н ы м го й , — д е д . У й ге а л га н за т т а р ы н с а л га н coMKici де ауыр ед , соны ойлаган Акжамал осы келжпен уйге дешн 6ipaK ж етш алсам, кандай ж аксы болар ед деп отырган. О ньщ уст1не, баласы ньщ туею а ска келет'ш уакы ты да таяп калды-ау. Келпм нщ ж ум ы с орны каш ы ктау, ж ол ы н киы нсы нган ол узмнеке келм ейтж, баласыньщ Kenceci таяу жерде, содан болар, тусте м уньщ ш ай ы н im nece к о ц ш конинм ейтш дей унем1 у й ге келетш уйкуш ж неме. Э кеа де сондай ед. Диеталыкасханадан тусппн im in ж о л -ж е н е ке й уйге согы п , м уньщ 6ip -e K i кесе шайын im in кетпесе асы батпайтындай керш етш . Е -е-е, откен кунде белп ж о к деген осы екен-ау! А кжам ал батылсыздау: — «С ы й кылсац, сыпыра кы л» дегендей, мен мунда коп айналмаспы н, ю рем ш де мыналарды 6epin Kepi ш ыгамы н, куте турмас па екенс1з, — д ед киыла. — Н е ге болм асы н? BipaK у за кка кетпесс1з. У акы т кы м бат дегендей, — деп койды. Акжам ал туеш е калды. — Кутш турган уакытьщыздын, акы сы н жемесп1н, — деп, о н ы -м у н ы с ы н KOTepin, л ы п ы п б а с ы п б а к ш а н ы н к е н а у л асы на eniri K e iri. А кы сы н тол с рм in дегенде ж ур п зуиЛ мырс етш, м и ы гы н а н к у л ге н д е й KopiHOi. А кж а м а л э ке л ге н за ттар ы н тэ р б ие ип кы з га 0TKi3in, жем1стердн жуылмаганын е с ке р тт, балалармен кы зу ойнап оты р га н то м п а й га н те н те п н сы рты нан Kepin: « А та сы н ан аумай калган ю ш ке не ку|йм менщ », — деп ем1ренген бойы ты ска беттед. Д э л осы сэтте, ойына алган ici тамамдалган ж анны н эдетшдей кещл1н1н 6 ip маркайы п калган ш агы е д . Элдеб1р куаны ш тын хабаршысындай ж урен кургы р да е л е п зт, ерекпи

согады. B y riii Gip ер е кш е кун болды деп кой ды ш т е й . М ы н а м а ш и на да о н ы н а н у ш ы р а с а Kerri. А д а м га 0 3 iи ж а к с ы c e 3iiiy ушш коп нэрсе керек емес екен-ау! А кж ам ал каз1р ез]н те рт кубы ласы сай адамдай сезж д г B ipaK бул 6 ip carriK ка н а сез1м едк О й т ке ш , T ip u iп и кте о н ы н жаны жабы ркау тарты п журетш кез1аз емес. Осы бакшанын, ауласы да бутан катты унайды. Бул 03i 6ip з а м а н н ы н ж а й б а р а к а т ке зш д е к е д м о л ы н а н са л ы н та н гимарат болса керек. Айналасы ат ш аптырым. А гаш ты к неше атасы, гулдщ neGip турлер1 е п л ге н . К о кк е бой созга н кар ага й- шыршасы коз суйспинредг Н агы з кы з - карагайлар. К е ш ке ж а кы н Толганайды алуга келге н кездер1 асы кпа ган к у н 1 оны аулага ерк'ш ж 1берш , А кж а м а л д ы н 03i кар ага йды н касындагы оры нды кка оты ры п дем алаты ны бар. Сонда Kyui бойгы ш аршаганы демде тарап, бойы жеш лдеп сала беретшдей KopiH eTin. А ула э д е тте п с п щ е й гу л ж а й н а н , к у л п ы р ы п , к е з тартады. К ы ркуйе ктж ж айм аш уак тамы лж ы тан Kyui б уп н ш уагы наяусы з-актопптургандай.Тош рексагы м пурга болешп, а к сэры сэулеге ш омылгандай. Тотияйындай зецпр ко к аспан та за ж у ы л га н ю р д ей ец1 а ш ы л ы п , б ш к т е п к е т к е и д е й . Yn6ipcreH ж 1б е к орам алдай а к ш а б у л тта р э р ж е р д е 6 ip к а л ы к т а п ж е щ л сы рги ды . М аш инага карай ксле ж аты п А кж а м ал та би га т пен адам ж а н ы канд ай е п з ед1 д е п то п ш ы л а д ы . Н е ш е к у н п ж а ц б ы р д а н ке й ш ш э й д а й а ш ы л га н к у н м е н б 1р ге м у н ы ц д а б а с ы н ы ц с а ки н а с ы таркап, кан кысымы орны на тускен Typi бар. Копии жадырап, б ой ы с е р и и , б ой не KOKiperi эн с а л ы п т у р га н д а й к у н а к . « Б уп н 6ip ж а кс ы кун еке н » , - дед! тагы да 03iHe-e3i. «Ж асаганиемдамылжы ганосы кунш цнурш уагы нкорсеткенш е мы нда 6ip тэуба», - деп куб1рледи Акжамал бакш а ауласынан ш ыгы п, маш инага карай асыга басты. Ж ур пзуи л сыртта темею тарты п тур екен. Бул жакындаган кезде тем ею сш щ тукы лы н кокы с ж эилгш е апарып та ста п , а л ды дгы eciKTi а ш ы п , А кж а м а л д ы т а гы д а к о л т ы гы н а н демеп оты ргы зганы . А кж ам ал ды н бул кептен корм еген курмет1 ед г Содан кода йсы зда нган дай к ы з а р ы п K erri 61'л е м , eKi 6eTi ысып журе бердк Ж ур пзуи й келш , оз орнына жайланып отырган сон бугаи куле карап:

— А л, не буйы расы з? Калан карай журеинз? — деп сурады. Акжамал баратын жерш айгты . М аш ина кайтадан Абай дангылына ш ы гы п, ш ы гы ска карай заулады. О дга карай буры лы п, тауга котерклетш улкен кош еге туспекнл еш, оларды ж ол кызметкерлер1 epiKci3 то кта тка н ы . 0 3 ipiu e , ж огары карай жол ж абы к коршедн — И э , анда-санда жабы лы п калатын б1здщ кеш етцосындай 6 ip эдет1 бар. — К е ш е теледидардан М ы с ы р ел ш щ падин!ахы келд1 деген e;ii. С ол каланы аралап ж у р ге н болды гой. — Ка п-а й... — А кж ам ал кы пы лы ктап, кысы ла бастады. — М е н а'зд щ б асы ны зга 6ip ауре болдым ба? Э лгш де п K yrripin ко й га н ы м аздай, та гы ту р а ты н TypiM i3 бар. — О касы ж о к. М ен 6ip тал шылым ш еккеиш е юрдннз де ш ы кты ны з гой. Уайымдамацыз, мен азш кеш еге тастап кетпеймш . Бул кош е ж а б ы к болса, баска ж ол табамыз. М аш ина томен кулдилап, одан оцга бурылып Салтанат сарайы ны н арты н орай улкен дацгылмен капталдас кшллеу ко ш е ге T ycin , ж о га р ы орледн Бул кош еш А кж а м ал да бклетш. B ip aк, кептен ж урм еген екен. Б уры н кош еш н, ею ж а гы ауласында ж ем1а мэуелеп тураты н бактары бар ю лед ж ата гаи уйлер сеюдш едь Енш кар аса HiH TipecKen, 6ip iH e H -6 ip i о т ке н к ш е ц eKi-у ш кабатты сэн;и кодтедж дер бой тузеп т!. А кж а м а л , ой пы р ы м -ай , мына ке ш е н ш р е ц 1 к а л а й е з ге р ш к е т к е н д е п к а й р а н ка л д ы . H iHTipecin, ум сы на салынгандары сон ш а л ы к он сы зд а енс1здеу кош е одан сай ы нтар ы лы п кеткендей. Б уры нгы м эуел i ба кта рды н ж ур нагы да ж о к, каптаган уйлер. Осындай сэнмен катар тузеген уйлерд А л м а н и я , М а ж а р с т а н ел1не с а п а р ш е к ке н д е к о р г е н ед1. С о нда гы K op reiw ep in eii ай ы р гы сы з-а к. О л ж а н -ж а гы н а карап, танданысын жасыра алмай: — М ы н а кош е!Й ца дам т а ны м астай 03 re p in ке тке ш -а й ! TinTi б а ска калада келе ж атка нд ай м ы н. М ы н а уйл ер ка ш а н пайда болган? — деп тад-тамаш а болды. — Е, несш е тан каласыз? Заман езгерш , заманына сай адамдар ш ы кты . Д о р е к ш е у е стш се ал ды н-ал а K euiipiM ет1нем1н. Бурын « К а за к байыса катын алады, озбек байыса уй салады» деуш 1 ед1. О л м а ка л д ь щ б у г ш д е K y iii е т ке н д е й . K a 3 ip к а з а кт а р - 10-

байыса, озбект1 жалдап уй салдыратын болган. Кы бы н тапкандар « б а м д Ы дегенде о п з кара купим бар, 03 ien iK i д е генд е а н а у -м ы н а у iciM б а р » — де гещ и д элел деп 6 e p in ж а т ы р гой . - О л м уны TinTi А кж а м а л га да ем ес, езш е-вз1 ай ты п отыргандай болып ко pi щи. — Болса болар, — дед1 де койды А кж а м а л . Ka3ip о н ы н eciiie С е к е н eKeyiniH осы а р ам ен т а л а й ж у р г е н д е р к ж а с у а к ы т т а осы кешемен жаяу «Арман» кинотеатрына кинога келетждер1 тускен ед к А йтты не, айтпады не козд1 аш ы п-ж у м га н ш а оте ш ы к к а н д а й д у и и е б о л га н с о н ... K a3ip о й л а п о т ы р с а , ол TinTi баягыда лезде оте ш ы кка н ел естей, гай ы п б олган Kyiwepi еке н . 0м1рден Секен атты адам е ткеш н де еш к!м бш м ейтш дей. Ол те к А кж ам алга тана аян. М аш ина жайымен баяу сыргып келедк Акжамалдын терец о й га к е т к е 1Йи б а й ка га н ж у р п з у н н , о н ы н к е ц ш н бвл1п: — Замандас, жацагы бакшадагы кызыцыздан баска балалар да бар шыгар? — дед! эдеж созге тартып. — Yui кызым бар. Бакш адагы ортаншым. — Ж аксы екен. Д егенмен, 6ip атустар керек-ау. — К ы зы н б е р ге н ж о м а р т К у д а й у л ы н да б е р е р ... — И з, картайып турган ж оксы з, ж асты кты н соцында 6ip кай ы р м а сы б о л м а у ш ы ма ед'|? — д е ге ш ж у р п з у ш н н ц к у л ш . М ун ы естженде А кж а м а л д ы н K93i ш арасы нан ш ы гы п Kerri: — C i3, ci3 мы на менен yMiT е т т о ты р сы з ба? — дегещ и кекеш теж п, б о л т -б о л т арен айтты. Сосын ал к е л т кулеш . К о п те н бул ай кул м еге н ш ы га р-а у. Ko3inen ж а с а кка н ш а кул ш алган сон конин ан1ылып, кол орамалмен козннц ж асм н cypTin, арен басылтаны. Ж ур пзуи п оны ц ж узш е жы лы уш ы рай зер сала карап калы нты . Карасы нда А кж а м а л д ы н K yjiKicin эбе с коруд ен ro p i, кайта кул е туссе екен дегендей ynci3 т т е к б ар сею л дк Э лп нде п му|щ анган жуз1 лезде ж ады рап, булттан ш ы ккан кундей кул1мдейдк О л “ 6ip ауыз каткы л соз;и кещ лш е д ы к ал а ты н , о н ы н ececiH e ш ы н ж у р е к т е н ш ы к к а н 6 ip ау ы з ж ы л ы созге баладай ж убанаты н ю рпияз да сез!мтал ж ан боларсы ц\" дел ш ам а л ап от ы р га н д а й . К у л г е ж де с он дай эдем1 к о р ш д к Эйелге кулш журген кандай жарасымды. 0 3 in in кул ж сш огаш тау болды ма деп кысы лган А кжам ал: — Немерелер1мщ айтканы м гой. О й-бу-у, Кудай-ай, -И -

ен/U к а й т е й ш , ci3 м а гам ул т а п т ы р а ж а з д а д ы н ы з го й , - деп ж урп зуш п пц ж узж е мойын бурым, алгаш рет коз токтатып куле карады. — К ы зы м дегем сон--- Кэйдан бглейш ... K,a3ipri кыздар оку деп, току деп ерге кеш шыгады. Баланы кеш котередг Сомдайлардын 6ipi ме деп калганы м гой , — деп енд1 ол саскалактады. — Туайымдесемдетуаалмаймым. К уйе уаз бала туган эйелд Kopin пе ед!гйз? — д е п А кж а м а л та гы да кулям Б ул с о з д н еркш ен тыс аузынан калай ш ыгы п кеткеш н 03i де ангармай калды. — Отагасыцыз кайда? — О л Kici 6 i3 fli та ст а п к е т !п к а л га н . — Д у н и е д е н е р т е р е к о з га н ы н а С е к е н ш н , ©3i к ш э л щ е й -а к А к ж а м а л д ы н огам де ген о к п е а у ш а н - т с 1ц з. « О р т а ж о л д а т а с т а п к е г л и » , —д е м о н ы ш т е й ж а згы р ы п алаты н. K a3 ip де оны дуниеден озга н деп айтуга аузы бармады . О л а й десе, м ы на адам буга и м ус'ф кей карайтындай кор ш д м К о н и п н а у л а у y u iif l эл ден еле рд'1 к и ы с т ы р ы п а й туга м э ж б у р болады . А кж а м ал д ы н одам кейпн ж а с ы п калары созс1з. О л е з ш щ ж а н ж ар асы н с ы рт кезге 6umiprici келм сй/й-ак. Одан д а KyfieyiHeH а ж ы р а с к а н к о п э й е л д щ 6 ip i д е п о й л а с а , ойлай б е р е т.... Ю м аж ы распай ж аты р бугш де... — Ж а к с ы айелдем е р ке к KeTyuii м е е д к тэ ш р ь О н ы н 6ip ce6e6i болгам-дагы ... — Алды-артына карайламай 6ip тунде гайы п болганына Караганда 6i3AiH ж а кс ы эйел бола алм аганы м ы з-дагы ... — Эзмийнарты туцги ы к мунга айналды. — Е , солай дещ з... Ж ур п з у и н о и ы н ке ш л п п н пас болы п калга ны н ce3in, 6ip жы лы соз тауып айткысы келдк — Д е ге н м е н , мен Kici та ны са м , с!з де бекер адам емес T a p i3 f li c i3 . А кж ам алды н ж узш д еп юреукеленген коленке аз-кем сершлгендей езуш е кул м уйнрЫ п, жы мигандай болды. — М ун ы м е н не а й ткы н ы з келд1? — О з ж а кс ы ке л ш ш е к Tapi3flici3 дегеш м гой. — Я п ы рм а й, 6 ip кор генне н оны кайдан б1ле койдыныз е к е н ? - дед1 А к ж а м а л , ж у з !н д е э л п м у н а й ы с т ы н i3i д е ж о к аш ы к-ж аркы н унмен.

