คู่มือบัญชีกองทุนหมู่บ้านและชุมชน

คมู่ อื บญั ชี สาหรบั กองทนุ หมบู่ า้ นและชุมชนเมอื ง พฒั นาหลกั สตู รโดย ทมี งานธนาคารออมสนิ 30 มถิ นุ ายน 2551 สานกั งานกองทนุ หมบู่ า้ นและชุมชนเมอื งแหง่ ชาติ โทร. 0 2100 4209

บทนา คูม่ ือการจดั ทาบญั ชีกองทุนหมู่บา้ นและชุมชนเมืองเล่มน้ี จดั ทาข้ึนเพอื่ ใชเ้ ป็ นแบบวธิ ีปฏิบตั ิใหก้ บั กองทุนหมู่บา้ น ฯ โดยมีวตั ถุประสงคเ์ พือ่ ใหก้ ารจดั ทาบญั ชีของกองทุนหมบู่ า้ นมีมาตรฐานเดียวกนั ท้งั ประเทศ ภายในคู่มือจะจดั แบง่ สาระความรู้ออกเป็น 7 บท ซ่ึงแตล่ ะบทจะมีรายละเอียดของ เน้ือหา และแสดงตวั อยา่ งประกอบไวอ้ ยา่ งชดั เจน พร้อมภาคผนวกซ่ึงจะมีตวั อยา่ งของเอกสาร ประกอบการบนั ทึกบญั ชี ผอู้ ่านสามารถเลือกใชป้ ระโยชน์จากแต่ละบทไดอ้ ยา่ งเตม็ ท่ี ดงั น้ี บทที่ 1 การจดั ทาบญั ชกี องทุนหมู่บา้ น เป็ นบทที่จะกล่าวถึงภาพรวมของการจดั ทา บญั ชีกองทุนหมู่บา้ น เร่ิมต้งั แตก่ ารใหค้ วามหมายของการจดั ทาบญั ชี หมวดหมู่ท่ีจะใชใ้ นการแยก ประเภทเพื่อการจดั ทาบญั ชี ผอู้ ่านจะไดท้ ราบถึงหลกั การง่าย ๆ การวิเคราะห์รายการทางการเงิน นอกจากน้ีบทน้ีนับว่าสาคญั เพราะจะเป็ นบทที่บอกแนวทางการจดั ทาบญั ชีของกองทุนหมู่บา้ น ผอู้ า่ นจะไดท้ ราบหลกั ของการแยกการบนั ทึกบญั ชีชุดที่ 1 และชุดที่ 2 บทที่ 2 หลกั การวเิ คราะหแ์ ละการบนั ทกึ บญั ชแี ยกตามกจิ กรรม บทน้ีจะลง รายละเอียดของการวิเคราะห์รายการคา้ ท้งั สมุดบัญชีชุดท่ี 1 และสมุดบญั ชีชุดท่ี 2 โดยมีการ ยกรายละเอียดตวั อยา่ งของกิจกรรมที่เกิดข้ึนในกองทุนเงินลา้ น และกิจกรรมอ่ืนๆ ที่เกิดข้ึนสาหรับ เงินออมสัจจะและเงินค่าหุ้น และมีการยกตวั อย่างในกรณีท่ีคณะกรรมการกองทุน ฯ มีมติให้ กยู้ มื เงินจากสถาบนั การเงิน บทที่ 3 ตวั อย่างการจดั ทาบญั ชี ในบทน้ีจะยกตวั อย่างโดยสมมติเหตุการณ์ท่ีมกั จะ เกิดในการดาเนินชีวิตประจาวนั ของกองทุนหมู่บา้ น สาหรับบทน้ีจะเอ้ือประโยชน์ให้กบั กองทุน หมู่บ้านที่มีการจดั ทาบญั ชีที่เป็ นระบบมาบ้างแล้ว ถ้าเพียงศึกษาในบทน้ีก็สามารถจดั ทาบญั ชี กองทุนหมู่บา้ นฉบบั ปรับปรุงน้ีไดอ้ ยา่ งดี บทที่ 4 งบการเงิน ในบทน้ีจะมีการแสดงให้เห็นการเช่ือมโยงรายการเพื่อจดั ทางบการเงิน ท้งั สมุดบญั ชีชุดที่ 1 และชุดท่ี 2 นอกจากน้ียงั มีตวั อยา่ งของการรวมงบการเงินท้งั บญั ชีชุดท่ี 1 และ ชุดที่ 2 เพื่อใหช้ ุมชนไดม้ องเห็นภาพรวมของเงินในระบบที่เขา้ มาอยใู่ นกองทุนหมู่บา้ น บทที่ 5 การจดั สรรกาไร ในบทน้ีจะแสดงให้เห็นวธิ ีการเบ้ืองตน้ ในการจดั สรรกาไรสุทธิ ประจาปี และการบันทึกบัญชีรวมถึงกรณีท่ีมีการเบิกจ่ายกาไรท่ีได้จดั สรรแล้วท้งั น้ีจะแสดง ตวั อยา่ งท้งั สมุดบญั ชีชุดที่ 1 และชุดที่ 2

บทที่ 6 การแกไ้ ขขอ้ ผดิ พลาดของการบนั ทกึ บญั ชี ในบทน้ีจะแสดงตวั อยา่ งให้ ผอู้ ่านไดท้ ราบถึงกรณีที่มีการบนั ทึกรายการผิดพลาด หรือวเิ คราะห์รายการผิดพลาดวา่ จะทาการแก้ ปรับปรุงรายการอยา่ งไร ซ่ึงเป็นเร่ืองท่ีสาคญั เพราะส่วนใหญ่ตอ้ งยอมรับวา่ ไม่มีใครทาถูกตอ้ งโดย ไม่มีการแกไ้ ข ทุกคนมีสิทธิที่จะบนั ทึกผดิ พลาดไดเ้ นื่องจากสับสน หรือเขา้ ใจคลาดเคล่ือน ดงั น้นั ในคู่มือเล่มน้ี จะแสดงการแกไ้ ข หรือปรับปรุงอยา่ งง่าย ๆ ไวใ้ นกรณีศึกษา บทที่ 7 การควบคุมภายใน และการตรวจสอบการจดั ทาบญั ชี ในบทน้ีจะแสดง ให้ทราบถึงหลักเกณฑ์ทว่ั ไปในการควบคุมการดาเนินงาน และการตรวจสอบการจดั ทาบัญชี เบ้ืองตน้ ผอู้ า่ นจะไดท้ ราบถึงวธิ ีการในการควบคุมภายใน พร้อมกบั วธิ ีการในการตรวจสอบ ในบท น้ีจะมีประโยชน์มากท้งั สาหรับผปู้ ฏิบตั ิและคณะกรรมการ อย่างไรก็ตามคณะผูจ้ ดั ทาหวงั เป็ นอย่างย่ิงว่า คู่มือเล่มน้ีจะเป็ นประโยชน์ให้กบั กองทุนหมู่บ้าน ทวั่ ประเทศ ไม่มากก็นอ้ ย

บทท่ี 1 การจดั ทาบัญชีกองทุนหมู่บ้าน การจดั ทาบญั ชีกองทุนหมู่บา้ นถือเป็ นภารกิจที่สาคญั อย่างหน่ึง ที่ทุกกองทุนฯจะตอ้ งให้ความ สนใจ ท้งั น้ีเพราะรายงานทางการเงินท่ีไดจ้ ากการจดั ทาบญั ชีจะเป็นเครื่องมือในการวดั ผลการดาเนินงาน และแสดงฐานะทางการเงินที่แทจ้ ริงของแต่ละกองทุน และเพ่ือให้เป็ นไปตามระเบียบคณะกรรมการ กองทุนหมู่บา้ นและชุมชนเมืองแห่งชาติ ว่าด้วยการจดั ต้งั และบริหารกองทุนหมู่บา้ นและชุมชนเมือง แห่งชาติ พ.ศ.2551 ขอ้ 46 47 และ 48 ซ่ึงวา่ ดว้ ยการทาบญั ชีและการตรวจสอบ คู่มือการจัดทาบัญชีกองทุนหมู่บ้านและชุมชนเมืองเล่มน้ี พฒั นาและปรับปรุงจากเล่มเดิม (สีม่วง) ซ่ึงได้จดั ทาข้ึนเมื่อปี 2544 ท้ังน้ีเน่ืองจาก กองทุน ฯ มีกิจกรรมหลายอย่างเกิดข้ึน และเพื่อ เสริมสร้างความรู้ ความเขา้ ใจ เกี่ยวกบั การจดั ทาบญั ชีกองทุนหมู่บา้ น สานักงานกองทุนหมู่บ้านและ ชุมชนเมืองแห่งชาติ จึงมีแนวคิดใหพ้ ฒั นาปรับปรุงคู่มือการจดั ทาบญั ชีกองทุนหมู่บา้ นข้ึนใหม่ โดยไดร้ ับ ความร่วมมือจากธนาคารออมสินในการพฒั นาหลกั สูตรและเขียนคูม่ ือประกอบการจดั ทาบญั ชี คู่มือการจดั ทาบญั ชีกองทุนหมู่บา้ นเล่มน้ี เน้นการบนั ทึกรายการโดยใช้ภาษาท่ีง่าย ๆ ไม่เน้น บญั ญตั ิศพั ทท์ างบญั ชีเช่น เดบิต หรือ เครดิต หลกั การทว่ั ไปมุ่งเนน้ ใหส้ ามารถออกรายงานทางการเงินได้ ในระดบั พ้ืนฐาน โดยอาจจะยงั ไม่ไดม้ ีการปิ ดบญั ชีในสมุดรายวนั ทว่ั ไปตามอยา่ งมาตรฐานบญั ชีทว่ั ไป รายการบางรายการเช่น คา่ เสื่อมราคา หน้ีสงสัยจะสูญ อาจจะยงั ไม่กล่าวถึงในคู่มือเล่มน้ี อยา่ งไรกต็ าม คู่มือเล่มน้ีสามารถใชป้ ระโยชน์เพ่ือสร้างเสริมความรู้ ความเขา้ ใจ และสามารถทราบผลการดาเนินงาน และฐานะทางการเงินของกองทุนหมู่บา้ นบนมาตรฐานเดียวกนั ไดใ้ นระดบั หน่ึง 1. ความหมายของการบัญชี การบัญชี หมายถึง ศิลปะการจดบนั ทึกรายการหรือเหตุการณ์สาคญั ทางการเงินไวใ้ นรูปเงินตรา จดั แยกหมวดหมู่ของรายการที่บนั ทึก สรุปผลและวเิ คราะห์ความหมายของรายการท่ีไดจ้ ดบนั ทึกไวโ้ ดย จดั ทาในรูปของรายงานทางการเงิน สรุปได้ดังนี้ 1) การจดบันทึกรายการ คือ การบนั ทึกรายงานทางการเงิน เรียงตามลาดบั เหตุการณ์ท่ีเกิดข้ึนใน แต่ละวนั ดว้ ยระบบบญั ชีคู่ในเอกสาร ท่ีเรียกวา่ สมุดบนั ทึกรายการข้นั ตน้ หรือสมุดรายวนั โดยบนั ทึกเป็ น หน่วยเงินตราดว้ ยเกณฑเ์ งินสด

2 บทที่ 1 การจดั ทาบัญชีกองทนุ หมู่บ้าน 2) การจัดประเภทรายการ คือ การนาขอ้ มูลที่ไดจ้ ดบนั ทึกไวใ้ นสมุดบนั ทึกรายการข้นั ตน้ มา จาแนกประเภท และบนั ทึกในเอกสารที่เรียกวา่ สมุดบนั ทึกรายการข้นั ปลายหรือสมุดแยกประเภท 3) การสรุปผลรายการ คือ การนาขอ้ มูลที่ไดจ้ ดั ประเภทไวม้ าสรุปทุกสิ้นงวดบญั ชี เพ่ือทราบผล การดาเนินงานและฐานะทางการเงิน โดยทาสรุปในรูปของรายงานทางการเงิน เรียกวา่ งบการเงิน 4) การนาผลของการสรุปรายการไปใช้ให้เกิดประโยชน์ คือ การนาขอ้ มูลจากงบการเงินมา วิเคราะห์ดว้ ยวิธีต่างๆ และแปลความหมายตามความเช่ียวชาญของนักบญั ชี เพื่อให้กลุ่มบุคคล 2 กลุ่ม ไดน้ าไปใชใ้ นการตดั สินใจ ไดแ้ ก่ - กลุ่มผใู้ ชภ้ ายนอก เช่น เจา้ หน้ี หน่วยงานอ่ืนๆ - กลุ่มผใู้ ชภ้ ายใน เช่น ผบู้ ริหารระดบั ต่าง ๆ เพ่ือใชใ้ นการส่ังการ การวางแผน ควบคุมและ ตดั สินใจ 2. งวดบัญชี 1) เพอื่ เป็ นการวดั ผลการดาเนินงานในช่วงระยะเวลาใดเวลาหน่ึง จึงตอ้ งแบ่งระยะเวลาในการ หาผลการดาเนินงานออกเป็ นงวด ๆ ละเท่า ๆ กนั 2) โดยปกติ งวดบญั ชีเท่ากบั 12 เดือน 3) งวดบญั ชีกองทุนหมบู่ า้ นกาหนดตามปี ปฏิทิน (1 มกราคม – 31 ธนั วาคม) เวน้ แตก่ องทุนที่มี ธุรกรรมกยู้ มื ชาระเงินตน้ และดอกเบ้ีย ปี ละคร้ัง อนุโลมใหใ้ ชง้ วดบญั ชีเร่ิมวนั ท่ี 1 ของเดือนถดั ไปที่มี ธุรกรรม เช่น กองทุนกาหนดใหก้ ยู้ มื และชาระคืนทุกวนั ท่ี 20 ของเดือนมิถุนายน ของทุกปี ดงั น้นั งวดบญั ชีควรเริ่มต้งั แตว่ นั ท่ี 1 กรกฎาคม – 30 มิถุนายน ของปี ถดั ไป เพ่ือประโยชน์ในการประชุมใหญ่ สามญั ประจาปี และการจดั สรรกาไรใหแ้ ก่สมาชิกโดยไม่ตอ้ งรอถึงวนั ท่ี 31 ธนั วาคม โดยใหถ้ ือปฎิบตั ิตาม ระเบียบคณะกรรมการกองทุนหมู่บา้ นและชุมชนเมืองแห่งชาติวา่ ดว้ ยการจดั ต้งั และบริหารกองทุน หมูบ่ า้ นและชุมชนเมืองแห่งชาติ พ.ศ. 2551 ตามขอ้ 6 3. การจดั หมวดบญั ชี แบง่ เป็น 5 หมวด ดงั น้ี 1) สินทรัพย์ หมายถึง ส่ิงท่ีมีมูลค่าเป็นตวั เงิน กองทุนเป็นเจา้ ของ เช่น - บญั ชีเงินสด - บญั ชีเงินฝากธนาคาร - บญั ชีลูกหน้ีเงินกู้ - บญั ชีท่ีดิน อาคาร อุปกรณ์สานกั งาน 2) หนีส้ ิน หมายถึง ภาระผกู พนั ที่จะตอ้ งชาระคืนในอนาคต เช่น