— К а л ж ы н тусш е тп п ш з маган унап оты р . K a3ip ж у р т ка л ж ы н кетерм ейдь калж ы нд аса б ш м ейдь B ip нэрсе десен: \" Н у и что?.. П одумаеш ь...” - деп карап отырады. — Е , к а л ж ы н н ы ц т у б ш TycipeTiH H e 6 ip о т а у ы з д ы , о р а к т м и й ке л ш ш е кте р б ар го й , KiciciHe кезде спе й ж у р а з -д а гы . — М а г а н а з д ш с ы па йы эз и й ш з м айдай ж а г ы п б арады . Эдем1 к у л ю ш з , эсе м квркш 1з а р т ы к -KeM i, к о с ы п -а л а р ы ж о к у й л е а м тапкэн. Табигат тал бойыцызга ж арасты ры п-ак берген екен. Ke3iM i3 к е р ш о т ы р го й « т о в а р н а ви ду» д е й т ш б е едь — C i3 6 i3 fli TinTi то в а р га т е н е п т а с т а д ы н ы з -а у ! О с ы ж а с ы м а дешн талай м актау соз естш е;вм, 6ipaK буры н е и ш м товарга тенемегтп, — деп сы нгы рлай кул ш ала ж енелдь О л оз атына айты лган тосы н тенеуге ш ынымен рахаттаны п кулш алды. — С оздщ р е п де... А кж ам ал кул м сш ты йы п: «О сы Meni б уп н кандай сайтан иектеп оты р?», — деп 03in нитей ce rin койды . С онш ам а кул геж Алайда, А кжамалдьщ осы 6ip керген бейтаны с адамга деген iurrefl 6 ip сеж м ко ж л ж е 6epiK орны кканда й. О л мына ж ю т агасы жасындагы токталган ж анны н е зж е деген ы кы ласы ны к ш ы найы л ы гы и, агы нан ж ар ы л ы п оты р ганы н элдеб1р эйелдж туйсж пен угынды. Содан ж уре н ш ым ете калды. Бойы нан жагымды толкы н ж упр ш еткендей. Бул кезде машина Кектебеге баратын келденен кеш еге н р е л е т о к т а г а н б о л а ты н . Б у л арад а д а б 1р т а л а й м а ш и н а ж и н а л ы п к а л ы п ты . С о га н Ка ра ганд а ж о л эл1 а ш ы л м а га н синкты . М уны кергенде Акжамал абы рж ы п калды. — 9 a i коп турар ма екенб1з? О з д ж уакы ты ны зды алы п, ауреге салып койдым ба? М ы на сомкем болмаса ж ая у да кете берер ещм... — О л не д е г е ж ж з ! М е н TinTi е ш к а й д а а с ы гы п о т ы р га н ы м ж ок. М аган салса, осы ж ол б уп н ашылмаса да е кж е тж жайы м жок. К о л с о зы м ж е р д е й К е к т е б е г е к е з т а с т а п , е з о й ы м е н 63i болып отырган Акжамал оньщ сезж ж астары на манде бермедь О л е ж и б уд ан к е п ж ы л д а р б у р ы н гы к о Hiл т у к п ip iнде KeM yjii ж а т к а н KepinicTepAi п а р а к та п о т ы р га н д а й к уй д е едь К а й р а н Кектебе! Бул да Секен екеуiнiц ж а с уакы тта рында коп кыдырган -2 3 -

ж ер лерш 'ш 6 ip i гой . К о зге ж ы л ы у ш ы р а п, ж а с т ы к ш а кты н есте калган елестерш е бастап барады. О л кайткал ы бул ж а кка да ая кб а спа пты гой. Кал ай озге рш кеткен десендп!?. А йналасы ндагы 03repicTi ол б угш Kopin, кайран калды Ж о т а н ь щ к и я б е т к е ш н е н т е б е с ш е деОДн у й сал ы п тастапты ... С е ке н еке ун н н балаларды epTin ж о та га 6 ip ж олы ж а я у KOTepLnreimepi eciHe Tycin о т ы р . K iu ii б а л а с ы н ы н б ес - алты лардагы кез1 сия кты . Ж а з уакы ты болаты н. Э кеа м ен улкен баласы алга озы ц кы рап Kerri. T iK б еткей ге кетерм генде бул алкы ны п калы п, акы ры н ж ур ш келе ж атка н. K iu ii баласы узай ал м ай, б уга н карайлай берда. С о сы н ага ш ты н жуандау 6ip бутагы н тауы п алы п, 6ip уш ы н 03i устап, 6ip уш ы н буган у с т а т ы п , TipKecin ж урда . А н а к о п и и б а л а с ы н д е м е п , б а л а к е ц Ы анасын суйреп, таудыц басы на дейш 6ipre ж ур ш отырды. Тагдырдын ж а зуы —ай ! Э кеа м ен улкен баласынан сондагы ад а с ка и ы а д а с к а н е к е н . С о д а н 6e pi Kiuii б ал а сы го й м у н ы эл1 кунге суйеп, суйреп келе ж аткан... А к ж а м а л т у н ж ы р а п , енда к а й т ы п К е к т о б е г е ка р а м а у га ты р ы сы п , ж у з !н о н га б ур ы п , а ш ы к тур га н M aiiiH iia эй не пне н гуркпдей агы п ж атка н езенге карады. Басы н кар суынан алатын Kiuii А л м а ты б у п н а р ы н д а п —а к ж а т ы р е к е н .Б у ы р к а н г а н е з е н н щ г у р ш н ты н д а п о т ы р у д ы к ©3i м ы н да 6 ip е м к е р ш е д к А кж а м а л ес!не тускен керШ стерда кайта ойга алмауга куш салып, судьщ ш уы лы на кул а кто с ты . Таудан екпш дей б ур к-с а р ка кка н мол су к о й т а с т а р га с о г ы л ы п , K e6iK ш а ш ы п , к е м е р ш е н а с ы п т е п л е р д е й ж а га л а у га д е й ш л ы к с ы п к е л ш , Kefiin ш епнед а. Г у р ш д е ге н осы ж о й к ы н у ш и ты н д а п о т ы р а б е р се го й . Е ш ж а л ы к п а с еда. О л ж е uiл Kypciiiin койды . Э лгш де гана а ш ы к-ж а ркы н оты рган келш ш ектш нелштен тунжы рай калганы н ж урп зуин угы на алмады. О ны ц коюрепнде тауезенш дейагы ны катты б!рею ш ш ,б1рум 1талапатсез!м дерд ан кемерш ен асардай, ж агалауга лы ксы п келш , кейш сершлген то лкы нд ар ды нар па лы сы ндай куйда кеш in оты р ганы н ол кайдан бкпсш. К ы р ы к кабат эйел ж аны ны н унгы л-ш уцгы лы на юм бойлап корген. Эйтеу1р те пн ж ан емес екеш анык- О л калайда А кж а м а л д ы се зге та р ты п с е й л е т кю келеда. Т у н г и ы к о й к у ш а г ы н а н ш ы га р ы п а л у д ы н а м а л ы н 1здеда. Т е п л 'ш кул се еке н дейда. Калай кулд1рерж бшмеда. О л А кж а м ал д ы к -14-

м ы с ы к т ы н б а ла сы н дай с у й ю м ;й coMKeciH iu у с т ш е к о й ы п отырган сол колын алып, алаканына салып, уысында 6ip сэт устап отырды, сосын 6ip колы м ен аялай сипап: — С а усактары н ы з канд ай эдем1 - дедп О сы м калан эсер e rri дегендей буны н ж узш е багдарлай козтастады . 0 з ойымен 03i болы п отырган А кж а м ал абдырап, капел1мде аузына соз де туспей, не дерш б1лмей калды. Ж а с кыздардай ш о ш а н eTin ко л ы н т а р т ы п ал а ко ю д ы д а ж е н а з к е р ш . — О т п е н с у га к е з е к Tycin, ы с т ы к п е н с у ы к т ы к а т а р Kopin к е л е ж а т к а н кут1м'| аз к о л го й б ул . О н ы н Heci эдем1 б о л ы п т ы , — дед1 ж а й л а п ко л ы н б о с а ты п а л ы п ж а т ы п , б а й са л д ы у н м е н . — Табигатында 6ip б екзатты к бар б эй б ш е н щ берекел1, каж ы рлы колы сиякты ... — Р ахм е т, — дед1 ол ©3i д е к о л ы и а з е р с а л а к а р а п . Э р и н е ты рн агы н кы р н а п, б оя п кой са , будан да сэнд1 Kopinep ме ед к 6ipaK 6ip уйдщ м айлы к- сулы гы 03i болы п ж у р е тж б ун ы н эдетшде ондай дагды ж а с кезш ен ж о к - ты , ал, саусактары ны н онерл1 ж ан дар га л а й ы к б1ткен с у й р ж т е й сал алы eKeiii рас. Б у н ы н та р а п ы н а н п эл е н д е й к а р с ы л ы к б о л м а га н н а н Kefliii 61лем, жург1зунм он ы н колы н та гы да аялай сипап койды . — А кы р ы н д а c i3 6 i3 re к ы р ы н д а й ы н дещ ьпз—ау, — дед1 Акжамал сэл тосы лы нкы рап барып, каб ак шыта салкын унмен. — Колы мнан алды деп ренж1мец1з. Bip нэрсеге вкпелеген ж а н д а й Tepic ка р а п о т ы р ы п ал д ы н ы з. О з г е т о м с ы р а й га н жараспайды екен. О й тунгиы гы на батып кетпес1н деп, колыныздан тартып ш ы гары палайы ндегетм гой. — Ерадамиын ж ауабы орны кты ш ы кты . 9 p i буны н ко)ил толкы ны сы н калт ж1бермей, капы сы з бакы лап оты рганы н А кж а м ал сонда б1лдй Кы сы лы п, ынгайсызданып калды. — М ы н а суды н агы сы на к у л а к Typin оты р ганы м ещ го й ,- дед1 ж ал тар а. — А л , кы р ы нда ды десен.1з - д е щ з. C i3 к ы р ы н д а уга турарлыктай келш ш ек емесс1з бе? Элде мен кыры ндауга ж а р а й ты н д а й ж '|г 1т е м е с ш н б е? О н ы н ne c i а й ы п , б о л с а да басьщыз бос екен, неден кысыласыз? — деп, Акжамалдьщ ж у з ш е сура ул ы KeftinneH к а р а д ы . А к ж а м а л б о л м а ш ы езу тартты. - 15-

— Кайыптап тайы п, касыма псрнптедей 6ip суду кел ж ш екп, Кудай айдап отыргызса, жолды бвгеп, оцаша экпмелеандер деп т у й ы кка Tipen кой са , кы ры ндам ауы м ны н 03i кун э гой... — Немере баккан кемжрлеу келжш екдесежзип. — Е -е ! Кудай ci3 /ii ке м ж р л ж ке ж е т ю з с ж . B ipaK а з ге кем гнр лж тщ ауы лы ani алы стау сею лдь Ознмзд1 ты м ерте катардан ш ы га ры п тастауга а с ы кпа с а кы зш ы , — деп 6 ipa3 кузмп алды д а , б у н ы к к у л а гы н а т а к а л а д а у сы н б эс е н д е тш : — Эл1 б1рталай ш аруага ж арайты н турпиз б ар керш едк — дедь Алдында жаткам семкеснннбауы н саусагына орап ш иратып оты рган А кж а м ал огам ж у зж буры п карамаган куж : — О л ка н д а й ш а р уа е к е н , б ьпсе к б о л м а с п а? — де/м тунш ы га кул iп. Ж урпзуш 1 келж ш ектщ к е н ш кете рш п, кабагы аш ы лга ны н ce3in, ке ж л д е ж п калд ы . С ол кезде алдарындагы м аш иналар л е п ж ы л ж и бастады. О сы лекпен олар да орындарынан козгалы п, окга буры лы п, дангыраган кошемен улкен дакгы лга карай зымырады. — А ... К а п , a n i 6 ip a 3 т у р га н д а , о н ы а й т у га б о л а р ед1, — дед1 журпзу>ш жорта окжгендей. Д а н гы л д ы Kecin в т ж , а ул а-аул а л а рд ы к арасы мен тагы б1рталай ж ур ш , А кж ам ал уйш е де ж етп -ау. У йж щ тусына ке л ге и д е ж у р п з у и л г е р и з а ш ы л ы к к а т о л ы ж а н а р ы м е н ж а л т eTin 6 ip карап алгы сы н бмийрш , акы сы н толеуге сем кесш аша 6epin e;ii, ол у л ке н алаканы м ен б ун ы к кол ы ны ц сы рты нан капсыра кы сы п , ceMKeciii кай та ж ап кы зд ы . — М е н Kici та сы п , ти ы н -те б е н та уы п ж у р ге н ж ан емес ед1м. — К ап! Уят болды гой, соншама уакы ты кы зды алып, ж олы ны здан калдырды м... — H e c iH ж а с ы р а й ы н , б а га н а ci3 A i « Д а с т а р к а н н ы к » алдында алгаш коргенде 6ip курдас ж 1 п гп н келш ш епне катты уксаты п, сол екен деп буры лы п барганы м рас. « Е -е -е , бэсе», — деп ойлады А кж ам ал. — Буры лы п барып туры п 031жздей м олд1реген к е л ж ш е к п н к е з ж к и ы н т а с т а п кетудд вз1ме MiH санады м . О з д ж TinTi сол кур д а с ты к ке л ж ш е п болмай ш ы кка н ы кы зга ш ын куанып отырмын. — О н ы н HeciHe куанасы з? - 16-

— Ж ана таны ста пты м дегеидей. М еи ен олжалы адам ж ок. Карсы болмасаныз, танысып коалы к, - деп колым усынды. - Акжамал. - Дты цы з кандай эдемн - Эйтеу1р меьпц м актауым ды абдсн келкт'ф дйиз. — Ш ы н ы н айтсам , а з б е н ж ургсм осы арал ы кта оз1м катты дем алып калдым. О зден 6ip жагымды леп есетшдсй. Лурацыз та за е к е н . О з д щ ж а н ы и ы з д а о т ы р ы п - а к к а р а д а й KOiiiaiM KOTepiJiin кел д ь - Т у-у, 6 ip ко р ге н э й е л д т б а р ж е осы ла й д сп айта 6epeci3 бе? — Акжамал мумы калжы цсы з, ш ын абы рж ы п айтты. — M c iiiu жасымда, межнжагдайы м да артык-ауыс сойлеу, эриие, i<eaiciMci3, 6ip aK айтаты мдай адамы к ез кел д на у д еп айты п оты рганы м, — дед'| ол д а байсалды ун м ен . А кж ам ал тагы 6ip кайтара алгысы н айты п, машннадан тусуге ы игайланды. — А кж э ке а , сэл отыра турыцызшы. А кж амал селкете тустк CcKcui гана дэл осылай «Акжоксс1» деп еркелетж , аялай айтушы еф гой. О л абдырап отырын калды. Бул тосы ииан ксз ж ке н осы 6ip ж ам пы ц 03ine деген ы кы ласы н калай кабы лдары н б1лмедк Ж у р е н тагы с о л ке т ж , бордай e ru iin б арады . Енд1 а з о т ы р с а б е й т а н ы с ж а н н ы ц ал ды нда с ы р 6 e p in алармын дегеидей, бойын тез ж инап, тусуге ыигайланды. — М ы н а у Mciiiu те л е ф о н д а р ы м , kojmk к е р е к б о л та н кезде хабарласып туры ны з, — деп, тос калтасынан алып тыдей кагаз усынды. А к ж а м а л н и зи тка д а гы ipi opinneH ж а з ы л г а н а т ы -ж о н ш окыды да одан ке й ж п убаган-ш убагам коп майда жазуларды о к и ал м ад ы . К о з щ г й р ж ш Kopyi к и ы н . К о з в д р т н т а у ы п , о к ы п ж а т у д ы к о л а й с ы з Kopin, в и зи т к а п ы с о м к е с ж е с а л ы п кой д ы . - Алла разы болсы н. К о л ж ке коп з э р у л т м ж о к , — дед! сыпаны. — Дегенмен де, мынау азы к-тулт>из аз кунде таусылмай ма? Сонда базарга бармайсыз ба? А кж а м а л д ы ке зу 'те кул ю уМркчдь - Базарга ко л ж п е н барган унап калы п, унем1 маш ина сурап, мазаиызды алсам кайтер едпиз? - деф А кж ам ал ж аркы н унмен опы ц ж узж е еркелей, наздана - у — — 2-91' л Ю ' Г 17 I О^ГАЛЫК I t К1ТАПХАНА

- LU ipKiH—ай , м еш сондай ж а гд а й га ж е тю зсе ш з армап бар ма? Бар м аш акаты цы зга ко н 'т , боз ж ор ганы е й п ш зд ш алдына байлап койы п, босагацызды кузетер ещ м—ау! - H a h n a h ! К а н д а й м э р т т ж ! О с ы с о з 1Ш зге ш ы м на ны п калсам , оз1ме киы н болады -ау... - B ip a K , б 'ф а к, ш ы н коцы м 1Пзд1 б е р м е й , к у л к п и з б е п гама ал дап о т ы р с ы з г о й ... Ты м б о л м а с а , у м п т е ш п ж у р е й ш , OTipiK те болса, «Ж арайды , телефон согамы н» — дей салыцызшы. Ж ур пзуи п машинадан ш ы гы п, айналы п келin, алдмнгм eciKTi а ш ы п , А к ж а м а л д ы к о л т ы г ы н а и а л ы п , T y c y iiie к о м е к т е е п . Дрткы орындагы заттарын ш ыгарып: - Ж стю зш берейш , — дедн - Р ахм е т, о з 1м - а к к о т е р е м ш го й . - Тым болмаса, е а к п н аузына деж и апаруга урыксат етпйзнп. - Y ueM i KOTepicin ж у р м е г е н н е п к е ж н , 6 ip ж о л г ы к о м е к не бола р д с й а з ? — де/ii А кж а м а л та гы ти пн е н ка гы н ы п. А йтары н айты п алы п, тонн л с тс й койды. О л осылай дел нитей ойлаган е;и, сол ойы абайсы з аузы нан ш ы гы п ке тке ж . О л 0 3 inin осы соз1мсн е к е у а р а енд1 га н а т а р т ы л а б а с т а га н д о с т ы к т ы ц н э з ж ж1бш уз1п алганы н кеш сездн - Т у с ж д ж , — дед1 м у н ы н coMKecin K O Tepicin п одъ е здщ ecirin e таяп кал га н ж ур п зу и п ж ы м ны п. — Т у п к о н кп болмаган сок, былайгы napceni кайтейш д е йа з гой. Ж е н -а к— А кж ам ал подъезд e c irin iii код туймелерш басып аш ып: - Рахмет, ж аксы лы гы ны зА лл адан кайтсы н, —деп сомкес1н о н ы к кол ы на н ал ы п, 1шке en iri K e rri. Y iir e KipiciMeH а с б о л м е ге oTin, о к е л ге н д е р ш ж а й га с т ы р д ы . Б а л а с ы ту е ю а с к а к е л in к е т к е н г е у к с а й д ы . О н ы у с те л д щ у е т ж д е п сол б о й ы ж и н а л м а й к а л г а н ы д ы с т а р ы н а н Kopin ту р. Ардагын аулага ойнатуга алып кеткен болу керек, кутупн келш ш ек те уйде ж о к. Ол демде кж м ж ауы сты ры п, бклепн сы баны п ж1берж, у й ш а р у а с ы н а K ip ic in K e r r i. А л а к а н д а й а с уйд1 ай на дай жаркы ратты . Колы -колы на ж укп ай лыпылдап ж у р т , тамак асатын улкендеу ыдысын ш ыгары п, ш ли ш айып, су куйы п, отка \"1<ойдьг 'Э ;ГП йде*экё7Гг(^ ж а с етке то ц а зы ткы ш ты н TyKnipine