3 บทท่ี 1 การจดั ทาบัญชีกองทุนหมู่บ้าน - บญั ชีเงินรับฝาก - บญั ชีเจา้ หน้ีเงินกู้ - บญั ชีเงินฝากสัจจะ (หากระเบยี บของกองทุนกาหนดว่าเงินฝากสัจจะสามารถถอนได้ โดยทไี่ ม่ขาดจากการเป็ นสมาชิก) 3) ทนุ หมายถึง ส่วนของเจา้ ของท่ีนามาใชใ้ นการดาเนินงาน เช่น - บญั ชีเงินคา่ หุน้ - บญั ชีเงินจดั สรรจากกาไร - บญั ชีเงินฝากสจั จะ (หากระเบียบย่อยของกองทุนกาหนดไม่ให้สมาชิกถอนเงินสัจจะ หรือ ถ้าถอนแล้ว จะถอื ว่าขาดจากการเป็ นสมาชิกเงินฝากสัจจะกจ็ ะถือเสมือนว่าเป็ นทุนทม่ี ารวมกนั ของ สมาชิก) - บญั ชีเงินกองทุน 1 ลา้ นบาท 4) รายได้ หมายถึง รายการที่ทาใหท้ ุนเพมิ่ ข้ึน เช่น - บญั ชีค่าสมคั รสมาชิก (ค่าธรรมเนียมแรกเขา้ เป็ นสมาชิกกองทุนหมู่บา้ น) - บญั ชีค่าธรรมเนียม (คา่ ธรรมเนียมต่าง ๆ เช่น ค่าจดั ทาเอกสารเงินกู้ คา่ ธรรมเนียมในการ ชาระคา่ น้า คา่ ไฟฟ้ า ค่าโทรศพั ท์ เป็นตน้ ) - บญั ชีดอกเบ้ียเงินกู้ (ดอกเบ้ียท่ีไดร้ ับจากสมาชิกท่ีกเู้ งิน) - บญั ชีคา่ ปรับ - บญั ชีดอกเบ้ียเงินฝากธนาคาร - บญั ชีรายไดเ้ งินบริจาค 5) ค่าใช้จ่าย หมายถึง รายการที่ทาใหท้ ุนลดลง เช่น - บญั ชีค่าวสั ดุสานกั งาน - บญั ชีดอกเบ้ียเงินรับฝาก - บญั ชีค่าใชจ้ า่ ยดาเนินงาน เช่น ค่าน้า คา่ ไฟฟ้ า ค่าโทรศพั ท์ ค่าพาหนะ ค่าอาหารและ เครื่องดื่ม เป็ นตน้ - บญั ชีดอกเบ้ียเงินกู้ (ดอกเบ้ียที่กองทุนจ่ายใหส้ ถาบนั การเงินกรณีท่ีกตู้ ่อยอด) หมายเหตุ: สาหรับกองทุนฯ ท่ีมีขอ้ หา้ มในการใชช้ ่ือบญั ชี “ดอกเบ้ีย” กส็ ามารถปรับเปลี่ยนช่ือบญั ชีไดต้ าม ความเหมาะสมของกองทุนฯ

4 บทท่ี 1 การจดั ทาบญั ชีกองทุนหมู่บ้าน 4. ผงั บัญชี ผงั บญั ชี หมายถึง บญั ชีแยกประเภทตา่ ง ๆ ที่ใชใ้ นกิจการ โดยจดั ใหเ้ ป็นหมวดหมู่ มีชื่อและเลขที่ บญั ชีอยา่ งเป็ นระเบียบ มีหลกั ในการกาหนดดงั น้ี สินทรัพย์ กาหนดเร่ิมดว้ ยหมายเลข 1 เช่น เงินสด เลขที่ 11 เงินฝากธนาคาร เลขที่ 12 หน้ีสิน กาหนดเร่ิมดว้ ยหมายเลข 2 เช่น บญั ชีเงินรับฝาก เลขที่ 21 ทุน เจา้ หน้ีเงินกู้ เลขที่ 22 รายได้ กาหนดเริ่มดว้ ยหมายเลข 3 เช่น เงินคา่ หุน้ เลขที่ 31 กาหนดเร่ิมดว้ ยหมายเลข 4 เช่น ดอกเบ้ียจากการใหก้ ยู้ มื เลขท่ี 41 คา่ ใชจ้ า่ ย ดอกเบ้ียเงินฝากธนาคาร เลขที่ 42 กาหนดเร่ิมดว้ ยหมายเลข 5 เช่น ดอกเบ้ียจา่ ย เลขท่ี 51 คา่ วสั ดุ เลขที่ 52 ค่าพาหนะ เลขท่ี 53 5. การวเิ คราะห์รายการ การวิเคราะห์รายการ คือ การพิจารณารายการที่เกิดข้ึน เพ่ือให้ทราบวา่ รายการน้นั มีผลท่ีทาให้ สินทรัพย์ หน้ีสิน และทุน เปลี่ยนแปลงไปในทางท่ีเพ่ิมข้ึน หรือลดลง ซ่ึงผูท้ าบญั ชีจะต้องวิเคราะห์ รายการใหท้ ราบผลก่อนที่จะบนั ทึกรายการในสมุดบญั ชี สาหรับระบบบญั ชีของกองทุนหมู่บา้ นควรแยกพจิ ารณากิจกรรมท่ีเกิดข้ึนออกเป็ น 2 รายการหลกั ๆ ก่อน คือ 1. เงินสด หรือ สินทรัพย์ ที่ไดร้ ับเขา้ มา 2. เงินสด หรือ สินทรัพย์ ท่ีจ่ายออกไป 1. เงนิ สดหรือสินทรัพย์ทไ่ี ด้รับเข้ามา กิจกรรมที่เกี่ยวขอ้ งไดแ้ ก่ - รับโอนเงินกองทุนจากรัฐบาล (1 ลา้ นบาท) - รับเงินสจั จะจากสมาชิก - รับเงินค่าหุน้ - รับเงินคา่ ธรรมเนียมต่าง ๆ - รับชาระเงินกจู้ ากสมาชิก - รับชาระดอกเบ้ียเงินกจู้ ากสมาชิก

5 บทที่ 1 การจดั ทาบัญชีกองทุนหมู่บ้าน - รับเงินบริจาค - รับเงินกยู้ มื จากเจา้ หน้ี (ธนาคาร) ในกรณีท่ีมีการกเู้ งินจากธนาคารเพิม่ เติมเพอ่ื บริการให้ สมาชิก 2. เงินสดหรือสินทรัพย์ทจ่ี ่ายออกไป กิจกรรมท่ีเกี่ยวขอ้ ง ไดแ้ ก่ - จ่ายเงินกใู้ หส้ มาชิก - จา่ ยคา่ ใชจ้ ่ายต่าง ๆ เช่น คา่ น้า คา่ ไฟฟ้ า ค่าโทรศพั ท์ ค่าเคร่ืองเขียนแบบพมิ พ์ คา่ อาหาร และเคร่ืองดื่ม ค่าพาหนะ ฯลฯ เป็นตน้ - จ่ายดอกเบ้ีย (ในกรณีที่กเู้ งินจากเจา้ หน้ี หรือจา่ ยดอกเบ้ียเงินฝาก) - จา่ ยเงินเพื่อซ้ือสินทรัพย์ เช่น คอมพิวเตอร์ เป็ นตน้ - จดั สรรกาไร ข้นั ตอนการวิเคราะห์รายการ มี 4 ข้นั ตอน คือ 1. หาชื่อบญั ชีที่เก่ียวขอ้ ง 2. จดั ประเภท หรือ หมวดหมบู่ ญั ชี พิจารณาวา่ บญั ชีที่เกี่ยวขอ้ งน้นั อยใู่ นหมวดบญั ชีไหน 3. วเิ คราะห์ผลกระทบวา่ มีผลทาใหบ้ ญั ชีที่เกี่ยวขอ้ งน้นั เพมิ่ ขนึ้ หรือ ลดลง 4. นาผลการวิเคราะห์ไปบนั ทึกรายการในสมุดบญั ชีข้นั ตน้ (ในท่ีน้ี หมายถึง สมุดบญั ชีรายวนั รับ/ รายวนั จา่ ย) ตัวอย่าง 1 กองทุนหมู่บา้ นไดร้ ับเงินฝากสัจจะจากสมาชิกจานวน 3,000.- บาท กจิ กรรม : เงินสด หรือ สินทรัพยท์ ี่ไดร้ ับเขา้ มาในกองทุนหมู่บา้ น การวเิ คราะห์: กองทุนฯ มีสินทรัพยป์ ระเภท เงินสด เพ่มิ ข้ึนจาก การรับฝากเงินสัจจะจานวน 3,000.- บาท สรุป 1 2 34 ชื่อบัญชีทเ่ี กย่ี วข้อง หมวดบญั ชี ผลกระทบ การบนั ทึกบญั ชี 1. เงินสด สินทรัพย์ เพม่ิ ข้ึน 2. เงินฝากสัจจะ ทุน เพ่ิมข้ึน 6. การบันทกึ บญั ชี การนารายการท่ีได้ผ่านการวิเคราะห์รายการไปบันทึกลงในสมุดบัญชีที่เกี่ยวข้อง เช่น จากตวั อย่างเดิม กองทุนหมู่บา้ นได้รับเงินฝากสัจจะจากสมาชิกจานวน 3,000.- บาท เม่ือได้ผ่านการ

6 บทท่ี 1 การจดั ทาบญั ชีกองทนุ หมู่บ้าน วิเคราะห์แลว้ จะเห็นว่า บญั ชีเงินสดเพิ่มข้ึน และบญั ชีเงินฝากสัจจะเพิ่มข้ึน สมุดบญั ชีท่ีเกี่ยวขอ้ ง ไดแ้ ก่ สมุดบญั ชีรายรับกองทุน ซ่ึงจะบนั ทึกรายการในช่องเงินสด และ ช่องเงินฝากสัจจะ จานวน 3,000.- บาท ดงั น้ี หน้า 1 สมุดบัญชีรายรับกองทนุ (2) ประเภทรายรับ อน่ื ๆ วนั / ทเี่ อกสาร รายการ เงนิ สด เงนิ ฝาก เงนิ ฝาก ค่าหุ้น จานวน รับชาระคนื เงนิ ก้ยู มื ชื่อบัญชี จานวน เดอื น/ปี ธนาคาร สัจจะ ราย เงนิ ต้น ดอกเบยี้ ค่าปรับ เงนิ รับเงนิ ฝากสัจจะ 3,000.00 3,000.00 7. สมุดบัญชี (ตัวอย่างแสดงไว้ในภาคผนวก) สมุดบญั ชีรายการข้ันต้น 1) สมุดบญั ชีรายรับและรายจ่ายกองทนุ ในการบนั ทึกรายการในสมุดบญั ชีของกองทุนหมู่บา้ นน้นั ผทู้ าบญั ชีจะตอ้ งพิจารณาแหล่งท่ีมา ของรายการที่เกิดข้ึนเสียก่อนวา่ มาจากแหล่งใด โดยทว่ั ไปแหล่งท่ีมาของเงินทุนจะมาจาก  ไดร้ ับการ จดั สรรจากรัฐบาล (1 ลา้ นบาท)  มาจากการรับฝากเงินออมสัจจะ หรือการลงหุ้นของสมาชิกใน ชุมชน  มาจากการกู้ยืมเงินจากสถาบนั การเงิน ดงั น้นั ถา้ แยกสมุดบญั ชีตามกิจกรรมของกองทุน หมู่บา้ นสามารถแยกสมุดบญั ชีออกเป็น 3 ชุด โดยแบ่งตามแหล่งท่ีมาของเงินทุนได้ ดงั น้ี สมุดบญั ชีชุดที่ 1 ใชส้ าหรับบนั ทึกรายการที่เกิดข้ึนในกิจกรรมของเงินกองทุนท่ีไดร้ ับจดั สรรมา จากรัฐบาล (1 ลา้ นบาท) หรือ เรียกวา่ เป็นกิจกรรมท่ีเกี่ยวขอ้ งกบั บญั ชีเงินฝากออมทรัพยบ์ ญั ชีที่ 1 สมุดบัญชีชุดท่ี 2 ใชส้ าหรับบนั ทึกรายการท่ีเกิดข้ึนในกิจกรรมของเงินท่ีสมาชิกออมไวห้ รือลง หุน้ ไวก้ บั กองทุนหรือที่เรียกกนั วา่ บญั ชีท่ี 2 สมุดบัญชีชุดที่ 3 ใชส้ าหรับบนั ทึกรายการที่เกิดข้ึนในกิจกรรมของเงินทุนท่ีไดม้ าจากการกเู้ งิน จากสถาบนั การเงิน หรือท่ีเรียกวา่ บญั ชีที่ 3 อย่างไรกต็ าม หากการแยกชุดบญั ชีดงั กล่าวเป็ นการยงุ่ ยากและเพม่ิ ภาระใหก้ บั กองทุนหมบู่ า้ นแลว้ กองทุนหมู่บา้ นสามารถ แยกชุดบญั ชีออกเป็ นเพียงแค่ 2 ชุด โดยแบ่งเป็น สมุดบัญชีชุดที่ 1 ใชส้ าหรับบนั ทึกรายการท่ีเกิดข้ึนในกิจกรรมของเงินกองทุนท่ีไดร้ ับจดั สรรมา จากรัฐบาล (1 ลา้ นบาท) หรือ เรียกวา่ เป็นกิจกรรมที่เกี่ยวขอ้ งกบั บญั ชีเงินฝากออมทรัพยบ์ ญั ชีท่ี 1 สมุดบัญชีชุดที่ 2 ใชส้ าหรับบนั ทึกรายการหรือกิจกรรมท่ีเกิดข้ึนจาก บญั ชีท่ี 2 บญั ชีท่ี 3 บญั ชีที่ 4 ... หรือบญั ชีอื่นๆ ที่นอกเหนือจากบญั ชีที่ 1

7 บทท่ี 1 การจดั ทาบญั ชีกองทุนหมู่บ้าน ข้อสังเกต : ตามระเบียบคณะกรรมการกองทุนหม่บู า้ นและชุมชนเมืองแห่งชาติวา่ ดว้ ยการจดั ต้งั และ บริหารกองทุนหมูบ่ า้ นและชุมชนเมืองแห่งชาติ พ.ศ. ๒๕๕๑ บญั ชีท่ี 1 บญั ชีที่ 2 บญั ชีที่ 3 หมายถึง การเปิ ดบญั ชีเงินฝากออมทรัพย์ ซ่ึงทุกกองทุนสามารถเปิ ดบญั ชีออมทรัพยไ์ ดม้ ากเท่าท่ีระเบียบกาหนด แตก่ ารจดั ทาบญั ชีหมายถึง การบนั ทึกรายการทางบญั ชีในสมุดบญั ชีรับ-จา่ ย สมุดบญั ชีแยกประเภท การบนั ทึกในสรุปบญั ชีรายได-้ ค่าใชจ้ ่ายประจาปี ตลอดจนสรุปการจดั สรรกาไรขาดทุนประจาปี การจดั ทา งบทดลอง และการจดั ทางบกาไรขาดทุนและงบดุล ดงั น้นั เพื่อเป็ นการไมเ่ พ่ิมภาระใหก้ บั กองทุน คู่มือเล่มน้ีจะแสดงการจดั ทาบญั ชีโดยแบ่งการ จดั ทาบญั ชีออกเป็น 2 ชุด โดยสมุดบญั ชีชุดท่ี 1 จะใช้ (1) แทนกิจกรรมท่ีเกี่ยวขอ้ งกบั บญั ชีเงินฝากออม ทรัพย์ (บญั ชีที่ 1) และ สมุดบญั ชีชุดท่ี 2 จะใช้ (2) แทน กิจกรรมท่ีเกี่ยวขอ้ งกบั บญั ชีเงินฝากออมทรัพย์ สาหรับเงินออม (บญั ชีท่ี 2) และเงินฝากออมทรัพย์ ท่ีไดจ้ ากการกมู้ าจากสถาบนั การเงิน (บญั ชีที่ 3) ดงั น้ี สมุดบญั ชีชุดที่ 1 (1) สมุดบัญชีชุดท่ี 2 (2) ใช้สาหรับบันทกึ บัญชีท่ี 1 ใช้สาหรับบันทกึ บัญชีที่ 2 บญั ชีท3ี่ ... บัญชีท่ี 1 : แหล่งที่มาของเงิน มาจากการจัดสรรจาก บัญชีที่ 2 : แหล่งท่ีมาของเงินมาจากการออมหรือการ รัฐบาล ซ่ึงจะเป็ นบญั ชีท่ีรับโอน เงินกองทุนหมู่บา้ น รับฝากเงินของชุมชนน้ัน ซ่ึงเป็ นบญั ชีออมทรัพยท์ ่ีใช้ ที่รัฐบาลจดั สรรจานวน 1 ลา้ นบาท หรือตามวงเงินที่ สาหรับรับฝากหรือรับเงินออมสัจจะของสมาชิกและรับ ได้รับจดั สรรจากคณะกรรมการ และรับเงินจากการ เงินจากการชาระหน้ี(เงินตน้ และดอกเบ้ีย) จากสมาชิก ชาระหน้ี(เงินตน้ และดอกเบ้ีย) จากสมาชิกท่ีกเู้ งินจาก ท่ีกู้เงินจากเงินออมของสมาชิก หรือ การจ่ายเงินสด กองทุน 1 ล้านบาท หรือ การจ่ายเงินสดและการ และการจ่ายเงินจากบญั ชีเงินฝากธนาคารหรือการโอน จ่ายเงินจากบัญชี เงิน ฝากธนาค ารหรื อก ารโอนเงิ น เงินจากบญั ชีเงินฝากธนาคารของกองทุนให้กับผูร้ ับ จากบญั ชีเงินฝากธนาคารของกองทุนให้กบั ผูร้ ับหรือ หรือผมู้ ีสิทธิ ผมู้ ีสิทธิ บัญชีท่ี 3 : แหล่งท่ีมาของเงิน มาจากการกู้ยืมเงินจาก สมุดบญั ชีที่เก่ียวขอ้ งไดแ้ ก่ สถาบันการเงิน บญั ชีท่ี 3 จะเป็ นบญั ชีออมทรัพยท์ ่ีใช้ สาหรับเปิ ดรองรับกิจกรรมท่ีกองทุนหมู่บ้านกูย้ ืมเงิน 1) สมุดบญั ชีรายรับกองทุน (1) จากสถาบนั การเงิน 2) สมุดบัญชีรายจ่ายกองทนุ (1) สมุดบญั ชีท่ีเกี่ยวขอ้ งไดแ้ ก่ 1) สมุดบญั ชีรายรับกองทนุ (2) 2) สมุดบัญชีรายจ่ายกองทนุ (2) หมายเหตุ: แสดงรูปแบบสมุดบญั ชีรายรับกองทุน/รายจ่ายกองทุนท่ีภาคผนวก หนา้ 3-10

8 บทที่ 1 การจดั ทาบญั ชีกองทนุ หมู่บ้าน 2) สมุดรายวนั ทวั่ ไป ใชส้ าหรับบนั ทึกรายการท่ีไม่อาจนาไปบนั ทึกในสมุดบนั ทึกรายการข้นั ตน้ เล่มใดเล่มหน่ึง ในจานวน 4 เล่ม ที่กล่าวมาแลว้ ตามปกติเป็นรายการโอนบญั ชีต่าง ๆ ไดแ้ ก่ - รายการโอนหรือปรับปรุงบญั ชี - รายการโอนแกไ้ ขขอ้ ผดิ พลาดในการลงบญั ชี - รายการปรับปรุงบญั ชีเมื่อวนั สิ้นงวด - รายการโอนปิ ดบญั ชี - รายการเปิ ดบญั ชี (แสดงรูปแบบสมุดรายวนั ทวั่ ไปท่ีภาคผนวก หนา้ 11) สมุดบญั ชีรายการข้นั ปลาย 1) สมุดบัญชีสรุปผล หรือ บัญชีบัญชีแยกประเภททว่ั ไป รายการท่ีบนั ทึกในสมุดบนั ทึกรายการข้นั ตน้ ใหน้ าจานวนเงินของแต่ละบญั ชี ไปบนั ทึกใน สมุดบญั ชีสรุปผล หรือบญั ชีแยกประเภททว่ั ไป ในกรณีท่ีผ่านรายการจากสมุดบญั ชีรายรับและรายจ่าย กองทุน (1) และสมุดบญั ชีรายรับและรายจ่ายกองทุน (2) ให้ใชย้ อดรวม ณ วนั สิ้นเดือน มาบนั ทึกใน บญั ชีสรุปผลหรือบญั ชีแยกประเภท ในท่ีน้ีบญั ชีแยกประเภทจะใช้เฉพาะหมวดสินทรัพย์ หนีส้ ิน และทนุ (แสดงรูปแบบบญั ชีแยกประเภททวั่ ไปในภาคผนวก หนา้ 12 – 13) 2) สรุปบัญชีรายได้และค่าใช้จ่ายประจาปี สาหรับบัญชีในหมวดรายได้ และค่าใช้จ่ายจะใช้แบบสรุปบัญชีรายได้/ค่าใช้จ่ายประจาปี แทน บัญชีแยกประเภทเพื่อสะดวกกับผู้ปฏิบัติ (แสดงรูปแบบสรุปบญั ชีรายได้/ค่าใชจ้ ่ายประจาปี ในภาคผนวก หนา้ 14 - 15) 3) บัญชีกาไรสะสมและจัดสรรกาไรประจาปี หลงั จากทไ่ี ด้จัดทางบการเงินเรียบร้อยแล้ว กองทนุ ฯจะทราบผลการดาเนินประจาปี โดยดูได้ จากงบกาไรขาดทุน ซ่ึงจะปรากฏยอดกาไรสุทธิประจาปี (บัญชีรายได้สูงกว่าค่าใช้จ่าย) กาไรสุทธินี้จะมี ผลทาให้เงินกองทุนเพิ่มขึน้ ดังน้ันจะนาไปบวกเพ่ิมในส่วนของเงินกองทุนในงบดุล และนาไปใส่ไว้ใน บญั ชีกาไรสะสมและจัดสรรกาไรประจาปี ในช่องกาไรสะสมรอจัดสรร และ เม่ือมีการจัดสรรกาไรสะสม ก็จะจัดสรรตามสัดส่ วนหรือเปอร์เซนต์ ท่ีได้ตกลงไว้ (แสดงรูปแบบบัญชีกาไรสะสมและจดั สรร ประจาปี ในภาคผนวก หนา้ 16-17)

บทท่ี 2 หลกั การวเิ คราะห์และการบันทกึ บญั ชีแยกตามกจิ กรรม ตามท่ีไดก้ ล่าวมาแลว้ ในบทท่ี 1 ในส่วนของการวิเคราะห์รายการ (หน้า4) กิจกรรมของกองทุน หมู่บ้านแยกออกเป็ น 2 ลักษณะ คือ รายรับ และ รายจ่าย ในบทน้ีจะยกตวั อย่างการวิเคราะห์โดยเน้น กิจกรรมและการบนั ทึกในสมุดบญั ชีที่เกี่ยวขอ้ งดงั น้ี สมดุ บญั ชีชุดท่ี 1 รายรับ (1) รายจ่าย - รับโอนเงินกองทุนจากรัฐบาล (1 ลา้ นบาท) - จา่ ยเงินกใู้ หส้ มาชิก (กองทุน 1 ลา้ นบาท) - รับชาระเงินกจู้ ากสมาชิก (กองทุน 1 ลา้ น - จดั สรรกาไร บาท) - รับชาระดอกเบ้ียเงินกจู้ ากสมาชิก (กองทุน 1 ลา้ นบาท) - รับค่าปรับ (กรณีชาระหน้ีผดิ นดั ) ฝากเงนิ หรือ ถอนเงินสด จากบญั ชีเงินฝากธนาคาร จะบนั ทึกรายการท้งั สมุดบญั ชีรายรับและรายจ่ายกองทุน สมดุ บัญชีชุดท่ี 2 รายรับ (2) รายจ่าย - รับเงินสัจจะจากสมาชิก (บัญชีที่ 2) - จา่ ยเงินกใู้ หส้ มาชิก (บญั ชีที่ 2) - รับเงินค่าหุน้ (บัญชีที่ 2) - จ่ายเงินกใู้ หส้ มาชิก (บญั ชีที่ 3) - รับเงินกยู้ มื จากสถาบนั การเงิน (บัญชีท่ี 3) - จ่ายคา่ ใชจ้ า่ ยต่าง ๆ เช่น คา่ น้า คา่ ไฟฟ้ า คา่ - รับชาระเงินกจู้ ากสมาชิก (บญั ชีท่ี 2) โทรศพั ท์ ค่าเคร่ืองเขียนแบบพมิ พ์ คา่ อาหาร - รับชาระดอกเบ้ียเงินกู(้ บัญชีท่ี 2) และเครื่องดื่ม ค่าพาหนะ ฯลฯ เป็นตน้ - รับชาระเงินกจู้ ากสมาชิก (บญั ชีท่ี 3) - รับชาระดอกเบ้ียเงินกจู้ ากสมาชิก (บญั ชีท่ี 3) - จา่ ยชาระเงินกู้ (เงินตน้ ) ให้เจา้ หน้ี (บัญชีที่ 3) - รับคา่ ธรรมเนียม - จา่ ยดอกเบ้ียเงินกู้ ใหเ้ จา้ หน้ี (บญั ชีที่ 3) - รับเงินบริจาค - จา่ ยดอกเบ้ียเงินฝาก - จา่ ยเงินเพื่อซ้ือสินทรัพย์ ฯลฯ - จดั สรรกาไร ฯลฯ ฝากเงิน หรือ ถอนเงินสด จากบญั ชีเงินฝากธนาคาร จะบนั ทึกรายการท้งั สมุดบญั ชีรายรับและรายจ่ายกองทุน กองทุน

2 บทที่ 2 หลกั การวเิ คราะห์และการบันทกึ แยกตามแยกตามกจิ กรรม ตวั อย่างการบันทกึ กจิ กรรมทเี่ กยี่ วข้องกบั บญั ชีท่ี 1 กจิ กรรมด้านรับ กจิ กรรมที่ 1: รับโอนเงินกองทุนจากรัฐบาล (1 ล้าน บาท) ตัวอย่างที่ 1 : กองทุนหมู่บา้ น รับโอนเงินกองทุนจากรัฐบาล 1,000,000.- บาท เขา้ ในบญั ชีที่ 1 กจิ กรรม: เงินฝากธนาคาร หรือ สินทรัพยท์ ี่ไดร้ ับเขา้ มาในกองทุนหมบู่ า้ น การวเิ คราะห์: กองทุน.... มีสินทรัพยป์ ระเภท เงินฝากธนาคาร เพิ่มข้ึนจาก การรับโอนเงินกองทุน จานวน 1,000,0000.- บาท สรุป 1 2 3 4 ช่ือบัญชีทเี่ กยี่ วข้อง หมวดบัญชี ผลกระทบ การบนั ทึกบญั ชี 1. เงินฝากธนาคาร สินทรัพย์ เพม่ิ ข้ึน 2. เงินกองทุน ทุน เพมิ่ ข้ึน บนั ทึกรายการในสมุดบัญชีรายรับกองทนุ – บัญชีชุดท่ี 1 ในช่อง เงินฝากธนาคาร และเงินกองทุน 1 ลา้ น ดว้ ยจานวนเงินท่ีเทา่ กนั เทา่ กบั 1,000,000.- บาท ดงั น้ี (1) บญั ชีท่ี 1 สมดุ บญั ชีรายรับกองทุน เงินฝากธนาคาร รับเงินจดั สรร (ทุน) 1,000,000.- 1,000,000.-

3 บทท่ี 2 หลกั การวเิ คราะห์และการบนั ทกึ แยกตามแยกตามกจิ กรรม สมุดบัญชีรายรับกองทุน (1) วนั ประเภทรายรับ เดอื น ปี ที่ รายการ เงนิ เงนิ ฝาก รับเงิน รับชาระคนื เงินก้ยู ืม อนื่ ๆ เอกสาร สด ธนาคาร จดั สรร (ทุน) จานวน เงนิ ดอกเบยี้ ค่าปรับ ช่ือ จานวน ราย ต้น บัญชี เงิน รับโอน 1,000,000.00 1,000,000.00 เงินกองทุน ตวั อยา่ งการบนั ทึกบญั ชี กจิ กรรมที่ 2: รับชาระเงินกู้จากสมาชิก (กองทนุ 1 ล้านบาท) รับชาระดอกเบยี้ เงินกู้จากสมาชิก (กองทุน 1 ล้านบาท) บาท) ตวั อย่างที่ 2: รับชาระหน้ีคืนจากลูกหน้ีเงินกองทุน 1 ลา้ น จานวน 30 ราย เป็นเงินตน้ 60,000.- บาท และดอกเบ้ีย เงินกู้ 6,500.- บาท นาเงินเขา้ บญั ชีเงินฝากธนาคารบญั ชีท่ี 1 กจิ กรรม: เงินฝากธนาคาร หรือ สินทรัพยท์ ่ีไดร้ ับเขา้ มาในกองทุนหมบู่ า้ น การวเิ คราะห์: กองทุน.... มีสินทรัพยป์ ระเภท เงินฝากธนาคาร เพิ่มข้ึน และลูกหน้ีลดลงจากการรับชาระหน้ี เป็นเงินตน้ 60,000.- บาทในขณะเดียวกนั มีรายไดจ้ ากดอกเบ้ียเงินกจู้ านวน 6,500.- บาท สรุป 2 3 4 1 หมวดบญั ชี ผลกระทบ การบนั ทึกบญั ชี สินทรัพย์ เพ่มิ ข้ึน ชื่อบญั ชีทเี่ กยี่ วข้อง สินทรัพย์ ลดลง 1. เงินฝากธนาคาร รายได้ เพิม่ ข้ึน 2. ลูกหน้ีเงินกู้ 3. ดอกเบ้ียเงินกู้ บนั ทึกรายการในสมุดบญั ชีรายรับ – บัญชีชุดท่ี 1 ในช่อง เงินฝากธนาคารจานวน 66,500.- บาท และบนั ทึกรายการในช่องจานวนราย 30 ราย เงินตน้ จานวน 60,000.- บาท ช่องดอกเบ้ีย จานวน 6,500.- บาท ดงั น้ี

4 บทที่ 2 หลกั การวเิ คราะห์และการบนั ทกึ แยกตามแยกตามกจิ กรรม (1) บญั ชีที่ 1 สมดุ บญั ชีรายรับกองทนุ เงินฝากธนาคาร รับชาระคืนเงินกยู้ มื (เงินตน้ + ดอกเบ้ีย) จานวนราย ลกู หน้ี (ช่องเงินตน้ ) ดอกเบ้ียเงินกู้ (ช่องดอกเบ้ีย) 66,500.- 60,000.- 6,500.- 30 ตวั อยา่ งการบนั ทึกบญั ชี สมุดบัญชีรายรับกองทุน (1) วนั ประเภทรายรับ เดอื น ปี ที่ รายการ เงินสด เงินฝาก รับเงนิ รับชาระคนื เงินก้ยู มื อนื่ ๆ เอกสาร ธนาคาร จัดสรร (ทุน) จานวน เงนิ ต้น ดอกเบยี้ ค่าปรับ ชื่อ จานวน ราย บญั ชี เงิน รับชาระหน้ีจาก 66,500.00 30 60,000.00 6,500.00 ลูกหน้ี กจิ กรรมด้านจ่าย กจิ กรรมที่ 3: จ่ายเงนิ ก้สู มาชิก (กองทุน 1 ล้านบาท) ตัวอย่างท่ี 3: คณะกรรมการกองทุน.... มีมติอนุมตั ิใหส้ มาชิก 20 ราย กเู้ งินรวม 400,000.- บาท โอนเงินจากเงิน ฝากบญั ชี 1 เขา้ บญั ชีเงินฝากของสมาชิกในวนั น้ีทุกราย กจิ กรรม: เงินฝากธนาคาร หรือ สินทรัพยจ์ า่ ยออกจากกองทุนหมูบ่ า้ น การวเิ คราะห์: เงินฝากธนาคารของกองทุนจะลดลง และลูกหน้ีเพิ่มข้ึนจากการปล่อยกู้จานวน 400,000.- บาท