салим тастагам cypiciHen к о с ы п , « Б исм и л ла И и р рахм ан ир рахим! Балаларымнын куаны ш , кызыгы на буйы рты п ж спзе го р . А л л а , а с ы м а б е р е к с б с р е г о р , ы р ы з д ы к —нес'|бем1зд1 ортайта керм е», — деп куб1рлеп казанга ас салды. О сы ны ц 6apin ж ы м иы п кой ы п , элде неге риза кощ лм ен icren ж у р ге н ш о*з*| а н га р а р е м е с . О с ы м е н ce3iM ci3 ж а н д ы р о б о т к а а й н а л ы п кеткен ж окпы н ба деп ойлайтын ш адтары да болатын. Неге к о ц ш с е л т eTiu cepriM eflriH iH т у с ш б е й т ш . Ж о к , р о б о т к а айналмапты . Э йелд ж менмен;аri, эйел д ж сез1мтал табигаты ani сонбептг Ол б упн соны укты . Соны укканда кош лпйц TynKipin/ie ж а к а 6ip та л п ы н ы с ты к б ас ко т е р ге н ш сезд к Э р нэрсеге куш тар кещ л кул ш ы п ы п -актур... Тек осыныц жаксы лы кскенш де, нежаманды кекеиш де А кж амал аж ы раты п уга алмай, енд| оз бойындагы езге ркге н ж аны у р ке кте п , ж у р е п н урей билед!. О л ж е щ л ж у ы н ы п - ш а й ы н ы п , о з б о л м е с ж е GTin, б е л н к у б ы л а г а 6 e p in , ж у м с а к креслога л з е б у п п , 03i мен osi болы п, 6ipa3 отырды . С осы н, Тэщ ргеж албары на бастады: «Э стагф ирулаЬеуээтубу илойЬ» — деп бастап у з а к- узакд уга окы ды , л л е у л л ед !. «П ен д есж е м е ж р ш апагаты ш е к а з Ж ар аткан нем, м енщ 6ijiin icTeren, б!лм ей icTeren, тЬНм нен ж а зы кты болтан кунэлары м д ы О з щ жары лкай гор, озщ еаркей гор. М е н щ кою репм е тауф иы к бере гор, сабыр бере гор. А ш ы к кунде адастыра корме. О ц ж олы ца бастай гор . Е й, Алла! M e n in уятты жерлер1мд1 oain бек1т, Meniii ж у р е н мд! ко р кы н ы ш та н ада ет. Е й, Алла! M e n i а л д ы -а р т ы м н а н , о ц ж а к —с о л ж а г ы м н а н , т о б е м н е н д е O sin сакта! О з и э п а м н щ ке а р щ е н 6ip полете ушы раудам, ш айтанныцазгы руы нан озулылыгы цасы йы мамы н» -д с п о з ! yuiiii Алладап ж а р ы л ка у л л е ге н соц эд етте пс|'нде й: “ Ж а п п а р Алла, Ж алгы з Кудай баламды колдай гор, баламны ц багы н аш а гор, ж а л гы зд ы ц ж а р ы Кудай дегенд ей, п ал е -ж а л а д ан оз1н кортам, жолы н оцгара гор, соны цж аманаты н корсете корм е” , - деп Тэщ рден баласыпа тию у ллеум ен жалбарынуын ая кта п , « А л л a lly а кб а р ы н » а й ты п , 6eTin сипады . О с ы л а й iniKi с е з!м д е р ж т о р л п к е к е л т !р ге и д е й , б о й ы н д а гы урейден, эртурл! богде ойлардан арылгандай, орны нан сымдай тартылып ш ир ак туры п, ас уйге беттёд}. Б у л к-б у л к кайнай б астаган е ттщ Ko6irin алым, а с ты н ы н о ты н б аяул аты п, са татка -1 9 -

кар ап койды . Балалары ж ум ы стан келге нш е n icin калаты н Typi бар. С ол ею арада келпи телеф он со гы п , Толганайды 03i ала ке л е тж ш айтты . « T in ri ж аксы ». А кж ам ал мектептен Нурсэулесж алып келуге жинала бастады. О н ы н сабагы баягыда бггке н. Byrin косы м ш а сурет студиясына калатын куж еда.Ж ам ан кызыала кагаз шимайлауга эуе с. Т а л аб ы н А л л а м ко л д а с ы н дейда. А к ж а м а л eciK б ею те й ж деп сомкеден ю л тж ала бергенде колы на баганагы тьлдей кагаз 1л1кть О л к о з э й н е п н т а у ы п K H in, енда а с ы к п а й о к и б а с т а д ы :... г ы л ы м д а р ы н ы н д о к т о р ы , п р о ф е с с о р , а к а д е м и к , ... ла уре аты д е ген, б аган а кез1 ке р м е ге н к о п лауазы м дары н о кы п , катты у я л ы п ка л д ы . О л 03iH in к ун д е а к а д е м и к т 'ж м а ш и н а сы н а Minin ж урге нде й-ак мэн бермегендей болганы на 6ip кысы лса, мынау 6ip саликалы адам екен гой, онын, алдында талш ш тенш эптер- таптер сойлегеш м парыксыздау болган екен-ау деп ею уялып, катты еюнда. © ю нгенм ен орны на келер ме?! Бэсе, соз саптауы мен езж устауында зиялылыкты н табы б ар е р е кш е тэ рб ие л 1 ж а н e K e niii сезгендей еда-ау. М а р ку м а н а с ы н ы н ж и 1 а й та т ы н : « Т е п н адам т а з б о л у ш ы ма еда?» — деген м акалы есш е Tycin, « Е , т е п н адам академ ик болаты н б а еда!» — д е п ко й д ы . B ip a K , к о т л н н р ю н эл д е н е ге е л е п з !п , элдеб1р ум '|т ел е е б е р ш , алдеб1р OKinim ж а н ы н а я у с ы з ты р н а п откендей. ©ю нда не, еюнбеда не, к а с -ка гы м carriK oTTi-Keiri дуние... Басканы нбасы ндагы , ез мандайына жазы лм аган бакка ко л с озганм ен болар м а?!. Ж олдары ньщ енда тогы спасы а н ы к - О л в и зиткан ы ecKi кагаздар ж а тка н ж эш 1кке тастай салды... ...О сы д ан Keflin А кж а м а л кеш еден маш ина устаганда алдыцгы орындыгына отырмайты н болды. - 20-

М ахаббатты ц кермек дэмй ©31нен б аска ceiie pi ж о к ж ан д ар га то н ка й р а тты л ы кп е н кониин та стай 6eKiTin, о н ш а -м у н ш а Нэрсеге м ойи бер м ей тш тастуйш касиет М агияда ка з1 р ж е тт арты ларлы ктай. Бул огаи туа бггкен мш ез деуге келм ес, ж уре пайда болтаны аны к. 9 p i оны T o n ip iiiin 03i н э зж ж ан ы н а кор ганы ш боларлы ктай етш , бойынаодежлеп.дэлдепдарытып ж атка нда й.О лж ан-ж аты нан т и е р 1р Ы - у с а к т ы с о к к ы г а к а ш а н д а з з 1 р т у р а р ш а р ш ы а л а в д а гы сайы скердей сак, оз1н с е р ге к устаугад агд ы л а ны п ал ганд ай. О л табигаты нан ойы уш кы р, icne де, созге де ш апш а н, эр нэрсеге шутыл ш еинм кабылдайтын талдырмаш келген кап лез ж ан. Ж а с ы р а к ке.янде ж ан ы улб1реген гулдей н э з ж , ты м эсеринл, KOH^i ejMKKiiu, к и я н а т к о р с е б о р д а й у п л п ш ед н М ы н а у зы р л а га н з ы р л а у ы к у а к ы т т а TipuiL niKTiH , с а н к и л ы т а л к ы с ы н а Tycin, о н ы ц ы сты к-суы гы на эбден n ic in -ка ты п ал га н ол ен;н o3iniH ойы н да, б о й ы н д а ш аш ау ш ы га рм а й, ceaiM re беркпмей, с ы р 6iJuiipKiS fi ж и н а к ы у с т а у д ы м е ц ге р ге н к е з т © M ip /iin 03 i сотая уйретп. Уйреткенде де м ы ктап y fip c rri... Туа б1ткен зсректпт мен ты ны мсы э ецбсккорлы ты оны тылым жолында айтарлы ктай табы ска жетю зер! ш уб эа з едк А лай да ол ку й е у ! т ы л ы м га б е т б ур там с о н б а с т а т а н icitien к о л Y3in, с ота я ж о л 6epin, 03i у ш б а л а с ы м е н к у й е у ш а с ы р а у д ы н ка м ы м е н к у н ко р 'ю yiuiri та б ы с ы м о л ж у м ы с т ы к у а л а й -к у а л а й , б а с к а а р н а га Tycin к е т к е и д е й . “ К е д е й д щ с у й г е н а с ы н KiM б е р с р ? \" д е м е к н н , каз1р KiM с у й г е н iciMen а й н а л ы с ы п ж у р дейсаз? Ж у р т т ы н 6ipa3i»i т у р м ы с т ы н ж а й ы н к у й г г е п к е т к е ж р а с . М а г и я да 03iH со н д а й ж а н д а р д ы н 6ipi с ан айд ы . ... О л м о й н ы и а ка н д а й а у ы р ж у к т '1Н т у с к е ш н к у й е у ! 6ip ж е р г е та б а н Tipen к ы з м е т icTeyfli к о й ы п , iiiiiM fliKKe, а р з а н -23 -

ой ы н-кул кп е эуестене бастатанда-ак уты нтан. Ш акы рагы ны ц Tiperi, ар ка тутар аза м аты и ы к гы лы м да ж ол ы болм атаны , кызметтестер1мен ты табыса алмай, ж умы с ормын ж ж а у ы с т ы р а т ы н ы к а б ы р г а с ы н а к а т т ы б а т т ы . B ip aK , б у л к а л а й леи, бетж е ж ел болып тимеуге тыры сты . Азаматты н басында не болмайды? “ Кош ж урс тузелер” деп сабыр сактап, акырын кутт1. Балалары болса, кун еанап ecin келедн Кайтсем соларга кы ж а ла т кер се тпейм ж деп, api куйеупнц ж ен ы ж у р к к е , нш м /икке уйiрлiriн сы рт козге бицирмеймш деп к а ж п а м а ты ра ш та пд ы . К е л е -ке л е куй е у ж е epin то пка баруга да ж ае кана ты н болгаи. Б арганда адам сия кты барады-ау. А узы н а 6ip-eKi уртта м ат ы су ти ге н с о н ал ел ipin, елеуреп орк1м м еи 6ip uliHicin, од ан калд ы м ун ы KopinreHiieH кы з га н ы п , от ы р ы сты кы п -К ы з ы л д а у-д ам а йга , кейде TiiiTi то бе л еске айналды ры п ж1беретж эдет пайда болтан сон ко п акка барудан са п ты й ы л д ы . Енд'| б ур ы н ты сы н д а й куйеу1м ен ш а л кы п -та с ы п , то й то йла п ж у р е алмасы на коз1 ж е тке н с он араласатын адам д ары ны п катары м да кур т си р е т 'т, к ы з ы к думанды ж и ы п к о й ы п , у ж б а л а н ы н ка м ы н ж е п , с о л а р д ы н м у кта ж д а р ы п отеуд'| тана ойлап, ж ан ба гы с камы ты н мы ктап к и т алгандай. ... T ipm ia iK T in ап ш ы с ы н куы р ы п бара ж а т к а н н а р ы к з а м а н ы м ы н а у. K y fle y i б о л с а ж у м ы с с ы з . О л e n fli 031 к ы з м е т т е н кол узбе у ym in ж а н ы н сала, кун д ем ей , тунде м ей ен бе кте нуж е тура келдь К у й е у л е р М н аркасы нда ш алкактап ж уре т|н, терт кубы ласы сай курбы лары нан бойы н аулак сала бастады. B ip га ж а б ы , э й ел д ж пе н 6 ip e y a i кор е ал м ай , iniTeii кы з га ну, ты ржы ндап тары лу деген нэрсе канш алы кты жасы п ж урген кунде де оган ж ат едт Сол м ж езш ен де ш ыгар. М агия турм ы стагы озпп н сэта зш п н еш ю м нен керм ей, ешюмд1 кундем ей, ез кенмпн еш тенеге аландатпай, э р т м ж н тагды р- талайы эр б аска, дем ек, м е н 'т мандайы ма жазы лтаны осы ш ы г а р , б о л а р ы б о л д ы д е п о й л а д ы д а е з б е й н е т ж ез'| а р к а л а п , е ш ю м ге Tic ж а р ы п сы р а ш п а й , ж ы л а п -с ы к т а п , ку й е у ж ж амандап, эрю м ге 6ip ш агы нбай, томсары лтан томата туйы к болы п алды. О сы лай сы рты б утж , im i тутш итю -тарты с т1рлжпен канш ам а ж ы л ы н отю здн.. Е ж и ойлап оты рса, ж асты кты н ен - 22-

6 ip ж а к с ы к с з д е р ш о л O3in -O 3i т у ш и ы к т ы р у м е н , б у л ы г у м с н етю згеи екем гой... О ны ц ш амш ыл табигаты кейб1р ж еш л ауыздардын асып- та скаи , 03in ке р н е у ш п -ш а л га н создерш де б асы нан асы ры п ж 1беруге у йр енд и 1ш тей м ы рс eTin к у л т к о й ы п , е ш ка н д а й мои бермеген сы цайы турде оты ра беретш . б й тп е с ке ш арасы да ж о к . О л o y e a i o a iH iH квн.'|Л к у й in б уз б а у д ы о й л а й д ы , с о н д ы к т а и э р ю м и щ co3ine 6 ip ж а р м а сп а й , сал кы н ка н д ы б ол уга мойы нсунган... ...С вйткен,оз1м щ -ез1м устайб1лем ш д ейтш М агияны цбупн аякасты нан ш амданып, аш уга бой алдырганы. Бул — оны нда ет пен суйектен ж араты лган пенде еке ш н, ты д а м н ы ц да u ie ri болатынын корсетсе керек. Ж уй ке а сы р бере бастаганы -ау шамасы. H ip ауыз созден оны ц конин нищ ей б узы лы п, сабыры каш ып, аш у и н р кв д тежей алмай, ш арт ете туекеш. К е ш ке ж а к ы н кор ил ке л ш ш е ктщ кел е ка л га н ы . K yfie yi ж ол ауш ы KeTin, уйш де ж а л гы з о ты р ы п, зе р ж с е ке р е к. “ Ауыл у й д щ к о н а гы а й ы н а -ж ы л ы н а 6 ip к е л е р \" д е м е к п н , з э у !м м е н Kipe калган екен, М аги я конакж айлы кпен карсы алы п, ас салып Койы п, о н ы -м ун ы с е з eT ic in , 6ipas оты рды . К о н а гы н ы ц ке щ л ш алдаркатуды ойлаган ол ж а с кездерш де ту с ке н cyperrepi сакталган альбомды колы на устаты п, 03i ас уйге етке камы р илеуге Kerri. Bip ж а гы н а н келге нне н 6epi ж а гы 6 ip ты нбай са м п ы л д а п с е й л е ге н к е л ш ш е к т е н к у л а гы н а 6ipa3 т ы н ш у б о л а р ма екен дегеш еде Кайдан? О л 6ip к у ш а к альбом ды куш а кта й а р ты и а н ia e ce KCJiin, т а н к а с ы н а ж а й г а с ы п а л ы п , а р cypeTTi к е р г е н с а й ы и : “ М ы н а у ю м ? ” “ А и а у i<iM ?” — д е п ш у к ш и и я бастады. Кер1мбек екеупнц ж ас уакы тта туске н cype rre pin керш : - М ы нау сен бе-ей? Касы ндагы касы -ке з! киы лга н суду ж 1 гтц ю м ? - деп сураганы. - О л б !з д щ K y fle yiM i3 б о л а т ы н , - дед1 М а г и я о н ы ц б к п м е й сурап оты рганы н, элде бмю тура ж ор та сурап оты рганы н ажырата алмай. - Т у-у! А р ти с т си я кты канд ай эдем1 ж 1 п т! И о -и а , о сы с ен щ K yfleyin/ii “ KepiM де се, K ep iM ” , — д е п ж у р т а й туш ы едь Рас екен гой, - дед| тамсаны п. М аги ян ы ц карадай ж ы ны келдь - 23-