5 บทที่ 2 หลกั การวเิ คราะห์และการบนั ทกึ แยกตามแยกตามกจิ กรรม สรุป 1 2 34 ช่ือบัญชีทเี่ กยี่ วข้อง หมวดบญั ชี ผลกระทบ 1. เงินฝากธนาคาร สินทรัพย์ ลดลง การบนั ทึกบญั ชี 2. ลูกหน้ีเงินกู้ สินทรัพย์ เพม่ิ ข้ึน บนั ทึกรายการในสมุดบัญชีรายจ่ายกองทนุ – บัญชีชุดที่ 1 ในช่อง เงินฝากธนาคาร จานวน 400,000.- บาท และบนั ทึกรายการในช่องจานวนราย 20 ราย จ่ายใหก้ ู้ (ลูกหน้ี) จานวน 400,000.- บาท ดงั น้ี (1) บญั ชีท่ี 1 สมุดบญั ชีรายจ่ายกองทุน เงินฝากธนาคาร จ่ายเงินกสู้ มาชิก 400,000.- จานวนราย ลูกหน้ี (ช่องจ่ายใหก้ )ู้ 20 400,000.- ตวั อยา่ งการบนั ทึกบญั ชี สมุดบัญชีรายจ่ายกองทนุ (1) วนั ประเภทรายจ่าย เดอื น ทเี่ อกสาร ปี รายการ เงนิ สด เงนิ ฝาก จ่ายเงนิ กู้ลูกหนี้ อนื่ ๆ ธนาคาร จานวน จานวน ชื่อบัญชี จานวน ราย เงนิ กู้ เงนิ จ่ายเงินใหส้ มาชิกกยู้ มื 400,000.00 20 400,000.00

6 บทที่ 2 หลกั การวเิ คราะห์และการบนั ทกึ แยกตามแยกตามกจิ กรรม กจิ กรรมที่ 4: จ่ายค่าใช้จ่ายต่าง ๆ จากกองทนุ 1 ล้านบาท ตวั อย่างที่ 4: กองทุนหมู่บา้ น.... ซ้ือสมุดบญั ชี จานวน 300.- บาท ประธานกองทุนฯ จ่ายเงินแทนไปก่อน สิ้นปี หลงั จากที่มีการปิ ดบญั ชีจดั สรรกาไรเรียบร้อยแลว้ ประธานสามารถนาใบเสร็จค่าสมุด บญั ชีมาแสดงในที่ประชุมเพื่อขอเบิกจ่ายจากเงินกองทุน.... กจิ กรรม: เงินฝากธนาคาร หรือ สินทรัพยท์ ี่จ่ายออกจากกองทุนหมูบ่ า้ น…. การวเิ คราะห์: บญั ชีเงินฝากธนาคารลดลง กองทุนฯ มีบญั ชีกาไรสะสม (จา่ ยเป็นคา่ วสั ดุ) ซ่ึงเป็นบญั ชี ประเภททุน ลดลง จานวน 300.- บาท สรุป 1 2 3 4 ช่ือบัญชีทเ่ี กยี่ วข้อง หมวดบัญชี ผลกระทบ การบนั ทึกบญั ชี 1. เงินฝากธนาคาร สินทรัพย์ ลดลง 2. กาไรสะสม ทุน ลดลง บนั ทึกรายการในสมุดบัญชีรายจ่ายกองทุน – บัญชีชุดที่ 1 ในช่อง เงินฝากธนาคาร และช่องรายจา่ ย อ่ืนๆ จานวน 300.- บาท (หลงั จากน้นั ไปบนั ทึกในบญั ชีกาไรสะสมและการจดั สรรประจาปี ของบญั ชีที่ 1 ดงั น้ี (1) บญั ชีท่ี 1 สมุดบญั ชีรายจ่ายกองทุน เงินฝากธนาคาร กาไรสะสม (ช่องอื่นๆ) 300.- 300.-

7 บทที่ 2 หลกั การวเิ คราะห์และการบนั ทกึ แยกตามแยกตามกจิ กรรม ตวั อยา่ งการบนั ทึกบญั ชี สมุดบัญชีรายจ่ายกองทุน (1) 1 วนั ประเภทรายจ่าย เดอื น ปี ที่ รายการ เงนิ สด เงนิ ฝาก จ่ายเงนิ กู้ลูกหนี้ อน่ื ๆ เอกสาร ธนาคาร จานวน จานวนเงนิ กู้ ชื่อบัญชี จานวน ราย เงนิ จ่ายคา่ ใชจ้ ่ายตา่ งๆ 300.00 กาไรสะสม 300.00 หลงั จดั สรรกาไร 2 บัญชีกาไรสะสมและการจัดสรรประจาปี (1) วนั กาไรสะสม รายการจดั สรร เดอื น รายการ ปี กาไร รอ จดั สรร เงนิ เงนิ สมทบ เงนิ ค่าตอบแทน เงนิ ทุน เงนิ ทุน เงนิ ทุน อน่ื ๆ ขาดทุน จัดสรร แล้ว ประกนั กองทุน เฉลย่ี กรรมการ สวสั ดกิ าร สาธารณ การศึกษา จดั สรร ความเสี่ยง คนื ประโยชน์ xxx xxx เบิกจ่าย (300.00) (300.00) หมายเหตุ: เคร่ืองหมายวงเล็บ ( ) แสดงการลดลง หรือ หกั ออก ของจานวนเงิน กจิ กรรมท่ี 5: การจดั สรรกาไร ตัวอย่างที่ 5: กองทุนหม่บู า้ น.... มีกาไรจากการดาเนินกิจกรรมของบญั ชีท่ี 1 จานวน 12,000.- บาท ที่ประชุม มีมติใหจ้ ดั สรรกาไร ดงั น้ี - เงินประกนั ความเสี่ยง 4,200.- บาท - เงินสมทบกองทุน 600.- บาท - เงินเฉล่ียคืน 4,200.- บาท - ค่าตอบแทนกรรมการ 1,200.- บาท - เงินทุนสวสั ดิการ 600.- บาท - เงินทุนสาธารณประโยชน์ 600.- บาท - เงินทุนการศึกษา 600.- บาท

8 บทที่ 2 หลกั การวเิ คราะห์และการบนั ทกึ แยกตามแยกตามกจิ กรรม กองทุนหมูบ่ า้ นฯ ไดถ้ อนเงินที่ เงินเฉล่ียคืนจานวน 4,200.- บาท เพอื่ จา่ ยใหส้ มาชิก และ คา่ ตอบแทนกรรมการจานวน 1,200.- บาท เพื่อจ่ายใหค้ ณะกรรมการ เงินทุนการศึกษา 600.- บาท รวม 6,000.- บาท กจิ กรรม: เงินฝากธนาคาร หรือ สินทรัพยท์ ี่จ่ายออกจากกองทุนหมู่บา้ น…. การวเิ คราะห์ : 1. บนั ทึกการจดั สรรกาไรที่บญั ชีกาไรสะสมและการจดั สรรประจาปี โดยจะบนั ทึกลดยอด ในช่องบญั ชีกาไรสะสมรอจดั สรร แลว้ ไปเพม่ิ ท่ีช่องจดั สรรแลว้ จานวน 12,000 บาท และ บนั ทึก รายการจดั สรรตามช่องรายการต่างๆ แสดงไดด้ งั น้ี บัญชีกาไรสะสมและการจัดสรรประจาปี (1) วนั กาไรสะสม รายการจดั สรร เดือน รายการ กาไร รอ จดั เงินประกนั เงินสมทบ เงินเฉล่ีย ค่าตอบแทน เงินทุน เงินทนุ เงินทุน อ่ืนๆ ปี ขาดทนุ จดั สรร สรรแลว้ ความเสี่ยง กองทนุ คืน กรรมการ สวสั ดิการ สาธารณ การศึกษา ประโยชน์ ยกมา 12,000.00 จดั สรร (12,000.00) 12,000.00 4,200.00 600.00 4,200.00 1,200.00 600.00 600.00 600.00 หมายเหตุ: เคร่ืองหมายวงเลบ็ ( ) แสดงการลดลง หรือ หกั ออก ของจานวนเงิน การวเิ คราะห์ : 2. บนั ทึกการจา่ ยเงินที่จดั สรร เงินเฉลี่ยคืนจานวน 4,200.- บาท ค่าตอบแทนกรรมการจานวน 1,200.- บาท เงินทุนการศึกษา 600.- บาท รวม 6,000.- บาท บญั ชีเงินฝากธนาคารลดลง จานวน 6,000.- บาท บญั ชีกาไรสะสม ลดลง 6,000.- บาท สรุป 1 2 34 ช่ือบัญชีทเี่ กย่ี วข้อง หมวดบัญชี ผลกระทบ การบนั ทึกบญั ชี 1. เงินฝากธนาคาร สินทรัพย์ ลดลง 2. กาไรสะสม ทุน ลดลง บนั ทึกรายการในสมุดบัญชีรายจ่ายกองทุน – บัญชีชุดท่ี 1 ในช่อง เงินฝากธนาคาร และช่องรายจา่ ย อ่ืนๆ (กาไรสะสม) จานวน 6,000.- บาท หลงั จากน้นั ไปบนั ทึกในบญั ชีกาไรสะสมและการจดั สรรประจาปี ของรายการท่ีเกี่ยวขอ้ งกบั บญั ชีท่ี 1 ดงั น้ี (1) บญั ชีท่ี 1 สมุดบญั ชีรายจ่ายกองทุน เงินฝากธนาคาร กาไรสะสม (ช่องอ่ืนๆ) 6,000.- 6,000.-

9 บทที่ 2 หลกั การวเิ คราะห์และการบนั ทกึ แยกตามแยกตามกจิ กรรม ตวั อยา่ งการบนั ทึกบญั ชี 1 สมุดบญั ชีรายจ่ายกองทุน (1) ประเภทรายจ่าย วนั ที่ รายการ เงนิ สด เงนิ ฝาก จ่ายเงนิ ก้ลู ูกหนี้ อนื่ ๆ เดอื น เอกสาร ปี ธนาคาร จานวน จานวนเงนิ กู้ ช่ือบัญชี จานวน ราย เงนิ จ่ายเงินท่ีจดั สรรกาไรเป็ น 6,000.00 กาไรสะสม 6,000 เงินเฉล่ียคืน ค่าตอบแทน กรรมการ ทุนการศึกษา 2 2 บญั ชีกาไรสะสมและการจัดสรรประจาปี (1) วนั กาไรสะสม รายการจดั สรร เดือน รายการ กาไร รอ จดั สรร เงินประกนั เงิน เงิน เฉล่ีย ค่าตอบแทน เงนิ ทุน เงินทุน เงินทนุ อื่นๆ ปี ขาดทุน จดั สรร แลว้ ความเส่ียง สมทบ คืน กรรมการ สวสั ดกิ าร สาธารณ การศึกษา กองทนุ ประโยชน์ - 600.00 - ยกมา 12,000.00 (600.00) จดั สรรกาไร (12,000.00) 12,000.00 4,200.00 600.00 4,200.000 1,200.00 600.00 600.00 (4,200.00) (1,200.00) จ่ายเงิน (6,000.00) หมายเหตุ: เคร่ืองหมายวงเลบ็ ( ) แสดงการลดลง หรือ หกั ออก ของจานวนเงิน 2 1

10 บทท่ี 2 หลกั การวเิ คราะห์และการบันทกึ แยกตามแยกตามกจิ กรรม ตวั อย่างการบันทกึ บญั ชีที่เกยี่ วข้องกบั กจิ กรรมของบัญชีที่ 2 บญั ชีที่ 3... กจิ กรรมด้านรับ กจิ กรรมที่ 1: รับเงนิ สัจจะจากสมาชิก ตวั อย่างท่ี 1: รับเงินฝากสจั จะจากสมาชิก 10,000.- บาท นาเขา้ บญั ชีเงินฝากบญั ชีท่ี 2 กจิ กรรม: เงินฝากธนาคาร หรือ สินทรัพยท์ ี่ไดร้ ับเขา้ มาในกองทุนหมูบ่ า้ น (เงินออม) การวเิ คราะห์: กองทุน.... มีสินทรัพยป์ ระเภท เงินฝากธนาคาร เพิม่ ข้ึนจากการรับฝากเงินออมสจั จะ จานวน 10,000.- บาท สรุป 2 3 4 1 หมวดบัญชี ผลกระทบ การบนั ทึกบญั ชี สินทรัพย์ เพ่มิ ข้ึน ช่ือบญั ชีทเี่ กย่ี วข้อง ทุน/หน้ีสิน เพม่ิ ข้ึน 1. เงินฝากธนาคาร 2. เงินฝากสจั จะ บนั ทึกรายการในสมุดบญั ชีรายรับกองทุน (สมุดบัญชีชุดท่ี 2) ในช่อง เงินฝากธนาคาร และเงินฝาก สัจจะ 10,000.- บาท ดงั น้ี (2) บญั ชีท่ี 2 สมุดบญั ชีรายรับกองทนุ เงินฝากธนาคาร เงินฝากสจั จะ 10,000.- 10,000.-

11 บทท่ี 2 หลกั การวเิ คราะห์และการบันทกึ แยกตามแยกตามกจิ กรรม ตวั อยา่ งการบนั ทึกบญั ชี สมุดบญั ชีรายรับกองทุน (2) ประเภทรายรับ วนั ท่ี รายการ เงินสด เงินฝาก เงนิ ฝาก ค่าหุ้น รับชาระคนื เงนิ กู้ยมื อน่ื ๆ เดอื น เอกสาร ช่ือบญั ชี จานวน ปี ธนาคาร สัจจะ จานวน เงิน ดอก ค่า เงนิ ราย ต้น เบยี้ ปรับ รับเงินฝาก 10,000.00 10,000.00 สจั จะ กจิ กรรมที่ 2: รับเงนิ ค่าหุ้นจากสมาชิก ตวั อย่างที่ 1: สมาชิกลงทุนในหุน้ รวม 1,200 หุน้ มูลคา่ หุน้ ละ 10.- บาท รวม 12,000.- บาท และนาฝากเขา้ บญั ชีเงิน ฝากบญั ชีท่ี 2 กจิ กรรม: เงินฝากธนาคาร หรือ สินทรัพยท์ ี่ไดร้ ับเขา้ มาในกองทุนหมบู่ า้ น (เงินออม) การวเิ คราะห์: กองทุน.... มีเงินฝากธนาคาร เพิ่มข้ึนจากการรับเงินคา่ หุน้ จานวน 12,000.- บาท สรุป 1 2 3 4 ชื่อบญั ชีทเี่ กยี่ วข้อง หมวดบัญชี ผลกระทบ การบนั ทึกบญั ชี 1. เงินฝากธนาคาร สินทรัพย์ เพม่ิ ข้ึน 2. เงินค่าหุน้ ทุน เพม่ิ ข้ึน บนั ทึกรายการในสมุดบญั ชีรายรับกองทุน – บัญชีชุดที่ 2 ในช่อง เงินฝากธนาคาร และ คา่ หุน้ 12,000.- บาท ดงั น้ี (2) บญั ชีที่ 2 สมุดบญั ชีรายรับกองทุน เงินฝากธนาคาร ค่าหุน้ 12,000.- 12,000.-