“ О с ы ж у р т n e iii бкгнп айтад ы е к е н ? ” - деп ойлады, бмрак сыр бодрмей: — Ж у р т т а г ы н е д е у и н ед1? B ip a a н э р с е б ьпетж ге уксайсы н , а й та о т ы р с а н ш ы , - дед1 к у л т , о н ы т а гы 6ipa3 с е й л етк га келin . K op uii келпиие к бул турады ой ы ны н ш ы нды гы н жасыра алмай: — О сы нда й эп-эдем '| куйеуд ен не гы п ай ры лы п калып ж урсщ ? С онш а а ш ы к ауы з болармы сы н, — дед1 буган жаны аш ы гансы п. О ны М аги я тусж бей калган ж о к. — С е нде р си я кты ж а к с ы куй е уге аузы м н ы н салымы ж о к б о л га н ы д а , — дед1 ол е ю уш ты л а у со й л е п , 6 ip жагы нан курдасты кка салып калж ы нга айналдыргансып. — Ж о к дейм ж -ау, мен эл п ж урт айтатын “ Кер1мбек ceni м е н с ж б е й , т а с т а п к е т т т Г , — д е г е н г е TinTi н а н г ы м келм ейдн — д е п к о р н и к е л ж ш е к е н д ‘| б а с к а ш а к у й к ы л ж ы д ы . — Н ансан д а, нанбасанд а озщ бьпесщ ... — О ткенд е ceHi: “ К ы зм е т куам ы н деп ж у р ф уй -ж айы нада кар ауга м урш а сы ке л м е й , а кы р ы n yfle yine n а й ы ры л ы п калды г о й \" , — д еген 6 ip к е л н г ш е к п е н к а т т ы с о з ге кел1 п, Kepicin к а л г а н ы м , — д е п т а гы 6 ip э ц п м е 1н ц у ш т ы г ы н ш ы га р а б а с та п ед1, М а г и я н ы ц од а н э р ! т ы н д а й б е р у ге ж у й к е с 1 ш ы д а м а й , ш а р т ете калганы : — Й е м е н е ? О с ы ж у р т т ы н m c iiih OMip-тарихы мды ж т к е тегеннен баска жумы стары калмаган ба? K o p u ii к е л 1 н ш е к е з ж 1 к а р т ы к к е т к е 1н н с о н д а с е з т , он ы с ы н ж у ы п - 1н а й м а к б о л ы п : — Енд1 03in ай т д е ген с о к ее пге ж м д 1 айтып жатканы м гой ... Э й тпе се, мен кай дан б1лейш ... — де п, ая к астынан тук бклмейтж монтаны бола калды. — в й - б у - у ! О т ы р ы п к а л ы п п ы н г о й . Э л п б1здщ уйд1ц Kicici телеф он со гы п ж а тк а н ш ы га р-а у. Ке л ген сон, кайда ж урш ндеп ш а та кс а л а р . Еркектерд1 н со н д а й 6 ip ж ам а н эд ел бар емес пе? — деп, n icin калган аска карам ай тайы п отырды. М а ги я с ы па й ы л ы к уш1н: “ О ты р , вз1не арналган асты жеп кет,” — деп айтканы болмаса, катты колкалаган жок. О н ы н а й т к а н э н п м е л е р 1 н е н кей1н к о н 1л 1нде ауы р з ж - 24-

кал га идай ж ай сы з сез1м б ой ы н бил еп , калты рап Kerri. Т а п -Toyip отбасы де п, езш эж ептэу1р сы йлап, ж а к ы и тарты п ж уретш келш ш ектщ ой пы л-тойпы л создержен кежл1 б узы л ы п , ж а с ы н , кор лам га нда й ку й ге TycTi. К а йда н ган а ал ьбо м ды к о л ы н у с та та к о й ы п е щ ? ! “ Э й , с о н ы н 03i K iM , C03i к1м?\" —деп канш а мэн бер м ей ш де ген м ен, “ эп-эдем1 куйеуден н е гы п а й р ы л ы п к а л г а н с ы ц ” д е г е н ce3i к у л а гы н д а ж а н г ы р ы г ы п туры п алды. Содан алкы мы на екс1кты гы лгандай... “ А ркада кы с ж а й л ы б о л с а , а р к а р а у ы п нес-i б а р ” д е м е к н п , е ге р с о л ж а к с ы б о л с а , ж а с б а с ы и Kapi е т т , а к ж у з 1 н с а р ы e T in , ж а л г ы з к а л ы п ireci бар? С абасына тусе ал саш ы ... К уй е уж е н а ж ы р асканы м уны ц б е тж е каш ангы inipKey б олар екен?.. И з , с ы р т ж у р т к а ж а к с ы к е р ж е т ж KopiKTi к у й е у ж е н б у л ез1 калай “ айы ры лы п кал ы п е;и?” О л ecin e Tycipe бастады . Tan Kyni кеш еп д е й 6opi а п -а й кы н есж д е . ... К ун н е н кун ге кул д ы ра п, а р зан о й ы н -ку л ю м ен iiiiK u iiK T in ш ы р м ауы на о р а ты л ы п , ем 1рдщ ж е Hiл к ы з ы к т а р ы и к уа л а п , ж е л айдаган ка ц б а кт а й м а гы п асы з л р л ж т ж с о ц ы н а Tycin бара ж а т к а н KepiM 6eKTi ка й т с е м к у т к а р ы п к а л а м ы и д е п б у л не icTeMefli д е се ж зи п ? ! Ж ай л ап та айты п кордн ж ы л а п та айты п кер д к C e3in тындайды-ау, айткан акы лы на токтайды -аудеген агайындарын да арага салып кор/ii. Кудайы м 03inin санасы на тауф иы к б ерм еген соц е ш тене де конбай ды е ке н . А кы р аягы нда, M eiiin ж а н ы м д ы euiKiM гус1нбейд1, м е н е ш к а н д а й да iuiKiiu eM ecnin , осынм тауы кты ц миындай м иы к болса, сен неге укпайсы ндеп муныц езш акы мак кылып койды. Ки т етсе, мен адалмын, сол а д ал д ы гы м н ан зд1летс1зд1к Kopin келе м 1н д е п KOKiperin сога ты н. Ж а н ы м ауы р ы п , к у й ш ге ж м н е н iuioM iH , т е к арам адам га н а б эр ш е се пп си 1стейд1, со н д ы кта н инмей/й д е ге н у э ж а й т у ш ы едн О нд айд а KyireyiniH, с о.йнд е 6 ip ш ы н д ы к б ар дай бул и л а н ы п -а к кал а ты н О с ы и лан ы м ceHiMci3, у р к е к коц'|л ге уан ы ш , ж убаны ш экелгендей де болаты н... BipaK K yfle yiH iH а р а к iiu yiH к о й гы з с а м д е ге н о й ы н а н 6opi6ip кайтпады . Н е ш е Typjii ха л ы кты к ем туралы кул аккагы с ж асап, салауатты ж олга апаратын амалдарды ж аса п-а к -2 5 -

б акты . Соидагы сы арагы н койса, ж е л И п , сы рттагы арзан к ы з ы к т а р г а к у м а р т н а с п а е ;и, у й iuiinc б е р е к е Kipin, эуел б а ста гы ш а т-ш а д ы м а и ом 'ф лер! ка й та о р а л а р м а е ке и дегем YMiT ед ь С о й т т ж у р г с н д е , К у д а й KOKiJiin e с а б ы р G cpai м с , ол де м у и ы ц с о з 1 с е б е п н п б о л д ы м а , Kyneyi т а у г а б а р ы п муздай су куй ы пы п , оздерш-оздер1 сауы кты рум ен айналысатым то пка косы латыиы м айтканда, бул ко ктс н T h e re in жерден та бы лгапдай куа ны п Kerri. Д е м а л ы с сай ы н зы р ж у п р ш ж у р т , к а ж е т з а т т а р ы п ж и н а с т ы р ы п , ол ж а к т а iuicri11- ж о й т 1н т а м а к т а р ы и icTen 6epin, М е к к е г е б а р а т ы н д а й - а к ш ы га р ы п салаты н. K epiM 6ei< 6 ip iie u .ie ай б ой ы с а у ы гу ш а р тта р ы н оры м дап, аузы на еш тепе урттап алмады. О сы у а кы г iiu iiu ic ты цайы п калган ол уйкы сы ты ны ш талганы н, басы ны ц ауырганы а з а й ы п , о з ш к у ш б о й ы с е р г е к ce3iHCTiniii а й т ы п м а к т а н ы п та ж урдь С ауы кты ру дегем сы лтауы мен езммн максаты жузеге аскапы на куа н га н М а ги я : \"И Л р к'ш -а й , осы дан ж а м а и эдетш п ы ш а к к е с к е н д е й к о й ы п к е т с е е к е н \" , — д е л T a n ip in e n iaiTeii 1ПЫН тк л е у м е н б о л д ы . О с ы д а н к о я к о й с а , б у га н д е т и к е р ге н б ей ие т! дем де ум ы ты л а р ед1-ау. С о ц гы кезд е у й im iH iii а ж а ры K ip in , б а л а л а р ы н ы к д а жуздер'| ж а й р а н д а п , м о ре -сэ ре болы п калды . BipaK, бул куа ны ш тар ы у з а кка созы лм ады , К е р ш б е к баягы эделме кайта басты. М а ги я сопла да сы рт ке зге б о д р м е ш м деп оный, уст1не к ы л ш ы к ж у к т ы р м а й , к о л ы 11а а р т ы к - а у ы с т у с к е н т и ы п - т е б е н г е \" к а з 'ф ж т т т е р д ж а к k ih m KUKii с э щ ц е к е н ” д е гем с о н а п п а к ко с тю м , ел uie T in e em ii ке л !п ж а тка м аста р ы ал м ал ы -сал м ал ы узып каш емир пальто сатып опердь Адам корю — шуберек дегем ем ес не, 03i де аж арл ы ж 1 п т бул кш мдер;и киге н сон TinTi ж у т ы н ы н ш ы га келд ь Е нд! о п ы н “ ана ж о л д а сты н , мы на ж олдасты ц уйш де болдым” дегем сы лтаумен уйге конбауы ж ш л е й бастад ы . Кейде TinTi анталап у й 6eTin кер м ей кеГет1н эдет та пты . O flT eyip 6 ip кундер1 кел ш турады . А лгаш ы ида сэл де болса ы кгайсы зданы п, эр турлi сы лтау айты п акталгамдай, б ун ы н ж уз|н е тура карай алмай, козш алым каш уш ы едь Бара- бара азды -ко пл уяты таусылгамдай, бет-аузы булк етпей д а с т а р к а н б а с ы н д а M ia б а к п а й о т ы р а 6 e p e T in б о л д ы . Ж о ш м - 26-

сурайм ы н д е пта л а й р е т т а я к ж е ге н с о н б ун д а eiuii келм еген ш е екш бейтш дей сыцай таны таты н ж агдайга ж е тть Кдш ан келсе де а с-суы н ал ды на к о й ы п , epTiri к е л ге н ко н а кт а р ы н , ту ы с- тугаидарыи ту к болмагандай карсы алаты н. М ундайда ол айне ай тканы б е л гю з , б уга н ай тканы б е л гю з : “ Эл1 6api де ж а кс ы болады” - деп коя ты н . BipaK еш н эрсе н щ ж а кс а р га н Typi корш бедь А йл а п im in, апталап кы д ы р у созы ла 6ep;ii. Кайтсем осы эдетш койдыртамын деп М агиян ы ц ойы опта, санасы санга болийп, туш м ен уйы ктай алмайты н. М ум ю н орта ауыстырса, мына арадагы достарынан кол узсе, ты йы лар ма екен деп ж ур ге н д е куйеу'нпн институты на М эскеуде стажировкадан етуге 6 ip оры н белш генш естщ . Т у га н а н а с ы н д а й а р а л а с ы п , с ы р л а с б о л ы п к е т к е н б о л iM менгеруипсше барын, ж ы лап отыры п, бар ж агдайы н айты п, сол оры нды К е р1 м бе кке а л ы п 6e py;u O Tiiw i. B ip ж а гы н а н тым созылып кеткен гы лы ми ж ум ы сы н аяктап, ел катарлы коргап келер ме деп ойлаган. Илеу1не карай, институттагы лар жолдаманы Кер1мбеккс беруге ш енйм ш ы гарды . Бул тагы 6ipa3 ки1 м -ке ш ек an ep in, калтасы на ком а кты кар аж ат салып 6e pin : “ Б'|зге де, ауы лга да аландама, т е к ж ум ы сы нд ы ая кта п келуд1 о й л а \", — деп ка й та -ка й та а й ты п ш ы га р ы п сал га н e;ii. 0 злеpi тары кса да, оны сы ртта ж у р гой деп аяп, ай сайын айлыгын салып отырды. А маи-есен коргап келсе бул киы нды к та ум ы ты лардеп ум1ттенген. О л у м т акталмады. Ею ж ы л о кы тка н бар эрекет1 бекерге ш ы к т ы . Г ы л ы м и ж у м ы с ы н т и я н а к т а м а д ы . Б у р ы н г ы Mine3i ж а й нэрсе е ке н , енд'| б аска о н ер ш ы га рд ы . Ж о к ж е р д е н пале i3;ien: “ М е н ж о к т а н е м е н а й н а л ы с т ы п ? \" — д е п б а с к а н i3in андитынды тапты . М уны ж эне кы зулы кпен емес, сап-сау кезшде айты п, ш у-ш уркан коте periн болды гой. М а ги я онын оры нсы з кы зга ны ш ы н а а й ра н-асы р б ол ы п , ш ала бул1пет1н ед1, к е й ш б а р ы п Tycinfli го й . Э р ад ам 03 ine к а р а п т о н nim e/p е ке н -ay. 0 3 i кандай болса, ж уртты да сондай деп ойлайты ны н кеш укты. И И р кж -а й , 1шетш1н im in кел1п, т ы п -ты н ы ш ж ата калса, онын, не co3i бар. М а ги я ондай куйеуден айналар едГау. А л, ол болса, iiu in алса мазаны KeTipin, TyniMeH ал асуры п , м уны м ен -2 7 -

арпалысып ш ыгаты н. Балалар шырылдап бутан ара ту с т , к уп л е ш а т а к т а с ы п ж а т к а н д а р ы . М а г и я к е р п м л е р ш щ 6eTine т у р а кар а у л а м ка л д ы . Bip к у ш a n a ж е р д 6ip Kyiii м ы н а жер1 Korepin ж у р е тж болды. Кы зм етке бара алм ай, ж ум ы сты уйге а л д ы р ы п icTeyi д е к о б е й д н Ж а н б а г ы с к е р е к , ж у м ы с ор н ы н ж огалтуга еш болмайды, лаж сы з кы зметш е баруга можбур. K bi3M eTTecTepiH iK : “ Б е т щ е н е б ол та м ?” — д е г е н с а уа лда ры на кей д е “ eciK Ke с о г ы п а л д ы м ” , к е й д е “ ж о г а р ы с ер ед ен 6ip морсе алайым дегемде ыдыс кул ап K erri” дегем сею л;н б1рнэрселерд1 к у р а с т ы р ы п а й т ы п , ж а л т а р а т ы н . Ж а м ы н д а гы л а р д ы н Ko6i плеулес жамдар едн B p i мумы н оз м1нделн тап-туймактай аткараты нды гы м б ш ге ндж тен амда-санда ш ы га алмай калаты мы ма кеимр1ммен кар ай ты н . EniKiM л эм де м ей л н. Б 'ф ак м уны н ж агдайы м 6o pi де iu rre fl сезет1м сия кты . К е з е к п 6 ip ж а н ж а л у с п н д е Kyfleyi к а т т ы M Tepiri калга м да ш алкалай кул ан, басы батареяга омбай согы лы п, талым к а л ы п т ы . Б а л а л а р ы М1у р к ы р а п ж ы л а п , д з р ш е р ш а к ы р ты м ты . М и ы м а з а к ы м KCJM'en д е п , а у р у х а н а га ж а т к ы з ы п к о й м а с ы б ар ма. Сонда да дэр1герлерге шымдыгьш айтпай, тайым жы гылды м деп койды. Б1раз кунде ж а з ы л ы п , у й iне ор ал са, Kyfleyi ж о к , балалары y p n a ic in о т ы р . О л ж а с к а м ш а к т а п , т н т б а л а л а р ы н ы н 6eTiH e карай алмады. Естияр болып калган баласы жанарымем жер ш укы п: - М а г а ш , к о к с м iu iyiH к о й м а с а , м е н уйд ем к е т е г п ш ы га рм ы м . М ы н а ею кары м дасы м а ка р а п , ceH in ж азы лы п к о л у н и й т о с ы п ж у р д м , — дед1 у л к е м ад ам д ай с а л м а к т а п . М а ги я м ы н ж у р е н езьгпп, ж ам ары на ж а с уж рглд к - Ж ан ы м -ау, кайда б ар асы к? Уйдем кетем1н д е ге п ш не co3iu? Ж а к с ы б ол сы н, ж ам ам болсы м ол - с е н ш э к е к гой. Б а л а п а м ы м -а у , с э л ш ы д а й т у р 1мы , к о я т ы н ш ы г а р ... - де п б алалары н ж у б а т ка н ы м е н ce3i ceniMci3 ш ы кт ы . С о ны сезген баласы: - М а га ш , осы созщ е озщ де сенбейсщ гой, — деп ол о р н ы н а н т у р ы п к е т п . — О л е ш к а п 1а н к о й м а й д ы . А л б уй те берсе, 6ip Kyni екеум1з тебелесш калуы м ы з м ум ю н. Онда ж а г д а й TinTi у ш ы г ы п к е т е д н .. - 28-

М аги я ю ш кентай кы зы н куш актап оты рган бойы лам-мим дей алмай отыры п кала бердь ... А у р у х а н а д а н Keflin к ы з м с т ш е ш ы к к а н Kyui ед ь У з ш с кезшде эрж м оз ш аруасымен эр ж а кка ж у п р т кеткен. А р а л а р ы н д а 6 ip е р е с е к а п а й л а р ы б а р е д ь С о л Kici е ш к а й д а асыга коймады . E xeyi оцаш а калган сэтте: — Ж урим, екеунш таза ауа ж уты п келейж, белме капы ры к болы п Kerri гой e3i, — деп муны сы ртка е р т т ш ы кты . E xeyi 6ipa3 ж у р 'т , ш агы н ал леяны н бойы ндагы ор ы нды ктарды н 6ipiHe т1зе 6yKTi. А п а й ы сэл ж о тю р 'п п п а л ы п, б уга и ка ты ссы з элдеб1р эн л м е ш бастады. Бул у н а з ты ндап оты ра бер ге н, 6ipTe-6ipTe с е з ж у й е а оз1ме ка р а й о й ы сты : — C im iiM , б ай ка йм ы и , осы се н щ ж а гд а й ь щ кел ш п ей ж у р - ау? — деп 6 ip токтады . Бул сомда да сы р бермедь М а ги я н ы н аш ы лгы сы келм сй отырганы н байкаса да кокейш деп коптен айтсам бадеп ж уптап ж у р ге н HapceciH с о зб а кт а м а й -а кт у р а с ы н а н а й та бастады : — К а л ка м , мем oMipre Kyui кеш е к е л ге ж м ж о к - С е н е н 6 ip ep кейлек буры н тоздырган адаммын. Сы рт кез сы нш ы л келедь О м ы к уст1не сеш ш ы наш актай студент кез1кнен бшем1н гой. Kasip ceni сол кездепцм еп салы сты рам ы н да ж а н ы м аш иды . Сен озщ б айкам айты н шьм арсы ц, сен катты е з ге р ш б арасы ц. Бурыигы аш ы к-ж аркы н мш езш кайда? Ко з алдымызда солып б а р а с ь щ г о й . К у й е у щ ж а й с ы з б ш е м . 1шед1 ме? Б у л у н а з б а с ы н изед1. — Басе 03iM д е сол ай б о л а р деп о й л а уш ы ед1м. Б а ска да эдеттер1 б ар ш ы гар? К о пте н 6e pi in ie ме? ©TipiK ай таты н ем ес, “6ipa3 ж ы лд а н 6ep i” де п ш ы н д ы гы н мойы ндап, эл денедеп м1цг1рлеген болды. — Б1рталай болы п калды дейсщ бе? Калкам , бул ж асы ры п- жабаты н ж ай емес. Елде тумаларьщ бар болса, ce3i олмуд агайы н-туы сы бар болса, ш акы рты п, аш ы п ай тпайсы нба? — Ой, апай-ай, мен айтпады де йа з бе? Талай айттым. О л а р д ы ц не д е й т н н б е л п л '| г о й : Kyfieyi iu iin , о н д ы -со л д ы кыдыратын эйел ж ал гы з сен емессщ , соган бола неменеге ш у ш ы га р а с ы к , - д е п е з 1м д1 к ж э л а й д ы . — Тагы айт. Е л емес пе? Тентепне “ те к” д е йл н 6ipey - 29-

табы лар... Б айкап оты рм ы н, ж а л гы з озпинц eim i оган элщ келм ейдь In lin e ж ипам а. Кайта дабы л ка к. Уялгаиды кой. Ана балалары циы н камы н ойла. 1шкен адамныц пэтуасыз Tipjiirin Kepiii, бал а гат соз1н ecTin ос ке н б ал а н ы н ертец юм бола ры н елестет1п кор ни 03iK- О н ы н устш е ул ы н ece fiin калл ы . >KacocnipiM ш акта ол ар а р н эрсеш о т ю р кабы лдайды . В кс а м е н e p cricin , eipaopcere арапдап калуы м умю н. О сы соз;н есп ге н д е eciHe б ал а сы н ы ц ке ш е п уйдем кете м ж дсгем c o3 i Tycin, 3o p e c i yuiTbi. - С е н улы нды кол hi цмам ш ы га ры п ал ы п ж урм е . Б алан бузы лы п KenieciH. Сомы ойла... К уйе уд щ ем ес, e iw i баланым кам ы н ж е... М ы м а Kiciniii 6o pin ко зб е н к о р т , колм ем койганд ай, тап басы п айты п отыргамыма кар сы лэм дей алмады. Басым тукш иты п томен карам отырды да калды. \"Ш ы нд ы ктан кайда K auiw n кут ы л а р сы н ” . — К а р а гы м , мен c e n iu о т б а сы н н ы н icine арал асайы н деп отырганы м ж ок- Б1рак казакта “ Бата тнмесе де ката т и т ж у р м е с 1 н \" д е г е н с о з б а р . K y fie y iii а ш у у с т м 1д е м е р т к ы л с а , не 6 ip ж е pin мугедек болы п калса, кайтес1ц? C e nin уш балана KiM к а р а й д ы ? Б а л а л а р га o y e jii ден1 ca y m e u ie к е р е к . О с ы н ы у к . С ен 03in бы лай ом лап к а р а т ы , ка:мр eKeyiii дай-дай б о л ы п , б а л а л а р га ка н д а й о н е г е KopceTin о т ы р с ы н д а р ? М у м к 'п | б а л а л а р д ы а л ы п , ж е к е т у р ы п K opepcip. О л д а , б о л KiM, сонда ойланар. Балаларьншы сактауд ы ц 6ip амалын жасасакш ы . К а й р а тта н , ка л ка м . G a iiiyii 03in ко л га ал. “ Э й ел — кы р ы к ш ы р а к т ы ” д с г е п , ж а к с ы л ы г ы н н ы ц 6o p i э л ! ал д ы н д а , — дед'|. 03 in -O 3 i кал ай кол га ал ары н , mipKin, М а ги я бьлее гой... — Т у р а й ы к eiu ii. Б аргам с о н т а й iiueTin 6ip на рселер ала сал ай ы н , - де н м уны ep T in, кул и н а р дукен1не K ip in , ы сты к сам са, та гы б1рдецелер алды. K o jiiciM eii ш ай кой ы п , демде бем -берекел1 д астаркан ж а с а п ж!берд1. Баска кызметкерлер де ж иналы п калган екен. Осынын б эр н | а п а йы б ун ы н Koimiin аул ау у и н н , opi арад агы onriMeHin T iricin ж а т к ы з у ymiH ж а с а га н ы н М а ги я ту с пн н оты р. - А п а м ы з б у п н ш ой нек у с та п , кел1нм!ек б олы п калы пты гой . О л K icire т о й куй гы зы п ко й га н д а р ы ц у яте м е с не? Баска -30-

fiip e y in ш эй л е ктш туткасы н устасандарш ы , - дел ж а ты р срессктеу ж И тте р д щ 6ip i калжы лдап. М агия уш ы п туры п, ш эйнекп копыла алып, дастаркаига и е л ж ж аса п Kerri. К о пи и б !ртур л i c e p rin , ж ш е р косы лгандай ш ирак- Кимы лы нда 6ip сен1мдьпж лайда болгандай. Бул М а ги я н ы н о з п л н де кеш л'| б узы л ы п , ой ы о й л ы л - то й п ы л б о л ы п , сы н а п та й т о л кы п ж у р ге н кез'| едл 0 M ip ко р ге л улкен адамлылеозшел кейш таразы басы лы к тасы 6ip жагы ла карай аныкаугандай керлци езше. ... М а ги я кай м а1Ы б узы лм агал ка з а кы ортада ecTi. Экелер1 ертерек коз ж ум ы п, алты бала аналары ны н аркасы нда ер ж е т т ь А л а с ы к а ж ы р л ы - а к а д ам едл. С о л д а д а ж е с 'ф а й е л д щ Tipnim rnm eri ол кы тусш ж ататы н тустарды се:ймтал бала ж у р е н к а и ы с ы з с е з т ocTi. Э к е л щ б о с о р л ы y u ip eflin KOpiHin туратындай-ды. Аласы улы н уяга , кы зы л кияга кондыры л, 6 a p in iu 6 ip -6 ip у й б о л та н ы й к е р ш , к а р т а й г а л 1л а гы л д а ен сес'ш 6 ip KOTepiri e /ii-ay. KepiM 6eKTi о з у л д а р ы л а л а р т ы к к о р м е с е к е м коргел ж о к. Ж азгы демалыстарылда куйеу1мел балаларыл ал ы п, ел ге баргалда, бул арды м а кта л ы ш Kopin, к в ц Ы м а р к а й ы л о т ы р у л л .1 е д к Y m б а л а с ы т у га н д а д а к а л ж а с ы л а л ы п кел1п, б о п е л е р ш л ю м ы л д ы р ы п , к а т а й т ы и 6 e p in Kerri. К е й ш п ж ы лдары куйеу'| каладагы кы зы кта р ы л ким а й, ауы л ж а к к а а я к баспады. Бул балаларыл алы л ж ы лда ш е ш е с ж щ касы лда 6ipa3 болып, аулап-кулал кайтаты н. Аласы м ул ы п ж а л гы з кел ге нл 1 онш а ж акты ра койм айты н. “ Э л п Кер1мбекжал леге келм е;л?\" - д е л yncMi ш укш иы п сурай беретли Бул: “ Ж ум ы сы л ал ш ы га алмады\", —дел жакаурататыл. Bip-eKi кул айл ал ы л -тол ганы п сагы ньл лы б асы л ган соц аласы: - К ы зы м , уй'ще кай та го й , бала ла рды та ста л кет1п, о з щ ж уре бер, — дел аеыкгыратыл. Кез1нде анасына ж агдайы н айтайы н дел сан окталы п едь BipaK ж у р е н дауаламады. О л ы к ycTine л а га ш ы л а р ы н ы н тукымы лда Куран устал, каж ы га баргал молдалар коп . Ж161 у:ллмей, ж алгасы п келе ж а тка н 6 ip та ку а л ы к бар. А ласы да бес уакы т ламазыл каза кы л ган ж ал емес. Бул баргал кеэде - 31-

С0з п р а сы и д а а и а а г а и ы и н ы ц к ы з ы , м ы н а ж е к ж а т т ы ц к ы з ы куйеуден ажырап келш отыр. “ Уя бузганны ц neci жаксы дейсщ ?” - дсп баска 6ip e yjie p /iin уайы м ы н ж ен отыраты н. С оны ecTin оты ры п, “ м е нщ до куйеу1ммен дом-тузым жараспай ж у р ” деп айтуга аузы бармады. Картайган шагында анасы н кай гы га садгы сы келм сген. С ойткен анасы да аз ауы рып, ж азд ы ц 6 ip жайдары Kyui дуниедеи озып журе берди Вуд алдында гана барып келгенде езнпн уйренийкп ынкыл- сы нкы л ы сия кты K opinreii. Тез арада коз ж ум а коятыидай т е м е н д е м е ге н т о р 1зд! еди T ia e y i д у р ы с адам е к е н . 0 3 i: “ У а, T anjpiM , M ciii пендем десен балалары ма ауы ртпалы гым ды с а л д ы р м а й , о н е к '1 м у ш е м н 1н с а у ы н д а , ж а к с ы к ун д е а л а го р , б ейнспм /н тартты ра корм е” , — ден жалбары ны м отырганы н та л а й е с т у н н ед1. А й т к а н ы н д а й - а к б о л г а н . Б а л а -ш а га с ы н ы ц ортасында ш ай iiu in болы п, кисайы п ж а ты п , ж уре б е р п т ... А насы н ж ер койны на тапсы ры п, барлы к жабды гы н аткары п, басына тамыи тургы зы п, булар да перзентпк п ар ы зд ар ы н кол д ар ы н ан к е л ге н ш е етедь Кер1м бект'щ 03i де ойына ой туст1 ме, сол 6ip туста баягы .жас куншдепдей кы зм етш жасады . С оны сы на риза болы п, iuii жы лы п, к о Hiл i m ip K iii еле ндс п, ещ ц т у р м ы с ы м ы з ту зе л ш к е те р деп ж а к с ы л ы к т а н у м 1т т е н in к а л ы п e jii. B ip a K , о л к у р т к у б ы л ы п , т у п -т у з у ж у р ге н K yiu ie p in in а р ты нан ece cin кайы рды го й ... Бул содан ке й ж -а ктун Ь л ш K erri... М а ги я о н ы ц i<eii6ip к ы л ы кта р ы н каз1р r im i ecin e ал гы сы келм ейд н E cin eT ycce, то м е н ш ш тсп , ж а с ы п , б асы лы п калаты н б о л г а н с о ц KOHW iinin т у к ш р ш е т а с 6 e K iT in т а с т а га н д а й е д !. Кайда гы -ж а йд агы peiiiuiT epi n in б угш езш кайта тапканы н караш ы ... B opi эл п к е л ж ш е кп ц с о з ж е н ш ы кты гой. И П р к ж -а й , 6ip e y;iiH сы р ты н а н то н ш ш е т ж осы ндай ж андарды н б е г пердесж алы п тастам, акиланы п ш ы га келгенде 1< .е р !м б е к п с п д а с т а р к а н б а с ы н д а 6ip к е ш о т ы р у г а т о з 1м д е р1 ж е т е р м е е;й, ж е тп е с пе еш 6ip К уд а й б ш е /н деп ойлады . А л бул он ы ц б ар е ю ж у з д М п н е ш ы д ап, канш ам а ж ы л m a in бакты ... О л eKi uieKeci з ы р кы л д а п , K03iH in T y6i суы р ы и ауы р ганы н сездй Куры гы р, кап кысы мы орлеп бара ж аткан сеюдш. Д э р !с ж iiu in , коз ш ы ры м ы н ал м акка кисайы п ж атты . Е ртен -3 2 -

6ip ж а уа пты к ун едн Та нер тен ж у м ы ска кал айда сакад ай сай болып баруы керек. О л у ш ж ты ны гуы кер ек-ак. Алайда у й кы н ы н ауы лы ал ы стап к е тке н секц ии , K ip riiriH ай ка сты р а алмады. Сол уакы тта телефон шырылдап коя бердй Кетерсе, баласы екен. Аманды к-саулы ксурасканнан кейш: — М а га ш , не б ол д ы , д а уы сы и 6ip T y p jii ж а б ы р к а у го й , ауы р ы п тур сы н ба? — деп сура ганы . О сы б ал а ны ц 6ip касиет1 бар, б ул 6ip катты р е н ж к е , не ауы р ы п кал са , кандай т у й с т м е н , к а л а й с е з е т ш ш KiM б ил сш , a flT e y ip с е з т , ж а к ы н д а б о л с а с а л ы п уры п, ж етш келещ , алыста ж урсе, телеф он согады. — Ж о к , ж а н ы м , 6a p i ж а к с ы . Ж у м ы с т а н ш а р ш а п к е л т отырганым гой, — дей салды. — М е н эл1 ж у м ы с т а м ы н . Б а й к а , д э р 1 -д э р м е п к б а р ма? — B ap i д ур ы с дедам гой. — Ш ы ны нды айтш ы, М агаш , дауысы цсолгы н сиякты гой? К а з 1р а э р о г ю р т к а т а р т ы п к е т ш , т у н п с а м о л е т п е н у ш ы п к е л с е м кайтеда? — Баласы булай дегенде М а ги я ы рш ы п K e rri: — Ж о к, ж о к, ауре болма. Келм ей-ак кой, жаны м. М аган аландама, кызметпщ ен калма, — деп азар да безер болды. — Ж арайды ендеше. Танертен ж ум ы ска барган сон к о м п ы о те р п ц и а ш ы п к а р а , м е н с а га н х а т ж а з ы п ж 1б е р д 1м . Б1зде 6ip ж а н а л ы к бар... С оцгы свйлемда айткапда баласынын даусы ойнакы лана ш ыкты. Буны н ж уре н лупш деп, елендей калды. — О л не? А йтш ы ? —дед! шыдамсызданып. — А й тп ай м ы н . С ю р п р и з! У й кы га “ е р те ц 6ip куа и ы ш KyTin тур\" деп ж аткан ж аксы емес пе? Б аласы мен сейлес'ш , телеф он тутка сы н ор ны на ко й га н н а н Keflin Kouiai сал де болса ор н ы гы п , сая бы р та пканд ай . “ Ж а р ы гы м -а й , ж уд ы ры ктай болы п, Menin кам ы м ды ж еп ж урге ш нн ен айналдым, - де/ii куб1рлей. - Кандай жацалыктары бар екен?” ... Кер1мбек eKeyi студент кездер1нде ш а н ы р а к кетерд1. Ж а с ты к албы ртты кпен ш ын суй in косылды. Д ун и е ге осы т у н г ы ш т а р ы к е л ге н д е б у н ы н э л 1 6ip e p ж ы л о к у ы к а л ы п ед 1. С аби i 6iра з ш и р а га н со н а уы л д а н а б ы сы н ы к е л т , \"с е н окуы н д ы б т р г е н ш е б агы п б е р е й ш ” деп ал ы п KeTin ejri. Ж а к с ы л ы гы 3-911 -33-