12 บทที่ 2 หลกั การวเิ คราะห์และการบันทกึ แยกตามแยกตามกจิ กรรม ตวั อยา่ งการบนั ทึกบญั ชี สมุดบญั ชีรายรับกองทุน (2) ประเภทรายรับ วัน ท่ี รายการ เงนิ สด เงินฝาก เงนิ ค่าหุ้น รับชาระคนื เงินก้ยู ืม อน่ื ๆ ชื่อบญั ชี จานวน เดอื น เอกสาร ธนาคาร ฝาก จานวน เงนิ ดอก ค่า เงนิ ปี สัจจะ ราย ต้น เบยี้ ปรับ รับเงินค่าหุน้ 12,000.00 12,000.00 จากสมาชิก กจิ กรรมท่ี 3: รับเงนิ ค่าธรรมเนียม ตวั อย่างท่ี 3: รับสมคั รสมาชิก 60ราย เรียกเกบ็ ค่าธรรมเนียมแรกเขา้ รายละ 50.- บาท รวม 3,000.- บาท นาเงินเขา้ บญั ชีเงินฝาก บญั ชีท่ี 2 ทนั ที กจิ กรรม: เงินฝากธนาคาร หรือ สินทรัพยท์ ี่รับเขา้ กองทุนหม่บู า้ น.... การวเิ คราะห์: บญั ชีเงินฝากธนาคารเพิ่มข้ึน กองทุนฯ มีค่าสมคั รสมาชิกซ่ึงเป็นบญั ชีประเภทรายได้ เพ่ิมข้ึน จานวน 3,000.- บาท สรุป 1 2 3 4 ชื่อบัญชีทเ่ี กย่ี วข้อง หมวดบัญชี ผลกระทบ การบนั ทึกบญั ชี 1. เงินฝากธนาคาร สินทรัพย์ เพิม่ ข้ึน 2. ค่าสมคั รสมาชิก รายได้ เพิ่มข้ึน บนั ทึกรายการในสมุดบญั ชีรายรับกองทุน – บัญชีชุดท่ี 2 ในช่อง เงินฝากธนาคาร และช่องรายรับ อ่ืนๆ (คา่ สมคั รสมาชิก) จานวน 3,000.- บาท ดงั น้ี (2) บญั ชีที่ 2 สมุดบญั ชีรายรับกองทุน เงินฝากธนาคาร คา่ สมคั รสมาชิก (ช่องอ่ืนๆ) 3,000.- 3,000.-

13 บทท่ี 2 หลกั การวเิ คราะห์และการบันทกึ แยกตามแยกตามกจิ กรรม ตวั อยา่ งการบนั ทึกบญั ชี สมุดบัญชีรายรับกองทุน (2) วนั ประเภทรายรับ เดอื น ปี ที่ รายการ เงินสด เงนิ ฝาก เงนิ รับชาระคนื เงินก้ยู มื อน่ื ๆ เอกสาร ธนาคาร ฝาก ค่าหุ้น จานวน เงนิ ดอก ค่า ช่ือบัญชี จานวน สัจจะ ราย ต้น เบยี้ ปรับ เงนิ รับเงินในการ 3,000.00 ค่าสมคั ร 3,000.00 สมคั รสมาชิก สมาชิก กจิ กรรมท่ี 4: รับชาระเงินกู้จากสมาชิก (เงินออม) รับชาระดอกเบีย้ เงินก้จู ากสมาชิก (เงนิ ออม) ตวั อย่างที่ 4: รับชาระคืนเงินตน้ จากลูกหน้ี 10 ราย เป็ นเงิน 10,000.- บาท และดอกเบ้ีย 1,000.- บาท นาเงินเขา้ บญั ชีเงินฝากบญั ชีที่ 2 กจิ กรรม: เงินฝากธนาคาร หรือ สินทรัพยท์ ี่ไดร้ ับเขา้ มาในกองทุนหมู่บา้ น (เงินออม) การวเิ คราะห์: กองทุน.... มีเงินฝากธนาคารเพ่ิมข้ึน และลูกหน้ีลดลงจากการรับชาระหน้ีเป็นเงินตน้ 10,000.- บาท ในขณะเดียวกนั มีรายไดจ้ ากดอกเบ้ียเงินกจู้ านวน 1,000.- บาท สรุป 2 3 4 1 หมวดบญั ชี ผลกระทบ การบนั ทึกบญั ชี สินทรัพย์ เพิม่ ข้ึน ช่ือบญั ชีทเี่ กย่ี วข้อง สินทรัพย์ ลดลง 1. เงินฝากธนาคาร รายได้ เพิ่มข้ึน 2. ลูกหน้ีเงินกู้ 3. ดอกเบ้ียเงินกู้ บนั ทึกรายการในสมุดบัญชีรายรับกองทุน – บัญชีชุดที่ 2 ในช่อง เงินฝากธนาคารจานวน 11,000.- บาท และบนั ทึกรายการรับชาระคืนเงินกยู้ มื ในช่องจานวนราย 10 ราย ช่องเงินตน้ จานวน 10,000.- บาท และ ช่องดอกเบ้ีย จานวน 1,000.- บาท ดงั น้ี

14 บทที่ 2 หลกั การวเิ คราะห์และการบันทกึ แยกตามแยกตามกจิ กรรม (2) บญั ชีที่ 2 สมุดบญั ชีรายรับกองทุน เงินฝากธนาคาร จานวนราย รับชาระคืนเงินกยู้ มื ดอกเบ้ียเงินกู้ (เงินตน้ + ดอกเบ้ีย) (ช่องดอกเบ้ีย) 10 ลูกหน้ี (ช่องเงินตน้ ) 11,000.- 10,000.- 1,000.- ตวั อยา่ งการบนั ทึกบญั ชี สมุดบญั ชีรายรับกองทุน (2) วัน ประเภทรายรับ เดอื น ปี ท่ี รายการ เงินสด เงินฝาก เงนิ ค่าหุ้น รับชาระคนื เงินกู้ยืม อนื่ ๆ เอกสาร ธนาคาร ฝาก สัจจะ จานวน เงินต้น ดอก ค่า ชื่อบัญชี จานวน ราย เบยี้ ปรับ เงิน รับชาระหน้ี 11,000.00 10 10,000.00 1,000.00 จากสมาชิก กจิ กรรมที่ 5: รับเงินบริจาค ตัวอย่างท่ี 5: สมาชิกบริจาคเงินใหก้ องทุน.... จานวน 3,000.- บาท นาฝากเขา้ บญั ชีท่ี 2 กจิ กรรม: เงินฝากธนาคาร หรือ สินทรัพยท์ ี่รับเขา้ กองทุนหมู่บา้ น.... การวเิ คราะห์: บญั ชีเงินฝากธนาคารเพิ่มข้ึน กองทุน.... มีรายไดเ้ พิ่มข้ึนจากเงินบริจาค จานวน 3,000.- บาท สรุป 1 2 3 4 ช่ือบญั ชีทเี่ กยี่ วข้อง หมวดบัญชี ผลกระทบ การบนั ทึกบญั ชี 1. เงินฝากธนาคาร สินทรัพย์ เพิ่มข้ึน 2. รายไดเ้ งินบริจาค รายได้ เพ่ิมข้ึน

15 บทที่ 2 หลกั การวเิ คราะห์และการบนั ทกึ แยกตามแยกตามกจิ กรรม บนั ทึกรายการในสมุดบัญชีรายรับกองทุน บัญชีชุดที่ 2 ในช่อง เงินฝากธนาคาร และ ช่องรายรับอ่ืนๆ (รายไดเ้ งินบริจาค) จานวน 3,000.- บาท ดงั น้ี (2) บญั ชีที่ 2 สมดุ บญั ชีรายรับกองทนุ เงินฝากธนาคาร รายไดเ้ งินบริจาค (ช่องอื่นๆ) 3,000.- 3,000.- ตวั อยา่ งการบนั ทึกบญั ชี สมุดบัญชีรายรับกองทุน (2) วัน ประเภทรายรับ เดอื น ปี ที่ รายการ เงนิ สด เงนิ ฝาก เงนิ ค่า รับชาระคนื เงินก้ยู ืม อน่ื ๆ เอกสาร ธนาคาร ฝาก หุ้น ชื่อบัญชี จานวน สัจจะ จานวน เงนิ ต้น ดอก ค่า ราย เบยี้ ปรับ เงิน รับเงินบริจาค 3,000.00 รายไดเ้ งิน 3,000.00 บริจาค กจิ กรรมท่ี 6: รับเงินก้จู ากเจ้าหนี้ (ธนาคาร) (บัญชีที่ 3) ตวั อย่างที่ 6: กองทุนมีมติฯ ใหก้ ยู้ มื จากธนาคารออมสินจานวน 500,000.- บาท กจิ กรรม: เงินฝากธนาคาร หรือ สินทรัพยท์ ่ีไดร้ ับเขา้ มาในกองทุนหม่บู า้ น (เงินออม) จากการก่อหนีส้ ิน การวเิ คราะห์: กองทุน.... มีเงินฝากธนาคาร เพิม่ ข้ึนจากการกยู้ มื จานวน 500,000.- บาท สรุป 1 2 3 4 ช่ือบญั ชีทเี่ กย่ี วข้อง หมวดบัญชี ผลกระทบ การบนั ทึกบญั ชี 1. เงินฝากธนาคาร สินทรัพย์ เพมิ่ ข้ึน 2. เจา้ หน้ีเงินกู้ หน้ีสิน เพม่ิ ข้ึน

16 บทท่ี 2 หลกั การวเิ คราะห์และการบนั ทกึ แยกตามแยกตามกจิ กรรม บนั ทึกรายการในสมุดบญั ชีรายรับกองทนุ บัญชีชุดที่ 2 ในช่อง เงินฝากธนาคาร และรายรับอื่นๆ (เจา้ หน้ีเงินก)ู้ 500,000.- บาท ดงั น้ี (2) บญั ชีท่ี 3 สมดุ บญั ชีรายรับกองทุน เงินฝากธนาคาร เจา้ หน้ีเงินกู้ (ช่องอ่ืนๆ) 500,000.- 500,000.- ตวั อยา่ งการบนั ทึกบญั ชี สมุดบัญชีรายรับกองทุน (2) วัน ประเภทรายรับ เดอื น ปี ที่ รายการ เงิน เงนิ ฝาก เงิน ค่าหุ้น รับชาระคนื เงินกู้ยมื อน่ื ๆ เอกสาร สด ธนาคาร ฝาก จานวน เงนิ ต้น ดอก ค่า ชื่อบญั ชี จานวนเงนิ สัจจะ ราย เบยี้ ปรับ รับเงินกจู้ าก 500,000.00 เจา้ หน้ี 500,000.00 เจา้ หน้ี เงินกู้

17 บทท่ี 2 หลกั การวเิ คราะห์และการบันทกึ แยกตามแยกตามกจิ กรรม กจิ กรรมด้านจ่าย กจิ กรรมที่ 7: จ่ายเงินกู้สมาชิก (เงนิ ออม) ตัวอย่างที่ 7: คณะกรรมการกองทุนฯ มีมติอนุมตั ิใหส้ มาชิก 10 ราย กเู้ งินรวม 100,000.- บาท จากบญั ชีเงินออม (บญั ชีท่ี2) โดยโอนเงินจากบญั ชีเงินฝากธนาคารบญั ชีท่ี 2 เขา้ บญั ชีเงินฝากของสมาชิกในวนั น้ี ทุกราย กจิ กรรม: เงินฝากธนาคาร หรือ สินทรัพยจ์ ่ายออกจากกองทุนหมบู่ า้ น (เงินออม) การวเิ คราะห์: เงินฝากธนาคารของกองทุนจะลดลง และลูกหน้ีเพ่ิมข้ึนจากการปล่อยกู้จานวน 100,000.- บาท สรุป 1 2 34 ช่ือบญั ชีทเี่ กยี่ วข้อง หมวดบญั ชี ผลกระทบ 1. เงินฝากธนาคาร สินทรัพย์ ลดลง การบนั ทึกบญั ชี 2. ลูกหน้ีเงินกู้ สินทรัพย์ เพ่ิมข้ึน บนั ทึกรายการในสมุดบัญชีรายจ่ายกองทนุ – บัญชีชุดท่ี 2 ในช่อง เงินฝากธนาคาร จานวน 100,000.- บาท และบนั ทึกรายการจา่ ยเงินกลู้ ูกหน้ีในช่องจานวนราย 10 ราย ช่องจ่ายเงินกใู้ หก้ ู้ (ลูกหน้ีเงินก)ู้ จานวน 100,000.- บาท ดงั น้ี (2) บญั ชีที่ 2 สมุดบญั ชีรายจ่ายกองทุน เงินฝากธนาคาร จ่ายเงินกสู้ มาชิก 100,000.- จานวนราย ลูกหน้ี (ช่องจ่ายใหก้ )ู้ 10 100,000.-

18 บทที่ 2 หลกั การวเิ คราะห์และการบันทกึ แยกตามแยกตามกจิ กรรม ตวั อยา่ งการบนั ทึกบญั ชี สมุดบัญชีรายจ่ายกองทุน (2) วนั ประเภทรายจ่าย เดอื น ที่ รายการ เงินสด เงนิ ฝาก ถอน ถอน จ่ายเงนิ ก้ลู ูกหนี้ จ่ายชาระคนื เจ้าหนี้ อน่ื ๆ ปี เอกสาร ธนาคาร ค่าหุ้น สัจจะ จานวน จานวน เงินต้น ดอกเบยี้ ช่ือ จานวน ราย เงนิ กู้ บัญชี เงิน จ่ายเงินกู้ 100,000.00 10 100,000.00 สมาชิก กจิ กรรมที่ 8: จ่ายค่าใช้จ่ายต่าง ๆ จากกองทนุ (เงนิ ออม) ตัวอย่างที่ 4: กองทุนหมบู่ า้ น.... ซ้ือเคร่ืองเขียนแบบพมิ พ์ จานวน 500.- บาท โดยจา่ ยจากเงินสดในมือ กจิ กรรม: เงินสด หรือ สินทรัพยท์ ่ีจา่ ยออกจากกองทุนหมู่บา้ น…. (เงินออม) การวเิ คราะห์: บญั ชีเงินสดลดลง กองทุน....มีคา่ ใชจ้ า่ ยเป็ นคา่ วสั ดุเพิ่มข้ึน จานวน 500.- บาท สรุป 1 2 34 ชื่อบัญชีทเ่ี กยี่ วข้อง หมวดบัญชี ผลกระทบ การบนั ทึกบญั ชี 1. เงินสด สินทรัพย์ ลดลง 2. ค่าวสั ดุ คา่ ใชจ้ ่าย เพมิ่ ข้ึน บนั ทึกรายการในสมุดบญั ชีรายจ่ายกองทนุ – บัญชีชุดท่ี 2 ในช่อง เงินสด และช่องรายจ่ายอื่นๆ จานวน 500.- บาท ดงั น้ี (2) บญั ชีท่ี 2 สมุดบญั ชีรายจ่ายกองทุน เงินสด คา่ วสั ดุ 500.- (ช่องอื่นๆ) 500.-