Алладан кайтсы н, оз баласым ен 6ipre тел козыдай багы п ocipfli. О к у 6 iT ip in , кы з м е т ке т у р га н н а н к е ш н б у л а р д ы ку й ге колдары ж етпей, неше ж ы л ж атакханада турды. С о й тт ж урю , 03i тагы ею кы з кетердп Баласын пэтер алы п, орны ккан сон 6 ip -a K экел/и гой . Ж астай ы н ан кайнагасы мен абы сынына табиги болтан сон ба, буны н М агаш деп атын атайтын. Бул да in ii елж1реп турса да олардын коздерш ш е ебектеп, бауы ры на тарткан емес. Кайда кетер дейсщ , Ty6i табады гой деп ойлайты н. Тапты гой айналайын. Бупнде улкен суйешш, TiperiHe айн а л ы п оты р... ...Уйдеп г р л ж т щ кию ы к е т т , м азасы з куй кеи пп , басы обден ка тты . Бул ке те м ж д е п суи бастага лы KepiM fieK ерегесе ry c in , к о к к а н -л о кк ы корсетуд1 ж ж л е т т к С е й тш , ipn-TipH болы п ж ургенде 6 ip эйел Кер1мбектен 6 ip ем ес, eKi бала туы п оты р екен деген сы псы н соз ш ыга калды. О ны алгаш ю м н ен, кала й ecTireni е а н д е ж о к . Б ул д о с-курб ы лар ы аркы лы сурасты ры п, аны ктаты п едн рас болып ш ы кты . О ны артынан K epiM 6eK Tin 03 i де м а са тга н ы п ту р ы п , м уны м укатканд ай айты п салды. Э лдекандай себептермен оты ры п калган кы зд ар д ы цж а л гы зд ы кта н ж а п а ш е кпе с ym in K onuiflepi калаган ж ан па н 6 ip бала туы п ал ы п, соиы элпеш теп ocipin, ермек eTin о т ы р ган д ар ы н а р а -ту р а б ол са да у ш ы р а ту ш ы едп А л ол эйелдщ 6ip емес, ею бала туы п отырганы буны н куйеунпнтуб1 03ine кел е рш е т о л ы к K03i ж е тке н д ж те н бол ар-ау, ш амасы деп ой туйге н ол енд| 6 ip re т у руд ы ц еш Maui калм аганы н угы п, кал а ны н eKinuii ш е л н с н 6 ip болмел1 п эте р ж ал дап ал ы п, уш б ала сы н а л ы п, 6 ip кун д е K em in K e rri. Корин келш ш ектщ элпндеп: “ CeHi Кер1мбек менсшбей тастап к е т т т 1 гой” , - дегендепа куйеуш щ муны н сыртынан баска эйелмен кош л косканы н мензегеш ме екен? М ум ю н, ол созд1 K epiM 6eK Tin S3i та р а туы да га ж а п ем ес... Е р ке ктж м е н м е н ш п м е н оз1м ц плд ич кез1 нде о г а н н е а й т к ы з б а д ы ? Каз'ф не де п ж у р ге н ш 6 ip К уд а йд ы н G3i б1ледг.. М а ги я оны сонау ж асты к ш агы нан калткы сы з суйгеж не, талай ж ы л корсеткен кокайлары на те зге тн е ж азы кты болып па? Алданган арманы, неше ж ы лгы одан корген азабы, онын

аузы нан е с т е н ж а н ы н ко р л а р He6ip тур п а й ы создер1 eciH e кайта оралып, кею репндеп ш ерж козгап, ал кеп жы ласы н. Ж ы л а п -ж ы л а п а л га н н а н K e iiin б о й ы ж е niл д с п к а л гам д а й. “ О сы мен неменеге ж ы лап оты рм ы н, содан басымды ам ан- е с е н а л ы п ш ы к к а н ы м н а н к е й !н ез1мд1 ад ам с и я к т ы ce3iH in, ка та р га к о сы л га н ж о к п ы н б а? К у р ы с ы н ш ы 6a p i, б а ла ла ры м аман б олсы нш ы \", - деп ойлады. B ip T e -6 ip ie сабасы на тусейш дегендей ойлары да ж уйелене бастады. А л e iifli “ кы зм ет куам ы н деп отбасы на карай ал м апты ” дейтш дерге ж ол болсыи. Е -е, бул тап сол жы лдары кы змет к у а й ы н д е п о й л а п па ед'|?! Б у л к ы з м е г п е м е с , к а й т а н а р ы к м уны екш е л е п куы п кел е ж а тты ем ес пе? K yfie yi барда да, ж о кта да уш балага im ep ас, киер кж м тауы п беру ез мойнында ед1 г о й . К а й тс е м б а л а л а р ы м н ь щ ycTiH ж у д е т п е й ecip e M iH , дастарканымды калай жутатпай устаймы н деп жанталаскан ж о к па? О н ы сы oyeai К уд а й га , с о сы н ез'ш е ая н . Уй T ip a iriH к о л га н а т б о л у г а ж а р а н к а л г а н б а л а л а р ы н а т а п с и р ы п ,о з 1ж у м ы с сонында калып, эрюмнен косы мш а жумы с алып жасайтын е/и. К о га м н ы н ка за к T ia iiie б ет б ур ган ы б уга н ж а ксы болды. Typai мекемелерге бараты н кагаздар казакш а нускасы коса т 1р к е л м е с е о т п е й т ш б о л г а н д ы к т а н л а ж с ы з то р ж !м е и н л е р ге ж у пн е тш . Басында ол колденек табы с боларлы к муидай шаруаны жарнамалардан, таныстардан сурастырып табатын е д к K eftiH ri уа кы тта он д ай га м у к т а ж адамдар 6 ip in e n -6 ip i ecTin, м уны оздер1 iajien та б уга айналды . Х а кы н а кел ж се , ж а са п беред1. О л ж ум ы с та пда м ай ты н. Y nK eii-K iuiiciH e, ауы р- же>йл1не кар ам а й ал ы п, мерз1мшде та п -ту й н а кта й CTin ж а с а п тастайтын. Унем! жумы сбасты болы п ж ур у 6ip ж агы нан ке тл ш еш нэрсеге алацдатпайтын, мойы ны н бургы збайты н болды. B ip кы ста турм ы сты к у л кен энциклопед ияны аударып ш ы кканы есшде. Ж ум ы сты 6iT ipin, алы п барганда баспадагы егд е ж а з у ш ы KiciHin: — К а ра гы м , е ц б е гщ е к б е к -а к е к е н . М а га н 6ipey басы цнан а я гы н а д е й 1н ал ты н к у я м ы н д е с е д е т а п м ы н а н ы ж а с а й а л м а с ед1м , — д е ге н 1 к в ц !л Ы e c ip in т а с т а п едд. Ал бул да оны коз майын тауы сы п, ж ан ы калаганнан -3 5 -

ауларып па? Каламнкыеына км зы кканнап жасаганы шындык. — О зде й улкен ж азуш ы адамга мундай кара жумы сты кте ту обал гой. Bi t ж ум ы сты к жаманы ж о к леи уйреткен Кецес мектебш ен тэрбие алгамбыз. Сопдыктам турмы сты к б ы ки -т ы ки ш аруалардан каш па йм ы з. BfiTeyip 6ipey icie y i керек кой, — деген калж ы н-ш ы ны аралас. — А й н а л а й ы н , е ц б е п н н щ а кы с ы н аласы и. KiTan жоспарда тур. Осы ютаи ш ыкканш а мен осы жерде отыратын болсам, ж о га р ы етем м ен то летш 6epcMin, — де ген e;ii м у н ы к кар аж ат yiu in аударганы н туспйи. А йткан сезшде турды. Е нб егж е ком акты пул устап, конин м а р к а й г а н М а ги я н ы н о з ж е д е г е н с е 1п м 1л е о р н ы г ы п ,ж е к е л е р д ж тапсы ры сы н орындаудан ropi баспалардан косымша жумыс алы п ю те удж абыройлы ic е ке ж н тусш дн соган уйрендн Бул ол д е ка й д а т ж м д н Dpi к е ж л г е д е ж а к с ы е к е н . О с ы д а н к е й ж де б 1рталай д у н и е л е р то рж 1м е ле ;и . С о н ы н 6opiH ж у м ы с т а н к е ж н к а л ы п , не у й г е о к е л т , т у н д е л е т т 1с т е й т 1н. К а з 1р го й он дай ж у м ы с к т е р л 1к к а ж ы р - к а й р а т та, д е нсаул ы к та ж о к . Ка и кы сы м ы ко т е р м е т ж атаусыз 6ip де рт та уы п алды. А я к асты на п л ы п eTin ш ы га келедн Jlo pici каш анд а калта сы нда ж уре д п 0 з сы ры е зш е m djhm , eKi HieKeci солкылдай бастаса, тандайына сала кояды. — Сен осы ж алгы зды ктаи, кусадан дсрттенгсн ш ыгарсын. Балаларды ecipin, ен;и б аска ш аруан калм аган сон карадай о з 1н н е н - о з 1н а у р у та у ы п о т ы р с ы н го й д е й м ж , — д е п с ы ра л гы к у р б ы л а р ы аз1лге с у й е п ж ж а й т а т ы н б о л ы п ж у р . K e ii6ipe ya ep i о н ы opKiM -opKiM M en та н ы сты р уга кул ш ы н ы п ауре. М а ги я к у й е у л е р 1 б а р к е л 1н ш е к т е р м е н к о н а к к а , o c ip e c e та н ы м а й ты н о р та га бар уд ан к а ш ка л а кта й ты н . Б а рсад а куй е ул е р 1барлардай epKin, а ш ы к -ж а р к ы н оты ра ал м ауш ы едп Эйтеу1р 6ip колайсы зды кты сезжелндей. М ун ы к жалгызбастылыгынан корынатындай куй ге тусер ж олар кайдан бипсш. Солай бола тура он ы н курбы лары таны сты рган адаммен таны сты кты ары карай ж алгасты руга кулкы сокпайтын. “ А узы к у й ге н ypin iiuefli” д е м екн л , e3i c y fiin , кыздай ко с ы л га н ж 1 п т т ж TepeciMin де ген адамнан опа та ппага н сон ж ол ортасы на келгенде енд1 юмнен ж аксы лы к керемж деп - 36-

д э м ел енбекнп. О баста е з ж е ар на лм а га н n e ci6 ere ко л созы п KaiiTciii? Уза к кеш тер де уйде ж ап ад ан ж а л гы з о ты р ы п, кейде езннн де калы к ойга бататыны бар. “ Н еге ш анырагымды ш айкалтпай устал кала алмадым? Кай жердей мулт K erriм ?\" Басымам б акы т кусы н капыда калай уш ы ры п алды екеи? М у н ы ц к ж о а неде? “ Н еге? Н еге?” - деген сурактардан кулагы тунган д ай бол аты н. Енд'| ой ла са, о н ы ц с ы р ы тереиде си я кты . Отбасыныц бутш дИ н сактайын деп неше жы л жауырды ж а б а т о кы п , с ы р т ке зге к у й е у ж “ K epiM десе, K ep iM ” д е п з ш , е ш н э рсесш б'|л д ртп ей ш ы д ап б а кты ем ес пе? С о л те з1м нн ц кайтымы кайда? Эйелдщ бакы ты жанындагы азаматына байланысты екенж ен д аны к уккандай. Буны ц мандайына ж азы л га пы осы -ay ш ам асы . К а п ы сы з c y iiin -а к e;ii, 6ipaK адамын дал таппады ма, кайтымы болмаганын кайтерсж ? ... К е р 1 м б е к eK eyiHin а ж ы р а с к а н ы н ecTireuoe 6 ip re o c in , 6iTe кай н аскан ж ор а-ж о л д аста ры к а к ж ары лгандай. Bipeyi буны , 6ipeyi оны ж а кта п дуы лдасып ж атты . К анш ам асы буларды кайта ж арасты руд ы нжолы н !здед. М аги яга райы инан кайт деуиплер де табылды. Калган кеш л, сы нган сагы кайта бутшделуин ме еш? Ондайларга бул ж ы лы ш ырай таиытпады. С о д а н д а б о л а р б 1р а з ы н ы ц с ы р т а й н а л га н ы . М е ш и , б е т т е р ж е н ж ар ы лкасы н дсп отыра б е р д . Б алалары н oeipin, оз1мен-оз1 TipiuiaiK Kemin ж у р !п ж а т к а н . М а г и я а с т а н а н ы ц А р к а г а Kouiyi о з т а гд ы р ы н д а у л к е н б е т б у р ы с б о л г а н ы н к е 1П н н е н у к т ы .К ы з м е т о р н ы ж а н а а с т а н а г а KomeTin болганда ко б а л ж ы га н ы рас. B ip aK А лм аты д а бул ки м а й ты н д а й KiM i к а л ы п б а р а ж а т ы р ? Е л - ж е р а у ы с т ы р с а м , б эл к!м сары уайы м нан cepripM in д е ген о йм ен, улы к ош м ен 6 ip re кы с iiu iiyie балаларын алы п, “ тэ уе ке л \"д е п ж ол га ш ы кты . ...“ Ел кеш кен ж а кка ырыс ауады\" деген рас ш ыгар. М унда келгел1 жаман болган ж ок- Баласы мен улкен кызы и н с т и т у т т а р ы н ой да гы д ай 6iTipin ш ы к т ы . Т у ы п -е с к е н ж ер ле р1 - Алматыга карай жы л кусындай канат кагы п, тугаи уядан тулей уш ы п Kerri. Бары п кы зм етке туры п, оздер1не лайы кты TipiuiaiKTepin icTen ж у р . K iu ii к ы з ы да м е кте пт1 т а м а м д а п , агасы мен апасы ны ц колы на бары п окы п жаты р. М аги ян ы н -3 7 -

о н ы ж 1б е р п а к е л м е п - а к е д к б 1р а к т у с к е н о к у ы н ы н р е л с ол ай б ол д ы . Б а ягы д а 03inin де ом ж е л ж а с ы н д а о к у 1здеп А л м а ты га к е л ге ж ecine т у с 'т , б е т ж е н к а кп а д ы . О л у а к ы т т а т у ы с-ту га н деген ж о к . В о кзал д ан ун и п е р си те тке б а р ы п , ж а та кха н а га ту р у га р у кс а т алым едн О л ке зге Ка раганда каз1р uiyK ip гой . В а л а л а р ы 6ip ж е р д е , б а с т а р ы н д а yiuiepi б а р , б а с - к о з б о л а ты н агалары кастары нда... М а ги я e im iri гум ы ры нда умп- е тке н бар ж аксы л ы гы н балалары ны цаты мен байланыстырады бул кунде. О сылардын кы зы к-куаны ш ы н керсем деп адастырып кеткен арманын алдан кутуде. ... О л ж а т а р ал ды нда гы д э р ю н im in , к а й т ке н кун де де 6ip уйы ктап алуды ойлап, ж асты кка кисайды. О л эдеттспснние к ы з д а р ы н ы ц TiJieyiH а й р ы к ш а л л е д н А н а KoniJii б о й ж е т к е н CKi к ы з ы н ы н б о л а ш а г ы н а к а т т ы а л а н д а й т ы н б о л ы п ж у р . 0 3 i б а р ы п , о л а р к е л г е н с а й ы н peTin т а у ы н : “ 0 з ж с у й ге н ге е м е с , » 3in a i с у й г е н г е б а р ” д е г е н с о з ра с . О с ы н ы е с т е н ш ы га р м а н д а р . Ж И т и н . эд е м ш пн е кы зы кпандар. 0здер1нд1 кулай суйген, ка д 'ф туткан а з а м а тты н ете пн е н у с л в д а р \", - деп кул актары на к у й г а н б о л а д ы . Б у й р ы к 6iJie;u д е . 0 3 i с у й in т и г е н к уй е у д е н не ж а к с ы л ы к к о р д ? Б у н ы ц KaTCJiiri, б э л ю м о с ы н д а , е з ce3iMiHin ж етепнде ке тке тн д е ш ы гар. Соны кыздары м кайталамаса е к е н д е п н и т е й е п л е д г К о н и и н к а ж а г а н б е л п а з OKiniiu менделп барады. Ж а р а т у ш ы и е ге : “ Кулдр ел Kyinri А л л а , е ю б о т а м н ы н б а гы н а ш а го р , м андайлары на оздер ж е суйе у бол а ты н, кадрлер'ш е ж ете тш , мейпрбан ж у р е кл адал ж а р ж аза гор, ж аксы лы гы нды буйырта го р \", - дсп нитей жалбарынуда. Кыздарынын келеш екте д эм -туздар ы ны н кайда тарты п турга ны н ойлаганда к о з ж а с ы epiKci3 ж а с т ы к к а к а р а й с ы р гы п б а р а ж а т т ы . О н ы 031 с е з е р е м е с . Т а н д а й ы н а к о з ж а с ы н ы н а щ ы д а Mi к е л ге н д е й . Б э л ю м , б у л м а х а б б а т т ы н к е р м е к д а м ! б о л а р , KiM бьпсш... - 38-

Ж умак,ыздыц кубылысы Кы зы Гулжанды ею баласы менпоезгаоты ргы зы пж1берт, во кза л д а н ш ы к к а н д а гы о н ы н ж у з 1 ка н ш а м а у а к ы т т а н 6e p ri к е ш л т е р б е г е н к ы м - к и г а ш с е з 1м д е р д 1ц т о л к ы н ы с ы н а н к а т т ы аб ы рж ул ы e ;ii. Тел козы да й к о с ш алд уар ж и ен -н е м ер ел ер ш е бауыр басы п-ак калган екен. Кайраттаны п, мы ктысы ны п турганы м ен поезд орны нан ж ы л ж ы п ж уре бергенде колка- ж у р е п е л ж 'ф е п , ж а р т ы ж а н ы со л а р м е н 6ip re к е т ш б ар а жаткандай, лиш ен куры п буы н-буы ны нан эл кеткендей кулап калуга ш ак калды. « Ж уке , сабы р-сабы р. Кы зы на куйеупипн. касы на бар д е с е б а р д е п , к у л а к е т ж ж е п ж у р ш , о н ы к у г а н д а й е т ш ж 1б е р !п оты рган о з щ ем ессщ б е? Ннд1 не ге босайсы н,?» — дегендей, 03iHe-o3i к у ш 6epin, к о ф л ж т о к т а т ы п , б о й ы н т ш т е п а л д ы да м а ш и н а сы н а ка р а й 1лби б а с ы п ж у р ш Kerri. Iiu i к о к ы л т а к с ы и , ж а н ы к у л а з ы п , к у р cyjiaepi к е л е ж а т к а н д а й . А л а й д а , о л б а р каж ы р-кайраты н ж инан, катайы п, аягы н ш ирагы рак басты. Э й е л ш к iniKi сез1м т у й а п м е н к ы з ы н а к а т ы с т ы о с ы 6ip ш сипмннц дурысты гы на эбден коз ж етю згендей. Соны ойлаганда коптен 6epri ж у р е п н ко б а л ж ы тка н алацы нан а р ы л га н д а й к в н № о р н ы г ы п , и ы г ы н а н б 1р ж у к т у с к е н д е й б о й ы ж е ж л д е п с а л а б е р ге н д е й . K y fie y i к ы з м е т icTen ж у р г е н и т аркасы киянда дейтждей ш алгай тукгпр ге баргы сы келм еген к ы з ы н а к ы р ы н д а к е н ш р г е н ж е 03i iiiiTefl т э у б а д е й д й С о л а й бола тура, бетен ел, ботен жерде ею баламен калай кун ж корер екен деп те уайымдайды. Эйтеу1р куй е у ж ж жанында го й . Bip ж в 1й н т а б а р . Т е к , А л л а м е к е у ж щ ы н т ы м а гы н - 39-

ж а р а с ты р га й . Ж ум а д ы з да.йр То ш р 'ш ен сол ар ды араларыма эзоз|'л ш а й та н Т р уд е н са д та й ге р д с п ткпе йдк © 3 in in ж арты гасы р лы к гум ы рында ол аз дателесп м е ? С о н ы о й л а га н д а к е ш р е п н о к п п ш т щ eTi<ip у ы т ы а я у с ы з тклплеп отке нде й бейм аза куй кеш едд I\\a iicb i6 ip in айты п тауы сады? Б агы басдага тзуелд1 эйел ж о л ы н ы н диы ны -ай! О ны 6 ip бкпсе, Ж ум а д ы з бкпсш ? О сы ж асы на д е й т газиз басы не кормеда?.. ...К ы з м с т б а б ы м е н А с та н а га а уы сд а н у л ы м е н 6ip re кои л п кел ге л 1 Ж у м а д ы з д ы н , б о й ы с е р г е к , K o n ijii KorepiuKi е д !. © 3 iu ш ир ад сезш ш ж ур ге н . Ж а н а ж с р , та нсы д орта, мундагы TipiuifliK а г ы с ы о н ы о з е р к ш е н т ы с д а р б а л а с ы к о п б асда а р п а га Tycipin ж 1 б е р ге н д е й . К у д а й б е р ге н д у а ггы ц а р д а с ы п д а 6 ip уйд щ T ip jiirin ш ы р ко б е л е к айналды рады . Одам арты лса, е р м с д е т е т ш ез ш 1 ц yftpeniuiKTi K3ci6i б а р . Улы эл1 уйленбей ж ур. «Уйленсенш д, куш -куаты м ны н б а р ы н д а н е м е р е л с р 1м д| б а г ы п - д а г ы п , o c ip in а л а й ы н » , — дел а й т а - а й т а Ж у м а д ы з ш а р ш а д ы . « Б у й р ы д б о л т а н K yui 6ip ш уйкебасты озщ -а дж ете ктеп келерс1ц», — деп дойган. Сол кун ;и н и те й ан са ум е н , ж а д сы л ы д т а н у м гг eT in ж у р ге н ж ай ы б а р -д ы . Т у р м ы с д а ш ы д д а н д ы з ы д а о с ы д а лад а e;ii. К у й е у б ал а сы ая да сты н ан сол тустж облы сда ды зм етке ауы сы п кетш , дызы д ы с п н и щ е cki' б а л а с ы м е н д а ц га р а д а й у й д е 6 ip 63i далДы . Ж ум ады з ойлай-ойлай, ж ас нсмс балаларымен диналып далм асы нш ы деп ды зы н дастарына ал ы п, 6ipre туруга улын ке ш и р ге н . Л д ы р ы , да:йр долда ке л ш ж о д , э п к е а м ен бауы ры 6ip ш ацы радасты нда турса, ucci айы п еден?! Кулдырандаган ж и е н neM cpcjiepi долы на ко л in , Ж у м а д ы з да рд болды да далды. Кудайды н, бул да болса, берген багы емес не?! Ж у м а д ы з н е м е р е л е р 1 н е G3i д а р а п , д ы з ы н ы ц а л а н с ы з д ы зм е т icTeyine ж а г д а й т у г ы з а а л га н ы н а к у а н ы ш т ы е д к Б у н ы с ы — дайтсем , ды зы мны н, ж у гш ж ещ л детем деген дамдор ана KOKiperiHin дам -дарекет1 де . К ы з ы н ы н e3 i eKi е з б и ге ана б о л с а д а б у г а н эл1 ж а с с ё т л д ь Э р к1 м е з б а л а с ы н ы н да м ы н - 40 -

жеген мархабаты мол ана ко н ш -а й ! Калай лесе де немере ы сты ке ке н. Буры н кы зы алы ста туры п, бкпмей ке л ттч гой ж а з га н басы , eiw i eM ipeHin, ай н а л ы п-то л га н уы н д а ш е к ж о к- « А п а л а п » in ii б ауы ры на K ipin кеткен д е ж а н ы н y3in б ер уге бар. «Кыздан туганны н киы гы ж о к» деп калай дэл тауып айткан. Тацертек ерте туры сы мен, ж асы нан уйренген дагдысы б ойы нш а кы зы л м аш инасы на о т алды рады . М а ш и н а irni ж ы лы ган сои немерелерш оты ргы зы п алы п, ы згы ты п ж он еле де Б и ы л 6ip in m ire б а р га н А бы ла йд ы о ку ы н а , Ш ы кгы снш балабакш ага апары п тастайды. Бул айналып к е л г е н ш е к и п п п , т а р а н ы п - с ы л а н ы п э з 1р т у р г а н к ы з ы н жумысыма ж сткЫ п тастап, кайтар жолында асыкпай базарына согы п, керек-ж арагы н, азы к-тулж ш ала оралады. К е лю м е н TycKi асын камдап койы п, сабагы б1ткен сон Абы лайды алы п келеде А л , сон ан с о н eneyi дабы р-дуб1р б ол ы поты рганд ары . А бы л ай K ipin ке л ге н д е у й - iiiii кеш л д е ш п , думанга толы п ж уре беретш дей. У д а ш уб азар. Кэ;им пдей ес, апасына мектебш деп кы зы ктары н айтып тауыса алмайды. 0 3 i сезш ен -ак. Туе кайта сабагы н каратады . B ip уа кы т далага ертш ш ы гы п бой жазды ры н ойнатады . А птасы на уш кун орталы ктагы ж узу бассейш не апарады. О л ж аттьиудан ш ы кканш а машинада отыры п кейде коз ш ыры мы н алатыны бар. Кейде ы згы ты п к а ж е т же-pi нс бары п келе;и. А бы ла й ш ы ккан copeKeyi бакш ага согы п Ш ы нгы сты алы п кайтады . Келген сон пемерелер1н аулада ойнауга калдыры п, 03i уй т1рл1пне K ip ice /ii. B ip кун !м н о сы л а йш а ка л а й о т е ш ы кка н ы н д а а н га р м а й к а л а д ы . Г у л ж а н д ы ж у м ы с т а н к а й т а р д а iHici а л а келеде Ж а с та й ы н а н 6ip in in коки и'не 6ip i кар ам о с к е н д ж те н болар апасы CKeyi е р е кш е тэту. Улы мен кы зы кы з м е тте р ж е н оралганда 6ip уйлi ж а н тугел ж и н а л ы п , а р ка -ж а р ка болы п калы сады . Т о р т кезде р! туге л 6ip д а ста р ка н б асы нда м эре - сэре болып оты руды н 03i кандай ганибет екен!н Ж ум а кы з eiyii укка нд а й. Б ул о н ь щ е н б !р M epefti e c in , к е ш л 1 м а ркай ар caTi e/ii. Б зл ю м , ана б а кы ты осы б ола р, бала ла ры касы нд а , н е м е р е л е р 1 к о з ал д ы н д а . А б ы л а й д ы н е ж 1к т е п ю т а п о к ы п -41 -

б ер ге ж , Ш ы ц гы стьщ оты ра калы п айдактаты п суретсалганы кецийне куаны ш куяды. Ж а с уакытында «жумы с, жумыс» д е п , K yH i-TyH i с а б ы л ы п ж у р 'ш , о з б а л а л а р ы н ы к кал а й о с ке н ж д е б м м е г е н м у н д а р е к е н го й . K a 3ip , м ы н а к ул д ы р а н д а га н н е м е р е л е р ш щ a p 6ip к ы л ы г ы н к ы з ы к т а п , к о з ж е н та са eTKici келм ейд ь О сы ж ам а н немерелер1 касы на келгел1 куатына куа т косы л ы п, 03i де жасацгы рам кеткендей... О сы лайш а, карбалас л р ш ш к п е н сы наптай сыргып к у н д е р OTin ж а т т ы . Н е м е р е л е р ш щ к ы л ы к т а р ы м к ы з ы к т а п ж у р ш , Ж ум а кы з алты ай км с ты ц калай те з е тке н ж ацгармай да калган секмии. Неден екеж б ел гю з, ке ж н п уакы тта оныц кониине 6ip Kip6in TycKeiii а н ы к . К ы з ы м н ы н 6ip ж а гы н а ш ы гы с ы п, к ы з м е т icTeyine к о л г а б ы с т и п з ж о т ы р м ы н д е п 03i iurreft т о к с а н а п , м а р ка й ы п ж у р ге н Hapceci алдам ш ы б1рдецедей K epiH in к е т л . 0 3 iH -e 3 i ал дап ж у р м е с е не гы л сы н? Б уган д е ж н п 6epiK ceHiMi к у н н е н -к у н ге с е т ж е п бара ж атка ндай . CeflTin Ж у м а к ы з е з ш щ б у п н п T ip iu ia iriH iK дур ы сты гы на д а к у м а н д а н а б а с та д ы . С о л - а к е к е н т у н б а л а с ы о н ы He6ip беймаза ойлар каумалап, немерелерш щ т э гп кылыктарына ж убанган кощ лш щ ш ы ркы н бузы п, бойын мазасыздык бил ей бастайды . О сы 6ip мазасы з урей каш ан , неден пайда болы п ж ур? Туктус1нсе буйырмасын! EpiK ci3 ж а р сы з е тю зге н ж а р ты гум ы ры елее 6epin, ж а л гы зд ы кты ц та укы м етш та р тка н жы лдары ecine оралды. Б а л а л а р ы н ж а л г ы з о з 1 е с 1р ж , ж е т ю з ш , к а з 1р б э р 1у м ы т б о л д ы - ау де п en ceciH ке те р ге н 6 ip кез1 ед ь BipaK ум ы ты лм апты . Енд1 ой л а са, ж а н ы ко р л а н га и , к у й ш ге н c a rre p i ке ке ж и д е сайрап ж аты р екен. Кещ л т у к т р ж е н демде бас квтерж , каз- калпы нда коз алдына тура калгандай. Ж а л гы зш кп эйелдщ кор ген к у ж куры сы н ... ... Ж о м а р т eK eyi о т а с ы п , ж а п -ж а к с ы ш а н ы р а к кур ы и e/ri. Ж олдасы басалкы , елпен-ж елпещ ж о к токталган ж т т . Уй турм ы сы на д аж а йл ы б олы п ш ы кты . E ne yi б1ркыз,б1рулсуйд1. С уттей уйы п отырган кездержде а я к астынан отбасынын -42-

ш ы ркы бузылды. Ш айтан туртсе дауа ж о к екен гой. Bapi м у н ы н м е к т е п т е п м у г а л 1м д1r in e n а у д а н д ы к 6ip м е к е м е г е кд/им пдей ды рдай б а с ты кб о л ы п а т y c ii кы з м е тке ауы суы нан бастадган сек(лд(, енш ойлап оты рса. Ж ум ы с ауаны м ен анда- мунда ш апкы лау, турл1 ж ары старга, сайы старга жастарды э з 1р л е у , о л а р д ы а л ы п б а р у , а л ы п к е л у о с ы г а н ж у к т е л е т ж . Ж анадан барган сон. б ас тартуга уялаты н. Аудан келем ж де т у р л 1 са й ы ста р , ксзд е сул е р е т ю зу, 6ap i о с ы н ы н м о йны нд а едь Бул жана кызметш кул ш ы ны спен берипе аткары п ж ур д г О сы ж у м ы с api о з ш е у н а й ты н . Ж о л д а с ы да е р те KeTin, ке ш к е л е т н н н е , ж у м ы с б а с т ы т 1р л ю н е т у с ж у ш ж ж п е н к а р а л , карсы бола койган ж ок- Кайта созбен демеп отыратын. ... «Т ау мен т а сты с у б уза р , ага йы нд ы с о з б уза р » д е ге н т 'н Kepi аум ай ке л д к Б ул 6ip-eK i к у н ж у м ы с б аб ы м ен ж о л ж у р т кел се , Kyfleyi са л кы н та р ты п кал а ты нд ы ш ы га рд ы . Б а й ка с а , бул ж окта абы сы н-ажы ндары кам корсы гансы п, ж андары а ш ы га н с ы п , а р HapceHi с ы л т а у р а т ы п у й г е к е л п ш т е й беред1 екен. Э р келген сайын: — М ы р за ж тгг, ке л ж керж бейд] гой, тагы облы ска кеткен б е? А с-сул а р ы в д ы iiU T iH aep м е ? О й -б у -у , м ы н а ш ие тте й балалармен саган киы н болды-ау. А бы рж ы п калдындар-ау, - дел, эдеж кулагы н бурап, м уар кеп , oai де балаларды ну- ш уы нан cipKeci с у кете рм е й оты рганд а од еж ж ан д ы ж е р ш е ти пзе сейлен, жарага туз сепкендей уш ы кты ры л кетед! екен. Бул узагы рак б оге л т калганы ны н м эн-ж айы н айты п, оны ц аш уы н басы л, penim iii ж у ы п -ш а й ы п , отбасы Tipjiiri кайта м ам ы раж ай кал ы л ка т у с т , кы зм ет1не ал адсы з Kipice ме, арада 6ipa3 у а к ы т е т е р -е т п е с т е Kyfleyi та гы б уз ы л ы п кал а д ы . У й г е т а гы да а б ы с ы н д а р ы к е л г е н б о л ы л Л1ы га д ы . М у н ы н к ы з м е т ж щ ocKeni oftTeyip а га йы н д ар га т ы н ш у б е р м е д г О тбасы ны н к и к ж ж ж ! ж и ж е й тусть Аузы суйрендеген улкен абысыны кез келген жерде, кисы нды -кисы нсы з ортада енд1 мунын жумысын тж ге тиек е т т , кайны сы н сыртынан ж урт квзж ш е «эйелж басына ш ы гары п алды, ы н ж ы к неме» дел мукаты п отыраты н к о р ж е й . О ны Ж ум а кы зб е н тэту 6ip абысыны ж укалал ж етю здь Ж ум а кы з ж асты к ангалдыкпен -4 3 -

оган сонла да еш мэи бермеш гой . 0 з тагды ры на сонш ама ен ж ар болар ма? «Е , коре алмаган абы сын не демейщ? 0 з 1м с у й in к о с ы л г а н ж а р ы м н ы ц к о н м н н е н ш ы к с а м б о л м а й м а ? М е н щ о г а н к е ц м н м а к , nefliaiM а д ал , ал о н ы н м а га н к а л т к ы с ы з ceneTiHi а н ы к » , - д е п о й л а д ы г о й . 0 3 i осы ойы на катты сендь Алайда, дуние те к ол ойлагандай таза эд ш е ттш кте н , ш ы найы с у ш с п е н ш ш кте н гама турм айты ны н, абы сы ндары ны к ж анаш ы рлы ктары аярлы кпен астасып ж а т к а н ы н , с о н ы н аста ры нд а ne6ip зы м и я н , ж ы м ы скы м ы сы клл еу орекеттердш барын ол кезде кайдан бкпсж? Кейш ок1нгеннен барм агы н л е те л гой... ...Ж ум а кы зга коп тен кош л ш л обл ы кты ры п, аландаткан ж ай ды псы р ы бгрлндеп айкындала бастагандай. Сойтсе, ол кызы мен куйеу баласынын ею ж акта ж урге нж е аландап, содан туган мазасы зды кекен гой. О сы ны кещ лм ен болжап, T ycin re n сэтш д е ол кы зы м е н а ш ы к се й л е с у ге окталды . — Э й, Гулж ан-ау, осы сенщ не бш ген ойы н бар? — деп бастады о ц п м е с ш , eKeyi к е ш ю а ста н кей1н 6ip о н аш а калга н сэтте . — 0 3 iu м ы н а ж а к т а , куй е у iH ана ж а к т а . Б ул кандай лрш мпк, тусжлрпп? — А патай, не болы п калды? 0 3 in коб алж улы сьщ гой. Тентек нем ерел ерж р е н ж т п койганнан сау ма? — Ж о к , оларга ренж ш нем бар. М ен ренжю ем, туган кы зы м саган р е нж и м ж ... 0 з ж тж еннен л к турмай отыршы мына жерге. — Ал, отырдым. А ны ктап айтш ы, не болып калды? — А йтам ы н, айтам ы н ... С аган мен айтпаганда юм айтады? Кеш е кеш ке куйеуж м ен тслеф онмен сейлесш ж атка ны нда кул агы м ш алы п калды. К ы зм е тж эз)рге сол ж акта ж ал гасты ра б ерем ж дей ме, калай? Басында бес- а л ты а й га га н а Kerri д е ге н е д щ . С о л ж а к т а эл1 icT e ft т у р а т ы н с и я к т ы м а ? Н е дейда e3i? У гы н д ы р ы п а й т ш ы . — А й та ты н Heci б а р , an a? BapiH 03iK д ур ы с ж об ал ап оты р сы н . 0 3 ip re сонда ic re fl тура йы н д е йд г B ip ж агы , облы ста icre n, ы сылган деген аты ж аксы , api эскери ш енж - 44-