19 บทที่ 2 หลกั การวเิ คราะห์และการบันทกึ แยกตามแยกตามกจิ กรรม ตวั อยา่ งการบนั ทึกบญั ชี สมุดบัญชีรายจ่ายกองทนุ (2) วนั ประเภทรายจ่าย เดอื น ปี ที่ รายการ เงนิ สด เงนิ ฝาก ถอน ถอน จ่ายเงนิ ก้ลู กู หนี้ จ่ายชาระคนื เจ้าหนี้ อน่ื ๆ เอกสาร ธนาคาร ค่าหุ้น สัจจะ จานวน จานวน เงนิ ต้น ดอกเบยี้ ชื่อ จานวน ราย เงินกู้ บัญชี เงิน จ่ายเคร่ืองเขียน 500.00 ค่าวสั ดุ 500.00 แบบพิมพ์ กจิ กรรมท่ี 9: จ่ายชาระคืนเงินกู้ให้ธนาคาร จ่ายชาระดอกเบีย้ เงนิ กู้ให้ธนาคาร (บัญชีท่ี 3) ตวั อย่างท่ี 9: กองทุนหมู่บา้ น....จา่ ยชาระหน้ีเงินกใู้ หธ้ นาคาร เป็นเงินตน้ 8,500.- บาท และดอกเบ้ียเงินกู้ 2,500.- บาท กจิ กรรม : กองทุนหมู่บา้ น.... นาเงินสดจา่ ยชาระเงินกพู้ ร้อมดอกเบ้ียเงินกใู้ หธ้ นาคาร สินทรัพยป์ ระเภท เงินสดลดลง 11,000.- บาท เจา้ หน้ีเงินกลู้ ดลง 8,500.- บาท และมีคา่ ใชจ้ า่ ยเป็นดอกเบ้ียเงินกู้ เพม่ิ ข้ึน 2,500.- บาท สรุป 1 2 3 4 ช่ือบัญชีทเี่ กย่ี วข้อง หมวดบญั ชี ผลกระทบ การบนั ทึกบญั ชี 1. เงินสด สินทรัพย์ ลดลง 2. เจา้ หน้ีเงินกู้ หน้ีสิน ลดลง 3. ดอกเบ้ียเงินกู้ คา่ ใชจ้ า่ ย เพ่ิมข้ึน บนั ทึกรายการในสมุดบญั ชีรายจ่ายกองทุน บัญชีชุดที่ 2 ในช่อง เงินสด จานวน 11,000.- บาท และ บนั ทึกรายการจา่ ยชาระเจา้ หน้ีในช่องเงินตน้ จานวน 8,500.- บาท ช่องดอกเบ้ีย จานวน 2,500.- บาท ดงั น้ี

20 บทที่ 2 หลกั การวเิ คราะห์และการบนั ทกึ แยกตามแยกตามกจิ กรรม (2) บญั ชีท่ี 3 สมุดบญั ชีรายจ่ายกองทุน เงินสด จ่ายชาระคนื เจ้าหนี ้ (เงินตน้ + ดอกเบ้ีย) เจา้ หน้ีเงินกู้ ดอกเบ้ียเงินกู้ 11,000.- (ช่องเงินตน้ ) (ช่องดอกเบ้ีย) ตวั อยา่ งการบนั ทกั บญั ชี 8,500.- 2,500.- สมุดบญั ชีรายจ่ายกองทนุ (2) วนั ประเภทรายจ่าย เดอื น ท่ี รายการ เงนิ สด เงินฝาก ถอน ถอน จ่ายเงนิ ก้ลู ูกหนี้ จ่ายชาระคนื เจ้าหนี้ อนื่ ๆ ปี เอกสาร ธนาคาร ค่า สัจจะ จานวน จานวน เงินต้น ดอกเบยี้ หุ้น ราย เงินกู้ ชื่อบัญชี จานว นเงิน จ่ายคืนเงินกใู้ ห้ 11,000.00 8.500.00 2,500.00 เจา้ หน้ี(ธนาคาร) กจิ กรรมท่ี 10: จ่ายเงนิ เพอ่ื ซื้อสินทรัพย์ ตวั อย่างที่ 10 : กองทุนหมู่บา้ น.... ซ้ือเคร่ืองคอมพิวเตอร์ 1 ชุด ราคา 30,000.- บาท โดยจา่ ยจากบญั ชีเงินฝาก ธนาคารบญั ชีที่ 2 ทนั ที กจิ กรรม : เงินฝากธนาคาร หรือ สินทรัพยท์ ี่จ่ายออกจากกองทุนหม่บู า้ น…. การวเิ คราะห์ : บญั ชีเงินฝากธนาคาร (บญั ชีท่ี 2) ลดลง กองทุน.... มีสินทรัพย์ (อุปกรณ์) เพ่มิ ข้ึน จานวน 30,000.- บาท สรุป 1 2 3 4 ชื่อบญั ชีทเ่ี กย่ี วข้อง หมวดบญั ชี ผลกระทบ การบนั ทึกบญั ชี 1. เงินฝากธนาคาร สินทรัพย์ ลดลง 2. ที่ดิน อาคาร อุปกรณ์ สินทรัพย์ เพ่ิมข้ึน

21 บทที่ 2 หลกั การวเิ คราะห์และการบันทกึ แยกตามแยกตามกจิ กรรม บนั ทึกรายการในสมุดบัญชีรายจ่ายกองทุน บัญชีชุดที่ 2 ในช่อง เงินฝากธนาคาร และช่องรายจ่าย อ่ืนๆ จานวน 30,000.- บาท ดงั น้ี (2) บญั ชีท่ี 2 สมดุ บญั ชีรายจ่ายกองทุน เงินฝากธนาคาร ที่ดิน อาคาร อุปกรณ์ (ช่องอื่นๆ) 30,000.- 30,000.- ตวั อยา่ งการบนั ทึกบญั ชี สมุดบัญชีรายจ่ายกองทุน (2) วนั / ประเภทรายจ่าย เดอื น/ ที่ รายการ เงินสด เงนิ ฝาก ถอน ถอน จ่ายเงนิ กู้ลกู หนี้ จ่ายชาระคืนเจ้าหนี้ อน่ื ๆ ปี เอกสาร 30,000.00 ธนาคาร ค่า สัจจะ จานวน จานวน เงนิ ต้น ดอกเบยี้ หุ้น ช่ือบญั ชี จานวน ราย เงนิ กู้ เงนิ ซ้ือเคร่ือง ที่ดิน อาคาร 30,000.00 คอมพวิ เตอร์ อุปกรณ์ กจิ กรรมที่ 11: การจดั สรรกาไร ตวั อย่างที่ 11: กองทุนหมู่บา้ น.... มีกาไรจากการดาเนินกิจกรรมรวมของบญั ชีท่ี 2 และบญั ชีท่ี 3 จานวน 6,000.- บาท ท่ีประชุมมีมติใหจ้ ดั สรรกาไร ดงั น้ี - เงินประกนั ความเสี่ยง 600.- บาท - เงินสมทบกองทุน 300.- บาท - เงินปันผล 3,000.- บาท - เงินเฉลี่ยคืน 600.- บาท - ค่าตอบแทนกรรมการ 600.- บาท - เงินทุนสวสั ดิการ 300.- บาท - เงินทุนสาธารณประโยชน์ 300.- บาท - เงินทุนการศึกษา 300.- บาท

22 บทที่ 2 หลกั การวเิ คราะห์และการบันทกึ แยกตามแยกตามกจิ กรรม กองทุนหมู่บา้ น.... ไดถ้ อนเงินท่ีจดั สรรเป็ นเงินปันผลจานวน 3,000.- บาท เงินเฉล่ียคืนจานวน 600.- บาท เพือ่ จา่ ยใหส้ มาชิก และค่าตอบแทนกรรมการจานวน 600.- บาท เพ่ือจ่ายใหค้ ณะกรรมการ รวม 4,200.- บาท กจิ กรรม: เงินฝากธนาคาร หรือ สินทรัพยท์ ่ีจา่ ยออกจากกองทุนหมูบ่ า้ นฯ การวเิ คราะห์: 1. บนั ทึกการจดั สรรกาไรท่ีบญั ชีกาไรสะสมและการจดั สรรประจาปี โดยจะบนั ทึกลดยอด ในช่องบญั ชีกาไรสะสมรอจดั สรร แลว้ ไปเพ่ิมท่ีช่องจดั สรรแลว้ จานวน 6,000 บาท และ บนั ทึกรายการจดั สรรตามช่องรายการต่างๆ แสดงไดด้ งั น้ี บัญชีกาไรสะสมและจัดสรรกาไรประจาปี (2) วนั กาไร กาไรสะสม เงินประกนั เงินสมทบ เงินปัน รายการจดั สรร เงินทุน เงินทนุ อ่ืนๆ เดือน รายการ ขาดทนุ ความเสี่ยง กองทุน ผล สาธารณ การศึกษา - ปี รอ จดั สรร เงิน คา่ ตอบแทน เงินทนุ ประโยชน์ จดั สรร แลว้ เฉล่ียคืน กรรมการ สวสั ดิการ 300.00 ยกมา 6,000.00 จดั สรร (6,000.00) 6,000.00 600.00 300.00 3,000.000 600.000 600.00 300.00 300.00 หมายเหตุ: เครื่องหมายวงเลบ็ ( ) แสดงการลดลง หรือ หกั ออก ของจานวนเงิน การวเิ คราะห์: 2. บนั ทึกการจ่ายเงินท่ีจดั สรรเป็ นเงินปันผลจานวน 3,000.- บาท เงินเฉลี่ยคืนจานวน 600.- บาท ค่าตอบแทนกรรมการจานวน 600.- บาท รวม 4,200.- บาท บญั ชีเงินฝากธนาคารลดลง จานวน 4,200.- บาท บญั ชีกาไรสะสม ลดลง 4,200.- บาท สรุป 1 2 34 ช่ือบญั ชีทเี่ กยี่ วข้อง หมวดบญั ชี ผลกระทบ 1. เงินฝากธนาคาร สินทรัพย์ ลดลง การบนั ทึกบญั ชี 2. กาไรสะสม ทุน ลดลง บนั ทึกรายการในสมุดบญั ชีรายจ่ายกองทุน บัญชีชุดที่ 2 ในช่อง เงินฝากธนาคาร และช่องรายจ่าย อื่นๆ (กาไรสะสม) จานวน 4,200.- บาท (หลงั จากน้นั ไปบนั ทึกในบญั ชีกาไรสะสมและการจดั สรรประจาปี ของบญั ชีท่ี 2 ดงั น้ี (2) บญั ชีท่ี 2 สมุดบญั ชีรายจ่ายกองทุน เงินฝากธนาคาร กาไรสะสม (ช่องอื่นๆ) 4,200.- 4,200.-

23 บทท่ี 2 หลกั การวเิ คราะห์และการบันทกึ แยกตามแยกตามกจิ กรรม ตวั อยา่ งการบนั ทึกบญั ชี สมุดบญั ชีรายจ่ายกองทุน (2) วนั / ประเภทรายจ่าย เดอื น/ ท่ี รายการ เงนิ สด เงนิ ฝาก ถอน ถอน จ่ายเงนิ ก้ลู ูกหนี้ จ่ายชาระคืนเจ้าหนี้ อนื่ ๆ ปี เอกสาร ธนาคาร ค่า สัจจะ จานวน จานวน เงินต้น ดอกเบยี้ หุ้น ช่ือบญั ชี จานวน ราย เงินกู้ เงิน จ่ายเงินให้ 4,200.00 กาไรสะสม 4,200.00 สมาชิก บัญชีกาไรสะสมและการจัดสรรประจาปี (2) วนั กาไรสะสม รายการจดั สรร เดือน รายการ กาไร รอ จดั สรร เงินประกนั เงินสมทบ เงิน เงิน คา่ ตอบแทน เงินทนุ เงินทนุ เงินทนุ อ่ืนๆ ปี ขาดทนุ จดั สรร แลว้ ความเส่ียง กองทุน ปันผล เฉล่ีย กรรมการ สวสั ดิการ สาธารณ การศึกษา คืน ประโยชน์ ยกมา 6,000.00 จดั สรร (6,000.00) 6,000.00 600.00 300.00 3,000.00 600.00 600.00 300.00 300.00 300.00 - จ่ายเงิน (4,200.00) (3,000.00) (600.00) (600.00) - หมายเหตุ: เคร่ืองหมายวงเลบ็ ( ) แสดงการลดลง หรือ หกั ออก ของจานวนเงิน กจิ กรรมท่ี 12: (บัญชีท2ี่ ) 12.1 นาเงินสดฝากธนาคาร 12.2 ถอนเงินสดจากธนาคาร กจิ กรรมท่ี 12 ผบู้ นั ทึกบญั ชีจะตอ้ งบนั ทึกรายการบญั ชีท้งั บญั ชีรายรับ และบญั ชีรายจ่าย ดงั น้ี นาเงนิ ฝากธนาคาร ตวั อย่างที่ 12.1: กองทุนหมู่บา้ น.... นาเงินท่ีไดจ้ ากการรับฝากเงินออมสัจจะฝากธนาคารออมสินจานวน 10,000.- บาท กจิ กรรม : เงินสด หรือ สินทรัพยท์ ่ีจ่ายออกจากกองทุนหมบู่ า้ น (เงินออม) เงินฝากธนาคาร หรือ สินทรัพยร์ ับเขา้ กองทุนหมู่บา้ น (เงินออม) การวเิ คราะห์ : 1. กองทุนหมบู่ า้ น.... นาเงินสดในมือฝากเขา้ บญั ชีเงินฝากธนาคาร สินทรัพยป์ ระเภท เงินสด ลดลง สินทรัพยป์ ระเภทบญั ชีเงินฝากธนาคาร เพมิ่ ขนึ้ 10,000.- บาท

24 บทที่ 2 หลกั การวเิ คราะห์และการบนั ทกึ แยกตามแยกตามกจิ กรรม สรุป 1 2 34 ชื่อบญั ชีทเี่ กย่ี วข้อง หมวดบัญชี ผลกระทบ 1. เงินสด สินทรัพย์ ลดลง การบนั ทึกบญั ชี 2. เงินฝากธนาคาร สินทรัพย์ เพม่ิ ข้ึน บนั ทึกรายการในสมุดบญั ชีรายจ่ายกองทนุ บัญชีชุดที่ 2 ในช่อง เงินสด และช่องรายจา่ ยอ่ืนๆ (ช่ือ บญั ชีเงินฝากธนาคาร) จานวน 10,000.- บาท ดงั น้ี (2) บญั ชีท่ี 2 สมุดบญั ชีรายจ่ายกองทุน เงินสด เงินฝากธนาคาร (ช่องอ่ืนๆ) 10,000.- 10,000.- ตวั อยา่ งการบนั ทึกบญั ชี สมุดบญั ชีรายจ่ายกองทุน (2) วัน/ ประเภทรายจ่าย เดอื น/ ท่ี รายการ เงินสด เงนิ ฝาก ถอน ถอน จ่ายเงนิ กู้ลกู หนี้ จ่ายชาระคนื เจ้าหนี้ อนื่ ๆ ปี เอกสาร ธนาคาร ค่า สัจจะ จานวน จานวน เงนิ ต้น ดอกเบยี้ ชื่อบญั ชี จานวนเงนิ หุ้น ราย เงนิ กู้ นาเงินสดฝาก 10,000.00 เงินฝาก 10,000.00 ธนาคาร ธนาคาร 2. กองทุนหม่บู า้ นฯ รับเงินเขา้ บญั ชีเงินฝากธนาคาร สินทรัพยป์ ระเภท เงินฝากธนาคาร เพม่ิ ขนึ้ แต่เงินสด ลดลง 10,000.- บาท สรุป 1 2 3 4 ช่ือบัญชีทเี่ กย่ี วข้อง หมวดบญั ชี ผลกระทบ การบนั ทึกบญั ชี 1. เงินฝากธนาคาร สินทรัพย์ เพิม่ ข้ึน 2. เงินสด สินทรัพย์ ลดลง