6ip саты га болса да e cip in алайы н деп ж у р гой . М а га н соида кел дейдн — Ал, сен не дедщ? — М е н н е д е у и н ед |'м ? Б а р а а л м а й м ы н дед1м. — Э й , а кы м а к кы зы м -а й ! С е ж и ecTin 6ip нэрсеш бул;нрерн|Д| ce3in ед1м-ау. К а п -а й ! O H iK i д ур ы с к о н . Е р ж т т п н кы змет жагдайы н, болаш агы н ойлаганы эбден ор ы нды . — Е ндеш е м е ж не ге ка ж а п оты р сы н ? О н ы н с ы р т т а icTen келгенш е мен карсы мы н ба? Кайта аландамай кы зм елкш icT e , б а л а л а р д ы 6 317га а п а м к о м е к т е с т ж а т ы р д е п а й т т ы м . — С о ны да с о з де п айтты н ба? А й т к а н у э ж п й н Typin к а р а ... — А п а , немерелер1ме оз1м ка р а й м ы п , 6ip re т у р а й ы к д е ге н с о к кол ы на K om in кел/дм ем ес не? А й т к а н соз1цнен ш ы кка п кез|'м б ар ма? — Е -е -е , кы зы м -а й ! М е н саган колы м а кел in тур легенде кыс iпанде ею баламен киналмасын деп ойладым гой, api ж а с кел1 нш еп м 6ip 03i ка л ы п барады де п K yfle yiitH iK к е ж л ш е куд ш K ipM ecin д е ге ж м ем ес не? М ун ы ест1ген Гулж ан сы кы лы ктап к у л т ала ж ен елд к — Э й , а п а -а й , се н де кай д а гы н ы а й та с ы к-а у ! Н е K op in in T i оган карадан карап ж у р т куд ж тенш . С е нб ей тж болса, кайты п кел in, касы мда оты рсы н... — Ж о к , кы зы м , олай деме. Сы ртта ж урге н адам не ойламайды дейсн(? — Ж а кс ы , апа. 0з1цнн( касы нда ал аксы з гуры п жатырмын. Е н бастысы, еш каидай куд ж ке енд! оры н ж о к к о й , - д е п , т а гы 6ip iu a M a к у л 1и ал ды . К а м с ы з а д а м п ы н а ш ы к та таза кулю сн Кайран ж асты к-ай! «Кап-ай, мына туй сж а зге калай туащ ррсем екен?» — деп ойлады Ж ум акы з. ЕрлГзайы пты ны н арасына кылаудай сызат туспеу керек. А л, сы зат туссе болды, ол куннен-кунге ж 1п а ж ы р а п ул гай м а са , к а й та 6ipiK n eci а н ы к. О н ы Ж у м а к ы з ез б асы нан б1ледн Б кпге нне н с о к Kayin кы л ад ы . О н ы Г у л ж а н кайдан б м с Ы ? ! B ip aK кы зы зе р е к к е ж л м е н 6apiH к а п ы сы з -45-

тусш ге н . А насы на ер келе й ку л 'т оты р ганы гой. — Кулм е, кы зы м . Сен менщ ж анымдагы жан ты ны ш ты гы н д ы ой л а м ай , куйеу!кн1Н. касы на б а р га н ы к ж в н ш ыгар. К ы з ы м ун д а й со з/и к у т п е с е к е р е к , 6ip e y о к ы с 6i3 су гы п алгандай ы рш ы п тустп — Н е , не дейсщ ? М е н ол ж а к к а калай барамы н? А патай- ау, е з щ ойласацш ы ! К уйе у балан эл1 патер ала алмай ж ур. К а ш а н алары та гы б е л гю з . 0 з '| ж атакхана да турады . М ен ею баламен он ы н касы на бары п, кысы лы сы п калай турм акпы н? — Е ндеш е, Алм аты га ата-ененш н колы на барып тур. Куйеуin каш ан уй алганш а сол ш аны ракта отыр. Сен менен к е т к е н с 1ц , с о л у й д щ а д а м ы с ы ц ... — Т у - у , с е н д е а й т а б е р е д 1 eK e iic in , a n a . О л К1С1л е р д 1К уйлерш ш тар екеш н бкпесщ гой. 9 p i турм ы ска ш ы кпаган кызы колдарында оты р. О л уйге мен сыймаймын. Ш ынымды айтсам , кай ы н эп кем м е н сы йы са алм айм ы н. M iH e3i ш айпау, KiciHi к е м г г ш , м ы с к ы л д а п , ш а г ы п с о й л е ге н ш к о т е р е алмаймы н. М е н ол уйге барсам, кайта куйеу1ммен арамызга с о з ж у п р л п , ш и ш ы г ы п KCTyi а б д е н м у м к1 н . А п а , с ен корыксаносыдан корык- — Туы сканды адам тандап алмайды. Кандай болганда да а д е п т е н о з б а й , т 1л т а б ы с ы п т у р у г а у й р е н г е н 1ц ж о н . — Ж о к , ап а . М е ж н осы арада тур гы м келе дк C eniH к а с ы н д а б о л с а м , CKi б а л а г а д а а л а н д а м а й д ы е ке нм 1н . 0 з д е р 1 с а г а н а б д е н б а у ы р б а с ы п к а л д ы . О н ы н у с т ш е к а з 1р п ж у м ы с ы м д а ж а к с ы . С о д а н к о л у з 1мм келм ейд 1. К е й ш м у нд а й та бы сы м ол кы з м е т таба ал ам ы н ба ж о к па?.. Ж у м а к ы з осы арад а Kyflin Kerri: — Басе, басе... К ы зм е л м ж а ксы де. Содан ш ы ккы м келм ей;п де... А л , с е н щ то ргай д ы н миы ндай м и ы ц болса, KyfieyiM Н а р т а й к е л !с л ж !п т , сод ан ко л у з ш ка л м а й ы н деп неге ойламайсын? М а га н «ж ум ы сы м , жумысым»-дейд1 гой езеуреп. Ж ум ы с каш анда табылады, ж аксы куйеу табылмайды, ш унак кар. - 46-

- О й , а п а -а й ! С е н б1здац ар а м ы зга K ip ic n e c e n iu i. B i3 03iMi3 к е л ю п осы л а й ш е ш т ж к о й : 6 ip -e K i ж ы л б е л е к тура тура м ы з. О н ы н Heci б а р еке н ? Ka3ip ri ж а с та р д ы н 6a pi осы лай, е р кш журеда. B ip е се пте н, с е т и ка сы н а K eiuin алганы м дурыс болды. - Е с е л ш ш н кар а 63iH in... К у а р га н ган а к у кы з ! Сен куй е у ш н е н б е л е к ту р м а й с ы н , м е н ceni б е л е к т у р гы з б а й м ы н . С е н м ы на TypiHMeH ж а п -ж а к с ы а зам а тьщ на н ай ы р ы л ы п калайын деп Ш ошандап ж ур екенсщ гой. Эйелдан орны е р к е г и п ц к а с ы н д а . С о л с у iiuce с у iuiin, с о л у imce у iuiin, eni eJii а ж ы р а м а й 6ipre ж у р у 1 к е р е к . 9 p i-6ep in en с о н эй ел дан Miiweri кур е п а к ш а т а б у ем ес. К у й е у щ а с ы р а с ы н ... - А л , о н ы н т а б ы с ы а з б о л с а , к а й т е м 1з , — деда к ы з ы м ы скы лд ай . - А д ам ны ц б а гы та б ы с ы н ы н аз, KoiiTiriM eH елш енбейда. Барды канагат тута бкпужде. - А па , сен есдаш е о й л а йсы ц. Ka3ip ri за м ан б а ска , о н ы н е з к а ги д а с ы б а р . B o p i к а р а ж а т к а к е л т т 1р е л е д ь .. - C eni осы пигы лы цтуб1 ж а р га ж ы кп а са не кы л сы н ?.. Ж у м а к ы з г а Г у л ж а н д а т у р а ж а с к е з ш д е п ез|' с и я к т ы ойлайты ндай KepiHin Kerri. Э Ы ресе, о с ы н ы с ы од ан сайы н ж а н ы н куйдарда. б з н п ц ке зж д е ж у м ы с та н ко л у з б е й ж , жумыста ж еккор ппш л болмайын, кы змелме сез келмесш де п K yH i-Tyni ш а п кы л а п ж у р ж , о т б а сы н а ж е т е кедал б е л е а л м а г а н ы р а с .О н ы н у с т ж е ,а б ы с ы н - а ж ы н н ы н к у й е у 1е к е у ж ж арасы на о т тастага н с езд ерж e p iuiT iieft, дал уакы ты нд а басы п оты р уд ы д аб и ш е гт.А узы -б асы суй ре нд е ген со л б !рсум а ка й, с у га и а к ка ты п д ар д ы ц б е т ж ка тты кай тар уд ы K an ep in e де алмады. А уы з е з ж М айтады -айтады сосы н ж а л ы гы п кояды деп ойлаган. А рам ниет ездапнен тиы лсы н ба? О ларды ц бетш кайтары п, en oirap i босагадан карам айты ндай тойтары с б ер ута бига ты ж у а с Ж о м а р тты н д а колы на н келмеда. Ка йта соларды н ы цгайы на ж ы гы л ды емес не? «Адам т т тас ж арар, тас жармаса бас жарарды н» р а сты гы н ол кезде б ул ce3in-6LninTi ме? Ж о м а р т т ы ке р н е у -47-

а га й ы н н ы н co3i б узд ы . Э й е л й п н к ы з м е л ecin, 03i сон ы ц к о л е и к е с ш д е к а л га н д а й ш ж у с т а л ы к Tycin, б о т е л к е ге yflip б о л а б а с т а д ы . А б ы с ы н д а р ы к е й д е б у л ж о к т а о г а н оде Hi iiuKi3in, к е гц л ге к а я у с а л а р а р турл1 к а и к у э н п м е л е р а й т ы п , абден бабы на к е л л р т кояты м . Бул ж ум ы ста н оралганда Ж ом арт елеуреп ки ю л ж щ бастайты н. Э нш ейш де лам демейтш куй е ук iiu in алса, к о тс р ш п ш ы га келе тж болды. Ж о к т а н G3reni с ы л та у р а ты п а й кд й -ш уд ы н , д а л у с т ж е н гускен улкен абысындары ездерж ш е те рел ж айткансы п м у н ы ш а й п а у л л д е р 1м е н а я у с ы з т с ю л е п - г н с ю л е п к е т е т ж . А л, бун ы ц сол кезде кию лж пц и ерш ггпей, кы зм етж тастай салы п, ж ал га н намы сты кой ы п уйде отыруы ке р е к-а к скеп. С о нд а 6a p i е з о р н ы н а ке л е р м е ед1, ю м б й п сж ? О га н эй е л д ж оз1мш ьлд|п ж 1берм едь Ж у м а к ы з каз1р, ж е к е басы ны ц б а кы т ы н ж у т к а н сол к ы з м е л кур гы рд ы е т ю з ж 6epin, арадай гал а га н ту ы с т а р ы н ы н а р а с ы н а н Kyfieyi м ен eKi б ала сы п ал ы п, коз корм ес, кул а к есл м ес ж а кка неге гана к е т т калмадым окон деп те ойлайды. Ж ум ы с-ж ум ы с деп, сол арадан кетсе, .•п ита н о л е л н д е й ж а б ы с т ы д а к а л д ы . О н ы ц у с т 1н е , к ы з м е т т е ж а к с ы а т ы ш ы г ы п .а у ы з г а iJiirin к е л е ж а т т ы . О н ы ке й б 1 р е ул е р одан да ж огары оры нга барады д е с т ж урд к С оны н буы мен ж а с ты к кам сы зд ы к косы лган сон, орга ж ы кп ай койсы п ба? < 0 з1 м д е б 1 р а з а м а т т а н к е м eMecnin» д е ге н ш а л т с е з 1 м б о й ы н ала бастад ы . О сы 6ip сез1 м н та стары н д а ез1м де 6ip еркектен к е м т а б ы с т а п п а й м ы н , т ы ш к а н д а й е ю б а л а н ы в з 1м ж н - а к б а гы п -ка гы п , o cip yre ш ам ам ж ете;и д еген астам ш ы лы к ж ататы н. С ол алдамш ы эзэзм пигы лдан ары луга куш рел ж е т п е ге ш го й ке з ж д е . Э йелм 1с!ц д е ген. Bip к у н п кы зм етл н , уа кы тш а буы на м а ста нга н не деген сорлы е/п д есенпй... О сы ны н, 6a p in к ы з ы н а ка л а й ай ты п угы н д ы р а р . - М е н калай ойласам да сен in камынды ж еп жудсп ж у р м т ... M e H in м ы на к у самайы м те кте н -те кке агарды л е й с т бе? К у й е у а з ка ты н н ы н куй in in кандай болаты ны н бьлгеннен кеш н саган каксап айты п оты рганы м . А на eKi б а л а н ы э к е с ж е н с у ы т п а ... Е р к е к б а л а л а р га э к е MeftipiMi аса керек, — дед! бастырмалата. - 48-

Ж ум а кы зул ы н ы ц м ж езж щ то м ы ры ктау.д уц кетпе.а д а м га YfiipceKTiri ж о к , с а я к , с у ы к т а у м ж е з ж э к е а з е с к е а д п н е н б е деи ойлайды. Бэлю м , ж уре келе аш ы лар. Бул Ж ом артпен аж ы расканда e c iii-6 ijio p б м м е с ед) гой , содан буйы гы лау o d i. Э цпм е бала ж айы на ауысканда Гулж ан соз кайтармай, тосы лы цкы рап калды. М у м кж о н ы ц е сж е бала кезж де 0 3 inin д е : « Б э р п м ц п а п а с ы б а р , н е г е б 1з' д !ц п а п а м ы з ж о к » , — д е н , мектептен ж ы л а п к е л е т М TycTi ме еке н ? «А д а с ка н н ы н а л д ы ж он , арты с о кн а к» деп б екер айты лм аган-ау. Ж ум а кы з не 6ip сокпактарм ен ж у р ж отуге тура келе рж ж асты кпе н ол кезде кай дан б м с ж ? O fiT eyip б а л а л а р ы н ы ц б е т ж е iuipi<ey боларлыктай ж ам анат ж абы спаганы ан ы к. С оны гаиа кецШ не медеутутады. ... Бул тагд ы рдьщ алга та рткан тоскауы л ы нан ж а с т ы к ан га л д ы кп е н у т ы п ш ы к т ы м де п о й л а га н . BipaK, 6ipaK ж е ц /liM д егеж ж с ж л г е 1М, у т т ы м д е г е ш у т ы л га н ы е к е н енд1 о й л а п к а р а с а ... К а й с ы с ы к о ж л а р б а г а н э с 1р е к ы з ы л ел ее т е , к а й с ы с ы ш ы н б а г ы е к е 1й н а ж ы р а т а а л м а п т ы г о й с о р л ы басы. Э ттен!.. Тагдырды алдай алмайды еке нещ . С оны кеш у гы н ы п, оп ы н ы п оты р да... К ы зы н а к о п те н 6epi а й туга о кта л ы п ж у р ге н сы р у ш ы гы н 6ipa3 т а р к а т ы п а л га н с о ц 03i д е б о с а п , б о р д а й erLnin, а гы л - т е п л ж ы л а с ы н ке л 1 п . П э л е н ж ы л г ы к о ж л TyKnipiimeri ш е м е н б ол ы п ка т ы п ж а т к а н uiepi а гы ты л ы п ке т ке п д е й , т о кт а й алсаш ы. Коптен булай жы лам ап е д . Кайта баласынын, уйде ж о гы ж а к с ы б ол д ы . Ж у м а к ы з б а л а л а р ы н ы ц K 03iH iue K osiiie ж асалмайты н. Кы зы мен улы ны нж ас кез1нен осы лай, оларды ж а с ы т п а у ym in к о з ж а с ы н к о р с е т к е н е м е с . Ж ы л а г ы с ы кел1п бара ж а т с а , оц аш ад а ж ы л а п -ж ы л а п ал а ты н . А л 6yrinri ж ы л а с ы TinTi б е л е к ед1. Б у л к о з ж а с ы н д а о с ы у а к ы т к а дей1н м о й ы н д а у га д э р м е н ! ж е т п е й ж у р г е н OKiniuii д е , э к е л е р и |е п аж ы ратканы на балалары ны ц алдындагы акталуы да ж атка ндай. Кы зы на осы ган д е ж н п ж ал гы з етк1зген ж арсы з вм1ршн киы ндыгы н, элдеюмдерден корген киянаты н, назы мен м уцы н ш а кка н д а й 6ip куй . 4-911 - 49-


Like this book? You can publish your book online for free in a few minutes!
Create your own flipbook