25 บทที่ 2 หลกั การวเิ คราะห์และการบนั ทกึ แยกตามแยกตามกจิ กรรม บนั ทึกรายการในสมุดบญั ชีรายรับกองทนุ บัญชีชุดที่ 2 ในช่อง เงินฝากธนาคาร และช่องรายรับ อื่นๆ (ช่ือบญั ชีเงินสด) จานวน 10,000.- บาท ดงั น้ี (2) บญั ชีท่ี 2 สมดุ บญั ชีรายรับกองทนุ เงินฝากธนาคาร เงินสด (ช่องอ่ืนๆ) 10,000.- 10,000.- ตวั อยา่ งการบนั ทึกบญั ชี สมุดบญั ชีรายรับกองทุน (2) ประเภทรายรับ วัน ที่ รายการ เงิน เงนิ ฝาก เงนิ ค่า รับชาระคนื เงนิ กู้ยืม อน่ื ๆ เดอื น เอกสาร สด ธนาคาร ฝาก หุ้น จานวน เงินต้น ดอก ค่า ชื่อบัญชี จานวนเงิน 10,000.00 สัจจะ ราย เบยี้ ปรับ ปี เงินสด 10,000.00 รับเงินเขา้ บญั ชี เงินฝากธนาคาร ตวั อย่างท่ี 12.2: ถอนเงินจากบัญชีเงินฝากธนาคาร (บัญชีท่ี2) จานวน 5,000.- บาท กจิ กรรม : เงินฝากธนาคาร หรือ สินทรัพยท์ ่ีจ่ายออกจากกองทุนหมบู่ า้ น (เงินออม) การวเิ คราะห์ : 1. กองทุนหมบู่ า้ น.... ถอนเงินจากบญั ชีเงินฝากธนาคาร สินทรัพยป์ ระเภท เงินฝากธนาคาร ลดลง แต่ สินทรัพยป์ ระเภทเงินสดเพิ่มข้ึน 5,000.- บาท สรุป 2 3 4 1 หมวดบญั ชี ผลกระทบ การบนั ทึกบญั ชี สินทรัพย์ ลดลง ช่ือบญั ชีทเี่ กยี่ วข้อง สินทรัพย์ เพม่ิ ข้ึน 1. เงินฝากธนาคาร 2. เงินสด

26 บทที่ 2 หลกั การวเิ คราะห์และการบนั ทกึ แยกตามแยกตามกจิ กรรม บนั ทึกรายการในสมุดบญั ชีรายจ่ายกองทนุ บัญชีชุดที่ 2 ในช่อง เงินฝากธนาคาร และช่องรายจา่ ย อื่นๆ (ช่ือบญั ชีเงินสด) จานวน 5,000.- บาท ดงั น้ี (2) บญั ชีที่ 2 สมุดบญั ชีรายจ่ายกองทุน เงินฝากธนาคาร เงินสด (ช่องอื่นๆ) 5,000.- 5,000.- ตวั อยา่ งการบนั ทึกบญั ชี สมุดบญั ชีรายจ่ายกองทุน (2) วัน/ ประเภทรายจ่าย เดอื น/ ท่ี รายการ เงิน เงนิ ฝาก ถอน ถอน จ่ายเงนิ กู้ลกู หนี้ จ่ายชาระคืนเจ้าหนี้ อนื่ ๆ ปี เอกสาร สด ธนาคาร ค่า สัจจะ จานวน จานวน เงินต้น ดอกเบยี้ ช่ือบัญชี จานวนเงิน หุ้น ราย เงินกู้ ถอนเงินจากบญั ชี 5,000.00 เงินสด 5,000.00 เงินฝากธนาคาร 2. กองทุนหมบู่ า้ นฯ รับเงินสดจากการถอนเงินจากบญั ชีเงินฝากธนาคาร สินทรัพยป์ ระเภทเงินสด เพมิ่ ขนึ้ แตส่ ินทรัพยป์ ระเภทเงินฝากธนาคาร ลดลง 5,000.- บาท สรุป 2 3 4 1 หมวดบญั ชี ผลกระทบ การบนั ทึกบญั ชี สินทรัพย์ เพ่มิ ข้ึน ชื่อบัญชีทเ่ี กย่ี วข้อง สินทรัพย์ ลดลง 1. เงินสด 2. เงินฝากธนาคาร

27 บทที่ 2 หลกั การวเิ คราะห์และการบันทกึ แยกตามแยกตามกจิ กรรม บันทึกรายการในสมุดบัญชีรายรับกองทุน บัญชีชุดที่ 2 ในช่อง เงินสด และช่องรายรับอื่นๆ (ช่ือบญั ชีเงินฝากธนาคาร) จานวน 5,000.- บาท ดงั น้ี (2) บญั ชีที่ 2 สมุดบญั ชีรายรับกองทนุ เงินสด เงินฝากธนาคาร (ช่องรายรับอื่นๆ) 5,000.- 5,000.- ตวั อยา่ งการบนั ทึกบญั ชี สมุดบัญชีรายรับกองทุน (2) ประเภทรายรับ วัน ที่ รายการ เงนิ สด เงนิ ฝาก เงนิ ค่า รับชาระคนื เงินกู้ยืม อนื่ ๆ 5,000.00 เดอื น เอกสาร ธนาคาร ฝาก หุ้น จานวน เงนิ ต้น ดอก ค่า ช่ือบัญชี จานวน เงนิ ปี สัจจะ ราย เบยี้ ปรับ เงินฝาก 5,000.00 รับเงินสดจากการ ธนาคาร ถอนบญั ชีเงินฝาก ธนาคาร

บทท่ี 3 ตัวอย่างการจดั ทาบัญชี ตวั อยา่ งในการจดั ทาบญั ชีของกองทุนหมูบ่ า้ นและชุมชนเมือง สาหรับคูม่ ือเล่มน้ีจะยกตวั อยา่ งรายการ บญั ชีที่เกิดข้ึนต้งั แตป่ ี ท่ีเร่ิมจดั ต้งั และแสดงรายการบญั ชีท่ีเกิดข้ึนจนถึงสิ้นปี ส่วนการจดั ทางบการเงิน ณ วนั สิ้นปี จะแสดงวิธีการและตวั อย่างประกอบในบทท่ี 4 สาหรับการจดั สรรกาไรน้นั จะแสดงวิธีการและตวั อย่างใน บทที่ 5 ต่อไป ตวั อย่างการจดั ทาบญั ชีกองทนุ บญั ชีชุดท่ี 1 : ธุรกรรมของกองทุนบญั ชีท่ี 1 วนั ท่ี รายการ 2545 ต.ค. 1 กองทุนหมู่บา้ นหญา้ แพรก ม.1 ไดร้ ับโอนเงินกองทุน 1 ลา้ นบาท เขา้ บญั ชีเงินฝากธนาคาร ต.ค. 10 คณะกรรมการกองทุนหมบู่ า้ นฯ มีมติอนุมตั ิใหส้ มาชิกจานวน 30 ราย กเู้ งิน รวมเป็นเงิน 600,000 บาท โดยคิดอตั ราดอกเบ้ียร้อยละ 1 ต่อเดือน ชาระเป็นงวดรายเดือนจานวน 10 งวด พ.ย. 10 กองทุนหมู่บา้ นไดท้ าหนงั สือแจง้ ธนาคารใหโ้ อนเงินเขา้ บญั ชีของสมาชิกในวนั น้ี รับชาระเงินคืนจากลูกหน้ีเงินกองทุนหมู่บา้ นฯ จานวน 30 ราย เป็นเงินตน้ 60,000 บาท ดอกเบ้ีย ธ.ค. 10 6,000 บาท นาเงินฝากธนาคารทนั ที ธ.ค. 31 คณะกรรมการกองทุนหมบู่ า้ นฯ มีมติอนุมตั ิใหส้ มาชิกจานวน 10 ราย กเู้ งิน รวมเป็นเงิน 200,000 บาท และโอนเขา้ บญั ชีของสมาชิกในวนั น้ี รับชาระเงินคืนจากลูกหน้ีเงินกองทุนหม่บู า้ นฯ จานวน 40 ราย เป็นเงินตน้ 80,000 บาท ดอกเบ้ีย 7,400 บาท และนาเงินไปฝากธนาคารทนั ที กองทุนหมู่บา้ นฯ ไดร้ ับดอกเบ้ียเงินฝากธนาคาร 1,000 บาท แสดงการบนั ทึกบญั ชีธุรกรรมกองทุนบญั ชีชุดที่ 1 (1) ไดด้ งั น้ี

บทท่ี 3 ตวั อย่างการจดั ทาบัญชี 2 เดอื น ตุลาคม 2545 วนั ท่ี 1 ต.ค. 2545 กองทุนหมู่บา้ นหญา้ แพรก ม.1 ไดร้ ับโอนเงินกองทุน 1 ลา้ นบาท เขา้ บญั ชีเงินฝากธนาคาร การวเิ คราะห์รายการ: 1. บญั ชีเงินฝากธนาคาร เพ่มิ ข้ึน จานวน 1,000,000 บาท 2. บญั ชีเงินกองทุน เพิ่มข้ึน จานวน 1,000,000 บาท การบนั ทกึ บัญชี: บนั ทึกใน สมุดบัญชีรายรับกองทุน (1) ในช่อง เงนิ ฝากธนาคาร และช่อง รับเงินจัดสรร (ทุน) จานวนเงิน 1,000,000 บาท ดงั น้ี 1 บันทึกวนั เดอื นปี ทีเกดิ รายการ 3 เขียนอธิบายรายการ 4 บนั ทึกจานวนเงนิ ในช่องบัญชี 2 อ้างเลขที่ใบสาคญั รับเงนิ คาแนะนา: ถึงแมว้ า่ การรับเงินคร้ังน้ีจะเป็น การโอนเขา้ บญั ชีเงินฝาก เจา้ หนา้ ที่บญั ชีควร บาล จดั ทาเอกสารเป็ นหลกั ฐานเพอื่ ประกอบใน การบนั ทึกรายการบญั ชี อาจใชส้ าเนาบญั ชี เงินฝากหนา้ ที่มีรายการเงินเขา้ บญั ชีมาเป็ น เอกสารแนบใบสาคญั รับ/ใบเสร็จรับเงิน วนั ที่ 10 ต.ค. 2545 คณะกรรมการกองทุนหม่บู า้ น อนุมตั ิใหส้ มาชิกกจู้ านวน 30 ราย รวมเป็นเงิน 600,000 บาท โดยคิดอตั ราดอกเบ้ียร้อยละ 1 ตอ่ เดือน ชาระเป็ นงวดรายเดือนจานวน 10 งวด ไดท้ าหนงั สือแจง้ ธนาคารใหโ้ อน เงินเขา้ บญั ชีของสมาชิกในวนั น้ี การวเิ คราะห์รายการ: 1. บญั ชีเงินฝากธนาคาร ลดลง จานวน 600,000 บาท 2. บญั ชีลูกหน้ีเงินกู้ เพิม่ ข้ึน จานวน 600,000 บาท การบนั ทกึ บัญชี: บนั ทึกใน สมุดบญั ชีรายจ่ายกองทุน (1) ในช่อง เงินฝากธนาคาร จานวน 600,000 บาท และ บนั ทึกรายการในช่อง จ่ายเงินก้ลู กู หนี้ จานวนราย 30 ราย จานวนเงินกู้ 600,000 บาท ดงั น้ี

บทที่ 3 ตวั อย่างการจดั ทาบัญชี 3 อ้างเลขที่ใบสาคญั จ่าย คาแนะนา: เมื่อมีการจ่ายเงินกู้ กรรมการ จะตอ้ งทาหนงั สือแจง้ รายชื่อและจานวน 20,000 เงินใหธ้ นาคารโอนเงินจากบญั ชีที่ 1 เขา้ บญั ชีผกู้ ู้ ดงั น้นั สามารถนาเอกสารฉบบั น้นั หรือจดั ทาข้ึนใหมเ่ พือ่ นามาเป็ น เอกสารแนบใบสาคญั จ่าย ส่ิงทลี่ มื ไม่ได้! เม่ือจ่ายเงินกแู้ ลว้ กรรมการสินเชื่อตอ้ งจดั ทาทะเบียนคุมลูกหน้ีรายตวั แยกแหล่งเงนิ ทใ่ี ห้กู้ยมื อย่างชัดเจนว่าก้ยู มื จากบัญชีท่ี 1 (กองทนุ 1 ล้านบาท) เพื่อความสะดวกในการกระทบ ยอดตรวจสอบยอดลูกหน้ีคงเหลือ ณ วนั สิ้นงวดบญั ชี (31 ธนั วาคม ของทุกปี ) การปิ ดยอดในสมุดบนั ทกึ รายการข้ันต้น ณ สิ้นเดอื น ทุกสิ้นเดือนกองทุนหม่บู า้ นจะตอ้ งทาการปิ ดบญั ชีในสมุดบญั ชีรายรับ-รายจ่ายกองทุน ชุดบญั ชีท่ี 1 (1) โดยมีข้นั ตอนดงั น้ี 1. ขีดเส้นใตป้ ิ ดรายการสุดทา้ ยที่ทาการบนั ทึกบญั ชีเสร็จสิ้นแลว้ ในเดือนน้นั ๆ โดยเร่ิมขีดเส้นต้งั แต่ ช่องเงินสดไปจนถึงสุดช่องสุดทา้ ยดา้ นขวามือ 2. บรรทดั ใตเ้ ส้นปิ ดรายการสุดทา้ ยท่ีทาการบนั ทึกบญั ชีเสร็จสิ้นในช่องรายการใหเ้ ขียนวา่ “รวมเดือน น้ี” แลว้ ทาการรวมยอดเงินในแต่ละช่องรายการเฉพาะช่องที่มีการบนั ทึกจานวนเงินไวเ้ ท่าน้นั 3. ขีดเส้นใตเ้ ป็ นเส้นคู่ปิ ดอีกคร้ัง 4. พิสูจนย์ อดรวมของเดือน ตามหลกั บญั ชีคู่ ยอดรวมดา้ นเงินสด+เงินฝากธนาคาร ตอ้ งเท่ากบั ยอดรวม ทางดา้ นช่องประเภทรายรับต่างๆ หรือ ประเภทรายจ่ายต่างๆ เมื่อเทา่ กนั แสดงวา่ บนั ทึกบญั ชีไดค้ รบถว้ นถูกตอ้ ง แลว้ ในเบ้ืองตน้

บทที่ 3 ตวั อย่างการจดั ทาบญั ชี 4 เม่ือจะเริ่มบนั ทึกรายการในเดือนถดั ไป หากในสมุดมีบรรทดั เหลือพอ จะบนั ทึกรายการต่อในหนา้ เดียวกนั ก็ได้ หรือจะข้ึนหนา้ ใหมก่ ็ไดเ้ ช่นเดียวกนั จากตวั อยา่ งในเดือนตุลาคม 2545 กองทุนหมู่บา้ นหญา้ แพรก หมู่ 1 มีรายการท่ีตอ้ งบนั ทึกบญั ชีรายการ ข้นั ตน้ เพียง 2 รายการเท่าน้นั หลงั จากน้นั เม่ือถึงวนั สิ้นเดือนใหท้ าการรวมยอดในสมุดบญั ชีรายรับกองทุน (1) และสมุดบญั ชีรายจ่ายกองทุน (1) ของเดือนตุลาคมท้งั หมด ดงั น้ี 1. แสดงข้นั ตอนการปิ ดบญั ชีรายรับกองทุน (1) 1 ขดี เส้นใต้ปิ ดบรรทดั รายการ 2 รวมยอดทกุ ช่องทมี่ กี ารลงรายการในสมุดบัญชีรายรับกองทนุ (1) 3 ขีดเส้นคู่ปิ ดรายการอกี คร้ัง 4 พสิ ูจน์ยอด เงนิ สด + เงินฝากธนาคาร = รับเงนิ จดั สรร + เงนิ ต้น + ดอกเบยี้ + ค่าปรับ + อน่ื ๆ สมดุ บัญชีรายรับกองทุน (1) 0 + 1,000,000 = 1,000,000 + 0 + 0 + 0 + 0 เดอื นตลุ าคม 2545 1,000,000 = 1,000,000 2. แสดงข้นั ตอนการปิ ดบญั ชีรายจ่ายกองทุน (1) วธิ ีการเช่นเดียวกนั กบั ปิ ดบญั ชีรายรับกองทุน (1) 1 3 2 รวมยอดจานวนเงนิ ทกุ ช่องทมี่ กี ารลงรายการในสมดุ บญั ชีรายจ่ายกองทนุ (1) 4 เงินสด + เงนิ ฝากธนาคาร = จ่ายเงนิ กู้ลกู หนี้ + อน่ื ๆ พสิ ูจน์ยอดสมุดบญั ชี 0 + 600,000 = 600,000 + 0 รายจ่ายกองทุน (1) 600,000 = 600,000 เดอื นตลุ าคม 2545

บทท่ี 3 ตวั อย่างการจดั ทาบญั ชี 5 การบันทกึ รายการจากสมุดบนั ทกึ รายการข้นั ต้นไปบัญชีแยกประเภททวั่ ไป ก่อนอ่ืนผบู้ นั ทึกบญั ชีตอ้ งแยกใหอ้ อกวา่ รายการแตล่ ะช่องบญั ชีในสมุดบญั ชีรายรับกองทุน และสมุด บญั ชีรายจ่ายกองทุน จดั อยใู่ นหมวดบญั ชีอะไร (สินทรัพย์ หน้ีสิน ทุน รายได้ ค่าใชจ้ ่าย) ซ่ึงบญั ชีในหมวด สินทรัพย์ หนีส้ ิน และทุน จะนายอดรวมเดือนนีไ้ ปบนั ทกึ ทบี่ ญั ชีแยกประเภททว่ั ไป ส่วนบัญชีในหมวดรายได้ และค่าใช้จ่าย นายอดรวมเดอื นนีไ้ ปบันทกึ ในแบบสรุปบัญชีรายได้ประจาปี และ แบบสรุปบัญชีค่าใช้จ่าย ประจาปี ในช่องของเดือนน้นั ๆ ในตวั อยา่ งน้ีจะนาไปบนั ทึกท่ีช่องเดือนตุลาคม ส่ิงทล่ี มื ไม่ได้ ! เมื่อนายอดเงินรวม ณ วนั สิ้นเดือนไปบนั ทึกเรียบร้อยแลว้ ใหเ้ ขียนเลขทบ่ี ญั ชีไวด้ า้ นล่างของ บรรทดั “รวมเดอื นนี”้ ท่ีช่องบญั ชีต่างๆ เพ่ืออา้ งอิงวา่ ไดผ้ า่ นการบนั ทึกรายการไปท่ีบญั ชีแยกประเภทน้นั ๆ แลว้ ส่วนช่องบญั ชีหรือ ชื่อบญั ชี ท่ีนาไปบนั ทึกในแบบสรุปบัญชีรายได้ประจาปี จะอา้ งอิงโดยเขียนตวั ยอ่ “สร.” และช่องบญั ชีท่ีนาไปบนั ทึกในแบบสรุปบัญชีค่าใช้จ่ายประจาปี จะอา้ งอิงโดยเขียนตวั ยอ่ “สจ.” จากตวั อยา่ งยอดสรุปของเดือนจากสมุดบญั ชีรายรับ-รายจ่ายกองทุน ของชุดบญั ชีท่ี 1 เดือนตุลาคม 2545 ท่ีตอ้ งผา่ นรายการไปบญั ชีแยกประเภททวั่ ไปมีดงั น้ี “ชอ่ งจ่ายเงนิ ใหก้ ”ู ้ 3 นาไปเขยี นหน้าบัญชีเพื่ออ้างองิ ท่ีมาในสมุดบญั ชีแยกประเภท 2 นายอดรวมช่องรับเงนิ จดั สรร(ทุน) ไปบนั ทกึ บญั ชีแยกประเภท “เงนิ กองทุน” ช่อง “รับ” 1 นายอดรวมช่องบญั ชีเงนิ ฝากธนาคารไปบนั ทึก 4 เขียนอ้างอิงเลขที่บัญชีเมื่อบันทกึ รายการไปบญั ชีแยกประเภทแล้ว บญั ชีแยกประเภท “เงนิ ฝากธนาคาร” ช่อง “รับ”

บทที่ 3 ตวั อย่างการจดั ทาบัญชี 6 ตัวอย่างการบนั ทกึ รายการจากสมุดบัญชีรายรับกองทุน (1) ไปสมุดบัญชีแยกประเภท 1. แสดงการบันทึกในสมุดบญั ชีแยกประเภท “เงนิ ฝากธนาคาร (1)” 1 5 เขยี นวนั เดอื นปี โดยจะบนั ทึกรายการทุกวนั สิ้นเดอื น นาไปเขยี นเลขที่บญั ชีอ้างอิงที่สมุดบญั ชีรายรับกองทุน (1) 2 เขียนอธิบายส้ันๆ ว่านายอดจากสมุด 3 4 เขยี นอ้างอิงเลขหน้าบญั ชีของสมุดบัญชีรายรับกองทุนทน่ี ามาบนั ทึกบญั ชี บนั ทกึ จานวนเงนิ ช่อง “รับ” และออกยอดคงเหลอื ทชี่ ่อง บญั ชีรายรับกองทุนมาบนั ทึกรายการ “ร.ร.1” แสดงว่านารายการมาจาก “สมุดบญั ชีรายรับกองทุน หน้า 1” “คงเหลอื ” ทุกคร้ัง ยอดคงเหลอื = ยอดคงเหลอื ยกมา บวก รับ หกั จ่าย 1,000,000.- =0 + 1,000,000 - 0 2. แสดงการบันทึกในสมดุ บัญชีแยกประเภท “เงนิ กองทุน (1)” วธิ ีการเช่นเดียวกนั กบั บญั ชีแยกประเภทเงินฝากธนาคาร ช่องรายการ “รับเงินจดั สรร(ทุน)” น้นั จะบนั ทึกดว้ ยชื่อบญั ชี เงินกองทุน นาไปเขียนเลขที่บัญชีอ้างองิ ทีส่ มุดบัญชีรายรับกองทุน (1) ยอดคงเหลอื = ยอดคงเหลอื ยกมา บวก รับ หัก จ่าย 1,000,000.- = 0 + 1,000,000 - 0

บทที่ 3 ตวั อย่างการจดั ทาบัญชี 7 ตวั อย่างการบนั ทกึ รายการจากสมุดบัญชีรายจ่ายกองทนุ (1) ไปสมุดบญั ชีแยกประเภทเงินฝากธนาคาร และ บญั ชีลูกหนี้เงินกู้ 1 2 1 แสดงการบันทึกในสมดุ บัญชีแยกประเภท “เงนิ ฝากธนาคาร (1)” 5 เขียนเลขทบี่ ัญชีอ้างอิงเมื่อ บนั ทึกรายการไปบญั ชีแยก ประเภทแล้ว 1 4 เขียนอธบิ ายส้ันๆ ว่านายอดจากสมุด นาไปเขียนเลขทีบ่ ัญชีอ้างอิงทีส่ มุดบญั ชีรายจ่ายกองทุน (1) บญั ชีรายจ่ายกองทุนมาบนั ทกึ รายการ 2 3 อ้างองิ หน้าบัญชีจากสมุดบญั ชีรายจ่ายกองทุนหน้าท่ี 1 “ร.จ.1” บันทึกจานวนเงนิ ช่อง “จ่าย” และออกยอด คงเหลอื ทชี่ ่อง “คงเหลอื ” ทุกคร้ัง ยอดคงเหลอื = ยอดคงเหลอื ยกมา บวก รับ หัก จ่าย = 1,000,000 + 0 - 600,000 400,000.-

2 แสดงการบันทกึ ในสมดุ บญั ชีแยกประเภท “ลูกหนเี้ งนิ กู้ (1)” บทท่ี 3 ตวั อย่างการจดั ทาบญั ชี 8 วธิ ีการเช่นเดียวกนั กบั บญั ชีแยกประเภทเงินฝากธนาคาร นาไปเขียนเลขที่บัญชีอ้างอิงทีส่ มุดบัญชีรายจ่ายกองทุน (1) สมุดรายจ่าย ร.จ.1 ยอดคงเหลอื = ยอดคงเหลอื ยกมา บวก จ่ายเงนิ กู้ หัก รับชาระ 600,000.- = 0 + 600,000 - 0 เดอื นพฤศจิกายน 2545 วนั ท่ี 10 พฤศจิกายน 2545 รับชาระเงินคืนจากลูกหน้ีเงินกองทุนหมู่บา้ นฯ จานวน 30 ราย เป็นเงินตน้ 60,000 บาท ดอกเบ้ีย 6,000 บาท นาเงินฝากธนาคารทนั ที และคณะกรรมการกองทุนหมบู่ า้ นฯ มีมติอนุมตั ิใหส้ มาชิก จานวน 10 ราย กเู้ งิน รวมเป็ นเงิน 200,000 บาท และโอนเขา้ บญั ชีของสมาชิกในวนั น้ี การวเิ คราะห์รายการ: ในวนั น้ีมีเหตุการณ์ที่เกี่ยวขอ้ งกบั รายการทางการเงิน 2 เหตุการณ์ คือ 1. รับชาระคืนเงินกจู้ ากลูกหน้ี มีบญั ชีที่เก่ียวขอ้ งท้งั หมด 3 บญั ชี ดงั น้ี 1.1 บญั ชีเงินฝากธนาคาร เพิ่มข้ึน จานวน 66,000 บาท 1.2 บญั ชีลูกหน้ีเงินกู้ ลดลง จานวน 60,000 บาท 1.3 บญั ชีดอกเบ้ียรับเงินกู้ เพ่ิมข้ึน จานวน 6,000 บาท 2. จา่ ยเงินกู้ โดยโอนเงินเขา้ บญั ชีของสมาชิก มีบญั ชีที่เกี่ยวขอ้ งท้งั หมด 2 บญั ชี ดงั น้ี 2.1 บญั ชีเงินฝากธนาคาร ลดลง จานวน 200,000 บาท 2.2 บญั ชีลูกหน้ีเงินกู้ เพ่มิ ข้ึน จานวน 200,000 บาท การบันทกึ บัญชี: เหตุการณ์ที่ 1 รับชาระคืนเงินกจู้ ากลูกหน้ี บนั ทึกในสมุดบัญชีรายรับกองทุน (1) ช่องเงนิ ฝากธนาคาร บนั ทึก 66,000 บาท ช่องรับชาระคืนเงินก้ยู มื จานวนราย บนั ทึก 30 ราย ช่องเงินต้น บนั ทึก 60,000 บาท ช่อง ดอกเบยี้ บนั ทึก 6,000 บาท ดงั น้ี

บทที่ 3 ตวั อย่างการจดั ทาบญั ชี 9 การบันทกึ บัญชี: เหตุการณ์ท่ี 2 จ่ายเงินกู้ บนั ทึกใน สมุดบัญชีรายจ่ายกองทุน (1) ในช่องเงินฝากธนาคาร บนั ทึก 200,000 บาท และช่องจ่ายเงนิ ก้ลู ูกหนี้ จานวนราย บนั ทึก 10 ราย จานวนเงินกู้ บนั ทึก 200,000 บาท ดงั น้ี ในเดือนพฤศจิกายน 2545 มีรายการเพียงเท่าน้ี ข้นั ตอนต่อไปกใ็ หท้ าการรวมยอด ณ สิ้นเดือนในสมุด บญั ชีรายรับกองทุน และสมุดบญั ชีรายจ่ายกองทุน เพื่อนายอดไปบนั ทึกบญั ชีแยกประเภทต่อไป

บทที่ 3 ตวั อย่างการจดั ทาบัญชี 10 แสดงตัวอย่างการปิ ดบัญชีประจาเดือนพฤศจิกายน 2545 ของสมุดบัญชีชุดที่ (1) 1. ปิ ดบัญชีรายรับกองทนุ (1) โดยรวมยอดเดือนน้ี และทาการพิสูจยย์ อดรวมเพ่อื ตรวจสอบความถูกตอ้ ง ในเบ้ืองตน้ อีกคร้ัง พสิ ูจน์ยอด เงนิ สด + เงินฝากธนาคาร = รับเงนิ จัดสรร + เงนิ ต้น + ดอกเบีย้ + ค่าปรับ + อน่ื ๆ สมดุ บญั ชีรายรับกองทุน (1) 0 + 66,000 = 0 + 60,000 + 6,000 + 0 + 0 เดอื นพฤศจกิ ายน 2545 66,000 = 66,000 2. ปิ ดบัญชีรายจ่ายกองทุน (1) โดยรวมยอดเดือนน้ี และทาการพิสูจยย์ อดรวมเพอ่ื ตรวจสอบความถูกตอ้ ง ในเบ้ืองตน้ อีกคร้ัง พสิ ูจน์ยอดสมดุ บญั ชี เงนิ สด + เงนิ ฝากธนาคาร = จ่ายเงนิ กู้ลูกหนี้ + อน่ื ๆ รายจ่ายกองทุน (1) 0 + 200,000 = 200,000 + 0 เดอื นพฤศจกิ ายน 2545 200,000 = 200,000

บทท่ี 3 ตวั อย่างการจดั ทาบญั ชี 11 แสดงตวั อย่างการบนั ทกึ ไปบัญชีแยกประเภททเ่ี กี่ยวข้องจากสมุดบญั ชีรายรับกองทุน (1) 1 23 1 แสดงการบันทึกในสมดุ บญั ชีแยกประเภท “เงนิ ฝากธนาคาร (1)” เขยี นอ้างองิ เลขท่ีบัญชี สาหรับช่องดอกเบยี้ ซึ่งนา ยอดเงนิ ไปบนั ทึกท่ีสรุปรายได้ประจาปี จะอ้างองิ ด้วย ตวั ย่อ “สร.” หมายถงึ นาไปบนั ทกึ ที่สรุปรายได้ ยอดคงเหลอื = ยอดคงเหลอื ยกมา บวก รับ หัก จ่าย 466,000.- = 400,000 + 66,000 - 0 2 แสดงการบันทึกในสมุดบัญชีแยกประเภท “ลูกหนเี้ งนิ กู้ (1)” ช่องรายการ “เงินต้น”เป็นการ จ่าย ร.จ.1 ชาระเงินตน้ ของลูกหน้ี ดงั น้นั จะบนั ทึกที่ช่ือบญั ชีลกู หนี้เงนิ กู้ ยอดคงเหลอื = ยอดคงเหลอื ยกมา บวก จ่ายเงนิ กู้ หัก รับชาระ ในช่องรับชาระจากลกู หนี้ ซ่ึง 540,000.- = 600,000 + 0 - 60,000 เป็ นการลดยอดลูกหน้ี

3 แสดงการบันทึกในแบบสรุปบัญชีรายได้ประจาปี (1) บทที่ 3 ตวั อย่างการจดั ทาบญั ชี 12 1 2 บนั ทึกลาดบั ที่ของรายการ ใส่เลขทบ่ี ัญชีตามลาดบั ข้ึนตน้ ดว้ ยเลข 4 (หมวด บนั ทึกจานวนเงนิ จากช่องรายการดอกเบยี้ ในช่อง รายได)้ และเขียนช่ือบัญชีจากช่องรายการดอกเบ้ีย ช่ือบญั ชีคือ “ดอกเบยี้ เงนิ ก้”ู เดือนท่ีเกิดรายการคือเดือนพฤศจิกายน 3 เมอ่ื บนั ทกึ รายการทเ่ี ป็ นรายได้ของเดอื นพฤศจกิ ายน ครบทุกรายการแล้ว ให้รวมยอดของท้งั เดอื น แสดงตวั อย่างการบันทกึ ไปบัญชีแยกประเภททเี่ กย่ี วข้องจากสมุดบัญชีรายจ่ายกองทนุ (1) 12